นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

วินยปิฏเก

In the Vinaya Piṭaka

ปาจิตฺติย-อฏฺฐกถา

The Commentary to the Pācittiya

๕. ปาจิตฺติยกณฺฑํ

5. The Pācittiya Section

๑. มุสาวาทวคฺโค

1. The Chapter on False Speech

๑. มุสาวาทสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Explanation of the Training Rule on False Speech

เยสํ [Pg.1] นวหิ วคฺเคหิ, สงฺคโห สุปฺปติฏฺฐิโต;

ขุทฺทกานํ อยํ ทานิ, เตสํ ภวติ วณฺณนา.

Of those minor training rules, the collection of which is well-established by nine chapters, this is now the explanation.

๑. ตตฺถ มุสาวาทวคฺคสฺส ตาว ปฐมสิกฺขาปเท หตฺถโกติ ตสฺส เถรสฺส นามํ. สกฺยานํ ปุตฺโตติ สกฺยปุตฺโต. พุทฺธกาเล กิร สกฺยกุลโต อสีติ ปุริสสหสฺสานิ ปพฺพชึสุ, เตสํ โส อญฺญตโรติ. วาทกฺขิตฺโตติ ‘‘วาทํ กริสฺสามี’’ติ เอวํ ปริวิตกฺกิเตน วาเทน ปรวาทิสนฺติกํ ขิตฺโต ปกฺขิตฺโต ปหิโต เปสิโตติ อตฺโถ. วาทมฺหิ วา สเกน จิตฺเตน ขิตฺโต. ยตฺร ยตฺร วาโท ตตฺร ตตฺเรว สนฺทิสฺสตีติปิ วาทกฺขิตฺโต. อวชานิตฺวา อวชานาตีติ อตฺตโน วาเท กญฺจิ โทสํ สลฺลกฺเขนฺโต ‘‘นายํ มม วาโท’’ติ อวชานิตฺวา ปุน กเถนฺโต กเถนฺโต นิทฺโทสตํ สลฺลกฺเขตฺวา ‘‘มเมว อยํ วาโท’’ติ ปฏิชานาติ. ปฏิชานิตฺวา อวชานาตีติ กิสฺมิญฺจิเทว วจเน อานิสํสํ สลฺลกฺเขนฺโต ‘‘อยํ มม วาโท’’ติ ปฏิชานิตฺวา ปุน กเถนฺโต กเถนฺโต ตตฺถ โทสํ สลฺลกฺเขตฺวา [Pg.2] ‘‘นายํ มม วาโท’’ติ อวชานาติ. อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรตีติ อญฺเญน การเณน อญฺญํ การณํ ปฏิจรติ ปฏิจฺฉาเทติ อชฺโฌตฺถรติ, ‘‘รูปํ อนิจฺจํ ชานิตพฺพโต’’ติ วตฺวา ปุน ‘‘ชาติธมฺมโต’’ติอาทีนิ วทติ. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘เอตสฺส ปฏิจฺฉาทนเหตุํ อญฺญํ พหุํ กเถตี’’ติ วุตฺตํ. ตตฺรายํ อธิปฺปาโย – ยํ ตํ ปฏิชานนญฺจ อวชานนญฺจ, ตสฺส ปฏิจฺฉาทนตฺถํ ‘‘โก อาห, กึ อาห, กิสฺมึ อาหา’’ติ เอวมาทิ พหุํ ภาสตีติ. ปุน มหาอฏฺฐกถายํ ‘‘อวชานิตฺวา ปฏิชานนฺโต ปฏิชานิตฺวา อวชานนฺโต เอว จ อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรตี’’ติ วุตฺตํ. สมฺปชานมุสา ภาสตีติ ชานนฺโต มุสา ภาสติ. สงฺเกตํ กตฺวา วิสํวาเทตีติ ปุเรภตฺตาทีสุ ‘‘อสุกสฺมึ นาม กาเล อสุกสฺมึ นาม ปเทเส วาโท โหตู’’ติ สงฺเกตํ กตฺวา สงฺเกตโต ปุเร วา ปจฺฉา วา คนฺตฺวา ‘‘ปสฺสถ โภ, ติตฺถิยา น อาคตา ปราชิตา’’ติ ปกฺกมติ.

1. Herein, in the first training rule of the chapter on false speech, 'Hatthaka' was the name of that elder. He is called 'Sakyaputta,' meaning 'son of the Sakyans.' Indeed, in the time of the Buddha, eighty thousand men from the Sakyan clan went forth; he was one of them. 'Vādakkhitta' means one who, having conceived the thought, 'I will engage in debate,' is thrown, cast, sent, or dispatched by that debate into the presence of an opponent. Or, one who is thrown into debate by his own mind. He is also called 'Vādakkhitta' because he appears wherever there is a debate. 'Having denied, he acknowledges' means: noticing some fault in his own argument, he denies it, saying, 'This is not my argument,' and then, while speaking again, noticing its faultlessness, he acknowledges, 'This is indeed my argument.' 'Having acknowledged, he denies' means: noticing some benefit in a certain statement, he acknowledges, 'This is my argument,' but then, while speaking again, noticing a fault in it, he denies it, saying, 'This is not my argument.' 'He covers one thing with another' means he covers, conceals, or overlays one reason with another reason; for instance, having said, 'Form is impermanent because it is knowable,' he then says things such as, 'because it is subject to arising.' But in the Kurundī Commentary, it is said: 'He says much else as a reason for covering this up.' Herein, this is the intention: for the purpose of covering up that acknowledging and denying, he says much, such as, 'Who said it? What was said? In what context was it said?' Again, in the Mahā-aṭṭhakathā, it is said: 'One who, having denied, acknowledges, and one who, having acknowledged, denies, is one who covers one thing with another.' 'He speaks a deliberate falsehood' means he knowingly speaks falsely. 'Having made an appointment, he deceives' means that, regarding a time and place such as in the morning, having made an appointment, saying, 'Let there be a debate at such-and-such a time, in such-and-such a place,' he then goes either before or after the appointed time and departs, saying, 'Look, sirs, the sectarians have not come—they are defeated!'

๒. สมฺปชานมุสาวาเทติ ชานิตฺวา ชานนฺตสฺส จ มุสา ภณเน.

2. 'In deliberate false speech' means because of speaking falsely, both having known beforehand that one will speak falsely, and while knowing that one is speaking falsely.

๓. วิสํวาทนปุเรกฺขารสฺสาติ วิสํวาทนจิตฺตํ ปุรโต กตฺวา วทนฺตสฺส. วาจาติ มิจฺฉาวาจาปริยาปนฺนวจนสมุฏฺฐาปิกา เจตนา. คิราติ ตาย เจตนาย สมุฏฺฐาปิตสทฺทํ ทสฺเสติ. พฺยปฺปโถติ วจนปโถ; วาจาเยว หิ อญฺเญสมฺปิ ทิฏฺฐานุคติมาปชฺชนฺตานํ ปถภูตโต พฺยปฺปโถติ วุจฺจติ. วจีเภโทติ วจีสญฺญิตาย วาจาย เภโท; ปเภทคตา วาจา เอว เอวํ วุจฺจติ. วาจสิกา วิญฺญตฺตีติ วจีวิญฺญตฺติ. เอวํ ปฐมปเทน สุทฺธเจตนา, มชฺเฌ ตีหิ ตํสมุฏฺฐาปิตสทฺทสหิตา เจตนา, อนฺเต เอเกน วิญฺญตฺติสหิตา เจตนา ‘‘กถิตา’’ติ เวทิตพฺพา. อนริยโวหาราติ อนริยานํ พาลปุถุชฺชนานํ โวหารา.

3. 'Of one who has the aim of deceiving' means of one who speaks having placed the intention to deceive foremost. 'Speech' (vācā) is the volition that gives rise to speech included in wrong speech. 'Utterance' (girā) indicates the sound produced by that volition. 'Verbal path' (byappatho) is the path of speech; for speech itself is called 'byappatho' because it becomes a path for others who follow the seen example. 'Division of speech' (vacībhedo) is the division of speech designated as 'vacī'; speech that has reached a state of division is so called. 'Verbal intimation' (vācasikā viññatti) is intimation by speech. Thus, it should be understood that by the first term (vācā), pure volition is stated; by the three in the middle, volition together with the sound produced by it; and by the one at the end, volition together with intimation. 'Ignoble expressions' are the expressions of non-ariyas, of foolish worldlings.

เอวํ สมฺปชานมุสาวาทํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ อนฺเต วุตฺตานํ สมฺปชานมุสาวาทสงฺขาตานํ อนริยโวหารานํ ลกฺขณํ ทสฺเสนฺโต ‘‘อทิฏฺฐํ ทิฏฺฐํ เม’’ติอาทิมาห. ตตฺถ อทิฏฺฐํ ทิฏฺฐํ เมติ เอวํ วทโต วจนํ ตํสมุฏฺฐาปิกา วา เจตนา เอโก อนริยโวหาโรติ อิมินา นเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อปิเจตฺถ จกฺขุวเสน อคฺคหิตารมฺมณํ อทิฏฺฐํ, โสตวเสน อคฺคหิตํ อสุตํ, ฆานาทิวเสน มุนิตฺวา ตีหิ อินฺทฺริเยหิ เอกาพทฺธํ วิย กตฺวา ปตฺวา อคฺคหิตํ อมุตํ, อญฺญตฺร ปญฺจหิ อินฺทฺริเยหิ สุทฺเธน [Pg.3] วิญฺญาเณเนว อคฺคหิตํ อวิญฺญาตนฺติ เวทิตพฺพํ. ปาฬิยํ ปน ‘‘อทิฏฺฐํ นาม น จกฺขุนา ทิฏฺฐ’’นฺติ เอวํ โอฬาริเกเนว นเยน เทสนา กตาติ. ทิฏฺฐาทีสุ จ อตฺตนาปิ ปเรนปิ ทิฏฺฐํ ทิฏฺฐเมว. เอวํ สุตมุตวิญฺญาตานีติ อยเมโก ปริยาโย. อปโร นโย ยํ อตฺตนา ทิฏฺฐํ ทิฏฺฐเมว ตํ. เอส นโย สุตาทีสุ. ยํ ปน ปเรน ทิฏฺฐํ, ตํ อตฺตนา สุตฏฺฐาเน ติฏฺฐติ. เอวํ มุตาทีนิปิ.

Having thus explained deliberate false speech, now, wishing to show the characteristics of the ignoble expressions mentioned at the end, which are classified as deliberate false speech, he says, 'What was unseen, I have seen,' and so on. Therein, the meaning should be understood in this way: the speech of one who says, 'What was unseen, I have seen,' or the volition that produces that speech, is one ignoble expression. Furthermore, herein, an object not apprehended by way of the eye is 'unseen'; what is not apprehended by way of the ear is 'unheard'; what is not apprehended by way of the nose, etc., having been cognized and, as it were, bound together as one by the three faculties, is 'unsensed'; what is not apprehended by pure mind-consciousness alone, apart from the five faculties, is 'unknown.' But in the Pāḷi, the teaching was given in a plain manner, thus: '"Unseen" means not seen with the eye.' And regarding 'seen,' etc., what is seen by oneself or by another is simply 'seen.' The same is true for 'heard,' 'sensed,' and 'known'—this is one interpretation. Another interpretation: what is seen by oneself is 'seen.' This method applies to 'heard,' etc. But what is seen by another stands in the place of what is heard by oneself. The same is true for 'sensed,' etc.

๔. อิทานิ เตสํ อนริยโวหารานํ วเสน อาปตฺตึ อาโรเปตฺวา ทสฺเสนฺโต ‘‘ตีหากาเรหี’’ติอาทิมาห. ตสฺสตฺโถ ‘‘ตีหิ อากาเรหิ ปฐมํ ฌานํ สมาปชฺชินฺติ สมฺปชานมุสา ภณนฺตสฺส อาปตฺติ ปาราชิกสฺสา’’ติ เอวมาทิจตุตฺถปาราชิกปาฬิวณฺณนายํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ. เกวลญฺหิ ตตฺถ ‘‘ปฐมํ ฌานํ สมาปชฺชิ’’นฺติ อิธ ‘‘อทิฏฺฐํ ทิฏฺฐํ เม’’ติ, ตตฺถ จ ‘‘อาปตฺติ ปาราชิกสฺสา’’ติ ‘‘อิธ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสา’’ติ เอวํ วตฺถุมตฺเต อาปตฺติมตฺเต จ วิเสโส, เสสํ เอกลกฺขณเมวาติ.

4. Now, wishing to show the application of an offense by way of those ignoble expressions, he says, 'In three ways,' etc. Its meaning should be understood in the same way as explained in the commentary on the Pāḷi of the fourth pārājika training rule, which begins, 'By three modes... an offense of pārājika...' For there is a difference only in the subject matter and in the offense itself: there, it is 'I attained the first jhāna,' while here it is 'What was unseen, I have seen'; and there, 'the offense of pārājika,' while here, 'the offense of pācittiya.' The remaining procedure has the same characteristic.

๙. ตีหากาเรหิ ทิฏฺเฐ เวมติโกติอาทีนมฺปิ อตฺโถ ‘‘ทิฏฺฐสฺส โหติ ปาราชิกํ ธมฺมํ อชฺฌาปชฺชนฺโต ทิฏฺเฐ เวมติโก’’ติ เอวมาทิทุฏฺฐโทสปาฬิวณฺณนายํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ. ปาฬิมตฺตเมว หิ เอตฺถ วิเสโส, อตฺเถ ปน สเถรวาเท กิญฺจิ นานากรณํ นตฺถิ.

9. The meaning of 'in three ways, being uncertain about what was seen,' and so on, should also be understood in the way explained in the commentary on the Pāḷi of the Duṭṭhadosa (Corrupting by Malice) training rule, which begins, 'Regarding what was seen... being uncertain...' Indeed, herein the only difference is in the Pāḷi text; but in the meaning, within the Theravāda, there is no difference whatsoever.

๑๑. สหสา ภณตีติ อวีมํสิตฺวา อนุปธาเรตฺวา วา เวเคน ทิฏฺฐมฺปิ ‘‘อทิฏฺฐํ เม’’ติ ภณติ. อญฺญํ ภณิสฺสามีติ อญฺญํ ภณตีติ มนฺทตฺตา ชฬตฺตา ปกฺขลนฺโต ‘‘จีวร’’นฺติ วตฺตพฺเพ ‘‘จีร’’นฺติ อาทึ ภณติ. โย ปน สามเณเรน ‘‘อปิ ภนฺเต มยฺหํ อุปชฺฌายํ ปสฺสิตฺถา’’ติ วุตฺโต เกฬึ กุรุมาโน ‘‘ตว อุปชฺฌาโย ทารุสกฏํ โยเชตฺวา คโต ภวิสฺสตี’’ติ วา สิงฺคาลสทฺทํ สุตฺวา ‘‘กสฺสายํ ภนฺเต สทฺโท’’ติ วุตฺโต ‘‘มาตุยา เต ยาเนน คจฺฉนฺติยา กทฺทเม ลคฺคจกฺกํ อุทฺธรนฺตานํ อยํ สทฺโท’’ติ วา เอวํ เนว ทวา น รวา อญฺญํ ภณติ, โส อาปตฺตึ อาปชฺชติเยว. อญฺญา ปูรณกถา นาม โหติ, เอโก คาเม โถกํ เตลํ ลภิตฺวา วิหารํ อาคโต สามเณรํ ภณติ – ‘‘ตฺวํ อชฺช กุหึ คโต, คาโม เอกเตโล อโหสี’’ติ วา ปจฺฉิกาย ฐปิตํ ปูวขณฺฑํ ลภิตฺวา [Pg.4] ‘‘อชฺช คาเม ปจฺฉิกาหิ ปูเว จาเรสุ’’นฺติ วา, อยํ มุสาวาโทว โหติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

11. 'Speaking rashly' (`sahasā bhaṇati`) means: without investigating or without considering, speaking quickly, one says of what was seen, 'I did not see it.' 'Intending to say one thing, one says another' (`Aññaṃ bhaṇissāmīti aññaṃ bhaṇati`) means: due to dullness or stupidity, stumbling in speech, when 'cīvara' (robe) should be said, one says 'cīra' (bark-cloth), and so on. Furthermore, a monk who, being asked by a novice, 'Venerable sir, did you see my preceptor?', wanting to make a joke, says, 'Your preceptor must have gone, having yoked a firewood cart,' or, having heard the sound of a jackal, being asked, 'Venerable sir, whose sound is this?', says, 'This is the sound of those lifting the wheel of your mother's vehicle, which got stuck in the mud while she was traveling'—thus speaks something else that is neither for play (`dava`) nor for teasing (`ravā`), he certainly incurs an offense. Another type is called 'exaggeration' (`pūraṇakathā`). A certain monk, having received a little oil in the village, comes to the monastery and says to a novice, 'Where did you go today? The whole village was a single mass of oil,' or, having received a piece of cake placed in a small basket, says, 'Today in the village they distributed cakes with small baskets.' This is indeed a falsehood. The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule has a threefold origin: it arises from body-and-mind, from speech-and-mind, or from body-speech-and-mind. It is an action of transgression; there is release from the offense if there is no perception of transgression; it is intentional; it is blameworthy in the world; it is a bodily action; it is a verbal action; it involves an unwholesome mind-state; and it is associated with the three feelings.

มุสาวาทสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The First Training Rule on False Speech.

๒. โอมสวาทสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Training Rule on Abusive Speech

๑๒. ทุติยสิกฺขาปเท โอมสนฺตีติ โอวิชฺฌนฺติ. ขุํเสนฺตีติ อกฺโกสนฺติ. วมฺเภนฺตีติ ปธํเสนฺติ.

12. In the second training rule, 'they speak contemptuously' (`omasanti`) means they pierce with words. 'They taunt' (`khuṃsenti`) means they revile. 'They disparage' (`vambhentīti`) means they denigrate.

๑๓. ภูตปุพฺพนฺติ อิทํ วตฺถุํ ภควา โอมสวาทครหณตฺถํ อาหริ. นนฺทิวิสาโล นามาติ นนฺทีติ ตสฺส พลีพทฺทสฺส นามํ, วิสาณานิ ปนสฺส วิสาลานิ, ตสฺมา ‘‘นนฺทิวิสาโล’’ติ วุจฺจติ. โพธิสตฺโต เตน สมเยน นนฺทิวิสาโล นาม โหติ. พฺราหฺมโณ ตํ ยาคุภตฺตาทีหิ อติวิย โปเสสิ. อถ โส พฺราหฺมณํ อนุกมฺปมาโน ‘‘คจฺฉ ตฺว’’นฺติอาทิมาห. ตตฺเถว อฏฺฐาสีติ อเหตุกปฏิสนฺธิกาเลปิ ปรขุํสนํ อมนาปโตเยว ปจฺเจสิ, ตสฺมา พฺราหฺมณสฺส โทสํ ทสฺเสตุกาโม อฏฺฐาสิ. สกฏสตํ อติพทฺธํ ปวฏฺเฏสีติ ปฏิปาฏิยา ฐเปตฺวา เหฏฺฐารุกฺเข ทตฺวา เอกาพทฺธํ กตฺวา มุคฺคมาสวาลุกาทีหิ ปุณฺณํ สกฏสตํ ปวฏฺเฏนฺโต, กิญฺจาปิ ปุพฺเพ ปติฏฺฐิตารปฺปเทสํ ปุน อเร ปตฺเต ปวฏฺฏิตํ โหติ, โพธิสตฺโต ปน ปุริมสกเฏน ปติฏฺฐิตฏฺฐาเน ปจฺฉิมสกฏํ ปติฏฺฐาเปตุํ สกฏสตปฺปมาณํ ปเทสํ ปวฏฺเฏสิ. โพธิสตฺตานญฺหิ สิถิลกรณํ นาม นตฺถิ. เตน จตฺตมโน อหูติ เตน พฺราหฺมณสฺส ธนลาเภน อตฺตโน กมฺเมน จ โส นนฺทิวิสาโล อตฺตมโน อโหสิ.

13. 'Once upon a time'—the Blessed One brought forth this story for the purpose of censuring abusive speech. 'Nandivisāla by name' means: 'Nandi' was the name of that bull, and his horns (`visāṇāni`) were large (`visālāni`); therefore, he was called 'Nandivisāla.' At that time, the Bodhisatta was the bull named Nandivisāla. A brahmin nourished him exceedingly well with rice-gruel, rice, and so on. Then, feeling compassion for the brahmin, he spoke the words beginning with, 'Go, you...' 'He stood right there' means: even at the time of a rootless rebirth-linking, he understood the reviling of others as being unpleasant; therefore, wishing to show the brahmin's fault, he stood still. 'He set a hundred carts, yoked together, in motion' means: having arranged them in a line, placing logs underneath and tying them together as one, he set in motion a hundred carts filled with mung beans, black gram, sand, and so on. Although it is said to be 'set in motion' when the spoke of the rear wheel reaches the place where the spoke of the front wheel was previously established, the Bodhisatta, however, set them in motion for a distance of a hundred cart-lengths, in order to make the last cart stand in the place where the first cart had stood. For indeed, there is no such thing as slackness for Bodhisattas. 'He was pleased by that' means: that Nandivisāla was pleased on account of the brahmin's gain of wealth and on account of his own deed.

๑๕. อกฺโกเสนปีติ [Pg.5] เอตฺถ ปน ยสฺมา ปรโต ‘‘ทฺเว อกฺโกสา – หีโน จ อกฺโกโส อุกฺกฏฺโฐ จ อกฺโกโส’’ติ วิภชิตุกาโม, ตสฺมา ยถา ปุพฺเพ ‘‘หีเนนปิ อกฺโกเสน ขุํเสนฺตี’’ติ วุตฺตํ; เอวํ อวตฺวา ‘‘อกฺโกเสน’’ อิจฺเจวมาห. เวนชาตีติ ตจฺฉกชาติ; เวณุการชาตีติปิ วทนฺติ. เนสาทชาตีติ มิคลุทฺทกาทิชาติ.

15. Furthermore, regarding 'even with abuse': because later on He wished to distinguish 'two kinds of abuse: low abuse and high abuse,' therefore, instead of saying it as the Elders of the Council had said in the preceding story, 'they taunt even with low abuse,' He simply said 'with abuse.' 'Veṇa caste' is the carpenter caste; some also say it is the bamboo-worker caste. 'Nesāda caste' is the caste of deer-hunters and the like.

รถการชาตีติ จมฺมการชาติ. ปุกฺกุสชาตีติ ปุปฺผฉฑฺฑกชาติ. อวกณฺณกาทิ ทาสานํ นามํ โหติ; ตสฺมา หีนํ. โอญฺญาตนฺติ อวญฺญาตํ; ‘‘อุญฺญาต’’นฺติปิ ปฐนฺติ. อวญฺญาตนฺติ วมฺเภตฺวา ญาตํ. หีฬิตนฺติ ชิคุจฺฉิตํ. ปริภูตนฺติ กิเมเตนาติติ ปริภวกตํ. อจิตฺตีกตนฺติ น ครุกตํ.

'Rathakāra caste' is the leather-worker caste. 'Pukkusa caste' is the flower-remover caste. Names such as Avakaṇṇaka are names for slaves; therefore, they are low. 'Despised' (`oññātaṃ`) means looked down upon (`avaññātaṃ`); some also read it as 'uññātaṃ.' 'Looked down upon' (`avaññātaṃ`) means known through contempt. 'Scorned' (`hīḷitaṃ`) means detested. 'Treated with disdain' (`paribhūtaṃ`) means treated with contempt, as in 'What is the use of this?' 'Disrespected' (`acittīkataṃ`) means not held in esteem.

โกฏฺฐกกมฺมนฺติ ตจฺฉกกมฺมํ. มุทฺทาติ หตฺถมุทฺทาคณนา. คณนาติ อจฺฉิทฺทกาทิอวเสสคณนา. เลขาติ อกฺขรเลขา. มธุเมหาพาโธ เวทนาย อภาวโต ‘‘อุกฺกฏฺโฐ’’ติ วุตฺโต. ปาฏิกงฺขาติ อิจฺฉิตพฺพา. ยกาเรน วา ภกาเรน วาติ ยการภกาเร โยเชตฺวา โย อกฺโกโส. กาฏโกฏจิกาย วาติ ‘‘กาฏ’’นฺติ ปุริสนิมิตฺตํ, ‘‘โกฏจิกา’’ติ อิตฺถินิมิตฺตํ; เอเตหิ วา โย อกฺโกโส, เอโส หีโน นาม อกฺโกโสติ.

'Joinery' (`koṭṭhakakammaṃ`) is carpenter's work. 'Calculation by signs' (`muddā`) is counting by hand gestures. 'Calculation' (`gaṇanā`) is calculation such as `acchiddaka` and other remainder calculations. 'Writing' (`lekhā`) is the writing of letters. The disease of diabetes (`madhumehābādho`) is called 'high' (`ukkaṭṭho`) because of the absence of pain. 'To be expected' (`pāṭikaṅkhā`) means to be wished for. 'With the letter ya or with the letter bha' refers to whatever abuse there is by joining the letters 'ya' and 'bha'. As for 'with `kāṭa` or `koṭacikā`': '`kāṭa`' is the male organ, '`koṭacikā`' is the female organ; whatever abuse is given with these, this is called 'low abuse'.

๑๖. อิทานิ เตสํ ชาติอาทีนํ ปเภทวเสน อาปตฺตึ อาโรเปตฺวา ทสฺเสนฺโต ‘‘อุปสมฺปนฺโน อุปสมฺปนฺน’’นฺติอาทิมาห. ตตฺถ ขุํเสตุกาโม วมฺเภตุกาโม มงฺกุกตฺตุกาโมติ อกฺโกสิตุกาโม ปธํสิตุกาโม ครหิตุกาโม นิตฺเตชํ กตฺตุกาโมติ อตฺโถ. หีเนน หีนนฺติ หีเนน ชาติวจเนน หีนชาติกํ. เอเตน อุปาเยน สพฺพปเทสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

16. Now, to show how an offense is incurred according to the classification of those things such as birth, He said, 'an ordained person to an ordained person,' and so on. Therein, 'wishing to taunt, wishing to disparage, wishing to make ashamed' means: wishing to revile, wishing to denigrate, wishing to censure, wishing to make powerless. 'Low by low' means abusing a person of low birth with a word indicating low birth. By this method, the meaning should be understood in all instances.

เอตฺถ จ หีเนน หีนํ วทนฺโต กิญฺจาปิ สจฺจํ วทติ, โอมสิตุกามตาย ปนสฺส วาจาย วาจาย ปาจิตฺติยํ. อุกฺกฏฺเฐน หีนํ วทนฺโต จ กิญฺจาปิ อลิกํ ภณติ, โอมสิตุกามตาย ปน อิมินาว สิกฺขาปเทน ปาจิตฺติยํ อาปชฺชติ, น ปุริเมน. โยปิ ‘‘อติจณฺฑาโลสิ, อติพฺราหฺมโณสิ, ทุฏฺฐจณฺฑาโลสิ, ทุฏฺฐพฺราหฺมโณสี’’ติอาทีนิ วทติ, โสปิ อาปตฺติยา กาเรตพฺโพ.

And here, one who speaks of a low person with a low term, although he speaks the truth, because of the desire to speak contemptuously, there is a pācittiya offense for every utterance. And one who speaks of a low person with a high term, although he speaks a falsehood, because of the desire to speak contemptuously, he incurs a pācittiya offense by this very training rule, not by the previous one. Whoever says things such as, 'You are more than a caṇḍāla,' 'You are more than a brahmin,' 'You are a wicked caṇḍāla,' 'You are a wicked brahmin,' he too should be dealt with according to the offense.

๒๖. สนฺติ [Pg.6] อิเธกจฺเจติ วาเร ปน ปริหริตฺวา วุตฺตภาเวน ทุกฺกฏํ. เอเสว นโย เย นูน…เป… น มยนฺติ วาเรสุปิ. อนุปสมฺปนฺเน ปน จตูสุปิ วาเรสุ ทุกฺกฏเมว. โจโรสิ คณฺฐิเภทโกสีติอาทิวจเนหิ ปน อุปสมฺปนฺเนปิ อนุปมฺปนฺเนปิ สพฺพวาเรสุ ทุกฺกฏเมว. ทวกมฺยตาย ปน อุปสมฺปนฺเนปิ อนุปสมฺปนฺเนปิ สพฺพวาเรสุ ทุพฺภาสิตํ. ทวกมฺยตา นาม เกฬิหสาธิปฺปายตา. อิมสฺมิญฺจ สิกฺขาปเท ฐเปตฺวา ภิกฺขุํ ภิกฺขุนีอาทโย สพฺพสตฺตา อนุปสมฺปนฺนฏฺฐาเน ฐิตาติ เวทิตพฺพา.

26. Further, in the case of 'santi idhekacce' ('there are some here'), because it is spoken evasively, it is a dukkaṭa offense. This same method applies also in the cases of 'ye nūna...' and 'na mayanti...'. Further, for one who speaks to a person who is not fully ordained, in all four cases, it is only a dukkaṭa offense. But with words such as, 'You are a thief; you are a housebreaker,' for one who speaks thus, whether to a fully ordained person or to one who is not fully ordained, in all cases, it is only a dukkaṭa offense. Further, due to a desire for jesting, for one who speaks thus, whether to a fully ordained person or to one who is not fully ordained, in all cases, it is an offense of wrong speech (dubbhāsita). 'Davakamyatā' means the intention of jesting and laughing. And in this training rule, excepting a male monk, all beings, such as nuns and so on, should be understood as standing in the place of the not-fully-ordained.

๓๕. อตฺถปุเรกฺขารสฺสาติอาทีสุ ปาฬิยา อตฺถํ วณฺณยนฺโต อตฺถปุเรกฺขาโร; ปาฬึ วาเจนฺโต ธมฺมปุเรกฺขาโร; อนุสิฏฺฐิยํ ฐตฺวา ‘‘อิทานิปิ จณฺฑาโลสิ, ปาปํ มา อกาสิ, มา ตโม ตมปรายโณ อโหสี’’ติอาทินา นเยน กเถนฺโต อนุสาสนีปุเรกฺขาโร นามาติ เวทิตพฺโพ. เสสํ อุตฺตานเมว.

35. In phrases such as 'atthapurekkhārassa': one who explains the meaning of the Pāli is an 'atthapurekkhāro' (one who has the meaning as his foremost concern); one who teaches the Pāli is a 'dhammapurekkhāro' (one who has the Pāli text as his foremost concern); one who, standing in admonition, speaks in a manner such as, 'Even now you are an outcaste; do not do evil; do not be one for whom darkness is the final destination,' should be known as an 'anusāsanīpurekkhāro' (one who has instruction as his foremost concern). The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ. กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ. ทุพฺภาสิตาปตฺติ ปเนตฺถ วาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, อกุสลจิตฺตํ, ทฺวิเวทนํ สุขา จ มชฺฌตฺตา จาติ.

It has three origins: it arises from body-and-mind, speech-and-mind, and body-speech-and-mind. It is an action, there is exemption through perception, it is intentional, it is blameworthy in the world, it is a bodily action, a verbal action, it involves an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling. Herein, however, the offense of wrong speech arises from speech-and-mind. It is an action, there is exemption through perception, it is intentional, it involves an unwholesome mind, and is accompanied by two feelings: pleasant and neutral.

โอมสวาทสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The second training rule on contemptuous speech.

๓. เปสุญฺญสิกฺขาปทวณฺณนา

3. The Explanation of the Training Rule on Divisive Speech

๓๖. ตติยสิกฺขาปเท – ภณฺฑนชาตานนฺติ สญฺชาตภณฺฑนานํ. ภณฺฑนนฺติ กลหสฺส ปุพฺพภาโค, ‘‘อิมินา จ อิมินา จ อิทํ กตํ; เอวํ วุตฺเต เอวํ วกฺขามา’’ติอาทิกํ สกสกปกฺเข สมฺมนฺตนํ. กลโหติ อาปตฺติคามิโก กายวาจาวีติกฺกโม. วิวาโทติ วิคฺคาหิกกถา. ตํ วิวาทํ อาปนฺนานํ วิวาทาปนฺนานํ. เปสุญฺญนฺติ ปิสุณวาจํ, ปิยภาวสฺส สุญฺญกรณวาจนฺติ วุตฺตํ โหติ.

36. In the third training rule: 'bhaṇḍanajātānaṃ' means those for whom a quarrel has arisen. 'Bhaṇḍana' is the preliminary stage of a conflict ('kalaha'); it is the consultation on one's own side, such as, 'This was done by this person and that person; when this is said, we will say that.' 'Kalaha' is a bodily or verbal transgression that leads to an offense. 'Vivādo' is contentious speech. 'Vivādāpannānaṃ' means those who have entered into such a dispute. 'Pesuññaṃ' is divisive speech ('pisuṇavāca'); that is to say, it is speech that makes the state of affection void.

๓๗. ภิกฺขุเปสุญฺเญติ [Pg.7] ภิกฺขูนํ เปสุญฺเญ; ภิกฺขุโต สุตฺวา ภิกฺขุนา ภิกฺขุสฺส อุปสํหฏเปสุญฺเญติ อตฺโถ.

37. 'Bhikkhupesuññe' means divisive speech concerning monks; that is, a monk, having heard from one monk, conveys divisive speech to another monk.

๓๘. ทฺวีหากาเรหีติ ทฺวีหิ การเณหิ. ปิยกมฺยสฺส วาติ ‘‘เอวํ อหํ เอตสฺส ปิโย ภวิสฺสามี’’ติ อตฺตโน ปิยภาวํ ปตฺถยมานสฺส วา. เภทาธิปฺปายสฺส วาติ ‘‘เอวมยํ เอเตน สทฺธึ ภิชฺชิสฺสตี’’ติ ปรสฺส ปเรน เภทํ อิจฺฉนฺตสฺส วา. ชาติโตปีติอาทิ สพฺพํ ปุริมสิกฺขาปเท วุตฺตนยเมว. อิธาปิ ภิกฺขุนึ อาทึ กตฺวา สพฺเพ อนุปสมฺปนฺนา นาม.

38. 'Dvīhākārehi' means by two reasons. 'Piyakamyassa vā' refers to one who desires his own state of being dear, thinking, 'Thus I will become dear to this person.' 'Bhedādhippāyassa vā' refers to one who desires the division of one person from another, thinking, 'Thus this person will be divided from that one.' Everything from 'jātitopi' onwards is in the same way as was stated in the previous training rule. Here too, beginning with a nun, all are called 'not fully ordained'.

น ปิยกมฺยสฺส น เภทาธิปฺปายสฺสาติ เอกํ อกฺโกสนฺตํ เอกญฺจ ขมนฺตํ ทิสฺวา ‘‘อโห นิลฺลชฺโช, อีทิสมฺปิ นาม ภวนฺตํ ปุน วตฺตพฺพํ มญฺญิสฺสตี’’ติ เอวํ เกวลํ ปาปครหิตาย ภณนฺตสฺส อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานตฺถเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

'Not with the desire to be liked, not with the intention of causing division': having seen one person scolding and another enduring, if one speaks purely with the aim of censuring the evil person, saying, 'Oh, how shameless! He thinks it is proper to speak again to such a venerable one,' there is no offense. The rest has a clear meaning. It has three origins: it arises from body-and-mind, speech-and-mind, and body-speech-and-mind. It is an action, there is exemption through perception, it is intentional, it is blameworthy in the world, it is a bodily action, a verbal action, it involves an unwholesome mind, and is accompanied by three feelings.

เปสุญฺญสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The third training rule on divisive speech.

๔. ปทโสธมฺมสิกฺขาปทวณฺณนา

4. The Explanation of the Training Rule on Teaching the Dhamma Unit by Unit

๔๔. จตุตฺถสิกฺขาปเท – อปฺปติสฺสาติ อปฺปติสฺสวา. อุปาสกาติ วุตฺเต วจนมฺปิ น โสตุกามา; อนาทราติ อตฺโถ. อปฺปติสฺสยา วา อนีจวุตฺติโนติ อตฺโถ. อสภาควุตฺติกาติ วิสภาคชีวิกา, ยถา ภิกฺขูสุ วตฺติตพฺพํ; เอวํ อปฺปวตฺตวุตฺติโนติ อตฺโถ.

44. In the fourth training rule: 'appatissā' means not listening attentively. Even when addressed as 'lay followers,' they are not willing to listen to the words; the meaning is that they are disrespectful. Alternatively, 'appatissayā' means not relying upon, not having lowly conduct; this is the meaning. 'Asabhāgavuttikā' means having a dissimilar livelihood; that is, they do not conduct themselves in the way one should conduct oneself towards monks; this is the meaning.

๔๕. ปทโส ธมฺมํ วาเจยฺยาติ เอกโต ปทํ ปทํ ธมฺมํ วาเจยฺย; โกฏฺฐาสํ โกฏฺฐาสํ วาเจยฺยาติ อตฺโถ. ยสฺมา ปน ตํ โกฏฺฐาสนามกํ ปทํ จตุพฺพิธํ โหติ, ตสฺมา ตํ ทสฺเสตุํ ‘‘ปทํ อนุปทํ อนฺวกฺขรํ อนุพฺยญฺชน’’นฺติ ปทภาชนํ วุตฺตํ. ตตฺถ ปทนฺติ เอโก คาถาปาโท อธิปฺเปโต. อนุปทนฺติ ทุติยปาโท. อนฺวกฺขรนฺติ เอเกกมกฺขรํ. อนุพฺยญฺชนนฺติ ปุริมพฺยญฺชเนน สทิสํ ปจฺฉาพฺยญฺชนํ. ยํ กิญฺจิ วา เอกมกฺขรํ อนฺวกฺขรํ, อกฺขรสมูโห อนุพฺยญฺชนํ, อกฺขรานุพฺยญฺชนสมูโห ปทํ. ปฐมปทํ ปทเมว, ทุติยํ อนุปทนฺติ เอวเมตฺถ นานากรณํ เวทิตพฺพํ.

45. 'One should teach the Dhamma unit by unit' means one should cause the Dhamma to be recited together, unit by unit; the meaning is that one should cause it to be recited section by section. And since that 'pada', called a section, is fourfold, the classification of terms was stated as 'pada (unit), anupada (following unit), anvakkhara (letter by letter), anubyañjana (consonant cluster)' in order to show this. Therein, by 'pada' is meant one line of a verse. By 'anupada' is meant the second line. By 'anvakkhara' is meant each single letter. By 'anubyañjana' is meant a subsequent consonant cluster similar to a preceding consonant cluster. Alternatively, any single letter is 'anvakkhara'; a group of letters is 'anubyañjana'; a group of letters or a group of 'anubyañjana' ending in an inflection is a 'pada'. The first 'pada' is simply 'pada'; the second is 'anupada'. Thus the distinctions should be understood here.

อิทานิ [Pg.8] ปทํ นาม เอกโต ปฏฺฐเปตฺวา เอกโต โอสาเปนฺตีติ คาถาพนฺธํ ธมฺมํ วาเจนฺโต ‘‘มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา’’ติ เอกเมกํ ปทํ สามเณเรน สทฺธึ เอกโต อารภิตฺวา เอกโตเยว นิฏฺฐาเปติ. เอวํ วาเจนฺตสฺส ปทคณนาย ปาจิตฺติยา เวทิตพฺพา. อนุปทํ นาม ปาเฏกฺกํ ปฏฺฐเปตฺวา เอกโต โอสาเปนฺตีติ เถเรน ‘‘มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา’’ติ วุตฺเต สามเณโร ตํ ปทํ อปาปุณิตฺวา ‘‘มโนเสฏฺฐา มโนมยา’’ติ ทุติยปทํ เอกโต ภณติ, อิเม ปาเฏกฺกํ ปฏฺฐเปตฺวา เอกโต โอสาเปนฺติ นาม. เอวํ วาเจนฺตสฺสาปิ อนุปทคณนาย ปาจิตฺติยา. อนฺวกฺขรํ นาม รูปํ อนิจฺจนฺติ วุจฺจมาโน ‘‘รู’’ติ โอปาเตตีติ ‘‘รูปํ อนิจฺจนฺติ ภณ สามเณรา’’ติ วุจฺจมาโน รูการมตฺตเมว เอกโต วตฺวา ติฏฺฐติ. เอวํ วาเจนฺตสฺสาปิ อนฺวกฺขรคณนาย ปาจิตฺติยา. คาถาพนฺเธปิ จ เอส นโย ลพฺภติเยว. อนุพฺยญฺชนํ นาม รูปํ อนิจฺจนฺติ วุจฺจมาโน เวทนา อนิจฺจาติ สทฺทํ นิจฺฉาเรตีติ ‘‘รูปํ, ภิกฺขเว, อนิจฺจํ, เวทนา อนิจฺจา’’ติ อิมํ สุตฺตํ วาจยมาโน เถเรน ‘‘รูปํ อนิจฺจ’’นฺติ วุจฺจมาโน สามเณโร สีฆปญฺญตาย ‘‘เวทนา อนิจฺจา’’ติ อิมํ อนิจฺจปทํ เถรสฺส ‘‘รูปํ อนิจฺจ’’นฺติ เอเตน อนิจฺจปเทน สทฺธึ เอกโต ภณนฺโต วาจํ นิจฺฉาเรติ. เอวํ วาเจนฺตสฺสาปิ อนุพฺยญฺชนคณนาย ปาจิตฺติยา. อยํ ปเนตฺถ สงฺเขโป – อิเมสุ ปทาทีสุ ยํ ยํ เอกโต ภณติ เตน เตน อาปตฺตึ อาปชฺชตีติ.

Now, `pada` is when a teacher, while teaching the Dhamma composed in verse, begins each phrase, such as 'Mind precedes all phenomena,' together with a novice and finishes it together. For a teacher who teaches in this way, `pācittiya` offenses should be understood according to the count of the phrases. `Anupada` is when, the elder having said, 'Mind precedes all phenomena,' the novice, not having caught up with that phrase, recites the second phrase, 'Mind is chief, mind-made,' together. These are said to start separately and finish together. For a teacher who teaches in this way also, there are `pācittiya` offenses according to the count of the following phrases. `Anvakkhara` is when, being told, 'Novice, say, "Form is impermanent,"' he recites only the syllable 'rū' together and then stops. For a teacher who teaches in this way also, there are `pācittiya` offenses according to the count of the syllables. And this same method is indeed applicable in the case of verse compositions. `Anubyañjana` is when, while a teacher is teaching the discourse, 'Form, monks, is impermanent; feeling is impermanent,' and the elder says, 'Form is impermanent,' the novice, due to his quick-wittedness, utters the word 'impermanent' from 'Feeling is impermanent' together with the elder's word 'impermanent' from 'Form is impermanent,' thus uttering the speech. For a teacher who teaches in this way also, there are `pācittiya` offenses according to the count of the consonants. This is the summary here: regarding these phrases and so on, whichever he recites together, through that he incurs an offense.

พุทฺธภาสิโตติ สกลํ วินยปิฏกํ อภิธมฺมปิฏกํ ธมฺมปทํ จริยาปิฏกํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ สุตฺตนิปาโต วิมานวตฺถุ เปตวตฺถุ พฺรหฺมชาลาทีนิ จ สุตฺตานิ. สาวกภาสิโตติ จตุปริสปริยาปนฺเนหิ สาวเกหิ ภาสิโต อนงฺคณสมฺมาทิฏฺฐิอนุมานสุตฺตจุฬเวทลฺลมหาเวทลฺลาทิโก. อิสิภาสิโตติ พาหิรปริพฺพาชเกหิ ภาสิโต สกโล ปริพฺพาชกวคฺโค, พาวริยสฺส อนฺเตวาสิกานํ โสฬสนฺนํ พฺราหฺมณานํ ปุจฺฉาติ เอวมาทิ. เทวตาภาสิโตติ เทวตาหิ ภาสิโต; โส เทวตาสํยุตฺตเทวปุตฺตสํยุตฺตมารสํยุตฺตพฺรหฺมสํยุตฺตสกฺกสํยุตฺตาทิวเสน เวทิตพฺโพ.

Spoken by the Buddha: the entire Vinayapiṭaka, Abhidhammapiṭaka, Dhammapada, Cariyāpiṭaka, Udāna, Itivuttaka, Jātaka, Suttanipāta, Vimānavatthu, Petavatthu, and the suttas beginning with the Brahmajāla. Spoken by the disciples: that which was spoken by the disciples included in the four assemblies, such as the Anaṅgaṇa, Sammādiṭṭhi, Anumāna, Cuḷavedalla, and Mahāvedalla suttas. Spoken by the seers: the entire Paribbājakavagga spoken by external wanderers, the questions of the sixteen brahmin disciples of Bāvari, and so on. Spoken by the deities: that which was spoken by the deities; this should be understood by way of the Devatāsaṃyutta, Devaputtasaṃyutta, Mārasaṃyutta, Brahmasaṃyutta, Sakkasaṃyutta, and others.

อตฺถูปสญฺหิโตติ อฏฺฐกถานิสฺสิโต. ธมฺมูปสญฺหิโตติ ปาฬินิสฺสิโต; อุภเยนาปิ วิวฏฺฏูปนิสฺสิตเมว วทติ. กิญฺจาปิ วิวฏฺฏูปนิสฺสิตํ วทติ, ติสฺโส สงฺคีติโย อารุฬฺหธมฺมํเยว ปน ปทโส วาเจนฺตสฺส อาปตฺติ[Pg.9]. วิวฏฺฏูปนิสฺสิเตปิ นานาภาสาวเสน คาถาสิโลกพนฺธาทีหิ อภิสงฺขเต อนาปตฺติ. ติสฺโส สงฺคีติโย อนารุฬฺเหปิ กุลุมฺพสุตฺตํ ราโชวาทสุตฺตํ ติกฺขินฺทฺริยํ จตุปริวฏฺฏํ นนฺโทปนนฺทนฺติ อีทิเส อาปตฺติเยว. อปลาลทมนมฺปิ วุตฺตํ, มหาปจฺจริยมฺปน ปฏิสิทฺธํ. เมณฺฑกมิลินฺทปญฺเหสุ เถรสฺส สกปฏิภาเน อนาปตฺติ, ยํ รญฺโญ สญฺญาปนตฺถํ อาหริตฺวา วุตฺตํ, ตตฺถ อาปตฺติ. วณฺณปิฏกองฺคุลิมาลปิฏกรฏฺฐปาลคอชตอาฬวกคชฺชิตคุฬฺหมคฺคคุฬฺหเวสฺสนฺตรคุฬฺหวินยเวทลฺลปิฏกานิ ปน อพุทฺธวจนานิเยวาติ วุตฺตํ. สีลูปเทโส นาม ธมฺมเสนาปตินา วุตฺโตติ วทนฺติ, ตสฺมึ อาปตฺติเยว. อญฺญานิปิ มคฺคกถาอารมฺมณกถาพุทฺธิกทณฺฑก ญาณวตฺถุอสุภกถาทีนิ อตฺถิ, เตสุ สตฺตตึส โพธิปกฺขิยธมฺมา วิภตฺตา, ธุตงฺคปญฺเห ปฏิปทา วิภตฺตา; ตสฺมา เตสุ อาปตฺตีติ วุตฺตํ. มหาปจฺจริยาทีสุ ปน สงฺคีตึ อนารุฬฺเหสุ ราโชวาทติกฺขินฺทฺริยจตุปริวฏฺฏนนฺโทปนนฺทกุลุมฺพสุตฺเตสุเยว อาปตฺตีติ วตฺวา อวเสเสสุ ยํ พุทฺธวจนโต อาหริตฺวา วุตฺตํ, ตเทว อาปตฺติวตฺถุ โหติ, น อิตรนฺติ อยมตฺโถ ปริคฺคหิโต.

'Connected to the meaning' means based on the commentary. 'Connected to the Dhamma' means based on the Pāḷi. In both cases, it speaks only of what is connected to release from the round of rebirth. Although it speaks of what is connected to release, there is an offense for one who teaches phrase by phrase only the Dhamma included in the three Councils. Even in what is connected to release, there is no offense in a work composed in various languages with verses, stanzas, and the like. Even among those not included in the three Councils, in works such as the Kulumbasutta, Rājovādasutta, Tikkhindriyasutta, Catuparivaṭṭasutta, and Nandopanandasutta, there is indeed an offense. The 'Taming of Apalāla' is also said to be a cause for an offense, but in the Mahāpaccarī this is rejected. In the Questions of Meṇḍaka and Milinda, there is no offense for the elder's own inspired utterance; but for what is brought forth from the canon and spoken to make the king understand, there is an offense. The Vaṇṇapiṭaka, Aṅgulimālapiṭaka, Raṭṭhapālagajjita, Āḷavakagajjita, Guḷhamagga, Guḷhavessantara, Guḷhavinaya, and Vedallapiṭaka are said to be not the words of the Buddha. They say that the Sīlūpadesa was spoken by the General of the Dhamma; in that, there is indeed an offense. There are also other works such as the Maggakathā, Ārammaṇakathā, Buddhikadaṇḍaka, Ñāṇavatthu, and Asubhakathā; in them, the thirty-seven factors of awakening are analyzed, and in the Dhutaṅgapañha, the practice is analyzed; therefore, it is said that in these there is an offense. However, in the Mahāpaccarī and other commentaries, the accepted meaning is that among those texts not included in the Councils, there is an offense only in the Rājovādasutta, Tikkhindriyasutta, Catuparivaṭṭasutta, Nandopanandasutta, and Kulumbasutta; and that in the remaining texts, only that which is brought forth from the word of the Buddha and spoken is a basis for an offense, not the other parts.

๔๘. เอกโต อุทฺทิสาเปนฺโตติ อนุปสมฺปนฺเนน สทฺธึ เอกโต อุทฺเทสํ คณฺหนฺโตปิ เอกโต วทติ อนาปตฺตีติ อตฺโถ.

48. Regarding 'causing to learn together': the meaning is that there is no offense for a monk who, while learning a text together with an unordained person, also recites it together.

ตตฺรายํ วินิจฺฉโย – อุปสมฺปนฺโน จ อนุปสมฺปนฺโน จ นิสีทิตฺวา อุทฺทิสาเปนฺติ. อาจริโย นิสินฺนานํ ภณามีติ เตหิ สทฺธึ เอกโต วทติ, อาจริยสฺส อาปตฺติ. อนุปสมฺปนฺเนน สทฺธึ คณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ. ทฺเวปิ ฐิตา คณฺหนฺติ, เอเสว นโย. ทหรภิกฺขุ นิสินฺโน, สามเณโร ฐิโต, นิสินฺนสฺส ภณามีติ ภณโต อนาปตฺติ. สเจ ทหโร ติฏฺฐติ, อิตโร นิสีทติ, ฐิตสฺส ภณามีติ ภณโตปิ อนาปตฺติ. สเจ พหูนํ ภิกฺขูนํ อนฺตเร เอโก สามเณโร นิสินฺโน โหติ, ตสฺมึ นิสินฺเน ปทโส ธมฺมํ วาเจนฺตสฺส อาจริยสฺส อจิตฺตกาปตฺติ. สเจ สามเณโร อุปจารํ มุญฺจิตฺวา ฐิโต วา นิสินฺโน วา โหติ, เยสํ วาเจติ, เตสุ อปริยาปนฺนตฺตา เอเกน ทิสาภาเคน ปลายนกคนฺถํ นาม คณฺหาตีติ สงฺขฺยํ คจฺฉติ, ตสฺมา อนาปตฺติ. เอกโต สชฺฌายํ กโรนฺโตปิ อนุปสมฺปนฺเนน สทฺธึ อุปสมฺปนฺโน เอกโต สชฺฌายํ กโรนฺโต [Pg.10] เตน สทฺธึเยว ภณติ, อนาปตฺติ. อนุปสมฺปนฺนสฺส สนฺติเก อุทฺเทสํ คณฺหนฺตสฺสปิ เตน สทฺธึ เอกโต ภณนฺตสฺส อนาปตฺติ. อยมฺปิ หิ เอกโต สชฺฌายํ กโรติจฺเจว สงฺขฺยํ คจฺฉติ.

Herein is the decision: Both an ordained person and an unordained person, having sat down, request instruction. If the teacher, thinking, 'I will recite for those who are sitting,' recites together with them, there is an offense for the teacher. For a monk who is learning together with an unordained person, there is no offense. If both learn while standing, this is the same method. If a junior monk is sitting and a novice is standing, there is no offense for the teacher who recites thinking, 'I will recite for the one who is sitting.' If the junior monk stands and the other sits, there is also no offense for one who recites thinking, 'I will recite for the one who is standing.' If one novice is sitting among many monks, for the teacher who is teaching the Dhamma phrase by phrase while that novice is sitting, there is an unintentional offense. If the novice, having left the vicinity, is standing or sitting, because he is not included among those to whom the teacher is teaching, it is reckoned as 'learning a text that has departed to one side'; therefore, there is no offense. Also, when making a communal recitation, if an ordained person, making a communal recitation with an unordained person, recites together with him, there is no offense. Also for one who is receiving instruction in the presence of an unordained person, if he recites together with him, there is no offense. For this one, too, is reckoned as 'making a communal recitation'.

เยภุยฺเยน ปคุณํ คนฺถํ ภณนฺตํ โอปาเตตีติ สเจ เอกคาถาย เอโก ปาโท น อาคจฺฉติ, เสสํ อาคจฺฉติ, อยํ เยภุยฺเยน ปคุณคนฺโถ นาม. เอเตน นเยน สุตฺเตปิ เวทิตพฺโพ. ตํ โอปาเตนฺตสฺส เอวํ ภณาหีติ เอกโตปิ ภณนฺตสฺส อนาปตฺติ. โอสาเรนฺตํ โอปาเตตีติ สุตฺตํ อุจฺจาเรนฺตํ ปริสมชฺเฌ ปริสงฺกมานํ เอวํ วเทหีติ เตน สทฺธึ เอกโตปิ วทนฺตสฺส อนาปตฺติ. ยํ ปน มหาปจฺจริยาทีสุ ‘‘มยา สทฺธึ มา วทา’’ติ วุตฺโต ยทิ วทติ, ‘‘อนาปตฺตี’’ติ วุตฺตํ, ตํ มหาอฏฺฐกถายํ นตฺถิ, นตฺถิภาโวเยว จสฺส ยุตฺโต. กสฺมา? กิริยสมุฏฺฐานตฺตา. อิตรถา หิ กิริยากิริยํ ภเวยฺย. เสสํ อุตฺตานตฺถเมว.

As for 'prompts one who is reciting a text that is mostly mastered': if one line of a verse does not come to mind, but the rest does, this is called a 'text that is mostly mastered.' By this method, it should also be understood in the case of a prose text. For one who prompts him, saying, 'Recite thus,' even if reciting together, there is no offense. As for 'prompts one who is faltering': for one who, saying, 'Speak thus,' speaks together with a novice who is hesitant in the midst of an assembly while reciting a text, there is no offense. However, that which is said in the Mahāpaccarī and other commentaries—'If a novice who was told, "Do not recite with me," recites, there is no offense'—that is not found in the Great Commentary, and its very absence is proper. Why? Because this training rule has its origin in the action. Otherwise, this training rule would be one of action and non-action. The rest has an obvious meaning.

ปทโสธมฺมสมุฏฺฐานํ – วาจโต จ วาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule has its origin in teaching the Dhamma phrase by phrase. It arises from speech and from speech-with-intention. It is an action, not exempt through perception, unintentional, an offense by formulation, a verbal action, involving three kinds of consciousness, and involving three kinds of feeling.

ปทโสธมฺมสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The fourth training rule concerning teaching the Dhamma phrase by phrase.

๕. สหเสยฺยสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Training Rule on Lying Down Together

๔๙. ปญฺจมสิกฺขาปเท – มุฏฺฐสฺสตี อสมฺปชานาติ ปุพฺพภาเค สติสมฺปชญฺญสฺส อกรณวเสเนตํ วุตฺตํ, ภวงฺโคติณฺณกาเล ปน กุโต สติสมฺปชญฺญนฺติ! วิกูชมานาติ วิปฺปลปมานา. กากจฺฉมานาติ นาสาย กากสทฺทํ วิย นิรตฺถกสทฺทํ มุญฺจมานา. อุปาสกาติ ปฐมตรํ อุฏฺฐิตอุปาสกา.

49. In the fifth training rule: The phrase 'unmindful and not clearly comprehending' is said by way of not applying mindfulness and clear comprehension in the initial stage. For truly, at the time of descending into the life-continuum, whence could there be mindfulness and clear comprehension! 'Vikūjamānā' means muttering deliriously. 'Kākacchamānā' means emitting a meaningless sound from the nose like the sound of a crow. 'Upāsakā' means the lay followers who had risen earlier.

๕๐. เอตทโวจุนฺติ ‘‘ภควตา อาวุโส ราหุล สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺต’’นฺติ ภิกฺขู สิกฺขาปทคารเวเนว เอตํ อโวจุํ. ปกติยา ปน เต ภควติ จ คารเวน อายสฺมโต จ ราหุลสฺส สิกฺขากามตาย ตสฺส อายสฺมโต วสนฏฺฐานํ อาคตสฺส จูฬมญฺจกํ วา อปสฺเสนํ วา ยํ อตฺถิ ตํ ปญฺญเปตฺวา จีวรํ วา อุตฺตราสงฺคํ วา อุสฺสีสกรณตฺถาย เทนฺติ[Pg.11]. ตตฺริทํ ตสฺสายสฺมโต สิกฺขากามตาย – ภิกฺขู กิร ตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา มุฏฺฐิสมฺมุญฺชนิญฺจ กจวรฉฑฺฑนกญฺจ พหิ ขิปนฺติ. อถญฺเญหิ ‘‘อาวุโส เกนิทํ ปาติต’’นฺติ วุตฺเต อญฺเญ เอวํ วทนฺติ – ‘‘ภนฺเต, ราหุโล อิมสฺมึ ปเทเส สญฺจริ, เตน นุ โข ปาติต’’นฺติ. โส ปนายสฺมา ‘‘น มยฺหํ ภนฺเต อิทํ กมฺม’’นฺติ เอกทิวสมฺปิ อวตฺวา ตํ ปฏิสาเมตฺวา ภิกฺขู ขมาเปตฺวา คจฺฉติ. วจฺจกุฏิยา เสยฺยํ กปฺเปสีติ ตํเยว สิกฺขากามตํ อนุพฺรูหนฺโต ธมฺมเสนาปติมหาโมคฺคลฺลานอานนฺทตฺเถราทีนํ สนฺติกํ อคนฺตฺวา ภควโต วฬญฺชนกวจฺจกุฏิยํ เสยฺยํ กปฺเปสิ. สา กิร กุฏิ กวาฏพทฺธา คนฺธปริภณฺฑกตา สโมสริตปุปฺผทามา เจติยฏฺฐานมิว ติฏฺฐติ, อปริโภคา อญฺเญสํ.

50. As for the words 'They said this': The monks said this—referring to the statement 'The Blessed One... has laid down a training rule'—solely out of respect for the training rule. But by nature, out of reverence for the Blessed One and because of the Venerable Rāhula's eagerness for the training, when that venerable one came to their dwelling place, they would prepare whatever was available—a small couch or a leaning-board—and give him a robe or an upper robe for the purpose of making a pillow. Herein is an illustration of that venerable one's eagerness for the training: It is said that the monks, seeing him coming from afar, would throw a hand-broom and a rubbish basket outside. Then, when others asked, 'Sirs, by whom was this dropped?' other monks would say thus: 'Venerable sirs, Rāhula was wandering in this area; could it have been dropped by him?' But that venerable one, without saying even for a single day, 'Venerable sirs, this is not my doing,' would put them away, ask the monks for forgiveness, and then go. As for 'He made his bed in the privy': Augmenting that very eagerness for the training, not going to the presence of the General of the Dhamma, the Elder Mahāmoggallāna, the Elder Ānanda, and others, he made his bed in the Blessed One's privy for personal use. It is said that privy was fitted with a door-leaf, was made fragrant with perfumes, had garlands of flowers hanging down, and stood like a shrine-place, not for the use of others.

๕๑. อุตฺตริทิรตฺตติรตฺตนฺติ ภควา สามเณรานํ สงฺคหกรณตฺถาย ติรตฺตํ ปริหารํ อทาสิ. น หิ ยุตฺตํ กุลทารเก ปพฺพาเชตฺวา นานุคฺคเหตุนฺติ. สหเสยฺยนฺติ เอกโต เสยฺยํ. เสยฺยาติ กายปฺปสารณสงฺขาตํ สยนมฺปิ วุจฺจติ, ยสฺมึ เสนาสเน สยนฺติ, ตมฺปิ. ตตฺถ เสนาสนํ ตาว ทสฺเสตุํ ‘‘เสยฺยา นาม สพฺพจฺฉนฺนา’’ติอาทิ วุตฺตํ. กายปฺปสารณํ ทสฺเสตุํ อนุปสมฺปนฺเน นิปนฺเน ภิกฺขุ นิปชฺชตี’’ติอาทิ วุตฺตํ. ตสฺมา อยเมตฺถ อตฺโถ – ‘‘เสนาสนสงฺขาตํ เสยฺยํ ปวิสิตฺวา กายปฺปสารณสงฺขาตํ เสยฺยํ กปฺเปยฺย วิทเหยฺย สมฺปาเทยฺยา’’ติ. สพฺพจฺฉนฺนาติอาทินา ปน ตสฺสา เสนาสนสงฺขาตาย เสยฺยาย ลกฺขณํ วุตฺตํ. ตสฺมา ยํ เสนาสนํ อุปริ ปญฺจหิ ฉทเนหิ อญฺเญน วา เกนจิ สพฺพเมว ปฏิจฺฉนฺนํ, อยํ สพฺพจฺฉนฺนา นาม เสยฺยา. อฏฺฐกถาสุ ปน ปากฏโวหารํ คเหตฺวา วาจุคฺคตวเสน ‘‘สพฺพจฺฉนฺนา นาม ปญฺจหิ ฉทเนหิ ฉนฺนา’’ติ วุตฺตํ. กิญฺจาปิ วุตฺตํ? อถ โข ทุสฺสกุฏิยํ วสนฺตสฺสาปิ น สกฺกา อนาปตฺติ กาตุํ, ตสฺมา ยํ กิญฺจิ ปฏิจฺฉาทนสมตฺถํ อิธ ฉทนญฺจ ปริจฺฉนฺนญฺจ เวทิตพฺพํ. ปญฺจวิธจฺฉทเนเยว หิ คยฺหมาเน ปทรจฺฉนฺเนปิ สหเสยฺยา น ภเวยฺย. ยํ ปน เสนาสนํ ภูมิโต ปฏฺฐาย ยาว ฉทนํ อาหจฺจ ปากาเรน วา อญฺเญน วา เกนจิ อนฺตมโส วตฺเถนาปิ ปริกฺขิตฺตํ, อยํ สพฺพปริจฺฉนฺนา นาม เสยฺยา. ฉทนํ อนาหจฺจ สพฺพนฺติเมน ปริยาเยน ทิยฑฺฒหตฺถุพฺเพเธน ปาการาทินา ปริกฺขิตฺตาปิ สพฺพปริจฺฉนฺนาเยวาติ กุรุนฺทฏฺฐกถายํ วุตฺตํ. ยสฺสา ปน อุปริ พหุตรํ ฐานํ ฉนฺนํ, อปฺปํ อจฺฉนฺนํ, สมนฺตโต [Pg.12] วา พหุตรํ ปริกฺขิตฺตํ, อปฺปํ อปริกฺขิตฺตํ, อยํ เยภุยฺเยน ฉนฺนา เยภุยฺเยน ปริจฺฉนฺนา นาม. อิมินา หิ ลกฺขเณน สมนฺนาคโต สเจปิ สตฺตภูมโก ปาสาโท เอกูปจาโร โหติ, สตคพฺภํ วา จตุสฺสาลํ วา, เอกเสยฺยาอิจฺเจว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. ตํ สนฺธาย วุตฺตํ ‘‘จตุตฺเถ ทิวเส อตฺถงฺคเต สูริเย อนุปสมฺปนฺเน นิปนฺเน ภิกฺขุ นิปชฺชติ, อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสา’’ติอาทิ.

51. Regarding 'for more than two or three nights': The Blessed One gave a concession of three nights for the purpose of supporting the novices. For it is not proper to give the going forth to sons of good family and then not support them. 'Lying down together' means lying down in one place. 'Seyyā' is said of both the act of lying down, defined as stretching out the body, and also of the lodging in which one lies down. Therein, to show 'lodging' first, the passage beginning 'A lying-down place, namely, one that is fully roofed...' was spoken. To show 'stretching out the body', the passage beginning 'when an unordained one is lying down, a monk lies down...' was spoken. Therefore, this is the meaning here: 'Having entered a lodging called a seyyā, one might prepare, arrange, or accomplish the act of lying down, which is also called a seyyā.' By the passage beginning 'fully roofed,' the characteristic of that lodging called a seyyā is stated. Therefore, whatever lodging is entirely covered above by the five kinds of roofing or by some other kind, this is called a 'fully roofed' lying-down place. In the commentaries, however, taking the common expression, it is said orally: 'A fully roofed place means one roofed with the five kinds of roofing.' Although it is said so, it is not possible to make it a non-offense even for one dwelling in a cloth hut. Therefore, here, whatever is capable of covering should be understood as 'roofing' and 'enclosure'. For if only the five kinds of roofing were to be taken, lying down together would not occur even in a dwelling roofed with planks. But whatever lodging is enclosed from the ground up to the roof by a wall or by some other means, even by a cloth, this is called a 'fully enclosed' lying-down place. As stated in the Kurundī commentary, a place enclosed by a wall or the like with a height of one and a half cubits, by way of a complete perimeter not reaching the roof, is also 'fully enclosed'. But a place of which the greater part above is roofed and a small part is unroofed, or of which the greater part all around is enclosed and a small part is unenclosed, this is called 'mostly roofed' and 'mostly enclosed'. For if endowed with this characteristic, even a seven-storied palace has a single precinct; or a hundred-chambered building or a four-sided hall is counted as just a single lying-down place. With reference to this, the passage beginning 'On the fourth day, when the sun has set, if a monk lies down when an unordained one is lying down, it is an offense of pācittiya...' was spoken.

ตตฺถ จ นิปชฺชนมตฺเตเนว ปาจิตฺติยํ. สเจ ปน สมฺพหุลา สามเณรา, เอโก ภิกฺขุ, สามเณรคณนาย ปาจิตฺติยา. เต เจ อุฏฺฐายุฏฺฐาย นิปชฺชนฺติ, เตสํ ปโยเค ปโยเค ภิกฺขุสฺส อาปตฺติ. ภิกฺขุสฺส อุฏฺฐายุฏฺฐาย นิปชฺชเน ปน ภิกฺขุสฺเสว ปโยเคน ภิกฺขุสฺส อาปตฺติ. สเจ ปน สมฺพหุลา ภิกฺขู เอโก สามเณโร สพฺเพสํ อาปตฺตึ กโรติ, ตสฺส อุฏฺฐายุฏฺฐาย นิปชฺชเนนปิ ภิกฺขูนํ อาปตฺติเยว. อุภเยสํ สมฺพหุลภาเวปิ เอเสว นโย.

And therein, there is a pācittiya offense by the mere act of lying down. But if there are many novices and one monk, there are pācittiya offenses according to the number of novices. If they get up and lie down again and again, for each of their actions, there is an offense for the monk. But in the case of the monk getting up and lying down again and again, there is an offense for the monk by the monk's own action. But if there are many monks and one novice, he causes an offense for all of them. Even by his getting up and lying down again and again, it is still an offense for the monks. Even when both parties are numerous, this is the same method.

อปิเจตฺถ เอกาวาสาทิกมฺปิ จตุกฺกํ เวทิตพฺพํ. โย หิ เอกสฺมึ อาวาเส เอเกเนว อนุปสมฺปนฺเนน สทฺธึ ติรตฺตํ สหเสยฺยํ กปฺเปติ, ตสฺส จตุตฺถทิวสโต ปฏฺฐาย เทวสิกา อาปตฺติ. โยปิ เอกสฺมึเยว อาวาเส นานาอนุปสมฺปนฺเนหิ สทฺธึ ติรตฺตํ สหเสยฺยํ กปฺเปติ, ตสฺสปิ. โยปิ นานาอาวาเสสุ เอเกเนว อนุปสมฺปนฺเนน สทฺธึ ติรตฺตํ สหเสยฺยํ กปฺเปติ, ตสฺสปิ. โยปิ นานาอาวาเสสุ นานาอนุปสมฺปนฺเนหิ สทฺธึ โยชนสตมฺปิ คนฺตฺวา สหเสยฺยํ กปฺเปติ, ตสฺสปิ จตุตฺถทิวสโต ปฏฺฐาย เทวสิกา อาปตฺติ.

Furthermore, in this context, the tetrad beginning with 'a single dwelling' should also be understood. Indeed, for whichever monk arranges to lie down together for three nights with only one unordained person in one dwelling, for him, starting from the fourth day, there is a daily offense. The same applies to a monk who arranges to lie down together for three nights with various unordained persons in the very same dwelling. The same also applies to a monk who arranges to lie down together for three nights with only one unordained person in various dwellings. And for a monk who, having gone even a hundred yojanas, arranges to lie down together for three nights with various unordained persons in various dwellings, for him too, starting from the fourth day, there is a daily offense.

อยญฺจ สหเสยฺยาปตฺติ นาม ‘‘ภิกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสโส อนุปสมฺปนฺโน นามา’’ติ วจนโต ติรจฺฉานคเตนปิ สทฺธึ โหติ, ตตฺร ติรจฺฉานคตสฺส ปริจฺเฉโท เมถุนธมฺมาปตฺติยา วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ. ตสฺมา สเจปิ โคธาพิฬาลมงฺคุสาทีสุ โกจิ ปวิสิตฺวา ภิกฺขุโน วสนเสนาสเน เอกูปจารฏฺฐาเน สยติ, สหเสยฺยาว โหติ.

And this offense of lying down together occurs even with an animal, because of the Pāḷi passage: 'Setting aside a monk, the remainder is called unordained.' Therein, the determination of an animal should be known only by the method stated in the offense of sexual intercourse. Therefore, even if any creature among monitor lizards, cats, mongooses, and so forth, having entered, lies down in the monk's dwelling-place, in a place within the same precinct, it is indeed lying down together.

ยทิ ปน ถมฺภานํ อุปริ กตปาสาทสฺส อุปริมตเลน สทฺธึ อสมฺพทฺธภิตฺติกสฺส ภิตฺติยา อุปริ ฐิตสุสิรตุลาสีสสฺส สุสิเรน ปวิสิตฺวา ตุลาย อพฺภนฺตเร สยิตฺวา เตเนว สุสิเรน นิกฺขมิตฺวา คจฺฉติ, เหฏฺฐาปาสาเท [Pg.13] สยิตภิกฺขุสฺส อนาปตฺติ. สเจ ฉทเน ฉิทฺทํ โหติ, เตน ปวิสิตฺวา อนฺโตฉทเน วสิตฺวา เตเนว ปกฺกมติ, นานูปจาเร อุปริมตเล ฉทนพฺภนฺตเร สยิตสฺส อาปตฺติ, เหฏฺฐิมตเล สยิตสฺส อนาปตฺติ. สเจ อนฺโตปาสาเทเนว อาโรหิตฺวา สพฺพตลานิ ปริภุญฺชนฺติ, เอกูปจารานิ โหนฺติ, เตสุ ยตฺถ กตฺถจิ สยิตสฺส อาปตฺติ.

However, if an animal enters through the hollow of a hollow beam-head situated on a wall that is not connected with the upper floor of a mansion built on pillars, and having slept inside the beam, it departs by exiting through that same hollow, there is no offense for a monk sleeping in the lower part of the mansion. If there is a hole in the roof, and an animal enters through it, stays inside the roof, and then departs through the same, there is an offense for one sleeping on the upper floor or inside the roof, since it is a separate precinct; there is no offense for one sleeping on the lower floor. If they ascend only by way of the inside of the mansion and use all the floors, these become of a single precinct; among them, for one sleeping anywhere, there is an offense.

สภาสงฺเขเปน กเต อฑฺฒกุฏฺฏกเสนาสเน สยิตสฺส วาฬสงฺฆาฏาทีสุ กโปตาทโย ปวิสิตฺวา สยนฺติ, อาปตฺติเยว. ปริกฺเขปสฺส พหิคเต นิพฺพโกสพฺภนฺตเร สยนฺติ, อนาปตฺติ. ปริมณฺฑลํ วา จตุรสฺสํ วา เอกจฺฉทนาย คพฺภมาลาย สตคพฺภํ เจปิ เสนาสนํ โหติ, ตตฺร เจ เอเกน สาธารณทฺวาเรน ปวิสิตฺวา วิสุํ ปากาเรน อปริจฺฉินฺนคพฺภูปจาเร สพฺพคพฺเภ ปวิสนฺติ, เอกคพฺเภปิ อนุปสมฺปนฺเน นิปนฺเน สพฺพคพฺเภสุ นิปนฺนานํ อาปตฺติ. สเจ สปมุขา คพฺภา โหนฺติ, ปมุขสฺส อุปริ อจฺฉนฺนํ อุจฺจวตฺถุกํ เจปิ โหติ, ปมุเข สยิโต คพฺเภ สยิตานํ อาปตฺตึ น กโรติ. สเจ ปน คพฺภจฺฉทเนเนว สทฺธึ สมฺพทฺธจฺฉทนํ โหติ, ตตฺร สยิโต สพฺเพสํ อาปตฺตึ กโรติ. กสฺมา? สพฺพจฺฉนฺนตฺตา สพฺพปริจฺฉนฺนตฺตา จ, คพฺภปริกฺเขโปเยว หิสฺส ปริกฺเขโปติ. เอเตเนว หิ นเยน อฏฺฐกถาสุ โลหปาสาทปริกฺเขปสฺส จตูสุ ทฺวารโกฏฺฐเกสุ อาปตฺติ วุตฺตา.

In a half-walled dwelling made according to its natural form, if pigeons and other creatures, having entered, sleep in or on features such as beams fitted with animal figures, it is an offense for one sleeping there. If they sleep outside the enclosure but inside the drip-line of the eaves, there is no offense. Even if a dwelling is circular or square, with a hundred cells in a row under a single roof, if one can enter through one common door and access all the cells in a precinct of cells not demarcated by a separate wall, then if an unordained person lies down in even one cell, there is an offense for those lying down in all the cells. If the cells have porches, and even if the space above the porch is unroofed and has a high foundation, one sleeping in the porch does not cause an offense for those sleeping in the cells. However, if there is a roof connected with the roof of the cell itself, one sleeping there causes an offense for all. Why? Because of being entirely roofed and entirely enclosed; indeed, the enclosure of the cell itself is its enclosure. By this very method, it is stated in the commentaries that there is an offense in the four gatehouses of the Lohapāsāda's enclosure.

ยํ ปน อนฺธกฏฺฐกถายํ ‘‘อปริกฺขิตฺเต ปมุเข อนาปตฺตีติ ภูมิยํ วินา ชคติยา ปมุขํ สนฺธาย กถิน’’นฺติ วุตฺตํ, ตํ อนฺธกรฏฺเฐ ปาเฏกฺกสนฺนิเวสา เอกจฺฉทนา คพฺภปาฬิโย สนฺธาย วุตฺตํ. ยญฺจ ตตฺถ ‘‘ภูมิยํ วินา ชคติยา’’ติ วุตฺตํ, ตํ เนว อฏฺฐกถาสุ อตฺถิ; น ปาฬิยา สเมติ. ทสหตฺถุพฺเพธาปิ หิ ชคติ ปริกฺเขปสงฺขฺยํ น คจฺฉติ. ตสฺมา ยมฺปิ ตตฺถ ทุติยสิกฺขาปเท ชคติยา ปมาณํ วตฺวา ‘‘เอตํ เอกูปจารํ ปริจฺฉนฺนํ นาม โหตี’’ติ วุตฺตํ, ตํ น คเหตพฺพํ. เยปิ เอกสาลทฺวิสาลติสาลจตุสฺสาลสนฺนิเวสา มหาปาสาทา เอกสฺมึ โอกาเส ปาเท โธวิตฺวา ปวิฏฺเฐน สกฺกา โหนฺติ สพฺพตฺถ อนุปริคนฺตุํ, เตสุปิ สหเสยฺยาปตฺติยา น มุจฺจติ. สเจ ตสฺมึ ตสฺมึ ฐาเน อุปจารํ ปริจฺฉินฺทิตฺวา กตา โหนฺติ, เอกูปจารฏฺฐาเนเยว อาปตฺติ.

However, as for what is stated in the Andhakaṭṭhakathā—'In an enclosed porch, there is no offense'—that this was said with reference to a porch situated on the ground without a plinth; this was stated in reference to rows of cells with a single roof in individual complexes in the Andhaka country. And what is stated there—'on the ground without a plinth'—that is neither found in the commentaries, nor does it agree with the Pāḷi. For indeed, even a plinth ten cubits high does not count as an enclosure. Therefore, what was also stated there in the second training rule, after stating the measure of a plinth—'this is called a single, enclosed precinct'—that should not be accepted. Also, in those great mansions which are complexes of one, two, three, or four halls, where it is possible for one who has entered in one place after washing their feet to wander everywhere, in those too, one is not freed from the offense of lying down together. If they are made having demarcated a precinct in each and every place, the offense occurs only in a place that is a single precinct.

ทฺวีหิ [Pg.14] ทฺวาเรหิ ยุตฺตสฺส สุธาฉทนมณฺฑปสฺส มชฺเฌ ปาการํ กโรนฺติ, เอเกน ทฺวาเรน ปวิสิตฺวา เอกสฺมึ ปริจฺเฉเท อนุปสมฺปนฺโน สยติ, เอกสฺมึ ภิกฺขุ, อนาปตฺติ. ปากาเร โคธาทีนํ ปวิสนมตฺตมฺปิ ฉิทฺทํ โหติ, เอกสฺมิญฺจ ปริจฺเฉเท โคธา สยนฺติ, อนาปตฺติเยว. น หิ ฉิทฺเทน เคหํ เอกูปจารํ นาม โหติ. สเจ ปาการมชฺเฌ ฉินฺทิตฺวา ทฺวารํ โยเชนฺติ, เอกูปจารตาย อาปตฺติ. ตํ ทฺวารํ กวาเฏน ปิทหิตฺวา สยนฺติ, อาปตฺติเยว. น หิ ทฺวารปิทหเนน เคหํ นานูปจารํ นาม โหติ, ทฺวารํ วา อทฺวารํ. กวาฏญฺหิ สํวรณวิวรเณหิ ยถาสุขํ วฬญฺชนตฺถาย กตํ, น วฬญฺชนูปจฺเฉทนตฺถาย. สเจ ปน ตํ ทฺวารํ ปุน อิฏฺฐกาหิ ปิทหนฺติ, อทฺวารํ โหติ, ปุริเม นานูปจารภาเวเยว ติฏฺฐติ. ทีฆปมุขํ เจติยฆรํ โหติ. เอกํ กวาฏํ อนฺโต, เอกํ พหิ, ทฺวินฺนํ กวาฏานํ อนฺตเร อนุปสมฺปนฺโน อนฺโตเจติยฆเร สยนฺตสฺส อาปตฺตึ กโรติ, เอกูปจารตฺตา.

If they make a wall in the middle of a pavilion with a plastered roof that has two doors, and an unordained person, having entered through one door, sleeps in one section, and a bhikkhu in the other, there is no offense. If there is a hole in the wall just large enough for monitor lizards and other creatures to enter, and they sleep in one section, it is still no offense. For a house is not called a single precinct on account of a hole. If they cut through the middle of the wall and install a door, there is an offense due to it being a single precinct. If they sleep there after closing that door with a door-leaf, it is still an offense. For a house is not called one of separate precincts by the closing of a door, nor does a door become a non-door. Indeed, a door-leaf is made for the purpose of convenient use by closing and opening, not for the purpose of cutting off its use. However, if they then close that door with bricks, it becomes a non-door, and it remains in its former state of being of separate precincts. There may be a shrine-house with a long porch. One door-leaf is inside, one is outside. An unordained person between the two door-leaves causes an offense for a bhikkhu sleeping inside the shrine-house, because of it being a single precinct.

ตตฺร ยสฺส ‘‘สิยา อยํ เอกูปจารนานูปจารตา นาม อุโทสิตสิกฺขาปเท วุตฺตา, อิธ ปน ‘เสยฺยา นาม สพฺพจฺฉนฺนา สพฺพปริจฺฉนฺนา เยภุยฺเยน ฉนฺนา เยภุยฺเยน ปริจฺฉนฺนา’ติ เอตฺตกเมว วุตฺตํ, ปิหิตทฺวาโร จ คพฺโภ สพฺพปริจฺฉนฺโนว โหติ. ตสฺมา ตตฺถ อนฺโต สยิเตเนว สทฺธึ อาปตฺติ, พหิ สยิเตน อนาปตฺตี’’ติ. โส เอวํ วตฺตพฺโพ – ‘‘อปิหิตทฺวาเร ปน กสฺมา พหิ สยิเตน อาปตฺตี’’ติ? ปมุขสฺส คพฺเภน สทฺธึ สพฺพจฺฉนฺนตฺตา. ‘‘กึ ปน คพฺเภ ปิหิเต ฉทนํ วิทฺธสฺตํ โหตี’’ติ? น วิทฺธสฺตํ, คพฺเภน สทฺธึ ปมุขสฺส สพฺพปริจฺฉนฺนตา น โหติ. ‘‘กึ ปริกฺเขโป วิทฺธสฺโต’’ติ? อทฺธา วกฺขติ ‘‘น วิทฺธสฺโต, กวาเฏน อุปจาโร ปริจฺฉนฺโน’’ติ. เอวํ ทูรมฺปิ คนฺตฺวา ปุน เอกูปจารนานูปจารตํเยว ปจฺจาคมิสฺสติ.

Here, should someone raise this objection: 'This matter of having a single precinct versus not having a single precinct is stated in the Udosita training rule. Here, however, it is only said, “A lodging is what is completely roofed, completely enclosed, mostly roofed, or mostly enclosed.” And an inner chamber with a closed door is indeed completely enclosed. Therefore, an offense is incurred only when sleeping with one who is sleeping inside; there is no offense with one who is sleeping outside.' He should be addressed thus: 'But in the case of an unclosed door, why is there an offense with one sleeping outside?' Because the porch, together with the inner chamber, is completely roofed. 'What then? When the inner chamber is closed, is the roof destroyed?' It is not destroyed, but the state of the porch being completely enclosed together with the inner chamber does not exist. 'Is the enclosure destroyed?' Surely, he will say, 'The enclosure is not destroyed; the precinct has been demarcated by the door-leaf.' Thus, even after going far afield, he will return again to this very matter of having a single precinct versus not having a single precinct.

อปิจ ยทิ พฺยญฺชนมตฺเตเยว อตฺโถ สุวิญฺเญยฺโย สิยา, สพฺพจฺฉนฺนาติ วจนโต ปญฺจนฺนํ อญฺญตเรน ฉทเนน ฉนฺนา เอว เสยฺยา สิยา, น อญฺเญน. เอวญฺจ สติ ปทรจฺฉนฺนาทีสุ อนาปตฺติ สิยา. ตโต ยทตฺถํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ, สฺเวว อตฺโถ ปริหาเยยฺย. ปริหายตุ วา มา วา, กถํ อวุตฺตํ คเหตพฺพนฺติ; โก วา วทติ ‘‘อวุตฺตํ คเหตพฺพ’’นฺติ? วุตฺตญฺเหตํ อนิยเตสุ – ‘‘ปฏิจฺฉนฺนํ นาม อาสนํ กุฏฺเฏน วา กวาเฏน วา กิลญฺเชน [Pg.15] วา สาณิปากาเรน วา รุกฺเขน วา ถมฺเภน วา โกฏฺฐลิกาย วา เยน เกนจิ ปฏิจฺฉนฺนํ โหตี’’ติ. ตสฺมา ยถา ตตฺถ เยน เกนจิ ปฏิจฺฉนฺนํ ปฏิจฺฉนฺนเมว, เอวมิธาปิ คเหตพฺพํ. ตสฺมา เสนาสนํ ขุทฺทกํ วา โหตุ มหนฺตํ วา อญฺเญน สทฺธึ สมฺพทฺธํ วา อสมฺพทฺธํ วา ทีฆํ วา วฏฺฏํ วา จตุรสฺสํ วา เอกภูมกํ วา, อเนกภูมกํ วา, ยํ ยํ เอกูปจารํ สพฺพตฺถ เยน เกนจิ ปฏิจฺฉาทเนน สพฺพจฺฉนฺเน สพฺพปริจฺฉนฺเน เยภุยฺเยน วา ฉนฺเน เยภุยฺเยน วา ปริจฺฉนฺเน สหเสยฺยาปตฺติ โหตีติ.

Furthermore, if the meaning were easily knowable from the mere letter, then because of the statement 'completely roofed,' only a lodging roofed by one of the five kinds of roofing would be a 'lodging,' not by any other. And this being so, there would be no offense in dwellings roofed with planks and so on. Consequently, the very purpose for which the training rule was laid down would be lost. Should it be said, 'Whether that purpose is lost or not, how can what is unstated be accepted?'; who, then, says, 'What is unstated should be accepted'? For this was stated in the Aniyata rules: 'A secluded seat means one that is concealed by a wall, or a door, or a screen, or a cloth curtain, or a tree, or a pillar, or a storeroom, or by anything whatsoever that conceals.' Therefore, just as there, whatever is concealed by anything whatsoever is indeed 'concealed,' so too should it be understood here. Therefore, whether a dwelling is small or large, connected to another or unconnected, long, round, or square, single-storied or multi-storied—whatever dwelling has a single precinct—in every case, if it is completely roofed and completely enclosed, or mostly roofed and mostly enclosed, by any kind of covering, an offense of lying down together is incurred.

๕๓. อุปฑฺฒจฺฉนฺเน อุปฑฺฒปริจฺฉนฺเน อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ สพฺพจฺฉนฺเน อุปฑฺฒปริจฺฉนฺเนติ เอวมาทีสุปิ มหาปจฺจริยํ ทุกฺกฏเมวาติ วุตฺตํ. มหาอฏฺฐกถายํ ปน ‘‘สพฺพจฺฉนฺเน เยภุยฺเยนปริจฺฉนฺเน ปาจิตฺติยํ, สพฺพจฺฉนฺเน อุปฑฺฒปริจฺฉนฺเน ปาจิตฺติยํ, เยภุยฺเยนฉนฺเน อุปฑฺฒปริจฺฉนฺเน ปาจิตฺติยํ, สพฺพปริจฺฉนฺเน เยภุยฺเยนฉนฺเน ปาจิตฺติยํ, สพฺพปริฉนฺเน อุปฑฺฒจฺฉนฺเน ปาจิตฺติยํ, เยภุยฺเยนปริจฺฉนฺเน อุปฑฺฒจฺฉนฺเน ปาจิตฺติยํ, ปาฬิยํ วุตฺตปาจิตฺติเยน สทฺธึ สตฺต ปาจิตฺติยานี’’ติ วุตฺตํ. ‘‘สพฺพจฺฉนฺเน จูฬกปริจฺฉนฺเน ทุกฺกฏํ, เยภุยฺเยนฉนฺเน จูฬกปริจฺฉนฺเน ทุกฺกฏํ, สพฺพปริจฺฉนฺเน จูฬกจฺฉนฺเน ทุกฺกฏํ, เยภุยฺเยนปริจฺฉนฺเน จูฬกจฺฉนฺเน ทุกฺกฏํ, ปาฬิยํ ทุกฺกเฏน สห ปญฺจ ทุกฺกฏานี’’ติ วุตฺตํ.

53. Regarding the statement, 'In a half-roofed, half-enclosed place, the offense is a dukkaṭa': here, it is said in the Mahāpaccarī that even in cases such as 'completely roofed and half-enclosed,' it is only a dukkaṭa. In the Mahā-aṭṭhakathā, however, it is said: 'In a completely roofed and mostly enclosed place, it is a pācittiya; in a completely roofed and half-enclosed place, it is a pācittiya; in a mostly roofed and half-enclosed place, it is a pācittiya; in a completely enclosed and mostly roofed place, it is a pācittiya; in a completely enclosed and half-roofed place, it is a pācittiya; in a mostly enclosed and half-roofed place, it is a pācittiya. Together with the pācittiya stated in the Pāli, there are seven pācittiyas.' And it is also said: 'In a completely roofed and slightly enclosed place, it is a dukkaṭa; in a mostly roofed and slightly enclosed place, it is a dukkaṭa; in a completely enclosed and slightly roofed place, it is a dukkaṭa; in a mostly enclosed and slightly roofed place, it is a dukkaṭa. Together with the dukkaṭa in the Pāli, there are five dukkaṭas.'

‘‘อุปฑฺฒจฺฉนฺเน จูฬกปริจฺฉนฺเน อนาปตฺติ, อุปฑฺฒปริจฺฉนฺเน จูฬกจฺฉนฺเน อนาปตฺติ, จูฬกจฺฉนฺเน จูฬกปริจฺฉนฺเน อนาปตฺติ, สพฺพจฺฉนฺเน สพฺพอปริจฺฉนฺเนติ จ เอตฺถ เสนมฺพมณฺฑปวณฺณํ โหตี’’ติ วุตฺตํ. อิมินาเปตํ เวทิตพฺพํ – ‘‘ยถา ชคติ ปริกฺเขปสงฺขย น คจฺฉตี’’ติ. เสสํ อุตฺตานตฺถเมว.

It is said: 'In a half-roofed and slightly enclosed place, there is no offense; in a half-enclosed and slightly roofed place, there is no offense; in a slightly roofed and slightly enclosed place, there is no offense. And regarding a place that is completely roofed and completely unenclosed, it has the appearance of a Senamba pavilion.' By this, it should also be understood that a terrace does not count as an enclosure. The rest has a clear meaning.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule has the same origin as the Eḷakaloma rule. It arises from the body and from body-and-mind. It is an action, there is no exemption through lack of perception, it can occur without intention, it is an offense by formulation, it is a bodily action, it is associated with three types of consciousness, and with three types of feeling.

สหเสยฺยสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The fifth training rule on lying down together.

๖. ทุติยสหเสยฺยสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Second Training Rule on Lying Down Together

๕๕. ทุติยสหเสยฺยสิกฺขาปเท [Pg.16] – อาวสถาคารนฺติ อาคนฺตุกานํ วสนาคารํ. ปญฺญตฺตํ โหตีติ ปุญฺญกามตาย กตฺวา ฐปิตํ โหติ. เยน สา อิตฺถี เตนุปสงฺกมีติ อสุกสฺมึ นาม ฐาเน อาวสถาคารํ ปญฺญตฺตํ อตฺถีติ มนุสฺสานํ สุตฺวา อุปสงฺกมิ. คนฺธคนฺธินีติ อครุกุงฺกุมาทีนํ คนฺธานํ คนฺโธ คนฺธคนฺโธ, โส อสฺสา อตฺถีติ คนฺธคนฺธินี. สาฏกํ นิกฺขิปิตฺวาติ อปฺเปว นามสฺส อิมมฺปิ วิปฺปการํ ปสฺสนฺตสฺส ราโค อุปฺปชฺเชยฺยาติ จินฺเตตฺวา เอวมกาสิ. โอกฺขิปิตฺวาติ อโธ ขิปิตฺวา. อจฺจโยติ อปราโธ. มํ อจฺจคมาติ มํ อติกฺกมฺม อภิภวิตฺวา ปวตฺโต. เสสํ ปฐมสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อยเมว หิ วิเสโส – ปฐมสิกฺขาปเท จตุตฺถทิวเส อาปตฺติ อิธ ปฐมทิวเสปิ. ยกฺขีเปตีหิ ทิสฺสมานกรูปาหิ ติรจฺฉานคติตฺถิยา จ เมถุนธมฺมวตฺถุภูตาย เอว ทุกฺกฏํ. เสสาหิ อนาปตฺติ. สมุฏฺฐานาทีนิ ปฐมสทิสาเนวาติ.

55. In the second training rule on lying down together: 'a guest house' means a dwelling for visitors. 'It is designated' means it has been made and established out of a desire for merit. 'That woman approached it' means: having heard from people, 'In such and such a place there is a designated guest house,' she approached. 'Scented with fragrance' means: the scent of perfumes such as agarwood, saffron, and so on, is a fragrant scent; she has that, thus she is 'scented with fragrance.' 'Having put aside her outer robe' means: she did so thinking, 'Perhaps for this one, upon seeing even this altered state, lust might arise.' 'Having cast down her eyes' means having lowered them. 'Transgression' means an offense. 'It overcame me' means: it occurred, having surpassed and overwhelmed me. The remainder should be understood in the same way as stated in the first training rule. This indeed is the difference: in the first training rule, the offense occurs on the fourth day; here, it occurs even on the first day. With yakkhinīs and petīs who have a visible form, and with a female animal who has become the very object of sexual intercourse, there is an offense of wrong-doing. With the remaining females, there is no offense. The origins and so on are the same as for the first.

ทุติยสหเสยฺยสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The Second Training Rule on Lying Down Together is the sixth.

๗. ธมฺมเทสนาสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Training Rule on Teaching the Dhamma

๖๐. สตฺตมสิกฺขาปเท – ฆรณีติ ฆรสามินี. นิเวสนทฺวาเรติ นิเวสนสฺส มหาทฺวาเร. ฆรสุณฺหาติ ตสฺมึ ฆเร สุณฺหา. อาวสถทฺวาเรติ โอวรกทฺวาเร. วิสฺสฏฺเฐนาติ สุนิคฺคเตน สทฺเทน. วิวเฏนาติ สุฏฺฐุ ปกาเสน อสํวุเตน. ธมฺโม เทเสตพฺโพติ อยํ สรณสีลาทิเภโท ธมฺโม กเถตพฺโพ. อญฺญาตุนฺติ อาชานิตุํ. วิญฺญุนา ปุริสวิคฺคเหนาติ วิญฺญุนา ปุริเสน, ปุริสวิคฺคหํ คเหตฺวาปิ ฐิเตน น ยกฺเขน น เปเตน น ติรจฺฉานคเตน.

60. In the seventh training rule: 'a housewife' means the mistress of the house. 'At the door of the residence' means at the main door of the dwelling. 'A daughter-in-law in the house' means the daughter-in-law in that house. 'At the door of the lodging' means at the door of the chamber. 'With a distinct voice' means with a well-articulated sound. 'With an open voice' means clearly manifest and unconcealed. 'The Dhamma should be taught' means this Dhamma, which is classified into the refuges, precepts, and so on, should be taught. 'For the sake of understanding' means in order to know. 'By a discerning man' means an intelligent man, including one standing having assumed the form of a man, who is not a yakkha, not a peta, and not an animal.

๖๖. อนาปตฺติ วิญฺญุนา ปุริสวิคฺคเหนาติ วิญฺญุนา ปุริสวิคฺคเหน สทฺธึ ฐิตาย พหุมฺปิ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส อนาปตฺติ. ฉปฺปญฺจวาจาหีติ ฉหิ ปญฺจหิ วาจาหิ โย เทเสติ, ตสฺสปิ อนาปตฺติ. ตตฺถ เอโก คาถาปาโท เอกวาจาติ เอวํ สพฺพตฺถ วาจาปมาณํ เวทิตพฺพํ. สเจ อฏฺฐกถํ ธมฺมปทํ ชาตกาทิวตฺถุํ วา กเถตุกาโม โหติ, ฉปฺปญฺจปทมตฺตเมว กเถตุํ [Pg.17] วฏฺฏติ. ปาฬิยา สทฺธึ กเถนฺเตน เอกปทํ ปาฬิโต ปญฺจ อฏฺฐกถาโตติ เอวํ ฉ ปทานิ อนติกฺกาเมตฺวาว กเถตพฺโพ. ปทโสธมฺเม วุตฺตปฺปเภโท หิ อิธาปิ สพฺโพ ธมฺโมเยว. ตสฺมึ เทเสตีติ ตสฺมึ ขเณ เทเสติ. สมฺปทานตฺเถ วา เอตํ ภุมฺมวจนํ. ตสฺสา เทเสตีติ อตฺโถ. อญฺญิสฺสา มาตุคามสฺสาติ เอกิสฺสา เทเสตฺวา ปุน อาคตาคตาย อญฺญิสฺสาปิ เทเสตีติ เอวํ เอกาสเน นิสินฺโน มาตุคามสตสหสฺสนฺนมฺปิ เทเสตีติ อตฺโถ. มหาปจฺจริยฏฺฐกถายํ วุตฺตํ สมํ นิสินฺนานํ มาตุคามานํ ‘‘ตุมฺหากํ เอเกกิสฺสา เอเกกํ คาถํ เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถาติ เทเสติ, อนาปตฺติ. ปฐมํ เอเกกิสฺสา เอเกกํ คาถํ กเถสฺสามีติ อาโภคํ กตฺวา ชานาเปตฺวา กเถตุํ วฏฺฏติ, น ปจฺฉาติ. ปญฺหํ ปุจฺฉติ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ กเถตีติ มาตุคาโม ‘‘ทีฆนิกาโย นาม ภนฺเต กิมตฺถํ ทีเปตี’’ติ ปุจฺฉติ. เอวํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ ภิกฺขุ สพฺพํ เจปิ ทีฆนิกายํ กเถติ, อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานตฺถเมว.

66. There is no offense for one who teaches even much Dhamma to a woman standing together with a discerning man. 'With six or five utterances' means: for one who teaches with six or five utterances, there is also no offense. Therein, one foot of a verse is one utterance; thus the measure of an utterance should be understood in all cases. If one wishes to relate a commentary, the Dhammapada, or a story such as a Jātaka, it is proper to speak only six or five words. When teaching together with the Pāḷi, one should teach without exceeding six words: one word from the Pāḷi and five from the commentary. Indeed, the kind of Dhamma with its classifications as stated in the Padasodhamma training rule is, here too, all Dhamma. 'He teaches at that time' means he teaches at that moment. Or this locative word is used in the dative sense; the meaning is 'he teaches to her.' 'To another woman' means: having taught one, he then teaches another who comes again and again. Thus, sitting in one seat, he may teach even a hundred thousand women; this is the meaning. In the Mahāpaccarī commentary it is said: To women sitting together, if he says, 'I will teach one verse to each of you; listen to it,' and teaches, there is no offense. First, having made the resolution, 'I will teach one verse to each,' and having made it known, it is proper to teach, not afterwards. Regarding 'She asks a question; being asked a question, he speaks': a woman asks, 'Venerable sir, what is the meaning explained by the Dīgha Nikāya?' If a monk, having been asked such a question, speaks about even the entire Dīgha Nikāya, there is no offense. The rest here is clear in meaning.

ปทโสธมฺมสมุฏฺฐานํ – วาจโต จ วาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the Padasodhamma rule: it arises from speech and from speech-with-intention. It is an action and a non-action. There is no exemption due to unawareness. It is non-intentional. It is an offense by formulation. It is a verbal action. It is associated with three kinds of consciousness and three kinds of feeling.

ธมฺมเทสนาสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The Training Rule on Teaching the Dhamma is the seventh.

๘. ภูตาโรจนสิกฺขาปทวณฺณนา

8. The Commentary on the Training Rule on Declaring a True Attainment

๖๗. อฏฺฐมสิกฺขาปเท – วตฺถุกถาย ตาว ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ จตุตฺถปาราชิกวณฺณนายํ วุตฺตนยเมว. อยเมว หิ วิเสโส – ตตฺถ อภูตํ อาโรเจสุํ, อิธ ภูตํ. ภูตมฺปิ ปุถุชฺชนา อาโรเจสุํ, น อริยา. อริยานญฺหิ ปยุตฺตวาจา นาม นตฺถิ, อตฺตโน คุเณ อาโรจยมาเน ปน อญฺเญ น ปฏิเสเธสุํ, ตถาอุปฺปนฺเน จ ปจฺจเย สาทิยึสุ, ตถาอุปฺปนฺนภาวํ อชานนฺตา.

67. In the eighth training rule, first, whatever should be said regarding the background story is entirely in the same manner as explained in the commentary on the fourth pārājika. Indeed, this alone is the difference: there, they declared what was untrue; here, what is true. Even though it was true, it was ordinary people who declared it, not noble ones. For noble ones, indeed, there is no such thing as speech connected with requisites. However, when their own qualities were being declared, the other noble ones did not object, and they consented to the requisites that arose in that way, being unaware that they had arisen in such a manner.

‘‘อถ โข เต ภิกฺขู ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุ’’นฺติอาทิมฺหิ ปน เย อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสึสุ, เต อาโรเจสุนฺติ เวทิตพฺพํ. ‘‘กจฺจิ ปน โว ภิกฺขเว ภูต’’นฺติ ปุจฺฉิเต ปน สพฺเพปิ ‘‘ภูตํ ภควา’’ติ ปฏิชานึสุ. อริยานมฺปิ หิ อพฺภนฺตเร ภูโต อุตฺตริมนุสฺสธมฺโมติ. อถ ภควา [Pg.18] อริยมิสฺสกตฺตา ‘‘โมฆปุริสา’’ติ อวตฺวา ‘‘กถญฺหิ นาม ตุมฺเห ภิกฺขเว’’ติ วตฺวา ‘‘อุทรสฺส การณา’’ติอาทิมาห. ตตฺถ ยสฺมา อริยา อญฺเญสํ สุตฺวา ‘‘อยฺโย กิร, ภนฺเต, โสตาปนฺโน’’ติอาทินา นเยน ปสนฺเนหิ มนุสฺเสหิ ปุจฺฉิยมานา อปญฺญตฺเต สิกฺขาปเท อนาทีนวทสฺสิโน สุทฺธจิตฺตตาย อตฺตโน จ ปเรสญฺจ วิเสสาธิคมํ ปฏิชานึสุ. เอวํ ปฏิชานนฺเตหิ จ เตหิ ยํ อญฺเญ อุทรสฺส การณา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสิตฺวา ปิณฺฑปาตํ อุปฺปาเทสุํ, ตํ สุทฺธจิตฺตตาย สาทิยนฺเตหิปิ อุทรสฺส การณา อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสฺส วณฺโณ ภาสิโต วิย โหติ. ตสฺมา สพฺพสงฺคาหิเกเนว นเยน ‘‘กถญฺหิ นาม ตุมฺเห, ภิกฺขเว, อุทรสฺส การณา คิหีนํ อญฺญมญฺญํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสิสฺสถา’’ติ อาห. เสสํ จตุตฺถปาราชิกวตฺถุสทิสเมว. สิกฺขาปทวิภงฺเคปิ เกวลํ ตตฺถ ปาราชิกญฺเจว ถุลฺลจฺจยญฺจ อิธ ภูตตฺตา ปาจิตฺติยญฺเจว ทุกฺกฏญฺจ อยํ วิเสโส. เสสํ วุตฺตนยเมว.

In the passage beginning, 'Then those monks reported this matter to the Blessed One,' it should be understood that those who had spoken in praise of a superhuman state were the ones who reported it. When asked, 'But is it true, monks?' all of them acknowledged, 'It is true, Blessed One.' For indeed, within the noble ones, a superhuman state is truly present. Then the Blessed One, because they were mixed with noble ones, did not say, 'Foolish men,' but instead, after saying, 'How indeed, monks...' he spoke the passage beginning, 'For the sake of the belly...' Therein, because the noble ones, on hearing from others, were asked by devout people in the manner of, 'Venerable sir, it is said the noble one is a stream-enterer,' and so on, they, seeing no fault as the training rule was not yet laid down, acknowledged with a pure mind their own and others' attainment of a special state. And when those who had thus acknowledged consented with a pure mind to the alms-food that others had produced by speaking in praise of a superhuman state for the sake of the belly, it is as if praise of a superhuman state was spoken for the sake of the belly. Therefore, with an all-encompassing method, he said, 'How indeed, monks, could you, for the sake of the belly, speak in praise of one another's superhuman state to householders?' The remainder is just like the background story of the fourth pārājika. Also in the analysis of the training rule, the only difference is this: there, there is a pārājika and a thullaccaya offense, whereas here, because it is true, there are a pācittiya and a dukkaṭa offense. The remainder is in the manner already explained.

๗๗. ‘‘อุปสมฺปนฺนสฺส ภูตํ อาโรเจตี’’ติ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมเมว สนฺธาย วุตฺตํ. ปรินิพฺพานกาเล หิ อนฺตรา วา อติกฑฺฒิยมาเนน อุปสมฺปนฺนสฺส ภูตํ อาโรเจตุํ วฏฺฏติ. สุตปริยตฺติสีลคุณํ ปน อนุปสมฺปนฺนสฺสาปิ อาโรเจตุํ วฏฺฏติ. อาทิกมฺมิกสฺส อนาปตฺติ. ‘‘อุมฺมตฺตกสฺสา’’ติ อิทํ ปน อิธ น วุตฺตํ. กสฺมา? ทิฏฺฐิสมฺปนฺนานํ อุมฺมาทสฺส วา จิตฺตกฺเขปสฺส วา อภาวาติ. มหาปจฺจริยมฺปิ หิ วิจาริตํ ‘‘ฌานลาภี ปน ปริหีเน ฌาเน อุมฺมตฺตโก ภเวยฺย, ตสฺสปิ ภูตาโรจนปจฺจยา อนาปตฺติ น วตฺตพฺพา, ภูตสฺเสว อภาวโต’’ติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

77. The phrase 'declares a true attainment to one who is fully ordained' was said referring only to a superhuman state. Indeed, at the time of final parinibbāna, or in the interval before, it is permissible for one who is being strongly urged by speech to declare a true attainment to a fully ordained person. However, it is permissible to declare the qualities of learning, scriptural knowledge, and virtue even to one who is not fully ordained. There is no offense for the first offender. But the phrase 'for one who is insane' is not stated here. Why? Because for those accomplished in view, there is no insanity or mental derangement. Indeed, in the Mahāpaccarī it is also considered: 'But one who has attained jhāna might become insane when the jhāna has declined; for him too, it should not be said that there is no offense on account of declaring a true attainment, because of the very absence of the true attainment.' The remainder is self-evident.

ภูตาโรจนํ นาเมตํ ปุพฺเพ อวุตฺเตหิ ตีหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาติ – กายโต วาจโต กายวาจโต จาติ. กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, กุสลาพฺยากตจิตฺเตหิ ทฺวิจิตฺตํ, สุขมชฺฌตฺตเวทนาหิ ทฺวิเวทนนฺติ.

This, which is called 'Declaring a True Attainment,' arises from three origins not mentioned before: from the body, from speech, and from both body and speech. It is an action; not one from which there is exemption through non-perception; not requiring a mind of transgression; an offense by formulation; a bodily action; a verbal action; associated with two types of consciousness—wholesome and indeterminate; and accompanied by two feelings—pleasant and neutral.

ภูตาโรจนสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The Training Rule on Declaring a True Attainment is the eighth.

๙. ทุฏฺฐุลฺลาโรจนสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Commentary on the Training Rule concerning the Disclosure of Grave Offenses

๗๘. นวมสิกฺขาปเท [Pg.19] – ทุฏฺฐุลฺลา นาม อาปตฺติ จตฺตาริ จ ปาราชิกานิ เตรส จ สงฺฆาทิเสสาติ อิมิสฺสา ปาฬิยา ‘‘ปาราชิกานิ ทุฏฺฐุลฺลสทฺทตฺถทสฺสนตฺถํ วุตฺตานิ, สงฺฆาทิเสสํ ปน อิธ อธิปฺเปต’’นฺติ อฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ. ตตฺรายํ วิจารณา – สเจ ปาราชิกํ อาโรเจนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ น ภเวยฺย, ยถา สมาเนปิ ภิกฺขุ-ภิกฺขุนีนํ อุปสมฺปนฺนสทฺเท ยตฺถ ภิกฺขุนี อนธิปฺเปตา โหติ, ตตฺถ ภิกฺขุํ ฐเปตฺวา อวเสโส อนุปสมฺปนฺโนติ วุจฺจติ; เอวมิธ สมาเนปิ ปาราชิกสงฺฆาทิเสสานํ ทุฏฺฐุลฺลสทฺเท ยทิ ปาราชิกํ อนธิปฺเปตํ, ‘‘ทุฏฺฐุลฺลา นาม อาปตฺติ เตรส สงฺฆาทิเสสา’’ติ เอตเทว วตฺตพฺพํ สิยา. ตตฺถ ภเวยฺย ‘‘โย ปาราชิกํ อาปนฺโน, โส ภิกฺขุภาวโต จุโต, ตสฺมา ตสฺส อาปตฺตึ อาโรเจนฺโต ทุกฺกฏํ อาปชฺชตี’’ติ. เอวํ สติ อกฺโกสนฺโตปิ ทุกฺกฏํ อาปชฺเชยฺย, ปาจิตฺติยเมว จ อาปชฺชติ. วุตฺตญฺเหตํ – ‘‘อสุทฺโธ โหติ ปุคฺคโล อญฺญตรํ ปาราชิกํ ธมฺมํ อชฺฌาปนฺโน, ตญฺเจ อสุทฺธทิฏฺฐิ สมาโน โอกาสํ การาเปตฺวา อกฺโกสาธิปฺปาโย วทติ, อาปตฺติ โอมสวาทสฺสา’’ติ (ปารา. ๓๘๙). เอวํ ปาฬิยา วิจาริยมานาย ปาราชิกํ อาโรเจนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว ทิสฺสติ. กิญฺจาปิ ทิสฺสติ, อถ โข สพฺพอฏฺฐกถาสุ วุตฺตตฺตา อฏฺฐกถาจริยาว เอตฺถ ปมาณํ, น อญฺญา วิจารณา. ปุพฺเพปิ จ อาโวจุมฺห – ‘‘พุทฺเธน ธมฺโม วินโย จ วุตฺโต, โย ตสฺส ปุตฺเตหิ ตเถว ญาโต’’ติอาทิ (ปารา. อฏฺฐ. ๑.คนฺถารมฺภกถา). อฏฺฐกถาจริยา หิ พุทฺธสฺส อธิปฺปายํ ชานนฺติ.

78. In the ninth training rule, concerning the Pāḷi text, 'A grave offense, namely, the four pārājikas and the thirteen saṅghādisesas,' it is stated in the commentaries: 'The pārājikas are mentioned to show the meaning of the word ‘grave’ (duṭṭhulla), but here the saṅghādisesa is intended.' Herein lies this investigation: If there were no pācittiya offense for disclosing a pārājika, then just as, although the word ‘fully ordained’ (upasampanna) is the same for both bhikkhus and bhikkhunīs, in a training rule where a bhikkhunī is not intended, it is said, 'setting aside the bhikkhu, the rest are not fully ordained'—similarly here, although the word ‘grave’ (duṭṭhulla) is the same for both pārājikas and saṅghādisesas, if the pārājika is not intended, it should have been stated only as: 'A grave offense, namely, the thirteen saṅghādisesas.' In that case, a doubt might arise: 'One who has committed a pārājika has fallen from the state of a bhikkhu; therefore, one who discloses his offense commits a dukkaṭa.' If this were so, even one who insults him would commit a dukkaṭa, but in fact, one commits only a pācittiya. For this has been said: 'A person becomes impure, having committed one of the pārājika offenses. If someone, holding the view that he is impure, having created an opportunity, speaks with the intent to insult, it is an offense of abusive speech' (Pārā. 389). Thus, upon examining the Pāḷi, it is seen that even for one who discloses a pārājika, there is only a pācittiya. Although it is seen, nevertheless, because it is stated in all the commentaries, the commentary teachers themselves are the authority here, not any other investigation. And we have previously stated: 'The Dhamma and Vinaya were taught by the Buddha, and were known thus by his sons…' (Pārā. Aṭṭha. 1, Introduction). For the commentary teachers know the Buddha’s intention.

อิมินาปิ เจตํ ปริยาเยน เวทิตพฺพํ. อญฺญตฺร ภิกฺขุสมฺมุติยาติ หิ วุตฺตํ. ภิกฺขุสมฺมุติยา จ อาโรจนํ อายตึ สํวรตฺถาย ปุน ตถารูปํ อาปตฺตึ อนาปชฺชนตฺถาย ภควตา อนุญฺญาตํ, น ตสฺส ภิกฺขุโน อวณฺณมตฺตปฺปกาสนตฺถาย, สาสเน จสฺส ปติฏฺฐานิเสธนตฺถาย, น จ ปาราชิกํ อาปนฺนสฺส ปุน ตถารูปาย อาปตฺติยา อนาปชฺชเนน ภิกฺขุภาโว นาม อตฺถิ. ตสฺมา ‘‘ปาราชิกานิ ทุฏฺฐุลฺลสทฺทตฺถทสฺสนตฺถํ วุตฺตานิ, สงฺฆาทิเสสํ ปน อิธาธิปฺเปต’’นฺติ ยํ อฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ, ตํ สุวุตฺตเมว.

And this should be understood by this reason as well. For it is said: 'except by the agreement of the bhikkhus.' And disclosure by the agreement of the bhikkhus has been permitted by the Blessed One for the sake of future restraint, so that such an offense may not be committed again; it is not permitted for the mere purpose of publicizing that bhikkhu’s faults, nor for the purpose of denying him a standing in the Dispensation. And for one who has committed a pārājika offense, there is no such thing as the state of a bhikkhu by not committing such an offense again. Therefore, what is stated in the commentaries—'The pārājikas are mentioned to show the meaning of the word ‘grave’ (duṭṭhulla), but here the saṅghādisesa is intended'—is indeed well said.

๘๐. อตฺถิ [Pg.20] ภิกฺขุสมฺมุติ อาปตฺติปริยนฺตาติอาทีสุ ปน ยา อยํ ภิกฺขุสมฺมุติ วุตฺตา, สา น กตฺถจิ อาคตา, อิธ วุตฺตตฺตาเยว ปน อภิณฺหาปตฺติกํ ภิกฺขุํ ทิสฺวา เอวเมส ปเรสุ หิโรตฺตปฺเปนาปิ อายตึ สํวรํ อาปชฺชิสฺสตีติ ตสฺส ภิกฺขุโน หิเตสิตาย ติกฺขตฺตุํ อปโลเกตฺวา สงฺเฆน กาตพฺพาติ เวทิตพฺพาติ.

80. Furthermore, regarding the agreement of the bhikkhus mentioned in phrases such as 'there is an agreement of the bhikkhus regarding the limits of offenses,' this agreement is not found anywhere else. However, because it is mentioned here, it should be understood that upon seeing a bhikkhu who frequently commits offenses, thinking, 'In this way, out of shame and fear of wrongdoing before others, he will undertake restraint in the future,' this should be done by the Saṅgha for that bhikkhu's welfare after announcing it three times.

๘๒. อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ อาโรเจติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ปญฺจปิ อาปตฺติกฺขนฺเธ อาโรเจนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. มหาปจฺจริยํ ปน ปาราชิกํ อาโรเจนฺตสฺสาปิ ทุกฺกฏเมว วุตฺตํ. อนุปสมฺปนฺนสฺส ทุฏฺฐุลฺลํ วา อทุฏฺฐุลฺลํ วา อชฺฌาจารนฺติ เอตฺถ อาทิโต ปญฺจ สิกฺขาปทานิ ทุฏฺฐุลฺโล นาม อชฺฌาจาโร, เสสานิ อทุฏฺฐุลฺโล. สุกฺกวิสฺสฏฺฐิกายสํสคฺคทุฏฺฐุลฺลอตฺตกามา ปนสฺส อชฺฌาจาโร นามาติ วุตฺตํ.

82. Regarding 'If one discloses a non-grave offense, it is an offense of wrong-doing': for one who discloses any of the five groups of offenses, it is a dukkaṭa. But in the Mahāpaccarī, it is said that even for one who reports a pārājika, it is a dukkaṭa. Regarding 'For an unordained person, a transgression is either grave or non-grave,' here, the first five training rules are called a grave transgression; the remaining ones are non-grave. Furthermore, it is said that emission of semen, bodily contact, grave speech, and service to one's own lust are called his transgression.

๘๓. วตฺถุํ อาโรเจตีติ ‘‘อยํ สุกฺกวิสฺสฏฺฐึ อาปนฺโน, ทุฏฺฐุลฺลํ อาปนฺโน, อตฺตกามํ อาปนฺโน’’ กายสํสคฺคํ อาปนฺโนติ เอวํ วทนฺตสฺส อนาปตฺติ. อาปตฺตึ อาโรเจตีติ เอตฺถ ‘‘อยํ ปาราชิกํ อาปนฺโน, สงฺฆาทิเสสํ ถุลฺลจฺจยํ ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ ทุกฺกฏํ ทุพฺภาสิตํ อาปนฺโน’’ติ วทติ อนาปตฺติ. ‘‘อยํ อสุจึ โมเจตฺวา สงฺฆาทิเสสํ อาปนฺโน’’ติอาทินา ปน นเยน วตฺถุนา สทฺธึ อาปตฺตึ ฆเฏตฺวา อาโรเจนฺตสฺเสว อาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

83. Regarding 'disclosing the matter': If one says, 'This one has committed an emission of semen, has committed a grave offense, has committed an act for his own lust, has committed bodily contact,' there is no offense. Regarding 'disclosing the offense': Here, if one says, 'This one has committed a pārājika, a saṅghādisesa, a thullaccaya, a pācittiya, a pāṭidesanīya, a dukkaṭa, a dubbhāsita,' there is no offense. But there is an offense only for one who reports by connecting the offense together with the matter, in the manner of, 'This one, having emitted impurity, has committed a saṅghādisesa offense,' and so on. The rest here is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body-and-mind, speech-and-mind, and body-speech-and-mind. It is an action, is exempted by perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, is a verbal action, has unwholesome consciousness, and has painful feeling.

ทุฏฺฐุลฺลาโรจนสิกฺขาปทํ นวมํ.

The Ninth Training Rule on Disclosing a Grave Offense.

๑๐. ปถวีขณนสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Training Rule on Digging the Earth.

๘๖. ทสมสิกฺขาปเท – ชาตา จ ปถวี อชาตา จ ปถวีติ อิเมหิ ปเทหิ ชาตปถวิญฺจ อชาตปถวิญฺจ ทสฺเสติ. อปฺปปาสาณาทีสุ อปฺปา ปาสาณา เอตฺถาติ อปฺปปาสาณาติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. ตตฺถ มุฏฺฐิปฺปมาณโต [Pg.21] อุปริ ปาสาณาติ เวทิตพฺพา, มุฏฺฐิปฺปมาณา สกฺขรา. กถลาติ กปาลขณฺฑานิ. มรุมฺพาติ กฏสกฺขรา. วาลิกาติ วาลุกาเยว. เยภุยฺเยน ปํสุกาติ ตีสุ โกฏฺฐาเสสุ ทฺเว โกฏฺฐาสา ปํสุ, เอโก ปาสาณาทีสุ อญฺญตโร. อทฑฺฒาปีติ อุทฺธนปตฺตปจนกุมฺภการาวาปาทิวเสน ตถา ตถา อทฑฺฒา. สา ปน วิสุํ นตฺถิ, สุทฺธปํสุอาทีสุ อญฺญตราว เวทิตพฺพา. เยภุยฺเยนสกฺขราติ พหุตรา สกฺขรา. หตฺถิกุจฺฉิยํ กิร เอกปจฺฉิปูรํ อาหราเปตฺวา โทณิยํ โธวิตฺวา ปถวิยา เยภุยฺเยน สกฺขรภาวํ ญตฺวา สยํ ภิกฺขู โปกฺขรณึ ขณึสุ. ยานิ ปน มชฺเฌ ‘‘อปฺปปํสุ อปฺปมตฺติกา’’ติ ทฺเว ปทานิ, ตานิ เยภุยฺเยนปาสาณาทิปญฺจกเมว ปวิสนฺติ เตสํเยว หิ ทฺวินฺนํ ปเภททสฺสนเมตํ. สยํ ขณติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ ปหาเร ปหาเร ปาจิตฺติยํ เวทิตพฺพํ. สกึ อาณตฺโต พหุกมฺปิ ขณตีติ สเจปิ สกลทิวสํ ขณติ, อาณาปกสฺส เอกํเยว ปาจิตฺติยํ. สเจ ปน กุสิโต โหติ, ปุนปฺปุนํ อาณาเปตพฺโพ. ตํ อาณาเปตฺวา ขณาเปนฺตสฺส วาจาย วาจาย ปาจิตฺติยํ. อยํ ตาว ปาฬิวณฺณนา.

86. In the tenth training rule: with the terms 'earth that has arisen' and 'earth that has not arisen,' it indicates both earth that has arisen and earth that has not arisen. In 'with little stone, etc.' (appapāsāṇādi), the meaning of appapāsāṇā should be understood as 'there are few stones here.' Therein, what is larger than a fist should be known as a stone; what is the size of a fist, a pebble. Kathalā means potsherds. Marumbā means coarse gravel. Vālikā is simply sand. 'Mostly dust' means that of three parts, two parts are dust, and one part is any of the others, such as stones. 'Unburnt' means not burnt in various ways, such as by a stove, a bowl-firing kiln, or a potter's kiln. This, however, does not exist separately; it should be understood as just one among pure dust and the like. 'Mostly gravel' means having many pebbles. It is said that in Hatthikucchi, having had a basketful brought and washed in a trough, and knowing that the earth was mostly gravel, the monks themselves dug a pond. As for the two terms in the middle, 'little dust' and 'little clay,' they are included in the group of five beginning with 'mostly stones,' for this is a presentation of the distinction of just those two. In the phrase, 'If one digs oneself, it is an offense of pācittiya,' a pācittiya should be understood for every strike. If one who is ordered once digs even for the entire day, there is only one pācittiya for the one who gave the order. But if the one ordered is lazy, he should be ordered again and again. For the one who has him dig by ordering him, there is a pācittiya for every utterance. This, for now, is the explanation of the Pāḷi.

อยํ ปน ปาฬิมุตฺตกวินิจฺฉโย – ‘‘โปกฺขรณึ ขณา’’ติ วทติ, วฏฺฏติ. ขตาเยว หิ โปกฺขรณี นาม โหติ, ตสฺมา อยํ กปฺปิยโวหาโร. เอส นโย ‘‘วาปึ ตฬากํ อาวาฏํ ขณา’’ติอาทีสุปิ. ‘‘อิมํ โอกาสํ ขณ, อิมสฺมึ โอกาเส โปกฺขรณึ ขณา’’ติ วตฺตุํ ปน น วฏฺฏติ. ‘‘กนฺทํ ขณ, มูลํ ขณา’’ติ อนิยาเมตฺวา วตฺตุํ วฏฺฏติ. ‘‘อิมํ วลฺลึ ขณ, อิมสฺมึ โอกาเส กนฺทํ วา มูลํ วา ขณา’’ติ วตฺตุํ น วฏฺฏติ. โปกฺขรณึ โสเธนฺเตหิ โย กุเฏหิ อุสฺสิญฺจิตุํ สกฺกา โหติ ตนุกกทฺทโม, ตํ อปเนตุํ วฏฺฏติ, พหลํ น วฏฺฏติ. อาตเปน สุกฺขกทฺทโม ผลติ, ตตฺร โย เหฏฺฐา ปถวิยา อสมฺพทฺโธ, ตเมว อปเนตุํ วฏฺฏติ. อุทเกน คตฏฺฐาเน อุทกปปฺปฏโก นาม โหติ, วาตปฺปหาเรน จลติ, ตํ อปเนตุํ วฏฺฏติ.

This, however, is the determination independent of the Pāḷi: If one says, 'Dig a lotus pond,' it is allowable. For what is called a lotus pond is indeed something that is dug; therefore, this is allowable speech. This is the same method in cases such as, 'Dig a reservoir,' 'Dig a tank,' or 'Dig a pit.' However, it is not allowable to say, 'Dig this place,' or 'In this place, dig a lotus pond.' It is allowable to speak without specifying, 'Dig a tuber,' or 'Dig a root.' It is not allowable to say, 'Dig this vine,' or 'In this place, dig a tuber or a root.' When cleaning a lotus pond, whatever thin mud can be bailed out with pots, it is allowable to remove it; it is not allowable to remove thick mud. Dried mud cracks from the sun's heat; therein, only that which is not connected to the earth below is it allowable to remove. In a place where water has gone, there is what is called a water-film; it moves when struck by the wind. It is allowable to remove that.

โปกฺขรณีอาทีนํ ตฏํ ภิชฺชิตฺวา อุทกสามนฺตา ปตติ, สเจ โอมกจาตุมาสํ โอวฏฺฐํ, ฉินฺทิตุํ วา ภินฺทิตุํ วา วฏฺฏติ, จาตุมาสโต อุทฺธํ น [Pg.22] วฏฺฏติ. สเจ ปน อุทเกเยว ปตติ, เทเว อติเรกจาตุมาสํ โอวฏฺเฐปิ อุทเกเยว อุทกสฺส ปติตตฺตา วฏฺฏติ. ปาสาณปิฏฺฐิยํ โสณฺฑึ ขณนฺติ, สเจ ตตฺถ ปฐมเมว สุขุมรชํ ปตติ, ตญฺเจ เทเวน โอวฏฺฐํ โหติ, จาตุมาสจฺจเยน อกปฺปิยปถวีสงฺขฺยํ คจฺฉติ. อุทเก ปริยาทิณฺเณ โสณฺฑึ โสเธนฺเตหิ ตํ วิโกเปตุํ น วฏฺฏติ. สเจ ปฐมเมว อุทเกน ปูรติ, ปจฺฉา รชํ ปตติ, ตํ วิโกเปตุํ วฏฺฏติ. ตตฺถ หิ เทเว วสฺสนฺเตปิ อุทเกเยว อุทกํ ปตตีติ. ปิฏฺฐิปาสาเณ สุขุมรชํ โหติ, เทเว ผุสายนฺเต อลฺลียติ, ตมฺปิ จาตุมาสจฺจเยน วิโกเปตุํ น วฏฺฏติ. สเจ ปน อกตปพฺภาเร วมฺมิโก อุฏฺฐิโต โหติ, ยถาสุขํ วิโกเปตุํ วฏฺฏติ. สเจ อพฺโภกาเส อุฏฺฐหติ, โอมกจาตุมาสํ โอวฏฺโฐเยว วฏฺฏติ. รุกฺขาทีสุ อารุฬฺหอุปจิกามตฺติกายปิ เอเสว นโย. คณฺฑุปฺปาทคูถมูสิกุกฺกรโคกณฺฏกาทีสุปิ เอเสว นโย.

If the bank of a lotus pond or the like breaks and falls near the water, and if it has been rained upon for less than four months, it is allowable to cut or break it; for more than four months, it is not allowable. If, however, it falls only into the water, it is allowable even if it has been rained upon for more than four months, because the rain fell only on water. They dig a cistern on a stone surface. If fine dust falls there first, and if that is rained upon, with the passing of four months it is counted as unallowable earth. When the water has been exhausted, it is not allowable for those cleaning the cistern to disturb that earth. If it is first filled with water and dust falls afterward, it is allowable to disturb it, for there, even when it rains, the rain falls only on water. There is fine dust on a flat stone; when rain touches it, it adheres. With the passing of four months, it is not allowable to disturb that either. However, if a termite mound has arisen on an unprepared slope, it is allowable to disturb it as one pleases. If it arises in an open space, it is allowable only if it has been rained upon for less than four months. This is the same method for clay from termites that has climbed up trees and the like. This is also the same method for the castings of earthworms, mouse droppings, clods cut by the hooves of cattle (gokaṇṭaka), and so forth.

โคกณฺฏโก นาม คาวีนํ ขุรจฺฉินฺนกทฺทโม วุจฺจติ. สเจ ปน เหฏฺฐิมตเลน ภูมิสมฺพนฺโธ โหติ, เอกทิวสมฺปิ น วฏฺฏติ. กสิตฏฺฐาเนปิ นงฺคลจฺฉินฺนมตฺติกาปิณฺฑํ คณฺหนฺตสฺส เอเสว นโย. ปุราณเสนาสนํ โหติ อจฺฉทนํ วา วินฏฺฐจฺฉทนํ วา, อติเรกจาตุมาสํ โอวฏฺฐํ ชาตปถวีสงฺขฺยเมว คจฺฉติ. ตโต อวเสสํ ฉทนิฏฺฐกํ วา โคปานสีอาทิกํ อุปกรณํ วา ‘‘อิฏฺฐกํ คณฺหามิ โคปนสึ ภิตฺติปาทํ ปทรตฺถรณํ ปาสาณตฺถมฺภํ คณฺหามี’’ติ สญฺญาย คณฺหิตุํ วฏฺฏติ. เตน สทฺธึ มตฺติกา ปตติ, อนาปตฺติ. ภิตฺติมตฺติกํ คณฺหนฺตสฺส ปน อาปตฺติ. สเจ ยา ยา อตินฺตา ตํ ตํ คณฺหาติ, อนาปตฺติ.

Gokaṇṭaka is the name for mud cut by the hooves of cattle. If, however, it is connected to the ground by its lower surface, it is not allowable to disturb it even for a single day. This is the same method for one who takes a clod of earth cut by a plowshare in a plowed field. There may be an old lodging, either without a roof or with a ruined roof; if it has been rained upon for more than four months, it is counted as earth that has arisen. From that, it is allowable to take the remaining roofing tiles, or fittings such as rafters, with the perception, 'I am taking a tile, I am taking a rafter, I am taking the base of a wall, I am taking the floorboards, I am taking a stone pillar.' If earth falls along with these, there is no offense. But for one who takes wall-earth, there is an offense. If one takes whatever earth has not been moistened by rain, there is no offense.

อนฺโตเคเห มตฺติกาปุญฺโช โหติ, ตสฺมึ เอกทิวสํ โอวฏฺเฐ เคหํ ฉาเทนฺติ, สเจ สพฺโพ ตินฺโต จาตุมาสจฺจเยน ชาตปถวีเยว. อถสฺส อุปริภาโคเยว ตินฺโต, อนฺโต อตินฺโต, ยตฺตกํ ตินฺตํ ตํ กปฺปิยการเกหิ กปฺปิยโวหาเรน อปนาเมตฺวา เสสํ ยถาสุขํ วฬญฺเชตุํ วฏฺฏติ. อุทเกน เตเมตฺวา เอกาพทฺธาเยว หิ ชาตปถวี โหติ, น อิตราติ.

There is a pile of clay inside a house. After it has been rained upon for one day, they roof the house. If the entire pile is wet, with the passing of four months it is indeed earth that has arisen. Or if only its upper part is wet and the inside is not wet, having had the wet portion removed by an attendant using allowable speech, it is allowable to use the remainder as one pleases. For it is only earth that has been moistened by water and bound together as one that becomes earth that has arisen, not otherwise.

อพฺโภกาเส [Pg.23] มตฺติกาปากาโร โหติ, อติเรกจาตุมาสํ เจ โอวฏฺโฐ ชาตปถวีสงฺขฺยํ คจฺฉติ. ตตฺถ ลคฺคปํสุํ ปน อลฺลหตฺเถน ฉุปิตฺวา คเหตุํ วฏฺฏติ. สเจ อิฏฺฐกปากาโร โหติ, เยภุยฺเยนกถลฏฺฐาเน ติฏฺฐติ, ยถาสุขํ วิโกเปตุํ วฏฺฏติ. อพฺโภกาเส ฐิตมณฺฑปตฺถมฺภํ อิโต จิโต จ สญฺจาเลตฺวา ปถวึ วิโกเปนฺเตน คเหตุํ น วฏฺฏติ, อุชุกเมว อุทฺธริตุํ วฏฺฏติ. อญฺญมฺปิ สุกฺขรุกฺขํ วา สุกฺขขาณุกํ วา คณฺหนฺตสฺส เอเสว นโย. นวกมฺมตฺถํ ปาสาณํ วา รุกฺขํ วา ทณฺฑเกหิ อุจฺจาเลตฺวา ปวฏฺเฏนฺตา คจฺฉนฺติ, ตตฺถ ปถวี ภิชฺชติ, สเจ สุทฺธจิตฺตา ปวฏฺเฏนฺติ, อนาปตฺติ. อถ ปน เตน อปเทเสน ปถวึ ภินฺทิตุกามาเยว โหนฺติ, อาปตฺติ. สาขาทีนิ กฑฺฒนฺตานมฺปิ ปถวิยํ ทารูนิ ผาเลนฺตานมฺปิ เอเสว นโย.

In an open space, there may be a mud wall. If it has been soaked by rain for more than four months, it is counted as 'arisen earth'. However, it is permissible to take clinging dust from it by touching it with a wet hand. If it is a brick wall, it generally stands on a base of broken potsherds; it is permissible to dismantle it as one likes. Regarding a pavilion post standing in an open space, it is not permissible to take it by shaking it back and forth and thereby breaking the earth; it is permissible to pull it straight out. This same principle applies to one who takes a dry tree or a dry stump. For the purpose of new work, they lift a stone or a log with levers and go along rolling it. If the earth is broken in that process, there is no offense if they roll it with a pure mind. But if, by that pretext, they are simply desirous of breaking the earth, there is an offense. This same principle applies to those dragging branches and so forth, and to those splitting firewood on the ground.

ปถวิยํ อฏฺฐิสูจิกณฺฏกาทีสุปิ ยํกิญฺจิ อาโกเฏตุํ วา ปเวเสตุํ วา น วฏฺฏติ. ปสฺสาวธาราย เวเคน ปถวึ ภินฺทิสฺสามีติ เอวํ ปสฺสาวมฺปิ กาตุํ น วฏฺฏติ, กโรนฺตสฺส ภิชฺชติ, อาปตฺติ. วิสมภูมึ สมํ กริสฺสามีติ สมฺมุญฺชนิยา ฆํสิตุมฺปิ น วฏฺฏติ, วตฺตสีเสเนว หิ สมฺมชฺชิตพฺพํ. เกจิ กตฺตรยฏฺฐิยา ภูมึ โกฏฺเฏนฺติ, ปาทงฺคุฏฺฐเกน วิลิขนฺติ, ‘‘จงฺกมิตฏฺฐานํ ทสฺเสสฺสามา’’ติ ปุนปฺปุนํ ภูมึ ภินฺทนฺตา จงฺกมนฺติ, สพฺพํ น วฏฺฏติ. วีริยสมฺปคฺคหตฺถํ ปน สมณธมฺมํ กโรนฺเตน สุทฺธจิตฺเตน จงฺกมิตุํ วฏฺฏติ, ‘‘หตฺถํ โธวิสฺสามา’’ติ ปถวิยํ ฆํสนฺติ, น วฏฺฏติ. อฆํสนฺเตน ปน อลฺลหตฺถํ ปถวิยํ ฐเปตฺวา รชํ คเหตุํ วฏฺฏติ. เกจิ กณฺฑุกจฺฉุอาทีหิ อาพาธิกา ฉินฺนตฏาทีสุ องฺคปจฺจงฺคานิ ฆํสนฺติ น วฏฺฏติ.

On the earth, it is not permissible to strike or insert anything whatsoever, such as bones, needles, or thorns. It is not permissible to urinate with the thought, 'I will break the earth with the force of my stream of urine'; if, while doing so, the earth breaks, there is an offense. With the thought, 'I will make the uneven ground even,' it is not permissible even to rub it with a broom. Indeed, one should sweep only with the fulfillment of one's duty as the primary purpose. Some strike the ground with a walking stick or scratch it with their big toe; thinking, 'We will mark out a place for walking meditation,' they do walking meditation, repeatedly breaking the ground. All this is not permissible. However, for the purpose of exerting effort, it is permissible for one practicing the monk's duties to do walking meditation with a pure mind. Thinking, 'We will wash our hands,' they rub them on the ground; this is not permissible. However, without rubbing, it is permissible to place a wet hand on the ground and take up dust. Some who are afflicted with ailments such as itching or scabies, rub their major and minor limbs in places like broken riverbanks; this is not permissible.

๘๗. ขณติ วา ขณาเปติ วาติ อนฺตมโส ปาทงฺคุฏฺฐเกนปิ สมฺมชฺชนีสลากายปิ สยํ วา ขณติ, อญฺเญน วา ขณาเปติ. ภินฺทติ วา เภทาเปติ วาติ อนฺตมโส อุทกมฺปิ ฉฑฺเฑนฺโต สยํ วา ภินฺทติ, อญฺเญน วา ภินฺทาเปติ. ทหติ วา ทหาเปติ วาติ อนฺตมโส ปตฺตมฺปิ ปจนฺโต สยํ วา ทหติ, อญฺเญน วา ทหาเปติ. ยตฺตเกสุ ฐาเนสุ อคฺคึ เทติ วา ทาเปติ วา ตตฺตกานิ ปาจิตฺติยานิ. ปตฺตํ ปจนฺเตนปิ หิ ปุพฺเพ ปกฺกฏฺฐาเนเยว หิ ปจิตพฺโพ. อทฑฺฒาย ปถวิยา อคฺคึ ฐเปตุํ น วฏฺฏติ. ปตฺตปจนกปาลสฺส ปน อุปริ อคฺคึ ฐเปตุํ วฏฺฏติ. ทารูนํ อุปริ ฐเปติ[Pg.24], โส อคฺคิ ตานิ ทหนฺโต คนฺตฺวา ปถวึ ทหติ, น วฏฺฏติ. อิฏฺฐกกปาลาทีสุปิ เอเสว นโย.

87. 'Digs or causes to dig' means that one digs oneself, or has another dig, even with the big toe or with a broomstick. 'Breaks or causes to break' means that one breaks oneself, or has another break, even when discarding water. 'Burns or causes to burn' means that one burns oneself, or has another burn, even when firing a bowl. For as many places as one gives fire or causes it to be given, there are that many offenses of expiation. Indeed, even one who is firing a bowl should fire it only in a place previously used for firing. It is not permissible to place fire on unburnt earth. However, it is permissible to place fire above the pot used for firing a bowl. If one places fire on top of firewood, and that fire, while burning the firewood, proceeds to burn the earth, it is not permissible. This same principle applies to brick-molds and so forth.

ตตฺราปิ หิ อิฏฺฐกาทีนํเยว อุปริ ฐเปตุํ วฏฺฏติ. กสฺมา? เตสํ อนุปาทานตฺตา. น หิ ตานิ อคฺคิสฺส อุปาทานสงฺขฺยํ คจฺฉนฺติ. สุกฺขขาณุสุกฺขรุกฺขาทีสุปิ อคฺคึ ทาตุํ น วฏฺฏติ. สเจ ปน ปถวึ อปฺปตฺตเมว นิพฺพาเปตฺวา คมิสฺสามีติ เทติ, วฏฺฏติ. ปจฺฉา นิพฺพาเปตุํ น สกฺโกติ, อวิสยตฺตา อนาปตฺติ. ติณุกฺกํ คเหตฺวา คจฺฉนฺโต หตฺเถ ฑยฺหมาเน ภูมิยํ ปาเตติ, อนาปตฺติ. ปติตฏฺฐาเนเยว อุปาทานํ ทตฺวา อคฺคึ กาตุํ วฏฺฏตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. ทฑฺฒปถวิยา จ ยตฺตกํ ฐานํ อุสุมาย อนุคตํ, สพฺพํ วิโกเปตุํ วฏฺฏตีติ ตตฺเถว วุตฺตํ. โย ปน อชานนโก ภิกฺขุ อรณีสหิเตน อคฺคึ นิพฺพตฺเตตฺวา หตฺเถน อุกฺขิปิตฺวา ‘‘กึ กโรมี’’ติ วทติ, ‘‘ชาเลหี’’ติ วตฺตพฺโพ, ‘‘หตฺโถ ฑยฺหตี’’ติ วทติ, ‘‘ยถา น ฑยฺหติ ตถา กโรหี’’ติ วตฺตพฺโพ. ‘‘ภูมิยํ ปาเตหี’’ติ ปน น วตฺตพฺโพ. สเจ หตฺเถ ฑยฺหมาเน ปาเตติ ‘‘ปถวึ ทหิสฺสามี’’ติ อปาติตตฺตา อนาปตฺติ. ปติตฏฺฐาเน ปน อคฺคึ กาตุํ วฏฺฏตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ.

Indeed, there too, it is permissible to place fire only on top of bricks and so forth. Why? Because they are not fuel. For indeed, they are not counted as fuel for the fire. It is not permissible to set fire to dry stumps, dry trees, and so forth. However, if one sets a fire with the thought, 'I will go after extinguishing it before it even reaches the earth,' it is permissible. If afterwards one is not able to extinguish it, there is no offense because it is beyond one's capability. A monk going along holding a grass torch drops it on the ground when his hand is being burned; there is no offense. It is said in the Mahāpaccarī: 'It is permissible to make a fire, having added fuel, in the very place where it fell.' And it is said in that same text: 'Whatever area of the burnt earth has been penetrated by heat, it is permissible to disturb all of it.' Furthermore, if a monk who does not know how produces fire with a fire-drill, lifts it with his hand, and says, 'What should I do?,' he should be told, 'Make it burn.' If he says, 'My hand is being burned,' he should be told, 'Act in such a way that it is not burned.' However, he should not be told, 'Drop it on the ground.' If he drops it while his hand is being burned, there is no offense because it was not dropped with the thought, 'I will burn the earth.' Furthermore, it is said in the Kurundī: 'It is permissible to make a fire in the place where it fell.'

๘๘. อนาปตฺติ อิมํ ชานาติอาทีสุ ‘‘อิมสฺส ถมฺภสฺส อาวาฏํ ชาน, มหามตฺติกํ ชาน, ถุสมตฺติกํ ชาน, มหามตฺติกํ เทหิ, ถุสมตฺติกํ เทหิ, มตฺติกํ อาหร, ปํสุํ อาหร, มตฺติกาย อตฺโถ, ปํสุนา อตฺโถ, อิมสฺส ถมฺภสฺส อาวาฏํ กปฺปิยํ กโรหิ, อิมํ มตฺติกํ กปฺปิยํ กโรหิ, อิมํ ปํสุํ กปฺปิยํ กโรหี’’ติ เอวมตฺโถ เวทิตพฺโพ.

88. There is no offense in cases such as 'knows this,' where the meaning should be understood as follows: 'Know the hole for this post'; 'Know the large lump of clay'; 'Know the clay mixed with chaff'; 'Give the large lump of clay'; 'Give the clay mixed with chaff'; 'Bring clay'; 'Bring soil'; 'There is a need for clay'; 'There is a need for soil'; 'Make the hole for this post allowable'; 'Make this clay allowable'; 'Make this soil allowable.'

อสญฺจิจฺจาติ ปาสาณรุกฺขาทีนิ วา ปวฏฺเฏนฺตสฺส กตฺตรทณฺเฑน วา อาหจฺจ อาหจฺจ คจฺฉนฺตสฺส ปถวี ภิชฺชติ, สา ‘‘เตน ภินฺทิสฺสามี’’ติ เอวํ สญฺจิจฺจ อภินฺนตฺตา อสญฺจิจฺจ ภินฺนา นาม โหติ. อิติ อสญฺจิจฺจ ภินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ. อสติยาติ อญฺญวิหิโต เกนจิ สทฺธึ กิญฺจิ กเถนฺโต ปาทงฺคุฏฺฐเกน วา กตฺตรยฏฺฐิยา วา ปถวึ วิลิขนฺโต ติฏฺฐติ, เอวํ อสติยา วิลิขนฺตสฺส วา ภินฺทนฺตสฺส วา อนาปตฺติ. อชานนฺตสฺสาติ อนฺโตเคเห โอวฏฺฐํ ฉนฺนํ ปถวึ ‘‘อกปฺปิยปถวี’’ติ น ชานาติ, ‘‘กปฺปิยปถวี’’ติ สญฺญาย วิโกเปติ, ‘‘ขณามิ ภินฺทามิ ทหามี’’ติ วา น ชานาติ[Pg.25], เกวลํ สงฺโคปนตฺถาย ขณิตฺตาทีนิ วา ฐเปติ, ฑยฺหมานหตฺโถ วา อคฺคึ ปาเตติ, เอวํ อชานนฺตสฺส อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

“Unintentionally” means when the ground is damaged by one rolling stones, logs, and so on, or by one walking while striking repeatedly with a staff. That ground is called ‘unintentionally damaged’ because it was not damaged with the volition and perception of intending to damage it, thinking, “I will damage it.” Thus, for one who damages it unintentionally, there is no offense. “Inattentively” means one who, with mind directed elsewhere while conversing with someone about something, stands scratching the ground with their big toe or a staff. Thus, for one who scratches or damages it through inattentiveness, there is no offense. “Unknowingly” means one who does not know that the ground inside a house, which is wet and covered, is ‘unallowable ground,’ and damages it with the perception that it is ‘allowable ground.’ Or, one does not know, “I am digging, I am damaging, I am burning,” but merely places digging tools and so on for safekeeping, or, having a hand that is being burned, drops fire. Thus, for one who acts unknowingly, there is no offense. The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ. กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body-and-mind, from speech-and-mind, and from body-speech-and-mind. It is an action, it is a case of release through perception, it is intentional, it is an offense by formulation, it is a bodily action, it is a verbal action, it involves three kinds of consciousness, and it involves three kinds of feeling.

ปถวีขณนสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The tenth training rule on digging the earth.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน มุสาวาทวคฺโค ปฐโม.

The first chapter, the one on false speech, is completed in the sequence of the commentary.

๒. ภูตคามวคฺโค

2. The Chapter on Plant Life

๑. ภูตคามสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Commentary on the Training Rule Concerning Plant Life

๘๙. เสนาสนวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – อนาทิยนฺโตติ ตสฺสา วจนํ อคณฺหนฺโต. ทารกสฺส พาหุํ อาโกเฏสีติ อุกฺขิตฺตํ ผรสุํ นิคฺคเหตุํ อสกฺโกนฺโต มนุสฺสานํ จกฺขุวิสยาตีเต มหาราชสนฺติกา ลทฺเธ รุกฺขฏฺฐกทิพฺพวิมาเน นิปนฺนสฺส ทารกสฺส พาหุํ ถนมูเลเยว ฉินฺทิ. น โข เมตํ ปติรูปนฺติอาทิมฺหิ อยํ สงฺเขปวณฺณนา – หิมวนฺเต กิร ปกฺขทิวเสสุ เทวตาสนฺนิปาโต โหติ, ตตฺถ รุกฺขธมฺมํ ปุจฺฉนฺติ – ‘‘ตฺวํ รุกฺขธมฺเม ฐิตา น ฐิตา’’ติ? รุกฺขธมฺโม นาม รุกฺเข ฉิชฺชมาเน รุกฺขเทวตาย มโนปโทสสฺส อกรณํ. ตตฺถ ยา เทวตา รุกฺขธมฺเม อฏฺฐิตา โหติ, สา เทวตาสนฺนิปาตํ ปวิสิตุํ น ลภติ. อิติ สา เทวตา อิมญฺจ รุกฺขธมฺเม อฏฺฐานปจฺจยํ อาทีนวํ อทฺทส, ภควโต จ สมฺมุขา สุตปุพฺพธมฺมเทสนานุสาเรน ตถาคตสฺส ฉทฺทนฺตาทิกาเล ปุพฺพจริตํ อนุสฺสริ. เตนสฺสา เอตทโหสิ – ‘‘น โข เมตํ ปติรูปํ…เป… โวโรเปยฺย’’นฺติ. ยํนูนาหํ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจยฺยนฺติ อิทํ ปนสฺสา ‘‘อยํ ภิกฺขุ สปิติโก ปุตฺโต, อทฺธา ภควา อิมํ อิมสฺส อชฺฌาจารํ สุตฺวา มริยาทํ พนฺธิสฺสติ, สิกฺขาปทํ ปญฺญเปสฺสตี’’ติ ปฏิสญฺจิกฺขนฺติยา อโหสิ. สจชฺช ตฺวํ เทวเตติ สเจ อชฺช ตฺวํ เทวเต. ปสเวยฺยาสีติ ชเนยฺยาสิ อุปฺปาเทยฺยาสิ. เอวญฺจ ปน วตฺวา ภควา ตํ เทวตํ สญฺญาเปนฺโต –

89. In the first training rule of the Chapter on Lodgings: “Not heeding” means not accepting her word. “He struck the young deva’s arm” means: unable to control the raised axe, he cut the arm of the sleeping young deva, who was in the celestial mansion standing in the tree obtained from the Great King, at the very base of the breast, beyond the range of human sight. Regarding the passage beginning “This is not fitting for me,” this is the brief explanation: It is said that in the Himālaya, on the days of the fortnight, there is an assembly of devas. There, they ask about the tree-dhamma: “Are you established in the tree-dhamma or not?” The tree-dhamma is the non-arising of mental corruption in the tree-deva when the tree is being cut. There, whichever deva is not established in the tree-dhamma does not get to enter the assembly of devas. Thus, that devī saw this danger which has as its cause the non-establishment in the tree-dhamma, and, in accordance with the Dhamma teaching previously heard in the presence of the Blessed One, she recollected the past conduct of the Tathāgata in the time of Chaddanta and so on. Because of that, this thought occurred to her: “It is not fitting for me... to deprive him of life.” This thought, “What if I were to inform the Blessed One of this matter,” occurred to her while reflecting: “This bhikkhu is a son who has a father. Surely, the Blessed One, having heard of this transgression of his, will establish a boundary, he will lay down a training rule.” “O devī, if today you...” means: O devī, if today you were to deprive that monk of life. “You would produce” means: you would generate, you would bring forth. And having said this, the Blessed One, in order to make that devī understand:

‘‘โย [Pg.26] เว อุปฺปติตํ โกธํ, รถํ ภนฺตํว วารเย;

ตมหํ สารถึ พฺรูมิ, รสฺมิคฺคาโห อิตโร ชโน’’ติ. (ธ. ป. ๒๒๒);

“Whoever restrains arisen anger like a swerving chariot, him I call a charioteer; any other person is merely a rein-holder.”

อิมํ คาถมภาสิ. คาถาปริโยสาเน สา เทวตา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาสิ. ปุน ภควา สมฺปตฺตปริสาย ธมฺมํ เทเสนฺโต –

He spoke this verse. At the end of the verse, that devī was established in the fruit of stream-entry. Again, the Blessed One, teaching the Dhamma to the assembled congregation:

‘‘โย อุปฺปติตํ วิเนติ โกธํ, วิสฏํ สปฺปวิสํว โอสเธหิ;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณ’’นฺติ. (สุ. นิ. ๑);

“That monk who dispels arisen anger, as spreading snake venom is dispelled with antidotes, abandons the near and the far shore, just as a snake sheds its old, worn-out skin.”

อิมํ คาถมภาสิ. ตตฺร ปฐมคาถา ธมฺมปเท สงฺคหํ อารุฬฺหา, ทุติยา สุตฺตนิปาเต, วตฺถุ ปน วินเยติ. อถ ภควา ธมฺมํ เทเสนฺโตเยว ตสฺสา เทวตาย วสนฏฺฐานํ อาวชฺชนฺโต ปติรูปํ ฐานํ ทิสฺวา ‘‘คจฺฉ, เทวเต, อสุกสฺมึ โอกาเส รุกฺโข วิวิตฺโต, ตสฺมึ อุปคจฺฉา’’ติ อาห. โส กิร รุกฺโข น อาฬวิรฏฺเฐ, เชตวนสฺส อนฺโตปริกฺเขเป, ยสฺส เทวปุตฺตสฺส ปริคฺคโห อโหสิ, โส จุโต; ตสฺมา ‘‘วิวิตฺโต’’ติ วุตฺโต. ตโต ปฏฺฐาย จ ปน สา เทวตา สมฺมาสมฺพุทฺธโต ลทฺธปริหารา พุทฺธุปฏฺฐายิกา อโหสิ. ยทา เทวตาสมาคโม โหติ, ตทา มเหสกฺขเทวตาสุ อาคจฺฉนฺตีสุ อญฺญา อปฺเปสกฺขา เทวตา ยาว มหาสมุทฺทจกฺกวาฬปพฺพตา ตาว ปฏิกฺกมนฺติ. อยํ ปน อตฺตโน วสนฏฺฐาเน นิสีทิตฺวาว ธมฺมํ สุณาติ. ยมฺปิ ปฐมยาเม ภิกฺขู ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ, มชฺฌิมยาเม เทวตา, ตํ สพฺพํ ตตฺเถว นิสีทิตฺวา สุณาติ. จตฺตาโร จ มหาราชาโนปิ ภควโต อุปฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา คจฺฉนฺตา ตํ เทวตํ ทิสฺวาว คจฺฉนฺติ.

He spoke this verse. Among these, the first verse has been included in the Dhammapada, the second in the Suttanipāta, but the story has been included in the Vinaya. Then, while the Blessed One was still teaching the Dhamma, reflecting on a dwelling place for that devī and seeing a suitable place, he said: “Go, devī, in such-and-such a place there is a vacant tree; approach that one.” It is said that tree was not in the country of Āḷavī; it was a tree inside the enclosure of Jetavana. The devaputta whose possession it had been had passed away; therefore it was called ‘vacant.’ And from then on, that devī, having received a dispensation from the Perfectly Enlightened One, became an attendant of the Buddha. When there is an assembly of devas, as the devas of great power arrive, other devas of lesser power retreat as far as the great ocean and the Cakkavāḷa mountains. This devī, however, listens to the Dhamma while seated in her own dwelling place. Whatever question the bhikkhus ask in the first watch of the night, and the devas in the middle watch, she hears it all while seated right there. And the Four Great Kings, too, having come to attend upon the Blessed One, see that devī before they depart.

๙๐. ภูตคามปาตพฺยตายาติ เอตฺถ ภวนฺติ อหุวุญฺจาติ ภูตา; ชายนฺติ วฑฺฒนฺติ ชาตา วฑฺฒิตา จาติ อตฺโถ. คาโมติ ราสิ; ภูตานํ คาโมติ ภูตคาโม; ภูตา เอว วา คาโม ภูตคาโม; ปติฏฺฐิตหริตติณรุกฺขาทีนเมตํ อธิวจนํ. ปาตพฺยสฺส ภาโว ปาตพฺยตา; เฉทนเภทนาทีหิ ยถารุจิ ปริภุญฺชิตพฺพตาติ อตฺโถ. ตสฺสา ภูตคามปาตพฺยตาย; นิมิตฺตตฺเถ ภุมฺมวจนํ, ภูตคามปาตพฺยตาเหตุ, ภูตคามสฺส เฉทนาทิปจฺจยา ปาจิตฺติยนฺติ อตฺโถ.

90. Regarding “on account of the liability of plant life to destruction”: Herein, `bhūtā` means ‘those that are becoming and have become’; the meaning is ‘they are being born and are growing,’ and ‘they have been born and have grown.’ `Gāma` means a collection. `Bhūtagāma` is a collection of `bhūtā`; or, the `bhūtā` themselves are a collection, hence `bhūtagāma`. This is a designation for established, green grass, trees, and so on. `Pātabyatā` is the state of being liable to destruction; the meaning is the state of being fit to be used as one wishes by means of cutting, breaking, and so on. “On account of that liability of plant life to destruction”: this is a word in the locative case in the sense of cause. The meaning is: on account of the liability of plant life to destruction, because of the condition of cutting, etc., of plant life, a pācittiya offense is incurred.

๙๑. อิทานิ [Pg.27] ตํ ภูตคามํ วิภชิตฺวา ทสฺเสนฺโต ภูตคาโม นาม ปญฺจ พีชชาตานีติอาทิมาห. ตตฺถ ภูตคาโม นามาติ ภูตคามํ อุทฺธริตฺวา ยสฺมึ สติ ภูตคาโม โหติ, ตํ ทสฺเสตุํ ‘‘ปญฺจ พีชชาตานี’’ติ อาหาติ อฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ. เอวํ สนฺเตปิ ‘‘ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ มูเล ชายนฺตี’’ติอาทีนิ น สเมนฺติ. น หิ มูลพีชาทีนิ มูลาทีสุ ชายนฺติ, มูลาทีสุ ชายมานานิ ปน ตานิ พีชากตานิ, ตสฺมา เอวเมตฺถ วณฺณนา เวทิตพฺพา – ภูตคาโม นามาติ วิภชิตพฺพปทํ. ปญฺจาติ ตสฺส วิภาคปริจฺเฉโท. พีชชาตานีติ ปริจฺฉินฺนธมฺมนิทสฺสนํ. ตสฺสตฺโถ – พีเชหิ ชาตานิ พีชชาตานิ; รุกฺขาทีนเมตํ อธิวจนํ. อปโร นโย – พีชานิ จ ตานิ วิชาตานิ จ ปสูตานิ นิพฺพตฺตปณฺณมูลานีติ พีชชาตานิ. เอเตน อลฺลวาลิกาทีสุ ฐปิตานํ นิพฺพตฺตปณฺณมูลานํ สิงฺคิเวราทีนํ สงฺคโห กโต โหติ.

91. Now, wishing to show that plant-life by analyzing it, he said, 'Plant-life, namely, the five kinds of seed-born things,' and so on. Herein, it is said in the commentaries that having extracted the term 'plant-life, namely,' in order to show that in the presence of which plant-life comes to be, he said, 'the five kinds of seed-born things.' Even so, the Pāḷi text such as, 'or whatever other things there are that grow from a root,' is not consistent. For root-seeds and so on do not grow in roots and so on; rather, those things growing in roots and so on are produced by the seed. Therefore, the explanation here should be understood thus: 'Plant-life, namely' is the term to be analyzed. 'Five' is the delimitation of its division. 'Seed-born things' is the indication of the delimited phenomena. Its meaning is: 'seed-born things' are those born from seeds; this is a designation for trees and so on. Another method: They are seeds, and they have sprouted and been produced, possessing developed leaves and roots; therefore, they are 'seed-born things.' By this, the inclusion of ginger and so on, which, having been placed in moist sand and so on, have developed leaves and roots, is accomplished.

อิทานิ เยหิ พีเชหิ ชาตตฺตา รุกฺขาทีนิ พีชชาตานีติ วุตฺตานิ, ตานิ ทสฺเสนฺโต ‘‘มูลพีช’’นฺติอาทิมาห. เตสํ อุทฺเทโส ปากโฏ เอว. นิทฺเทเส ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ มูเล ชายนฺติ มูเล สญฺชายนฺตีติ เอตฺถ พีชโต นิพฺพตฺเตน พีชํ ทสฺสิตํ, ตสฺมา เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ อาลุวกเสรุกมลุปฺปลปุณฺฑรีกกุวลยกนฺทปาฏลิมูลาทิเภเท มูเล คจฺฉวลฺลิรุกฺขาทีนิ ชายนฺติ สญฺชายนฺติ, ตานิ ยมฺหิ มูเล ชายนฺติ เจว สญฺชายนฺติ จ ตญฺจ, ปาฬิยํ วุตฺตํ หลิทฺทาทิ จ สพฺพมฺปิ เอตํ มูลพีชํ นาม. เอเสว นโย ขนฺธพีชาทีสุ. เยวาปนกขนฺธพีเชสุ ปเนตฺถ อมฺพาฏกอินฺทสาลนุหีปาฬิภทฺทกณิการาทีนิ ขนฺธพีชานิ, อมูลวลฺลิ จตุรสฺสวลฺลิกณวีราทีนิ ผฬุพีชานิ มกจิสุมนชยสุมนาทีนิ อคฺคพีชานิ, อมฺพชมฺพูปนสฏฺฐิอาทีนิ พีชพีชานีติ ทฏฺฐพฺพานิ.

Now, wishing to show those seeds from which trees and so on are born and thus are called 'seed-born things,' he said, 'root-seed,' and so on. Their summary exposition is quite clear. In the detailed explanation, regarding the text 'or whatever other things there are that grow from a root, that flourish from a root,' herein the seed is shown by that which is produced from the seed. Therefore, the meaning here should be understood thus: Whatever other shrubs, vines, trees, and so on there are, of the various kinds such as āluva, kaseru, red and blue lotuses, white lotuses, white water lilies, kunda jasmine, and the root of the trumpet flower tree, that grow and flourish in a root; that root in which they grow and flourish, and also turmeric and so on which are mentioned in the Pāḷi—all this is called 'root-seed.' This is the same method for stem-seeds and so on. Furthermore, among these stem-seeds and so on indicated by the words 'or whatever else': hog plum, indasāla, nuhī spurge, coral tree, night-flowering jasmine, and so on are stem-seeds; amūlavalli creeper, four-angled vine, oleander, and so on are joint-seeds; makaci, sumana jasmine, jayasumana, and so on are tip-seeds; the seeds of mango, rose apple, jackfruit, and so on are seed-seeds. Thus they should be understood.

๙๒. อิทานิ ยํ วุตฺตํ ‘‘ภูตคามปาตพฺยตาย ปาจิตฺติย’’นฺติ ตตฺถ สญฺญาวเสน อาปตฺตานาปตฺติเภทํ ปาตพฺยตาเภทญฺจ ทสฺเสนฺโต พีเช พีชสญฺญีติอาทิมาห. ตตฺถ ยถา ‘‘สาลีนํ เจปิ โอทนํ ภุญฺชตี’’ติอาทีสุ (ม. นิ. ๑.๗๖) สาลิตณฺฑุลานํ โอทโน ‘‘สาลีนํ โอทโน’’ติ วุจฺจติ, เอวํ พีชโต สมฺภูโต ภูตคาโม ‘‘พีช’’นฺติ วุตฺโตติ เวทิตพฺโพ. ยํ [Pg.28] ปน ‘‘พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต’’ติอาทีสุ (ที. นิ. ๑.๑๐) วุตฺตํ ภูตคามปริโมจนํ กตฺวา ฐปิตํ พีชํ, ตํ ทุกฺกฏวตฺถุ. อถ วา ยเทตํ ‘‘ภูตคาโม นามา’’ติ สิกฺขาปทวิภงฺคสฺส อาทิปทํ, เตน สทฺธึ โยเชตฺวา ยํ พีชํ ภูตคาโม นาม โหติ, ตสฺมึ พีเช พีชสญฺญี สตฺถกาทีนิ คเหตฺวา สยํ วา ฉินฺทติ อญฺเญน วา เฉทาเปติ, ปาสาณาทีนิ คเหตฺวา สยํ วา ภินฺทติ อญฺเญน วา เภทาเปติ, อคฺคึ อุปสํหริตฺวา สยํ วา ปจติ อญฺเญน วา ปจาเปติ, อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอวเมตฺถ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. ยถารุตํ ปน คเหตฺวา ภูตคามวินิมุตฺตสฺส พีชสฺส ฉินฺทนาทิเภทาย ปาตพฺยตาย ปาจิตฺติยํ น วตฺตพฺพํ.

92. Now, regarding what was said, 'For the destruction of plant-life, there is a pācittiya offense,' herein, wishing to show the distinction between an offense and no offense according to perception, and the distinction in the manner of destruction, he said, 'perceiving a seed as a seed,' and so on. In this context, just as in passages such as 'even if one eats the cooked rice of sālī grains,' the cooked rice of sālī grains is called 'cooked rice of sālī,' so too, it should be understood that plant-life that has arisen from a seed is called a 'seed.' However, the seed that has been set aside, having been freed from plant-life, which is mentioned in the Suttas such as 'he abstains from damaging seed-life and plant-life,' that is a basis for a dukkaṭa offense. Alternatively, this opening phrase of the analysis of the training rule, 'Plant-life, namely,' should be connected with this, and the meaning here should be understood thus: Whatever seed is what is called plant-life, regarding that seed, if one, perceiving it as a seed, takes a small knife or the like and either cuts it oneself or has it cut by another; or takes a stone or the like and either breaks it oneself or has it broken by another; or brings fire near and either burns it oneself or has it burned by another, there is an offense of pācittiya. However, taking the text literally, a pācittiya offense should not be stated for destruction, of the various kinds such as cutting, of a seed that is freed from plant-life.

อยญฺเหตฺถ วินิจฺฉยกถา – ภูตคามํ วิโกเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ ภูตคามปริโมจิตํ ปญฺจวิธมฺปิ พีชคามํ วิโกเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. พีชคามภูตคาโม นาเมส อตฺถิ อุทกฏฺโฐ, อตฺถิ ถลฏฺโฐ. ตตฺถ อุทกฏฺโฐ สาสปมตฺติกา ติลพีชกาทิเภทา สปณฺณิกา อปณฺณิกา จ สพฺพา เสวาลชาติ อนฺตมโส อุทกปปฺปฏกํ อุปาทาย ‘‘ภูตคาโม’’ติ เวทิตพฺโพ. อุทกปปฺปฏโก นาม อุปริ ถทฺโธ ผรุสวณฺโณ, เหฏฺฐา มุทุ นีลวณฺโณ โหติ. ตตฺถ ยสฺส เสวาลสฺส มูลํ โอรูหิตฺวา ปถวิยํ ปติฏฺฐิตํ, ตสฺส ปถวี ฐานํ. โย อุทเก สญฺจรติ, ตสฺส อุทกํ. ปถวิยํ ปติฏฺฐิตํ ยตฺถ กตฺถจิ วิโกเปนฺตสฺส อุทฺธริตฺวา วา ฐานนฺตรํ สงฺกาเมนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ. อุทเก สญฺจรนฺตํ วิโกเปนฺตสฺเสว ปาจิตฺติยํ. หตฺเถหิ ปน อิโต จิโต จ วิยูหิตฺวา นฺหายิตุํ วฏฺฏติ, สกลญฺหิ อุทกํ ตสฺส ฐานํ. ตสฺมา น โส เอตฺตาวตา ฐานนฺตรํ สงฺกามิโต โหติ. อุทกโต ปน อุทเกน วินา สญฺจิจฺจ อุกฺขิปิตุํ น วฏฺฏติ, อุทเกน สทฺธึ อุกฺขิปิตฺวา ปุน อุทเก ปกฺขิปิตุํ วฏฺฏติ. ปริสฺสาวนนฺตเรน นิกฺขมติ, กปฺปิยํ การาเปตฺวาว อุทกํ ปริภุญฺชิตพฺพํ. อุปฺปลินีปทุมินีอาทีนิ ชลชวลฺลิติณานิ อุทกโต อุทฺธรนฺตสฺส วา ตตฺเถว วิโกเปนฺตสฺส วา ปาจิตฺติยํ. ปเรหิ อุปฺปาฏิตานิ วิโกเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. ตานิ หิ พีชคาเม สงฺคหํ คจฺฉนฺติ. ติลพีชกสาสปมตฺตกเสวาโลปิ อุทกโต อุทฺธโต อมิลาโต อคฺคพีชสงฺคหํ คจฺฉติ. มหาปจฺจริยาทีสุ [Pg.29] ‘‘อนนฺตกติลพีชกอุทกปปฺปฏกาทีนิ ทุกฺกฏวตฺถุกานี’’ติ วุตฺตํ, ตตฺถ การณํ น ทิสฺสติ. อนฺธกฏฺฐกถายํ ‘‘สมฺปุณฺณภูตคาโม น โหติ, ตสฺมา ทุกฺกฏ’’นฺติ วุตฺตํ, ตมฺปิ น สเมติ, ภูตคาเม หิ ปาจิตฺติยํ, พีชคาเม ทุกฺกฏํ วุตฺตํ. อสมฺปุณฺณภูตคาโม นาม ตติโย โกฏฺฐาโส เนว ปาฬิยํ น อฏฺฐกถาสุ อาคโต. อถ เอตํ พีชคามสงฺคหํ คจฺฉิสฺสตีติ, ตมฺปิ น ยุตฺตํ, อภูตคามมูลตฺตา ตาทิสสฺส พีชคามสฺสาติ. อปิจ ‘‘ครุกลหุเกสุ ครุเก ฐาตพฺพ’’นฺติ เอตํ วินยลกฺขณํ.

Herein is the definitive explanation: For one who destroys plant life, it is a pācittiya offense. For one who destroys any of the five kinds of seed-life that have been released from plant life, it is a dukkaṭa offense. This so-called seed-life and plant-life exists as that which is established in water and that which is established on land. Among them, that which is established in water—all types of algae, whether with leaves or without leaves, of varieties such as mustard-seed-sized and sesame-seed-sized, down to and including water scum—should be understood as “plant life.” Water scum is firm and rough-textured on the surface, and soft and blue-colored underneath. For any algae whose roots have descended and are established in the ground, the ground is its place. For that which moves about in water, the water is its place. For one who destroys a plant established on the ground anywhere, or uproots it and moves it to another place, it is a pācittiya offense. For destroying that which moves about in the water, it is a pācittiya offense. However, it is permissible to bathe by pushing them aside here and there with one’s hands, for the entire water is their place. Therefore, by that much, it is not considered to have been moved to another place. However, it is not permissible to deliberately lift it out of the water without water. It is permissible to lift it with water and then put it back into the water. If algae comes out through a water strainer, the water should be consumed only after having it made allowable. For one who pulls out water lilies, lotuses, and other aquatic creepers and grasses from the water, or destroys them there, it is a pācittiya offense. If one destroys those that have been uprooted by others, it is a dukkaṭa offense, for they are included in the category of seed-life. Even sesame-seed-sized or mustard-seed-sized algae, when taken from the water while still unwilted, are included in the category of shoot-seed. In the Mahāpaccarī and other texts, it is said, “The algae called anantaka, sesame-seed-sized algae, water scum, etc., are grounds for a dukkaṭa offense,” but the reason for this is not apparent. In the Andhakaṭṭhakathā, it is said, “It is not complete plant life, therefore it is a dukkaṭa,” but this also does not accord, for a pācittiya is stated for plant life, and a dukkaṭa for seed-life. The term 'incomplete plant life' refers to a third category that has appeared neither in the Pāli Canon nor in the commentaries. If it is said that this would fall under the category of seed-life, this too is not appropriate, because such seed-life lacks the root-nature of plant life. Moreover, “in grave and light matters, one should stand on the grave”—this is a characteristic of the Vinaya.

ถลฏฺเฐ – ฉินฺนรุกฺขานํ อวสิฏฺโฐ หริตขาณุ นาม โหติ. ตตฺถ กกุธกรญฺชปิยงฺคุปนสาทีนํ ขาณุ อุทฺธํ วฑฺฒติ, โส ภูตคาเมน สงฺคหิโต. ตาลนาฬิเกราทีนํ ขาณุ อุทฺธํ น วฑฺฒติ, โส พีชคาเมน สงฺคหิโต. กทลิยา ปน อผลิตาย ขาณุ ภูตคาเมน สงฺคหิโต, ผลิตาย พีชคาเมน. กทลี ปน ผลิตา ยาว นีลปณฺณา, ตาว ภูตคาเมเนว สงฺคหิตา, ตถา ผลิโต เวฬุ. ยทา ปน อคฺคโต ปฏฺฐาย สุสฺสติ, ตทา พีชคาเมน สงฺคหํ คจฺฉติ. กตรพีชคาเมน? ผฬุพีชคาเมน. กึ ตโต นิพฺพตฺตติ? น กิญฺจิ. ยทิ หิ นิพฺพตฺเตยฺย, ภูตคาเมเนว สงฺคหํ คจฺเฉยฺย. อินฺทสาลาทิรุกฺเข ฉินฺทิตฺวา ราสึ กโรนฺติ, กิญฺจาปิ ราสิกตทณฺฑเกหิ รตนปฺปมาณาปิ สาขา นิกฺขมนฺติ, พีชคาเมเนว สงฺคหํ คจฺฉนฺติ. ตตฺถ มณฺฑปตฺถาย วา วติอตฺถาย วา วลฺลิอาโรปนตฺถาย วา ภูมิยํ นิขณนฺติ, มูเลสุ เจว ปณฺเณสุ จ นิคฺคเตสุ ปุน ภูตคามสงฺขฺยํ คจฺฉนฺติ. มูลมตฺเตสุ ปน ปณฺณมตฺเตสุ วา นิคฺคเตสุ พีชคาเมน สงฺคหิตา เอว.

Regarding land-based plants: The remaining stump of a cut tree is called a green stump. There, the stumps of kakudha, karañja, piyaṅgu, panasa, and so forth, grow upwards; they are included in the category of plant life. The stumps of palm, coconut, and so forth, do not grow upwards; they are included in the category of seed life. However, the stump of a banana plant that has not borne fruit is included in the category of plant life, while that of one that has borne fruit is included in the category of seed life. However, a banana plant that has borne fruit, as long as it has blue-green leaves, is included only in the category of plant life; similarly for a bamboo that has borne fruit. But when it begins to dry from the top, it then falls under the category of seed life. Under which category of seed life? The category of joint-seed life. What arises from it? Nothing. For if anything were to arise, it would be included only in the category of plant life. When trees like the indasāla and so forth are cut and made into a pile, even if branches a cubit in size sprout from the piled logs, they are included only in the category of seed life. There, if they are planted in the ground for the purpose of a pavilion, or for a fence, or for training vines, and if both roots and leaves emerge, they again enter the designation of plant life. But if only roots or only leaves emerge, they are still included in the category of seed life.

ยานิ กานิจิ พีชานิ ปถวิยํ วา อุทเกน สิญฺจิตฺวา ฐปิตานิ, กปาลาทีสุ วา อลฺลปํสุํ ปกฺขิปิตฺวา นิกฺขิตฺตานิ โหนฺติ, สพฺพานิ มูลมตฺเต ปณฺณมตฺเต วา นิคฺคเตปิ พีชานิเยว. สเจปิ มูลานิ จ อุปริ องฺกุโร จ นิคฺคจฺฉติ, ยาว องฺกุโร หริโต น โหติ, ตาว พีชานิเยว. มุคฺคาทีนํ ปน ปณฺเณสุ อุฏฺฐิเตสุ วีหิอาทีนํ วา องฺกุเร หริเต นีลปณฺณวณฺเณ ชาเต ภูตคามสงฺคหํ คจฺฉนฺติ. ตาลฏฺฐีนํ ปฐมํ สูกรทาฐา วิย มูลํ นิคฺคจฺฉติ. นิคฺคเตปิ ยาว อุปริ ปตฺตวฏฺฏิ น นิคฺคจฺฉติ, ตาว พีชคาโมเยว. นาฬิเกรสฺส ตจํ ภินฺทิตฺวา ทนฺตสูจิ วิย องฺกุโร นิคฺคจฺฉติ[Pg.30], ยาว มิคสิงฺคสทิสา นีลปตฺตวฏฺฏิ น โหติ, ตาว พีชคาโมเยว. มูเล อนิคฺคเตปิ ตาทิสาย ปตฺตวฏฺฏิยา ชาตาย อมูลกภูตคาเม สงฺคหํ คจฺฉติ.

Whatever seeds are placed in the earth or kept after being watered, or deposited in potsherds and so forth after moist soil has been put in them, all remain merely seeds even when only roots or only leaves have emerged. Even if roots and a shoot emerge above, as long as the shoot is not green, they are still merely seeds. However, for mung beans and so forth, when leaves have appeared, or for rice and so forth, when the shoot has become green or the color of a blue-green leaf, they enter the category of plant life. For palm seeds, first a root emerges like a boar's tusk. Even after it has emerged, as long as the upper leaf-stalk has not emerged, it remains merely seed life. For the coconut, a shoot emerges breaking through the husk like an ivory pin. As long as the blue-green leaf-stalk resembling a deer's horn has not appeared, it remains merely seed life. Even if the root has not emerged, when such a leaf-stalk has grown, it is included in the category of rootless plant life.

อมฺพฏฺฐิอาทีนิ วีหิอาทีหิ วินิจฺฉินิตพฺพานิ. วนฺทากา วา อญฺญา วา ยา กาจิ รุกฺเข ชายิตฺวา รุกฺขํ โอตฺถรติ, รุกฺโขว ตสฺสา ฐานํ, ตํ วิโกเปนฺตสฺส วา ตโต อุทฺธรนฺตสฺส วา ปาจิตฺติยํ. เอกา อมูลิกา ลตา โหติ, องฺคุลิเวฐโก วิย วนปฺปคุมฺพทณฺฑเก เวเฐติ, ตสฺสาปิ อยเมว วินิจฺฉโย. เคหมุขปาการเวทิกาเจติยาทีสุ นีลวณฺโณ เสวาโล โหติ, ยาว ทฺเว ตีณิ ปตฺตานิ น สญฺชายนฺติ ตาว อคฺคพีชสงฺคหํ คจฺฉติ. ปตฺเตสุ ชาเตสุ ปาจิตฺติยวตฺถุ. ตสฺมา ตาทิเสสุ ฐาเนสุ สุธาเลปมฺปิ ทาตุํ น วฏฺฏติ. อนุปสมฺปนฺเนน ลิตฺตสฺส อุปริสฺเนหเลโป ทาตุํ วฏฺฏติ. สเจ นิทาฆสมเย สุกฺขเสวาโล ติฏฺฐติ, ตํ สมฺมุญฺชนีอาทีหิ ฆํสิตฺวา อปเนตุํ วฏฺฏติ. ปานียฆฏาทีนํ พหิ เสวาโล ทุกฺกฏวตฺถุ, อนฺโต อพฺโพหาริโก. ทนฺตกฏฺฐปูวาทีสุ กณฺณกมฺปิ อพฺโพหาริกเมว. วุตฺตญฺเหตํ – ‘‘สเจ เครุกปริกมฺมกตา ภิตฺติ กณฺณกิตา โหติ, โจฬกํ เตเมตฺวา ปีเฬตฺวา ปมชฺชิตพฺพา’’ติ (มหาว. ๖๖).

Mango seeds and so forth should be decided in accordance with rice plants and so forth. Any parasitic plant or other plant that grows on a tree and spreads over it—the tree itself is its place. For one who destroys it or removes it from there, it is a pācittiya offense. There is a rootless creeper that entwines around a forest bush or stick like a finger-ring; the same decision applies to it. On house entrances, walls, railings, shrines, and so forth, blue-green algae may grow. As long as two or three leaves have not appeared, it is included in the category of plant life propagated from the tip. Once leaves have grown, it becomes a ground for a pācittiya offense. Therefore, in such places, it is not permissible to even apply whitewash. It is permissible for an oily plaster to be applied on top of what has been smeared by one not fully ordained. If dry algae remains during the hot season, it is permissible to scrub it off with a broom and so forth and remove it. Algae on the outside of water pots and so forth is a ground for a dukkaṭa offense, but inside, it is negligible. On tooth-sticks, cakes, and so forth, mold is also negligible. For it has been said: “If a wall prepared with red ochre becomes moldy, a cloth should be moistened, wrung out, and wiped clean.”

ปาสาณชาติปาสาณททฺทุเสวาลเสเลยฺยกาทีนิ อหริตวณฺณานิ อปตฺตกานิ จ ทุกฺกฏวตฺถุกานิ. อหิจฺฉตฺตกํ ยาว มกุฬํ โหติ, ตาว ทุกฺกฏวตฺถุ. ปุปฺผิตกาลโต ปฏฺฐาย อพฺโพหาริกํ. อลฺลรุกฺขโต ปน อหิจฺฉตฺตกํ คณฺหนฺโต รุกฺขตฺตจํ วิโกเปติ, ตสฺมา ตตฺถ ปาจิตฺติยํ. รุกฺขปปฺปฏิกายปิ เอเสว นโย. ยา ปน อินฺทสาลกกุธาทีนํ ปปฺปฏิกา รุกฺขโต มุจฺจิตฺวา ติฏฺฐติ, ตํ คณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ. นิยฺยาสมฺปิ รุกฺขโต มุจฺจิตฺวา ฐิตํ สุกฺขรุกฺเข วา ลคฺคํ คณฺหิตุํ วฏฺฏติ. อลฺลรุกฺขโต น วฏฺฏติ. ลาขายปิ เอเสว นโย. รุกฺขํ จาเลตฺวา ปณฺฑุปลาสํ วา ปริณตกณิการาทิปุปฺผํ วา ปาเตนฺตสฺส ปาจิตฺติยเมว. หตฺถกุกฺกุจฺเจน มุทุเกสุ อินฺทสาลนุหีขนฺธาทีสุ วา ตตฺถชาตกตาลปณฺณาทีสุ วา อกฺขรํ ฉินฺทนฺตสฺสาปิ เอเสว นโย.

Stone-born things, such as stone-scab, stone-moss, and rock-alum, which are not green and have no leaves, are grounds for a dukkaṭa offense. A mushroom, as long as it is a bud, is a ground for a dukkaṭa offense. From the time it flowers, it is negligible. However, if one takes a mushroom from a living tree, one damages the tree bark; therefore, there is a pācittiya offense in that case. The same rule applies to tree-scab. However, if the scab of trees like the indasālaka, kudha, and so forth, has become detached from the tree and remains, there is no offense for one who takes it. It is permissible to take resin that has become detached from a tree and remains, or that is attached to a dry tree. It is not permissible to take it from a living tree. The same rule applies to lac. For one who shakes a tree and causes withered leaves or mature flowers like the kaṇikāra and so forth to fall, it is a pācittiya offense. The same rule applies to one who, out of mischief with the hands, carves a letter on soft things like the stems of the indasāla or nuhī, or on palm leaves and so forth that have grown there.

สามเณรานํ [Pg.31] ปุปฺผํ โอจินนฺตานํ สาขํ โอนาเมตฺวา ทาตุํ วฏฺฏติ. เตหิ ปน ปุปฺเผหิ ปานียํ น วาเสตพฺพํ. ปานียวาสตฺถิเกน สามเณรํ อุกฺขิปิตฺวา โอจินาเปตพฺพานิ. ผลสาขาปิ อตฺตนา ขาทิตุกาเมน น โอนาเมตพฺพา. สามเณรํ อุกฺขิปิตฺวา ผลํ คาหาเปตพฺพํ. ยํกิญฺจิ คจฺฉํ วา ลตํ วา อุปฺปาเฏนฺเตหิ สามเณเรหิ สทฺธึ คเหตฺวา อากฑฺฒิตุํ น วฏฺฏติ. เตสํ ปน อุสฺสาหชนนตฺถํ อนากฑฺฒนฺเตน กฑฺฒนาการํ ทสฺเสนฺเตน วิย อคฺเค คเหตุํ วฏฺฏติ. เยสํ รุกฺขานํ สาขา รุหติ, เตสํ สาขํ มกฺขิกาพีชนาทีนํ อตฺถาย กปฺปิยํ อการาเปตฺวา คหิตํ ตเจ วา ปตฺเต วา อนฺตมโส นเขนปิ วิลิขนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. อลฺลสิงฺคิเวราทีสุปิ เอเสว นโย. สเจ ปน กปฺปิยํ การาเปตฺวา สีตเล ปเทเส ฐปิตสฺส มูลํ สญฺชายติ, อุปริภาเค ฉินฺทิตุํ วฏฺฏติ. สเจ องฺกุโร ชายติ, เหฏฺฐาภาเค ฉินฺทิตุํ วฏฺฏติ. มูเล จ นีลงฺกุเร จ ชาเต น วฏฺฏติ.

It is permissible to bend down a branch for novices who are picking flowers. However, those flowers should not be used to scent drinking water. One who desires to scent drinking water should have a novice lifted up to pick them. A fruit-bearing branch should also not be bent down by one who wishes to eat from it oneself. One should have a novice lifted up to take the fruit. When novices are uprooting any bush or creeper, it is not permissible to take hold and pull it together with them. However, to encourage them, it is permissible to hold the tip as if showing the manner of pulling, without actually pulling. For trees whose branches can be propagated, if a branch is taken for the purpose of a fly-whisk and so forth without having it made allowable, for one who scratches the bark or a leaf, even with a fingernail, it is a dukkaṭa offense. For fresh ginger and so forth, this same rule applies. But if, after having it made allowable, it is placed in a cool spot and a root sprouts, it is permissible to cut the upper part. If a shoot appears, it is permissible to cut the lower part. Once both a root and a green shoot have appeared, it is not permissible to cut it.

ฉินฺทติ วา เฉทาเปติ วาติ อนฺตมโส สมฺมุญฺชโนสลากายปิ ติณานิ ฉินฺทิสฺสามีติ ภูมึ สมฺมชฺชนฺโต สยํ วา ฉินฺทติ, อญฺเญน วา เฉทาเปติ. ภินฺทติ วา เภทาเปติ วาติ อนฺตมโส จงฺกมนฺโตปิ ฉิชฺชนกํ ฉิชฺชตุ, ภิชฺชนกํ ภิชฺชตุ, จงฺกมิตฏฺฐานํ ทสฺเสสฺสามีติ สญฺจิจฺจ ปาเทหิ อกฺกมนฺโต ติณวลฺลิอาทีนิ สยํ วา ภินฺทติ อญฺเญน วา เภทาเปติ. สเจปิ หิ ติณํ วา ลตํ วา คณฺฐึ กโรนฺตสฺส ภิชฺชติ, คณฺฐิปิ น กาตพฺโพ. ตาลรุกฺขาทีสุ ปน โจรานํ อนารุหนตฺถาย ทารุมกฺกฏกํ อาโกเฏนฺติ, กณฺฏเก พนฺธนฺติ, ภิกฺขุสฺส เอวํ กาตุํ น วฏฺฏติ. สเจ ทารุมกฺกฏโก รุกฺเข อลฺลีนมตฺโตว โหติ, รุกฺขํ น ปีเฬติ, วฏฺฏติ. ‘‘รุกฺขํ ฉินฺท, ลตํ ฉินฺท, กนฺทํ วา มูลํ วา อุปฺปาเฏหี’’ติ วตฺตุมฺปิ วฏฺฏติ, อนิยามิตตฺตา. นิยาเมตฺวา ปน ‘‘อิมํ รุกฺขํ ฉินฺทา’’ติอาทิ วตฺตุํ น วฏฺฏติ. นามํ คเหตฺวาปิ ‘‘อมฺพรุกฺขํ จตุรสฺสวลฺลึ อาลุวกนฺทํ มุญฺชติณํ อสุกรุกฺขจฺฉลฺลึ ฉินฺท ภินฺท อุปฺปาเฏหี’’ติอาทิวจนมฺปิ อนิยามิตเมว โหติ. ‘‘อิมํ อมฺพรุกฺข’’นฺติอาทิวจนเมว หิ นิยามิตํ นาม, ตํ น วฏฺฏติ.

‘He cuts or causes to cut’ means that even if, while sweeping the ground with a broomstick, one intends, “I will cut the grass,” and one either cuts it oneself or has another cut it. ‘He breaks or causes to break’ means that even while walking on a meditation path, thinking, ‘Let what can be cut, be cut; let what can be broken, be broken; I will show the place that has been walked upon,’ one deliberately treads on grass, vines, and so forth with one’s feet, either breaking them oneself or having another break them. Indeed, if a blade of grass or a creeper would break while one is making a knot, the knot should not be made. On palm trees and so forth, to prevent thieves from climbing, people drive in wooden spikes or tie on thorns; for a bhikkhu, it is not allowable to do so. If the wooden spike is merely leaning against the tree and does not harm the tree, it is allowable. It is also permissible to say, ‘Cut a tree, cut a creeper, uproot a tuber or a root,’ because it is unspecified. But having specified, it is not permissible to say, ‘Cut this tree,’ and so forth. Even taking a name, speech such as, ‘Cut a mango tree, break a caturassavallī creeper, uproot an āluva tuber, uproot muñja grass, cut, break, or peel the bark of such-and-such a tree,’ is still unspecified. For only speech such as, ‘this mango tree,’ is what is called specified, and that is not permissible.

ปจติ วา ปจาเปติ วาติ อนฺตมโส ปตฺตมฺปิ ปจิตุกาโม ติณาทีนํ อุปริ สญฺจิจฺจ อคฺคึ กโรนฺโต สยํ วา ปจติ, อญฺเญน วา ปจาเปตีติ [Pg.32] สพฺพํ ปถวีขณนสิกฺขาปเท วุตฺตนเยน เวทิตพฺพํ. อนิยาเมตฺวา ปน ‘‘มุคฺเค ปจ, มาเส ปจา’’ติอาทิ วตฺตุํ วฏฺฏติ. ‘‘อิเม มุคฺเค ปจ, อิเม มาเส ปจา’’ติ เอวํ วตฺตุํ น วฏฺฏติ.

‘He cooks or causes to cook’ means that even if one, desiring to fire a bowl, deliberately makes a fire on top of grass and so forth, thereby cooking it himself or causing another to cook it—all this should be understood according to the method explained in the training rule on digging the earth. However, without specifying, it is permissible to say, ‘Cook mung beans, cook black beans,’ and so forth. It is not permissible to say, ‘Cook these mung beans, cook these black beans.’

อนาปตฺติ อิมํ ชานาติอาทีสุ ‘‘อิมํ มูลเภสชฺชํ ชาน, อิมํ มูลํ วา ปณฺณํ วา เทหิ, อิมํ รุกฺขํ วา ลตํ วา อาหร, อิมินา ปุปฺเผน วา ผเลน วา ปณฺเณน วา อตฺโถ, อิมํ รุกฺขํ วา ลตํ วา ผลํ วา กปฺปิยํ กโรหี’’ติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เอตฺตาวตา ภูตคามปริโมจนํ กตํ โหติ. ปริภุญฺชนฺเตน ปน พีชคามปริโมจนตฺถํ ปุน กปฺปิยํ กาเรตพฺพํ.

There is no offense in phrases such as 'know this.' The meaning should be understood as follows: 'Know this root medicine; give this root or leaf; bring this tree or creeper; there is need for this flower, fruit, or leaf; make this tree, creeper, or fruit allowable.' By this much, the release of what has grown from the ground is accomplished. However, when consuming it, for the purpose of releasing what grows from seed, it should be caused to be made allowable again.

กปฺปิยกรณญฺเจตฺถ อิมินา สุตฺตานุสาเรน เวทิตพฺพํ – ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ สมณกปฺเปหิ ผลํ ปริภุญฺชิตุํ อคฺคิปริชิตํ สตฺถปริชิตํ นขปริชิตํ อพีชํ นิพฺพฏฺฏพีชเมว ปญฺจม’’นฺติ. ตตฺถ ‘‘อคฺคิปริชิต’’นฺติ อคฺคินา ปริชิตํ อธิภูตํ ทฑฺฒํ ผุฏฺฐนฺติ อตฺโถ. ‘‘สตฺถปริชิต’’นฺติ สตฺเถน ปริชิตํ อธิภูตํ ฉินฺนํ วิทฺธํ วาติ อตฺโถ. เอส นโย นขปริชิเต. อพีชนิพฺพฏฺฏพีชานิ สยเมว กปฺปิยานิ. อคฺคินา กปฺปิยํ กโรนฺเตน กฏฺฐคฺคิโคมยคฺคิอาทีสุ เยน เกนจิ อนฺตมโส โลหขณฺเฑนปิ อาทิตฺเตน กปฺปิยํ กาตพฺพํ. ตญฺจ โข เอกเทเส ผุสนฺเตน ‘‘กปฺปิย’’นฺติ วตฺวาว กาตพฺพํ. สตฺเถน กโรนฺเตน ยสฺส กสฺสจิ โลหมยสตฺถสฺส อนฺตมโส สูจินขจฺเฉทนานมฺปิ ตุณฺเฑน วา ธาราย วา เฉทํ วา เวธํ วา ทสฺเสนฺเตน ‘‘กปฺปิย’’นฺติ วตฺวาว กาตพฺพํ. นเขน กปฺปิยํ กโรนฺเตน ปูตินเขน น กาตพฺพํ. มนุสฺสานํ ปน สีหพฺยคฺฆทีปิมกฺกฏาทีนํ สกุนฺตานญฺจ นขา ติขิณา โหนฺติ, เตหิ กาตพฺพํ. อสฺสมหึสสูกรมิคโครูปาทีนํ ขุรา อติขิณา, เตหิ น กาตพฺพํ, กตมฺปิ อกตํ โหติ. หตฺถินขา ปน ขุรา น โหนฺติ, เตหิ วฏฺฏติ. เยหิ ปน กาตุํ วฏฺฏติ, เตหิ ตตฺถชาตเกหิปิ อุทฺธริตฺวา คหิตเกหิปิ เฉทํ วา เวธํ วา ทสฺเสนฺเตน ‘‘กปฺปิย’’นฺติ วตฺวาว กาตพฺพํ.

And here, the making of something allowable should be understood in accordance with this Sutta: 'I allow, O bhikkhus, the consumption of fruit by five monastic allowances: that which is affected by fire, that which is affected by a knife, that which is affected by a fingernail, that which is seedless, and fifth, that which has had its seed removed.' Therein, 'affected by fire' means affected by fire, overcome, burnt, or touched. 'Affected by a knife' means affected by a knife, overcome, cut, or pierced. This same method applies to that which is affected by a fingernail. Those that are seedless and those with seeds removed are allowable by themselves. When making something allowable by fire, it should be done with any kind of fire—such as a wood fire or a cow-dung fire—or at the very least, even with a heated piece of metal. And this should be done only by touching it in one spot and saying, 'allowable.' When doing it with a knife, it should be done only by showing a cut or a piercing with the tip or the edge of any kind of metal weapon—at the very least, even a needle or a nail-cutter—and saying, 'allowable.' When making something allowable with a fingernail, it should not be done with a decayed nail. However, the nails of humans, lions, tigers, leopards, monkeys, and so on, and of birds are sharp; it should be done with these. The hooves of horses, buffaloes, pigs, deer, cattle, and so on, are not sharp; it should not be done with these. Even if done, it is as if not done. Elephant nails, however, are not hooves; it is permissible with them. With those nails with which it is permissible to act, whether they are still attached or have been removed and taken, it should be done only by showing a cut or a piercing and saying, 'allowable'.

ตตฺถ สเจปิ พีชานํ ปพฺพตมตฺโต ราสิ รุกฺขสหสฺสํ วา ฉินฺทิตฺวา เอกาพทฺธํ กตฺวา อุจฺฉูนํ วา มหาภาโร พนฺธิตฺวา ฐปิโต โหติ, เอกสฺมึ พีเช วา รุกฺขสาขาย วา อุจฺฉุมฺหิ วา กปฺปิเย กเต สพฺพํ กตํ โหติ. อุจฺฉู จ ทารูนิ จ เอกโต พทฺธานิ โหนฺติ, อุจฺฉุํ กปฺปิยํ กริสฺสามีติ ทารุํ [Pg.33] วิชฺฌติ, วฏฺฏติเยว. สเจ ปน ยาย รชฺชุยา วา วลฺลิยา วา พทฺธานิ, ตํ วิชฺฌติ, น วฏฺฏติ. อุจฺฉุขณฺฑานํ ปจฺฉึ ปูเรตฺวา อาหรนฺติ, เอกสฺมึ ขณฺเฑ กปฺปิเย กเต สพฺพํ กตเมว โหติ. มริจปกฺกาทีหิ มิสฺเสตฺวา ภตฺตํ อาหรนฺติ, ‘‘กปฺปิยํ กโรหี’’ติ วุตฺเต สเจปิ ภตฺตสิตฺเถ วิชฺฌติ, วฏฺฏติเยว. ติลตณฺฑุลาทีสุปิ เอเสว นโย. ยาคุยา ปกฺขิตฺตานิ ปน เอกาพทฺธานิ หุตฺวา น สนฺติฏฺฐนฺติ, ตตฺถ เอกเมกํ วิชฺฌิตฺวา กปฺปิยํ กาตพฺพเมว. กปิตฺถผลาทีนํ อนฺโต มิญฺชํ กฏาหํ มุญฺจิตฺวา สญฺจรติ, ภินฺทาเปตฺวา กปฺปิยํ การาเปตพฺพํ. เอกาพทฺธํ โหติ, กฏาเหปิ กาตุํ วฏฺฏติ.

Therein, even if there is a mountain-sized heap of seeds, or a thousand trees cut down and bound as one, or a great load of sugarcane tied up and set aside, when one seed, one tree branch, or one stalk of sugarcane is made allowable, the whole is made allowable. If sugarcane and firewood are bound together, and one, intending 'I will make the sugarcane allowable,' pierces the firewood, it is indeed permissible. But if one pierces the rope or vine with which they are bound, it is not permissible. If they bring a basket filled with pieces of sugarcane, when one piece is made allowable, the whole is indeed made allowable. If they bring rice mixed with ripe chilies and so on, when told, 'Make it allowable,' even if one pierces a lump of cooked rice, it is indeed permissible. This same method applies to sesame with rice, and so on. However, things put into gruel are not connected as one and do not stay together; there, each single one must be pierced and made allowable. In fruits like the wood-apple and so on, if the pulp inside moves about, having been released from the shell, one should have it broken and then have it made allowable. If the pulp is connected as one with the shell, it is also permissible to make it allowable on the shell.

อสญฺจิจฺจาติ ปาสาณรุกฺขาทีนิ วา ปวฏฺเฏนฺตสฺส สาขํ วา กฑฺฒนฺตสฺส กตฺตรทณฺเฑน วา ภูมึ ปหริตฺวา คจฺฉนฺตสฺส ติณานิ ฉิชฺชนฺติ, ตานิ เตน ฉินฺทิสฺสามีติ เอวํ สญฺจิจฺจ อจฺฉินฺนตฺตา อสญฺจิจฺจ ฉินฺนานิ นาม โหนฺติ. อิติ อสญฺจิจฺจ ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ.

'Unintentionally' is when, as one is rolling stones, logs, and so forth, or pulling a branch, or walking along striking the ground with a staff, grasses are cut. Because they were not cut by him intentionally with the thought, 'I will cut them,' they are called 'unintentionally cut.' Thus, for one who cuts unintentionally, there is no offense.

อสติยาติ อญฺญวิหิโต เกนจิ สทฺธึ กิญฺจิ กเถนฺโต ปาทงฺคุฏฺฐเกน วา หตฺเถน วา ติณํ วา ลตํ วา ฉินฺทนฺโต ติฏฺฐติ, เอวํ อสติยา ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ.

'Unmindfully' is when one, with his mind directed elsewhere while talking about something with someone, stands cutting grass or a creeper with his big toe or hand. Thus, for one who cuts unmindfully, there is no offense.

อชานนฺตสฺสาติ เอตฺถพฺภนฺตเร พีชคาโมติ วา ภูตคาโมติ วา น ชานาติ, ฉินฺทามีติปิ น ชานาติ, เกวลํ วติยา วา ปลาลปุญฺเช วา นิขาทนํ วา ขณิตฺตึ วา กุทาลํ วา สงฺโคปนตฺถาย ฐเปติ, ฑยฺหมานหตฺโถ วา อคฺคึ ปาเตติ, ตตฺร เจ ติณานิ ฉิชฺชนฺติ วา ฑยฺหนฺติ วา อนาปตฺติ. มนุสฺสวิคฺคหปาราชิกวณฺณนายํ ปน สพฺพอฏฺฐกถาสุ ‘‘สเจ ภิกฺขุ รุกฺเขน วา อชฺโฌตฺถโฏ โหติ, โอปาเต วา ปติโต สกฺกา จ โหติ รุกฺขํ ฉินฺทิตฺวา ภูมึ วา ขณิตฺวา นิกฺขมิตุํ, ชีวิตเหตุปิ อตฺตนา น กาตพฺพํ. อญฺเญน ปน ภิกฺขุนา ภูมึ วา ขณิตฺวา รุกฺขํ วา ฉินฺทิตฺวา อลฺลรุกฺขโต วา ทณฺฑกํ ฉินฺทิตฺวา ตํ รุกฺขํ ปวฏฺเฏตฺวา นิกฺขาเมตุํ วฏฺฏติ, อนาปตฺตี’’ติ วุตฺตํ. ตตฺถ การณํ น ทิสฺสติ – ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ทวฑาเห ฑยฺหมาเน ปฏคฺคึ ทาตุํ, ปริตฺตํ กาตุ’’นฺติ (จูฬว. ๒๘๓) อิทํ ปน เอกเมว สุตฺตํ ทิสฺสติ. สเจ เอตสฺส อนุโลมํ ‘‘อตฺตโน น วฏฺฏติ, อญฺญสฺส วฏฺฏตี’’ติ [Pg.34] อิทํ นานากรณํ น สกฺกา ลทฺธุํ. อตฺตโน อตฺถาย กโรนฺโต อตฺตสิเนเหน อกุสลจิตฺเตเนว กโรติ, ปโร ปน การุญฺเญน, ตสฺมา อนาปตฺตีติ เจ. เอตมฺปิ อการณํ. กุสลจิตฺเตนาปิ หิ อิมํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ. สพฺพอฏฺฐกถาสุ ปน วุตฺตตฺตา น สกฺกา ปฏิเสเธตุํ. คเวสิตพฺพา เอตฺถ ยุตฺติ. อฏฺฐกถาจริยานํ วา สทฺธาย คนฺตพฺพนฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

Regarding ‘one who does not know’: Herein, he does not know that ‘there is a seed-group’ or ‘there is a plant-group’ within this area. He also does not know, ‘I am cutting.’ He merely places a chisel, a pickaxe, or a hoe in a fence or in a pile of straw for the purpose of safekeeping; or, having a burning hand, he drops a fire. If, in that case, grasses are cut or burned, there is no offense. However, in the explanation of the Pārājika offense concerning a human being, it is stated in all the commentaries: “If a bhikkhu is crushed by a tree or has fallen into a pit, and it is possible to get out by cutting the tree or digging the ground, it should not be done by himself, even for the sake of his life. But it is allowable for another bhikkhu to get him out by digging the ground, or cutting the tree, or cutting a stick from a green tree and rolling that tree away; there is no offense.” Therein, a reason is not seen. Only this single discourse is seen: “I allow, O bhikkhus, when a forest fire is burning, to set a counter-fire, to make a protective break” (Cūḷavagga 283). If this is in accordance with that, this distinction—‘it is not allowable for oneself, but it is allowable for another’—cannot be obtained. If it is said that one who acts for his own sake does so only with an unwholesome mind out of self-love, whereas another acts out of compassion, and therefore there is no offense, this too is not a valid reason. For one incurs this offense even with a wholesome mind. However, since it is stated in all the commentaries, it cannot be refuted. The proper reasoning herein should be sought. Or one should proceed with faith in the commentary teachers. The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ. กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body-and-mind, from speech-and-mind, and from body-speech-and-mind. It is an action, release by means of perception, intentional, an offense by formulation, a bodily action, a verbal action, involving three types of consciousness, and associated with three feelings.

ภูตคามสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The first training rule concerning plant life.

๒. อญฺญวาทกสิกฺขาปทวณฺณนา

2. The Explanation of the Training Rule on Speaking Otherwise

๙๔. ทุติยสิกฺขาปเท – อนาจารํ อาจริตฺวาติ อกาตพฺพํ กตฺวา; กายวจีทฺวาเรสุ อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวาติ วุตฺตํ โหติ. อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรตีติ อญฺเญน วจเนน อญฺญํ วจนํ ปฏิจรติ ปฏิจฺฉาเทติ อชฺโฌตฺถรติ; อิทานิ ตํ ปฏิจรณวิธึ ทสฺเสนฺโต ‘‘โก อาปนฺโน’’ติอาทิมาห. ตตฺรายํ วจนสมฺพนฺโธ – โส กิร กิญฺจิ วีติกฺกมํ ทิสฺวา ‘‘อาวุโส, อาปตฺตึ อาปนฺโนสี’’ติ สงฺฆมชฺเฌ อาปตฺติยา อนุยุญฺชิยมาโน ‘‘โก อาปนฺโน’’ติ วทติ. ‘‘ตโต ตฺว’’นฺติ วุตฺเต ‘‘อหํ กึ อาปนฺโน’’ติ วทติ. อถ ‘‘ปาจิตฺติยํ วา ทุกฺกฏํ วา’’ติ วุตฺเต วตฺถุํ ปุจฺฉนฺโต ‘‘อหํ กิสฺมึ อาปนฺโน’’ติ วทติ. ตโต ‘‘อสุกสฺมึ นาม วตฺถุสฺมิ’’นฺติ วุตฺเต ‘‘อหํ กถํ อาปนฺโน, กึ กโรนฺโต อาปนฺโนมฺหี’’ติ ปุจฺฉติ. อถ ‘‘อิทํ นาม กโรนฺโต อาปนฺโน’’ติ วุตฺเต ‘‘กํ ภณถา’’ติ วทติ. ตโต ‘‘ตํ ภณามา’’ติ วุตฺเต ‘‘กึ ภณถา’’ติ วทติ.

94. In the second training rule: ‘Having behaved improperly’ means having done what should not be done; that is to say, having incurred an offense through the doors of body and speech. ‘He evades one matter with another’ means that with one statement he evades, conceals, and covers up another statement. Now, to show this method of evasion, the text beginning ‘Who has incurred an offense?’ was stated. Therein, this is the connection of the words: When a certain bhikkhu, having seen some transgression, is being questioned in the midst of the Saṅgha about an offense with the words, “Friend, you have incurred an offense,” he says, “Who has incurred an offense?” When it is said, “You,” he says, “What offense have I incurred?” Then, when it is said, “A pācittiya or a dukkaṭa,” inquiring about the subject matter, he says, “Regarding what matter have I incurred an offense?” Then, when it is said, “Regarding such-and-such a matter,” he asks, “How have I incurred an offense? What was I doing when I incurred it?” Then, when it is said, “You incurred it while doing such-and-such,” he says, “To whom are you speaking?” Then, when it is said, “We are speaking to you,” he says, “What are you saying?”

อปิเจตฺถ อยํ ปาฬิมุตฺตโกปิ อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรณวิธิ – ภิกฺขูหิ ‘‘ตว สิปาฏิกาย กหาปโณ ทิฏฺโฐ, กิสฺเสวมสารุปฺปํ กโรสี’’ติ วุตฺโต ‘‘สุทิฏฺฐํ, ภนฺเต, น ปเนโส กหาปโณ; ติปุมณฺฑลํ เอต’’นฺติ ภณนฺโต วา ‘‘ตฺวํ สุรํ ปิวนฺโต ทิฏฺโฐ, กิสฺเสวํ กโรสี’’ติ วุตฺโต [Pg.35] ‘‘สุทิฏฺโฐ, ภนฺเต, น ปเนสา สุรา, เภสชฺชตฺถาย สมฺปาทิตํ อริฏฺฐ’’นฺติ ภณนฺโต วา ‘‘ตฺวํ ปฏิจฺฉนฺเน อาสเน มาตุคาเมน สทฺธึ นิสินฺโน ทิฏฺโฐ, กิสฺเสวมสารุปฺปํ กโรสี’’ติ วุตฺโต ‘‘เยน ทิฏฺฐํ สุทิฏฺฐํ, วิญฺญู ปเนตฺถ ทุติโย อตฺถิ, โส กิสฺส น ทิฏฺโฐ’’ติ ภณนฺโต วา, ‘‘อีทิสํ ตยา กิญฺจิ ทิฏฺฐ’’นฺติ ปุฏฺโฐ ‘‘น สุณามี’’ติ โสตมุปเนนฺโต วา, โสตทฺวาเร ปุจฺฉนฺตานํ จกฺขุํ อุปเนนฺโต วา, อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรตีติ เวทิตพฺโพ. อญฺญวาทกํ โรเปตูติ อญฺญวาทกํ อาโรเปตุ; ปติฏฺฐาเปตูติ อตฺโถ. วิเหสกํ โรเปตูติ เอตสฺมิมฺปิ เอเสว นโย.

Furthermore, herein is a method of evading one matter with another that is even apart from the Pāḷi text: When told by the bhikkhus, “A kahāpaṇa was seen in your bag; why do you do such an improper thing?” one might say, “It was well seen, venerable sirs, but that is not a kahāpaṇa; it is a small disk of tin.” Or when told, “You were seen drinking fermented liquor; why do you do this?” one might say, “I was well seen, venerable sirs, but that is not fermented liquor; it is a medicinal tincture called ariṭṭha prepared for medicinal purposes.” Or when told, “You were seen sitting with a woman in a secluded seat; why do you do such an improper thing?” one might say, “By whomever it was seen, it was well seen. But there was a discerning second person here; why was he not seen?” Or when asked, “Was anything like this seen by you?” one might bring the matter to the ear-door, saying, “I do not hear.” Or when being questioned at the ear-door, one might bring the matter to the eye-door. This should be understood as ‘evading one matter with another.’ ‘To charge with prevarication’ means to formally accuse of prevarication, that is, to establish it. The same method applies to ‘to charge with harassment.’

๙๘. อญฺญวาทเก วิเหสเก ปาจิตฺติยนฺติ เอตฺถ อญฺญํ วทตีติ อญฺญวาทกํ; อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรณสฺเสตํ นามํ. วิเหเสตีติ วิเหสกํ; ตุณฺหีภูตสฺเสตํ นามํ, ตสฺมึ อญฺญวาทเก วิเหสเก. ปาจิตฺติยนฺติ วตฺถุทฺวเย ปาจิตฺติยทฺวยํ วุตฺตํ.

98. Regarding the phrase ‘For prevarication, for harassment, a pācittiya’: Herein, because ‘he speaks of another matter,’ he is called a ‘prevaricator’ (aññavādaka); this is the name for the act of evading one matter with another. Because ‘he harasses,’ he is called a ‘harasser’ (vihesaka); this is the name for the act of remaining silent. ‘A pācittiya’: Regarding that prevarication and that harassment, two pācittiya offenses concerning two grounds have been stated.

๑๐๐. อโรปิเต อญฺญวาทเกติ กมฺมวาจาย อนาโรปิเต อญฺญวาทเก. อโรปิเต วิเหสเกติ เอตสฺมิมฺปิ เอเสว นโย.

100. Regarding ‘when charged with prevarication,’ this refers to the time before one has been formally charged by means of a kammavācā. The same method applies to ‘when charged with harassment.’

๑๐๑. ธมฺมกมฺเม ธมฺมกมฺมสญฺญีติอาทีสุ ยํ ตํ อญฺญวาทกวิเหสกโรปนกมฺมํ กตํ, ตญฺเจ ธมฺมกมฺมํ โหติ, โส จ ภิกฺขุ ตสฺมึ ธมฺมกมฺมสญฺญี อญฺญวาทกญฺจ วิเหสกญฺจ กโรติ, อถสฺส ตสฺมึ อญฺญวาทเก จ วิเหสเก จ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ อิมินา นเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

101. In passages such as ‘In a lawful act, perceiving it as a lawful act’: If that act of charging with prevarication and harassment that is being carried out is a lawful act, and that bhikkhu perceives it as a lawful act, and yet he engages in prevarication and harassment, then for him, on account of that prevarication and that harassment, there is the incurring of a pācittiya offense. The meaning should be understood according to this method.

๑๐๒. อชานนฺโต ปุจฺฉตีติ อาปตฺตึ วา อาปนฺนภาวํ อชานนฺโตเยว ‘‘กึ ตุมฺเห ภณถ, อหํ น ชานามี’’ติ ปุจฺฉติ. คิลาโน วา น กเถตีติ มุเข ตาทิโส พฺยาธิ โหติ, เยน กเถตุํ น สกฺโกติ. สงฺฆสฺส ภณฺฑนํ วาติอาทีสุ สงฺฆมชฺเฌ กถิเต ตปฺปจฺจยา สงฺฆสฺส ภณฺฑนํ วา กลโห วา วิวาโท วา ภวิสฺสติ, โส มา อโหสีติ มญฺญมาโน น กเถตีติ อิมินา นเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

102. ‘Not knowing, he asks’ means that, not knowing the offense or the fact of having incurred an offense, he asks, “What are you saying? I do not know.” ‘Or being sick, he does not speak’ means there is such an illness in his mouth that he is unable to speak. In passages such as ‘Or there would be a dispute in the Saṅgha’: thinking, “If I were to speak in the midst of the Saṅgha, on account of that, a dispute, a quarrel, or a contention would arise in the Saṅgha; may that not happen,” he does not speak. The meaning should be understood according to this method. The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, สิยา กิริยํ, สิยา อกิริยํ, อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรนฺตสฺส หิ กิริยํ [Pg.36] โหติ, ตุณฺหีภาเวน วิเหสนฺตสฺส อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body-and-mind, from speech-and-mind, and from body-speech-and-mind. It may be an action or a non-action; for one who conceals one matter with another, it is an action, while for one who harasses by remaining silent, it is a non-action. There is release through perception, it is intentional, blameworthy in the world, a bodily action, a verbal action, with an unwholesome mind, and with painful feeling.

อญฺญวาทกสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The second training rule: on speaking otherwise.

๓. อุชฺฌาปนกสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Training Rule on Causing Disparagement

๑๐๓. ตติยสิกฺขาปเท – ทพฺพํ มลฺลปุตฺตํ ภิกฺขู อุชฺฌาเปนฺตีติ ‘‘ฉนฺทาย ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต’’ติอาทีนิ วทนฺตา ตํ อายสฺมนฺตํ เตหิ ภิกฺขูหิ อวชานาเปนฺติ, อวญฺญาย โอโลกาเปนฺติ, ลามกโต วา จินฺตาเปนฺตี’’ติ อตฺโถ. ลกฺขณํ ปเนตฺถ สทฺทสตฺถานุสาเรน เวทิตพฺพํ. โอชฺฌาเปนฺตีติปิ ปาโฐ. อยเมวตฺโถ. ฉนฺทายาติ ฉนฺเทน ปกฺขปาเตน; อตฺตโน อตฺตโน สนฺทิฏฺฐสมฺภตฺตานํ ปณีตานิ ปญฺญเปตีติ อธิปฺปาโย. ขิยฺยนฺตีติ ‘‘ฉนฺทาย ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต’’ติอาทีนิ วทนฺตา ปกาเสนฺติ.

103. In the third training rule, regarding 'monks cause Dabba the Mallian to be disparaged,' the meaning is: by speaking words such as, 'Dabba the Mallian acts out of favoritism,' they cause that venerable one to be despised by those monks, to be looked upon with contempt, or to be thought of as inferior. The grammatical form here should be understood according to the science of grammar. There is also the reading 'ojjhāpenti,' which has the very same meaning. 'Out of favoritism' means out of partiality or bias; the intention is that he prepares excellent things for his own associates and friends. 'They find fault' means that by speaking words such as, 'Dabba the Mallian acts out of favoritism,' they make his fault known.

๑๐๕. อุชฺฌาปนเก ขิยฺยนเก ปาจิตฺติยนฺติ เอตฺถ เยน วจเนน อุชฺฌาเปนฺติ, ตํ อุชฺฌาปนกํ. เยน จ ขิยฺยนฺติ ตํ ขิยฺยนกํ. ตสฺมึ อุชฺฌาปนเก ขิยฺยนเก. ปาจิตฺติยนฺติ วตฺถุทฺวเย ปาจิตฺติยทฺวยํ วุตฺตํ.

105. Herein, regarding 'in causing disparagement or finding fault, an offense of expiation': the speech by which one causes disparagement is termed 'causing disparagement.' And the speech by which one finds fault is termed 'finding fault.' For that which causes disparagement and that which finds fault, regarding 'an offense of expiation,' it is said that there are two offenses of expiation for the two cases.

๑๐๖. อุชฺฌาปนกํ นาม อุปสมฺปนฺนํ สงฺเฆน สมฺมตํ เสนาสนปญฺญาปกํ วา…เป… อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชนกํ วาติ เอเตสํ ปทานํ ‘‘มงฺกุกตฺตุกาโม’’ติ อิมินา สมฺพนฺโธ. อวณฺณํ กตฺตุกาโม อยสํ กตฺตุกาโมติ อิเมสํ ปน วเสน อุปสมฺปนฺนนฺติอาทีสุ ‘‘อุปสมฺปนฺนสฺสา’’ติ เอวํ วิภตฺติวิปริณาโม กาตพฺโพ. อุชฺฌาเปติ วา ขิยฺยติ วา อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ ปน ยสฺมา ‘‘ขิยฺยนกํ นามา’’ติ เอวํ มาติกาปทํ อุทฺธริตฺวาปิ ‘‘อุชฺฌาปนกํ นามา’’ติ อิมสฺส ปทสฺส วุตฺตวิภงฺโคเยว วตฺตพฺโพ โหติ, อญฺญวาทกสิกฺขาปเท วิย อญฺโญ วิเสโส นตฺถิ, ตสฺมา ตํ วิสุํ อนุทฺธริตฺวา อวิภชิตฺวา นิคมนเมว เอกโต กตนฺติ เวทิตพฺพํ. ธมฺมกมฺเม ธมฺมกมฺมสญฺญีติอาทีสุ ยํ ตสฺส อุปสมฺปนฺนสฺส สมฺมุติกมฺมํ กตํ ตญฺเจ ธมฺมกมฺมํ โหติ, โส จ ภิกฺขุ ตสฺมึ ธมฺมกมฺมสญฺญี อุชฺฌาปนกญฺจ ขิยฺยนกญฺจ กโรติ, อถสฺส ตสฺมึ อุชฺฌาปนเก จ ขิยฺยนเก จ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ อิมินา นเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

106. The term 'causing disparagement' refers to an act against a fully ordained monk appointed by the Sangha as an assigner of lodgings... or... a distributor of minor requisites; the connection of these terms is with 'wishing to make him ashamed.' Furthermore, in accordance with terms such as 'wishing to bring disrepute' or 'wishing to bring dishonor,' in phrases like 'a fully ordained monk,' the case ending should be changed to the genitive, as in 'of a fully ordained monk.' Regarding 'If one causes disparagement or finds fault, there is an offense of expiation': here, since even if the mātikā-term 'the term "finding fault"' were extracted, the very same detailed explanation given for the term 'the term "causing disparagement"' would have to be repeated, and there is no other special distinction, as in the training rule on speaking otherwise, therefore it should be understood that it was not extracted and analyzed separately, but the conclusion was made together as one. In phrases such as 'in a formal act, being perceptive of it as a formal act,' the meaning should be understood in this way: if the act of appointment made for that fully ordained monk is a formal act, and that monk, being perceptive of it as a formal act, engages in causing disparagement and finding fault, then for him, on account of that which causes disparagement and that which finds fault, there is the falling into an offense of expiation.

อนุปสมฺปนฺนํ [Pg.37] อุชฺฌาเปติ วา ขิยฺยติ วาติ เอตฺถ อุปสมฺปนฺนํ สงฺเฆน สมฺมตํ อญฺญํ อนุปสมฺปนฺนํ อุชฺฌาเปติ อวชานาเปติ, ตสฺส วา ตํ สนฺติเก ขิยฺยตีติ อตฺโถ. อุปสมฺปนฺนํ สงฺเฆน อสมฺมตนฺติ กมฺมวาจาย อสมฺมตํ เกวลํ ‘‘ตเวโส ภาโร’’ติ สงฺเฆน อาโรปิตภารํ ภิกฺขูนํ วา ผาสุวิหารตฺถาย สยเมว ตํ ภารํ วหนฺตํ, ยตฺร วา ทฺเว ตโย ภิกฺขู วิหรนฺติ, ตตฺร วา ตาทิสํ กมฺมํ กโรนฺตนฺติ อธิปฺปาโย. อนุปสมฺปนฺนํ สงฺเฆน สมฺมตํ วา อสมฺมตํ วาติ เอตฺถ ปน กิญฺจาปิ อนุปสมฺปนฺนสฺส เตรส สมฺมุติโย ทาตุํ น วฏฺฏนฺติ. อถ โข อุปสมฺปนฺนกาเล ลทฺธสมฺมุติโก ปจฺฉา อนุปสมฺปนฺนภาเว ฐิโต, ตํ สนฺธาย ‘‘สงฺเฆน สมฺมตํ วา’’ติ วุตฺตํ. ยสฺส ปน พฺยตฺตสฺส สามเณรสฺส เกวลํ สงฺเฆน วา สมฺมเตน วา ภิกฺขุนา ‘‘ตฺวํ อิทํ กมฺมํ กโรหี’’ติ ภาโร กโต, ตาทิสํ สนฺธาย ‘‘อสมฺมตํ วา’’ติ วุตฺตํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

Herein, regarding 'he causes an unordained person to disparage or he finds fault': the meaning is that he causes another, an unordained person, to disparage and look down upon an ordained monk appointed by the Sangha, or he finds fault with that monk in the presence of the unordained person. 'An ordained monk not appointed by the Sangha' refers to one not appointed by a formal motion, but one who is simply burdened by the Sangha with the words, 'This is your responsibility'; or one who carries that burden himself for the sake of the monks' comfort; or one who performs such a duty in a residence where two or three monks dwell—this is the intention. Furthermore, herein, regarding 'an unordained person appointed or not appointed by the Sangha': although it is not proper to give the thirteen appointments to an unordained person, still, it refers to one who, having received an appointment at the time of his ordination, later stands in the state of being unordained; with reference to him it was said, 'appointed by the Sangha.' As for a competent novice upon whom a burden was placed simply by the Sangha or by an appointed monk, saying, 'You do this task,' with reference to such a one it was said, 'or not appointed.' The rest here is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body-and-mind, from speech-and-mind, and from body-speech-and-mind. It is an action, there is release through perception, it is intentional, blameworthy in the world, a bodily action, a verbal action, with an unwholesome mind, and with painful feeling.

อุชฺฌาปนกสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The third training rule: on causing disparagement.

๔. ปฐมเสนาสนสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the First Training Rule Concerning Lodgings

๑๐๘. จตุตฺถสิกฺขาปเท – เหมนฺติเก กาเลติ เหมนฺตกาเล หิมปาตสมเย. กายํ โอตาเปนฺตาติ มญฺจปีฐาทีสุ นิสินฺนา พาลาตเปน กายํ โอตาเปนฺตา. กาเล อาโรจิเตติ ยาคุภตฺตาทีสุ ยสฺส กสฺสจิ กาเล อาโรจิเต. โอวฏฺฐํ โหตีติ หิมวสฺเสน โอวฏฺฐํ ตินฺตํ โหติ.

108. In the fourth training rule: ‘In the winter season’ means during the winter time, the season of snowfall. ‘Warming the body’ means, having sat on beds, chairs, and so on, they are warming the body with the morning sun. ‘When the time is announced’ means when the time for any of whatsoever, such as rice-gruel, meals, and so on, is announced. ‘It is soaked’ means it is soaked and wet from the snow-rain.

๑๑๐. อวสฺสิกสงฺเกเตติ วสฺสิกวสฺสานมาสาติ เอวํ อปญฺญตฺเต จตฺตาโร เหมนฺติเก จตฺตาโร จ คิมฺหิเก อฏฺฐ มาเสติ อตฺโถ. มณฺฑเป วาติ สาขามณฺฑเป วา ปทรมณฺฑเป วา. รุกฺขมูเล วาติ [Pg.38] ยสฺส กสฺสจิ รุกฺขสฺส เหฏฺฐา. ยตฺถ กากา วา กุลลา วา น อูหทนฺตีติ ยตฺถ ธุวนิวาเสน กุลาวเก กตฺวา วสมานา เอเต กากกุลลา วา อญฺเญ วา สกุนฺตา ตํ เสนาสนํ น อูหทนฺติ, ตาทิเส รุกฺขมูเล นิกฺขิปิตุํ อนุชานามีติ. ตสฺมา ยตฺถ โคจรปฺปสุตา สกุนฺตา วิสฺสมิตฺวา คจฺฉนฺติ, ตสฺส รุกฺขสฺส มูเล นิกฺขิปิตุํ วฏฺฏติ. ยสฺมึ ปน ธุวนิวาเสน กุลาวเก กตฺวา วสนฺติ, ตสฺส รุกฺขสฺส มูเล น นิกฺขิปิตพฺพํ. ‘‘อฏฺฐ มาเส’’ติ วจนโต เยสุ ชนปเทสุ วสฺสกาเล น วสฺสติ, เตสุปิ จตฺตาโร มาเส นิกฺขิปิตุํ น วฏฺฏติเยว. ‘‘อวสฺสิกสงฺเกเต’’ติ วจนโต ยตฺถ เหมนฺเต เทโว วสฺสติ, ตตฺถ เหมนฺเตปิ อชฺโฌกาเส นิกฺขิปิตุํ น วฏฺฏติ. คิมฺเห ปน สพฺพตฺถ วิคตวลาหกํ วิสุทฺธํ นภํ โหติ, เอวรูเป กาเล เกนจิเทว กรณีเยน อชฺโฌกาเส มญฺจปีฐํ นิกฺขิปิตุํ วฏฺฏติ.

110. ‘In a place not designated as the rainy season’ (avassikasaṅkete) means thus: the four winter months and the four summer months, these eight months are not designated as the rainy season months; this is the meaning. ‘In a pavilion’ (maṇḍape vā) means either in a pavilion of branches or a pavilion of planks. ‘At the foot of a tree’ (rukkhamūle vā) means beneath any tree whatsoever. ‘Where crows or hawks do not excrete upon it’ (yattha kākā vā kulalā vā na ūhadanti) means: I permit placing the lodging at the foot of such a tree where these crows, hawks, or other birds, dwelling there having made nests as their permanent abode, do not excrete upon that lodging. Therefore, it is allowable to place it at the foot of a tree where birds, having gone out to forage, rest and then depart. However, at the foot of a tree where they dwell, having made nests as their permanent abode, it should not be placed. Because of the Pāḷi text, ‘eight months’ (aṭṭha māse), even in regions where it does not rain during the rainy season, it is not at all allowable to place it outdoors for those four months. Because of the Pāḷi text, ‘in a place not designated as the rainy season’ (avassikasaṅkete), where it rains in the winter, one should not place it outdoors even in winter. But in the summer, the sky is everywhere clear and free of clouds; at such a time, it is allowable to place a bed or chair outdoors for some necessary reason.

อพฺโภกาสิเกนาปิ วตฺตํ ชานิตพฺพํ, ตสฺส หิ สเจ ปุคฺคลิกมญฺจโก อตฺถิ, ตตฺเถว สยิตพฺพํ. สงฺฆิกํ คณฺหนฺเตน เวตฺเตน วา วาเกน วา วีตมญฺจโก คเหตพฺโพ. ตสฺมึ อสติ ปุราณมญฺจโก คเหตพฺโพ. ตสฺมิมฺปิ อสติ นววายิโม วา โอนทฺธโก วา คเหตพฺโพ. คเหตฺวา จ ปน ‘‘อหํ อุกฺกฏฺฐรุกฺขมูลิโก อุกฺกฏฺฐอพฺโภกาสิโก’’ติ จีวรกุฏิมฺปิ อกตฺวา อสมเย อชฺโฌกาเส รุกฺขมูเล วา ปญฺญเปตฺวา นิปชฺชิตุํ น วฏฺฏติ. สเจ ปน จตุคฺคุเณนปิ จีวเรน กตกุฏิ อเตเมนฺตํ รกฺขิตุํ น สกฺโกติ, สตฺตาหวทฺทลิกาทีนิ ภวนฺติ, ภิกฺขุโน กายานุคติกตฺตา วฏฺฏติ.

The proper practice should also be known by one who dwells in the open air. Indeed, if he has a personal bed, he should sleep right there. When taking a Saṅgha bed, one should take a small bed woven with cane or with bark-string. If that is not available, an old bed should be taken. If that is also not available, a newly woven one or one covered with leather should be taken. And having taken it, it is not allowable to set it up and lie down in the open or at the foot of a tree at an improper time, without even making a robe-hut, saying, ‘I am a strict tree-root-dweller; I am a strict open-air-dweller.’ But if a hut made even with a four-fold robe cannot protect the lodging from getting wet, and there are seven-day cloud-banks and so on, it is allowable for the bhikkhu because it is an item that follows the body.

อรญฺเญ ปณฺณกุฏีสุ วสนฺตานํ สีลสมฺปทาย ปสนฺนจิตฺตา มนุสฺสา นวํ มญฺจปีฐํ เทนฺติ ‘‘สงฺฆิกปริโภเคน ปริภุญฺชถา’’ติ วสิตฺวา คจฺฉนฺเตหิ สามนฺตวิหาเร สภาคภิกฺขูนํ เปเสตฺวา คนฺตพฺพํ, สภาคานํ อภาเว อโนวสฺสเก นิกฺขิปิตฺวา คนฺตพฺพํ, อโนวสฺสเก อสติ รุกฺเข ลคฺเคตฺวา คนฺตพฺพํ. เจติยงฺคเณ สมฺมชฺชนึ คเหตฺวา โภชนสาลงฺคณํ วา อุโปสถาคารงฺคณํ วา ปริเวณทิวาฏฺฐานอคฺคิสาลาทีสุ วา อญฺญตรํ สมฺมชฺชิตฺวา โธวิตฺวา ปุน สมฺมชฺชนีมาฬเกเยว ฐเปตพฺพา. อุโปสถาคาราทีสุ อญฺญตรสฺมึ คเหตฺวา อวเสสานิ สมฺมชฺชนฺตสฺสาปิ เอเสว นโย.

To bhikkhus dwelling in leaf-huts in the forest, people whose minds are pleased by their endowment of virtue give a new bed and chair, saying, ‘Use this in the manner of using Saṅgha property.’ When departing after having dwelt, they should send it to bhikkhus of a similar disposition in a nearby monastery and then go. In the absence of those of a similar disposition, they should place it in a place not exposed to rain and go. If there is no place not exposed to rain, they should hang it on a tree and go. Taking a broom in the cetiya courtyard, one should sweep the dining hall courtyard, or the Uposatha hall courtyard, or one among the surrounding enclosures, day-quarters, fire-halls, and so on. After sweeping and washing, the broom should be placed back on the very broom-rack. For one who takes a broom from one of the places like the Uposatha hall and sweeps the remaining places, this is the same method.

โย [Pg.39] ปน ภิกฺขาจารมคฺคํ สมฺมชฺชนฺโตว คนฺตุกาโม โหติ, เตน สมฺมชฺชิตฺวา สเจ อนฺตรามคฺเค สาลา อตฺถิ, ตตฺถ ฐเปตพฺพา. สเจ นตฺถิ, วลาหกานํ อนุฏฺฐิตภาวํ สลฺลกฺเขตฺวา ‘‘ยาวาหํ คามโต นิกฺขมามิ, ตาว น วสฺสิสฺสตี’’ติ ชานนฺเตน ยตฺถ กตฺถจิ นิกฺขิปิตฺวา ปุน ปจฺจาคจฺฉนฺเตน ปากติกฏฺฐาเน ฐเปตพฺพา. สเจ วสฺสิสฺสตีติ ชานนฺโต อชฺโฌกาเส ฐเปติ, ทุกฺกฏนฺติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. สเจ ปน ตตฺร ตตฺเรว สมฺมชฺชนตฺถาย สมฺมชฺชนี นิกฺขิตฺตา โหติ, ตํ ตํ ฐานํ สมฺมชฺชิตฺวา ตตฺร ตตฺเรว นิกฺขิปิตุํ วฏฺฏติ. อาสนสาลํ สมฺมชฺชนฺเตน วตฺตํ ชานิตพฺพํ. ตตฺริทํ วตฺตํ – มชฺฌโต ปฏฺฐาย ปาทฏฺฐานาภิมุขา วาลิกา หริตพฺพา. กจวรํ หตฺเถหิ คเหตฺวา พหิ ฉฑฺเฑตพฺพํ.

But as for a bhikkhu who wishes to go while sweeping the alms-round path, he, having swept, should place the broom there if there is a rest-house on the way. If there is not, having noted the fact that clouds are not rising, and knowing, ‘It will not rain for the time it takes me to depart from the village,’ he may place it anywhere, and upon returning again, he should place it in its original place. If he places it in the open knowing, ‘It will rain,’ there is an offense of wrong-doing (dukkaṭa)—so it is said in the Mahāpaccariya. But if a broom has been placed in those very places for the purpose of sweeping, having swept that particular place, it is allowable to place it in that very place. When sweeping a sitting-hall, the proper practice should be known. Herein, this is the practice: starting from the middle, the sand should be moved towards the place for the feet. Rubbish should be gathered by hand and thrown outside.

๑๑๑. มสารโกติ มญฺจปาเท วิชฺฌิตฺวา ตตฺถ อฏนิโย ปเวเสตฺวา กโต. พุนฺทิกาพทฺโธติ อฏนีหิ มญฺจปาเท ฑํสาเปตฺวา ปลฺลงฺกสงฺเขเปน กโต. กุฬีรปาทโกติ อสฺสเมณฺฑกาทีนํ ปาทสทิเสหิ ปาเทหิ กโต. โย วา ปน โกจิ วงฺกปาทโก, อยํ วุจฺจติ กุฬีรปาทโก. อาหจฺจปาทโกติ อยํ ปน ‘‘อาหจฺจปาทโก นาม มญฺโจ องฺเค วิชฺฌิตฺวา กโต โหตี’’ติ เอวํ ปรโต ปาฬิยํเยว วุตฺโต, ตสฺมา อฏนิโย วิชฺฌิตฺวา ตตฺถ ปาทสิขํ ปเวเสตฺวา อุปริ อาณึ ทตฺวา กตมญฺโจ ‘‘อาหจฺจปาทโก’’ติ เวทิตพฺโพ. ปีเฐปิ เอเสว นโย. อนฺโต สํเวเฐตฺวา พทฺธํ โหตีติ เหฏฺฐา จ อุปริ จ วิตฺถตํ มชฺเฌ สงฺขิตฺตํ ปณวสณฺฐานํ กตฺวา พทฺธํ โหติ, ตํ กิร มชฺเฌ สีหพฺยคฺฆจมฺมปริกฺขิตฺตมฺปิ กโรนฺติ. อกปฺปิยจมฺมํ นาเมตฺถ นตฺถิ. เสนาสนญฺหิ โสวณฺณมยมฺปิ วฏฺฏติ, ตสฺมา ตํ มหคฺฆํ โหติ. อนุปสมฺปนฺนํ สนฺถราเปติ ตสฺส ปลิโพโธติ เยน สนฺถราปิตํ, ตสฺส ปลิโพโธ. เลฑฺฑุปาตํ อติกฺกมนฺตสฺส อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ ถามมชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส เลฑฺฑุปาตํ อติกฺกมนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ.

111. ‘Masāraka’ (masārakoti) means a bed made by piercing the bed-legs and inserting the rails there. ‘Bundikābaddha’ (bundikābaddhoti) means a bed made by joining the bed-legs with rails, in the form of a couch. ‘Kuḷīrapādaka’ (kuḷīrapādakoti) means a bed made with legs resembling those of animals such as horses and rams. Or any bed that has curved legs is called ‘Kuḷīrapādaka’. As for ‘Āhaccapādaka’ (āhaccapādakoti), this is explained later in the Pāḷi itself thus: ‘A bed called āhaccapādaka is one made by piercing the frame.’ Therefore, a bed made by piercing the rails, inserting the top of the leg there, and securing it with a pin from above should be understood as ‘Āhaccapādaka’. The same method applies to a chair. ‘It is bound by wrapping inside’ (anto saṃveṭhetvā baddhaṃ hoti) means it is bound having been made wide below and above and constricted in the middle, in the shape of a drum. It is said that they sometimes even surround it in the middle with the skins of lions or tigers. Herein, there is no such thing as an unsuitable skin. Indeed, a lodging, even one made of gold, is allowable; therefore, it is of great value. ‘He has a non-ordained person spread it out; for him it is an obstruction’ (anupasampannaṃ santharāpeti tassa palibodho) means it is an obstruction for whichever bhikkhu had it spread out. ‘For one who exceeds a clod-throw, there is an offense of pācittiya’ (leḍḍupātaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassāti) means for a man of medium strength who goes beyond the distance of a clod-throw, it is a pācittiya offense.

อยํ ปเนตฺถ วินิจฺฉโย – เถโร โภชนสาลายํ ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา ทหรํ อาณาเปติ ‘‘คจฺฉ ทิวาฏฺฐาเน มญฺจปีฐํ ปญฺญเปหี’’ติ. โส ตถา กตฺวา นิสินฺโน. เถโร ยถารุจึ วิจริตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา ถวิกํ วา อุตฺตราสงฺคํ วา ฐเปติ, ตโต ปฏฺฐาย เถรสฺส ปลิโพโธ. นิสีทิตฺวา สยํ [Pg.40] คจฺฉนฺโต เนว อุทฺธรติ, น อุทฺธราเปติ, เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม ปาจิตฺติยํ. สเจ ปน เถโร ตตฺถ ถวิกํ วา อุตฺตราสงฺคํ วา อฏฺฐเปตฺวา จงฺกมนฺโตว ทหรํ ‘‘คจฺฉ ตฺว’’นฺติ ภณติ, เตน ‘‘อิทํ ภนฺเต มญฺจปีฐ’’นฺติ อาจิกฺขิตพฺพํ. สเจ เถโร วตฺตํ ชานาติ ‘‘ตฺวํ คจฺฉ, อหํ ปากติกํ กริสฺสามี’’ติ วตฺตพฺพํ. สเจ พาโล โหติ อนุคฺคหิตวตฺโต ‘‘คจฺฉ, มา อิธ ติฏฺฐ, เนว นิสีทิตุํ น นิปชฺชิตุํ เทมี’’ติ ทหรํ ตชฺเชติเยว. ทหเรน ‘‘ภนฺเต สุขํ สยถา’’ติ กปฺปํ ลภิตฺวา วนฺทิตฺวา คนฺตพฺพํ. ตสฺมึ คเต เถรสฺเสว ปลิโพโธ. ปุริมนเยเนว จสฺส อาปตฺติ เวทิตพฺพา.

Here is the decision on this matter: An elder, having completed his meal duties in the dining hall, instructs a junior monk, ‘Go and prepare a bed and seat in the day-resting place.’ He, having done so, is seated. The elder, having wandered as he pleases, goes there and places a bag or an upper robe. From that point on, it is the elder's responsibility. Having sat down, when he himself goes away, if he neither removes it nor has it removed, upon exceeding the distance of a clod's throw, there is a pācittiya offense. But if the elder, without having placed a bag or an upper robe there, is walking up and down and says to the junior monk, ‘You go,’ the junior monk should inform him, ‘Venerable sir, this is the bed and seat.’ If the elder knows the proper conduct, he should say, ‘You go, I will restore it to its original state.’ If he is ignorant and has not learned the proper conduct, he only threatens the junior monk, saying: ‘Go, do not stand here. I give you permission neither to sit nor to lie down.’ The junior monk, having obtained what is allowable by saying, ‘Venerable sir, may you rest comfortably,’ should pay respects and go. When he has gone, the responsibility is the elder's alone. And his offense should be understood according to the previous method.

อถ ปน อาณตฺติกฺขเณเยว ทหโร ‘‘มยฺหํ ภนฺเต ภณฺฑกโธวนาทิ กิญฺจิ กรณียํ อตฺถี’’ติ วทติ, เถโร จ นํ ‘‘ตฺวํ ปญฺญเปตฺวา คจฺฉาหี’’ติ วตฺวา โภชนสาลโต นิกฺขมิตฺวา อญฺญตฺถ คจฺฉติ, ปาทุทฺธาเรน กาเรตพฺโพ. สเจ ตตฺเถว คนฺตฺวา นิสีทติ ปุริมนเยเนว จสฺส เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม อาปตฺติ. สเจ ปน เถโร สามเณรํ อาณาเปติ, สามเณเร ตตฺถ มญฺจปีฐํ ปญฺญเปตฺวา นิสินฺเนปิ โภชนสาลโต อญฺญตฺถ คจฺฉนฺโต ปาทุทฺธาเรน กาเรตพฺโพ. คนฺตฺวา นิสินฺโน ปุน คมนกาเล เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม อาปตฺติยา กาเรตพฺโพ. สเจ ปน อาณาเปนฺโต มญฺจปีฐํ ปญฺญเปตฺวา ตตฺเถว นิสีทาติ อาณาเปติ, ยตฺริจฺฉติ ตตฺร คนฺตฺวา อาคนฺตุํ ลภติ. สยํ ปน ปากติกํ อกตฺวา คจฺฉนฺตสฺส เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม ปาจิตฺติยํ. อนฺตรสนฺนิปาเต มญฺจปีฐานิ ปญฺญเปตฺวา นิสินฺเนหิ คมนกาเล อารามิกานํ อิมํ ปฏิสาเมถาติ วตฺตพฺพํ, อวตฺวา คจฺฉนฺตานํ เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม อาปตฺติ.

Furthermore, if at the very moment of being instructed, the junior monk says, 'Venerable sir, I have some duty to perform, such as washing bowls,' and the elder, having said to him, 'You, having prepared it, may go,' leaves the dining hall and goes elsewhere, he should be dealt with for the lifting of the foot. If he goes and sits right there, his offense upon exceeding the distance of a clod's throw is according to the previous method. But if the elder instructs a novice, even when the novice has prepared the bed and seat there and is seated, the elder, when going elsewhere from the dining hall, should be dealt with for the lifting of the foot. Having gone and sat down, when it is time to go again, he should be dealt with for an offense upon exceeding the distance of a clod's throw. But if the one giving the instruction instructs, 'Having prepared the bed and seat, sit right there,' he obtains permission to go where he wishes and to return. But for him who goes without restoring it to its original state, there is a pācittiya offense upon exceeding the distance of a clod's throw. At an intermediate assembly, by those who have prepared beds and seats and are seated, at the time of departure, it should be said to the monastery attendants, 'Put this away.' For those who go without saying this, there is an offense upon exceeding the distance of a clod's throw.

มหาธมฺมสวนํ นาม โหติ ตตฺถ อุโปสถาคารโตปิ โภชนสาลโตปิ อาหริตฺวา มญฺจปีฐานิ ปญฺญเปนฺติ. อาวาสิกานํเยว ปลิโพโธ. สเจ อาคนฺตุกา ‘‘อิทํ อมฺหากํ อุปชฺฌายสฺส อิทํ อาจริยสฺสา’’ติ คณฺหนฺติ, ตโต ปฏฺฐาย เตสํเยว ปลิโพโธ. คมนกาเล ปากติกํ อกตฺวา เลฑฺฑุปาตํ อติกฺกมนฺตานํ อาปตฺติ. มหาปจฺจริยํ ปุน วุตฺตํ – ‘‘ยาว อญฺเญ น นิสีทนฺติ, ตาว เยหิ ปญฺญตฺตํ, เตสํ ภาโร. อญฺเญสุ อาคนฺตฺวา นิสินฺเนสุ นิสินฺนกานํ ภาโร. สเจ เต อนุทฺธริตฺวา วา อนุทฺธราเปตฺวา วา คจฺฉนฺติ, ทุกฺกฏํ. กสฺมา? อนาณตฺติยา ปญฺญปิตตฺตา’’ติ. ธมฺมาสเน ปญฺญตฺเต ยาว อุสฺสารโก วา [Pg.41] ธมฺมกถิโก วา นาคจฺฉติ, ตาว ปญฺญาปกานํ ปลิโพโธ, ตสฺมึ อาคนฺตฺวา นิสินฺเน ตสฺส ปลิโพโธ. สกลํ อโหรตฺตํ ธมฺมสวนํ โหติ, อญฺโญ อุสฺสารโก วา ธมฺมกถิโก วา อุฏฺฐหติ, อญฺโญ นิสีทติ, โย โย อาคนฺตฺวา นิสีทติ, ตสฺส ตสฺส ภาโร. อุฏฺฐหนฺเตน ปน ‘‘อิทมาสนํ ตุมฺหากํ ภาโร’’ติ วตฺวา คนฺตพฺพํ. สเจปิ อิตรสฺมึ อนาคเตเยว ปฐมํ นิสินฺโน อุฏฺฐาย คจฺฉติ, ตสฺมิญฺจ อนฺโตอุปจารฏฺเฐเยว อิตโร อาคนฺตฺวา นิสีทติ, อุฏฺฐาย คโต อาปตฺติยา น กาเรตพฺโพ. สเจ ปน อิตรสฺมึ อนาคเตเยว ปฐมํ นิสินฺโน อุฏฺฐายาสนา เลฑฺฑุปาตํ อติกฺกมติ, อาปตฺติยา กาเรตพฺโพ. สพฺพตฺถ จ ‘‘เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม ปฐมปาเท ทุกฺกฏํ, ทุติเย ปาจิตฺติย’’นฺติ อยํ นโย มหาปจฺจริยํ วุตฺโต.

There is what is called a Great Dhamma Hearing. There, they prepare beds and seats, having brought them from the Uposatha hall and from the dining hall. The responsibility is the resident monks' alone. If visiting monks take them, saying, 'This is for our preceptor, this is for our teacher,' then from that point on, the responsibility is theirs alone. For those who, at the time of departure, exceed the distance of a clod's throw without restoring them to their original state, there is an offense. In the Mahāpaccarī it is further said: 'As long as others do not sit, it is the responsibility of those by whom it was prepared. When others have come and sat down, it is the responsibility of those who are seated. If they go without removing it or having it removed, it is a dukkaṭa offense. Why? Because it was prepared without an instruction.' When a Dhamma seat has been prepared, as long as the reciter or the Dhamma speaker does not arrive, it is the responsibility of those who prepared it. When he has come and sat down, it is his responsibility. The Dhamma hearing lasts for a whole day and night. One reciter or Dhamma speaker gets up, another sits down. Whosoever comes and sits down, it is his responsibility. But the one getting up should go after saying, 'This seat is your responsibility.' Even if the one first seated gets up and goes before the other has arrived, and while he is still within the precincts, the other comes and sits down, the one who got up and went should not be dealt with for an offense. But if the one first seated gets up from the seat and exceeds the distance of a clod's throw before the other has arrived, he should be dealt with for an offense. And in all cases, this method is stated in the Mahāpaccarī: 'Upon exceeding the distance of a clod's throw, there is a dukkaṭa for the first step, a pācittiya for the second.'

๑๑๒. จิมิลิกํ วาติอาทีสุ จิมิลิกา นาม สุธาทิปริกมฺมกตาย ภูมิยา วณฺณานุรกฺขณตฺถํ กตา โหติ, ตํ เหฏฺฐา ปตฺถริตฺวา อุปริ กฏสารกํ ปตฺถรนฺติ. อุตฺตรตฺถรณํ นาม มญฺจปีฐานํ อุปริ อตฺถริตพฺพกํ ปจฺจตฺถรณํ. ภูมตฺถรณํ นาม ภูมิยํ อตฺถริตพฺพา กฏสารกาทิวิกติ. ตฏฺฏิกํ นาม ตาลปณฺเณหิ วา วาเกหิ วา กตตฏฺฏิกา. จมฺมขณฺโฑ นาม สีหพฺยคฺฆทีปิตรจฺฉจมฺมาทีสุปิ ยํกิญฺจิ จมฺมํ. อฏฺฐกถาสุ หิ เสนาสนปริโภเค ปฏิกฺขิตฺตจมฺมํ นาม น ทิสฺสติ, ตสฺมา สีหจมฺมาทีนํ ปริหรเณเยว ปฏิกฺเขโป เวทิตพฺโพ. ปาทปุญฺฉนี นาม รชฺชุเกหิ วา ปิโลติกาหิ วา ปาทปุญฺฉนตฺถํ กตา. ผลกปีฐํ นาม ผลกมยํ ปีฐํ. อถ วา ผลกญฺเจว ทารุมยปีฐญฺจ; เอเตน สพฺพมฺปิ ทารุภณฺฑาทิ สงฺคหิตํ. มหาปจฺจริยํ ปน วิตฺถาเรเนว วุตฺตํ – ‘‘อาธารกํ ปตฺตปิธานํ ปาทกถลิกํ ตาลวณฺฏํ พีชนีปตฺตกํ ยํกิญฺจิ ทารุภณฺฑํ อนฺตมโส ปานียอุฬุงฺกํ ปานียสงฺขํ อชฺโฌกาเส นิกฺขิปิตฺวา คจฺฉนฺตสฺส ทุกฺกฏ’’นฺติ. มหาอฏฺฐกถายํ ปน เอส นโย ทุติยสิกฺขาปเท ทสฺสิโต. อชฺโฌกาเส รชนํ ปจิตฺวา รชนภาชนํ รชนอุฬุงฺโก รชนโทณิกาติ สพฺพํ อคฺคิสาลาย ปฏิสาเมตพฺพํ. สเจ อคฺคิสาลา นตฺถิ, อโนวสฺสเก ปพฺภาเร นิกฺขิปิตพฺพํ. ตสฺมิมฺปิ อสติ ยตฺถ โอโลเกนฺตา ภิกฺขู ปสฺสนฺติ, ตาทิเส ฐาเน ฐเปตฺวาปิ คนฺตุํ วฏฺฏติ.

112. In Pali terms such as `cimilikaṃ`, `cimilikā` is a covering made to protect the color of a floor prepared with plaster and so forth. It is spread underneath, and a reed mat is spread on top. `Uttarattharaṇa` is an upper covering to be spread over beds and chairs. `Bhūmattharaṇa` is a special covering, such as a reed mat, to be spread on the ground. `Taṭṭika` is a mat made of palm leaves or bark. `Cammakhaṇḍa` is any kind of skin, even from among the skins of lions, tigers, leopards, hyenas, and so forth. Indeed, in the ancient commentaries, a prohibited skin is not mentioned in the context of using lodgings. Therefore, the prohibition should be understood as applying only to the carrying around of lion skins and the like. `Pādapuñchanī` is a foot-wiper made of small ropes or pieces of cloth for wiping the feet. `Phalakapīṭha` is a bench made of a plank. Alternatively, it is a plank and a wooden bench; by this, all wooden articles and so forth are included. However, in the Mahāpaccarī, it is stated in detail: 'For a monk who goes after placing a bowl stand, a bowl lid, a pot-sherd for rubbing the feet, a palm-leaf fan, a flat fan, any wooden article, even down to a water ladle or a water conch, in an open space, there is a `dukkaṭa` offense.' However, in the Mahā-aṭṭhakathā, this principle is shown in the second training rule. Having boiled dye in an open space, the dye pot, the dye ladle, the dye trough—all such things should be stored in the fire-hall. If there is no fire-hall, they should be placed in a mountain cave where rain does not fall. If that is also not available, it is allowable to go after placing them in such a place where monks looking around can easily see.

อญฺญสฺส [Pg.42] ปุคฺคลิเกติ ยสฺมึ วิสฺสาสคฺคาโห น รุหติ, ตสฺส สนฺตเก ทุกฺกฏํ. ยสฺมึ ปน วิสฺสาโส รุหติ, ตสฺส สนฺตกํ อตฺตโน ปุคฺคลิกมิว โหตีติ มหาปจฺจริยาทีสุ วุตฺตํ.

Regarding 'another's personal property': with respect to the belongings of a person with whom taking based on familiarity is not established, there is a `dukkaṭa` offense. However, for a person with whom familiarity is established, their belongings are like one's own personal property; so it is said in the Mahāpaccarī and other commentaries.

๑๑๓. อาปุจฺฉํ คจฺฉตีติ โย ภิกฺขุ วา สามเณโร วา อารามิโก วา ลชฺชี โหติ, อตฺตโน ปลิโพธํ วิย มญฺญติ, โย ตถารูปํ อาปุจฺฉิตฺวา คจฺฉติ, ตสฺส อนาปตฺติ. โอตาเปนฺโต คจฺฉตีติ อาตเป โอตาเปนฺโต อาคนฺตฺวา อุทฺธริสฺสามีติ คจฺฉติ; เอวํ คจฺฉโต อนาปตฺติ. เกนจิ ปลิพุทฺธํ โหตีติ เสนาสนํ เกนจิ อุปทฺทุตํ โหตีติ อตฺโถ. สเจปิ หิ วุฑฺฒตโร ภิกฺขุ อุฏฺฐาเปตฺวา คณฺหาติ, สเจปิ ยกฺโข วา เปโต วา อาคนฺตฺวา นิสีทติ, โกจิ วา อิสฺสโร อาคนฺตฺวา คณฺหาติ, เสนาสนํ ปลิพุทฺธํ โหติ, สีหพฺยคฺฆาทีสุ วา ปน ตํ ปเทสํ อาคนฺตฺวา ฐิเตสุปิ เสนาสนํ ปลิพุทฺธํ โหติเยว. เอวํ เกนจิ ปลิพุทฺเธ อนุทฺธริตฺวาปิ คจฺฉโต อนาปตฺติ. อาปทาสูติ ชีวิตพฺรหฺมจริยนฺตราเยสุ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

113. Regarding 'goes after asking permission': if there is a monk, a novice, or a monastery attendant who is conscientious and considers it like an impediment to himself, for a monk who goes after informing such a person, there is no offense. Regarding 'goes while it is being sunned': one goes while sunning an item in the sun, thinking, 'I will come back and put it away'; for one who goes thus, there is no offense. Regarding 'it is obstructed by someone': the meaning is that the lodging is troubled by someone. For if a more senior monk makes one get up and takes it, or if a yakkha or a peta comes and sits down, or if some person in authority comes and takes it, the lodging is obstructed. Furthermore, even if lions, tigers, and so forth come and stay in that area, the lodging is indeed obstructed. Thus, when it is obstructed by someone, for one who goes even without putting it away, there is no offense. Regarding 'in emergencies': this refers to dangers to one's life or the holy life. The rest is clear.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule has an origin like the Kathina. It arises from body and speech, and from body, speech, and mind. It is an offense of action and inaction. There is no exemption through misperception. It is without volition at the moment of transgression. It is an offense by designation. It is a bodily action and a verbal action. It involves three kinds of consciousness and three kinds of feeling.

ปฐมเสนาสนสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The fourth, the First Training Rule Concerning Lodgings.

๕. ทุติยเสนาสนสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Second Training Rule Concerning Lodgings

๑๑๖. ทุติยเสนาสนสิกฺขาปเท – ภิสีติ มญฺจกภิสิ วา ปีฐกภิสิ วา. จิมิลิกาทีนิปิ ปุริมสิกฺขาปเท วุตฺตปฺปการานิเยว. นิสีทนนฺติ สทสํ เวทิตพฺพํ. ปจฺจตฺถรณนฺติ ปาวาโร โกชโวติ เอตฺตกเมว วุตฺตํ. ติณสนฺถาโรติ เยสํ เกสญฺจิ ติณานํ สนฺถาโร. เอส นโย ปณฺณสนฺถาเร. ปริกฺเขปํ อติกฺกมนฺตสฺสาติ เอตฺถ ปฐมปาทํ อติกฺกาเมนฺตสฺส ทุกฺกฏํ, ทุติยาติกฺกเม ปาจิตฺติยํ. อปริกฺขิตฺตสฺส อุปจาโร นาม เสนาสนโต ทฺเว เลฑฺฑุปาตา.

116. In the second training rule concerning lodgings: a `bhisi` means a bed-mattress or a chair-mattress. Items such as the `cimilika` are of the kinds stated in the previous training rule. A `nisīdana` should be understood as a mat with stuffing. A `paccattharaṇa` means a cloak or a rug; only this much is stated. A grass mat means a spread of any kind of grass. This is the same method for a leaf mat. Regarding 'for one who steps beyond the boundary': for one who causes the first footstep to cross, there is an offense of wrong-doing; on the second crossing, there is an offense entailing expiation. The vicinity of an unenclosed area is two clod-throws from the lodging.

อนาปุจฺฉํ [Pg.43] วา คจฺเฉยฺยาติ เอตฺถ ภิกฺขุมฺหิ สติ ภิกฺขุ อาปุจฺฉิตพฺโพ. ตสฺมึ อสติ สามเณโร, ตสฺมึ อสติ อารามิโก, ตสฺมิมฺปิ อสติ เยน วิหาโร การิโต โส วิหารสามิโก, ตสฺส วา กุเล โย โกจิ อาปุจฺฉิตพฺโพ. ตสฺมิมฺปิ อสติ จตูสุ ปาสาเณสุ มญฺจํ ฐเปตฺวา มญฺเจ อวเสสมญฺจปีฐานิ อาโรเปตฺวา อุปริ ภิสิอาทิกํ ทสวิธมฺปิ เสยฺยํ ราสึ กริตฺวา ทารุภณฺฑํ มตฺติกาภณฺฑํ ปฏิสาเมตฺวา ทฺวารวาตปานานิ ปิทหิตฺวา คมิยวตฺตํ ปูเรตฺวา คนฺตพฺพํ. สเจ ปน เสนาสนํ โอวสฺสติ, ฉทนตฺถญฺจ ติณํ วา อิฏฺฐกา วา อานีตา โหนฺติ, สเจ อุสฺสหติ, ฉาเทตพฺพํ. โน เจ สกฺโกติ, โย โอกาโส อโนวสฺสโก, ตตฺถ มญฺจปีฐาทีนิ นิกฺขิปิตฺวา คนฺตพฺพํ. สเจ สพฺพมฺปิ โอวสฺสติ, อุสฺสหนฺเตน อนฺโตคาเม อุปาสกานํ ฆเร ฐเปตพฺพํ. สเจ เตปิ ‘‘สงฺฆิกํ นาม ภนฺเต ภาริยํ, อคฺคิทาหาทีนํ ภายามา’’ติ น สมฺปฏิจฺฉนฺติ, อชฺโฌกาเสปิ ปาสาณานํ อุปริ มญฺจํ ฐเปตฺวา เสสํ ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว นิกฺขิปิตฺวา ติเณหิ จ ปณฺเณหิ จ ปฏิจฺฉาเทตฺวา คนฺตุํ วฏฺฏติ. ยญฺหิ ตตฺถ องฺคมตฺตมฺปิ อวสิสฺสติ, ตํ อญฺเญสํ ตตฺถ อาคตานํ ภิกฺขูนํ อุปการํ ภวิสฺสตีติ.

Regarding 'or should go without asking leave': if a bhikkhu is present, a bhikkhu should be asked for leave. If he is not present, a novice should be asked for leave; if he is not present, a monastery attendant; if he too is not present, the monastery owner by whom the monastery was built, or anyone in his household should be asked for leave. If they too are not present, having placed a bed on four stones, having placed the remaining beds and chairs on that bed, having made a pile of the ten kinds of bedding, such as the mattress, on top, having put away the wooden and earthenware items, having closed the doors and windows, and having fulfilled the duties of one who is to travel, one should depart. Furthermore, if the lodging is rained upon, and grass or bricks have been brought for the purpose of roofing, if one is able, it should be roofed. If one is not able, the beds, chairs, and so on should be placed in a spot that is not rained upon, and then one should depart. If the entire lodging is rained upon, one who is able should place them in the house of lay followers inside the village. If they too do not accept, saying, “Venerable sir, Sangha property is a heavy responsibility; we are afraid of fire and so on,” then even in an open space, it is proper to depart after placing the bed on top of stones, placing the rest in the manner previously stated, and covering them with grass and leaves. For whatever part remains there will be of use to other bhikkhus who come there.

๑๑๗. วิหารสฺส อุปจาเรติอาทีสุ วิหารสฺสูปจาโร นาม ปริเวณํ. อุปฏฺฐานสาลาติ ปริเวณโภชนสาลา. มณฺฑโปติ ปริเวณมณฺฑโป. รุกฺขมูลนฺติ ปริเวณรุกฺขมูลํ. อยํ ตาว นโย กุรุนฺทฏฺฐกถายํ วุตฺโต. กิญฺจาปิ วุตฺโต, อถ โข วิหาโรติ อนฺโตคพฺโภ วา อญฺญํ วา สพฺพปริจฺฉนฺนํ คุตฺตเสนาสนํ เวทิตพฺพํ. วิหารสฺส อุปจาเรติ ตสฺส พหิ อาสนฺเน โอกาเส. อุปฏฺฐานสาลายํ วาติ โภชนสาลายํ วา. มณฺฑเป วาติ อปริจฺฉนฺเน ปริจฺฉนฺเน วาปิ พหูนํ สนฺนิปาตมณฺฑเป. รุกฺขมูเล วตฺตพฺพํ นตฺถิ. อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ วุตฺตปฺปการญฺหิ ทสวิธํ เสยฺยํ อนฺโตคพฺภาทิมฺหิ คุตฺตฏฺฐาเน ปญฺญเปตฺวา คจฺฉนฺตสฺส ยสฺมา เสยฺยาปิ เสนาสนมฺปิ อุปจิกาหิ ปลุชฺชติ, วมฺมิกราสิเยว โหติ, ตสฺมา ปาจิตฺติยํ วุตฺตํ. พหิ ปน อุปฏฺฐานสาลาทีสุ ปญฺญเปตฺวา คจฺฉนฺตสฺส เสยฺยามตฺตเมว นสฺเสยฺย, ฐานสฺส อคุตฺตตาย [Pg.44] น เสนาสนํ, ตสฺมา เอตฺถ ทุกฺกฏํ วุตฺตํ. มญฺจํ วา ปีฐํ วาติ เอตฺถ ยสฺมา น สกฺกา มญฺจปีฐํ สหสา อุปจิกาหิ ขายิตุํ, ตสฺมา ตํ วิหาเรปิ สนฺถริตฺวา คจฺฉนฺตสฺส ทุกฺกฏํ วุตฺตํ. วิหารูปจาเร ปน ตํ วิหารจาริกํ อาหิณฺฑนฺตาปิ ทิสฺวา ปฏิสาเมสฺสนฺติ.

117. In 'the vicinity of the dwelling,' etc.: the vicinity of the dwelling is the precinct. An `upaṭṭhānasālā` is the dining hall in the precinct. A `maṇḍapa` is the pavilion in the precinct. A `rukkhamūla` is the foot of a tree in the precinct. This method, first of all, is stated in the Kurundaṭṭhakathā. Although it is so stated, nevertheless, a 'dwelling' should be understood as an inner chamber or another fully enclosed, secure lodging. 'The vicinity of the dwelling' means a place nearby, outside of it. 'In an attendance hall' means in a dining hall. 'In a pavilion' means in an assembly pavilion for many, whether unenclosed or enclosed. Regarding 'at the foot of a tree', there is nothing to be said. Regarding 'an offense of wrong-doing': indeed, for one who, having spread out the ten kinds of bedding of the type described in a secure place such as an inner chamber, then departs, because both the bedding and the lodging are destroyed by termites and become just a termite mound, for that reason a `pācittiya` offense is stated. But outside, for one who spreads it out in places such as an attendance hall and then departs, only the bedding would be destroyed; because of the insecurity of the place, the lodging would not be destroyed. Therefore, a `dukkaṭa` offense is stated here. Regarding 'a bed or a chair': because it is not possible for termites to eat a bed or chair quickly, for one who spreads it out even in a dwelling and departs, a `dukkaṭa` offense is stated. But in the vicinity of the dwelling, even those wandering on their rounds of the dwelling, upon seeing it, will put it away.

๑๑๘. อุทฺธริตฺวา คจฺฉตีติ เอตฺถ อุทฺธริตฺวา คจฺฉนฺเตน มญฺจปีฐกวาฏํ สพฺพํ อปเนตฺวา สํหริตฺวา จีวรวํเส ลคฺเคตฺวา คนฺตพฺพํ. ปจฺฉา อาคนฺตฺวา วสนกภิกฺขุนาปิ ปุน มญฺจปีฐํ วา ปญฺญเปตฺวา สยิตฺวา คจฺฉนฺเตน ตเถว กาตพฺพํ. อนฺโตกุฏฺฏโต เสยฺยํ พหิกุฏฺเฏ ปญฺญเปตฺวา วสนฺเตน คมนกาเล คหิตฏฺฐาเนเยว ปฏิสาเมตพฺพํ. อุปริปาสาทโต โอโรเปตฺวา เหฏฺฐาปาสาเท วสนฺตสฺสปิ เอเสว นโย. รตฺติฏฺฐานทิวาฏฺฐาเนสุ มญฺจปีฐํ ปญฺญเปตฺวาปิ คมนกาเล ปุน คหิตฏฺฐาเนเยว ฐเปตพฺพํ.

118. Regarding 'departs after removing': one who departs after removing should take away all the webbing of the bed and chair, roll it up, hang it on the robe-rail, and then depart. Afterwards, a bhikkhu who comes to reside, having again spread out a bed or chair and slept, should, when departing, do likewise. One who, having taken bedding from inside a room, spreads it out and resides outside the room, should, at the time of departure, put it away in the very place from which it was taken. For one who resides on the lower floor of a storied building after bringing it down from the upper floor, this is the same method. Even having spread out a bed or chair in a place for the night or a place for the day, at the time of departure, it should be put back in the very place from which it was taken.

อาปุจฺฉํ คจฺฉตีติ เอตฺถายํ อาปุจฺฉิตพฺพานาปุจฺฉิตพฺพวินิจฺฉโย – ยา ตาว ภูมิยํ ทีฆสาลา วา ปณฺณสาลา วา โหติ, ยํ วา รุกฺขตฺถมฺเภสุ, กตเคหํ อุปจิกานํ อุฏฺฐานฏฺฐานํ โหติ, ตโต ปกฺกมนฺเตน ตาว อาปุจฺฉิตฺวาว ปกฺกมิตพฺพํ. ตสฺมิญฺหิ กติปยานิ ทิวสานิ อชคฺคิยมาเน วมฺมิกาว สนฺติฏฺฐนฺติ. ยํ ปน ปาสาณปิฏฺฐิยํ วา ปาสาณตฺถมฺเภสุ วา กตเสนาสนํ สิลุจฺจยเลณํ วา สุธาลิตฺตเสนาสนํ วา ยตฺถ อุปจิกาสงฺกา นตฺถิ, ตโต ปกฺกมนฺตสฺส อาปุจฺฉิตฺวาปิ อนาปุจฺฉิตฺวาปิ คนฺตุํ วฏฺฏติ, อาปุจฺฉนํ ปน วตฺตํ. สเจ ตาทิเสปิ เสนาสเน เอเกน ปสฺเสน อุปจิกา อาโรหนฺติ, อาปุจฺฉิตฺวาว คนฺตพฺพํ. โย ปน อาคนฺตุโก ภิกฺขุ สงฺฆิกํ เสนาสนํ คเหตฺวา วสนฺตํ ภิกฺขุํ อนุวตฺตนฺโต อตฺตโน เสนาสนํ อคฺคเหตฺวา วสติ, ยาว โส น คณฺหาติ, ตาว ตํ เสนาสนํ ปุริมภิกฺขุสฺเสว ปลิโพโธ. ยทา ปน โส เสนาสนํ คเหตฺวา อตฺตโน อิสฺสริเยน วสติ, ตโต ปฏฺฐาย อาคนฺตุกสฺเสว ปลิโพโธ. สเจ อุโภปิ วิภชิตฺวา คณฺหนฺติ, อุภินฺนมฺปิ ปลิโพโธ. มหาปจฺจริยํ ปน วุตฺตํ – ‘‘สเจ ทฺเว ตโย เอกโต หุตฺวา ปญฺญเปนฺติ, คมนกาเล สพฺเพหิปิ อาปุจฺฉิตพฺพํ. เตสุ เจ ปฐมํ คจฺฉนฺโต ‘ปจฺฉิโม ชคฺคิสฺสตี’ติ อาโภคํ กตฺวา คจฺฉติ วฏฺฏติ. ปจฺฉิมสฺส อาโภเคน มุตฺติ นตฺถิ. พหู เอกํ เปเสตฺวา สนฺถราเปนฺติ, คมนกาเล สพฺเพหิ วา อาปุจฺฉิตพฺพํ[Pg.45], เอกํ วา เปเสตฺวา อาปุจฺฉิตพฺพํ. อญฺญโต มญฺจปีฐาทีนิ อาเนตฺวา อญฺญตฺร วสิตฺวาปิ คมนกาเล ตตฺเถว เนตพฺพานิ. สเจ อญฺญาวาสโต อาเนตฺวา วสมานสฺส อญฺโญ วุฑฺฒตโร อาคจฺฉติ, น ปฏิพาหิตพฺโพ, ‘มยา ภนฺเต อญฺญาวาสโต อานีตํ, ปากติกํ กเรยฺยาถา’ติ วตฺตพฺพํ. เตน ‘เอวํ กริสฺสามี’ติ สมฺปฏิจฺฉิเต อิตรสฺส คนฺตุํ วฏฺฏติ. เอวมญฺญตฺถ หริตฺวาปิ สงฺฆิกปริโภเคน ปริภุญฺชนฺตสฺส นฏฺฐํ วา ชิณฺณํ วา โจเรหิ วา หฏํ คีวา น โหติ, ปุคฺคลิกปริโภเคน ปริภุญฺชนฺตสฺส ปน คีวา โหติ. อญฺญสฺส มญฺจปีฐํ ปน สงฺฆิกปริโภเคน วา ปุคฺคลิกปริโภเคน วา ปริภุญฺชนฺตสฺส นฏฺฐํ คีวาเยว’’.

Regarding 'going after asking leave': here is the determination of what should be asked leave for and what should not. Firstly, concerning a long hall or a leaf hut on the ground, or a dwelling made on wooden pillars, or a dwelling made in a place where termites arise, when departing from there, one must depart only after having asked leave. Indeed, if it is not looked after for a few days, termite mounds will become established. However, for a lodging made on a stone slab or on stone pillars, or a mountain cave, or a plastered lodging where there is no suspicion of termites, it is permissible for one departing from there to go either after asking leave or without asking leave; but asking leave is the proper practice. If, even in such a lodging, termites climb up on one side, one must go only after asking leave. As for a visiting bhikkhu who, while following a bhikkhu who is dwelling having taken a communal lodging, dwells without taking a lodging for himself, as long as he does not take one, that lodging remains the responsibility of the first bhikkhu. But when he takes a lodging and dwells with his own authority, from then on it becomes the responsibility of the visiting bhikkhu. If both divide and take it, it is the responsibility of both. However, in the Mahāpaccari it is said: 'If two or three bhikkhus together prepare a lodging, when departing, all must ask leave. If, among them, the one who is first to leave departs having made the reflection, “The last one will look after it,” it is permissible. For the last one, there is no release from the offense by means of reflection. If many send one bhikkhu to have the lodging prepared, when departing, either all must ask leave, or they may send one to ask leave. Having brought beds, chairs, and so forth from another place and having dwelt elsewhere, when departing, they must be taken back to that same place. If, while one is dwelling having brought them from another residence, another, more senior bhikkhu arrives, he should not be prevented. One should say, “Venerable sir, I have brought this from another residence; please use the original items.” When he has agreed, saying, “I will do so,” it is permissible for the other to go. Thus, even having taken it elsewhere, for one who uses it in the manner of using communal property, if it is lost, worn out, or taken by thieves, one is not liable for replacement. But for one who uses it in the manner of using personal property, one is liable for replacement. However, for another's bed or chair, for one who uses it either in the manner of using communal property or in the manner of using personal property, if it is lost, one is indeed liable for replacement.'

เกนจิ ปลิพุทฺธํ โหตีติ วุฑฺฒตรภิกฺขูอิสฺสริยยกฺขสีหวาฬมิคกณฺหสปฺปาทีสุ เยน เกนจิ เสนาสนํ ปลิพุทฺธํ โหติ. สาเปกฺโข คนฺตฺวา ตตฺถ ฐิโต อาปุจฺฉติ, เกนจิ ปลิพุทฺโธ โหตีติ อชฺเชว อาคนฺตฺวา ปฏิชคฺคิสฺสามีติ เอวํ สาเปกฺโข นทีปารํ วา คามนฺตรํ วา คนฺตฺวา ยตฺถสฺส คมนจิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, ตตฺเถว ฐิโต กญฺจิ เปเสตฺวา อาปุจฺฉติ, นทีปูรราชโจราทีสุ วา เกนจิ ปลิพุทฺโธ โหติ อุปทฺทุโต, น สกฺโกติ ปจฺจาคนฺตุํ, เอวํภูตสฺสปิ อนาปตฺติ. เสสํ ปฐมสิกฺขาปเท วุตฺตนยเมว สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

Regarding 'it is obstructed by something': the lodging is obstructed by any one of these: a more senior bhikkhu, a person of authority, a yakkha, a lion, a beast of prey, a black snake, and so forth. Regarding 'he has an expectation': thinking, 'I will return today itself and look after it,' thus having an expectation, having gone to the other side of a river or to another village, and wherever the thought to travel further has arisen for him, standing right there, he sends someone and asks leave. Or, he is obstructed or afflicted by something among these—a flooded river, the king, thieves, and so forth—and is unable to return; for such a bhikkhu also, there is no offense. The rest is just according to the method stated in the first training rule, together with its origins and so forth.

ทุติยเสนาสนสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The second training rule on lodging is the fifth.

๖. อนุปขชฺชสิกฺขาปทวณฺณนา

6. The Explanation of the Training Rule on Encroachment.

๑๑๙. ฉฏฺฐสิกฺขาปเท – ปลิพุนฺเธนฺตีติ ปฐมตรํ คนฺตฺวา ปตฺตจีวรํ อติหริตฺวา รุมฺภิตฺวา ติฏฺฐนฺติ. เถรา ภิกฺขู วุฏฺฐาเปนฺตีติ ‘‘อมฺหากํ อาวุโส ปาปุณาตี’’ติ วสฺสคฺเคน คเหตฺวา วุฏฺฐาเปนฺติ. อนุปขชฺช เสยฺยํ กปฺเปนฺตีติ ‘‘ตุมฺหากํ ภนฺเต มญฺจฏฺฐานํเยว ปาปุณาติ, น สพฺโพ วิหาโร. อมฺหากํ ทานิ อิทํ ฐานํ ปาปุณาตี’’ติ อนุปวิสิตฺวา มญฺจปีฐํ ปญฺญเปตฺวา นิสีทนฺติปิ นิปชฺชนฺติปิ สชฺฌายมฺปิ กโรนฺติ.

119. In the sixth training rule—regarding 'they obstruct': having gone first, having brought their bowl and robe forward, they stand blocking the way. Regarding 'the senior bhikkhus make them get up': saying, 'Friends, the lodging falls to us,' they take it by order of seniority in the rains-residence and make them get up. Regarding 'they prepare a lodging by encroaching': saying, 'Venerable sirs, only the place for the bed falls to you, not the entire dwelling. Now this remaining space falls to us,' they enter nearby, prepare a bed or a chair, and they both sit and lie down, and also do their recitation.

๑๒๐. ชานนฺติ ‘‘อนุฏฺฐาปนีโย อย’’นฺติ ชานนฺโต; เตเนวสฺส วิภงฺเค ‘‘วุฑฺโฒติ ชานาตี’’ติอาทิ วุตฺตํ. วุฑฺโฒ หิ อตฺตโน วุฑฺฒตาย อนุฏฺฐาปนีโย[Pg.46], คิลาโน คิลานตาย, สงฺโฆ ปน ภณฺฑาคาริกสฺส วา ธมฺมกถิกวินยธราทีนํ วา คณวาจกอาจริยสฺส วา พหูปการตํ คุณวิสิฏฺฐตญฺจ สลฺลกฺเขนฺโต ธุววาสตฺถาย วิหารํ สมฺมนฺนิตฺวา เทติ, ตสฺมา ยสฺส สงฺเฆน ทินฺโน, โสปิ อนุฏฺฐาปนีโย. กามญฺเจตฺถ คิลานสฺสาปิ สงฺโฆเยว อนุจฺฉวิกํ เสนาสนํ เทติ, คิลาโน ปน ‘‘อปโลเกตฺวา สงฺเฆน อทินฺนเสนาสโนปิ น ปีเฬตพฺโพ อนุกมฺปิตพฺโพ’’ติ ทสฺเสตุํ วิสุํ วุตฺโต.

120. Knowing means: knowing, 'This one is not to be made to get up.' For that very reason, in the analysis of this word, the words beginning with 'He knows he is an elder' were spoken. Indeed, an elder is not to be made to get up because of his seniority, and a sick person because of his sickness. However, the Saṅgha, observing the great helpfulness and distinguished virtues of a storekeeper, or a Dhamma-expounder, a Vinaya-expert, and so forth, or a teacher who instructs a group, may approve and give a dwelling for the purpose of permanent residence. Therefore, one to whom it has been given by the Saṅgha is also not to be made to get up. Furthermore, here, even to a sick person, the Saṅgha itself may give a suitable lodging. However, the sick person is mentioned separately to show that even one occupying a lodging not given by the Saṅgha after having been informed should not be oppressed but should be shown compassion.

๑๒๑. อุปจาเรติ เอตฺถ มญฺจปีฐานํ ตาว มหลฺลเก วิหาเร สมนฺตา ทิยฑฺโฒ หตฺโถ อุปจาโร, ขุทฺทเก ยโต ปโหติ ตโต ทิยฑฺโฒ หตฺโถ, ปาเท โธวิตฺวา ปวิสนฺตสฺส ปสฺสาวตฺถาย นิกฺขมนฺตสฺส จ ยาว ทฺวาเร นิกฺขิตฺตปาทโธวนปาสาณโต ปสฺสาวฏฺฐานโต จ มญฺจปีฐํ, ตาว ทิยฑฺฒหตฺถวิตฺถาโร มคฺโค อุปจาโร นาม. ตสฺมึ มญฺจสฺส วา ปีฐสฺส วา อุปจาเร ฐิตสฺส วา ภิกฺขุโน ปวิสนฺตสฺส วา นิกฺขมนฺตสฺส วา อุปจาเร โย อนุปขชฺช เสยฺยํ กปฺเปตุกาโม เสยฺยํ สนฺถรติ วา สนฺถราเปติ วา, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส.

121. Here, regarding 'vicinity': for beds and chairs, firstly, in a large dwelling, the vicinity is one and a half cubits all around. In a small dwelling, it is one and a half cubits on any side where there is space. Also, for one entering after having washed his feet or for one exiting for the purpose of urinating, the path one and a half cubits in width, for as long as it extends from the foot-washing stone placed at the door or from the place for urinating to the bed or chair, is called the vicinity. Whoever, wishing to prepare a lodging by encroaching in that vicinity of a bed or a chair, or in the vicinity of a bhikkhu who is standing, entering, or exiting, prepares a lodging or has one prepared, for him there is an offense of wrong-doing.

อภินิสีทติ วา อภินิปชฺชติ วาติ เอตฺถ อภินิสีทนมตฺเตน อภินิปชฺชนมตฺเตเนว วา ปาจิตฺติยํ. สเจ ปน ทฺเวปิ กโรติ, ทฺเว ปาจิตฺติยานิ. อุฏฺฐายุฏฺฐาย นิสีทโต วา นิปชฺชโต วา ปโยเค ปโยเค ปาจิตฺติยํ.

Here, regarding 'one sits down or lies down': a pācittiya offense is incurred by merely sitting down or by merely lying down. Furthermore, if he does both, there are two pācittiya offenses. For one who rises again and again and sits down, or lies down, there is a pācittiya offense for each effort.

๑๒๒. อุปจารํ ฐเปตฺวา เสยฺยํ สนฺถรติ วา สนฺถราเปติ วาติ อิมสฺมึ อิโต ปเร จ ‘‘วิหารสฺส อุปจาเร’’ติอาทิเก ทุกฺกฏวาเรปิ ยถา อิธ อภินิสีทนมตฺเต อภินิปชฺชนมตฺเต อุภยกรเณ ปโยคเภเท จ ปาจิตฺติยปฺปเภโท วุตฺโต, เอวํ ทุกฺกฏปฺปเภโท เวทิตพฺโพ. เอวรูเปน หิ วิสภาคปุคฺคเลน เอกวิหาเร วา เอกปริเวเณ วา วสนฺเตน อตฺโถ นตฺถิ, ตสฺมา สพฺพตฺเถวสฺส นิวาโส วาริโต. อญฺญสฺส ปุคฺคลิเกติ อิธาปิ วิสฺสาสิกสฺส ปุคฺคลิกํ อตฺตโน ปุคฺคลิกสทิสเมว, ตตฺถ อนาปตฺติ.

122. In this section on wrongdoings regarding '...prepares bedding or has it prepared, having set aside the vicinity,' and also in the subsequent sections on wrongdoings such as 'in the vicinity of a monastery,' just as here the distinctions of pācittiya offenses were explained for merely sitting down, merely lying down, doing both, and for different efforts, so too should the distinctions of dukkaṭa offenses be understood. For indeed, there is no benefit in residing in the same monastery or the same compound with such an unsuitable person; therefore, his residence is forbidden everywhere. Regarding 'another's personal property': here too, the personal property of a trusted person is just like one's own personal property; in that case, there is no offense.

๑๒๓. อาปทาสูติ [Pg.47] สเจ พหิ วสนฺตสฺส ชีวิตพฺรหฺมจริยนฺตราโย โหติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ โย ปวิสติ, ตสฺสาปิ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ. ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

123. Regarding 'in times of danger': if for one residing outside there is a danger to life or the holy life, for one who enters in such dangers, there is also no offense. The rest is self-evident. It has the same origin as the first pārājika offense; it is an action, an offense of release through perception, intentional, blameworthy in the world, a bodily action, with unwholesome consciousness, and with painful feeling.

อนุปขชฺชสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The sixth training rule on encroaching.

๗. นิกฺกฑฺฒนสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Training Rule on Expulsion

๑๒๖. สตฺตมสิกฺขาปเท – เอเกน ปโยเคน พหุเกปิ ทฺวาเร อติกฺกาเมตีติ เย จตุภูมกปญฺจภูมกา ปาสาทา ฉสตฺตโกฏฺฐกานิ วา จตุสฺสาลานิ, ตาทิเสสุ เสนาสเนสุ หตฺเถสุ วา คีวาย วา คเหตฺวา อนฺตรา อฏฺฐเปนฺโต เอเกน ปโยเคน อติกฺกาเมติ, เอกเมว ปาจิตฺติยํ. ฐเปตฺวา ฐเปตฺวา นานาปโยเคหิ อติกฺกาเมนฺตสฺส ทฺวารคณนาย ปาจิตฺติยานิ. หตฺเถน อนามสิตฺวา ‘‘นิกฺขมา’’ติ วตฺวา วาจาย นิกฺกฑฺฒนฺตสฺสาปิ เอเสว นโย.

126. In the seventh training rule—regarding 'one causes to pass beyond many doors with one effort': in such lodgings as four- or five-storied mansions, or four-halled buildings with six or seven gateways, if one, having seized another by the hands or neck, causes him to pass beyond with a single effort without stopping in between, there is only one pācittiya offense. For one who causes another to pass beyond with various efforts, stopping and stopping again, there are pācittiya offenses according to the count of the doors. The same principle also applies for one who expels by speech, saying, 'Get out,' without touching with the hand.

อญฺญํ อาณาเปตีติ เอตฺถ ‘‘อิมํ นิกฺกฑฺฒา’’ติ อาณตฺติมตฺเต ทุกฺกฏํ. สเจ โส สกึ อาณตฺโต พหุเกปิ ทฺวาเร อติกฺกาเมติ, เอกํ ปาจิตฺติยํ. สเจ ปน ‘‘เอตฺตกานิ ทฺวารานิ นิกฺกฑฺฒาหี’’ติ วา ‘‘ยาว มหาทฺวารํ ตาว นิกฺกฑฺฒาหี’’ติ วา เอวํ นิยาเมตฺวา อาณตฺโต โหติ, ทฺวารคณนาย ปาจิตฺติยานิ.

Regarding 'one commands another': merely upon the command 'Expel this one,' a dukkaṭa offense is incurred. If that person, having been commanded once, causes the other to pass beyond many doors, there is one pācittiya offense. But if he is commanded with a specification, such as 'Expel him through this many doors,' or 'Expel him as far as the main gate,' there are pācittiya offenses according to the count of the doors.

ตสฺส ปริกฺขารนฺติ ยํกิญฺจิ ตสฺส สนฺตกํ ปตฺตจีวรปริสฺสาวนธมกรณมญฺจปีฐภิสิพิมฺโพหนาทิเภทํ, อนฺตมโส รชนฉลฺลิมฺปิ; โย นิกฺกฑฺฒติ วา นิกฺกฑฺฒาเปติ วา; ตสฺส วตฺถุคณนาย ทุกฺกฏานิ. คาฬฺหํ พนฺธิตฺวา ฐปิเตสุ ปน เอกาว อาปตฺตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ.

Regarding 'his requisites': whatever belongs to him—of the kinds such as bowl, robe, water strainer, water pot, bed, chair, mat, and pillow—even down to a piece of dyed bark; whoever expels or causes to be expelled such an item incurs dukkaṭa offenses according to the count of the items. But for requisites that are placed having been tightly bound together, there is only one offense—so it is said in the Mahāpaccarī.

๑๒๗. อญฺญสฺส ปุคฺคลิเกติ อิธาปิ วิสฺสาสิกปุคฺคลิกํ อตฺตโน ปุคฺคลิกสทิสเมว. ยถา จ อิธ; เอวํ สพฺพตฺถ. ยตฺร ปน วิเสโส ภวิสฺสติ, ตตฺร วกฺขาม.

127. Regarding 'another's personal item': here too, a trusted person's personal item is just like one's own personal item. And as it is here, so it is everywhere. But where there will be a distinction, there we shall state it.

๑๒๘. อลชฺชึ นิกฺกฑฺฒติ วาติอาทีสุ ภณฺฑนการกกลหการกเมว สกลสงฺฆารามโต นิกฺกฑฺฒิตุํ ลภติ, โส หิ ปกฺขํ ลภิตฺวา สงฺฆมฺปิ [Pg.48] ภินฺเทยฺย. อลชฺชีอาทโย ปน อตฺตโน วสนฏฺฐานโตเยว นิกฺกฑฺฒิตพฺพา, สกลสงฺฆารามโต นิกฺกฑฺฒิตุํ น วฏฺฏติ. อุมฺมตฺตกสฺสาติ สยํ อุมฺมตฺตกสฺส อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

128. In the passages such as 'one expels a shameless one': only one who is a maker of arguments and a maker of quarrels is permitted to be expelled from the entire monastic park, for he, having gained a faction, might even split the Saṅgha. But the shameless ones and others should be expelled only from their own dwelling place; it is not proper to expel them from the entire monastic park. Regarding 'of one who is insane': there is no offense for one who, being insane himself, expels another. The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body and mind, from speech and mind, and from body, speech, and mind. It is an action, there is exemption through perception, it is intentional, blameworthy in the world, a bodily action, a verbal action, with unwholesome consciousness, and with painful feeling.

นิกฺกฑฺฒนสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The seventh training rule on expulsion.

๘. เวหาสกุฏิสิกฺขาปทวณฺณนา

8. The Explanation of the Training Rule on a Storied Dwelling.

๑๒๙. อฏฺฐมสิกฺขาปเท – อุปริเวหาสกุฏิยาติ อุปริ อจฺฉนฺนตลาย ทฺวิภูมิกกุฏิยา วา ติภูมิกาทิกุฏิยา วา. มญฺจํ สหสา อภินิสีทีติ มญฺจํ สหสา อภิภวิตฺวา อชฺโฌตฺถริตฺวา นิสีทิ. ภุมฺมตฺเถ วา เอตํ อุปโยควจนํ; มญฺเจ นิสีทีติ อตฺโถ. อภีติ อิทํ ปน ปทโสภนตฺถํ อุปสคฺคมตฺตเมว. นิปฺปติตฺวาติ นิปติตฺวา นิกฺขมิตฺวา วา. ตสฺส หิ อุปริ อาณีปิ น ทินฺนา, ตสฺมา นิกฺขนฺโต. วิสฺสรมกาสีติ วิรูปํ อาตุรสฺสรมกาสิ.

129. In the eighth training rule: An upper-storied dwelling means, above, in a two-storied dwelling or a three-storied or similar dwelling with an un-floored surface. To sit down heavily on a bed means: he sat down, having hastily overpowered and overwhelmed the bed. Or, this is an expression in the accusative case used in the sense of the locative; the meaning is: he sat on the bed. Furthermore, this abhi- is merely a prefix for the embellishment of the word. Having fallen out means: having fallen down or having come out. For no peg was fixed in its upper part; therefore, it came out. He made a cry means: he made an unseemly, distressed sound.

๑๓๑. เวหาสกุฏิ นาม มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส อสีสฆฏฺฏาติ ยา ปมาณมชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส สพฺพเหฏฺฐิมาหิ ตุลาหิ สีสํ น ฆฏฺเฏติ, เอเตน อิธ อธิปฺเปตา เวหาสกุฏิ ทสฺสิตา โหติ, น เวหาสกุฏิลกฺขณํ. ยา หิ กาจิ อุปริ อจฺฉินฺนตลา ทฺวิภูมิกา กุฏิ ติภูมิกาทิกุฏิ วา ‘‘เวหาสกุฏี’’ติ วุจฺจติ. อิธ ปน อสีสฆฏฺฏา อธิปฺเปตา. อภินิสีทนาทีสุ ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว ปโยควเสน อาปตฺติเภโท เวทิตพฺโพ.

131. A storied dwelling is so named because it does not strike the head of a man of medium height; that is, a dwelling in which the head of a man of medium build does not strike the very lowest beams. By this, the storied dwelling intended here is shown, not the general characteristic of a storied dwelling. For indeed, any two-storied dwelling, three-storied or similar dwelling, with an un-floored surface above is called a 'storied dwelling'. Here, however, one that does not strike the head is intended. Regarding sitting down heavily and so forth, the distinction of offenses should be understood by the very method stated previously, through the variation of the act.

๑๓๓. อเวหาสกุฏิยาติ ภูมิยํ กตปณฺณสาลาทีสุ อนาปตฺติ. น หิ สกฺกา ตตฺถ ปรสฺส ปีฬา กาตุํ. สีสฆฏฺฏายาติ ยายํ สีสฆฏฺฏา โหติ, ตตฺถาปิ อนาปตฺติ. น หิ สกฺกา ตตฺถ เหฏฺฐาปาสาเท อโนณเตน วิจริตุํ, ตสฺมา อสญฺจรณฏฺฐานตฺตา ปรปีฬา น ภวิสฺสติ[Pg.49]. เหฏฺฐา อปริโภคํ โหตีติ ยสฺสา เหฏฺฐา ทพฺพสมฺภาราทีนํ นิกฺขิตฺตตฺตา อปริโภคํ โหติ, ตตฺถาปิ อนาปตฺติ. ปทรสญฺจิตํ โหตีติ ยสฺสา อุปริมตลํ ทารุผลเกหิ วา ฆนสนฺถตํ โหติ, สุธาทิปริกมฺมกตํ วา ตตฺถาปิ อนาปตฺติ. ปฏาณิ ทินฺนา โหตีติ มญฺจปีฐานํ ปาทสิขาสุ อาณี ทินฺนา โหติ, ยตฺถ นิสีทนฺเตปิ น นิปฺปตนฺติ, ตาทิเส มญฺจปีเฐ นิสีทโตปิ อนาปตฺติ. ตสฺมึ ฐิโตติ อาหจฺจปาทเก มญฺเจ วา ปีเฐ วา ฐิโต อุปริ นาคทนฺตกาทีสุ ลคฺคิตกํ จีวรํ วา กิญฺจิ วา คณฺหาติ วา, อญฺญํ วา ลคฺเคติ, ตสฺสาปิ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

133. Regarding a non-storied dwelling: In leaf-huts and so forth made on the ground, there is no offense. For it is not possible to cause affliction to another there. Regarding a head-striking dwelling: In a dwelling that strikes the head, there is also no offense. For it is not possible to move about in the lower story there without stooping; therefore, because it is not a place for moving about, affliction to another will not occur. Regarding the lower part being unusable: In a dwelling of which the lower part is unusable because building materials and so forth have been placed there, there is also no offense. Regarding it being constructed with planks: In a dwelling of which the upper surface is thickly spread with wooden planks or has work done with plaster and so forth, there is also no offense. Regarding a peg being given: When a peg is given at the tips of the legs of beds and chairs, where the legs do not fall out even when one sits, for one sitting on such a bed or chair, there is also no offense. Regarding standing on it: If one, standing on a bed or chair with insertable legs, takes a robe or some other requisite that was hung on an elephant-tusk peg or the like above, or hangs another, for him also there is no offense. The rest is clear in meaning. This training rule has an origin like that of the Eḷakaloma rule; it arises from the body, and from the body and mind; it is an action; there is no exemption for not knowing; it can be unintentional; it is an offense by formulation; it is a bodily action; it arises from three mind-states; and it is accompanied by three kinds of feeling.

เวหาสกุฏิสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The Eighth Training Rule on the Storied Dwelling.

๙. มหลฺลกวิหารสิกฺขาปทวณฺณนา

9. The Explanation of the Training Rule on a Large Dwelling.

๑๓๕. นวมสิกฺขาปเท – ยาว ทฺวารโกสาติ เอตฺถ ทฺวารโกโส นาม ปิฏฺฐสงฺฆาฏสฺส สมนฺตา กวาฏวิตฺถารปฺปมาโณ โอกาโส. มหาปจฺจริยํ ปน ‘‘ทฺวารพาหโต ปฏฺฐาย ทิยฑฺโฒ หตฺโถ’’ติ วุตฺตํ. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘ทฺวารสฺส อุโภสุ ปสฺเสสุ กวาฏปฺปมาณ’’นฺติ. มหาอฏฺฐกถายํ ‘‘กวาฏํ นาม ทิยฑฺฒหตฺถมฺปิ โหติ ทฺวิหตฺถมฺปิ อฑฺฒเตยฺยหตฺถมฺปี’’ติ วุตฺตํ, ตํ สุวุตฺตํ. ตเทว หิ สนฺธาย ภควตาปิ ‘‘ปิฏฺฐสงฺฆาฏสฺส สมนฺตา หตฺถปาสา’’ติ อยํ อุกฺกฏฺฐนิทฺเทโส กโต. อคฺคฬฏฺฐปนายาติ สกวาฏกทฺวารพนฺธฏฺฐปนาย; สกวาฏกสฺส ทฺวารพนฺธสฺส นิจฺจลภาวตฺถายาติ อตฺโถ. ทฺวารฏฺฐปนายาติ อิทมฺปิ หิ ปทภาชนํ อิมเมวตฺถํ สนฺธาย ภาสิตํ. อยํ ปเนตฺถ อธิปฺปาโย – กวาฏญฺหิ ลหุปริวฏฺฏกํ วิวรณกาเล ภิตฺตึ อาหนติ, ปิทหนกาเล ทฺวารพนฺธํ. เตน อาหนเนน ภิตฺติ กมฺปติ, ตโต มตฺติกา จลติ, จลิตฺวา สิถิลา วา โหติ ปตติ วา. เตนาห ภควา ‘‘ยาว ทฺวารโกสา อคฺคฬฏฺฐปนายา’’ติ. ตตฺถ กิญฺจาปิ ‘‘อิทํ นาม กตฺตพฺพ’’นฺติ เนว มาติกายํ น ปทภาชเน วุตฺตํ, อฏฺฐุปฺปตฺติยํ ปน ‘‘ปุนปฺปุนํ ฉาทาเปสิ ปุนปฺปุนํ เลปาเปสี’’ติ อธิการโต ยาว ทฺวารโกสา อคฺคฬฏฺฐปนาย ปุนปฺปุนํ ลิมฺปิตพฺโพ วา เลปาเปตพฺโพ วาติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ.

135. In the ninth training rule: Herein, regarding 'up to the door-frame,' `dvārakoso` is the name for the space around the doorjamb equal to the width of the door-leaf. However, in the Mahāpaccarī it is said, 'starting from the doorpost, one and a half cubits.' And in the Kurundī, 'on both sides of the doorway, the measure of the door-leaf.' In the Great Commentary it is said, 'a door-leaf may be one and a half cubits, or two cubits, or two and a half cubits,' and that is well said. Indeed, it was with reference to that very measure that the Blessed One made this statement indicating the maximum: 'around the doorjamb, within arm's reach.' 'For securing the door-frame' means for making the doorpost with its door-leaf firm; the meaning is for the purpose of the immovability of the doorpost with its door-leaf. Indeed, this phrase in the analysis of terms, 'for securing the door,' was also spoken with this very meaning in mind. Herein, this is the intention: a door-leaf, being easily turned, strikes the wall when being opened and the doorpost when being closed. By that striking, the wall shakes, and then the clay is disturbed; being disturbed, it becomes loose or falls off. Therefore the Blessed One said, 'up to the door-frame, for securing the door-frame.' Therein, although it is said neither in the Mātikā nor in the analysis of terms that 'this particular thing should be done,' from the governing context of 'he had it repeatedly roofed, he had it repeatedly plastered' in the origin story, the meaning should be understood thus: up to the door-frame, for the purpose of securing the door-frame, it should be repeatedly plastered by oneself or one should have it plastered.

ยํ [Pg.50] ปน ปทภาชเน ‘‘ปิฏฺฐสงฺฆาฏสฺส สมนฺตา หตฺถปาสา’’ติ วุตฺตํ. ตตฺถ ยสฺส เวมชฺเฌ ทฺวารํ โหติ, อุปริภาเค อุจฺจา ภิตฺติ, ตสฺส ตีสุ ทิสาสุ สมนฺตา หตฺถปาสา อุปจาโร โหติ, ขุทฺทกสฺส วิหารสฺส ทฺวีสุ ทิสาสุ อุปจาโร โหติ. ตตฺราปิ ยํ ภิตฺตึ วิวริยมานํ กวาฏํ อาหนติ, สา อปริปูรอุปจาราปิ โหติ. อุกฺกฏฺฐปริจฺเฉเทน ปน ตีสุ ทิสาสุ สมนฺตา หตฺถปาสา ทฺวารสฺส นิจฺจลภาวตฺถาย เลโป อนุญฺญาโต. สเจ ปนสฺส ทฺวารสฺส อโธภาเคปิ เลโปกาโส อตฺถิ, ตมฺปิ ลิมฺปิตุํ วฏฺฏติ. อาโลกสนฺธิปริกมฺมายาติ เอตฺถ อาโลกสนฺธีติ วาตปานกวาฏกา วุจฺจนฺติ, เตปิ วิวรณกาเล วิทตฺถิมตฺตมฺปิ อติเรกมฺปิ ภิตฺติปฺปเทสํ ปหรนฺติ. อุปจาโร ปเนตฺถ สพฺพทิสาสุ ลพฺภติ, ตสฺมา สพฺพทิสาสุ กวาฏวิตฺถารปฺปมาโณ โอกาโส อาโลกสนฺธิปริกมฺมตฺถาย ลิมฺปิตพฺโพ วา เลปาเปตพฺโพ วาติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย.

Furthermore, regarding what was said in the analysis of terms: 'an arm's reach around the doorjamb.' Therein, for a dwelling which has a door in the middle and a high wall in the upper part, the vicinity is an arm's reach around on three sides. For a small dwelling, the vicinity is on two sides. Even in that case, the wall that the door-leaf strikes when being opened may have an incomplete vicinity. However, by the maximum limit, plastering is permitted up to an arm's reach around on three sides for the purpose of the door's immovability. Furthermore, if there is a space for plastering in the lower part of this door, it is allowable to plaster that too. Herein, regarding 'for the finishing of light-openings,' 'light-openings' are said to be window-shutters. They too, when being opened, strike a region of the wall of a span's measure or more. Herein, the vicinity is obtained on all sides; therefore, on all sides, a space the measure of the width of the shutter should be plastered by oneself or one should have it plastered for the purpose of finishing the light-openings. This is the intention here.

เสตวณฺณนฺติอาทิกํ น มาติกาย ปทภาชนํ. อิมินา หิ วิหารสฺส ภาริกตฺตํ นาม นตฺถีติ ปทภาชเนเยว อนุญฺญาตํ, ตสฺมา สพฺพเมตํ ยถาสุขํ กตฺตพฺพํ.

'White color,' and so forth, is not the analysis of terms of the Mātikā. Indeed, since this does not constitute what is called a burden for the dwelling, it is permitted only in the analysis of terms. Therefore, all this may be done as is convenient.

เอวํ เลปกมฺเม ยํ กตฺตพฺพํ, ตํ ทสฺเสตฺวา ปุน ฉทเน กตฺตพฺพํ ทสฺเสตุํ ‘‘ทฺวตฺติจฺฉทนสฺสา’’ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ ทฺวตฺติจฺฉทนสฺส ปริยายนฺติ ฉทนสฺส ทฺวตฺติปริยายํ; ปริยาโย วุจฺจติ ปริกฺเขโป, ปริกฺเขปทฺวยํ วา ปริกฺเขปตฺตยํ วา อธิฏฺฐาตพฺพนฺติ อตฺโถ. อปฺปหริเต ฐิเตนาติ อหริเต ฐิเตน. หริตนฺติ เจตฺถ สตฺตธญฺญเภทํ ปุพฺพณฺณํ มุคฺคมาสติลกุลตฺถอลาพุกุมฺภณฺฑาทิเภทญฺจ อปรณฺณํ อธิปฺเปตํ. เตเนวาห – ‘‘หริตํ นาม ปุพฺพณฺณํ อปรณฺณ’’นฺติ.

Thus, having shown what should be done regarding the work of plastering, in order to then show what should be done regarding roofing, the words beginning with 'for a two-or-three-layered roof' were said. Herein, 'the courses of a two-or-three-layered roof' means the two or three courses of the roof. A 'course' is called an 'encircling layer'; the meaning is that two encircling layers or three encircling layers should be determined. 'By one standing on a place with little greenery' means by one standing on a place with no greenery. And here, by 'greenery' is intended the seven kinds of grain which are early crops, and later crops such as green gram, black gram, sesame, horse gram, gourd, pumpkin, and so on. For that very reason, He said: 'Greenery, namely, is early crops and later crops.'

สเจ หริเต ฐิโต อธิฏฺฐาติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ ปน ยสฺมิมฺปิ เขตฺเต วุตฺตํ พีชํ น ตาว สมฺปชฺชติ, วสฺเส วา ปน ปติเต สมฺปชฺชิสฺสติ, ตมฺปิ หริตสงฺขฺยเมว คจฺฉติ. ตสฺมา เอวรูเป เขตฺเตปิ ฐิเตน น อธิฏฺฐาตพฺพํ, อหริเตเยว ฐิเตน อธิฏฺฐาตพฺพํ. ตตฺราปิ อยํ ปริจฺเฉโท, ปิฏฺฐิวํสสฺส วา กูฏาคารกณฺณิกาย วา อุปริ ถุปิกาย วา ปสฺเส นิสินฺโน ฉทนมุขวฏฺฏิอนฺเตน โอโลเกนฺโต ยสฺมึ ภูมิภาเค ฐิตํ ปสฺสติ, ยสฺมิญฺจ ภูมิภาเค ฐิโต, ตํ อุปริ นิสินฺนกํ ปสฺสติ, ตสฺมึ [Pg.51] ฐาเน อธิฏฺฐาตพฺพํ. ตสฺส อนฺโต อหริเตปิ ฐตฺวา อธิฏฺฐาตุํ น ลพฺภติ. กสฺมา? วิหารสฺส หิ ปตนฺตสฺส อยํ ปตโนกาโสติ.

Herein, regarding the statement, 'If one determines while standing on a green area, there is an offense of wrong-doing,' furthermore: in whatever field a sown seed has not yet sprouted, but will sprout when the rain has fallen, that too is categorized as 'greenery.' Therefore, one should not determine while standing in such a field; one should determine only while standing on a non-green area. Even there, this is the boundary: one should determine while standing in a place on the ground from which a person standing can see someone sitting above—beside the ridge-pole, or above the pinnacle of a gabled building, or beside the finial—and from which that person sitting above, looking down along the edge of the roof-eave, can see the one standing below. Within that area, one is not allowed to stand and determine, even on a non-green spot. Why? Because this is the fall-zone of the dwelling, were it to collapse.

๑๓๖. มคฺเคน ฉาเทนฺตสฺสาติ เอตฺถ มคฺเคน ฉาทนํ นาม อปริกฺขิปิตฺวา อุชุกเมว ฉาทนํ; ตํ อิฏฺฐกสิลาสุธาหิ ลพฺภติ. ทฺเว มคฺเค อธิฏฺฐหิตฺวาติ ทฺเว มคฺคา สเจ ทุจฺฉนฺนา โหนฺติ, อปเนตฺวาปิ ปุนปฺปุนํ ฉาเทตุํ ลพฺภติ, ตสฺมา ยถา อิจฺฉติ; ตถา ทฺเว มคฺเค อธิฏฺฐหิตฺวา ตติยํมคฺคํ ‘‘อิทานิ เอวํ ฉาเทหี’’ติ อาณาเปตฺวา ปกฺกมิตพฺพํ. ปริยาเยนาติ ปริกฺเขเปน. เอวํฉทนํ ปน ติณปณฺเณหิ ลพฺภติ. ตสฺมา อิธาปิ ยถา อิจฺฉติ ตถา ทฺเว ปริยาเย อธิฏฺฐหิตฺวา ตติยํ ปริยายํ ‘‘อิทานิ เอวํ ฉาเทหี’’ติ อาณาเปตฺวา ปกฺกมิตพฺพํ. สเจ น ปกฺกมติ, ตุณฺหีภูเตน ฐาตพฺพํ. สพฺพมฺปิ เจตํ ฉทนํ ฉทนูปริ เวทิตพฺพํ. อุปรูปริจฺฉนฺโน หิ วิหาโร จิรํ อโนวสฺสโก โหตีติ มญฺญมานา เอวํ ฉาเทนฺติ. ตโต เจ อุตฺตรินฺติ ติณฺณํ มคฺคานํ วา ปริยายานํ วา อุปริ จตุตฺเถ มคฺเค วา ปริยาเย วา.

136. Herein, regarding 'for one roofing in rows,' roofing in rows means roofing straight, without encircling; that is allowable with bricks, stones, and plaster. 'Having determined two rows' means: if two rows are badly roofed, it is allowable to have them removed and re-roofed again and again. Therefore, just as one wishes, having determined two rows, one should give the command for the third row, 'Now, roof it like this,' and then depart. 'By courses' means by encircling. This kind of roofing, however, is allowable with grass and leaves. Therefore, here too, just as one wishes, having determined two courses, one should give the command for the third course, 'Now, roof it like this,' and then depart. If one does not depart, one should stand there in silence. And all this roofing should be understood as being upon an existing roof. Indeed, thinking, 'A dwelling roofed with layer upon layer remains unleaked by rain for a long time,' they roof in this way. If one goes beyond that, it refers to the fourth row or course above the three rows or courses.

๑๓๗. กรเฬ กรเฬติ ติณมุฏฺฐิยํ ติณมุฏฺฐิยํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมวาติ. ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

137. The phrase `Karaḷe karaḷe` means: in every handful of grass, in every handful of grass. The remainder here is self-evident. This training rule has six origins: it is an action, there is no exemption through perception, it is unintentional, it is an offense by formulation, it is a bodily action, a verbal action, it involves three kinds of consciousness, and three kinds of feeling.

มหลฺลกวิหารสิกฺขาปทํ นวมํ.

The ninth is the training rule concerning a large dwelling.

๑๐. สปฺปาณกสิกฺขาปทวณฺณนา

10. The Explanation of the Training Rule Concerning Water with Living Beings

๑๔๐. ทสมสิกฺขาปเท – ชานํ สปฺปาณกนฺติ สปฺปาณกํ เอตนฺติ ยถา ตถา วา ชานนฺโต. สิญฺเจยฺย วา สิญฺจาเปยฺย วาติ เตน อุทเกน สยํ วา สิญฺเจยฺย, อญฺญํ วา อาณาเปตฺวา สิญฺจาเปยฺย. ปาฬิยํ ปน ‘‘สิญฺเจยฺยาติ สยํ สิญฺจตี’’ติ อีทิสานํ วจนานํ อตฺโถ ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ.

140. In the tenth training rule, the phrase `jānaṃ sappāṇakaṃ` means: knowing in one way or another that 'this water contains living beings.' The phrase `siñceyya vā siñcāpeyya vā` means: one might pour that water oneself, or having commanded another, might cause it to be poured. Furthermore, in the Pāḷi, the meaning of such phrases beginning with '`siñceyya` means one pours oneself' should be understood according to the method stated previously in the training rules, such as the one on digging the earth.

ตตฺถ ธารํ อวิจฺฉินฺทิตฺวา สิญฺจนฺตสฺส เอกสฺมึ อุทกฆเฏ เอกาว อาปตฺติ. เอส นโย สพฺพภาชเนสุ. ธารํ วิจฺฉินฺทนฺตสฺส ปน ปโยเค ปโยเค อาปตฺติ[Pg.52]. มาติกํ สมฺมุขํ กโรติ, ทิวสมฺปิ สนฺทตุ, เอกาว อาปตฺติ. สเจ ตตฺถ ตตฺถ พนฺธิตฺวา อญฺญโต อญฺญโต เนติ, ปโยเค ปโยเค อาปตฺติ. สกฏภารมตฺตญฺเจปิ ติณํ เอกปโยเคน อุทเก ปกฺขิปติ, เอกาว อาปตฺติ. เอเกกํ ติณํ วา ปณฺณํ วา ปกฺขิปนฺตสฺส ปโยเค ปโยเค อาปตฺติ. มตฺติกายปิ อญฺเญสุปิ กฏฺฐโคมยาทีสุ เอเสว นโย. อิทํ ปน มหาอุทกํ สนฺธาย น วุตฺตํ, ยํ ติเณ วา มตฺติกาย วา ปกฺขิตฺตาย ปริยาทานํ คจฺฉติ, อาวิลํ วา โหติ, ยตฺถ ปาณกา มรนฺติ, ตาทิสํ อุทกํ สนฺธาย วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

In this case, for one who pours without interrupting the stream, there is only one offense for one water pot. This is the method for all vessels. For one who interrupts the stream, however, there is an offense for each effort. If one directs a channel of water containing living beings towards a desired direction, even if it flows for a whole day, there is only one offense. If one dams it up in various places and leads it to different places, there is an offense for each effort. Even if one throws a cartload of grass into the water with a single effort, there is only one offense. For one who throws in grass or leaves one by one, there is an offense for each effort. This same method applies to fine clay and other things such as firewood, cow dung, and so on. Furthermore, this was not said in reference to a large body of water. It should be understood that it was said in reference to such a small amount of water that, when grass or fine clay is thrown in, it is used up or becomes turbid, and in which small living beings die. The remainder here is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ.

This training rule has three origins: it arises from body and mind, from speech and mind, and from body, speech, and mind. It is an action, there is exemption through perception, it is intentional, it is an offense by formulation, it is a bodily action, a verbal action, it involves three kinds of consciousness, and three kinds of feeling.

สปฺปาณกสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The tenth is the training rule concerning water with living beings.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน เสนาสนวคฺโค ทุติโย.

The second chapter, the Senāsanavagga, is completed in its sequence of explanation.

๓. โอวาทวคฺโค

3. The Chapter on Exhortation

๑. โอวาทสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Explanation of the Training Rule on Exhortation

๑๔๑-๑๔๔. ภิกฺขุนิวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – ลาภิโน โหนฺตีติ เอตฺถ น เตสํ ภิกฺขุนิโย เทนฺติ, น ทาเปนฺติ, มหากุเลหิ ปพฺพชิตา ปน กุลธีตโร อตฺตโน สนฺติกํ อาคตานํ ญาติมนุสฺสานํ ‘‘กุโต อยฺเย โอวาทํ อุทฺเทสํ ปริปุจฺฉํ ลภถา’’ติ ปุจฺฉนฺตานํ ‘‘อสุโก จ อสุโก จ เถโร โอวทตี’’ติ อสีติมหาสาวเก อุทฺทิสิตฺวา กถานุสาเรน เตสํ สีลสุตาจารชาติโคตฺตาทิเภทํ วิชฺชมานคุณํ กถยนฺติ. เอวรูปา หิ วิชฺชมานคุณา กเถตุํ วฏฺฏนฺติ. ตโต ปสนฺนจิตฺตา มนุสฺสา เถรานํ จีวราทิเภทํ มหนฺตํ ลาภสกฺการํ อภิหรึสุ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ลาภิโน โหนฺติ จีวร…เป… ปริกฺขาราน’’นฺติ.

In the first training rule of the Bhikkhunī Chapter, regarding the phrase "they become recipients of gain": here, it is not that the bhikkhunīs themselves give to those elders, nor do they cause others to give. Rather, when kinsfolk who have come to the daughters of good families who have gone forth from great families ask them, "Venerable ladies, from whom do you receive exhortation, recitation, and inquiry?" they point to the eighty great disciples, saying, "Such-and-such an elder instructs." Then, following the line of questioning, they speak of their existing virtues, which are distinguished by morality, learning, conduct, birth, lineage, and so on. Indeed, it is proper to speak of such existing virtues. Because of that, people with pleased minds brought great gain and honor, distinguished as robes and so on, to the elders. For that reason, it was said: "they become recipients of gain of robes... and requisites."

ภิกฺขุนิโย [Pg.53] อุปสงฺกมิตฺวาติ เตสํ กิร สนฺติเก ตาสุ เอกา ภิกฺขุนีปิ น อาคจฺฉติ, ลาภตณฺหาย ปน อากฑฺฒิยมานหทยา ตาสํ อุปสฺสยํ อคมํสุ. ตํ สนฺธาย วุตฺตํ – ‘‘ภิกฺขุนิโย อุปสงฺกมิตฺวา’’ติ. ตาปิ ภิกฺขุนิโย จลจิตฺตตาย เตสํ วจนํ อกํสุเยว. เตน วุตฺตํ – ‘‘อถ โข ตา ภิกฺขุนิโย…เป… นิสีทึสู’’ติ. ติรจฺฉานกถนฺติ สคฺคมคฺคคมเนปิ ติรจฺฉานภูตํ ราชกถาทิมเนกวิธํ นิรตฺถกกถํ. อิทฺโธติ สมิทฺโธ, สหิตตฺโถ คมฺภีโร พหุรโส ลกฺขณปฏิเวธสํยุตฺโตติ อธิปฺปาโย.

Regarding `bhikkhuniyo upasaṅkamitvā` (having approached the bhikkhunīs): it is said that not a single one of those bhikkhunīs came into their presence. Rather, their hearts being dragged by craving for gain, they went to the bhikkhunīs' residence. It was said in reference to that: "having approached the bhikkhunīs". Those bhikkhunīs, too, due to their fickle-mindedness, did indeed do their bidding. For that reason, it was said: "Then those bhikkhunīs... sat down." `Tiracchānakathā` (animal talk) means unprofitable talk of many kinds, such as talk about kings, which is obstructive even to going on the path to heaven. `Iddha` (prosperous/powerful) means: Is it accomplished? Is it beneficial? Is it profound? Is it rich in flavor? Is it connected with the penetration of the characteristics? This is the intention.

๑๔๕-๑๔๗. อนุชานามิ ภิกฺขเวติ เอตฺถ ยสฺมา เต ภิกฺขู ‘‘มา ตุมฺเห ภิกฺขเว ภิกฺขุนิโย โอวทิตฺถา’’ติ วุจฺจมานา อทิฏฺฐสจฺจตฺตา ตถาคเต อาฆาตํ พนฺธิตฺวา อปายุปคา ภเวยฺยุํ, ตสฺมา เนสํ ตํ อปายุปคตํ ปริหรนฺโต ภควา อญฺเญเนว อุปาเยน เต ภิกฺขุโนวาทโต ปริพาหิเร กตฺตุกาโม อิมํ ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุตึ อนุชานีติ เวทิตพฺโพ. เอวํ อิธ ปริพาหิเร กตฺตุกามตาย อนุชานิตฺวา ปรโต กโรนฺโตว ‘‘อนุชานามิ ภิกฺขเว อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคต’’นฺติอาทิมาห. อิมานิ หิ อฏฺฐงฺคานิ ฉพฺพคฺคิยานํ สุปินนฺเตนปิ น ภูตปุพฺพานีติ.

Regarding `Anujānāmi, bhikkhave` (I allow, O bhikkhus): here, because those monks, if they were told, "Bhikkhus, do not exhort the bhikkhunīs," might, due to not having seen the truths, harbor resentment towards the Tathāgata and go to a state of loss, the Blessed One, wishing to prevent them from going to that state of loss and desiring to exclude them from exhorting bhikkhunīs by another means, permitted this authorization for an exhorter of bhikkhunīs. This should be understood. Thus, having permitted it here with the desire to exclude them, and subsequently, while in the act of excluding them, he said, "I allow, O bhikkhus, one endowed with eight factors," and so on. For these eight factors had never existed for the monks of the group of six, not even in a dream.

ตตฺถ สีลมสฺส อตฺถีติ สีลวา. อิทานิ ยญฺจ ตํ สีลํ, ยถา จ ตํ ตสฺส อตฺถิ นาม โหติ, ตํ ทสฺเสนฺโต ‘‘ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต’’ติอาทิมาห. ตตฺถ ปาติโมกฺโขว สํวโร ปาติโมกฺขสํวโร. ปาติโมกฺขสํวเรน สํวุโต สมนฺนาคโตติ ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต.

In this context, `sīlavā` means: he has morality, therefore he is virtuous. Now, showing what that morality is and how it can be said that he possesses it, the Buddha said, `pātimokkhasaṃvarasaṃvuto` (restrained by the Pātimokkha-restraint), and so on. Therein, the Pātimokkha itself is the restraint (`saṃvara`), hence `pātimokkhasaṃvara`. He is restrained (`saṃvuto`) by the Pātimokkha-restraint and endowed (`samannāgato`) with it; therefore, he is called `pātimokkhasaṃvarasaṃvuto`.

วิหรตีติ วตฺตติ. วุตฺตญฺเหตํ วิภงฺเค –

`Viharati` (he dwells) means he carries on his existence. Indeed, this was stated in the Vibhaṅga:

‘‘ปาติโมกฺขนฺติ สีลํ ปติฏฺฐา อาทิ จรณํ สํยโม สํวโร โมกฺขํ ปโมกฺขํ กุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา; สํวโรติ กายิโก อวีติกฺกโม วาจสิโก อวีติกฺกโม กายิกวาจสิโก อวีติกฺกโม. สํวุโตติ อิมินา ปาติโมกฺขสํวเรน อุเปโต โหติ สมุเปโต อุปคโต สมุปคโต อุปปนฺโน สมุปปนฺโน สมฺปนฺโน สมนฺนาคโต, เตน วุจฺจติ ‘ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต’ติ. วิหรตีติ อิริยติ วตฺตติ ปาเลติ ยเปติ ยาเปติ จรติ วิหรติ, เตน วุจฺจติ ‘วิหรตี’’’ติ (วิภ. ๕๑๑-๕๑๒).

"`Pātimokkha` is morality, a foundation, a beginning, good conduct, restraint, control, that which is at the mouth (of wholesome states), the foremost, for the attainment of wholesome states. `Saṃvara` (restraint) is non-transgression by body, non-transgression by speech, non-transgression by both body and speech. `Saṃvuto` (restrained) means one is endowed with this Pātimokkha-restraint, fully endowed, approached, fully approached, attained, fully attained, accomplished, fully endowed; therefore, one is called `pātimokkhasaṃvarasaṃvuto`. `Viharati` (he dwells) means he comports himself, he carries on, he protects, he maintains, he sustains, he moves about, he abides; therefore, it is said, `viharati`."

อาจารโคจรสมฺปนฺโนติ [Pg.54] มิจฺฉาชีวปฏิเสธเกน น เวฬุทานาทินา อาจาเรน, เวสิยาทิอโคจรํ ปหาย สทฺธาสมฺปนฺนกุลาทินา จ โคจเรน สมฺปนฺโน. อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวีติ อปฺปมตฺตเกสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, ตานิ วชฺชานิ ภยโต ทสฺสนสีโลติ วุตฺตํ โหติ. สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสูติ อธิสีลสิกฺขาทิภาเวน ติธา ฐิเตสุ สิกฺขาปเทสุ ตํ ตํ สิกฺขาปทํ สมาทาย สมฺมา อาทาย สาธุกํ คเหตฺวา อวิชหนฺโต สิกฺขตีติ อตฺโถ. อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถาโร ปน โย อิจฺฉติ, เตน วิสุทฺธิมคฺคโต คเหตพฺโพ.

‘Endowed with conduct and resort’ means: he is endowed with conduct that prohibits wrong livelihood, not [conduct] such as the giving of bamboo, and so on; and with resort, having abandoned a non-resort such as [the quarters of] prostitutes, and so on, [he resorts to] a resort such as families endowed with faith, and so on. ‘Seeing danger in the slightest faults’ means: he sees danger in the smallest faults; it is said that he has the habit of seeing those faults as a danger. ‘He undertakes and trains in the training precepts’ means: among the training precepts established in three ways by way of the training in higher virtue, and so on, having undertaken, properly taken up, and well grasped each and every training precept, he trains without abandoning it; this is the meaning. This is the summary here; but as for the detailed explanation, it should be taken from the Visuddhimagga by one who wishes for it.

พหุ สุตมสฺสาติ พหุสฺสุโต. สุตํ ธาเรตีติ สุตธโร; ยทสฺส ตํ พหุ สุตํ นาม, ตํ น สุตมตฺตเมว; อถ โข นํ ธาเรตีติ อตฺโถ. มญฺชูสายํ วิย รตนํ สุตํ สนฺนิจิตมสฺมินฺติ สุตสนฺนิจโย. เอเตน ยํ โส สุตํ ธาเรติ, ตสฺส มญฺชูสาย โคเปตฺวา สนฺนิจิตรตนสฺเสว จิรกาเลนาปิ อวินาสนํ ทสฺเสติ. อิทานิ ตํ สุตํ สรูปโต ทสฺเสนฺโต ‘‘เย เต ธมฺมา’’ติอาทิมาห, ตํ เวรญฺชกณฺเฑ วุตฺตนยเมว. อิทํ ปเนตฺถ นิคมนํ – ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ, ตสฺมา พหุสฺสุโต. ธาตา, ตสฺมา สุตธโร. วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; ตสฺมา สุตสนฺนิจโย. ตตฺถ วจสา ปริจิตาติ วาจาย ปคุณา กตา. มนสานุเปกฺขิตาติ มนสา อนุเปกฺขิตา, อาวชฺชนฺตสฺส ทีปสหสฺเสน โอภาสิตา วิย โหนฺติ. ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธาติ อตฺถโต จ การณโต จ ปญฺญาย สุฏฺฐุ ปฏิวิทฺธา สุปจฺจกฺขกตา โหนฺติ.

‘He has heard much’ (bahu sutaṃ assa), thus he is ‘one who has heard much’ (bahussuto). ‘He bears what has been heard’ (sutaṃ dhāreti), thus he is a ‘bearer of what has been heard’ (sutadharo); that which is called his much learning is not merely what has been heard; rather, he bears it—this is the meaning. ‘Like a jewel in a chest, what has been heard is accumulated in him’ (mañjūsāyaṃ viya ratanaṃ sutaṃ sannicitaṃ asmiṃ), thus he is an ‘accumulator of what has been heard’ (sutasannicayo). By this, it is shown that the learning he bears does not perish even after a long time, just like a jewel secured and stored in a chest. Now, showing that learning in its own nature, he said the passage beginning with, “those teachings…,” which is in the same manner as was spoken in the Verañjakaṇḍa. This is the conclusion here: such teachings have been much heard by him, therefore he is one who has heard much. They have been borne, therefore he is a bearer of what has been heard. They have been practiced with the voice, contemplated with the mind, and well-penetrated by view; therefore he is an accumulator of what has been heard. Therein, ‘practiced with the voice’ means made fluent by voice. ‘Contemplated with the mind’ means they have been contemplated with the mind; for one reflecting, they are as if illuminated by a thousand lamps. ‘Well-penetrated by view’ means they have been thoroughly penetrated and well-realized by wisdom in terms of both effect and cause.

อยํ ปน พหุสฺสุโต นาม ติวิโธ โหติ – นิสฺสยมุจฺจนโก, ปริสุปฏฺฐาปโก, ภิกฺขุโนวาทโกติ. ตตฺถ นิสฺสยมุจฺจนเกน อุปสมฺปทาย ปญฺจวสฺเสน สพฺพนฺติเมน ปริจฺเฉเทน ทฺเว มาติกา ปคุณา วาจุคฺคตา กาตพฺพา ปกฺขทิวเสสุ ธมฺมสาวนตฺถาย สุตฺตนฺตโต จตฺตาโร ภาณวารา, สมฺปตฺตานํ ปริกถนตฺถาย อนฺธกวินฺทมหาราหุโลวาทอมฺพฏฺฐสทิโส เอโก กถามคฺโค, สงฺฆภตฺตมงฺคลามงฺคเลสุ อนุโมทนตฺถาย ติสฺโส อนุโมทนา, อุโปสถปวารณาทิชานนตฺถํ กมฺมากมฺมวินิจฺฉโย[Pg.55], สมณธมฺมกรณตฺถํ สมาธิวเสน วา วิปสฺสนาวเสน วา อรหตฺตปริโยสานเมกํ กมฺมฏฺฐานํ, เอตฺตกํ อุคฺคเหตพฺพํ. เอตฺตาวตา หิ อยํ พหุสฺสุโต โหติ จาตุทฺทิโส, ยตฺถ กตฺถจิ อตฺตโน อิสฺสริเยน วสิตุํ ลภติ.

Furthermore, this one called ‘learned’ is of three kinds: one who is freed from dependence, one who attends to an assembly, and one who admonishes bhikkhunīs. Therein, one who is freed from dependence, having five vassas since ordination, must, as a final limit, make the two Mātikās fluent and commit them to memory; for the purpose of reciting the Dhamma on the days of the lunar fortnight, four bhāṇavāras from the Suttanta; for the purpose of discoursing to those who have arrived, one path of discourse similar to the Andhakavinda, Mahārāhulovāda, and Ambaṭṭha suttas; for the purpose of giving appreciation at Sangha meals and on auspicious and inauspicious occasions, three appreciations; for the purpose of knowing the Uposatha, Pavāraṇā, and so on, the determination of what is a formal act and what is not; for the purpose of practicing the recluse's duties, one meditation subject culminating in Arahantship, either by way of concentration or by way of insight—this much should be learned. Indeed, with this much, this one becomes learned and competent for the four directions; he obtains the right to dwell anywhere whatsoever by his own authority.

ปริสุปฏฺฐาปเกน อุปสมฺปทาย ทสวสฺเสน สพฺพนฺติเมน ปริจฺเฉเทน ปริสํ อภิวินเย วิเนตุํ ทฺเว วิภงฺคา ปคุณา วาจุคฺคตา กาตพฺพา, อสกฺโกนฺเตน ตีหิ ชเนหิ สทฺธึ ปริวตฺตนกฺขมา กาตพฺพา, กมฺมากมฺมญฺจ ขนฺธกวตฺตญฺจ อุคฺคเหตพฺพํ. ปริสาย ปน อภิธมฺเม วินยนตฺถํ สเจ มชฺฌิมภาณโก โหติ มูลปณฺณาสโก อุคฺคเหตพฺโพ, ทีฆภาณเกน มหาวคฺโค, สํยุตฺตภาณเกน เหฏฺฐิมา วา ตโย วคฺคา มหาวคฺโค วา, องฺคุตฺตรภาณเกน เหฏฺฐา วา อุปริ วา อุปฑฺฒนิกาโย อุคฺคเหตพฺโพ, อสกฺโกนฺเตน ติกนิปาตโต ปฏฺฐาย เหฏฺฐา อุคฺคเหตุมฺปิ วฏฺฏติ. มหาปจฺจริยํ ปน ‘‘เอกํ อุคฺคณฺหนฺเตน จตุกฺกนิปาตํ วา ปญฺจกนิปาตํ วา คเหตุํ วฏฺฏตี’’ติ วุตฺตํ. ชาตกภาณเกน สาฏฺฐกถํ ชาตกํ อุคฺคเหตพฺพํ, ตโต โอรํ น วฏฺฏติ. ธมฺมปทมฺปิ สห วตฺถุนา อุคฺคเหตุํ วฏฺฏตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. ตโต ตโต สมุจฺจยํ กตฺวา มูลปณฺณาสกมตฺตํ วฏฺฏติ, น วฏฺฏตีติ? ‘‘น วฏฺฏตี’’ติ กุรุนฺทฏฺฐกถายํ ปฏิกฺขิตฺตํ, อิตราสุ วิจารณาเยว นตฺถิ. อภิธมฺเม กิญฺจิ อุคฺคเหตพฺพนฺติ น วุตฺตํ. ยสฺส ปน สาฏฺฐกถมฺปิ วินยปิฏกํ อภิธมฺมปิฏกญฺจ ปคุณํ, สุตฺตนฺเต จ วุตฺตปฺปกาโร คนฺโถ นตฺถิ, ปริสํ อุปฏฺฐาเปตุํ น ลภติ. เยน ปน สุตฺตนฺตโต วินยโต จ วุตฺตปฺปมาโณ คนฺโถ อุคฺคหิโต, อยํ ปริสุปฏฺฐาปโก พหุสฺสุโต โหติ ทิสาปาโมกฺโข เยนกามงฺคโม, ปริสํ อุปฏฺฐาเปตุํ ลภติ.

By one who attends to an assembly, having ten vassas since ordination, as a final limit, the two Vibhaṅgas must be made fluent and committed to memory in order to train the assembly in the higher Vinaya. By one who is unable, they should be made capable of being recited in turn with three persons; and what is a formal act and what is not, and the duties of the Khandhakas should be learned. Furthermore, for the purpose of training the assembly in the Abhidhamma: if one is a reciter of the Majjhima Nikāya, the Mūlapaṇṇāsaka should be learned; by a reciter of the Dīgha Nikāya, the Mahāvagga; by a reciter of the Saṃyutta Nikāya, either the lower three Vaggas or the Mahāvagga; by a reciter of the Aṅguttara Nikāya, either the lower or upper half of the Nikāya should be learned. By one who is unable, it is also proper to learn from the Tikanipāta downwards. In the Mahāpaccarī, however, it is said, ‘By one who is learning one nipāta, it is proper to take up either the Catukkanipāta or the Pañcakanipāta.’ By a reciter of the Jātaka, the Jātaka with its commentary should be learned; less than that is not proper. It is also proper to learn the Dhammapada together with its stories, so it is said in the Mahāpaccarī. Is it proper or not proper to make a collection from here and there amounting to the Mūlapaṇṇāsaka? ‘It is not proper,’ is rejected in the Kurundaṭṭhakathā; in the other commentaries there is no investigation at all. It is not said that anything in the Abhidhamma should be learned. But one who is proficient in the Vinaya Piṭaka and the Abhidhamma Piṭaka, even with their commentaries, but does not have the aforementioned type of text in the Suttanta, does not obtain the right to attend to an assembly. However, one by whom the prescribed amount of text from the Suttanta and Vinaya has been learned, this one is a learned attendant of an assembly, a leader of the directions, able to go wherever he wishes; he obtains the right to attend to an assembly.

ภิกฺขุโนวาทเกน ปน สาฏฺฐกถานิ ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคเหตพฺพานิ, อสกฺโกนฺเตน จตูสุ นิกาเยสุ เอกสฺส อฏฺฐกถา ปคุณา กาตพฺพา, เอกนิกาเยน หิ เสสนิกาเยสุปิ ปญฺหํ กเถตุํ สกฺขิสฺสติ. สตฺตสุ ปกรเณสุ จตุปฺปกรณสฺส อฏฺฐกถา ปคุณา กาตพฺพา, ตตฺถ ลทฺธนเยน หิ เสสปกรเณสุ ปญฺหํ กเถตุํ สกฺขิสฺสติ. วินยปิฏกํ ปน นานตฺถํ นานาการณํ, ตสฺมา ตํ สทฺธึ อฏฺฐกถาย ปคุณํ กาตพฺพเมว. เอตฺตาวตา หิ ภิกฺขุโนวาทโก พหุสฺสุโต นาม โหตีติ.

Furthermore, by one who admonishes bhikkhunīs, the three Piṭakas with their commentaries should be learned. By one who is unable, the commentary of one of the four Nikāyas should be made fluent; for indeed, by means of one Nikāya, he will be able to answer a question in the remaining Nikāyas as well. Among the seven treatises, the commentaries of four treatises should be made fluent; for indeed, by the method obtained therein, he will be able to answer a question in the remaining treatises. The Vinaya Piṭaka, however, has various meanings and various reasons; therefore, it must be made fluent together with its commentary. Indeed, with this much, one who admonishes bhikkhunīs is called ‘learned’.

อุภยานิ [Pg.56] โข ปนสฺสาติอาทิ ปน ยสฺมา อญฺญสฺมึ สกเล นวงฺเคปิ พาหุสฺสจฺเจ สติ สาฏฺฐกถํ วินยปิฏกํ วินา น วฏฺฏติเยว, ตสฺมา วิสุํ วุตฺตํ. ตตฺถ วิตฺถาเรนาติ อุภโตวิภงฺเคน สทฺธึ. สฺวาคตานีติ สุฏฺฐุ อาคตานิ. ยถา อาคตานิ ปน สฺวาคตานิ โหนฺติ, ตํ ทสฺเสตุํ ‘‘สุวิภตฺตานี’’ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ สุวิภตฺตานีติ สุฏฺฐุ วิภตฺตานิ ปทปจฺจาภฏฺฐสงฺกรโทสวิรหิตานิ. สุปฺปวตฺตีนีติ ปคุณานิ วาจุคฺคตานิ. สุวินิจฺฉิตานิ สุตฺตโสติ ขนฺธกปริวารโต อาหริตพฺพสุตฺตวเสน สุฏฺฐุ วินิจฺฉิตานิ. อนุพฺยญฺชนโสติ อกฺขรปทปาริปูริยา จ สุวินิจฺฉิตานิ อขณฺฑานิ อวิปรีตกฺขรานิ. เอเตน อฏฺฐกถา ทีปิตา, อฏฺฐกถาโต หิ เอส วินิจฺฉโย โหตีติ.

Now, as for the phrase beginning with 'ubhayāni kho panassa', because even though there is great learning in all the other ninefold teachings, it is not at all proper to admonish without the Vinaya Piṭaka together with its commentary, it is therefore stated separately. Therein, 'in detail' means together with both Vibhaṅgas. 'Svāgatāni' means well-mastered. Furthermore, to show in what way things that are mastered are 'well-mastered', the phrase beginning with 'suvibhattāni' was stated. Therein, 'suvibhattāni' means well-divided, free from the faults of repetition and confusion of words. 'Suppavattīni' means fluent and committed to memory. 'Suvinicchitāni suttaso' means well-discriminated by way of the suttas that should be brought from the Khandhakas and the Parivāra. 'Anubyañjanaso' means well-discriminated through the completeness of letters and words, unbroken, and with non-corrupted letters. By this, the commentary is indicated, for this discrimination is indeed from the commentary.

กลฺยาณวาโจติ สิถิลธนิตาทีนํ ยถาวิธานวจเนน ปริมณฺฑลปทพฺยญฺชนาย โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา. กลฺยาณวากฺกรโณติ มธุรสฺสโร, มาตุคาโม หิ สรสมฺปตฺติรโต, ตสฺมา ปริมณฺฑลปทพฺยญฺชนมฺปิ วจนํ สรสมฺปตฺติรหิตํ หีเฬติ. เยภุยฺเยน ภิกฺขุนีนํ ปิโย โหติ มนาโปติ สพฺพาสํ ปิโย นาม ทุลฺลโภ, พหุตรานํ ปน ปณฺฑิตานํ ภิกฺขุนีนํ สีลาจารสมฺปตฺติยา ปิโย โหติ มนวฑฺฒนโก. ปฏิพโล โหติ ภิกฺขุนิโย โอวทิตุนฺติ สุตฺตญฺจ การณญฺจ ทสฺเสนฺโต วฏฺฏภเยน ตชฺเชตฺวา ภิกฺขุนิโย โอวทิตุํ ตาทิสํ ธมฺมํ เทเสตุํ สมตฺโถ โหติ. กาสายวตฺถวสนายาติ กาสายวตฺถนิวตฺถาย. ครุธมฺมนฺติ คิหิกาเล ภิกฺขุนิยา กายสํสคฺคํ วา สิกฺขมานาสามเณรีสุ เมถุนธมฺมํ วา อนชฺฌาปนฺนปุพฺโพ โหติ. มาตุคาโม หิ ปุพฺเพ กตมนุสฺสรนฺโต สํวเร ฐิตสฺสาปิ ธมฺมเทสนาย คารวํ น กโรติ. อถ วา ตสฺมิเยว อสทฺธมฺเม จิตฺตํ อุปฺปาเทติ. วีสติวสฺโส วาติ อุปสมฺปทาย วีสติวสฺโส ตโต อติเรกวสฺโส วา. เอวรูโป หิ วิสภาเคหิ วตฺถูหิ ปุนปฺปุนํ สมาคจฺฉนฺโตปิ ทหโร วิย สหสา สีลวินาสํ น ปาปุณาติ, อตฺตโน วยํ ปจฺจเวกฺขิตฺวา อยุตฺตฏฺฐาเน ฉนฺทราคํ วิเนตุํ ปฏิพโล โหติ, เตน วุตฺตํ – ‘‘วีสติวสฺโส วา โหติ อติเรกวีสติวสฺโส วา’’ติ.

‘Of lovely speech’ means one is endowed with speech that is urbane, with rounded words and syllables, clear, not slobbering, capable of making the meaning known, and uttered according to the rules for letters such as lax and aspirate. ‘Of lovely utterance’ means having a sweet voice. For a woman delights in excellence of voice; therefore, she despises even speech that is rounded in words and syllables if it lacks excellence of voice. ‘Beloved and agreeable to most bhikkhunīs’ means that being beloved by all is difficult to obtain; but to the majority of wise bhikkhunīs, he is beloved and inspiring due to his accomplishment in virtue and conduct. ‘Capable of instructing the bhikkhunīs’ means he is able to instruct the bhikkhunīs by showing both the text and the reason, frightening them with the danger of the round of rebirths, and is capable of teaching such a Dhamma. ‘Concerning one clad in ochre robes’ refers to one who wears ochre-dyed cloth. ‘A grave rule’ means that in his household life, he had not previously transgressed by engaging in bodily contact with a bhikkhunī or in sexual intercourse with a female probationer or female novice. For a woman, remembering a past deed, does not show respect for the Dhamma teaching even of an elder who is established in restraint. Or else, she might even give rise to a thought concerning that very same unwholesome thing. ‘Or twenty years standing’ means twenty years since higher ordination, or more than twenty years. For such an elder, even when repeatedly encountering incompatible objects, does not quickly come to the destruction of virtue like a young monk; reflecting on his own age, he is capable of removing sensual desire in an inappropriate situation. Therefore it was said, ‘he is twenty years standing or more than twenty years standing’.

เอตฺถ [Pg.57] จ ‘‘สีลวา’’ติอาทิ เอกมงฺคํ, ‘‘พหุสฺสุโต โหตี’’ติอาทิ ทุติยํ, ‘‘อุภยานิ โข ปนสฺสา’’ติอาทิ ตติยํ, ‘‘กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ’’ติ จตุตฺถํ, ‘‘เยภุยฺเยน ภิกฺขุนีนํ ปิโย โหติ มนาโป’’ติ ปญฺจมํ, ‘‘ปฏิพโล โหติ ภิกฺขุนิโย โอวทิตุ’’นฺติ ฉฏฺฐํ, ‘‘น โข ปเนต’’นฺติอาทิ สตฺตมํ, ‘‘วีสติวสฺโส’’ติอาทิ อฏฺฐมนฺติ เวทิตพฺพํ.

Herein, ‘virtuous’ and so forth should be understood as the first factor; ‘is very learned’ and so forth as the second; ‘both of these’ and so forth as the third; ‘is of lovely speech, of lovely utterance’ as the fourth; ‘is beloved and agreeable to most bhikkhunīs’ as the fifth; ‘is capable of instructing the bhikkhunīs’ as the sixth; ‘but not…’ and so forth as the seventh; and ‘twenty years standing’ and so forth as the eighth.

๑๔๘. ญตฺติจตุตฺเถนาติ ปุพฺเพ วตฺถุสฺมึ วุตฺเตเนว. ครุธมฺเมหีติ ครุเกหิ ธมฺเมหิ, เต หิ คารวํ กตฺวา ภิกฺขุนีหิ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพตฺตา ครุธมฺมาติ วุจฺจนฺติ. เอกโตอุปสมฺปนฺนายาติ เอตฺถ ภิกฺขุนีนํ สนฺติเก เอกโตอุปสมฺปนฺนาย, โย ครุธมฺเมน โอวทติ, ตสฺส ทุกฺกฏํ. ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย ปน ยถาวตฺถุกเมว.

148. ‘By the act consisting of a motion and three announcements’ means by that very one spoken of in the previous account. ‘By the grave rules’ means by the weighty rules; for because they are to be accepted by the bhikkhunīs after paying respect, they are called ‘grave rules’. Herein, regarding ‘to one ordained on one side’: for one who admonishes with a grave rule a woman ordained on one side in the presence of the bhikkhunīs, there is an offense of wrong-doing. But for one who admonishes a woman ordained in the presence of the bhikkhus, it is just according to the case.

๑๔๙. ปริเวณํ สมฺมชฺชิตฺวาติ สเจ ปาโต อสมฺมฏฺฐํ สมฺมฏฺฐมฺปิ วา ปุน ติณปณฺณาทีหิ อุกฺลาปํ ปาทปฺปหาเรหิ จ วิกิณฺณวาลิกํ ชาตํ, สมฺมชฺชิตพฺพํ. อสมฺมฏฺฐญฺหิ ตํ ทิสฺวา ‘‘อยฺโย อตฺตโน นิสฺสิตเก ทหรภิกฺขูปิ วตฺตปฏิปตฺติยํ น โยเชติ, ธมฺมํเยว กเถตี’’ติ ตา ภิกฺขุนิโย อโสตุกามา วิย ภเวยฺยุํ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ปริเวณํ สมฺมชฺชิตฺวา’’ติ. อนฺโตคามโต ปน ภิกฺขุนิโย อาคจฺฉนฺติโย ปิปาสิตา จ กิลนฺตา จ โหนฺติ, ตา ปานียญฺจ หตฺถปาทมุขสีตลกรณญฺจ ปจฺจาสีสนฺติ, ตสฺมิญฺจ อสติ ปุริมนเยเนว อคารวํ ชเนตฺวา อโสตุกามาปิ โหนฺติ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ปานียํ ปริโภชนียํ อุปฏฺฐเปตฺวา’’ติ.

149. ‘Having swept the monastic compound’: if in the morning it is unswept, or even if it was swept, if it has again become littered with grass, leaves, and so on, or has sand scattered on it due to footprints, it should be swept. For, seeing it unswept, those bhikkhunīs might become as if unwilling to listen, thinking, ‘The venerable one does not engage even his own dependent young monks in the practice of duties; he only preaches the Dhamma.’ Therefore it was said, ‘having swept the monastic compound’. Furthermore, bhikkhunīs coming from within the village are thirsty and weary. They hope for drinking water and water for cooling their hands, feet, and faces. And if that is not there, having generated disrespect in the same way as before, they also become unwilling to listen. Therefore it was said, ‘having set up drinking water and water for use’.

อาสนนฺติ นีจปีฐกผลกตฏฺฏิกกฏสารกาทิเภทํ อนฺตมโส สาขาภงฺคมฺปิ ‘‘อิทํ ตาสํ อาสนํ ภวิสฺสตี’’ติ เอวํ อาสนํ ปญฺญเปตฺวา. ธมฺมเทสนาปตฺติโมจนตฺถํ ปน ทุติโย อิจฺฉิตพฺโพ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ทุติยํ คเหตฺวา นิสีทิตพฺพ’’นฺติ. นิสีทิตพฺพนฺติ น วิหารปจฺจนฺเต, อถ โข วิหารมชฺเฌ อุโปสถาคารสฺส วา โภชนสาลาย วา ทฺวาเร สพฺเพสํ โอสรณฏฺฐาเน นิสีทิตพฺพํ. สมคฺคาตฺถาติ สพฺพา อาคตตฺถาติ อตฺโถ. วตฺตนฺตีติ อาคจฺฉนฺติ; ปคุณา วาจุคฺคตาติ อตฺโถ. นิยฺยาเทตพฺโพติ อปฺเปตพฺโพ. โอสาเรตพฺโพติ ปาฬิ วตฺตพฺพา. วสฺสสตูปสมฺปนฺนายาติอาทิ วตฺตพฺพปาฬิทสฺสนํ.

‘A seat’ means having prepared a seat—of the kinds such as a low stool, a plank, a palm-leaf mat, or a reed mat, or at the very least even a broken-off branch—thinking, ‘This will be their seat’. Furthermore, for the purpose of being free from the offense related to teaching the Dhamma, a second person should be desired. Therefore it was said, ‘having taken a second person, one should sit down’. ‘One should sit down’: one should not sit at the edge of the monastery, but rather in the middle of the monastery, at the door of the Uposatha hall or the dining hall, in a place where everyone convenes. ‘Samaggātthā’ means: ‘Are all present?’ ‘Vattanti’ means: ‘Are they fluent? Are they committed to memory?’ ‘Niyyādetabbo’ means it should be concluded. ‘Osāretabbo’ means the Pāli should be recited. The phrase beginning with ‘vassasatūpasampannāya’ is a showing of the Pāli that is to be recited.

ตตฺถ [Pg.58] สามีจิกมฺมนฺติ มคฺคสมฺปทานพีชนปานียาปุจฺฉนาทิกํ อนุจฺฉวิกวตฺตํ. เอตฺถ จ ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุสฺส อภิวาทนํ นาม อนฺโตคาเม วา พหิคาเม วา อนฺโตวิหาเร วา พหิวิหาเร วา อนฺตรฆเร วา รถิกาย วา อนฺตมโส ราชุสฺสารณายปิ วตฺตมานาย เทเว วสฺสมาเน สกทฺทมาย ภูมิยา ฉตฺตปตฺตหตฺถายปิ หตฺถิอสฺสาทีหิ อนุพทฺธายปิ กาตพฺพเมว. เอกาพทฺธาย ปาฬิยา ภิกฺขาจารํ ปวิสนฺเต ทิสฺวา เอกสฺมึ ฐาเน ‘‘วนฺทามิ อยฺยา’’ติ วนฺทิตุํ วฏฺฏติ. สเจ อนฺตรนฺตรา ทฺวาทสหตฺเถ มุญฺจิตฺวา คจฺฉนฺติ, วิสุํ วิสุํ วนฺทิตพฺพา. มหาสนฺนิปาเต นิสินฺเน เอกสฺมึเยว ฐาเน วนฺทิตุํ วฏฺฏติ. เอส นโย อญฺชลิกมฺเมปิ. ยตฺถ กตฺถจิ นิสินฺนาย ปน ปจฺจุฏฺฐานํ กาตพฺพํ, ตสฺส ตสฺส สามีจิกมฺมสฺส อนุรูเป ปเทเส จ กาเล จ ตํ ตํ กาตพฺพํ.

Herein, proper conduct refers to suitable duty such as giving way on the path, fanning, asking about drinking water, and so on. And in this context, the paying of homage by a bhikkhunī to a bhikkhu is to be done whether inside or outside the village, inside or outside the monastery, inside a house, or on a road. At the very least, it must certainly be done even when the king's procession is clearing the way, when it is raining, on muddy ground, even with an umbrella and bowl in hand, or even when being pursued by animals such as elephants and horses. Upon seeing them entering for the alms-round in a continuous line, it is proper to pay homage in one place, saying, ‘I pay homage, venerable sirs.’ If they are walking leaving a space of twelve cubits in between, they should be paid homage to separately. When they are seated in a great assembly, it is proper to pay homage in just one place. This is the method also for the act of placing the hands together in reverence. Furthermore, a bhikkhunī, seated anywhere whatsoever, should rise up. That respective act of respect should be done in a suitable place and at a suitable time.

สกฺกตฺวาติ ยถา กโต สุกโต โหติ, เอวํ กตฺวา. ครุํกตฺวาติ ตตฺถ คารวํ ชเนตฺวา. มาเนตฺวาติ มเนน ปิยํ กตฺวา. ปูเชตฺวาติ อิเมสํเยว ติณฺณํ กิจฺจานํ กรเณน ปูเชตฺวา. อนติกฺกมนีโยติ น อติกฺกมิตพฺโพ.

‘Sakkatvā’ means: having done it in such a way that it is well done. ‘Garuṃkatvā’ means: having generated respect therein. ‘Mānetvā’ means: having made dear with the mind. ‘Pūjetvā’ means: having honored by the performance of just these three duties. ‘Anatikkamanīya’ means: it is not to be transgressed.

อภิกฺขุเก อาวาเสติ เอตฺถ สเจ ภิกฺขุนุปสฺสยโต อฑฺฒโยชนพฺภนฺตเร โอวาททายกา ภิกฺขู น วสนฺติ, อยํ อภิกฺขุโก อาวาโส นาม. เอตฺถ วสฺสํ น วสิตพฺพํ. วุตฺตญฺเหตํ – ‘‘อภิกฺขุโก นาม อาวาโส น สกฺกา โหติ โอวาทาย วา สํวาสาย วา คนฺตุ’’นฺติ (ปาจิ. ๑๐๔๘). น จ สกฺกา ตโต ปรํ ปจฺฉาภตฺตํ คนฺตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา อาคนฺตุํ. สเจ ตตฺถ วสฺสํ วสิตุํ อนิจฺฉมานา ภิกฺขุนิโย ญาตกา วา อุปฏฺฐากา วา เอวํวทนฺติ – ‘‘วสถ, อยฺเย, มยํ ภิกฺขู อาเนสฺสามา’’ติ วฏฺฏติ. สเจ ปน วุตฺตปฺปมาเณ ปเทเส วสฺสํ อุปคนฺตุกามา ภิกฺขู อาคนฺตฺวา สาขามณฺฑเปปิ เอกรตฺตํ วุตฺถา โหนฺติ; น นิมนฺติตา หุตฺวา คนฺตุกามา. เอตฺตาวตาปิ สภิกฺขุโก อาวาโส โหติ, เอตฺถ วสฺสํ อุปคนฺตุํ วฏฺฏติ. อุปคจฺฉนฺตีหิ จ ปกฺขสฺส เตรสิยํเยว ภิกฺขู ยาจิตพฺพา – ‘‘มยํ อยฺยา ตุมฺหากํ โอวาเทน วสิสฺสามา’’ติ. ยโต ปน อุชุนา มคฺเคน อฑฺฒโยชเน ภิกฺขูนํ วสนฏฺฐานํ, เตน ปน มคฺเคน คจฺฉนฺตีนํ ชีวิตนฺตราโย วา พฺรหฺมจริยนฺตราโย วา โหติ, อญฺเญน มคฺเคน คจฺฉนฺตีนํ [Pg.59] อติเรกฑฺฒโยชนํ โหติ, อยํ อภิกฺขุกาวาสฏฺฐาเนเยว ติฏฺฐติ. สเจ ปน ตโต คาวุตมตฺเต อญฺโญ ภิกฺขุนุปสฺสโย เขมฏฺฐาเน โหติ, ตาหิ ภิกฺขุนีหิ ตา ภิกฺขุนิโย ยาจิตฺวา ปุน คนฺตฺวา ภิกฺขู ยาจิตพฺพา ‘‘อยฺยา อมฺหากํ อุชุมคฺเค อนฺตราโย อตฺถิ, อญฺเญน มคฺเคน อติเรกฑฺฒโยชนํ โหติ. อนฺตรามคฺเค ปน อมฺหากํ อุปสฺสยโต คาวุตมตฺเต อญฺโญ ภิกฺขุนุปสฺสโย อตฺถิ, อยฺยานํ สนฺติกา ตตฺถ อาคตโอวาเทน วสิสฺสามา’’ติ. เตหิ ภิกฺขูหิ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพํ. ตโต ตาหิ ภิกฺขุนีหิ ตํ ภิกฺขุนุปสฺสยํ อาคนฺตฺวา อุโปสโถ กาตพฺโพ, ตา วา ภิกฺขุนิโย ทิสฺวา อตฺตโน อุปสฺสยเมว คนฺตฺวา กาตุมฺปิ วฏฺฏติ.

Regarding a residence without bhikkhus: here, if, within half a yojana from the bhikkhunīs' residence, there are no bhikkhus residing who can give exhortation, this is called a residence without bhikkhus. The rains-residence should not be kept here. For this was said: 'A residence called "without bhikkhus" is one where it is not possible to go for exhortation or for communal living.' And it is not possible to go beyond that distance after the meal, listen to the Dhamma, and return. If, when bhikkhunīs do not wish to keep the rains-residence there, their relatives or supporters say thus, 'Stay, venerable ladies, we will bring bhikkhus,' it is proper. Furthermore, if bhikkhus wishing to enter the rains-residence in the aforementioned area, having come, have stayed for even one night, even in a shelter made of branches, and are not those who wish to leave after having been invited for a meal, by just this much it becomes a residence with bhikkhus; it is proper to enter the rains-residence here. And by the bhikkhunīs entering the rains-residence, the bhikkhus should be requested on the thirteenth day of the fortnight itself, saying, 'Venerable sirs, we will reside under your exhortation.' Furthermore, when the dwelling place of bhikkhus is half a yojana away by a direct path, but for those going by that path there is danger to life or danger to the holy life, and for those going by another path it is more than half a yojana, this stands in the position of a residence without bhikkhus. If, however, there is another bhikkhunī residence at a distance of a gāvuta from there in a safe place, those bhikkhunīs, having requested those other bhikkhunīs, should go again and request the bhikkhus, saying, 'Venerable sirs, for us there is danger on the direct path, and by another path it is more than half a yojana. However, on the way, at a distance of a gāvuta from our residence, there is another bhikkhunī residence. We will reside by the exhortation that comes from the venerable sirs to that place.' It should be accepted by those bhikkhus. Then, those bhikkhunīs, having come to that bhikkhunī residence, should perform the Uposatha. Or, having seen those bhikkhunīs, it is also proper to go to their own residence and perform it.

สเจ ปน วสฺสํ อุปคนฺตุกามา ภิกฺขู จาตุทฺทเส วิหารํ อาคจฺฉนฺติ, ภิกฺขุนีหิ จ ‘‘อิธ อยฺยา วสฺสํ วสิสฺสถา’’ติ ปุจฺฉิตา ‘‘อามา’’ติ วตฺวา ปุน ตาหิ ‘‘เตนหิ อยฺยา มยมฺปิ ตุมฺหากํ โอวาทํ อนุชีวนฺติโย วสิสฺสามา’’ติ วุตฺตา ทุติยทิวเส คาเม ภิกฺขาจารสมฺปทํ อปสฺสนฺตา ‘‘น สกฺกา อิธ วสิตุ’’นฺติ ปกฺกมนฺติ. อถ ตา ภิกฺขุนิโย อุโปสถทิวเส วิหารํ คนฺตฺวา ภิกฺขู น ปสฺสนฺติ, เอตฺถ กึ กาตพฺพนฺติ? ยตฺถ ภิกฺขู วสนฺติ, ตตฺถ คนฺตฺวา ปจฺฉิมิกาย วสฺสํ อุปคนฺตพฺพํ. ‘‘ปจฺฉิมิกาย วสฺสํ อุปคนฺตุํ อาคมิสฺสนฺตี’’ติ วา อาโภคํ กตฺวา อาคตานํ สนฺติเก โอวาเทน วสิตพฺพํ. สเจ ปน ปจฺฉิมิกายปิ น เกจิ อาคจฺฉนฺติ, อนฺตรามคฺเค จ ราชภยํ วา โจรภยํ วา ทุพฺภิกฺขํ วา โหติ, อภิกฺขุกาวาเส วสนฺติยา อาปตฺติ, วสฺสจฺเฉทํ กตฺวา คจฺฉนฺติยาปิ อาปตฺติ, สา รกฺขิตพฺพา. อาปทาสุ หิ อภิกฺขุเก อาวาเส วสนฺติยา อนาปตฺติ วุตฺตา. สเจ อาคนฺตฺวา วสฺสํ อุปคตา ภิกฺขู ปุน เกนจิ การเณน ปกฺกมนฺติ, วสิตพฺพเมว. วุตฺตญฺเหตํ – ‘‘อนาปตฺติ วสฺสูปคตา ภิกฺขู ปกฺกนฺตา วา โหนฺติ วิพฺภนฺตา วา กาลงฺกตา วา ปกฺขสงฺกนฺตา วา อาปทาสุ อุมฺมตฺติกาย อาทิกมฺมิกายา’’ติ. ปวาเรนฺติยา ปน ยตฺถ ภิกฺขู อตฺถิ, ตตฺถ คนฺตฺวา ปวาเรตพฺพํ.

Furthermore, if bhikkhus wishing to enter the rains-residence arrive at the monastery on the fourteenth day, and having been asked by the bhikkhunīs, 'Venerable sirs, will you keep the rains-residence here?' and having replied, 'Yes,' and then having been told by those bhikkhunīs, 'Then, venerable sirs, we too will reside, living in dependence on your exhortation,' they depart on the second day, not finding success in their alms-round in the village, thinking, 'It is not possible to reside here.' Then those bhikkhunīs go to the monastery on the Uposatha day and do not see the bhikkhus. What is to be done in this case? They should go to where the bhikkhus are residing and enter the rains-residence in the later period. Or, having formed the resolve, 'They will come to enter the rains-residence in the later period,' they should reside under the exhortation in the presence of those who have arrived. Furthermore, if no one arrives even for the later period, and on the way there is danger from the king, or danger from thieves, or a famine, for a bhikkhunī residing in a residence without bhikkhus, there is an offense; for one who departs, having broken the rains-residence, there is also an offense. That offense should be guarded against. For in times of adversity, it has been said that there is no offense for one residing in a residence without bhikkhus. If bhikkhus who have arrived and entered the rains-residence depart again for some reason, one should certainly continue to reside there. For this was said: 'There is no offense if the bhikkhus who have entered the rains-residence have departed, or have disrobed, or have died, or have gone over to another sect; there is no offense in times of adversity, for one who is insane, or for a first-time offender.' Furthermore, when performing the Pavāraṇā, one should go to where there are bhikkhus and perform it.

อนฺวทฺธมาสนฺติ อทฺธมาเส อทฺธมาเส. ทฺเว ธมฺมา ปจฺจาสีสิตพฺพาติ ทฺเว ธมฺมา อิจฺฉิตพฺพา. อุโปสถปุจฺฉกนฺติ อุโปสถปุจฺฉนํ, ตตฺถ ปนฺนรสิเก อุโปสเถ ปกฺขสฺส จาตุทฺทสิยํ จาตุทฺทสิเก เตรสิยํ คนฺตฺวา อุโปสโถ [Pg.60] ปุจฺฉิตพฺโพ. มหาปจฺจริยํ ปน ‘‘ปกฺขสฺส เตรสิยํเยว คนฺตฺวา ‘อยํ อุโปสโถ จาตุทฺทสิโก ปนฺนรสิโก’ติ ปุจฺฉิตพฺพ’’นฺติ วุตฺตํ. อุโปสถทิวเส โอวาทตฺถาย อุปสงฺกมิตพฺพํ. ปาฏิปททิวสโต ปน ปฏฺฐาย ธมฺมสวนตฺถาย คนฺตพฺพํ. อิติ ภควา อญฺญสฺส กมฺมสฺส โอกาสํ อทตฺวา นิรนฺตรํ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก คมนเมว ปญฺญเปสิ. กสฺมา? มนฺทปญฺญตฺตา มาตุคามสฺส. มนฺทปญฺโญ หิ มาตุคาโม, ตสฺมา นิจฺจํ ธมฺมสวนํ พหูปการํ. เอวญฺจ สติ ‘‘ยํ มยํ ชานาม, ตเมว อยฺยา ชานนฺตี’’ติ มานํ อกตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ ปยิรูปาสมานา สาตฺถิกํ ปพฺพชฺชํ กริสฺสนฺติ, ตสฺมา ภควา เอวมกาสิ. ภิกฺขุนิโยปิ ‘‘ยถานุสิฏฺฐํ ปฏิปชฺชิสฺสามา’’ติ สพฺพาเยว นิรนฺตรํ วิหารํ อุปสงฺกมึสุ. วุตฺตญฺเหตํ –

Anvaddhamāsa means 'every half-month,' 'half-month by half-month.' 'Two practices should be desired' means two practices are to be wished for. Uposathapucchaka means 'the asking about the Uposatha.' Therein, on a fifteenth-day Uposatha, one should go on the fourteenth day of the fortnight and ask about the Uposatha; on a fourteenth-day Uposatha, one should go on the thirteenth day and ask. But in the Mahāpaccariya, it is said: 'On the thirteenth day of the fortnight itself, one should go and ask, "Is this Uposatha the fourteenth-day or the fifteenth-day?"' On the Uposatha day, one should approach to receive exhortation. From the first day of the fortnight onward, one should go for the purpose of hearing the Dhamma. Thus, the Blessed One, without granting opportunity for other work, prescribed only the continuous going of the bhikkhunīs to the bhikkhus. Why? Because of the weak wisdom of women. Indeed, a woman is of weak wisdom; therefore, constant hearing of the Dhamma is of great benefit. And this being so, without conceit, thinking, 'What we know, that very thing the venerable sirs know,' and by associating with the Bhikkhu Saṅgha, they will make their going forth fruitful. Therefore, the Blessed One did so. The bhikkhunīs too, thinking, 'We will practice as instructed,' all continuously approached the monastery. For this was said—

‘‘เตน โข ปน สมเยน สพฺโพ ภิกฺขุนิสงฺโฆ โอวาทํ คจฺฉติ. มนุสฺสา อุชฺฌายนฺติ ขิยฺยนฺติ วิปาเจนฺติ ‘ชายาโย อิมา อิเมสํ, ชาริโย อิมา อิเมสํ, อิทานิเม อิมาหิ สทฺธึ อภิรมิสฺสนฺตี’ติ. ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ – ‘น, ภิกฺขเว, สพฺเพน ภิกฺขุนิสงฺเฆน โอวาโท คนฺตพฺโพ, คจฺเฉยฺย เจ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. อนุชานามิ ภิกฺขเว จตูหิ ปญฺจหิ ภิกฺขุนีหิ โอวาทํ คนฺตุ’นฺติ. ปุนปิ ตเถว อุชฺฌายึสุ. ปุน ภควา ‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ทฺเว ติสฺโส ภิกฺขุนิโย โอวาทํ คนฺตุ’’’นฺติ อาห.

Now at that time, the entire Bhikkhunī Saṅgha went to receive exhortation. People complained, disparaged, and spread gossip, saying, 'These are their wives, these are their mistresses; now they will delight together with them.' They reported this matter to the Blessed One. He said: 'Bhikkhus, the entire Bhikkhunī Saṅgha should not go to receive exhortation. Should they go, it is an offense of wrong-doing. I allow, Bhikkhus, four or five bhikkhunīs to go to receive exhortation.' Again, they complained in the same way. Again, the Blessed One said, 'I allow, Bhikkhus, two or three bhikkhunīs to go to receive exhortation.'

ตสฺมา ภิกฺขุนิสงฺเฆน ทฺเว ติสฺโส ภิกฺขุนิโย ยาจิตฺวา เปเสตพฺพา – ‘‘เอถยฺเย, ภิกฺขุสงฺฆํ โอวาทูปสงฺกมนํ ยาจถ, ภิกฺขุนิสงฺโฆ อยฺยา…เป… โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ (จูฬว. ๔๑๓). ตาหิ ภิกฺขุนีหิ อารามํ คนฺตพฺพํ. ตโต โอวาทปฏิคฺคาหกํ เอกํ ภิกฺขุํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา โส ภิกฺขุ เอกาย ภิกฺขุนิยา เอวมสฺส วจนีโย ‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ, อยฺย, ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปาเท วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ, ลภตุ กิร อยฺย ภิกฺขุนิสงฺโฆ โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. เตน ภิกฺขุนา ปาติโมกฺขุทฺเทสโก ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย ‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปาเท วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ, ลภตุ กิร ภนฺเต ภิกฺขุนิสงฺโฆ โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. ปาติโมกฺขุทฺเทสเกน วตฺตพฺโพ ‘‘อตฺถิ โกจิ ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมโต’’ติ. สเจ โหติ โกจิ ภิกฺขุ [Pg.61] ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมโต, ปาติโมกฺขุทฺเทสเกน วตฺตพฺโพ ‘‘อิตฺถนฺนาโม ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมโต, ตํ ภิกฺขุนิสงฺโฆ อุปสงฺกมตู’’ติ.

Therefore, the Bhikkhunī Saṅgha, having requested two or three bhikkhunīs, should send them with this instruction: 'Come, venerable ladies, and ask the Bhikkhu Saṅgha for permission to approach for exhortation. You should say: “Venerable sirs, the Bhikkhunī Saṅgha pays homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha and requests permission to approach for exhortation. May the Bhikkhunī Saṅgha indeed receive permission to approach for exhortation.”' Those bhikkhunīs should go to the monastery. Then, having approached and paid homage to a bhikkhu who is the receiver of the request for exhortation, that bhikkhu should be addressed thus by one bhikkhunī: 'Venerable sir, the Bhikkhunī Saṅgha pays homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha and requests permission to approach for exhortation. May the Bhikkhunī Saṅgha indeed, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.' That bhikkhu should approach the bhikkhu who is the Pātimokkha reciter and say to him: 'Venerable sir, the Bhikkhunī Saṅgha pays homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha and requests permission to approach for exhortation. May the Bhikkhunī Saṅgha indeed, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.' The Pātimokkha reciter should ask: 'Is there any bhikkhu appointed as an exhorter of bhikkhunīs?' If there is a bhikkhu appointed as an exhorter of bhikkhunīs, the Pātimokkha reciter should say: 'The bhikkhu named so-and-so has been appointed as an exhorter of bhikkhunīs; let the Bhikkhunī Saṅgha approach him.'

สเจ น โหติ โกจิ ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมโต, ปาติโมกฺขุทฺเทสเกน วตฺตพฺโพ – ‘‘โก อายสฺมา อุสฺสหติ ภิกฺขุนิโย โอวทิตุ’’นฺติ. สเจ โกจิ ภิกฺขุ อุสฺสหติ ภิกฺขุนิโย โอวทิตุํ, โส จ โหติ อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต, สมฺมนฺนิตฺวา วตฺตพฺโพ – ‘‘อิตฺถนฺนาโม ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมโต, ตํ ภิกฺขุนิสงฺโฆ อุปสงฺกมตู’’ติ.

If there is no bhikkhu appointed as an exhorter of bhikkhunīs, the Pātimokkha reciter should ask: 'Which venerable one is able to exhort the bhikkhunīs?' If a certain bhikkhu is able to exhort the bhikkhunīs, and he is endowed with the eight factors, then having appointed him, it should be said: 'The bhikkhu named so-and-so has been appointed as an exhorter of bhikkhunīs. Let the Bhikkhunī Saṅgha approach him.'

สเจ ปน โกจิ น อุสฺสหติ ภิกฺขุนิโย โอวทิตุํ, ปาติโมกฺขุทฺเทสเกน วตฺตพฺโพ – ‘‘นตฺถิ โกจิ ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมโต, ปาสาทิเกน ภิกฺขุนิสงฺโฆ สมฺปาเทตู’’ติ. เอตฺตาวตา หิ สกลํ สิกฺขตฺตยสงฺคหํ สาสนมาโรจิตํ โหติ. เตน ภิกฺขุนา ‘‘สาธู’’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ปาฏิปเท ภิกฺขุนีนํ อาโรเจตพฺพํ. ภิกฺขุนิสงฺเฆนปิ ตา ภิกฺขุนิโย เปเสตพฺพา ‘‘คจฺฉถยฺเย, ปุจฺฉถ ‘กึ อยฺย ลภติ ภิกฺขุนิสงฺโฆ โอวาทูปสงฺกมน’’’นฺติ. ตาหิ ‘‘สาธุ อยฺเย’’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อารามํ คนฺตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วตฺตพฺพํ – ‘‘กึ อยฺย ลภติ ภิกฺขุนิสงฺโฆ โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. เตน วตฺตพฺพํ – ‘‘นตฺถิ โกจิ ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมโต, ปาสาทิเกน ภิกฺขุนิสงฺโฆ สมฺปาเทตู’’ติ. ตาหิ ‘‘สาธุ อยฺยา’’ติ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพํ. เอกโต อาคตานํ วเสน เจตํ วุตฺตํ, ตาสุ ปน เอกาย ภิกฺขุนิยา วตฺตพฺพญฺจ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพญฺจ, อิตรา ตสฺสา สหายิกา.

If, however, no one is able to exhort the bhikkhunīs, the Pātimokkha reciter should say: 'There is no bhikkhu appointed as an exhorter of bhikkhunīs. Let the Bhikkhunī Saṅgha accomplish the training with inspiring confidence.' For by this much, the entire teaching, which comprises the threefold training, is announced. That bhikkhu, having accepted with 'Good,' should inform the bhikkhunīs on the first day of the fortnight. The Bhikkhunī Saṅgha should also send those bhikkhunīs, instructing them, 'Go, venerable ladies, and ask: “Venerable sir, does the Bhikkhunī Saṅgha receive permission to approach for exhortation?”' They, having accepted with 'Very well, venerable lady,' should go to the monastery, approach that bhikkhu, and speak thus: 'Venerable sir, does the Bhikkhunī Saṅgha receive permission to approach for exhortation?' He should say: 'There is no bhikkhu appointed as an exhorter of bhikkhunīs. Let the Bhikkhunī Saṅgha accomplish the training with inspiring confidence.' They should accept with 'Very well, venerable sir.' And this is said with reference to those who have come together, but among them, one bhikkhunī should speak and accept; the others are her companions.

สเจ ปน ภิกฺขุนิสงฺโฆ วา ภิกฺขุสงฺโฆ วา น ปูรติ, อุภยโตปิ วา คณมตฺตเมว ปุคฺคลมตฺตํ วา โหติ, เอกา ภิกฺขุนี วา พหูหิ ภิกฺขุนุปสฺสเยหิ โอวาทตฺถาย เปสิตา โหติ, ตตฺรายํ วจนกฺกโม – ‘‘ภิกฺขุนิโย อยฺย ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปาเท วนฺทนฺติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจนฺติ, ลภนฺตุ กิร อยฺย ภิกฺขุนิโย โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. ‘‘อหํ อยฺย ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปาเท วนฺทามิ; โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจามิ, ลภามหํ อยฺย โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ.

If, however, the Bhikkhunī Saṅgha or the Bhikkhu Saṅgha is not complete, or if on both sides there is only a group or only an individual, or if one bhikkhunī has been sent from many bhikkhunī residences for the purpose of exhortation, in that case this is the sequence of speech: 'Venerable sir, the bhikkhunīs pay homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha and request permission to approach for exhortation. May the bhikkhunīs indeed, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.' 'Venerable sir, I pay homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha; I request permission to approach for exhortation. May I, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.'

‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ [Pg.62] อยฺย อยฺยานํ ปาเท วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ, ลภตุ กิร อยฺย ภิกฺขุนีสงฺโฆ โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. ‘‘ภิกฺขุนิโย อยฺย อยฺยานํ ปาเท วนฺทนฺติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจนฺติ, ลภนฺตุ กิร อยฺย ภิกฺขุนิโย โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. ‘‘อหํ อยฺย อยฺยานํ ปาเท วนฺทามิ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจามิ, ลภามหํ อยฺย โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ.

'Venerable sir, the Bhikkhunī Saṅgha pays homage at the feet of the venerable ones and requests permission to approach for exhortation. May the Bhikkhunī Saṅgha indeed, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.' 'Venerable sir, the bhikkhunīs pay homage at the feet of the venerable ones and request permission to approach for exhortation. May the bhikkhunīs indeed, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.' 'Venerable sir, I pay homage at the feet of the venerable ones and request permission to approach for exhortation. May I, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.'

‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ อยฺย อยฺยสฺส ปาเท วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ, ลภตุ กิร อยฺย ภิกฺขุนิสงฺโฆ โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. ‘‘ภิกฺขุนิโย อยฺย อยฺยสฺส ปาเท วนฺทนฺติ; โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจนฺติ, ลภนฺตุ กิร อยฺย ภิกฺขุนิโย โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. ‘‘อหํ อยฺย อยฺยสฺส ปาเท วนฺทามิ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจามิ, ลภามหํ อยฺย โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ.

'Venerable sir, the Bhikkhunī Saṅgha pays homage at the feet of the venerable one and requests permission to approach for exhortation. May the Bhikkhunī Saṅgha indeed, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.' 'Venerable sir, the bhikkhunīs pay homage at the feet of the venerable one and request permission to approach for exhortation. May the bhikkhunīs indeed, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.' 'Venerable sir, I pay homage at the feet of the venerable one and request permission to approach for exhortation. May I, venerable sir, receive permission to approach for exhortation.'

‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ จ อยฺย ภิกฺขุนิโย จ ภิกฺขุนี จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อยฺยานํ อยฺยสฺส ปาเท วนฺทติ วนฺทนฺติ วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ ยาจนฺติ ยาจติ, ลภตุ กิร ลภนฺตุ กิร ลภตุ กิร อยฺย ภิกฺขุนิสงฺโฆ จ ภิกฺขุนิโย จ ภิกฺขุนี จ โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ.

Venerable sir, the community of bhikkhunīs pays homage, the bhikkhunīs pay homage, and a bhikkhunī pays homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha, of the venerable ones, and of the venerable sir; and the community of bhikkhunīs requests, the bhikkhunīs request, and a bhikkhunī requests the approach for exhortation. Indeed, venerable sir, may the community of bhikkhunīs receive, may the bhikkhunīs receive, and may a bhikkhunī receive the approach for exhortation.

เตนปิ ภิกฺขุนา อุโปสถกาเล เอวํ วตฺตพฺพํ – ‘‘ภิกฺขุนิโย ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปาเท วนฺทนฺติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจนฺติ, ลภนฺตุ กิร ภนฺเต ภิกฺขุนิโย โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ. ‘‘ภิกฺขุนี ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปาเท วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ, ลภตุ กิร ภนฺเต ภิกฺขุนี โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ.

By that monk, too, at the time of the Uposatha, it should be said thus: 'Venerable sirs, the bhikkhunīs pay homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha and request the approach for exhortation. Indeed, may the bhikkhunīs, venerable sirs, receive the approach for exhortation.' 'Venerable sir, a bhikkhunī pays homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha and requests the approach for exhortation. Indeed, may the bhikkhunī, venerable sir, receive the approach for exhortation.'

‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย ภนฺเต, ภิกฺขุนี ภนฺเต อายสฺมนฺตานํ ปาเท วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ, ลภตุ กิร ภนฺเต ภิกฺขุนี โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ.

'Venerable sirs, the community of bhikkhunīs; venerable sirs, the bhikkhunīs; venerable sirs, a bhikkhunī pays homage at the feet of the venerable ones and requests the approach for exhortation. Indeed, may a bhikkhunī, venerable sirs, receive the approach for exhortation.'

‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ จ ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย จ ภิกฺขุนี จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อายสฺมนฺตานํ ปาเท วนฺทติ วนฺทนฺติ วนฺทติ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ ยาจติ ยาจนฺติ ยาจติ, ลภตุ กิร ลภนฺตุ กิร ลภตุ กิร ภนฺเต ภิกฺขุนิสงฺโฆ จ ภิกฺขุนิโย จ ภิกฺขุนี จ โอวาทูปสงฺกมน’’นฺติ.

Venerable sirs, the community of bhikkhunīs pays homage, the bhikkhunīs pay homage, and a bhikkhunī pays homage at the feet of the Bhikkhu Saṅgha or of the venerable ones; and the community of bhikkhunīs requests, the bhikkhunīs request, and a bhikkhunī requests the approach for exhortation. Indeed, venerable sirs, may the community of bhikkhunīs receive, may the bhikkhunīs receive, and may a bhikkhunī receive the approach for exhortation.

ปาติโมกฺขุทฺเทสเกนาปิ สเจ สมฺมโต ภิกฺขุ อตฺถิ, ปุริมนเยเนว ตํ ภิกฺขุนิโย, ตํ ภิกฺขุนี, ตํ ภิกฺขุนิสงฺโฆ จ ภิกฺขุนิโย จ ภิกฺขุนี จ อุปสงฺกมนฺตุ อุปสงฺกมตุ อุปสงฺกมตูติ วตฺตพฺพํ. สเจ นตฺถิ, ปาสาทิเกน [Pg.63] ภิกฺขุนิสงฺโฆ จ ภิกฺขุนิโย จ ภิกฺขุนี จ สมฺปาเทตุ สมฺปาเทนฺตุ สมฺปาเทตูติ วตฺตพฺพํ.

If there is a monk appointed as a Pātimokkha reciter, it should be said that, in the former manner, the bhikkhunīs are to approach him, a bhikkhunī is to approach him, and the community of bhikkhunīs is to approach him. If there is not, it should be said that the community of bhikkhunīs is to accomplish this through an inspiring person, the bhikkhunīs are to accomplish this, and a bhikkhunī is to accomplish this.

โอวาทปฏิคฺคาหเกน ปาฏิปเท ปจฺจาหริตฺวา ตเถว วตฺตพฺพํ. โอวาทํ ปน พาลคิลานคมิเก ฐเปตฺวา อญฺโญ สเจปิ อารญฺญโก โหติ, อปฺปฏิคฺคเหตุํ น ลภติ. วุตฺตญฺเหตํ ภควตา –

By the recipient of the exhortation, having brought it back on the first day of the lunar fortnight, it should be reported in that very way. As for the exhortation, setting aside the foolish, the sick, and those setting out on a journey, even if another monk is a forest-dweller, he is not permitted not to accept it. For this was said by the Blessed One—

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ฐเปตฺวา พาลํ ฐเปตฺวา คิลานํ ฐเปตฺวา คมิกํ อวเสเสหิ โอวาทํ คเหตุ’’นฺติ (จูฬว. ๔๑๔).

'Monks, setting aside the foolish, setting aside the sick, setting aside one setting out on a journey, I allow the exhortation to be accepted by the remaining monks.'

ตตฺถ โย จาตุทฺทสิกปนฺนรสิเกสุ วา อุโปสเถสุ ปาฏิปเท วา คนฺตุกาโม, โส คมิโก ทุติยปกฺขทิวเส คจฺฉนฺโตปิ อคฺคเหตุํ น ลภติ, ‘‘น, ภิกฺขเว, โอวาโท น คเหตพฺโพ, โย น คณฺเหยฺย, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสา’’ติ (จูฬว. ๔๑๔) วุตฺตํ อาปตฺตึ อาปชฺชติเยว. โอวาทํ คเหตฺวา จ อุโปสถคฺเค อนาโรเจตุํ วา ปาฏิปเท ภิกฺขุนีนํ อปจฺจาหริตุํ วา น วฏฺฏติ. วุตฺตญฺเหตํ –

Among these, whoever desires to travel on the Uposatha days of the fourteenth or fifteenth, or on the first day of the fortnight, he is a 'gamika' (one setting out on a journey). Even one who is leaving on the second day of the fortnight is not permitted not to accept it. He indeed incurs the offense spoken of: 'Monks, the exhortation must indeed be accepted. Whoever should not accept it, commits an offense of wrong-doing.' And having accepted the exhortation, it is not proper not to announce it in the Uposatha hall, or not to bring it back to the bhikkhunīs on the first day of the fortnight. For this has been said:

‘‘น, ภิกฺขเว, โอวาโท น อาโรเจตพฺโพ. โย น อาโรเจยฺย, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสา’’ติ (จูฬว. ๔๑๕).

'Monks, the exhortation must indeed be announced. Whoever should not announce it, commits an offense of wrong-doing.'

อปรมฺปิ วุตฺตํ –

Further, it was said:

‘‘น, ภิกฺขเว, โอวาโท น ปจฺจาหริตพฺโพ. โย น ปจฺจาหเรยฺย, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสา’’ติ (จูฬว. ๔๑๕).

'Monks, the exhortation must indeed be brought back. Whoever should not bring it back, commits an offense of wrong-doing.'

ตตฺถ อารญฺญเกน ปจฺจาหรณตฺถํ สงฺเกโต กาตพฺโพ. วุตฺตญฺเหตํ – ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, อารญฺญเกน ภิกฺขุนา โอวาทํ คเหตุํ, สงฺเกตญฺจ กาตุํ, อตฺร ปฏิหริสฺสามี’’ติ. ตสฺมา อารญฺญโก ภิกฺขุ สเจ ภิกฺขุนีนํ วสนคาเม ภิกฺขํ ลภติ, ตตฺเถว จริตฺวา ภิกฺขุนิโย ทิสฺวา อาโรเจตฺวา คนฺตพฺพํ. โน จสฺส ตตฺถ ภิกฺขา สุลภา โหติ, สามนฺตคาเม จริตฺวา ภิกฺขุนีนํ คามํ อาคมฺม ตเถว กาตพฺพํ. สเจ ทูรํ คนฺตพฺพํ โหติ, สงฺเกโต กาตพฺโพ – ‘‘อหํ อมุกํ นาม ตุมฺหากํ คามทฺวาเร สภํ วา มณฺฑปํ วา รุกฺขมูลํ วา อุปสงฺกมิสฺสามิ, ตตฺถ อาคจฺเฉยฺยาถา’’ติ[Pg.64]. ภิกฺขุนีหิ ตตฺถ คนฺตพฺพํ, อคนฺตุํ น ลพฺภติ. วุตฺตญฺเหตํ – ‘‘น, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนิยา สงฺเกตํ น คนฺตพฺพํ. ยา น คจฺเฉยฺย, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสา’’ติ (จูฬว. ๔๑๕).

In this matter, an arrangement for bringing it back should be made by a forest-dwelling monk. For this has been said: 'Monks, I allow a forest-dwelling monk to accept the exhortation and to make an arrangement, saying, "I will bring it back here."' Therefore, if a forest-dwelling monk obtains alms in the village where the bhikkhunīs reside, having wandered for alms there and seen the bhikkhunīs, he should announce it and then depart. If alms are not easily obtained for him there, having wandered for alms in a nearby village and come to the bhikkhunīs' village, he should do the same. If he must go far, an arrangement should be made: 'I will approach a certain hall, pavilion, or the foot of a tree at your village gate; you should come there.' The bhikkhunīs must go there; it is not permitted not to go. For this has been said: 'Monks, a bhikkhunī must indeed go to the appointed place. Whichever one should not go, commits an offense of wrong-doing.'

อุภโตสงฺเฆ ตีหิ ฐาเนหิ ปวาเรตพฺพนฺติ เอตฺถ ภิกฺขุนีหิ จาตุทฺทเส อตฺตนา ปวาเรตฺวา อุโปสเถ ภิกฺขุสงฺเฆ ปวาเรตพฺพํ. วุตฺตญฺเหตํ –

Regarding the text, 'In both Saṅghas, one should invite criticism on three grounds,' in this context, the bhikkhunīs, having performed the Pavāraṇā among themselves on the fourteenth day, should perform the Pavāraṇā in the presence of the Bhikkhu Saṅgha on the Uposatha day. For this has been said:

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, อชฺชตนาย ปวาเรตฺวา อปรชฺชุ ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรตุ’’นฺติ (จูฬว. ๔๒๗).

'Monks, I allow that, having performed the Pavāraṇā for today, one may perform the Pavāraṇā in the presence of the Bhikkhu Saṅgha on the next day.'

ภิกฺขุนิขนฺธเก วุตฺตนเยเนว เจตฺถ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ. วุตฺตญฺเหตํ –

And here the legal decision should be understood in accordance with the method stated in the Bhikkhunīkhandhaka. For this has been said:

‘‘เตน โข ปน สมเยน สพฺโพ ภิกฺขุนิสงฺโฆ ปวาเรนฺโต โกลาหลมกาสิ. ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ. อนุชานามิ, ภิกฺขเว, เอกํ ภิกฺขุนึ พฺยตฺตํ ปฏิพลํ สมฺมนฺนิตุํ ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อตฺถาย ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรตุํ. เอวญฺจ ปน, ภิกฺขเว, สมฺมนฺนิตพฺพา. ปฐมํ ภิกฺขุนี ยาจิตพฺพา, ยาจิตฺวา พฺยตฺตาย ภิกฺขุนิยา ปฏิพลาย สงฺโฆ ญาเปตพฺโพ –

Now at that time, the entire Bhikkhunī Saṅgha made a loud noise while performing Pavāraṇā. They reported this matter to the Blessed One. “Bhikkhus, I allow one bhikkhunī who is skilled and capable to be appointed to perform Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha for the benefit of the Bhikkhunī Saṅgha. And thus, Bhikkhus, she should be appointed. First, a bhikkhunī should be requested. Having requested, the skilled and capable bhikkhunī should inform the Saṅgha:

‘‘สุณาตุ เม, อยฺเย สงฺโฆ, ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, สงฺโฆ อิตฺถนฺนามํ ภิกฺขุนึ สมฺมนฺเนยฺย ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อตฺถาย ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรตุํ. เอสา ญตฺติ.

“Venerable ladies, may the Saṅgha listen to me. If it is the proper time for the Saṅgha, the Saṅgha should appoint the bhikkhunī named so-and-so to perform Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha for the benefit of the Bhikkhunī Saṅgha. This is the motion.”

‘‘สุณาตุ เม, อยฺเย สงฺโฆ, สงฺโฆ อิตฺถนฺนามํ ภิกฺขุนึ สมฺมนฺเนยฺย ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อตฺถาย ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรตุํ. ยสฺสา อยฺยาย ขมติ อิตฺถนฺนามาย ภิกฺขุนิยา สมฺมุติ ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อตฺถาย ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรตุํ, สา ตุณฺหสฺส; ยสฺสา นกฺขมติ, สา ภาเสยฺย.

“Venerable ladies, may the Saṅgha listen to me. The Saṅgha should appoint the bhikkhunī named so-and-so to perform Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha for the benefit of the Bhikkhunī Saṅgha. Whichever venerable lady approves of the appointment of the bhikkhunī named so-and-so to perform Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha for the benefit of the Bhikkhunī Saṅgha, she should be silent; whoever does not approve, she should speak.”

‘‘สมฺมตา สงฺเฆน อิตฺถนฺนามา ภิกฺขุนี ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส อตฺถาย ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรตุํ. ขมติ สงฺฆสฺส, ตสฺมา ตุณฺหี, เอวเมตํ ธารยามี’’ติ (จูฬว. ๔๒๗).

“The bhikkhunī named so-and-so has been appointed by the Saṅgha to perform Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha for the benefit of the Bhikkhunī Saṅgha. It is agreeable to the Saṅgha, therefore it is silent. Thus do I hold it.”

ตาย [Pg.65] สมฺมตาย ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุนิสงฺฆํ อาทาย ภิกฺขุสงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ อยฺย, ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรติ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา. วทตยฺย ภิกฺขุสงฺโฆ ภิกฺขุนิสงฺฆํ อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺโต ปฏิกริสฺสติ. ทุติยมฺปิ อยฺย, ตติยมฺปิ อยฺย, ภิกฺขุนิสงฺโฆ…เป… ปฏิกริสฺสตี’’ติ.

That appointed bhikkhunī, taking the Bhikkhunī Saṅgha, having approached the Bhikkhu Saṅgha, having arranged her upper robe over one shoulder, and having raised her hands in reverence, should speak thus: “Venerable sirs, the Bhikkhunī Saṅgha performs Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. Venerable sirs, may the Bhikkhu Saṅgha speak to the Bhikkhunī Saṅgha out of compassion; upon seeing a fault, it will make amends. A second time, venerable sirs… A third time, venerable sirs, the Bhikkhunī Saṅgha… will make amends.”

สเจ ภิกฺขุนิสงฺโฆ น ปูรติ, ‘‘ภิกฺขุนิโย อยฺย ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรนฺติ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทตยฺย ภิกฺขุสงฺโฆ ภิกฺขุนิโย อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺติโย ปฏิกริสฺสนฺตี’’ติ จ, ‘‘อหํ อยฺย ภิกฺขุสงฺฆํ ปวาเรมิ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทตุ มํ อยฺย ภิกฺขุสงฺโฆ อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺตี ปฏิกริสฺสามี’’ติ จ เอวํ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ.

If the Bhikkhunī Saṅgha is not complete, this should be said three times: “Venerable sirs, the bhikkhunīs perform Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. Venerable sirs, may the Bhikkhu Saṅgha speak to the bhikkhunīs out of compassion; upon seeing any faults, they will make amends.” And: “Venerable sirs, I perform Pavāraṇā with the Bhikkhu Saṅgha—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. Venerable sirs, may the Bhikkhu Saṅgha speak to me out of compassion; upon seeing any faults, I will make amends.”

สเจ ภิกฺขุสงฺโฆ น ปูรติ, ‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ อยฺยา อยฺเย ปวาเรติ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทนฺตยฺยา ภิกฺขุนิสงฺฆํ อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺโต ปฏิกริสฺสตี’’ติ จ, ‘‘ภิกฺขุนิสงฺโฆ อยฺย อยฺยํ ปวาเรติ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทตยฺโย ภิกฺขุนิสงฺฆํ อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺโต ปฏิกริสฺสตี’’ติ จ เอวํ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ.

If the Bhikkhu Saṅgha is not complete, this should be said three times: “Venerable sirs, the Bhikkhunī Saṅgha performs Pavāraṇā with the venerable ones—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. May the venerable ones speak to the Bhikkhunī Saṅgha out of compassion; upon seeing a fault, it will make amends.” And: “Venerable sir, the Bhikkhunī Saṅgha performs Pavāraṇā with the venerable one—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. May the venerable one speak to the Bhikkhunī Saṅgha out of compassion; upon seeing a fault, it will make amends.”

อุภินฺนํ อปาริปูริยา ‘‘ภิกฺขุนิโย อยฺยา อยฺเย ปวาเรนฺติ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทนฺตยฺยา ภิกฺขุนิโย อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺติโย ปฏิกริสฺสนฺตี’’ติ จ, ‘‘ภิกฺขุนิโย อยฺย อยฺยํ ปวาเรนฺติ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทตยฺโย ภิกฺขุนิโย อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺติโย ปฏิกริสฺสนฺตี’’ติ จ, ‘‘อหํ อยฺยา อยฺเย ปวาเรมิ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทนฺตุ มํ อยฺยา อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺตี ปฏิกริสฺสามี’’ติ จ, ‘‘อหํ อยฺย อยฺยํ ปวาเรมิ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา, วทตุ มํ อยฺโย อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺตี ปฏิกริสฺสามี’’ติ จ เอวํ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ.

In the case of the incompleteness of both, this should be said three times: “Venerable sirs, the bhikkhunīs perform Pavāraṇā with the venerable ones—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. May the venerable ones speak to the bhikkhunīs out of compassion; upon seeing any faults, they will make amends.” And: “Venerable sir, the bhikkhunīs perform Pavāraṇā with the venerable one—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. May the venerable one speak to the bhikkhunīs out of compassion; upon seeing any faults, they will make amends.” And: “Venerable sirs, I perform Pavāraṇā with the venerable ones—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. May the venerable ones speak to me out of compassion; upon seeing any faults, I will make amends.” And: “Venerable sir, I perform Pavāraṇā with the venerable one—whether by what has been seen, by what has been heard, or by suspicion. May the venerable one speak to me out of compassion; upon seeing any faults, I will make amends.”

มานตฺตจรณญฺจ อุปสมฺปทาปริเยสนา จ ยถาฐาเนเยว อาวิ ภวิสฺสติ.

The practicing of mānatta and the seeking of higher ordination will become manifest in their respective Pāḷi sections.

น [Pg.66] ภิกฺขุนิยา เกนจิ ปริยาเยนาติ ทสหิ วา อกฺโกสวตฺถูหิ อญฺเญน วา เกนจิ ปริยาเยน ภิกฺขุ เนว อกฺโกสิตพฺโพ, น ปริภาสิตพฺโพ, น ภเยน ตชฺเชตพฺโพ. โอวโฏติ ปิหิโต วาริโต ปฏิกฺขิตฺโต. วจนเยว วจนปโถ. อโนวโฏติ อปิหิโต อวาริโต อปฺปฏิกฺขิตฺโต. ตสฺมา ภิกฺขุนิยา อาธิปจฺจฏฺฐาเน เชฏฺฐกฏฺฐาเน ฐตฺวา ‘‘เอวํ อภิกฺกม, เอวํ ปฏิกฺกม, เอวํ นิวาเสหิ, เอวํ ปารุปาหี’’ติ เกนจิ ปริยาเยน เนว ภิกฺขุ โอวทิตพฺโพ, น อนุสาสิตพฺโพ. โทสํ ปน ทิสฺวา ‘‘ปุพฺเพ มหาเถรา น เอวํ อภิกฺกมนฺติ, น ปฏิกฺกมนฺติ, น นิวาเสนฺติ, น ปารุปนฺติ, อีทิสํ กาสาวมฺปิ น ธาเรนฺติ, น เอวํ อกฺขีนิ อญฺเชนฺตี’’ติอาทินา นเยน วิชฺชมานโทสํ ทสฺเสตุํ วฏฺฏติ. ภิกฺขูหิ ปน ‘‘อยํ วุฑฺฒสมณี เอวํ นิวาเสติ, เอวํ ปารุปติ, มา เอวํ นิวาเสหิ, มา เอวํ ปารุปาหิ, มา ติลกมฺมปณฺณกมฺมาทีนิ กโรหี’’ติ ยถาสุขํ ภิกฺขุนึ โอวทิตุํ อนุสาสิตุํ วฏฺฏติ.

“A bhikkhunī should not by any means”: A bhikkhu should not be reviled or scolded by a bhikkhunī, whether through the ten grounds for abuse or by any other means; he should not be threatened with fear. “Restricted” means closed, forbidden, rejected. The path of speech is the speech itself. “Unrestricted” means not closed, not forbidden, not rejected. Therefore, a bhikkhunī, standing in a position of authority or seniority, should not by any means admonish or instruct a bhikkhu, saying, “Go forward thus, return thus, wear your lower robe thus, wear your upper robe thus.” However, upon seeing a fault, it is proper to point out the existing fault by the method of saying, “In the past, the great elders did not go forward thus, did not return thus, did not wear their lower robes thus, did not wear their upper robes thus, did not wear such saffron robes, did not apply eyeliner thus,” and so on. But it is proper for bhikkhus to admonish and instruct a bhikkhunī as they wish, saying, “This old nun wears her lower robe thus and her upper robe thus; do not wear your lower robe thus, do not wear your upper robe thus, do not engage in activities such as pressing sesame seeds or picking vegetables.”

สมคฺคมฺหยฺยาติ ภณนฺตนฺติ ‘‘สมคฺคา อมฺห อยฺย’’ อิติ ภณนฺตํ ภิกฺขุนิสงฺฆํ. อญฺญํ ธมฺมํ ภณตีติ อญฺญํ สุตฺตนฺตํ วา อภิธมฺมํ วา. สมคฺคมฺหยฺยาติ วจเนน หิ โอวาทํ ปจฺจาสีสนฺติ, ตสฺมา ฐเปตฺวา โอวาทํ อญฺญํ ธมฺมํ ภณนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. โอวาทํ อนิยฺยาเทตฺวาติ เอโส ภคินิโย โอวาโทติ อวตฺวา.

The phrase “to one saying, ‘We are in harmony’” refers to the Bhikkhunī Saṅgha saying, “Venerable sir, we are in harmony.” “He speaks another teaching” means another Suttanta or Abhidhamma. Indeed, by the words “We are in harmony,” they expect the exhortation. Therefore, for one who, setting aside the exhortation, speaks of another teaching, there is an offense of wrong-doing. “Without delivering the exhortation” means without saying, “Sisters, this is the exhortation.”

๑๕๐. อธมฺมกมฺเมติอาทีสุ ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุติกมฺมํ กมฺมนฺติ เวทิตพฺพํ. ตตฺถ อธมฺมกมฺเม ทฺวินฺนํ นวกานํ วเสน อฏฺฐารส ปาจิตฺติยานิ. ธมฺมกมฺเม ทุติยสฺส นวกสฺส อวสานปเท อนาปตฺติ, เสเสสุ สตฺตรส ทุกฺกฏานิ.

150. In the passages beginning with `Adhammakamme`, the act of appointing an instructor of bhikkhunīs should be understood as the 'act' (`kamma`). Therein, in an unlawful act, there are eighteen pācittiya offenses by way of the two groups of nine. In a lawful act, there is no offense in the final clause of the second group of nine; in the remaining seventeen clauses, there are dukkaṭa offenses.

๑๕๒. อุทฺเทสํ เทนฺโตติ อฏฺฐนฺนํ ครุธมฺมานํ ปาฬึ อุทฺทิสนฺโต. ปริปุจฺฉํ เทนฺโตติ ตสฺสาเยว ปคุณาย ครุธมฺมปาฬิยา อฏฺฐกถํ กเถนฺโตติ อตฺโถ. โอสาเรหิ อยฺยาติ วุจฺจมาโน โอสาเรตีติ เอวํ วุจฺจมาโน อฏฺฐครุธมฺมปาฬึ โอสาเรตีติ อตฺโถ. เอวํ อุทฺเทสํ เทนฺโต, ปริปุจฺฉํ เทนฺโต, โย จ โอสาเรหีติ วุจฺจมาโน อฏฺฐ ครุธมฺเม ภณติ, ตสฺส ปาจิตฺติเยน อนาปตฺติ. อญฺญํ ธมฺมํ ภณนฺตสฺส ทุกฺกเฏน อนาปตฺติ. ปญฺหํ ปุจฺฉติ, ปญฺหํ ปุฏฺโฐ กเถตีติ ภิกฺขุนี ครุธมฺมนิสฺสิตํ วา ขนฺธาทินิสฺสิตํ วา ปญฺหํ ปุจฺฉติ, ตํ โย ภิกฺขุ กเถติ, ตสฺสาปิ [Pg.67] อนาปตฺติ. อญฺญสฺสตฺถาย ภณนฺตนฺติ จตุปริสตึ ธมฺมํ เทเสนฺตํ ภิกฺขุํ อุปสงฺกมิตฺวา ภิกฺขุนิโย สุณนฺติ, ตตฺราปิ ภิกฺขุสฺส อนาปตฺติ. สิกฺขมานาย สามเณริยาติ เอตาสํ เทเสนฺตสฺสาปิ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานตฺถเมว.

152. 'Giving the recitation' means reciting the Pāḷi of the eight grave rules. 'Giving the questioning' means explaining the commentary on that very well-learned Pāḷi of the grave rules; this is the meaning. 'When told, "Recite, venerable sir," he recites' means, being addressed thus, he recites the Pāḷi of the eight grave rules; this is the meaning. Thus, for one who gives the recitation, gives the questioning, or, being told, "Recite," speaks the eight grave rules, there is no offense of pācittiya. For one who speaks another Dhamma, there is no offense of dukkaṭa. 'Asks a question; a question having been asked, he answers' means: a bhikkhunī asks a question based on the grave rules or based on the aggregates, etc., and whichever bhikkhu answers it, for him also there is no offense. 'Speaking for another's benefit' means: bhikkhunīs approach a bhikkhu teaching the Dhamma to the fourfold assembly and listen; therein also, for the bhikkhu, there is no offense. 'For a probationer or a novice nun' means: for one teaching them also, there is no offense. The rest is of clear meaning.

ปทโสธมฺมสมุฏฺฐานํ – วาจโต จ วาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ ติเวทนนฺติ.

It has an origin from the Dhamma clause by clause. It arises from speech and from speech with intention. It is an action, there is no exemption through misperception, it is unintentional, an offense by formulation, a verbal action, involving three kinds of consciousness and three kinds of feeling.

โอวาทสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The first training rule concerning exhortation is concluded.

๒. อตฺถงฺคตสิกฺขาปทวณฺณนา

2. The Explanation of the Training Rule Concerning Sunset

๑๕๓. ทุติยสิกฺขาปเท – ปริยาเยนาติ วาเรน, ปฏิปาฏิยาติ อตฺโถ. อธิเจตโสติ อธิจิตฺตวโต, สพฺพจิตฺตานํ อธิเกน อรหตฺตผลจิตฺเตน สมนฺนาคตสฺสาติ อตฺโถ. อปฺปมชฺชโตติ นปฺปมชฺชโต, อปฺปมาเทน กุสลานํ ธมฺมานํ สาตจฺจกิริยาย สมนฺนาคตสฺสาติ วุตฺตํ โหติ. มุนิโนติ ‘‘โย มุนาติ อุโภ โลเก, มุนิ เตน ปวุจฺจตี’’ติ (ธ. ป. ๒๖๙) เอวํ อุภยโลกมุนเนน วา, โมนํ วุจฺจติ ญาณํ, เตน ญาเณน สมนฺนาคตตฺตา วา ขีณาสโว มุนิ นาม วุจฺจติ, ตสฺส มุนิโน. โมนปเถสุ สิกฺขโตติ อรหตฺตญาณสงฺขาตสฺส โมนสฺส ปเถสุ สตฺตตึสโพธิปกฺขิยธมฺเมสุ ตีสุ วา สิกฺขาสุ สิกฺขโต. อิทญฺจ ปุพฺพภาคปฏิปทํ คเหตฺวา วุตฺตํ, ตสฺมา เอวํ ปุพฺพภาเค สิกฺขโต อิมาย สิกฺขาย มุนิภาวํ ปตฺตสฺส มุนิโนติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. โสกา น ภวนฺติ ตาทิโนติ ตาทิสสฺส ขีณาสวมุนิโน อพฺภนฺตเร อิฏฺฐวิโยคาทิวตฺถุกา โสกา น สนฺติ. อถ วา ตาทิโนติ ตาทิลกฺขณสมนฺนาคตสฺส เอวรูปสฺส มุนิโน โสกา น ภวนฺตีติ อยเมตฺถ อตฺโถ. อุปสนฺตสฺสาติ ราคาทีนํ อุปสเมน อุปสนฺตสฺส. สทา สตีมโตติ สติเวปุลฺลปฺปตฺตตฺตา นิจฺจกาลํ สติยา อวิรหิตสฺส. อากาเส อนฺตลิกฺเขติ อนฺตลิกฺขสงฺขาเต อากาเส, น กสิณุคฺฆาฏิเม, น ปน รูปปริจฺเฉเท. จงฺกมติปิ ติฏฺฐติปีติ ตาสํ ภิกฺขุนีนํ กถํ [Pg.68] สุตฺวา ‘‘อิมา ภิกฺขุนิโย มํ ‘เอตฺตกเมว อยํ ชานาตี’ติ อวมญฺญนฺติ, หนฺท ทานิ เอตาสํ อตฺตโน อานุภาวํ ทสฺเสมี’’ติ ธมฺมพหุมานํ อุปฺปาเทตฺวา อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย เอวรูปํ อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสสิ – ‘‘อากาเส อนฺตลิกฺเข จงฺกมติปิ…เป… อนฺตรธายติปี’’ติ. ตตฺถ อนฺตรธายติปีติ อนฺตรธายติปิ อทสฺสนมฺปิ คจฺฉตีติ อตฺโถ. ตญฺเจว อุทานํ ภณติ อญฺญญฺจ พหุํ พุทฺธวจนนฺติ เถโร กิร อตฺตโน ภาตุเถรสฺส สนฺติเก –

153. In the second training rule: `pariyāyena` means by turn, by order; this is the meaning. `Adhicetaso` means one with a superior mind, that is, one endowed with the arahatta-phala-citta, the mind of the fruit of arahantship, which is superior to all minds; this is the meaning. `Appamajjato` means not negligent; it is said to mean one endowed with the constant practice of wholesome states through heedfulness. `Munino`: 'One who knows both worlds is therefore called a muni.' Thus, either by knowing both worlds, or because wisdom is called `mona`, and one is endowed with that wisdom, one whose taints are destroyed is called a `muni`; it refers to such a `muni`. `Monapathesu sikkhato` means training in the paths of `mona` (wisdom)—that is, in the thirty-seven factors of enlightenment which are the paths to the wisdom called arahatta-ñāṇa, or in the three trainings. And this is said taking the preliminary practice as the basis. Therefore, the meaning here should be understood thus: for a `muni` who, while training in the preliminary stage, has attained the state of a `muni` by this training. `Sokā na bhavanti tādino`: for such a taint-destroyed `muni`, there are no sorrows within based on such causes as separation from what is liked. Alternatively, `tādino` means for such a `muni` endowed with the characteristic of 'suchness', sorrows do not arise; this is the meaning here. `Upasantassa` means one who is peaceful through the calming of defilements such as lust. `Sadā satīmato` means one who, having reached the fullness of mindfulness, is never without mindfulness at all times. `Ākāse antalikkhe`: in the space called `antalikkha`; not the space derived from removing a kasiṇa, nor the space that is the delimitation of form. `Caṅkamati pi tiṭṭhati pi`: Having heard the talk of those bhikkhunīs, he thought, “These bhikkhunīs look down on me, thinking, ‘This one knows only this much.’ Come now, I will show them my power.” Having generated great respect for the Dhamma, he entered the fourth jhāna, which is the basis for higher knowledge, and having emerged, he displayed such a marvel of psychic power: “In the space, in the sky, he walks... he disappears.” Therein, `antaradhāyati pi` means he disappears, he becomes unseen; this is the meaning. Regarding the phrase `tañceva udānaṃ bhaṇati aññañca bahuṃ buddhavacanaṃ`: it is said that the Elder, in the presence of his elder brother—

‘‘ปทุมํ ยถา โกกนุทํ สุคนฺธํ,ปาโต สิยา ผุลฺลมวีตคนฺธํ;

องฺคีรสํ ปสฺส วิโรจมานํ,ตปนฺตมาทิจฺจมิวนฺตลิกฺเข’’ติ. (สํ. นิ. ๑.๑๒๓);

Just as a fragrant red lotus, blooming in the morning, might be, with its scent unfaded; so behold Aṅgīrasa, shining, blazing like the sun in the sky.

อิมํ คาถํ อุทฺทิสาเปตฺวา จตฺตาโร มาเส สชฺฌายิ. น จ ปคุณํ กตฺตุมสกฺขิ. ตโต นํ เถโร ‘‘อภพฺโพ ตฺวํ อิมสฺมึ สาสเน’’ติ วิหารา นิกฺกฑฺฒาเปสิ, โส โรทมาโน ทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสิ. อถ ภควา พุทฺธจกฺขุนา เวเนยฺยสตฺเต โอโลเกนฺโต ตํ ทิสฺวา วิหารจาริกํ จรมาโน วิย ตสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ‘‘จูฬปนฺถก, กสฺมา โรทสี’’ติ อาห. โส ตมตฺถํ อาโรเจสิ. อถสฺส ภควา สุทฺธํ ปิโลติกขณฺฑํ ทตฺวา ‘‘อิทํ ‘รโชหรณํ รโชหรณ’นฺติ ปริมชฺชาหี’’ติ อาห. โส ‘‘สาธู’’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อตฺตโน นิวาสฏฺฐาเน นิสีทิตฺวา ตสฺส เอกมนฺตํ ปริมชฺชิ, ปริมชฺชิตฏฺฐานํ กาฬกมโหสิ. โส ‘‘เอวํ ปริสุทฺธมฺปิ นาม วตฺถํ อิมํ อตฺตภาวํ นิสฺสาย กาฬกํ ชาต’’นฺติ สํเวคํ ปฏิลภิตฺวา วิปสฺสนํ อารภิ. อถสฺส ภควา อารทฺธวีริยภาวํ ญตฺวา ‘‘อธิเจตโส’’ติ อิมํ โอภาสคาถํ อภาสิ. เถโร คาถาปริโยสาเน อรหตฺตํ ปาปุณิ. ตสฺมา เถโร ปกติยาว อิมํ คาถํ มมายติ, โส ตํ อิมิสฺสา คาถาย มมายนภาวํ ชานาเปตุํ ตํเยว ภณติ. อญฺญญฺจ อนฺตรนฺตรา อาหริตฺวา พหุํ พุทฺธวจนํ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ตญฺเจว อุทานํ ภณติ, อญฺญญฺจ พหุํ พุทฺธวจน’’นฺติ.

Having had this verse taught to him, he recited it for four months but was not able to master it. Then the Elder said to him, “You are unfit for this Dispensation,” and had him expelled from the monastery. Weeping, he stood at the gatehouse. Then the Blessed One, surveying beings to be trained with his Buddha-eye, saw him and, as if walking on his rounds through the monastery, approached him and said, “Cūḷapanthaka, why are you weeping?” He explained the matter. Then the Blessed One gave him a clean piece of cloth and said, “Rub this, saying, ‘Removing dust, removing dust.’” He accepted it, saying, “Very well,” sat down in his dwelling place, and rubbed one corner of it. The rubbed spot became soiled. He thought, “Even this cloth, though so pure, has become soiled by depending on this body,” and gaining a sense of spiritual urgency, he began insight meditation. Then the Blessed One, knowing his state of aroused energy, spoke this verse of radiance beginning with `adhicetaso`. At the end of the verse, the Elder attained arahantship. Therefore, the Elder by his nature cherishes this verse. To show his cherishing of this verse, he recites that very verse, and from time to time, brings forth much of the Buddha's word. Therefore it was said: 'He utters that same inspired utterance, and much else of the Buddha's word.'

๑๕๖. เอกโต อุปสมฺปนฺนายาติ [Pg.69] ภิกฺขุนิสงฺเฆ อุปสมฺปนฺนาย, ภิกฺขุสงฺเฆ ปน อุปสมฺปนฺนํ โอวทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. อิทมฺปิ จ ปทโสธมฺมสมุฏฺฐานเมว.

156. The phrase 'ordained on one side' refers to one ordained by the Bhikkhunīsaṅgha; however, for one who admonishes a bhikkhunī who has also been ordained by the Bhikkhusaṅgha, there is a pācittiya offense. The rest here is of clear meaning. And this training rule also originates from the Dhamma clause by clause.

อตฺถงฺคตสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The second training rule, concerning sunset, is concluded.

๓. ภิกฺขุนุปสฺสยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. The explanation of the training rule concerning a bhikkhunī's residence.

๑๖๒. ตติยสิกฺขาปเท – อญฺญตฺร สมยา โอวทติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติอาทีสุ อฏฺฐหิ ครุธมฺเมหิ โอวทนฺตสฺเสว ปาจิตฺติยํ, อญฺเญน ธมฺเมน ทุกฺกฏนฺติ เวทิตพฺพํ. เอกโตอุปสมฺปนฺนายาติ ภิกฺขุนิสงฺเฆ อุปสมฺปนฺนาย, ภิกฺขุสงฺเฆ อุปสมฺปนฺนาย ปน โอวทโต ปาจิตฺติยเมว. อิโต ปรมฺปิ ยตฺถ ยตฺถ ‘‘เอกโตอุปสมฺปนฺนา’’ติ วุจฺจติ, สพฺพตฺถ อยเมว อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เสสํ อุตฺตานเมว.

162. In the third training rule, regarding phrases such as "except for the proper occasion... there is a pācittiya offense," it should be understood that only for one who admonishes with the eight weighty rules is there a pācittiya offense; for one who admonishes with another Dhamma, there is a dukkaṭa offense. The phrase "ordained on one side" refers to one ordained in the Bhikkhunīsaṅgha; furthermore, for one who admonishes a bhikkhunī ordained in the Bhikkhusaṅgha, there is only a pācittiya offense. Hereafter as well, wherever the phrase "ordained on one side" is spoken, this very meaning should be understood in all those places. The rest is self-evident.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต, กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule has an origin like the Kathina rules: it arises from body and speech, and from body, speech, and mind. It is an action, there is no exemption through lack of perception, it is intentional, it is a fault by formulation, it is a bodily action, a verbal action, it is associated with three types of consciousness, and it is associated with three types of feeling.

ภิกฺขุนุปสฺสยสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The third training rule concerning a bhikkhunī's residence is finished.

อิทํ ปเนตฺถ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ ปกิณฺณกํ – อสมฺมโต เจ ภิกฺขุ อตฺถงฺคเต สูริเย ภิกฺขุนุปสฺสยํ อุปสงฺกมิตฺวา อฏฺฐหิ ครุธมฺเมหิ โอวทติ, ตีณิ ปาจิตฺติยานิ. อญฺเญน ธมฺเมน โอวทโต ทฺเว ทุกฺกฏานิ, เอกํ ปาจิตฺติยํ. กถํ? อสมฺมตมูลกํ ทุกฺกฏํ, อุปสฺสยํ คนฺตฺวา อญฺเญน ธมฺเมน โอวทนมูลกํ ทุกฺกฏํ, อตฺถงฺคเต สูริเย โอวทนมูลกํ ปาจิตฺติยนฺติ. สมฺมตสฺส อตฺถงฺคเต สูริเย ตตฺถ คนฺตฺวา อฏฺฐหิ ครุธมฺเมหิ โอวทนฺตสฺส เอกา อนาปตฺติ, ทฺเว ปาจิตฺติยานิ. กถํ? สมฺมตตฺตา อนาปตฺติ, อตฺถงฺคเต สูริเย โอวทนมูลกํ เอกํ, คนฺตฺวา ครุธมฺเมหิ โอวทนมูลกํ เอกนฺติ ทฺเว ปาจิตฺติยานิ. ตสฺเสว อญฺเญน ธมฺเมน โอวทโต เอกา อนาปตฺติ, เอกํ ทุกฺกฏํ, เอกํ ปาจิตฺติยํ. กถํ? สมฺมตตฺตา อนาปตฺติ, คนฺตฺวา อญฺเญน ธมฺเมน โอวทนมูลกํ ทุกฺกฏํ, อตฺถงฺคเต สูริเย โอวทนมูลกํ ปาจิตฺติยนฺติ. ทิวา [Pg.70] ปน คนฺตฺวา โอวทโต สมฺมตสฺส จ อสมฺมตสฺส จ รตฺตึ โอวทนมูลกํ เอกํ ปาจิตฺติยํ อปเนตฺวา อวเสสา อาปตฺตานาปตฺติโย เวทิตพฺพาติ.

Furthermore, this is a miscellaneous ruling stated in the Mahāpaccarī regarding this matter: If an unauthorized bhikkhu, after sunset, approaches a bhikkhunī's residence and admonishes them with the eight weighty rules, there are three pācittiya offenses. For one who admonishes with another Dhamma, there are two dukkaṭa offenses and one pācittiya offense. How so? There is a dukkaṭa offense rooted in being unauthorized, a dukkaṭa offense rooted in going to the residence and admonishing with another Dhamma, and a pācittiya offense rooted in admonishing after sunset. For an authorized bhikkhu who goes there after sunset and admonishes with the eight weighty rules, there is one non-offense and two pācittiya offenses. How so? There is no offense due to being authorized; there is one pācittiya rooted in admonishing after sunset, and one pācittiya rooted in going and admonishing with the weighty rules—thus there are two pācittiya offenses. For that same bhikkhu who admonishes with another Dhamma, there is one non-offense, one dukkaṭa offense, and one pācittiya offense. How so? There is no offense due to being authorized; there is a dukkaṭa offense rooted in going and admonishing with another Dhamma, and a pācittiya offense rooted in admonishing after sunset. Furthermore, for one who goes and admonishes during the day, whether authorized or unauthorized, having removed the one pācittiya offense rooted in admonishing at night, the remaining offenses and non-offenses should be understood.

ปกิณฺณกกถา นิฏฺฐิตา.

The discourse on miscellaneous topics is finished.

๔. อามิสสิกฺขาปทวณฺณนา

4. The explanation of the training rule concerning material gains.

๑๖๔. จตุตฺถสิกฺขาปเท – น พหุกตาติ น กตพหุมานา, น ธมฺเม พหุมานํ กตฺวา โอวทนฺตีติ อธิปฺปาโย. ‘‘ภิกฺขุโนวาทกํ อวณฺณํ กตฺตุกาโม’’ติอาทีนํ อุชฺฌาปนเก วุตฺตนเยเนวตฺโถ เวทิตพฺโพ.

164. In the fourth training rule: 'Not held in high regard' means not having shown high regard. They do not admonish out of high regard for the Dhamma; this is the intention. The meaning of the phrases beginning with 'Desiring to speak in dispraise of the bhikkhu who gives exhortation' should be understood in the way stated in the training rule on complaining.

อุปสมฺปนฺนํ สงฺเฆน อสมฺมตนฺติ เอตฺถ อสมฺมโต นาม สมฺมเตน วา สงฺเฆน วา ภารํ กตฺวา ฐปิโต เวทิตพฺโพ. อนุปสมฺปนฺนํ สมฺมตํ วา อสมฺมตํ วาติ เอตฺถ ปน ภิกฺขุกาเล สมฺมุตึ ลภิตฺวา สามเณรภูมิยํ ฐิโต สมฺมโต, สมฺมเตน วา สงฺเฆน วา ฐปิโต พหุสฺสุโต สามเณโร อสมฺมโตติ เวทิตพฺโพ. เสสํ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมว.

Herein, regarding 'a fully ordained one not authorized by the Saṅgha': an 'unauthorized one' is to be understood as one who has not been appointed to a duty by an authorized one or by the Saṅgha. Regarding 'one not fully ordained, whether authorized or unauthorized': here, one who received authorization while a bhikkhu and is now in the state of a novice is 'authorized'; a learned novice appointed by an authorized one or by the Saṅgha is to be understood as 'unauthorized'. The remainder is clear from the method already stated.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body and mind, from speech and mind, and from body, speech, and mind. It is an action, allows for release through perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

อามิสสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The fourth training rule concerning material gain is finished.

๕. จีวรทานสิกฺขาปทวณฺณนา

5. The explanation of the training rule on giving a robe.

๑๖๙. ปญฺจมสิกฺขาปเท – วิสิขายาติ รถิกาย. ปิณฺฑาย จรตีติ นิพทฺธจารวเสน อภิณฺหํ จรติ. สนฺทิฏฺฐาติ สนฺทิฏฺฐมิตฺตา อเหสุํ. เสสเมตฺถ ปทโต อุตฺตานตฺถํ, วินิจฺฉยโต จีวรปฏิคฺคหณสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหิ. ตตฺร หิ ภิกฺขุ ปฏิคฺคาหโก, อิธ ภิกฺขุนี, อยํ วิเสโส. เสสํ ตาทิสเมวาติ.

169. In the fifth training rule: 'On the street' means on a carriage road. 'Wanders for alms' means wanders about constantly by way of a fixed round. 'An acquaintance' means they were friends who were acquaintances. The rest here is clear in its wording; as for the analysis, it should be understood in the same way as stated in the training rule on accepting a robe, together with the origins and so on. For there the recipient is a bhikkhu, whereas here it is a bhikkhunī; this is the difference. The rest is just the same.

จีวรทานสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The fifth training rule on giving a robe is finished.

๖. จีวรสิพฺพนสิกฺขาปทวณฺณนา

6. The explanation of the training rule on sewing a robe.

๑๗๕. ฉฏฺฐสิกฺขาปเท [Pg.71] – อุทายีติ ลาฬุทายี. ปฏฺโฐติ ปฏิพโล, นิปุโณ เจว สมตฺโถ จาติ วุตฺตํ โหติ. อญฺญตรา ภิกฺขุนีติ ตสฺเสว ปุราณทุติยิกา. ปฏิภานจิตฺตนฺติ อตฺตโน ปฏิภาเนน กตจิตฺตํ, โส กิร จีวรํ รชิตฺวา ตสฺส มชฺเฌ นานาวณฺเณหิ วิปฺปกตเมถุนํ อิตฺถิปุริสรูปมกาสิ. เตน วุตฺตํ – ‘‘มชฺเฌ ปฏิภานจิตฺตํ วุฏฺฐาเปตฺวา’’ติ. ยถาสํหฏนฺติ ยถาสํหริตเมว.

175. In the sixth training rule: 'Udāyī' means Lāḷudāyī. 'Skilled' means capable; it means he was both clever and competent. 'A certain bhikkhunī' means his own former wife. 'An artistic design' means a picture made with one's own ingenuity. It is said that he, after dyeing the robe, made in its center with threads of various colors a figure of a man and woman engaged in incomplete sexual intercourse. Therefore it was said: 'having created an artistic design in the middle.' 'As it was folded' means just as it was folded.

๑๗๖. จีวรนฺติ ยํ นิวาสิตุํ วา ปารุปิตุํ วา สกฺกา โหติ, เอวญฺหิ มหาปจฺจริยาทีสุ วุตฺตํ. สยํ สิพฺพตีติ เอตฺถ สิพฺพิสฺสามีติ วิจาเรนฺตสฺสาปิ ฉินฺทนฺตสฺสาปิ ทุกฺกฏํ, สิพฺพนฺตสฺส ปน ปาจิตฺติยํ. อาราปเถ อาราปเถติ สูจึ ปเวเสตฺวา ปเวเสตฺวา นีหรเณ. สเจ ปน สกลสูจึ อนีหรนฺโต ทีฆสุตฺตปฺปเวสนตฺถํ สตกฺขตฺตุมฺปิ วิชฺฌิตฺวา นีหรติ, เอกเมว ปาจิตฺติยํ. สกึ อาณตฺโตติ สกึ ‘‘จีวรํ สิพฺพา’’ติ วุตฺโต. พหุกมฺปิ สิพฺพตีติ สเจปิ สพฺพํ สูจิกมฺมํ ปริโยสาเปตฺวา จีวรํ นิฏฺฐาเปติ, เอกเมว ปาจิตฺติยํ. อถ ปน ‘‘อิมสฺมึ จีวเร กตฺตพฺพกมฺมํ ตว ภาโร’’ติ วุตฺโต กโรติ, อาณตฺตสฺส อาราปเถ อาราปเถ เอกเมกํ ปาจิตฺติยํ, อาณาปกสฺส เอกวาจาย สมฺพหุลานิปิ. ปุนปฺปุนํ อาณตฺติยํ ปน วตฺตพฺพเมว นตฺถิ.

176. 'A robe' is that which can be worn as a lower garment or draped over the body; for so it is said in the Mahāpaccarī and other commentaries. Herein, regarding 'sews it himself': for one who is planning, 'I will sew,' and for one who is cutting, there is a dukkaṭa offense; but for one who is sewing, there is a pācittiya offense. 'With every stitch' means upon inserting the needle again and again and withdrawing it. If, however, without withdrawing the whole needle, one pierces even a hundred times in order to insert a long thread and then withdraws it, there is only one pācittiya offense. 'Instructed once' means being told once, 'Sew the robe.' 'Even if one sews a lot' means even if one finishes all the needlework and completes the robe, there is only one pācittiya offense. But if, having been told, 'The work to be done on this robe is your responsibility,' one does it, for the one instructed there is a separate pācittiya offense for each and every stitch; for the one who instructs, there can be many offenses from a single utterance. As for repeated instructions, however, there is nothing more to be said.

เยปิ สเจ อาจริยุปชฺฌาเยสุ อตฺตโน ญาติกานํ จีวรํ สิพฺพนฺเตสุ เตสํ นิสฺสิตกา ‘‘อาจริยุปชฺฌายวตฺตํ วา กถินวตฺตํ วา กโรมา’’ติ สิพฺพนฺติ, เตสมฺปิ อาราปถคณนาย อาปตฺติโย. อาจริยุปชฺฌายา อตฺตโน ญาติกานํ จีวรํ อนฺเตวาสิเกหิ สิพฺพาเปนฺติ, อาจริยุปชฺฌายานํ ทุกฺกฏํ, อนฺเตวาสิกานํ ปาจิตฺติยํ. อนฺเตวาสิกา อตฺตโน ญาติกานํ อาจริยุปชฺฌาเยหิ สิพฺพาเปนฺติ, ตตฺราปิ เอเสว นโย. อนฺเตวาสิกานมฺปิ อาจริยุปชฺฌายานมฺปิ ญาติกาย จีวรํ โหติ, อาจริยุปชฺฌายา ปน อนฺเตวาสิเก วญฺเจตฺวา สิพฺพาเปนฺติ, อุภินฺนมฺปิ ทุกฺกฏํ. กสฺมา? อนฺเตวาสิกานํ อญฺญาติกสญฺญาย สิพฺพิตตฺตา, อิตเรสํ อกปฺปิเย นิโยชิตตฺตา. ตสฺมา ‘‘อิทํ เต มาตุ จีวรํ, อิทํ ภคินิยา’’ติ อาจิกฺขิตฺวา สิพฺพาเปตพฺพํ.

If, while teachers and preceptors are sewing a robe for their own female relatives, their dependents sew, thinking, 'We will perform our duty to our teachers and preceptors,' or 'We will perform the Kathina duty,' for them too there are offenses according to the count of the stitches. If teachers and preceptors have their resident pupils sew a robe for their own female relatives, for the teachers and preceptors there is a `dukkaṭa` offense, and for the resident pupils there is a `pācittiya` offense. If resident pupils have their teachers and preceptors sew for their own female relatives, there too the same method applies. If it is a robe for a female relative of both the resident pupils and of the teachers and preceptors, but the teachers and preceptors deceive the resident pupils and have them sew, for both there is a `dukkaṭa` offense. Why? Because the resident pupils sewed with the perception that she was not a relative, and because the others engaged them in an improper act. Therefore, one should have it sewn only after having told them, 'This is your mother's robe; this is your sister's robe.'

๑๗๙. อญฺญํ [Pg.72] ปริกฺขารนฺติ ยํกิญฺจิ อุปาหนตฺถวิกาทึ. เสสํ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

179. ‘Another requisite’ means any requisite whatsoever, such as a bag for shoes and so on. The rest is clear. It has six origins: it is an action, does not allow for release through perception, is unintentional, is blameworthy by designation, is a bodily action, a verbal action, arises from three kinds of consciousness, and is accompanied by three kinds of feeling.

จีวรสิพฺพนสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The sixth training rule on sewing a robe.

๗. สํวิธานสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Training Rule on Making an Arrangement

๑๘๑. สตฺตมสิกฺขาปเท – ปจฺฉา คจฺฉนฺตีนํ โจรา อจฺฉินฺทึสูติ ปจฺฉา คจฺฉนฺตีนํ ปตฺตจีวรํ โจรา หรึสุ. ทูเสสุนฺติ ตา ภิกฺขุนิโย โจรา ทูสยึสุ, สีลวินาสํ ปาปยึสูติ อตฺโถ.

181. In the seventh training rule: ‘While they were walking behind, thieves robbed them’ means that while they were walking behind, thieves took their bowls and robes. ‘They violated them’ means that those nuns were violated by the thieves, thereby causing the destruction of their virtue.

๑๘๒-๓. สํวิธายาติ สํวิทหิตฺวา, คมนกาเล สงฺเกตํ กตฺวาติ อตฺโถ. กุกฺกุฏสมฺปาเทติ เอตฺถ ยสฺมา คามา นิกฺขมิตฺวา กุกฺกุโฏ ปทสาว อญฺญํ คามํ คจฺฉติ, อยํ กุกฺกุฏสมฺปาโทติ วุจฺจติ. ตตฺรายํ วจนตฺโถ – สมฺปทนฺติ เอตฺถาติ สมฺปาโท. เก สมฺปทนฺติ? กุกฺกุฏา. กุกฺกุฏานํ สมฺปาโท กุกฺกุฏสมฺปาโท. อถ วา สมฺปาโทติ คมนํ, กุกฺกุฏานํ สมฺปาโท เอตฺถ อตฺถีติปิ กุกฺกุฏสมฺปาโท. กุกฺกุฏสมฺปาเต อิติปิ ปาโฐ, ตตฺถ ยสฺส คามสฺส เคหจฺฉทนปิฏฺฐิโต กุกฺกุโฏ อุปฺปติตฺวา อญฺญสฺส เคหจฺฉทนปิฏฺฐิยํ ปตติ, อยํ กุกฺกุฏสมฺปาโตติ วุจฺจติ. วจนตฺโถ ปเนตฺถ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ. ทฺวิธา วุตฺตปฺปกาโรปิ เจส คาโม อจฺจาสนฺโน โหติ, อุปจาโร น ลพฺภติ. ยสฺมึ ปน คาเม ปจฺจูเส วสฺสนฺตสฺส กุกฺกุฏสฺส สทฺโท อนนฺตเร คาเม สุยฺยติ, ตาทิเสหิ คาเมหิ สมฺปุณฺณรฏฺเฐ คามนฺตเร คามนฺตเร ปาจิตฺติยนฺติ อฏฺฐกถายํ วุตฺตํ. กิญฺจาปิ วุตฺตํ, ‘‘คามนฺตเร คามนฺตเร อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสา’’ติ วจนโต ปน สเจปิ รตนมตฺตนฺตโร คาโม โหติ, โย ตสฺส มนุสฺเสหิ ฐปิตอุปจาโร, ตํ โอกฺกมนฺตสฺส อาปตฺติเยว.

‘Saṃvidhāya’ means having made an arrangement, that is, having set an appointed time and place at the time of departure. ‘Kukkuṭasampāde’—here, because a rooster leaves one village and goes to another village only by foot, this is called ‘kukkuṭasampādo.’ The meaning of the word here is: ‘sampadanti’ means ‘they proceed well here,’ thus ‘sampādo.’ Who proceeds well? Roosters. The place where roosters proceed well is ‘kukkuṭasampādo.’ Alternatively, ‘sampādo’ means going; the going of roosters is present here, hence it is also ‘kukkuṭasampādo.’ There is also a reading as ‘kukkuṭasampāte.’ In that case, when a rooster flies from the rooftop of a house in one village and lands on the rooftop of a house in another, this is called ‘kukkuṭasampāto.’ The meaning of the term here should be understood in the same way as previously explained. A village of either of these two types is very close, and a vicinity is not obtained. However, in a country full of such villages where the sound of a crowing rooster at dawn in one village is heard in the immediately adjacent village, there is a pācittiya offense for going from village to village, as stated in the Aṭṭhakathā. Although it is said, ‘for going from village to village there is a pācittiya offense,’ nevertheless, even if there is a distance of only a cubit between villages, for one who enters the vicinity established by the people of that village, there is indeed an offense.

ตตฺรายํ อาปตฺติวินิจฺฉโย – สํวิธานกาเล หิ สเจ อุโภปิ ภิกฺขุนุปสฺสเย วา อนฺตราราเม วา อาสนสาลาย วา ติตฺถิยเสยฺยาย วา ฐตฺวา สํวิทหนฺติ, อนาปตฺติ กปฺปิยภูมิ กิรายํ. ตสฺมา เอตฺถ สํวิทหนปจฺจยา [Pg.73] ทุกฺกฏาปตฺตึ น วทนฺติ, คจฺฉนฺตสฺส ยถาวตฺถุกเมว. สเจ ปน อนฺโตคาเม ภิกฺขุนุปสฺสยทฺวาเร รถิกาย อญฺเญสุ วา จตุกฺกสิงฺฆาฏกหตฺถิสาลาทีสุ สํวิทหนฺติ, ภิกฺขุโน อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. เอวํ สํวิทหิตฺวา คามโต นิกฺขมนฺติ, นิกฺขมเน อนาปตฺติ, อนนฺตรคามสฺส อุปจาโรกฺกมเน ปน ภิกฺขุโน ปาจิตฺติยํ. ตตฺราปิ ‘‘ปฐมปาเท ทุกฺกฏํ, ทุติยปาเท ปาจิตฺติย’’นฺติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. คามโต นิกฺขมิตฺวา ปน ยาว อนนฺตรคามสฺส อุปจารํ น โอกฺกมนฺติ, เอตฺถนฺตเร สํวิทหิเตปิ ภิกฺขุโน ทุกฺกฏํ, อนนฺตรคามสฺส อุปจาโรกฺกมเน ปุริมนเยเนว อาปตฺติ. สเจ ทูรํ คนฺตุกามา โหนฺติ, คามูปจารคณนาย โอกฺกมเน โอกฺกมเน อาปตฺติ, ตสฺส ตสฺส ปน คามสฺส อติกฺกมเน อนาปตฺติ. สเจ ปน ภิกฺขุนี ‘‘อสุกํ นาม คามํ คมิสฺสามี’’ติ อุปสฺสยโต นิกฺขมติ, ภิกฺขุปิ ตเมว คามํ สนฺธาย ‘‘อสุกํ นาม คามํ คมิสฺสามี’’ติ วิหารโต นิกฺขมติ. อถ ทฺเวปิ คามทฺวาเร สมาคนฺตฺวา ‘‘ตุมฺเห กุหึ คจฺฉถ, อสุกํ นาม คามํ ตุมฺเห กุหินฺติ, มยมฺปิ ตตฺเถวา’’ติ วตฺวา ‘‘เอหิ ทานิ, คจฺฉามา’’ติ สํวิธาย คจฺฉนฺติ, อนาปตฺติ. กสฺมา? ปุพฺพเมว คมิสฺสามาติ นิกฺขนฺตตฺตาติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. ตํ เนว ปาฬิยา น เสสอฏฺฐกถาย สเมติ.

Herein is the determination of the offense: if, at the time of making an arrangement, both stand and make an arrangement while still within the nuns’ residence, or a monastery within the village, or a sitting hall, or a heretics' lodging, there is no offense, for this is indeed allowable ground. Therefore, here, they do not state a dukkaṭa offense on account of making an arrangement; for one going, it is simply according to the case. However, if they make an arrangement inside the village at the gate of the nuns' residence, or on a main road, or in other places such as a four-way or three-way junction, an elephant stable, and so on, the monk incurs a dukkaṭa offense. Having made an arrangement in this way, if they exit the village, there is no offense upon exiting. But upon entering the vicinity of the next village, the monk incurs a pācittiya offense. In that regard, it is stated in the Mahāpaccarī: ‘For the first step, a dukkaṭa offense; for the second step, a pācittiya offense.’ If, having exited the village, they do not yet enter the vicinity of the next village, and make an arrangement in the interim, the monk incurs a dukkaṭa offense. Upon entering the vicinity of the next village, the offense is as in the previous method. If they wish to go far, an offense is incurred at each entry into a village vicinity according to the count of village vicinities, but there is no offense when passing beyond each of those villages. If a nun leaves the residence saying, ‘I will go to such-and-such a village,’ and a monk also leaves the monastery, intending to go to that same village, saying, ‘I will go to such-and-such a village,’ and then the two meet at the village gate and, after saying, ‘Where are you going? To such-and-such a village. Where are you going? We too are going right there,’ they then arrange, saying, ‘Come now, let's go,’ and proceed, there is no offense. Why? Because they had already left with the intention of going beforehand—so it is stated in the Mahāpaccarī. This agrees with neither the Pāli nor the other commentaries.

อทฺธโยชเน อทฺธโยชเนติ เอกเมกํ อทฺธโยชนํ อติกฺกมนฺตสฺส อิทานิ อติกฺกมิสฺสตีติ ปฐมปาเท ทุกฺกฏํ, ทุติยปาเท ปาจิตฺติยํ. อิมสฺมิญฺหิ นเย อติกฺกมเน อาปตฺติ, โอกฺกมเน อนาปตฺติ.

‘At every half-yojana’ means for each half-yojana, for one who is crossing over, when it can be said, ‘now he is about to cross,’ a dukkaṭa offense is incurred at the first step, and a pācittiya offense at the second step. Indeed, in this method, there is an offense in crossing over, but no offense in entering.

๑๘๔. ภิกฺขุ สํวิทหตีติ นครทฺวาเร วา รถิกาย วา ภิกฺขุนึ ทิสฺวา ‘‘อสุกํ คามํ นาม คตปุพฺพตฺถา’’ติ วทติ, ‘‘นามฺหิ อยฺย คตปุพฺพา’’ติ ‘‘เอหิ คจฺฉามา’’ติ วา ‘‘สฺเว อหํ คมิสฺสามิ, ตฺวมฺปิ อาคจฺเฉยฺยาสี’’ติ วา วทติ. ภิกฺขุนี สํวิทหตีติ คามนฺตเร เจติยวนฺทนตฺถํ คามโต นิกฺขมนฺตํ ภิกฺขุํ ทิสฺวา ‘‘อยฺย กุหึ คจฺฉถา’’ติ วทติ. ‘‘อสุกํ นาม คามํ เจติยวนฺทนตฺถ’’นฺติ. ‘‘อหมฺปิ อยฺย อาคจฺฉามี’’ติ เอวํ ภิกฺขุนีเยว สํวิทหติ, น ภิกฺขุ.

184. ‘A bhikkhu makes an arrangement’ means: seeing a bhikkhunī at the city gate or on the road, he says, ‘Have you been to such-and-such a village before?’ She replies, ‘No, venerable sir, I have not been there before.’ He then says, ‘Come, let us go,’ or ‘Tomorrow I will go; you should come too.’ ‘A bhikkhunī makes an arrangement’ means: seeing a bhikkhu leaving the village to pay homage at a cetiya in another village, she asks, ‘Venerable sir, where are you going?’ He replies, ‘To such-and-such a village to pay homage at the cetiya.’ She says, ‘I too will come, venerable sir.’ In this way, it is the bhikkhunī who makes the arrangement, not the bhikkhu.

๑๘๕. วิสงฺเกเตนาติ เอตฺถ ‘‘ปุเรภตฺตํ คจฺฉิสฺสามา’’ติ วตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ คจฺฉนฺติ, ‘‘อชฺช วา คมิสฺสามา’’ติ วตฺวา สฺเว คจฺฉนฺติ. เอวํ กาลวิสงฺเกเตเยว [Pg.74] อนาปตฺติ, ทฺวารวิสงฺเกเต ปน มคฺควิสงฺเกเต วา สติปิ อาปตฺติเยว. อาปทาสูติ รฏฺฐเภเท จกฺกสมารุฬฺหา ชนปทา ปริยายนฺติ เอวรูปาสุ อาปทาสุ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

185. ‘By a deviation from the arrangement’ means: having said, ‘We will go before the meal,’ they go after the meal; or having said, ‘We will go today,’ they go tomorrow. Thus, there is no offense only in a deviation from the appointed time. However, even if there is a deviation from the appointed gate or a deviation from the appointed path, there is still an offense. ‘In times of calamity’ means: when the country is in turmoil and the people of the country wander about, having mounted carts. In such calamities, there is no offense. The rest is self-evident.

จตุสมุฏฺฐานํ – กายโต กายวาจโต กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has four origins—it arises from the body, from body and speech, from body and mind, and from body, speech, and mind. It is an action; there is no exemption through misperception; it does not require intention; it is an offense by designation; it is a bodily action and a verbal action; it involves three kinds of consciousness and three kinds of feeling.

สํวิธานสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The seventh training rule on making an arrangement.

๘. นาวาภิรุหนสิกฺขาปทวณฺณนา

8. The Explanation of the Training Rule on Boarding a Boat.

๑๘๘. อฏฺฐมสิกฺขาปเท – สํวิธายาติ โลกสฺสาทมิตฺตสนฺถววเสน กีฬาปุเรกฺขารา สํวิทหิตฺวา. อุทฺธํคามินินฺติ อุทฺธํ นทิยา ปฏิโสตํ คจฺฉนฺตึ. ยสฺมา ปน โย อุทฺธํ ชวนโต อุชฺชวนิกาย นาวาย กีฬติ, โส ‘‘อุทฺธํคามินึ อภิรุหตี’’ติ วุจฺจติ. เตนสฺส ปทภาชเน อตฺถเมว ทสฺเสตุํ ‘‘อุชฺชวนิกายา’’ติ วุตฺตํ. อโธคามินินฺติ อโธ อนุโสตํ คจฺฉนฺตึ. ยสฺมา ปน โย อโธ ชวนโต โอชวนิกาย นาวาย กีฬติ, โส ‘‘อโธคามินึ อภิรุหตี’’ติ วุจฺจติ. เตนสฺสาปิ ปทภาชเน อตฺถเมว ทสฺเสตุํ ‘‘โอชวนิกายา’’ติ วุตฺตํ. ตตฺถ ยํ ติตฺถสมฺปฏิปาทนตฺถํ อุทฺธํ วา อโธ วา หรนฺติ, เอตฺถ อนาปตฺติ. ติริยํ ตรณายาติ อุปโยคตฺเถ นิสฺสกฺกวจนํ.

188. In the eighth training rule: ‘having arranged’ (saṃvidhāya) means having arranged by agreement, or having consulted, by means of forming friendships that are pleasant in the world, with amusement as the foremost aim. ‘Going upstream’ (uddhaṃgāminiṃ) means going upstream, against the current of the river. Furthermore, because a monk who plays in a boat called ujjavanikā due to its going upstream is said to “board a boat going upstream,” the word ujjavanikāya was stated in the word analysis of this term to show only its meaning. ‘Going downstream’ (adhogāminiṃ) means going downstream, with the current. Furthermore, because a monk who plays in a boat called ojavanikā due to its going downstream is said to “board a boat going downstream,” the word ojavanikāya was stated in the word analysis of this term as well to show only its meaning. In this case, regarding a boat that they take either upstream or downstream for the purpose of properly reaching a landing place, there is no offense. The phrase ‘for crossing sideways’ (tiriyaṃ taraṇāya) is a term in the ablative case used in the sense of purpose.

๑๘๙. คามนฺตเร คามนฺตเรติ เอตฺถ ยสฺสา นทิยา เอกํ ตีรํ กุกฺกุฏสมฺปาทคาเมหิ นิรนฺตรํ, เอกํ อคามกํ อรญฺญํ, ตสฺสา สคามกตีรปสฺเสน คมนกาเล คามนฺตรคณนาย ปาจิตฺติยานิ, อคามกตีรปสฺเสน คมนกาเล อทฺธโยชนคณนาย. ยา ปน โยชนวิตฺถตา โหติ, ตสฺสา มชฺเฌน คมเนปิ อทฺธโยชนคณนาย ปาจิตฺติยานิ เวทิตพฺพานิ. อนาปตฺติ ติริยํ ตรณายาติ เอตฺถ น เกวลํ นทิยา, โยปิ มหาติตฺถปฏฺฏนโต ตามลิตฺตึ วา สุวณฺณภูมึ วา คจฺฉติ, ตสฺสาปิ อนาปตฺติ. สพฺพอฏฺฐกถาสุ หิ นทิยํเยว อาปตฺติ วิจาริตา, น สมุทฺเท.

189. Regarding ‘from village to village’ (gāmantare gāmantare): in this case, for a river of which one bank is continuously lined with villages within a chicken's reach, and one bank is a wilderness without villages, when traveling along the side of the bank with villages, there are pācittiya offenses by the count of each village. When traveling along the side of the bank without villages, they are counted per half-yojana. Furthermore, for a river that is a yojana wide, even when traveling through its middle, pācittiya offenses are to be understood as counted per half-yojana. Regarding ‘there is no offense for crossing sideways’ (anāpatti tiriyaṃ taraṇāya): in this case, it is not only for crossing a river sideways that there is no offense. For a monk who goes from the port of Mahātittha to Tāmalitti or to Suvaṇṇabhūmi, for him also there is no offense. Indeed, in all the commentaries, the offense is examined only in the case of a river, not in the ocean.

๑๙๑. วิสงฺเกเตนาติ [Pg.75] อิธาปิ กาลวิสงฺเกเตเนว อนาปตฺติ, ติตฺถวิสงฺเกเตน ปน นาวาวิสงฺเกเตน วา คจฺฉนฺตสฺส อาปตฺติเยว. เสสํ ปฐมสิกฺขาปทสทิสเมว สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

191. Regarding ‘by a deviation from the arrangement’ (visaṅketena): here too, there is no offense only on account of a deviation from the appointed time. However, for one who goes despite a deviation from the arrangement regarding the landing place or a deviation from the arrangement regarding the boat, there is indeed an offense. The rest is the same as the first training rule, together with its arising and so on.

นาวาภิรุหนสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The eighth training rule on boarding a boat.

๙. ปริปาจิตสิกฺขาปทวณฺณนา

9. The Explanation of the Training Rule on What Has Been Prepared.

๑๙๒. นวมสิกฺขาปเท – มหานาเค ติฏฺฐมาเนติ ภุมฺมตฺเถ อุปโยควจนํ, มหานาเคสุ ติฏฺฐมาเนสูติ อตฺโถ. อถ วา มหานาเค ติฏฺฐมาเน ‘‘อทิสฺวา’’ติ อยเมตฺถ ปาฐเสโส ทฏฺฐพฺโพ. อิตรถา หิ อตฺโถ น ยุชฺชติ. อนฺตรากถาติ อวสานํ อปฺปตฺวา อารมฺภสฺส จ อวสานสฺส จ เวมชฺฌฏฺฐานํ ปตฺตกถา. วิปฺปกตาติ กยิรมานา โหติ. สจฺจํ มหานาคา โข ตยา คหปตีติ อทฺธจฺฉิเกน โอโลกยมานา เถเร ปวิสนฺเต ทิสฺวา เตหิ สุตภาวํ ญตฺวา เอวมาห.

192. In the ninth training rule: ‘while the great arahants are present’ (mahānāge tiṭṭhamāne) is a term in the accusative case used in the sense of the locative; the meaning is ‘while the great arahants are present’ (mahānāgesu tiṭṭhamānesu). Or alternatively, in connection with ‘while the great arahants are present’ (mahānāge tiṭṭhamāne), this remainder of the text, ‘not having seen’ (adisvā), should be understood here. Indeed, otherwise the meaning is not suitable. ‘Intervening talk’ (antarākathā) is talk that has not reached its conclusion but has reached the middle stage between the beginning and the end. ‘Unfinished’ (vippakatā) means it is being done or being spoken. Regarding ‘Truly, great arahants, householder...’ (Saccaṃ mahānāgā kho tayā gahapatī...): looking askance with half an eye, having seen the elders entering, and knowing that her speech had been heard by them, she spoke thus.

๑๙๔. ภิกฺขุนิปริปาจิตนฺติ ภิกฺขุนิยา ปริปาจิตํ, คุณปฺปกาสเนน นิปฺผาทิตํ; ลทฺธพฺพํ กตนฺติ อตฺโถ. ปทภาชเน ปนสฺส ภิกฺขุนิญฺจ ตสฺสา ปริปาจนาการญฺจ ทสฺเสตุํ ‘‘ภิกฺขุนี นาม อุภโตสงฺเฆ อุปสมฺปนฺนา, ปริปาเจติ นาม ปุพฺเพ อทาตุกามาน’’นฺติอาทิ วุตฺตํ. ปุพฺเพ คิหิสมารมฺภาติ เอตฺถ ปุพฺเพติ ปฐมํ. สมารมฺโภติ สมารทฺธํ วุจฺจติ, ปฏิยาทิตสฺเสตํ อธิวจนํ. คิหีนํ สมารมฺโภ คิหิสมารมฺโภ. ภิกฺขุนิยา ปริปาจนโต ปฐมเมว ยํ คิหีนํ ปฏิยาทิตํ ภตฺตํ, ตโต อญฺญตฺร ตํ ปิณฺฑปาตํ ฐเปตฺวา อญฺญํ ภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ, ตํ ปน ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺตีติ วุตฺตํ โหติ. ปทภาชเน ปน ยสฺมา ญาตกปวาริเตหิ ภิกฺขุสฺสตฺถาย อสมารทฺโธปิ ปิณฺฑปาโต อตฺถโต สมารทฺโธว โหติ, ยถาสุขํ อาหราเปตพฺพโต, ตสฺมา พฺยญฺชนํ อนาทิยิตฺวา อตฺถเมว ทสฺเสตุํ ‘‘คิหิสมารมฺโภ นาม ญาตกา วา โหนฺติ ปวาริตา วา’’ติ วุตฺตํ.

194. ‘Prepared by a bhikkhunī’ (bhikkhuniparipācitaṃ) means: prepared by a bhikkhunī; accomplished by proclaiming virtues; the meaning is that it is made obtainable. Furthermore, in the word analysis of this term, to show both the bhikkhunī and her manner of preparation, it is said: “A bhikkhunī means one ordained in both Sanghas... ‘prepares’ (paripāceti) means for those previously unwilling to give,” and so on. Regarding ‘previously undertaken by householders’ (pubbe gihisamārambhā): here, pubbe means first. Samārambho is said to be samāraddhaṃ (well undertaken); this is a synonym for that which has been prepared. The undertaking of householders is gihisamārambho. Whatever food has been prepared by householders just before the bhikkhunī's preparation—other than that, for one who eats other almsfood, setting aside that almsfood, there is an offense. But it is said that for one who eats that, there is no offense. Furthermore, in the word analysis, because almsfood, even if not undertaken for a bhikkhu's sake by relatives or by those who have given an invitation, is in meaning indeed undertaken—due to it being able to be caused to be brought as one pleases—therefore, without adhering to the literal wording and to show only the meaning, it was said: “An undertaking by householders (gihisamārambho) means by relatives or by those who have given an invitation.”

๑๙๕. ปกติปฏิยตฺตนฺติ [Pg.76] ปกติยา ตสฺเสว ภิกฺขุโน อตฺถาย ปฏิยาทิตํ โหติ ‘‘เถรสฺส ทสฺสามา’’ติ. มหาปจฺจริยํ ปน ‘‘ตสฺส อญฺญสฺสา’’ติ อวตฺวา ‘‘ภิกฺขูนํ ทสฺสามาติ ปฏิยตฺตํ โหตี’’ติ อวิเสเสน วุตฺตํ.

195. ‘Ordinarily prepared’ (pakatipaṭiyattaṃ) means it is prepared in the ordinary course of things for the sake of that very bhikkhu, with the thought, “We will give to the elder.” In the Mahāpaccarī commentary, however, without specifying “for him” or “for another,” it is stated generally: “It is prepared with the thought, ‘We will give to the bhikkhus.’”

๑๙๗. ปญฺจ โภชนานิ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถ อนาปตฺตีติ ยาคุขชฺชกผลาผเล สพฺพตฺถ ภิกฺขุนิปริปาจิเตปิ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

197. Regarding the phrase 'in all cases... there is no offense': in all cases of gruel, hard food, small fruits, and large fruits, even if prepared by a bhikkhunī, there is no offense. The rest is self-evident. This has the same origin as the first pārājika offense. It arises from body and mind; it is an action; it allows for release through perception; it is intentional; it is an offense by formulation; it is a bodily action; it involves three kinds of consciousness; and it involves three kinds of feeling.

ปริปาจิตสิกฺขาปทํ นวมํ.

The Ninth Training Rule on What Has Been Prepared.

๑๐. รโหนิสชฺชสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Training Rule on Secluded Sitting

๑๙๘. ทสมสิกฺขาปเท – สพฺโพ ปาฬิอตฺโถ จ วินิจฺฉโย จ ทุติยอนิยเต วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ. อิทญฺหิ สิกฺขาปทํ ทุติยานิยเตน จ อุปริ อุปนนฺธสฺส จตุตฺถสิกฺขาปเทน จ สทฺธึ เอกปริจฺเฉทํ, อฏฺฐุปฺปตฺติวเสน ปน วิสุํ ปญฺญตฺตนฺติ.

198. In the tenth training rule, the entire meaning of the Pāḷi and its analysis should be understood according to the method explained in the second indefinite rule. Indeed, this training rule has the same scope as the second indefinite rule and the fourth training rule concerning Upananda above, but it was laid down separately on account of the circumstances of its origin.

รโหนิสชฺชสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The Tenth Training Rule on Secluded Sitting.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน ภิกฺขุนิวคฺโค ตติโย.

The Third Chapter, the Bhikkhunī Chapter, is concluded according to the order of explanation.

๔. โภชนวคฺโค

4. The Chapter on Food

๑. อาวสถปิณฺฑสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the Training Rule on Almsfood at a Public Rest House

๒๐๓. โภชนวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – อาวสถปิณฺโฑติ อาวสเถ ปิณฺโฑ. สมนฺตา ปริกฺขิตฺตํ อทฺธิกคิลานคพฺภินิปพฺพชิตานํ ยถานุรูปํ ปญฺญตฺตมญฺจปีฐํ อเนกคพฺภปมุขปริจฺเฉทํ อาวสถํ กตฺวา ตตฺถ ปุญฺญกามตาย ปิณฺโฑ ปญฺญตฺโต โหติ, ยาคุภตฺตเภสชฺชาทิ สพฺพํ เตสํ เตสํ ทานตฺถาย ฐปิตํ โหตีติ อตฺโถ. หิยฺโยปีติ สฺเวปิ. อปสกฺกนฺตีติ [Pg.77] อปคจฺฉนฺติ. มนุสฺสา อุชฺฌายนฺตีติ ติตฺถิเย อปสฺสนฺตา ‘‘ติตฺถิยา กุหึ คตา’’‘‘อิเม ปสฺสิตฺวา ปกฺกนฺตา’’ติ สุตฺวา อุชฺฌายนฺติ. กุกฺกุจฺจายนฺโตติ กุกฺกุจฺจํ กโรนฺโต, อกปฺปิยสญฺญํ อุปฺปาเทนฺโตติ อตฺโถ.

203. In the first training rule of the Chapter on Food: 'Almsfood at a public rest house' (āvasathapiṇḍa) means almsfood in a public rest house. Having established a public rest house—enclosed all around, with beds and chairs designated as suitable for travelers, the sick, pregnant women, and renunciants, and with many rooms, front sections, and other divisions—almsfood is designated there out of a desire for merit. The meaning is that gruel, meals, medicine, and so forth, are all set aside for the purpose of giving to each of them. 'Also yesterday' (hiyyopi) means 'also tomorrow' (svepi). 'They move away' (apasakkanti) means 'they depart.' 'People complain' (manussā ujjhāyanti): Not seeing the sectarians, people ask, 'Where have the sectarians gone?' and upon hearing, 'They departed after seeing these monks,' they complain. 'They feel remorse' (kukkuccāyanti) means feeling remorse, that is, arousing a perception of unsuitability.

๒๐๖. สกฺโกติ ตมฺหา อาวสถา ปกฺกมิตุนฺติ อทฺธโยชนํ วา โยชนํ วา คนฺตุํ สกฺโกติ. น สกฺโกตีติ เอตฺตกเมว น สกฺโกติ. อโนทิสฺสาติ อิเมสํเยว วา เอตฺตกานํเยว วาติ เอกํ ปาสณฺฑํ อนุทฺทิสิตฺวา สพฺเพสํ ปญฺญตฺโต โหติ. ยาวทตฺโถติ โภชนมฺปิ เอตฺตกนฺติ อปริจฺฉินฺทิตฺวา ยาวทตฺโถ ปญฺญตฺโต โหติ. สกึ ภุญฺชิตพฺพนฺติ เอกทิวสํ ภุญฺชิตพฺพํ, ทุติยทิวสโต ปฏฺฐาย ปฏิคฺคหเณ ทุกฺกฏํ, อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร ปาจิตฺติยํ.

206. ‘He is able to depart from that public rest house’ means he is able to go half a yojana or a yojana. ‘He is not able’ means he is not able to go even that much. ‘Without specifying’ (anodissa) means it is designated for all, without specifying a particular sectarian group by saying 'just for these' or 'just for this many.' ‘As much as is needed’ (yāvadattha) means it is designated for as much as is needed, without limiting the food by saying 'this much.' ‘To be eaten once’ (sakiṃ bhuñjitabbaṃ) means it should be eaten on one day; from the second day onward, there is a dukkaṭa offense for receiving it, and a pācittiya offense for each act of consumption.

อยํ ปเนตฺถ วินิจฺฉโย – เอกกุเลน วา นานากุเลหิ วา เอกโต หุตฺวา เอกสฺมึ ฐาเน วา นานาฐาเนสุ วา ‘‘อชฺช เอกสฺมึ; สฺเว เอกสฺมิ’’นฺติ เอวํ อนิยมิตฏฺฐาเน วา ปญฺญตฺตํ เอกสฺมึ ฐาเน เอกทิวสํ ภุญฺชิตฺวา ทุติยทิวเส ตสฺมึ ฐาเน อญฺญสฺมึ วา ภุญฺชิตุํ น วฏฺฏติ. นานากุเลหิ ปน นานาฐาเนสุ ปญฺญตฺตํ เอกสฺมึ ฐาเน เอกทิวสํ ภุญฺชิตฺวา ทุติยทิวเส อญฺญตฺถ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. ปฏิปาฏึ ปน เขเปตฺวา ปุน อาทิโต ปฏฺฐาย ภุญฺชิตุํ น วฏฺฏตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. เอกปูคนานาปูคเอกคามนานาคาเมสุปิ เอเสว นโย. โยปิ เอกกุลสฺส วา นานากุลานํ วา เอกโต ปญฺญตฺโต ตณฺฑุลาทีนํ อภาเวน อนฺตรนฺตรา ฉิชฺชติ, โสปิ น ภุญฺชิตพฺโพ. สเจ ปน ‘‘น สกฺโกม ทาตุ’’นฺติ อุปจฺฉินฺทิตฺวา ปุน กลฺยาณจิตฺเต อุปฺปนฺเน ทาตุํ อารภนฺติ, เอตํ ปุน เอกทิวสํ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ.

Here is the ruling on this: Food designated by one family, or by various families together, in one place or in various places, or at an unspecified location such as 'today in one place, tomorrow in another'—having eaten in one place for one day, it is not proper to eat in that place or in another on the second day. However, concerning food designated by various families in various places—having eaten in one place for one day, it is proper to eat elsewhere on the second day. But having exhausted the sequence, it is not proper to eat again starting from the beginning—this is stated in the Mahāpaccarī. This same principle applies in the case of one guild or various guilds, and one village or various villages. Also, if food designated by one family or various families together is interrupted in between due to a lack of rice and other supplies, that too should not be eaten. But if, having stopped, thinking, 'We are not able to give,' they start to give again when a good intention arises, it is proper to eat that for one more day—this is stated in the Mahāpaccarī.

๒๐๘. อนาปตฺติ คิลานสฺสาติ คิลานสฺส อนุวสิตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ. คจฺฉนฺโต วาติ โย คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค เอกทิวสํ คตฏฺฐาเน จ เอกทิวสํ ภุญฺชติ, ตสฺสาปิ อนาปตฺติ. อาคจฺฉนฺเตปิ เอเสว นโย. คนฺตฺวา ปจฺจาคจฺฉนฺโตปิ อนฺตรามคฺเค เอกทิวสํ อาคตฏฺฐาเน จ เอกทิวสํ ภุญฺชิตุํ ลภติ. คจฺฉิสฺสามีติ ภุญฺชิตฺวา นิกฺขนฺตสฺส นที วา ปูรติ โจราทิภยํ วา โหติ, โส นิวตฺติตฺวา เขมภาวํ ญตฺวา คจฺฉนฺโต ปุน เอกทิวสํ ภุญฺชิตุํ ลภตีติ สพฺพมิทํ มหาปจฺจริยาทีสุ วุตฺตํ[Pg.78]. โอทิสฺส ปญฺญตฺโต โหตีติ ภิกฺขูนํเยว อตฺถาย อุทฺทิสิตฺวา ปญฺญตฺโต โหติ. น ยาวทตฺโถติ ยาวทตฺถํ ปญฺญตฺโต น โหติ, โถกํ โถกํ ลพฺภติ, ตาทิสํ นิจฺจมฺปิ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. ปญฺจ โภชนานิ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถาติ ยาคุขชฺชกผลาผลาทิเภเท สพฺพตฺถ อนาปตฺติ. ยาคุอาทีนิ หิ นิจฺจมฺปิ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

208. ‘There is no offense for one who is ill’ (anāpatti gilānassa): for a sick person who stays on and eats, there is no offense. ‘Or one who is going’ (gacchanto vā): if one who is going eats for one day on the journey and for one day at the destination, there is no offense for them as well. The same principle applies to one who is returning. One who has gone and is returning is also allowed to eat for one day on the journey and for one day at the place of arrival. If one thinks, 'I will go,' eats, and then departs, but the river floods or there is danger from thieves and the like, that person, having turned back, may, upon knowing it is safe, eat for one more day while going again. All this is stated in the Mahāpaccarī and other commentaries. ‘It is designated specifically’ (odissa paññatto hoti) means it is designated, having been specified for the benefit of the monks only. ‘Not as much as is needed’ (na yāvadattha) means it is not designated as much as is needed; a little at a time is received, and it is permissible to eat such food regularly. ‘In all cases, setting aside the five staple foods’ (pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha): in all cases of different types such as gruel, non-staple food, small and large fruits, and so on, there is no offense. For gruel and the like may indeed be eaten regularly. The rest is self-evident. It has the origin of the Eḷakaloma Sutta; it arises from the body and from the body-and-mind; it is an action; there is no release through non-perception; it is unintentional; it is an offense by formulation; it is a bodily action; it involves three kinds of consciousness; and it involves three kinds of feeling.

อาวสถปิณฺฑสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The First Training Rule on Almsfood at a Public Rest House.

๒. คณโภชนสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Training Rule on Group Meals

๒๐๙. ทุติยสิกฺขาปเท – ปริหีนลาภสกฺกาโรติ โส กิร อชาตสตฺตุนา ราชานํ มาราเปตฺวาปิ อภิมาเร โยเชตฺวาปิ รุหิรุปฺปาทํ กตฺวาปิ คุฬฺหปฏิจฺฉนฺโน อโหสิ. ยทา ปน ทิวาเยว ธนปาลกํ ปโยเชสิ, ตทา ปากโฏ ชาโต. ‘‘กถํ เทวทตฺโต หตฺถึ ปโยเชสี’’ติ ปริกถาย อุปฺปนฺนาย ‘‘น เกวลํ หตฺถึ ปโยเชสิ, ราชานมฺปิ มาราเปสิ, อภิมาเรปิ เปเสสิ, สิลมฺปิ ปวิชฺฌิ, ปาโป เทวทตฺโต’’ติ ปากโฏ อโหสิ. ‘‘เกน สทฺธึ อิทํ กมฺมมกาสี’’ติ จ วุตฺเต ‘‘รญฺญา อชาตสตฺตุนา’’ติ อาหํสุ. ตโต นาครา ‘‘กถญฺหิ นาม ราชา เอวรูปํ โจรํ สาสนกณฺฏกํ คเหตฺวา วิจริสฺสตี’’ติ อุฏฺฐหึสุ. ราชา นครสงฺโขภํ ญตฺวา เทวทตฺตํ นีหริ. ตโต ปฏฺฐาย จสฺส ปญฺจถาลิปากสตานิ อุปจฺฉินฺทิ, อุปฏฺฐานมฺปิสฺส น อคมาสิ, อญฺเญปิสฺส มนุสฺสา น กิญฺจิ ทาตพฺพํ วา กาตพฺพํ วา มญฺญึสุ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ปริหีนลาภสกฺกาโร’’ติ. กุเลสุ วิญฺญาเปตฺวา วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชตีติ ‘‘มา เม คโณ ภิชฺชี’’ติ ปริสํ โปเสนฺโต ‘‘ตฺวํ เอกสฺส ภิกฺขุโน ภตฺตํ เทหิ, ตฺวํ ทฺวินฺน’’นฺติ เอวํ วิญฺญาเปตฺวา สปริโส กุเลสุ ภุญฺชติ.

209. In the second training rule – 'deprived of gains and honor': It is said that he, Devadatta, after having caused King Bimbisāra to be killed by Ajātasattu, having dispatched archers, and having caused the Buddha's blood to flow, his offense was still concealed and covered. But when he dispatched the elephant Dhanapālaka in broad daylight, he became exposed. When the talk arose, 'How did Devadatta dispatch the elephant?' it became widely known: 'Not only did he dispatch the elephant, he also had the king killed, he also sent assassins, he also hurled a rock; Devadatta is wicked!' And when it was asked, 'With whom did he do this deed?' they said, 'With King Ajātasattu.' Then the townspeople rose up, saying, 'How indeed can the king associate with such a robber, a thorn to the Teaching?' The king, knowing of the city's agitation, expelled Devadatta. From then on, his five hundred portions of cooked rice were cut off, the king no longer went to attend on him, and other people no longer thought anything should be given or done for him. Therefore it was said: 'deprived of gains and honor.' 'He eats in the households by repeatedly soliciting': Fearing, 'May my group not break up,' he sustains his assembly by soliciting thus, 'You give food for one monk, you for two,' and so with his retinue, he eats in the households.

๒๑๑. จีวรํ ปริตฺตํ อุปฺปชฺชตีติ ภตฺตํ อคณฺหนฺตานํ จีวรํ น เทนฺติ, ตสฺมา ปริตฺตํ อุปฺปชฺชติ.

211. 'Robes become scarce': They do not give robes to those who do not accept almsfood; therefore, they become scarce.

๒๑๒. จีวรการเก [Pg.79] ภิกฺขู ภตฺเตน นิมนฺเตนฺตีติ คาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา จิเรน จีวรํ นิฏฺฐาเปนฺเต ทิสฺวา ‘‘เอวํ ลหุํ นิฏฺฐาเปตฺวา จีวรํ ปริภุญฺชิสฺสนฺตี’’ติ ปุญฺญกามตาย นิมนฺเตนฺติ.

212. 'They invite the monks who are making robes for a meal': Seeing those monks who, having gone on alms-round in the village, take a long time to complete a robe, they invite them out of a desire for merit, thinking, 'Thus, having quickly finished the robe, they will make use of it.'

๒๑๕. นานาเวรชฺชเกติ นานาวิเธหิ อญฺญรชฺเชหิ อาคเต. ‘‘นานาวิรชฺชเก’’ติปิ ปาโฐ, อยเมวตฺโถ.

215. 'From various foreign realms': Those who have come from different foreign kingdoms. The reading 'nānāvirajjake' is also found, with the same meaning.

๒๑๗-๘. คณโภชเนติ คณสฺส โภชเน. อิธ จ คโณ นาม จตฺตาโร ภิกฺขู อาทึ กตฺวา ตตุตฺตรึ ภิกฺขู อธิปฺเปตา, เตเนว สพฺพนฺติมํ ปริจฺเฉทํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ยตฺถ จตฺตาโร ภิกฺขู…เป… เอตํ คณโภชนํ นามา’’ติ. ตํ ปเนตํ คณโภชนํ ทฺวีหากาเรหิ ปสวติ นิมนฺตนโต วา วิญฺญตฺติโต วา. กถํ นิมนฺตนโต ปสวติ? จตฺตาโร ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘ตุมฺเห, ภนฺเต, โอทเนน นิมนฺเตมิ, โอทนํ เม คณฺหถ อากงฺขถ โอโลเกถ อธิวาเสถ ปฏิมาเนถา’’ติ เอวํ เยน เกนจิ เววจเนน วา ภาสนฺตเรน วา ปญฺจนฺนํ โภชนานํ นามํ คเหตฺวา นิมนฺเตติ. เอวํ เอกโต นิมนฺติตา ปริจฺฉินฺนกาลวเสน อชฺชตนาย วา สฺวาตนาย วา เอกโต คจฺฉนฺติ, เอกโต คณฺหนฺติ, เอกโต ภุญฺชนฺติ, คณโภชนํ โหติ, สพฺเพสํ อาปตฺติ. เอกโต นิมนฺติตา เอกโต วา นานโต วา คจฺฉนฺติ, เอกโต คณฺหนฺติ, นานโต ภุญฺชนฺติ, อาปตฺติเยว. ปฏิคฺคหณเมว หิ เอตฺถ ปมาณํ. เอกโต นิมนฺติตา เอกโต วา นานโต วา คจฺฉนฺติ, นานโต คณฺหนฺติ, เอกโต วา นานโต วา ภุญฺชนฺติ, อนาปตฺติ. จตฺตาริ ปริเวณานิ วา วิหาเร วา คนฺตฺวา นานโต นิมนฺติตา เอกฏฺฐาเน ฐิเตสุเยว วา เอโก ปุตฺเตน เอโก ปิตราติ เอวมฺปิ นานโต นิมนฺติตา เอกโต วา นานโต วา คจฺฉนฺตุ, เอกโต วา นานโต วา ภุญฺชนฺตุ, สเจ เอกโต คณฺหนฺติ, คณโภชนํ โหติ, สพฺเพสํ อาปตฺติ. เอวํ ตาว นิมนฺตนโต ปสวติ.

'Regarding a group meal': This pertains to a meal for a group. Here, a 'group' is intended to mean four monks as a minimum, and more than that; for that very reason, showing the final definition, he said, 'Where four monks… this is called a group meal.' Now, this group meal arises from two causes: from invitation or from solicitation. How does it arise from invitation? A person approaches four monks and invites them, mentioning the name of one of the five kinds of food, saying, 'Venerable sirs, I invite you for rice. Please accept my rice, desire it, look upon it, consent to it, esteem it,' or using any synonym or another language. Thus invited together for a specified time, either for today or for tomorrow, if they go together, receive together, and eat together, it is a group meal, and there is an offense for all. If, having been invited together, they go together or separately, receive together, but eat separately, there is still an offense. For here, the receiving itself is the standard. If, having been invited together, they go together or separately, receive separately, and eat together or separately, there is no offense. If, having gone to four separate residences or monasteries, they are invited separately, or even while they are in one place, one is invited by a son and another by a father—thus invited separately—let them go together or separately, let them eat together or separately, but if they receive together, it becomes a group meal, and there is an offense for all. Thus, in the first place, it arises from invitation.

กถํ วิญฺญตฺติโต? จตฺตาโร ภิกฺขู เอกโต ฐิตา วา นิสินฺนา วา อุปาสกํ ทิสฺวา ‘‘อมฺหากํ จตุนฺนมฺปิ ภตฺตํ เทหี’’ติ วา วิญฺญาเปยฺยุํ, ปาเฏกฺกํ วา ปสฺสิตฺวา ‘‘มยฺหํ เทหิ, มยฺหํ เทหี’’ติ เอวํ เอกโต วา นานโต วา วิญฺญาเปตฺวา เอกโต วา คจฺฉนฺตุ นานโต วา, ภตฺตํ คเหตฺวาปิ เอกโต วา ภุญฺชนฺตุ นานโต วา, สเจ เอกโต คณฺหนฺติ, คณโภชนํ โหติ, สพฺเพสํ อาปตฺติ. เอวํ วิญฺญตฺติโต ปสวติ.

How from solicitation? Four monks, standing or sitting together, seeing a lay supporter, might solicit, saying, 'Give food to the four of us,' or seeing him individually, might solicit, 'Give to me, give to me.' Thus, having solicited together or separately, let them go together or separately, and having received the food, let them eat together or separately; but if they receive together, it is a group meal, and there is an offense for all. Thus it arises from solicitation.

ปาทาปิ [Pg.80] ผลิตาติ ยถา มหาจมฺมสฺส ปรโต มํสํ ทิสฺสติ; เอวํ ผาลิตา, วาลิกาย วา สกฺขราย วา ปหฏมตฺเต ทุกฺขํ อุปฺปาเทนฺติ, น สกฺกา โหติ อนฺโตคาเม ปิณฺฑาย จริตุํ. อีทิเส เคลญฺเญ คิลานสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ, น เลสกปฺปิยํ กาตพฺพํ.

'The feet are also cracked' means they are cracked in such a way that the flesh is visible beneath the thick skin; thus cracked, they cause pain merely upon being struck by sand or gravel, and it is not possible to walk for alms within the village. In such an illness, one may eat, determining, 'This is a time of sickness.' One should not make it allowable on a slight pretext.

จีวเร กยิรมาเนติ ยทา สาฏกญฺจ สุตฺตญฺจ ลภิตฺวา จีวรํ กโรนฺติ ตทา; วิสุญฺหิ จีวรการสมโย นาม นตฺถิ. ตสฺมา โย ตตฺถ จีวเร กตฺตพฺพํ ยํกิญฺจิ กมฺมํ กโรติ, มหาปจฺจริยญฺหิ ‘‘อนฺตมโส สูจิเวธนโก’’ติปิ วุตฺตํ, เตน จีวรการสมโยติ ภุญฺชิตพฺพํ. กุรุนฺทิยํ ปน วิตฺถาเรเนว วุตฺตํ. โย จีวรํ วิจาเรติ, ฉินฺทติ, โมฆสุตฺตํ ฐเปติ, อาคนฺตุกปฏฺฏํ ฐเปติ, ปจฺจาคตํ สิพฺพติ, อาคนฺตุกปฏฺฏํ พนฺธติ, อนุวาตํ ฉินฺทติ ฆฏฺเฏติ อาโรเปติ, ตตฺถ ปจฺจาคตํ สิพฺพติ, สุตฺตํ กโรติ วเลติ, ปิปฺผลิกํ นิเสติ, ปริวตฺตนํ กโรติ, สพฺโพปิ จีวรํ กโรติเยวาติ วุจฺจติ. โย ปน สมีเป นิสินฺโน ชาตกํ วา ธมฺมปทํ วา กเถติ, อยํ น จีวรการโก. เอตํ ฐเปตฺวา เสสานํ คณโภชเน อนาปตฺตีติ.

'When a robe is being made': This is when, having obtained cloth and thread, they make a robe; for there is no separate time designated as 'robe-making time.' Therefore, whoever does any work that needs to be done on the robe—for in the Mahāpaccarī it is said, 'even down to one who threads a needle'—for that person, it is a 'robe-making time,' and they may eat. In the Kurundī commentary, however, it is stated in detail: One who plans the robe, cuts it, lays a guide thread, places a patch, sews back, attaches a patch, cuts the border, smooths it, applies a border, sews back on it, makes thread, winds thread, sharpens a small knife, or makes a winding tool—all these are said to be 'making a robe.' But one who sits nearby and recites a Jātaka or the Dhammapada is not a robe-maker. Except for this one, for the others there is no offense regarding a group meal.

อทฺธโยชนนฺติ เอตฺตกมฺปิ อทฺธานํ คนฺตุกาเมน. โย ปน ทูรํ คนฺตุกาโม, ตตฺถ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. คจฺฉนฺเตนาติ อทฺธานํ คจฺฉนฺเตน, อทฺธโยชนพฺภนฺตเร คาวุเตปิ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. คเตน ภุญฺชิตพฺพนฺติ คเตน เอกทิวสํ ภุญฺชิตพฺพํ. นาวาภิรุหเนปิ เอเสว นโย. อยํ ปน วิเสโส – อภิรุฬฺเหน อิจฺฉิตฏฺฐานํ คนฺตฺวาปิ ยาว น โอโรหติ ตาว ภุญฺชิตพฺพนฺติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. จตุตฺเถ อาคเตติ อยํ อนฺติมปริจฺเฉโท, จตุตฺเถปิ อาคเต ยตฺถ น ยาเปนฺติ; โส มหาสมโย. ยตฺถ ปน สตํ วา สหสฺสํ วา สนฺนิปตนฺติ, ตตฺถ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. ตสฺมา ตาทิเส กาเล ‘‘มหาสมโย’’ติ อธิฏฺฐหิตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ. โย โกจิ ปริพฺพาชกสมาปนฺโนติ สหธมฺมิเกสุ วา ติตฺถิเยสุ วา อญฺญตโร, เอเตสญฺหิ เยน เกนจิ กเต ภตฺเต ‘‘สมณภตฺตสมโย’’ติ ภุญฺชิตพฺพํ.

Half a yojana means: for a monk who wishes to travel such a distance. As for one who wishes to go far, there is nothing even to be said. While traveling means: for one who is traveling the distance; it is allowable to eat within half a yojana, even at one gāvuta. Having gone, one should eat means: having arrived, one may eat for one day. In the case of boarding a boat, this is the same rule. This, however, is the distinction: it is said in the Mahāpaccarī that for one who has boarded, even after having arrived at the desired destination, one may eat for as long as one has not disembarked. When the fourth has arrived means: this is the final limit; even when the fourth has arrived, when they cannot manage, that is a great occasion. Where, however, a hundred or a thousand assemble, there is nothing even to be said. Therefore, at such a time, one should eat, having determined, “This is a great occasion.” Any person belonging to the class of wanderers means: any one among co-religionists or heretics; indeed, when a meal has been prepared by any one of these, one should eat, determining, “This is an occasion of a meal for ascetics.”

๒๒๐. อนาปตฺติ สมเยติ สตฺตสุ สมเยสุ อญฺญตรสฺมึ อนาปตฺติ. ทฺเว ตโย เอกโตติ เยปิ อกปฺปิยนิมนฺตนํ สาทิยิตฺวา ทฺเว วา ตโย วา เอกโต คเหตฺวา ภุญฺชนฺติ, เตสมฺปิ อนาปตฺติ.

220. No offense on these occasions means: on any one of the seven occasions, there is no offense for one who is eating. Two or three together means: even for those who, having consented to an improper invitation, receive food together as two or three and eat, for them too there is no offense.

ตตฺถ [Pg.81] อนิมนฺติตจตุตฺถํ, ปิณฺฑปาติกจตุตฺถํ, อนุปสมฺปนฺนจตุตฺถํ, ปตฺตจตุตฺถํ, คิลานจตุตฺถนฺติ ปญฺจนฺนํ จตุกฺกานํ วเสน วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ. กถํ? อิเธกจฺโจ จตฺตาโร ภิกฺขู ‘‘ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ นิมนฺเตติ. เตสุ ตโย คตา, เอโก น คโต. อุปาสโก ‘‘เอโก ภนฺเต เถโร กุหิ’’นฺติ ปุจฺฉติ. นาคโต อุปาสกาติ. โส อญฺญํ ตงฺขณปฺปตฺตํ กญฺจิ ‘‘เอหิ ภนฺเต’’ติ ปเวเสตฺวา จตุนฺนมฺปิ ภตฺตํ เทติ, สพฺเพสํ อนาปตฺติ. กสฺมา? คณปูรกสฺส อนิมนฺติตตฺตา. ตโย เอว หิ ตตฺถ นิมนฺติตา คณฺหึสุ, เตหิ คโณ น ปูรติ, คณปูรโก จ อนิมนฺติโต, เตน คโณ ภิชฺชตีติ อิทํ อนิมนฺติตจตุตฺถํ.

Therein, the decision should be known by way of five groups of four: the group with an uninvited fourth, the group with an alms-food-gatherer as the fourth, the group with an unordained one as the fourth, the group with a bowl as the fourth, and the group with a sick one as the fourth. How so? Here, a certain person invites four monks, saying, “Accept the meal.” Among them, three go, one does not go. The lay follower asks, “Venerable sirs, where is the one elder?” They reply, “He has not come, O lay follower.” Then, inviting another monk who has just arrived at that moment, saying, “Come, venerable sir,” he brings him in and gives a meal to all four. There is no offense for any of them. Why? Because the one who completes the group was uninvited. For only three who were invited received the meal there; the group is not completed by them. And the one who completes the group was uninvited; by him the group is broken. This is the group with an uninvited fourth.

ปิณฺฑปาติกจตุตฺเถ – นิมนฺตนกาเล เอโก ปิณฺฑปาติโก โหติ, โส นาธิวาเสติ. คมนเวลาย ปน ‘‘เอหิ ภนฺเต’’ติ วุตฺเต อนธิวาสิตตฺตา อนาคจฺฉนฺตมฺปิ ‘‘เอถ ภิกฺขํ ลจฺฉถา’’ติ คเหตฺวา คจฺฉนฺติ, โส ตํ คณํ ภินฺทติ. ตสฺมา สพฺเพสํ อนาปตฺติ.

In the case of the group with an alms-food-gatherer as the fourth: at the time of invitation, one is an alms-food-gatherer; he does not consent. However, at the time of departure, when it is said, “Come, venerable sir,” even though he is not coming because he has not consented, they take him and go, saying, “Come, you will receive alms-food.” He breaks that group. Therefore, there is no offense for any of them.

อนุปสมฺปนฺนจตุตฺเถ – สามเณเรน สทฺธึ นิมนฺติตา โหนฺติ, โสปิ คณํ ภินฺทติ.

In the case of the group with an unordained one as the fourth: they are invited together with a novice; he too breaks the group.

ปตฺตจตุตฺเถ – เอโก สยํ อคนฺตฺวา ปตฺตํ เปเสติ; เอวมฺปิ คโณ ภิชฺชติ. ตสฺมา สพฺเพสํ อนาปตฺติ.

In the case of the group with a bowl as the fourth: one, not going himself, sends his bowl; even so, the group is broken. Therefore, there is no offense for any of them.

คิลานจตุตฺเถ – คิลาเนน สทฺธึ นิมนฺติตา โหนฺติ, ตตฺถ คิลานสฺเสว อนาปตฺติ, อิตเรสํ ปน คณปูรโก โหติ. น หิ คิลาเนน คโณ ภิชฺชติ. ตสฺมา เตสํ อาปตฺติเยว. มหาปจฺจริยํ ปน อวิเสเสน วุตฺตํ.

In the case of the group with a sick one as the fourth: they are invited together with a sick person. There, there is no offense for the sick person only; for the others, however, he completes the group. Indeed, the group is not broken by a sick person. Therefore, for them there is indeed an offense. In the Mahāpaccarī, however, it is stated without distinction.

สมยลทฺธโก สยเมว มุจฺจติ, เสสานํ คณปูรกตฺตา อาปตฺติกโร โหติ. ตสฺมา จีวรทานสมยลทฺธกาทีนมฺปิ วเสน จตุกฺกานิ เวทิตพฺพานิ. สเจ ปน อธิวาเสตฺวา คเตสุปิ จตูสุ ชเนสุ เอโก ปณฺฑิโต ภิกฺขุ ‘‘อหํ ตุมฺหากํ คณํ ภินฺทิสฺสามิ, นิมนฺตนํ สาทิยถา’’ติ วตฺวา ยาคุขชฺชกาวสาเน ภตฺตตฺถาย ปตฺตํ คณฺหนฺตานํ อทตฺวา ‘‘อิเม ตาว ภิกฺขู โภเชตฺวา วิสฺสชฺเชถ, อหํ ปจฺฉา อนุโมทนํ กตฺวา คมิสฺสามี’’ติ นิสินฺโน. เตสุ ภุตฺวา คเตสุ ‘‘เทถ ภนฺเต ปตฺต’’นฺติ อุปาสเกน ปตฺตํ คเหตฺวา ภตฺเต ทินฺเน ภุญฺชิตฺวา อนุโมทนํ [Pg.82] กตฺวา คจฺฉติ, สพฺเพสํ อนาปตฺติ. ปญฺจนฺนญฺหิ โภชนานํเยว วเสน คณโภชเน วิสงฺเกตํ นตฺถิ. โอทเนน นิมนฺติตา กุมฺมาสํ คณฺหนฺตาปิ อาปตฺตึ อาปชฺชนฺติ. ตานิ จ เตหิ เอกโต น คหิตานิ. ยาคุอาทีสุ ปน วิสงฺเกตํ โหติ, ตานิ เตหิ เอกโต คหิตานีติ. เอวํ เอโก ปณฺฑิโต อญฺเญสมฺปิ อนาปตฺตึ กโรติ.

A monk who has obtained an occasion is freed by himself alone, but because he completes the group for the others, he causes them to incur an offense. Therefore, groups of four should also be known by way of those who have obtained an occasion for a robe-offering, and so on. If, however, among four persons who have consented and gone, one wise monk says, “I will break your group; consent to the invitation,” and then, at the end of the gruel and hard food, does not give his bowl to those taking the bowls for the meal, but sits down, saying, “First feed these monks and then dismiss them; I will give the blessing afterwards and then go.” When they have eaten and gone, the lay follower says, “Venerable sir, give me your bowl,” takes the bowl, and gives the meal; the monk eats, gives the blessing, and goes. In this case, there is no offense for any of them. Indeed, in the context of a group meal, the agreement pertains only to the five kinds of staple food. Those invited for boiled rice who receive barley-meal also incur an offense. And in this case, those staple foods were not received by them together. In the case of gruel and so on, however, there is a deviation from the agreement, even though those items were received by them together. Thus, one wise monk brings about no offense for the others as well.

ตสฺมา สเจ โกจิ สงฺฆภตฺตํ กตฺตุกาเมน นิมนฺตนตฺถาย เปสิโต วิหารํ อาคมฺม ‘‘ภนฺเต, สฺเว อมฺหากํ ฆเร ภิกฺขํ คณฺหถา’’ติ อวตฺวา ‘‘ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วา ‘‘สงฺฆภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วา ‘‘สงฺโฆ ภตฺตํ คณฺหาตู’’ติ วา วทติ, ภตฺตุทฺเทสเกน ปณฺฑิเตน ภวิตพฺพํ, เนมนฺตนิกา คณโภชนโต ปิณฺฑปาติกา จ ธุตงฺคเภทโต โมเจตพฺพา. กถํ? เอวํ ตาว วตฺตพฺพํ – ‘‘สฺเว น สกฺกา อุปาสกา’’ติ. ‘‘ปุนทิวเส, ภนฺเต’’ติ. ‘‘ปุนทิวเสปิ น สกฺกา’’ติ. เอวํ ยาว อทฺธมาสมฺปิ หริตฺวา ปุน วตฺตพฺโพ – ‘‘ตฺวํ กึ อวจา’’ติ? สเจ ปุนปิ ‘‘สงฺฆภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วทติ, ตโต ‘‘อิมํ ตาว อุปาสก ปุปฺผํ กปฺปิยํ กโรหิ, อิมํ ติณ’’นฺติ เอวํ วิกฺเขปํ กตฺวา ปุน ‘‘กึ กถยิตฺถา’’ติ ปุจฺฉิตพฺโพ. สเจ ปุนปิ ตเถว วทติ, ‘‘อาวุโส, ตฺวํ ปิณฺฑปาติเก วา มหาเถเร วา น ลจฺฉสิ, สามเณเร ลจฺฉสี’’ติ วตฺตพฺโพ. ‘‘นนุ, ภนฺเต อสุกสฺมิญฺจ อสุกสฺมิญฺจ คาเม ภทนฺเต โภเชสุํ, อหํ กสฺมา น ลภามี’’ติ จ วุตฺเต ‘‘เต นิมนฺเตตุํ ชานนฺติ, ตฺวํ น ชานาสี’’ติ. เต กถํ นิมนฺเตสุํ ภนฺเตติ? เต เอวมาหํสุ – ‘‘อมฺหากํ, ภนฺเต, ภิกฺขํ คณฺหถา’’ติ. สเจ โสปิ ตเถว วทติ, วฏฺฏติ. อถ ปุนปิ ‘‘ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วทติ, ‘‘น ทานิ ตฺวํ, อาวุโส, พหู ภิกฺขู ลจฺฉสิ, ตโย เอว ลจฺฉสี’’ติ วตฺตพฺโพ. ‘‘นนุ, ภนฺเต, อสุกสฺมิญฺจ อสุกสฺมิญฺจ คาเม สกลํ ภิกฺขุสงฺฆํ โภเชสุํ, อหํ กสฺมา น ลภามี’’ติ? ‘‘ตฺวํ นิมนฺเตตุํ น ชานาสี’’ติ. ‘‘เต กถํ นิมนฺเตสุ’’นฺติ? เต ‘‘ภิกฺขํ คณฺหถา’’ติ อาหํสูติ. สเจ โสปิ ‘‘ภิกฺขํ คณฺหถา’’ติ วทติ, วฏฺฏติ. อถ ปุนปิ ‘‘ภตฺตเมวา’’ติ วทติ, ตโต วตฺตพฺโพ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, นตฺถมฺหากํ ตว ภตฺเตนตฺโถ, นิพทฺธโคจโร เอส อมฺหากํ, มยเมตฺถ ปิณฺฑาย จริสฺสามา’’ติ. ตํ ‘‘จรถ, ภนฺเต’’ติ วตฺวา อาคตํ ปุจฺฉนฺติ – ‘‘กึ โภ ลทฺธา ภิกฺขู’’ติ. ‘‘กึ เอเตน พหุ เอตฺถ วตฺตพฺพํ, ‘เถรา สฺเว ปิณฺฑาย จริสฺสามา’ติ อาหํสุ. มา ทานิ ตุมฺเห ปมชฺชิตฺถา’’ติ. ทุติยทิวเส เจติยวตฺตํ กตฺวา ฐิตา ภิกฺขู สงฺฆตฺเถเรน [Pg.83] วตฺตพฺพา – ‘‘อาวุโส, ธุรคาเม สงฺฆภตฺตํ อปณฺฑิตมนุสฺโส ปน อคมาสิ, คจฺฉาม ธุรคาเม ปิณฺฑาย จริสฺสามา’’ติ. ภิกฺขูหิ เถรสฺส วจนํ กาตพฺพํ, น ทุพฺพเจหิ ภวิตพฺพํ, คามทฺวาเร อฏฺฐตฺวาว ปิณฺฑาย จริตพฺพํ. เตสุ ปตฺตานิ คเหตฺวา นิสีทาเปตฺวา โภเชนฺเตสุ ภุญฺชิตพฺพํ. สเจ อาสนสาลาย ภตฺตํ ฐเปตฺวา รถิกาสุ อาหิณฺฑนฺตา อาโรเจนฺติ – ‘‘อาสนสาลาย, ภนฺเต, ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ น วฏฺฏติ.

Therefore, if someone, sent for the purpose of inviting by one who wishes to make an offering of a meal to the Saṅgha, having come to the monastery, without saying, 'Venerable Sirs, tomorrow, please accept almsfood at our house,' instead says, 'Please accept the meal,' or 'Please accept the meal for the Saṅgha,' or 'May the Saṅgha accept the meal,' the meal-appointer should be wise. Those who accept the invitation should be freed from the offense of a group meal, and those who are alms-round-farers should be freed from the breaking of their ascetic practice. How? First, it should be said thus: 'Tomorrow is not possible, lay follower.' If he says, 'The day after, Venerable Sir?' it should be said, 'The day after is also not possible.' Having drawn this out for as long as half a month, he should be asked again: 'What did you say?' If he again says, 'Please accept the meal for the Saṅgha,' then, after creating a distraction thus: 'Lay follower, first make this flower allowable, this grass,' he should be asked again, 'What were you saying?' If he again speaks in the same way, it should be said: 'Friend, you will not get the alms-round-farers or the great elders; you will get the novices.' And when he says, 'But, Venerable Sir, in such-and-such a village they fed the venerable ones, why can I not get them?' it should be said: 'They know how to invite; you do not.' 'How did they invite, Venerable Sir?' 'They said thus: "Venerable Sirs, please accept our almsfood."' If he also speaks in the same way, it is allowable. But if he again says, 'Please accept the meal,' it should be said: 'Now, friend, you will not get many monks; you will get only three.' 'But, Venerable Sir, in such-and-such a village they fed the entire community of monks, why can I not get them?' 'You do not know how to invite.' 'How did they invite?' 'They said, "Please accept almsfood."' If he also says, 'Please accept almsfood,' it is allowable. But if he again says, 'Just the meal,' then it should be said: 'Go. We have no need for your meal. This is our regular alms-resort; we will go for alms here.' After he says, 'Go on your almsround, Venerable Sirs,' and returns, they ask him: 'Well, sir, did you get the monks?' 'What is the use of this? Much could be said here. The elders said, "Tomorrow we will go for alms." Now, do not be negligent.' On the second day, the monks who are standing, having performed their duties at the cetiya, should be told by the Saṅgha's elder: 'Friends, in the main village there is a meal for the Saṅgha, but an unwise person came to invite. Let us go; we will go for alms in the main village.' The monks should do the elder's bidding; they should not be difficult to speak to. Without standing at the village gate, they should go for alms. When the laypeople take their bowls, have them sit down, and feed them, it should be eaten. If, having placed the meal in the dining hall, they wander the streets and announce, 'Venerable Sirs, please accept the meal in the dining hall,' it is not allowable.

อถ ปน ภตฺตํ อาทาย ตตฺถ ตตฺถ คนฺตฺวา ‘‘ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วทนฺติ, ปฏิกจฺเจว วา วิหารํ อภิหริตฺวา ปติรูเป ฐาเน ฐเปตฺวา อาคตาคตานํ เทนฺติ, อยํ อภิหฏภิกฺขา นาม วฏฺฏติ. สเจ ปน ภตฺตสาลาย ทานํ สชฺเชตฺวา ตํ ตํ ปริเวณํ ปหิณนฺติ ‘‘ภตฺตสาลาย ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ, น วฏฺฏติ. เย ปน มนุสฺสา ปิณฺฑจาริเก ภิกฺขู ทิสฺวา อาสนสาลํ สมฺมชฺชิตฺวา ตตฺถ นิสีทาเปตฺวา โภเชนฺติ, น เต ปฏิกฺขิปิตพฺพา. เย ปน คาเม ภิกฺขํ อลภิตฺวา คามโต นิกฺขมนฺเต ภิกฺขู ทิสฺวา ‘‘ภนฺเต ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วทนฺติ, เต ปฏิกฺขิปิตพฺพา, น วา นิวตฺติตพฺพํ. สเจ ‘‘นิวตฺตถ, ภนฺเต, ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วทนฺติ, ‘‘นิวตฺตถา’’ติ วุตฺตปเท นิวตฺติตุํ วฏฺฏติ. ‘‘นิวตฺตถ ภนฺเต, ฆเร ภตฺตํ กตํ, คาเม ภตฺตํ กต’’นฺติ วทนฺติ, เคเห จ คาเม จ ภตฺตํ นาม ยสฺส กสฺสจิ โหตีติ นิวตฺติตุํ วฏฺฏติ. ‘‘นิวตฺตถ, ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ สมฺพนฺธํ กตฺวา วทนฺติ, นิวตฺติตุํ น วฏฺฏติ. อาสนสาลโต ปิณฺฑาย จริตุํ นิกฺขมนฺเต ทิสฺวา ‘‘นิสีทถ ภนฺเต ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วุตฺเตปิ เอเสว นโย. นิจฺจภตฺตนฺติ ธุวภตฺตํ วุจฺจติ. ‘‘นิจฺจภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วทนฺติ, พหูนมฺปิ เอกโต คเหตุํ วฏฺฏติ. สลากภตฺตาทีสุปิ เอเสว นโย. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

Furthermore, if, taking a meal, they go here and there saying, 'Please accept the meal,' or if, having brought it to the monastery in advance and placed it in a suitable spot, they give it to those who have come, this is called 'brought-forward almsfood' and is allowable. But if, having prepared a gift of food in the dining hall, they send a message to each monastic dwelling saying, 'Please accept the meal in the dining hall,' it is not allowable. However, people who see monks on their alms-round, sweep the assembly hall, have them sit there, and feed them—they should not be refused. But as for people who see monks leaving the village, not having obtained almsfood, and say, 'Venerable Sirs, please accept the meal,' they should be refused, or one should not turn back. If they say, 'Turn back, Venerable Sirs, please accept the meal,' it is allowable to turn back at the spoken word 'turn back.' If they say, 'Turn back, Venerable Sirs, a meal is prepared at home; a meal is prepared in the village,' since a meal in a home or a village is for anyone whatsoever, it is allowable to turn back. If they say, 'Turn back, please accept the meal,' making it a single phrase, it is not allowable to turn back. This same principle applies when, seeing monks leaving the assembly hall to go for alms, one says, 'Sit down, Venerable Sirs, please accept the meal.' A fixed meal is called a 'regular meal.' If they say, 'Please accept the regular meal,' it is allowable for many to accept it together. This same principle applies to ticket-meals and so on. The rest here is self-evident.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the rule on sheep's wool. It is an offense of commission, there is no exemption through perception, it can be unintentional, it is an offense by formulation, it is a bodily action, it involves three mind-states and three feelings.

คณโภชนสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The Second Training Rule on Group Meals.

๓. ปรมฺปรโภชนสิกฺขาปทวณฺณนา

3. The Explanation of the Training Rule Concerning Successive Meals

๒๒๑. ตติยสิกฺขาปเท – น โข อิทํ โอรกํ ภวิสฺสติ, ยถยิเม มนุสฺสา สกฺกจฺจํ ภตฺตํ กโรนฺตีติ, เยน นิยาเมน อิเม มนุสฺสา สกฺกจฺจํ ภตฺตํ [Pg.84] กโรนฺติ, เตน ญายติ – ‘‘อิทํ สาสนํ อิทํ วา พุทฺธปฺปมุเข สงฺเฆ ทานํ น โข โอรกํ ภวิสฺสติ, ปริตฺตํ ลามกํ เนว ภวิสฺสตี’’ติ. กิรปติโกติ เอตฺถ ‘‘กิโร’’ติ ตสฺส กุลปุตฺตสฺส นามํ; อธิปจฺจฏฺเฐน ปน ‘‘กิรปติโก’’ติ วุจฺจติ. โส กิร อิสฺสโร อธิปติ มาสอุตุสํวจฺฉรนิยาเมน เวตนํ ทตฺวา กมฺมการเก กมฺมํ กาเรติ. พทรา ปฏิยตฺตาติ อุปจารวเสน วทติ. พทรมิสฺเสนาติ พทรสาฬเวน.

221. In the third training rule: The phrase 'This will not be paltry, as these people carefully prepare food' means that by the method through which these people carefully prepare food, it is understood: 'This teaching, or this gift to the Sangha with the Buddha at its head, will certainly not be paltry; it will certainly not be little or inferior.' Herein, in the word 'Kirapatiko,' 'Kiro' is the name of that clansman; however, in the sense of 'lordship,' he is called 'Kirapatiko.' It is said that he, being a master and a chief, having given wages according to a monthly, seasonal, or annual arrangement, causes the laborers to do the work. The statement 'The jujubes are prepared' is spoken by way of conventional speech. 'With a mixture of jujube' means with jujube juice.

๒๒๒. อุสฺสูเร อาหริยิตฺถาติ อติทิวา อาหริยิตฺถ.

222. 'It was brought after sunrise' means it was brought very late in the day.

๒๒๖. มยฺหํ ภตฺตปจฺจาสํ อิตฺถนฺนามสฺส ทมฺมีติ อยํ ภตฺตวิกปฺปนา นาม สมฺมุขาปิ ปรมฺมุขาปิ วฏฺฏติ. สมฺมุขา ทิสฺวา ‘‘ตุยฺหํ วิกปฺเปมี’’ติ วตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ, อทิสฺวา ปญฺจสุ สหธมฺมิเกสุ ‘‘อิตฺถนฺนามสฺส วิกปฺเปมี’’ติ วตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ. มหาปจฺจริยาทีสุ ปน ปรมฺมุขาวิกปฺปนาว วุตฺตา. สา จายํ ยสฺมา วินยกมฺเมน สงฺคหิตา, ตสฺมา ภควโต วิกปฺเปตุํ น วฏฺฏติ. ภควติ หิ คนฺธกุฏิยํ นิสินฺเนปิ สงฺฆมชฺเฌ นิสินฺเนปิ สงฺเฆน คณปฺปโหนเก ภิกฺขู คเหตฺวา ตํ ตํ กมฺมํ กตํ สุกตเมว โหติ, ภควา เนว กมฺมํ โกเปติ; น สมฺปาเทติ. น โกเปติ ธมฺมิสฺสรตฺตา, น สมฺปาเทติ อคณปูรกตฺตา.

226. 'I give my expectation of food to so-and-so'—this is called the formal disposal of food, and it is allowable both in the presence of and in the absence of the other party. In their presence, having seen them, one should eat after saying, 'I formally dispose this to you.' In their absence, one should eat after saying before five companions in the Dhamma, 'I formally dispose this to so-and-so.' In the Mahāpaccariyā and other commentaries, however, only formal disposal in absence is mentioned. And since this is included as a formal act of the Vinaya, it is not allowable to formally dispose of food to the Blessed One. For even when the Blessed One is sitting in the Perfumed Chamber or in the midst of the Sangha, when the Sangha, having taken a sufficient number of monks to form a quorum, has performed that particular act, it is indeed well-done. The Blessed One neither invalidates the act nor does he complete it. He does not invalidate it because of being the Lord of the Dhamma; he does not complete it because of not being one who completes the quorum.

๒๒๙. ทฺเว ตโย นิมนฺตเน เอกโต ภุญฺชตีติ ทฺเว ตีณิ นิมนฺตนานิ เอกปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา มิสฺเสตฺวา เอกํ กตฺวา ภุญฺชตีติ อตฺโถ. ทฺเว ตีณิ กุลานิ นิมนฺเตตฺวา เอกสฺมึ ฐาเน นิสีทาเปตฺวา อิโต จิโต จ อาหริตฺวา ภตฺตํ อากิรนฺติ, สูปพฺยญฺชนํ อากิรนฺติ, เอกมิสฺสกํ โหติ, เอตฺถ อนาปตฺตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. สเจ ปน มูลนิมนฺตนํ เหฏฺฐา โหติ, ปจฺฉิมํ ปจฺฉิมํ อุปริ, ตํ อุปริโต ปฏฺฐาย ภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ. หตฺถํ ปน อนฺโต ปเวเสตฺวา ปฐมนิมนฺตนโต เอกมฺปิ กพฬํ อุทฺธริตฺวา ภุตฺตกาลโต ปฏฺฐาย ยถา ตถา วา ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ. สเจปิ ตตฺถ ขีรํ วา รสํ วา อากิรนฺติ, เยน อชฺโฌตฺถตํ ภตฺตํ เอกรสํ โหติ, โกฏิโต ปฏฺฐาย ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. มหาอฏฺฐกถายํ ปน วุตฺตํ – ‘‘ขีรภตฺตํ วา รสภตฺตํ วา ลภิตฺวา นิสินฺนสฺส ตตฺเถว อญฺเญปิ ขีรภตฺตํ วา รสภตฺตํ วา อากิรนฺติ, ขีรํ วา รสํ วา ปิวโต อนาปตฺติ. ภุญฺชนฺเตน ปน ปฐมํ ลทฺธมํสขณฺฑํ วา ภตฺตปิณฺฑํ [Pg.85] วา มุเข ปกฺขิปิตฺวา โกฏิโต ปฏฺฐาย ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. สปฺปิปายาเสปิ เอเสว นโย’’ติ.

229. 'Eating from two or three invitations together' means eating after putting the food from two or three invitations into one bowl, mixing it, and making it into one meal. If two or three families, having invited a monk, seat him in one place and bring food from here and there, pouring rice and pouring soup and curry so that it becomes a single mixture, herein there is no offense; so it is said in the Mahāpaccariyā. But if the food from the original invitation is at the bottom and the food from subsequent invitations is on top, there is an offense for one who eats starting from the top. However, if one inserts one's hand, takes out even a single morsel from the first invitation's food, and from the time of having eaten it, eats in any way whatsoever, there is no offense. And if milk or broth is poured there, by which the food is covered and becomes of a single taste, there is no offense for one who eats starting from the edge; so it is said in the Mahāpaccariyā. But in the Mahāaṭṭhakathā it is said: 'For one who has received milk-rice or broth-rice and is seated, if others then pour more milk-rice or broth-rice onto it, there is no offense in drinking the milk or broth. But one who is eating should first put the piece of meat or lump of rice that was first received into the mouth, and then it is allowable to eat starting from the edge. This is the same method for ghee-porridge as well.'

มหาอุปาสโก ภิกฺขุํ นิมนฺเตติ, ตสฺส กุลํ อุปคตสฺส อุปาสโกปิ ตสฺส ปุตฺตทารภาติกภคินิอาทโยปิ อตฺตโน อตฺตโน โกฏฺฐาสํ อาหริตฺวา ปตฺเต ปกฺขิปนฺติ, อุปาสเกน ปฐมํ ทินฺนํ อภุญฺชิตฺวา ปจฺฉา ลทฺธํ ภุญฺชนฺตสฺส ‘‘อนาปตฺตี’’ติ มหาอฏฺฐกถายํ วุตฺตํ. กุรุนฺทฏฺฐกถายํ ปน วฏฺฏตีติ วุตฺตํ. มหาปจฺจริยํ ‘‘สเจ ปาเฏกฺกํ ปจนฺติ, อตฺตโน อตฺตโน ปกฺกภตฺตโต อาหริตฺวา เทนฺติ, ตตฺถ ปจฺฉา อาหฏํ ปฐมํ ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ. ยทิ ปน สพฺเพสํ เอโกว ปาโก โหติ, ปรมฺปรโภชนํ น โหตี’’ติ วุตฺตํ. มหาอุปาสโก นิมนฺเตตฺวา นิสีทาเปติ, อญฺโญ มนุสฺโส ปตฺตํ คณฺหาติ, น ทาตพฺพํ. กึ ภนฺเต น เทถาติ? นนุ อุปาสก ตยา นิมนฺติตมฺหาติ! โหตุ ภนฺเต, ลทฺธํ ลทฺธํ ภุญฺชถาติ วทติ, ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. อญฺเญน อาหริตฺวา ภตฺเต ทินฺเน อาปุจฺฉิตฺวาปิ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ.

A great lay devotee invites a monk. When that monk has gone to the house, the lay devotee and his son, wife, brother, sister, and others bring their own respective portions and place them in the bowl. In the Mahāaṭṭhakathā it is said: 'For one who does not eat what was first given by the lay devotee but eats what was received later, there is no offense.' But in the Kurundaṭṭhakathā, it is said that this is allowable. In the Mahāpaccariyā it is said: 'If they cook separately and bring and give food from their own cooked portions, in that case, for one who first eats what was brought later, there is a pācittiya offense. But if the cooking for all of them is one and the same, it is not sequential eating.' A great lay devotee invites a monk and seats him. Another person takes the bowl; it should not be given. If asked, 'Venerable sir, why do you not give it?' one should say, 'Lay devotee, were we not invited by you?' If he says, 'Let it be, venerable sir, eat whatever you receive,' it is allowable to eat. It is said in the Kurundī that if food is brought and given by another, it is allowable to eat even after asking permission of the original inviter.

อนุโมทนํ กตฺวา คจฺฉนฺตํ ธมฺมํ โสตุกามา ‘‘สฺเวปิ ภนฺเต อาคจฺเฉยฺยาถา’’ติ สพฺเพ นิมนฺเตนฺติ, ปุนทิวเส อาคนฺตฺวา ลทฺธํ ลทฺธํ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. กสฺมา? สพฺเพหิ นิมนฺติตตฺตา. เอโก ภิกฺขุ ปิณฺฑาย จรนฺโต ภตฺตํ ลภติ, ตมญฺโญ อุปาสโก นิมนฺเตตฺวา ฆเร นิสีทาเปติ, น จ ตาว ภตฺตํ สมฺปชฺชติ. สเจ โส ภิกฺขุ ปิณฺฑาย จริตฺวา ลทฺธภตฺตํ ภุญฺชติ, อาปตฺติ. อภุตฺวา นิสินฺเน ‘‘กึ ภนฺเต น ภุญฺชสี’’ติ วุตฺเต ‘‘ตยา นิมนฺติตตฺตา’’ติ วตฺวา ลทฺธํ ลทฺธํ ภุญฺชถ ภนฺเต’’ติ วุตฺโต ภุญฺชติ, วฏฺฏติ.

As a monk is leaving after having given the blessing, all the lay devotees, desiring to hear the Dhamma, invite him, saying, 'Venerable sir, please come tomorrow as well.' On the next day, having come, it is allowable for him to eat whatever he receives. Why? Because he was invited by all. A certain monk, while wandering for alms, receives food. Another lay devotee invites him and seats him in his house, but the food is not yet ready. If that monk eats the food he received from wandering for alms, there is an offense. While he is sitting without having eaten, upon being asked, 'Venerable sir, why do you not eat?' he should say, 'Because I was invited by you.' If he is then told, 'Venerable sir, please eat whatever you have received,' and he eats, it is allowable.

สกเลน คาเมนาติ สกเลน คาเมน เอกโต หุตฺวา นิมนฺติตสฺเสว ยตฺถ กตฺถจิ ภุญฺชโต อนาปตฺติ. ปูเคปิ เอเสว นโย. นิมนฺติยมาโน ภิกฺขํ คเหสฺสามีติ ภณตีติ ‘‘ภตฺตํ คณฺหา’’ติ นิมนฺติยมาโน ‘‘น มยฺหํ ตว ภตฺเตนตฺโถ, ภิกฺขํ คณฺหิสฺสามี’’ติ วทติ. เอตฺถ ปน มหาปทุมตฺเถโร อาห – ‘‘เอวํ วทนฺโต อิมสฺมึ สิกฺขาปเท อนิมนฺตนํ กาตุํ สกฺโกติ, ภุญฺชนตฺถาย ปน โอกาโส กโต โหตีติ เนว คณโภชนโต น จาริตฺตโต มุจฺจตี’’ติ. มหาสุมตฺเถโร อาห – ‘‘ยทคฺเคน อนิมนฺตนํ กาตุํ สกฺโกติ, ตทคฺเคน เนว คณโภชนํ น จาริตฺตํ โหตี’’ติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

'By the entire village' means: for one who has been invited together with the entire village, there is no offense in eating anywhere whatsoever. In the case of a group, this is the same method. 'When being invited, one says, "I will take alms-food"' means: when being invited with, "Take the meal," one says, "I have no need of your meal; I will take alms-food." Here, however, the Elder Mahāpaduma said: "By speaking thus, in this training rule, one is able to make it a non-invitation. However, since an opportunity to eat has been created, one is freed from neither the group-meal offense nor from the successive-meal offense." The Elder Mahāsuma said: "To the extent that one is able to make it a non-invitation, to that extent it is neither a group-meal nor a successive-meal offense." The rest is self-evident.

กถินสมุฏฺฐานํ [Pg.86] – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ เอตฺถ หิ โภชนํ กิริยา, อวิกปฺปนํ อกิริยา, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule is of Kathina-origin. It arises from body and speech, and from body, speech, and mind. It involves both action and non-action; indeed, in this case, eating is the action, and the failure to make a formal arrangement is the non-action. There is no release from the offense even without the perception of transgression. It does not require a mind of transgression. It is an offense by formulation. It is a bodily action and a verbal action. It has three kinds of consciousness and three kinds of feeling.

ปรมฺปรโภชนสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The third, the training rule on successive meals.

๔. กาณมาตาสิกฺขาปทวณฺณนา

4. The Explanation of the Kāṇamātā Training Rule

๒๓๐. จตุตฺถสิกฺขาปเท – กาณมาตาติ กาณาย มาตา. สา กิรสฺสา ธีตา อภิรูปา อโหสิ, เย เย ตํ ปสฺสนฺติ, เต เต ราเคน กาณา โหนฺติ, ราคนฺธา โหนฺตีติ อตฺโถ. ตสฺมา ปเรสํ กาณภาวกรณโต ‘‘กาณา’’ติ วิสฺสุตา อโหสิ. ตสฺสา วเสน มาตาปิสฺสา ‘‘กาณมาตา’’ติ ปากฏา ชาตา. อาคตนฺติ อาคมนํ. กิสฺมึ วิยาติ กีทิสํ วิย; ลชฺชนกํ วิย โหตีติ อธิปฺปาโย. ริตฺตหตฺถํ คนฺตุนฺติ ริตฺตา หตฺถา อสฺมึ คมเน ตทิทํ ริตฺตหตฺถํ, ตํ ริตฺตหตฺถํ คมนํ คนฺตุํ ลชฺชนกํ วิย โหตีติ วุตฺตํ โหติ. ปริกฺขยํ อคมาสีติ อุปาสิกา อริยสาวิกา ภิกฺขู ทิสฺวา สนฺตํ อทาตุํ น สกฺโกติ, ตสฺมา ตาว ทาเปสิ, ยาว สพฺพํ ปริกฺขยํ อคมาสิ. ธมฺมิยา กถายาติ เอตฺถ กาณาปิ มาตุ อตฺถาย เทสิยมานํ ธมฺมํ สุณนฺตี เทสนาปริโยสาเน โสตาปนฺนา อโหสิ. อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ อาสนโต อุฏฺฐหิตฺวา คโต. โสปิ ปุริโส ‘‘สตฺถา กิร กาณมาตาย นิเวสนํ อคมาสี’’ติ สุตฺวา กาณํ อาเนตฺวา ปกติฏฺฐาเนเยว ฐเปสิ.

230. In the fourth training rule: 'Kāṇamātā' means the mother of Kāṇā. It is said that her daughter was of excellent appearance. Whichever men saw her, those men became blind with lust; the meaning is that they became blind with desire. Therefore, because she caused other men to become blind, she was renowned as 'Kāṇā'. In connection with her, her mother also became well-known as 'Kāṇamātā'. 'Āgataṃ' means coming. 'Kismiṃ viya' means 'like what?'; the intention is that it is like something shameful. 'Rittahatthaṃ gantuṃ' means: in this going, the hands are empty, thus it is 'empty-handed'; to make that journey empty-handed is like something shameful, is what is meant. 'Parikkhayaṃ agamāsi' means: the female lay disciple was a noble disciple; upon seeing the bhikkhus, she was unable not to give what was available. Therefore, she caused gifts to be given until everything was exhausted. In 'Dhammiyā kathāya': here, Kāṇā, while listening to the Dhamma being taught for her mother's benefit, became a stream-enterer at the conclusion of the discourse. 'Uṭṭhāyāsanā pakkāmi' means he rose from his seat and went. That man, too, upon hearing, 'It is said the Teacher went to Kāṇamātā's residence,' brought Kāṇā back and established her in her original position as his wife.

๒๓๑. อิมสฺมึ ปน วตฺถุสฺมึ อุปฺปนฺนมตฺเต อปฺปญฺญตฺเตเยว สิกฺขาปเท ปาเถยฺยวตฺถุ อุทปาทิ, ตสฺมา อนนฺตรเมว เจตํ ทสฺเสตุํ ‘‘เตน โข ปน สมเยนา’’ติอาทิ วุตฺตํ. โสปิ จ อุปาสโก อริยสาวกตฺตา สพฺพเมว ทาเปสิ. เตน วุตฺตํ – ‘‘ปริกฺขยํ อคมาสี’’ติ.

231. Furthermore, just as this story of the cakes had arisen, even before the training rule was formulated, the story concerning provisions arose. Therefore, to show this immediately after, the passage beginning, 'Now at that time...' was spoken by the compilers of the canon. That male lay follower, too, being a noble disciple, caused all the sattu-flour to be given. For that reason, it was said, 'it was exhausted.'

๒๓๓. ยํกิญฺจิ ปเหณกตฺถายาติ ปณฺณาการตฺถาย ปฏิยตฺตํ ยํกิญฺจิ อติรสกโมทกสกฺขลิกาทิ สพฺพํ อิธ ปูโวตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. ยํกิญฺจิ [Pg.87] ปาเถยฺยตฺถายาติ มคฺคํ คจฺฉนฺตานํ อนฺตรามคฺคตฺถาย ปฏิยตฺตํ ยํกิญฺจิ พทฺธสตฺตุอพทฺธสตฺตุติลตณฺฑุลาทิ สพฺพํ อิธ มนฺโถตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. ตโต เจ อุตฺตรินฺติ สเจปิ ตติยํ ปตฺตํ ถูปีกตํ คณฺหาติ, ปูวคณนาย ปาจิตฺติยํ.

233. 'Whatever is for the purpose of a gift' means: whatever is prepared for the purpose of a present, such as atirasaka-cakes, laḍḍu-cakes, mouse-ear-cakes, and so on—all of this, in this context, is counted only as 'cake' (pūva). 'Whatever is for the purpose of provisions' means: whatever is prepared for those going on a journey, for the middle of the way, such as bound sattu-flour, unbound sattu-flour, sesame, rice, and so on—all of this, in this context, is counted only as 'sattu-flour' (mantha). 'If one goes beyond that' means: if one accepts even a third bowlful piled up, a pācittiya offense is incurred for each cake in the count.

ทฺวตฺติปตฺตปูเร ปฏิคฺคเหตฺวาติ มุขวฏฺฏิยา เหฏฺฐิมเลขาย สมปูเร ปตฺเต คเหตฺวา. อมุตฺร มยา ทฺวตฺติปตฺตปูราติ เอตฺถ สเจ ทฺเว คหิตา, ‘‘อตฺร มยา ทฺเว ปตฺตปูรา ปฏิคฺคหิตา, ตฺวํ เอกํ คณฺเหยฺยาสี’’ติ วตฺตพฺพํ. เตนาปิ อญฺญํ ปสฺสิตฺวา ‘‘ปฐมํ อาคเตน ทฺเว ปตฺตปูรา คหิตา, มยา เอโก, มา ตฺวํ คณฺหี’’ติ วตฺตพฺพํ. เยน ปฐมํ เอโก คหิโต, ตสฺสาปิ ปรมฺปราโรจเน เอเสว นโย. เยน ปน สยเมว ตโย คหิตา, เตน อญฺญํ ทิสฺวา ‘‘มา โข เอตฺถ ปฏิคฺคณฺหิ’’ จฺเจว วตฺตพฺพํ. ปฏิกฺกมนํ นีหริตฺวาติ อาสนสาลํ หริตฺวา, อาสนสาลํ คจฺฉนฺเตน จ ฉฑฺฑิตสาลา น คนฺตพฺพา. ยตฺถ มหา ภิกฺขุสงฺโฆ นิสีทติ, ตตฺถ คนฺตพฺพํ. มหาปจฺจริยํ ปน วุตฺตํ ‘‘ยา ลทฺธฏฺฐานโต อาสนฺนา อาสนสาลา, ตตฺถ คนฺตพฺพํ. อตฺตโน ‘สนฺทิฏฺฐานํ วา สมฺภตฺตานํ วา เอกนิกายิกานํ วา ทสฺสามี’ติ อญฺญตฺถ คนฺตุํ น ลพฺภติ. สเจ ปนสฺส นิพทฺธนิสีทนฏฺฐานํ โหติ, ทูรมฺปิ คนฺตุํ วฏฺฏตี’’ติ.

'Having accepted two or three bowlfuls' means having accepted bowls filled level with the lower rim of the mouth-rim. In the passage, 'There, by me, two or three bowlfuls...': if two have been accepted, one should say, 'Here, I have accepted two bowlfuls; you may accept one.' That bhikkhu, upon seeing another, should say, 'The one who came first accepted two bowlfuls; I have accepted one. You should not accept any.' For one who first accepted one, this is the same method for informing in succession. However, one who has by himself accepted three, upon seeing another, should just say, 'Do not accept anything here.' 'Having taken it away to a secluded place' means having brought it to the assembly hall. And one going to the assembly hall should not go to a hall that has been abandoned. One should go where the great Saṅgha of bhikkhus sits. However, in the Mahāpaccarī it is said: 'One should go to whichever assembly hall is nearest to the place where one received the alms. One is not permitted to go elsewhere thinking, "I will give to my acquaintances," or "to my companions," or "to those of the same Nikāya." But if one has a regular place for sitting, it is permissible to go even if it is far.'

สํวิภชิตพฺพนฺติ สเจ ตโย ปตฺตปูรา คหิตา, เอกํ อตฺตโน ฐเปตฺวา ทฺเว ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทาตพฺพา. สจฺเจ ทฺเว คหิตา, เอกํ อตฺตโน ฐเปตฺวา เอโก สงฺฆสฺส ทาตพฺโพ, ยถามิตฺตํ ปน ทาตุํ น ลพฺภติ. เยน เอโก คหิโต, น เตน กิญฺจิ อกามา ทาตพฺพํ, ยถารุจิ กาตพฺพํ.

'It should be shared' means: if three bowlfuls have been accepted, setting aside one for oneself, two should be given to the Saṅgha of bhikkhus. If two have been accepted, setting aside one for oneself, one should be given to the Saṅgha. However, one is not permitted to give to friends as one likes. One who has accepted one bowlful need not give anything unwillingly; one may do as one wishes.

๒๓๕. คมเน ปฏิปฺปสฺสทฺเธติ อนฺตรามคฺเค อุปทฺทวํ วา ทิสฺวา อนตฺถิกตาย วา ‘‘มยํ อิทานิ น เปสิสฺสาม, น คมิสฺสามา’’ติ เอวํ คมเน ปฏิปฺปสฺสทฺเธ อุปจฺฉินฺเน. ญาตกานํ ปวาริตานนฺติ เอเตสํ พหุมฺปิ เทนฺตานํ ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ. อฏฺฐกถาสุ ปน ‘‘เตสมฺปิ ปาเถยฺยปเหณกตฺถาย ปฏิยตฺตโต ปมาณเมว วฏฺฏตี’’ติ วุตฺตํ. เสสํ อุตฺตานเมว.

235. 'When the journey has been abandoned' means: when, having seen danger on the way or due to a lack of desire, the intention to go has subsided and ceased with the thought, 'We will not send now, we will not go now.' 'For relatives who have given an invitation' means: for one who accepts from these, there is no offense even if they give much. However, in the commentaries it is said: 'For them too, from what is prepared for the purpose of provisions and gifts, only the specified amount is allowable.' The rest is self-evident.

ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule arises from six origins. It is an offense of commission. There is no release from the offense even without the perception of transgression. It does not require a mind of transgression. It is an offense by formulation. It is a bodily action and a verbal action. It has three kinds of consciousness and three kinds of feeling.

กาณมาตาสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The fourth, the Kāṇamātā training rule.

๕. ปฐมปวารณสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Commentary on the First Pavāraṇā Training Rule

๒๓๖. ปญฺจมสิกฺขาปเท [Pg.88] – ภิกฺขู ภุตฺตาวี ปวาริตาติ พฺราหฺมเณน ‘‘คณฺหถ, ภนฺเต, ยาว อิจฺฉถา’’ติ เอวํ ยาวทตฺถปวารณาย, สยญฺจ ‘‘อลํ, อาวุโส, โถกํ โถกํ เทหี’’ติ เอวํ ปฏิกฺเขปปวารณาย ปวาริตา. ปฏิวิสฺสเกติ สามนฺตฆรวาสิเก.

236. In the fifth training rule: `bhikkhū bhuttāvī pavāritā` means that they have been invited by a brahmin with an invitation to take as much as desired (`yāvadatthapavāraṇā`), thus: 'Venerable sirs, take as much as you wish'; and by their own invitation of refusal (`paṭikkhepavāraṇā`), thus: 'Friend, enough, give just a little.' `Paṭivissake` means householders living nearby.

๒๓๗. กาโกรวสทฺทนฺติ กากานํ โอรวสทฺทํ; สนฺนิปติตฺวา วิรวนฺตานํ สทฺทํ. อลเมตํ สพฺพนฺติ เอตฺถ ติการํ อวตฺวาว ‘‘อลเมตํ สพฺพํ’’ เอตฺตกํ วตฺตุํ วฏฺฏติ.

237. `Kākoravasaddaṃ` means the collective sound of crows; the sound of them having gathered and crying out. In `alametaṃ sabbanti`, it is proper to say just `alametaṃ sabbaṃ` without uttering the letter 'ti'.

๒๓๘-๙. ภุตฺตาวีติ ภุตฺตวา. ตตฺถ จ ยสฺมา เยน เอกมฺปิ สิตฺถํ สงฺขาทิตฺวา วา อสงฺขาทิตฺวา วา อชฺโฌหริตํ โหติ, โส ‘‘ภุตฺตาวี’’ติ สงฺขฺยํ คจฺฉติ, เตนสฺส ปทภาชเน ‘‘ภุตฺตาวี นาม ปญฺจนฺนํ โภชนาน’’นฺติอาทิ วุตฺตํ. ปวาริโตติ กตปวารโณ, กตปฏิกฺเขโป. โสปิ จ ยสฺมา น ปฏิกฺเขปมตฺเตน, อถ โข ปญฺจงฺควเสน, เตนสฺส ปทภาชเน ‘‘ปวาริโต นาม อสนํ ปญฺญายตี’’ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ ยสฺมา ‘‘อสนํ ปญฺญายตี’’ติ อิมินา วิปฺปกตโภชโน, ‘‘ปวาริโต’’ติ วุตฺโต. โย จ วิปฺปกตโภชโน, เตน กิญฺจิ ภุตฺตํ, กิญฺจิ อภุตฺตํ, ยญฺจ ภุตฺตํ; ตํ สนฺธาย ‘‘ภุตฺตาวี’’ติปิ สงฺขฺยํ คจฺฉติ, ตสฺมา ภุตฺตาวีวจเนน วิสุํ กญฺจิ อตฺถสิทฺธึ น ปสฺสาม. ‘‘ทิรตฺตติรตฺตํ, ฉปฺปญฺจวาจาหี’’ติอาทีสุ (ปาจิ. ๖๑-๖๒) ปน ทิรตฺตาทิวจนํ วิย ปวาริตปทสฺส ปริวารกภาเวน พฺยญฺชนสิลิฏฺฐตาย เจตํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ.

`Bhuttāvī` means one who has eaten. And in this context, because one by whom even a single morsel has been swallowed, whether chewed or not chewed, is counted as a `bhuttāvī`, it is therefore stated in the word analysis for this term: '`Bhuttāvī` means, of the five kinds of food...' and so on. `Pavārito` means one who has made a refusal, one who has declined. And he too is not so merely by declining, but rather it is by way of five factors; therefore, in the word analysis for this term it is stated: '`Pavārito` is known when eating is apparent...' and so on. Therein, because by this phrase 'eating is apparent' one whose eating is incomplete is called `pavārito`. And for one whose eating is incomplete, something has been eaten by him, and something has not been eaten. And with reference to what has been eaten, he is also counted as a `bhuttāvī`. Therefore, by the word `bhuttāvī` we do not see any separate accomplishment of meaning. However, it should be understood that this was stated as an accompaniment to the word `pavārito` and for the elegance of the phrasing, like the words 'two nights' and so on in 'for two or three nights, with five or six words...' and so on.

อสนํ ปญฺญายตีติอาทีสุ วิปฺปกตโภชนํ ทิสฺสติ, ภุญฺชมาโน เจโส ปุคฺคโล โหตีติ อตฺโถ. โภชนํ ปญฺญายตีติ ปวารณปฺปโหนกโภชนํ ทิสฺสติ. โอทนาทีนํ เจ อญฺญตรํ ปฏิกฺขิปิตพฺพํ โภชนํ โหตีติ อตฺโถ. หตฺถปาเส ฐิโตติ ปวารณปฺปโหนกํ โภชนํ คณฺหิตฺวา ทายโก อฑฺฒเตยฺยหตฺถปฺปมาเณ โอกาเส โหตีติ อตฺโถ. อภิหรตีติ โส เจ ทายโก ตสฺส ตํ ภตฺตํ กาเยน อภิหรตีติ อตฺโถ. ปฏิกฺเขโป ปญฺญายตีติ ปฏิกฺเขโป ทิสฺสติ; ตญฺเจ อภิหฏํ โส ภิกฺขุ กาเยน วา วาจาย วา ปฏิกฺขิปตีติ อตฺโถ. เอวํ ปญฺจนฺนํ องฺคานํ วเสน ปวาริโต นาม โหตีติ. วุตฺตมฺปิ เจตํ –

In the phrases beginning with `asanaṃ paññāyati`: incomplete eating is seen; the meaning is, if that person is in the act of eating. `Bhojanaṃ paññāyati` means: food sufficient for `pavāraṇā` is seen. The meaning is: if it is a food worthy of being refused, one or another of rice, etc. `Hatthapāse ṭhito` means: the meaning is, if the donor, having taken food sufficient for `pavāraṇā`, is in a place of the measure of two and a half cubits. `Abhiharati` means: the meaning is, if that donor brings that food to him with the body. `Paṭikkhepo paññāyati` means: refusal is seen; the meaning is, if that monk refuses that which has been brought forward, either by body or by speech. Thus, by way of the five factors, one is called `pavārito`. And this was also stated:

‘‘ปญฺจหิ [Pg.89] อุปาลิ อากาเรหิ ปวารณา ปญฺญายติ – อสนํ ปญฺญายติ, โภชนํ ปญฺญายติ, หตฺถปาเส ฐิโต, อภิหรติ, ปฏิกฺเขโป ปญฺญายตี’’ติ (ปริ. ๔๒๘).

"Upāli, `pavāraṇā` is apparent through five aspects: the act of eating is apparent, the food is apparent, one is standing within hand's reach, one brings it forward, and the refusal is apparent."

ตตฺรายํ วินิจฺฉโย – ‘‘อสน’’นฺติอาทีสุ ตาว ยญฺจ อสฺนาติ ยญฺจ โภชนํ หตฺถปาเส ฐิเตน อภิหฏํ ปฏิกฺขิปติ, ตํ ‘‘โอทโน, กุมฺมาโส, สตฺตุ, มจฺโฉ, มํส’’นฺติ อิเมสํ อญฺญตรเมว เวทิตพฺพํ. ตตฺถ โอทโน นาม – สาลิ, วีหิ, ยโว, โคธุโม, กงฺคุ, วรโก, กุทฺรูสโกติ สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ ตณฺฑุเลหิ นิพฺพตฺโต. ตตฺถ ‘‘สาลี’’ติ อนฺตมโส นีวารํ อุปาทาย สพฺพาปิ สาลิชาติ. ‘‘วีหี’’ติ สพฺพาปิ วีหิชาติ. ‘‘ยวโคธุเมสุ’’ เภโท นตฺถิ. ‘‘กงฺคู’’ติ เสตรตฺตกาฬเภทา สพฺพาปิ กงฺคุชาติ. ‘‘วรโก’’ติ อนฺตมโส วรกโจรกํ อุปาทาย สพฺพา เสตวณฺณา วรกชาติ. ‘‘กุทฺรูสโก’’ติ กาฬโก ทฺรโว เจว สามากาทิเภทา จ สพฺพาปิ ติณธญฺญชาติ.

Herein is the determination: In 'eating' and so on, first, both the food that one is eating and the food that, being brought forward by one standing within hand's reach, one refuses—that should be understood as one of these: 'cooked rice, barley-meal, flour, fish, or meat.' Therein, 'cooked rice' (`odana`) is what is produced from the grains of seven kinds of cereal: `sāli`, `vīhi`, `yava`, `godhuma`, `kaṅgu`, `varaka`, and `kudrūsaka`. Therein, `sāli` means every variety of `sāli`, including at the very least wild rice (`nīvāra`). `Vīhi` means every variety of `vīhi`. Between `yava` and `godhuma` there is no difference. `Kaṅgu` means every variety of `kaṅgu`, with its distinctions of white, red, and black. `Varaka` means every white-colored variety of `varaka`, including at the very least the coarse `varaka` (`varakacoraka`). `Kudrūsaka` means the black `drava` grain and every variety of grass-grain with distinctions such as `sāmāka`.

นีวารวรกโจรกา เจตฺถ ‘‘ธญฺญานุโลมา’’ติ วทนฺติ. ธญฺญานิ วา โหนฺตุ ธญฺญานุโลมานิ วา, เอเตสํ วุตฺตปฺปเภทานํ สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ ตณฺฑุเล คเหตฺวา ‘‘ภตฺตํ ปจิสฺสามา’’ติ วา ‘‘ยาคุํ ปจิสฺสามา’’ติ วา ‘‘อมฺพิลปายาสาทีสุ อญฺญตรํ ปจิสฺสามา’’ติ วา ยํกิญฺจิ สนฺธาย ปจนฺตุ, สเจ อุณฺหํ สีตลํ วา ภุญฺชนฺตานํ โภชนกาเล คหิตคหิตฏฺฐาเน โอธิ ปญฺญายติ, โอทนสงฺคหเมว คจฺฉติ, ปวารณํ ชเนติ. สเจ โอธิ น ปญฺญายติ, ยาคุสงฺคหํ คจฺฉติ, ปวารณํ น ชเนติ.

Herein, `nīvāra` and `varakacoraka` are called 'conforming to grain' (`dhaññānulomā`). Whether they are grains or conform to grain, let them take the grains of these seven aforementioned types and cook them with whatever intention—be it, 'We will cook rice,' or 'We will cook gruel,' or 'We will cook one of the sour milk-rice dishes, etc.' If, when eating it hot or cold, a demarcation (`odhi`) is apparent at the place where it is taken up, it is included as cooked rice (`odana`) and generates a `pavāraṇā`. If a demarcation is not apparent, it is included as gruel (`yāgu`) and does not generate a `pavāraṇā`.

โยปิ ปายาโส วา ปณฺณผลกฬีรมิสฺสกา อมฺพิลยาคุ วา อุทฺธนโต โอตาริตมตฺตา อพฺภุณฺหา โหติ, อาวชฺชิตฺวา ปิวิตุํ สกฺกา, หตฺเถน คหิโตกาเสปิ โอธึ น ทสฺเสติ, ปวารณํ น ชเนติ. สเจ ปน อุสุมาย วิคตาย สีตลีภูตา ฆนภาวํ คจฺฉติ, โอธึ ทสฺเสติ, ปุน ปวารณํ ชเนติ. ปุพฺเพ ตนุภาโว น รกฺขติ. สเจปิ ทธิตกฺกาทีนิ อาโรเปตฺวา พหุปณฺณผลกฬีเร ปกฺขิปิตฺวา มุฏฺฐิมตฺตาปิ ตณฺฑุลา ปกฺขิตฺตา โหนฺติ, โภชนกาเล เจ โอธิ ปญฺญายติ, ปวารณํ ชเนติ. อยาคุเก นิมนฺตเน ‘‘ยาคุํ ทสฺสามา’’ติ ภตฺเต อุทกกญฺชิกขีราทีนิ อากิริตฺวา ‘‘ยาคุํ คณฺหถา’’ติ เทนฺติ. กิญฺจาปิ ตนุกา โหนฺติ, ปวารณํ ชเนติเยว[Pg.90]. สเจ ปน ปกฺกุถิเตสุ อุทกาทีสุ ปกฺขิปิตฺวา ปจิตฺวา เทนฺติ, ยาคุสงฺคหเมว คจฺฉติ. ยาคุสงฺคหํ คเตปิ ตสฺมึ วา อญฺญสฺมึ วา ยตฺถ มจฺฉมํสํ ปกฺขิปนฺติ, สเจ สาสปมตฺตมฺปิ มจฺฉมํสขณฺฑํ วา นฺหารุ วา ปญฺญายติ, ปวารณํ ชเนติ.

Also, if milk-rice (`pāyāsa`) or a sour gruel mixed with leaves, fruits, and sprouts is freshly hot just after being taken down from the stove, it can be drunk by tilting the bowl, and even when taken by hand it does not show a demarcation; it does not generate a `pavāraṇā`. But if, when the steam has gone and it has become cool, it becomes thick and shows a demarcation, it then generates a `pavāraṇā`. Its previous thinness does not prevent this. Even if, after putting curd, buttermilk, or the like on the fire and adding many leaves, fruits, and sprouts, a mere handful of rice grains are added, if a demarcation is apparent at the time of eating, it generates a `pavāraṇā`. At an invitation where there is no gruel, if they say, 'We will give gruel,' and pour water, rice-scum, milk, or the like onto the cooked rice and give it, saying, 'Take the gruel,' even though it may be thin, it still generates a `pavāraṇā`. If, however, they add it to boiling water or the like and cook it before giving it, it is included only in the category of gruel. Even when it is included in the category of gruel, if fish or meat is added to it or to something else, and if even a piece of fish or meat the size of a mustard seed, or a sinew, is apparent, it generates a `pavāraṇā`.

สุทฺธรสโก ปน รสกยาคุ วา น ชเนติ. ฐเปตฺวา วุตฺตธญฺญานํ ตณฺฑุเล อญฺเญหิ เวณุตณฺฑุลาทีหิ วา กนฺทมูลผเลหิ วา เยหิ เกหิจิ กตํ ภตฺตมฺปิ ปวารณํ น ชเนติ, ปเคว ฆนยาคุ. สเจ ปเนตฺถ มจฺฉมํสํ ปกฺขิปนฺติ, ชเนติ. มหาปจฺจริยํ ‘‘ปุปฺผอตฺถาย ภตฺตมฺปิ ปวารณํ ชเนตี’’ติ วุตฺตํ. ปุปฺผิอตฺถาย ภตฺตํ นาม ปุปฺผิขชฺชกตฺถาย กุถิตตูทเก ปกฺขิปิตฺวา เสทิตตณฺฑุลา วุจฺจนฺติ. สเจ ปน เต ตณฺฑุเล สุกฺขาเปตฺวา ขาทนฺติ, วฏฺฏติ; เนว สตฺตุสงฺขฺยํ น ภตฺตสงฺขฺยํ คจฺฉนฺติ. ปุน เตหิ กตภตฺตํ ปวาเรติเยว. เต ตณฺฑุเล สปฺปิเตลาทีสุ วา ปจนฺติ, ปูวํ วา กโรนฺติ, น ปวาเรนฺติ. ปุถุกา วา ตาหิ กตสตฺตุภตฺตาทีนิ วา น ปวาเรนฺติ.

However, pure meat-broth, or gruel with meat-broth, does not generate `pavāraṇā`. Excepting the rice of the aforementioned grains, even cooked rice made with other things such as bamboo-rice, or with tubers, roots, or fruits—whatever they may be—does not generate `pavāraṇā`, how much more so thick gruel. If, however, fish or meat is added to it, it does generate `pavāraṇā`. In the Mahāpaccarī it is said: “Even cooked rice made for the purpose of `pupphi` generates `pavāraṇā`.” Cooked rice for the purpose of `pupphi` refers to rice grains that have been boiled in boiling water for the purpose of the hard food `pupphi`. But if those rice grains are dried and then eaten, it is allowable; they are counted neither as flour-meal nor as cooked rice. Again, cooked rice made with them does indeed generate `pavāraṇā`. If those rice grains are cooked in ghee, oil, and so forth, or if cakes are made from them, they do not generate `pavāraṇā`. Parched grain, or flour-meal, cooked rice, and so forth made from it, do not generate `pavāraṇā`.

กุมฺมาโส นาม ยเวหิ กตกุมฺมาโส. อญฺเญหิ ปน มุคฺคาทีหิ กตกุมฺมาโส ปวารณํ น ชเนติ. สตฺตุ นาม สาลิวีหิยเวหิ กตสตฺตุ. กงฺคุวรกกุทฺรูสกสีสานิปิ ภชฺชิตฺวา อีสกํ โกฏฺเฏตฺวา ถุเส ปลาเปตฺวา ปุน ทฬฺหํ โกฏฺเฏตฺวา จุณฺณํ กโรนฺติ. สเจปิ ตํ อลฺลตฺตา เอกาพทฺธํ โหติ, สตฺตุสงฺคหเมว คจฺฉติ. ขรปากภชฺชิตานํ วีหีนํ ตณฺฑุเล โกฏฺเฏตฺวา เทนฺติ, ตมฺปิ จุณฺณํ สตฺตุสงฺคหเมว คจฺฉติ. สมปากภชฺชิตานํ ปน วีหีนํ วา วีหิปลาปานํ วา ตณฺฑุลา ภชฺชิตตณฺฑุลา เอว วา น ปวาเรนฺติ. เตสํ ปน ตณฺฑุลาทีนํ จุณฺณํ ปวาเรติ. ขรปากภชฺชิตานํ วีหีนํ กุณฺฑกมฺปิ ปวาเรติ. สมปากภชฺชิตานํ ปน อาตปสุกฺขานํ วา กุณฺฑกํ น ปวาเรติ. ลาชา วา เตหิ กตภตฺตสตฺตุอาทีนิ วา น ปวาเรนฺติ. ภชฺชิตปิฏฺฐํ วา ยํกิญฺจิ สุทฺธขชฺชกํ วา น ปวาเรติ. มจฺฉมํสปูริตขชฺชกํ ปน สตฺตุโมทโก วา ปวาเรติ. มจฺโฉ มํสญฺจ ปากฏเมว. อยํ ปน วิเสโส – สเจปิ ยาคุํ ปิวนฺตสฺส ยาคุสิตฺถมตฺตาเนว ทฺเว มจฺฉขณฺฑานิ วา มํสขณฺฑานิ วา เอกภาชเน วา นานาภาชเน วา เทนฺติ, ตานิ เจ อขาทนฺโต อญฺญํ ยํกิญฺจิ ปวารณปฺปโหนกํ ปฏิกฺขิปติ[Pg.91], น ปวาเรติ. ตโต เอกํ ขาทิตํ, เอกํ หตฺเถ วา ปตฺเต วา โหติ, โส เจ อญฺญํ ปฏิกฺขิปติ, ปวาเรติ. ทฺเวปิ ขาทิตานิ โหนฺติ, มุเข สาสปมตฺตมฺปิ อวสิฏฺฐํ นตฺถิ, สเจปิ อญฺญํ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรติ.

`Kummāsa` refers to `kummāsa` made from barley. However, `kummāsa` made from other things such as mung beans does not generate `pavāraṇā`. `Sattu` refers to `sattu` made from `sāli` rice, `vīhi` paddy, or barley. Also, when they roast the ears of millet, maize, `kudrūsaka`, and `sīsā`, pound them lightly, winnow the husks, pound them again firmly, and make a powder—even if that powder becomes a single mass due to being moist, it is still included under `sattu`. If they pound the rice grains of paddy that has been roasted until hard-cooked and offer them, that powder is also included under `sattu`. However, the rice grains of paddy roasted until evenly cooked, or paddy-chaff, or just roasted rice grains, do not generate `pavāraṇā`. But the powder of those rice grains and so forth does generate `pavāraṇā`. Even the broken rice of paddy roasted until hard-cooked generates `pavāraṇā`. But the broken rice of paddy roasted until evenly cooked or of paddy dried in the sun does not generate `pavāraṇā`. Puffed rice, or cooked rice, flour-meal, and so forth made from it, do not generate `pavāraṇā`. Roasted flour or any pure hard food also does not generate `pavāraṇā`. However, a hard food filled with fish or meat, or a sweet-ball of flour, does generate `pavāraṇā`. Fish and meat are self-evident. This, however, is a special case: if, while a monk is drinking gruel, he is given two pieces of fish or meat, each only the size of a lump of gruel, whether in one bowl or in different bowls, and if, without having eaten them, he refuses any other food sufficient to generate `pavāraṇā`, he does not generate `pavāraṇā`. If one piece has been eaten and one piece is in his hand or in his bowl, and he then refuses other food, he generates `pavāraṇā`. If both pieces have been eaten, and not even a mustard-seed's amount remains in his mouth, even if he then refuses other food, he does not generate `pavāraṇā`.

กปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต กปฺปิยมํสํ ปฏิกฺขิปติ, ปวาเรติ. กปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต อกปฺปิยมํสํ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรติ. กสฺมา? อวตฺถุตาย. ยญฺหิ ภิกฺขุโน ขาทิตุํ วฏฺฏติ, ตํเยว ปฏิกฺขิปโต ปวารณา โหติ. อิทํ ปน ชานนฺโต อกปฺปิยตฺตา ปฏิกฺขิปติ, อชานนฺโตปิ ปฏิกฺขิปิตพฺพฏฺฐาเน ฐิตเมว ปฏิกฺขิปติ นาม, ตสฺมา น ปวาเรติ. สเจ ปน อกปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต กปฺปิยมํสํ ปฏิกฺขิปติ, ปวาเรติ. กสฺมา? วตฺถุตาย. ยญฺหิ เตน ปฏิกฺขิตฺตํ, ตํ ปวารณาย วตฺถุ. ยํ ปน ขาทติ, ตํ กิญฺจาปิ ปฏิกฺขิปิตพฺพฏฺฐาเน ฐิตํ, ขาทิยมานํ ปน มํสภาวํ น ชหติ, ตสฺมา ปวาเรติ. อกปฺปิยมํสํ ขาทนฺโต อกปฺปิยมํสํ ปฏิกฺขิปติ, ปุริมนเยเนว น ปวาเรติ. กปฺปิยมํสํ วา อกปฺปิยมํสํ วา ขาทนฺโต ปญฺจนฺนํ โภชนานํ ยํกิญฺจิ กปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ, ปวาเรติ. กุลทูสกเวชฺชกมฺมอุตฺตริมนุสฺสธมฺมาโรจนสาทิตรูปิยาทีหิ นิพฺพตฺตํ พุทฺธปฏิกุฏฺฐํ อเนสนาย อุปฺปนฺนํ อกปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรติ. กปฺปิยโภชนํ วา อกปฺปิยโภชนํ วา ภุญฺชนฺโตปิ กปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ, ปวาเรติ. อกปฺปิยโภชนํ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรตีติ สพฺพตฺถ วุตฺตนเยเนว การณํ เวทิตพฺพํ.

While eating allowable meat, if one refuses allowable meat, one generates `pavāraṇā`. While eating allowable meat, if one refuses unallowable meat, one does not generate `pavāraṇā`. Why? Because it is not a basis. For `pavāraṇā` occurs only when a monk refuses that which is allowable for him to eat. But in this case, knowing it is unallowable, one refuses it because of its unallowableness; or even not knowing, one is said to refuse only that which stands in the category of what ought to be refused. Therefore, one does not generate `pavāraṇā`. If, however, while eating unallowable meat, one refuses allowable meat, one generates `pavāraṇā`. Why? Because it is a basis. For that which he has refused is a basis for `pavāraṇā`. As for that which he is eating, although it stands in the category of what ought to be refused, while being eaten it does not abandon its nature as meat. Therefore, one generates `pavāraṇā`. While eating unallowable meat, if one refuses unallowable meat, one does not generate `pavāraṇā`, according to the previous method. While eating either allowable or unallowable meat, if one refuses any allowable food among the five kinds of food, one generates `pavāraṇā`. If one refuses unallowable food that has arisen from improper seeking, censured by the Buddha, produced through acts such as corrupting families, practicing medicine, declaring superhuman states, or delighting in gold, silver, and so forth, one does not generate `pavāraṇā`. Even while consuming allowable food or unallowable food, if one refuses allowable food, one generates `pavāraṇā`. If one refuses unallowable food, one does not generate `pavāraṇā`—in all cases, the reason should be understood according to the method that has been stated.

เอวํ ‘‘อสน’’นฺติอาทีสุ ยญฺจ อสฺนาติ, ยญฺจ โภชนํ หตฺถปาเส ฐิเตน อภิหฏํ ปฏิกฺขิปนฺโต ปวารณํ อาปชฺชติ, ตํ ญตฺวา อิทานิ ยถา อาปชฺชติ, ตสฺส ชานนตฺถํ อยํ วินิจฺฉโย – ‘‘‘อสนํ โภชน’นฺติ เอตฺถ ตาว เยน เอกสิตฺถมฺปิ อชฺโฌหฏํ โหติ, โส สเจ ปตฺตมุขหตฺถานํ ยตฺถ กตฺถจิ ปญฺจสุ โภชเนสุ เอกสฺมิมฺปิ สติ อญฺญํ ปญฺจสุ โภชเนสุ เอกมฺปิ ปฏิกฺขิปติ, ปวาเรติ. กตฺถจิ โภชนํ นตฺถิ, อามิสคนฺธมตฺตํ ปญฺญายติ, น ปวาเรติ. มุเข จ หตฺเถ จ โภชนํ นตฺถิ, ปตฺเต อตฺถิ, ตสฺมึ ปน อาสเน น ภุญฺชิตุกาโม, วิหารํ ปวิสิตฺวา ภุญฺชิตุกาโม, อญฺญสฺส วา ทาตุกาโม, ตสฺมึ เจ อนฺตเร โภชนํ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรติ. กสฺมา? วิปฺปกตโภชนภาวสฺส อุปจฺฉินฺนตฺตา. โยปิ อญฺญตฺร คนฺตฺวา ภุญฺชิตุกาโม มุเข ภตฺตํ [Pg.92] คิลิตฺวา เสสํ อาทาย คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค อญฺญํ โภชนํ ปฏิกฺขิปติ, ตสฺสาปิ ปวารณา น โหตี’’ติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. ยถา จ ปตฺเต; เอวํ หตฺเถปิ. มุเขปิ วา วิชฺชมานโภชนํ สเจ อนชฺโฌหริตุกาโม โหติ, ตสฺมิญฺจ ขเณ อญฺญํ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรติ. เอกสฺมิญฺหิ ปเท วุตฺตลกฺขณํ สพฺพตฺถ เวทิตพฺพํ โหติ. อปิจ กุรุนฺทิยํ เอส นโย ทสฺสิโตเยว. วุตฺตญฺหิ ตตฺถ ‘‘มุเข ภตฺตํ คิลิตํ, หตฺเถ ภตฺตํ วิฆาสาทสฺส ทาตุกาโม, ปตฺเต ภตฺตํ ภิกฺขุสฺส ทาตุกาโม, สเจ ตสฺมึ ขเณ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรตี’’ติ. หตฺถปาเส ฐิโตติ เอตฺถ ปน สเจ ภิกฺขุ นิสินฺโน โหติ, อาสนสฺส ปจฺฉิมนฺตโต ปฏฺฐาย, สเจ ฐิโต, ปณฺหิอนฺตโต ปฏฺฐาย, สเจ นิปนฺโน, เยน ปสฺเสน นิปนฺโน, ตสฺส ปาริมนฺตโต ปฏฺฐาย, ทายกสฺส นิสินฺนสฺส วา ฐิตสฺส วา นิปนฺนสฺส วา ฐเปตฺวา ปสาริตหตฺถํ ยํ อาสนฺนตรํ องฺคํ, ตสฺส โอริมนฺเตน ปริจฺฉินฺทิตฺวา อฑฺฒเตยฺยหตฺโถ ‘‘หตฺถปาโส’’ติ เวทิตพฺโพ. ตสฺมึ ฐตฺวา อภิหฏํ ปฏิกฺขิปนฺตสฺเสว ปวารณา โหติ, น ตโต ปรํ.

Thus, regarding terms such as 'eating' (asana), having understood what food is eaten and that a monk incurs a formal refusal (pavāraṇā) by rejecting food brought forward by a person standing within arm's reach, this is now the analysis for the purpose of knowing how one incurs it. Regarding 'eating food' (asanaṃ bhojanaṃ): firstly, for a monk by whom even a single morsel of rice has been conveyed into the mouth, if he, while there is even one of the five kinds of food anywhere in his bowl, mouth, or hands, should reject another of the five kinds of food, he performs a formal refusal. If there is no food anywhere, and only the smell of food is apparent, he does not perform a formal refusal. If there is no food in the mouth or hands, but there is in the bowl, and he does not wish to eat in that seat, but wishes to eat after entering the monastery, or wishes to give it to another—if, in that interval, he rejects food, he does not perform a formal refusal. Why? Because the state of having an unfinished meal has been interrupted. It is said in the Mahāpaccariya: 'For a monk who, wishing to go and eat elsewhere, having swallowed the food in his mouth, takes the remainder and, while going, rejects other food on the way—for him too, a formal refusal does not occur.' And as with the bowl, so too with the hand. Or, if there is food present in the mouth and he does not wish to swallow it, and at that moment he rejects other food, he does not perform a formal refusal. Indeed, the characteristic stated for one term should be understood for all. Moreover, in the Kurundī, this method is indeed shown. For it is said there: 'The food in the mouth has been swallowed; he wishes to give the food in the hand to one who eats leftovers; he wishes to give the food in the bowl to another monk; if at that moment he rejects other food, he does not perform a formal refusal.' Regarding 'standing within arm's reach' (hatthapāse ṭhito): if a monk is seated, it is measured starting from the back edge of the seat; if standing, starting from the back of the heel; if lying down, starting from the outer edge of the side on which he is lying. With regard to the donor—whether sitting, standing, or lying down—setting aside their outstretched hand, one should delimit by the inner edge of whichever of their limbs is nearer. Two and a half cubits, thus measured, should be understood as 'arm's reach' (hatthapāso). Only for one who, standing within that distance, rejects what is brought forward does a formal refusal occur, not beyond that.

อภิหรตีติ หตฺถปาสพฺภนฺตเร ฐิโต คหณตฺถํ อุปนาเมติ. สเจ ปน อนนฺตรนิสินฺโนปิ ภิกฺขุ หตฺเถ วา อูรูสุ วา อาธารเก วา ฐิตปตฺตํ อนภิหริตฺวาว ‘‘ภตฺตํ คณฺหา’’ติ วทติ, ตํ ปฏิกฺขิปโต ปวารณา นตฺถิ. ภตฺตปจฺฉึ อาเนตฺวา ปุรโต ภูมิยํ ฐเปตฺวา ‘‘คณฺหาหี’’ติ วุตฺเตปิ เอเสว นโย. อีสกํ ปน อุทฺธริตฺวา วา อปนาเมตฺวา วา ‘‘คณฺหถา’’ติ วุตฺเต ปฏิกฺขิปโต ปวารณา โหติ. เถราสเน นิสินฺโน เถโร ทูเร นิสินฺนสฺส ทหรภิกฺขุสฺส ปตฺตํ เปเสตฺวา ‘‘อิโต โอทนํ คณฺหาหี’’ติ วทติ, คณฺหิตฺวา ปน คโต ตุณฺหี ติฏฺฐติ, ทหโร ‘‘อลํ มยฺห’’นฺติ ปฏิกฺขิปติ, น ปวาเรติ. กสฺมา? เถรสฺส ทูรภาวโต ทูตสฺส จ อนภิหรณโตติ. สเจ ปน คเหตฺวา อาคโต ภิกฺขุ ‘‘อิทํ ภตฺตํ คณฺหา’’ติ วทติ, ตํ ปฏิกฺขิปโต ปวารณา โหติ.

'Brings forward' (abhiharati) means: one standing within arm's reach brings it near for the purpose of being taken. However, if even a monk sitting right next to another, without bringing forward the bowl placed on his hands, thighs, or bowl-stand, just says, 'Take the food,' for the one who rejects it, there is no formal refusal. Even when a food basket is brought, placed on the ground in front, and one is told, 'Take it,' this same principle applies. However, if it is slightly lifted or tilted and one is told, 'Take it,' for the one who rejects it, a formal refusal occurs. An elder seated in the elder's seat sends a bowl to a junior monk sitting far away and says, 'Take rice from this.' But the messenger who took it goes and stands silently. The junior monk rejects it, saying, 'Enough for me,' but he does not perform a formal refusal. Why? Because of the elder's being far away and the messenger's not bringing it forward. However, if the monk who took it and came says, 'Take this food,' for the one who rejects it, a formal refusal occurs.

ปริเวสนาย เอโก เอเกน หตฺเถน โอทนปจฺฉึ เอเกน กฏจฺฉุํ คเหตฺวา ภิกฺขู ปริวิสติ, ตตฺร เจ อญฺโญ อาคนฺตฺวา ‘‘อหํ ปจฺฉึ ธาเรสฺสามิ, ตฺวํ โอทนํ เทหี’’ติ วตฺวา คหิตมตฺตกเมว กโรติ, ปริเวสโก เอว ปน ตํ ธาเรติ, ตสฺมา สา อภิหฏาว โหติ. ตโต ทาตุกามตาย คณฺหนฺตํ ปฏิกฺขิปนฺตสฺส ปวารณา โหติ. สเจ [Pg.93] ปน ปริวิสเกน ผุฏฺฐมตฺตาว โหติ, อิตโรว นํ ธาเรติ, ตโต ทาตุกามตาย คณฺหนฺตํ ปฏิกฺขิปนฺตสฺส ปวารณา น โหติ. กฏจฺฉุนา อุทฺธฏภตฺเต ปน โหติ. กฏจฺฉุอภิหาโรเยว หิ ตสฺส อภิหาโร. ทฺวินฺนํ สมภาเรปิ ปฏิกฺขิปนฺโต ปวาเรติเยวาติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. อนนฺตรสฺส ภิกฺขุโน ภตฺเต ทิยฺยมาเน อิตโร ปตฺตํ หตฺเถหิ ปิทหติ, ปวารณา นตฺถิ. กสฺมา? อญฺญสฺส อภิหเฏ ปฏิกฺขิตฺตตฺตา.

At the time of serving food, a person serves the monks, holding a rice basket with one hand and a ladle with the other. If, in that situation, another person comes and, after saying, 'I will hold the basket, you give the rice,' merely makes as if to take it, but it is the server who actually holds it, then it is considered as having been brought forward by the server. For one who rejects it while it is being taken from there with the intention to give, a formal refusal occurs. However, if it is merely touched by the server, and the other person is the one holding it, for one who rejects it while it is being taken from there with the intention to give, a formal refusal does not occur. But in the case of food ladled out with a ladle, it does occur. Indeed, the bringing forward by the ladle is itself the bringing forward of that food. It is said in the Mahāpaccariya that even when the load is shared equally by two people, one who rejects it still performs a formal refusal. When food is being given to the next monk, another monk covers his bowl with his hands; there is no formal refusal. Why? Because it was rejected when it was being brought forward for another.

ปฏิกฺเขโป ปญฺญายตีติ เอตฺถ วาจาย อภิหฏํ ปฏิกฺขิปโต ปวารณา นตฺถิ. กาเยน อภิหฏํ ปน กาเยน วา วาจาย วา ปฏิกฺขิปนฺตสฺส ปวารณา โหตีติ เวทิตพฺโพ.

Here, regarding 'A refusal is apparent': for one who rejects what is brought forward by speech, there is no formal refusal. But it should be understood that for one who rejects what is brought forward by body, whether by body or by speech, a formal refusal occurs.

ตตฺถ กาเยน ปฏิกฺเขโป นาม องฺคุลึ วา หตฺถํ วา มจฺฉิกพีชนึ วา จีวรกณฺณํ วา จาเลติ, ภมุกาย วา อาการํ กโรติ, กุทฺโธ วา โอโลเกติ, วาจาย ปฏิกฺเขโป นาม ‘‘อล’’นฺติ วา, ‘‘น คณฺหามี’’ติ วา, ‘‘มา อากิรา’’ติ วา, ‘‘อปคจฺฉา’’ติ วา วทติ; เอวํ เยน เกนจิ อากาเรน กาเยน วา วาจาย วา ปฏิกฺขิตฺเต ปวารณา โหติ.

Therein, 'rejection by body' means: one moves a finger, a hand, a fly whisk, or the corner of a robe; or makes a gesture with the eyebrow; or looks angrily. 'Rejection by speech' means: one says, 'Enough,' or 'I will not take it,' or 'Do not pour,' or 'Go away.' Thus, when rejected in any manner whatsoever, whether by body or by speech, a formal refusal occurs.

เอโก อภิหเฏ ภตฺเต ปวารณาย ภีโต หตฺถ อปเนตฺวา ปุนปฺปุนํ ปตฺเต โอทนํ อากิรนฺตํ ‘‘อากิร อากิร โกฏฺเฏตฺวา ปูเรหี’’ติ วทติ, เอตฺถ กถนฺติ? มหาสุมตฺเถโร ตาว ‘‘อนากิรณตฺถาย วุตฺตตฺตา ปวารณา โหตี’’ติ อาห. มหาปทุมตฺเถโร ปน ‘‘‘อากิร ปูเรหี’ติ วทนฺตสฺส นาม ‘กสฺสจิ ปวารณา อตฺถี’ติ วตฺวา ‘น ปวาเรตี’’’ติ อาห. อปโร ภตฺตํ อภิหรนฺตํ ภิกฺขุํ สลฺลกฺเขตฺวา ‘‘กึ อาวุโส อิโตปิ กิญฺจิ คณฺหิสฺสสิ, ทมฺมิ เต กิญฺจี’’ติ อาห. ตตฺราปิ ‘‘‘เอวํ นาคมิสฺสตี’ติ วุตฺตตฺตา ‘ปวารณา โหตี’’’ติ มหาสุมตฺเถโร อาห. มหาปทุมตฺเถโร ปน ‘‘‘คณฺหิสฺสสี’ติ วทนฺตสฺส นาม ‘กสฺสจิ ปวารณา อตฺถี’ติ วตฺวา ‘น ปวาเรตี’’’ติ อาห.

A certain monk, when rice was brought forward, being afraid of refusal, removed his hand and said to the one repeatedly pouring rice into his bowl, “Pour, pour! Fill it by pressing it down!” Here, what is the case? The Elder Mahāsuma said, “Because it was said for the purpose of not having it poured, it is a refusal.” But the Elder Mahāpaduma, having said, “For someone who says, ‘Pour, fill it,’ is there indeed any refusal?” said, “It is not a refusal.” Another monk, perceiving a monk bringing food, said, “Friend, will you take something from here too? I wish to give you something.” There too, the Elder Mahāsuma said, “Because it was said with the thought, ‘Thus he will not come forward,’ it is a refusal.” But the Elder Mahāpaduma, having said, “For someone who says, ‘Will you take?’, is there indeed any refusal?” said, “It is not a refusal.”

เอโก สมํสกํ รสํ อภิหริตฺวา ‘‘รสํ คณฺหถา’’ติ วทติ, ตํ สุตฺวา ปฏิกฺขิปโต ปวารณา นตฺถิ. ‘‘มจฺฉรสํ มํสรส’’นฺติ วุตฺเต ปฏิกฺขิปโต โหติ, ‘‘อิทํ คณฺหถา’’ติ วุตฺเตปิ โหติเยว. มํสํ วิสุํ กตฺวา ‘‘มํสรสํ คณฺหถา’’ติ วทติ, ตตฺถ เจ สาสปมตฺตมฺปิ มํสขณฺฑํ อตฺถิ[Pg.94], ตํ ปฏิกฺขิปโต ปวารณา โหติ. สเจ ปน ปริสฺสาวิโต โหติ, ‘‘วฏฺฏตี’’ติ อภยตฺเถโร อาห.

A certain person, having brought gravy with meat, says, “Take the gravy.” For one who refuses after hearing this, there is no refusal. When it is said, “Take the fish gravy, take the meat gravy,” for one who refuses, it is a refusal. Even when it is said, “Take this,” it is indeed a refusal. Having separated the meat, one says, “Take the meat gravy.” If there is a piece of meat in it even the size of a mustard seed, for one who refuses it, it is a refusal. But if it has been strained, the Elder Abhaya said, “It is allowable.”

มํสรเสน อาปุจฺฉนฺตํ มหาเถโร ‘‘มุหุตฺตํ อาคเมหี’’ติ วตฺวา ‘‘ถาลกํ อาวุโส อาหรา’’ติ อาห. เอตฺถ กถนฺติ? มหาสุมตฺเถโร ตาว ‘‘อภิหารกสฺส คมนํ ปฐมํ อุปจฺฉินฺนํ, ตสฺมา ปวาเรตี’’ติ อาห. มหาปทุมตฺเถโร ปน ‘‘อยํ กุหึ คจฺฉติ, กีทิสํ เอตสฺส คมนํ, คณฺหนฺตสฺสาปิ นาม ปวารณา อตฺถี’’ติ วตฺวา ‘‘น ปวาเรตี’’ติ อาห. กฬีรปนสาทีหิ มิสฺเสตฺวา มํสํ ปจนฺติ, ตํ คเหตฺวา ‘‘กฬีรสูปํ คณฺหถ, ปนสพฺยญฺชนํ คณฺหถา’’ติ วทนฺติ, เอวมฺปิ น ปวาเรติ. กสฺมา? อปวารณารหสฺส นาเมน วุตฺตตฺตา. สเจ ปน ‘‘มจฺฉสูปํ มํสสูป’’นฺติ วา ‘‘อิมํ คณฺหถา’’ติ วา วทนฺติ, ปวาเรติ. มํสกรมฺพโก นาม โหติ, ตํ ทาตุกาโมปิ ‘‘กรมฺพกํ คณฺหถา’’ติ วทติ, วฏฺฏติ; น ปวาเรติ. ‘‘มํสกรมฺพก’’นฺติ วา ‘‘อิท’’นฺติ วา วุตฺเต ปน ปวาเรติ. เอเสว นโย สพฺเพสุ มจฺฉมํสมิสฺสเกสุ.

To one offering with meat gravy, the great elder, having said, “Wait a moment,” said, “Friend, bring a bowl.” Here, what is the case? The Elder Mahāsuma said, “The forward movement of the one bringing it was first interrupted; therefore, it is a refusal.” But the Elder Mahāpaduma, having said, “Where is this person going? What kind of movement of his is this? For one who is receiving it, is there indeed any refusal?” said, “It is not a refusal.” They cook meat mixed with bamboo shoots, jackfruit, and so on. If, taking that, they say, “Take the bamboo shoot soup, take the jackfruit curry,” even so, it is not a refusal. Why? Because it was offered by a name not liable to refusal. But if they say, “Take the fish soup, take the meat soup,” or “Take this,” it is a refusal. There is what is called a meat-porridge. Even one wishing to give it, if one says, “Take the porridge,” it is allowable; it is not a refusal. But when it is said, “meat-porridge” or “this,” it is a refusal. This is the method in all cases of mixtures with fish and meat.

โย ปน นิมนฺตเน ภุญฺชมาโน มํสํ อภิหฏํ ‘‘อุทฺทิสฺส กต’’นฺติ มญฺญมาโน ปฏิกฺขิปติ, ปวาริโตว โหตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. มิสฺสกกถา ปน กุรุนฺทิยํ สุฏฺฐุ วุตฺตา. เอวญฺหิ ตตฺถ วุตฺตํ – ปิณฺฑปาตจาริโก ภิกฺขุ ภตฺตมิสฺสกํ ยาคุํ อาหริตฺวา ‘‘ยาคุํ คณฺหถา’’ติ วทติ, น ปวาเรติ. ‘‘ภตฺตํ คณฺหถา’’ติ วุตฺเต ปวาเรติ. กสฺมา? เยนาปุจฺฉิโต, ตสฺส อตฺถิตาย. อยเมตฺถ อธิปฺปาโย – ‘‘ยาคุมิสฺสกํ คณฺหถา’’ติ วทติ, ตตฺร เจ ยาคุ พหุตรา วา โหติ สมสมา วา, น ปวาเรติ. ยาคุ มนฺทา, ภตฺตํ พหุตรํ, ปวาเรติ. อิทญฺจ สพฺพอฏฺฐกถาสุ วุตฺตตฺตา น สกฺกา ปฏิกฺขิปิตุํ, การณํ ปเนตฺถ ทุทฺทสํ. ‘‘ภตฺตมิสฺสกํ คณฺหถา’’ติ วทติ, ภตฺตํ พหุกํ วา สมํ วา อปฺปตรํ วา โหติ, ปวาเรติเยว. ภตฺตํ วา ยาคุํ วา อนามสิตฺวา ‘‘มิสฺสกํ คณฺหถา’’ติ วทติ, ตตฺร เจ ภตฺตํ พหุตรํ วา สมกํ วา โหติ, ปวาเรติ. อปฺปตรํ น ปวาเรติ. อิทญฺจ กรมฺพเกน น สมาเนตพฺพํ. กรมฺพโก หิ มํสมิสฺสโกปิ โหติ อมํสมิสฺสโกปิ, ตสฺมา ‘‘กรมฺพก’’นฺติ วุตฺเต ปวารณา นตฺถิ. อิทํ ปน ภตฺตมิสฺสกเมว. เอตฺถ วุตฺตนเยเนว ปวารณา โหติ. พหุรเส ภตฺเต รสํ, พหุขีเร ขีรํ พหุสปฺปิมฺหิ จ [Pg.95] ปายาเส สปฺปึ คณฺหถาติ วิสุํ กตฺวา เทติ, ตํ ปฏิกฺขิปโต ปวารณา นตฺถิ.

But a monk who, while eating at an invitation, refuses meat that has been brought forward, thinking it was 'made on purpose,' is one who has refused; thus it is said in the Mahāpaccarī. The discussion concerning mixtures, however, is well stated in the Kurundī. For thus it is stated there: A monk on alms-round, having brought gruel mixed with rice, says, “Take the gruel”; it is not a refusal. When it is said, “Take the rice,” it is a refusal. Why? Because that with which he was offered is present. This is the intention here: If one says, “Take the gruel-mixture,” and therein the gruel is more or is equal, it is not a refusal. If the gruel is less and the rice is more, it is a refusal. And this, because it is said in all the commentaries, cannot be rejected, but the reason here is difficult to see. If one says, “Take the rice-mixture,” whether the rice is much, equal, or less, it is indeed a refusal. Without specifying ‘rice’ or ‘gruel,’ if one says, “Take the mixture,” and therein the rice is more or is equal, it is a refusal. If it is less, it is not a refusal. And this should not be equated with ‘karambaka.’ For ‘karambaka’ can be mixed with meat and can be not mixed with meat; therefore, when “karambaka” is said, there is no refusal. But this is only a mixture with rice. Here, a refusal occurs in the way stated. In rice with much gravy, [if one offers] the gravy; in rice with much milk, the milk; and in milk-rice with much ghee, the ghee—if one gives it having separated it, for one who refuses that, there is no refusal.

โย ปน คจฺฉนฺโต ปวาเรติ, โส คจฺฉนฺโตว ภุญฺชิตุํ ลภติ. กทฺทมํ วา อุทกํ วา ปตฺวา ฐิเตน อติริตฺตํ กาเรตพฺพํ. สเจ อนฺตรา นที ปูรา โหติ, นทีตีเร คุมฺพํ อนุปริยายนฺเตน ภุญฺชิตพฺพํ. อถ นาวา วา เสตุ วา อตฺถิ, ตํ อภิรุหิตฺวาปิ จงฺกมนฺเตนว ภุญฺชิตพฺพํ, คมนํ น อุปจฺฉินฺทิตพฺพํ. ยาเน วา หตฺถิอสฺสปิฏฺเฐ วา จนฺทมณฺฑเล วา สูริยมณฺฑเล วา นิสีทิตฺวา ปวาริเตน ยาว มชฺฌนฺหิกํ, ตาว เตสุ คจฺฉนฺเตสุปิ นิสินฺเนเนว ภุญฺชิตพฺพํ. โย ฐิโต ปวาเรติ, ฐิเตเนว, โย นิสินฺโน ปวาเรติ, นิสินฺเนเนว ภุญฺชิตพฺพํ. ตํ ตํ อิริยาปถํ โกเปนฺเตน อติริตฺตํ กาเรตพฺพํ. โย อุกฺกุฏิโก นิสีทิตฺวา ปวาเรติ, เตน อุกฺกุฏิเกเนว ภุญฺชิตพฺพํ. ตสฺส ปน เหฏฺฐา ปลาลปีฐํ วา กิญฺจิ วา นิสีทนกํ ทาตพฺพํ. ปีฐเก นิสีทิตฺวา ปวาริเตน อาสนํ อจาเลตฺวาว จตสฺโส ทิสา ปริวตฺตนฺเตน ภุญฺชิตุํ ลพฺภติ. มญฺเจ นิสีทิตฺวา ปวาริเตน อิโต วา เอตฺโต วา สํสริตุํ น ลพฺภติ. สเจ ปน นํ สห มญฺเจน อุกฺขิปิตฺวา อญฺญตฺร เนนฺติ, วฏฺฏติ. นิปชฺชิตฺวา ปวาริเตน นิปนฺเนเนว ภุญฺชิตพฺพํ. ปริวตฺตนฺเตน เยน ปสฺเสน นิปนฺโน, ตสฺส ฐานํ นาติกฺกเมตพฺพํ.

A bhikkhu who indicates satisfaction while walking is permitted to eat while continuing to walk. If he reaches mud or water, he should stop and have the left-over food made allowable. If a river is full along the way, he should eat while circling a thicket on the riverbank. Or if there is a boat or a bridge, having boarded it, he should eat only while pacing back and forth; the journey should not be interrupted. For one who has indicated satisfaction while seated in a vehicle, on an elephant's back, in the moon mansion, or in the sun mansion, he should eat only while seated until midday, even while those conveyances are moving. One who indicates satisfaction while standing should eat only while standing; one who indicates satisfaction while sitting should eat only while sitting. If he changes that particular posture, he must have the left-over food made allowable. One who indicates satisfaction while sitting in a squatting position should eat only while squatting. However, a straw seat or some other small seat should be placed beneath him. For one who has indicated satisfaction while sitting on a stool, it is permitted to eat while turning to the four directions without moving the seat. For one who has indicated satisfaction while sitting on a couch, it is not permitted to shift from side to side. But if they lift and carry him along with the couch to another place, it is permissible. For one who has indicated satisfaction while lying down, he should eat only while lying down. When turning over, he should not go beyond the position of the side on which he was lying.

อนติริตฺตนฺติ น อติริตฺตํ; น อธิกนฺติ อตฺโถ. ตํ ปน ยสฺมา กปฺปิยกตาทีหิ สตฺตหิ วินยกมฺมากาเรหิ อกตํ วา คิลานสฺส อนธิกํ วา โหติ, ตสฺมา ปทภาชเน ‘‘อกปฺปิยกต’’นฺติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ อกปฺปิยกตนฺติ ยํ ตตฺถ ผลํ วา กนฺทมูลาทิ วา ปญฺจหิ สมณกปฺเปหิ กปฺปิยํ อกตํ; ยญฺจ อกปฺปิยมํสํ วา อกปฺปิยโภชนํ วา, เอตํ อกปฺปิยํ นาม. ตํ อกปฺปิยํ ‘‘อลเมตํ สพฺพ’’นฺติ เอวํ อติริตฺตํ กตมฺปิ อกปฺปิยกตนฺติ เวทิตพฺพํ. อปฺปฏิคฺคหิตกตนฺติ ภิกฺขุนา อปฺปฏิคฺคหิตํเยว ปุริมนเยเนว อติริตฺตํ กตํ. อนุจฺจาริตกตนฺติ กปฺปิยํ การาเปตุํ อาคเตน ภิกฺขุนา อีสกมฺปิ อนุกฺขิตฺตํ วา อนปนามิตํ วา กตํ. อหตฺถปาเส กตนฺติ กปฺปิยํ การาเปตุํ อาคตสฺส หตฺถปาสโต พหิ ฐิเตน กตํ. อภุตฺตาวินา กตนฺติ โย ‘‘อลเมตํ สพฺพ’’นฺติ อติริตฺตํ กโรติ, เตน ปวารณปฺปโหนกํ โภชนํ อภุตฺเตน กตํ. ภุตฺตาวินา ปวาริเตน อาสนา วุฏฺฐิเตน กตนฺติ อิทํ อุตฺตานเมว. อลเมตํ สพฺพนฺติ อวุตฺตนฺติ วจีเภทํ กตฺวา เอวํ อวุตฺตํ โหติ. อิติ อิเมหิ [Pg.96] สตฺตหิ วินยกมฺมากาเรหิ ยํ อติริตฺตํ กปฺปิยํ อกตํ, ยญฺจ น คิลานาติริตฺตํ, ตทุภยมฺปิ อนติริตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ.

'Not left-over' means not extra; the meaning is not additional. However, since it is either not made allowable by the seven modes of Vinaya procedure beginning with 'making allowable,' or it is not a left-over from a sick person, therefore, in the word-analysis section, it is said, 'not made allowable,' and so on. Therein, 'not made allowable' refers to any fruit or root, etc., that has not been made allowable by the five methods for recluses; and also meat that is not allowable or food that is not allowable—this is called 'not allowable.' That which is not allowable, even if it has been made left-over by declaring, 'This is enough of all,' should be understood as 'not made allowable.' 'Not having been received' means that food which has not been formally received by a bhikkhu is made left-over according to the aforementioned method. 'Not having been presented' means it was made so by a bhikkhu who came to have it made allowable, but without slightly lifting it or offering it. 'Made beyond arm's reach' means it was made so by one standing outside the arm's reach of the one who came to have it made allowable. 'Made by one who has not eaten' means that he who makes it left-over by declaring, 'This is enough of all,' has done so without having eaten a meal sufficient to be satisfied. The case of 'made by one who has eaten, indicated satisfaction, and risen from his seat' is self-evident. 'Not said as "this is enough of all"' means it was not said in this way, with a break in the utterance. Thus, whatever has not been made allowable as left-over food by these seven modes of Vinaya procedure, and whatever is not a left-over from a sick person—both should be understood as 'not left-over'.

อติริตฺตํ ปน ตสฺเสว ปฏิปกฺขนเยน เวทิตพฺพํ. อปิเจตฺถ ภุตฺตาวินา กตํ โหตีติ อนนฺตเร นิสินฺนสฺส สภาคสฺส ภิกฺขุโน ปตฺตโต เอกมฺปิ สิตฺถํ วา มํสหีรํ วา ขาทิตฺวา กตมฺปิ ภุตฺตาวินาว กตํ โหตีติ เวทิตพฺพํ. อาสนา อวุฏฺฐิเตนาติ เอตฺถ ปน อสมฺโมหตฺถํ อยํ วินิจฺฉโย – ทฺเว ภิกฺขู ปาโตว ภุญฺชมานา ปวาริตา โหนฺติ – เอเกน ตตฺเถว นิสีทิตพฺพํ, อิตเรน นิจฺจภตฺตํ วา สลากภตฺตํ วา อาเนตฺวา อุปฑฺฒํ ตสฺส ภิกฺขุโน ปตฺเต อากิริตฺวา หตฺถํ โธวิตฺวา เสสํ เตน ภิกฺขุนา กปฺปิยํ การาเปตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ. กสฺมา? ยญฺหิ ตสฺส หตฺเถ ลคฺคํ, ตํ อกปฺปิยํ โหติ. สเจ ปน ปฐมํ นิสินฺโน ภิกฺขุ สยเมว ตสฺส ปตฺตโต หตฺเถน คณฺหาติ, หตฺถโธวนกิจฺจํ นตฺถิ. สเจ ปน เอวํ กปฺปิยํ การาเปตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส ปุน กิญฺจิ พฺยญฺชนํ วา ขาทนียํ วา ปตฺเต อากิรนฺติ, เยน ปฐมํ กปฺปิยํ กตํ, โส ปุน กาตุํ น ลภติ. เยน อกตํ, เตน กาตพฺพํ. ยญฺจ อกตํ, ตํ กาตพฺพํ. ‘‘เยน อกต’’นฺติ อญฺเญน ภิกฺขุนา เยน ปฐมํ น กตํ, เตน กาตพฺพํ. ‘‘ยญฺจ อกต’’นฺติ เยน ปฐมํ กปฺปิยํ กตํ, เตนาปิ ยํ อกตํ ตํ กาตพฺพํ. ปฐมภาชเน ปน กาตุํ น ลพฺภติ. ตตฺถ หิ กริยมานํ ปฐมํ กเตน สทฺธึ กตํ โหติ, ตสฺมา อญฺญสฺมึ ภาชเน กาตุํ วฏฺฏตีติ อธิปฺปาโย. เอวํ กตํ ปน เตน ภิกฺขุนา ปฐมํ กเตน สทฺธึ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ.

What is left-over, however, should be understood in the opposite way to that which is not left-over. Furthermore, regarding 'made by one who has eaten,' it should be understood thus: even if it is made left-over after having eaten just a single grain of rice or a shred of meat taken from the bowl of a fellow bhikkhu sitting nearby, it is indeed considered 'made by one who has eaten.' Regarding 'not having risen from his seat,' this is the ruling to prevent confusion: Suppose two bhikkhus eating early in the morning indicate their satisfaction. One should remain seated right there. The other, having brought regular food or ticket-food, should pour half into that bhikkhu's bowl, wash his hands, and then eat the remainder after having had it made allowable by the bhikkhu who remained seated. Why? Because whatever is stuck to his hand becomes unallowable. However, if the bhikkhu who was first seated himself takes it from the other's bowl with his hand, there is no need to wash the hands. But if, while eating after having had it made allowable in this way, more curry or other edible food is poured into his bowl, the one who first made it allowable is not permitted to do so again. It must be done by one who has not done it; and that which has not been made allowable must be made so. 'By whom it was not done' means it should be done by another bhikkhu by whom it was not done previously. 'And what was not done' means that even the one who previously made something allowable can make allowable that which was not yet made allowable. However, it is not permitted to do so in the first container, for if it were done there, it would be considered as having been done together with what was first made allowable. Therefore, the intention is that it is permissible to do it in another container. When it has been done in this way, it is permissible for that bhikkhu to eat it together with what was first made allowable.

กปฺปิยํ กโรนฺเตน จ น เกวลํ ปตฺเตเยว, กุณฺเฑปิ ปจฺฉิยมฺปิ ยตฺถ กตฺถจิ ปุรโต ฐเปตฺวา โอนามิตภาชเน กาตพฺพํ. ตํ สเจปิ ภิกฺขุสตํ ปวาริตํ โหติ, สพฺเพสํ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ, อปฺปวาริตานมฺปิ วฏฺฏติ. เยน ปน กปฺปิยํ กตํ, ตสฺส น วฏฺฏติ. สเจปิ ปวาเรตฺวา ปิณฺฑาย ปวิฏฺฐํ ภิกฺขุํ ปตฺตํ คเหตฺวา อวสฺสํ ภุญฺชนเก มงฺคลนิมนฺตเน นิสีทาเปนฺติ, อติริตฺตํ กาเรตฺวาว ภุญฺชิตพฺพํ. สเจ ตตฺถ อญฺโญ ภิกฺขุ นตฺถิ, อาสนสาลํ วา วิหารํ วา ปตฺตํ เปเสตฺวา กาเรตพฺพํ. กปฺปิยํ กโรนฺเตน ปน อนุปสมฺปนฺนสฺส หตฺเถ ฐิตํ น กาตพฺพํ. สเจ อาสนสาลายํ อพฺยตฺโต ภิกฺขุ โหติ, สยํ คนฺตฺวา กปฺปิยํ การาเปตฺวา อาเนตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ.

Furthermore, when one is making something allowable, it should not be done only in the bowl; it can be done in a pot, in a basket, or in any lowered vessel whatsoever placed in front. Even if a hundred bhikkhus have been satisfied, it is allowable for all to eat that food; it is also allowable for those who have not been satisfied. However, it is not allowable for the one by whom it was made allowable. If a bhikkhu who has entered a village for alms after having been satisfied is taken by his bowl and made to sit at a festive invitation where eating is unavoidable, he should eat only after having had it made into a formal leftover. If there is no other bhikkhu there, he should have it done by sending his bowl to a dining hall or to the monastery. However, one who is making something allowable should not do so to food that is in the hand of one who is not fully ordained. If there is an incompetent bhikkhu in the dining hall, one should go oneself, have it made allowable, bring it back, and then eat.

คิลานาติริตฺตนฺติ [Pg.97] เอตฺถ น เกวลํ ยํ คิลานสฺส ภุตฺตาวเสสํ โหติ, ตํ คิลานาติริตฺตํ; อถ โข ยํกิญฺจิ คิลานํ อุทฺทิสฺส อชฺช วา สฺเว วา ยทา วา อิจฺฉติ, ตทา ขาทิสฺสตีติ อาหฏํ, ตํ สพฺพํ ‘‘คิลานาติริตฺต’’นฺติ เวทิตพฺพํ. ยํ ยามกาลิกาทีสุ อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร ทุกฺกฏํ, ตํ อสํสฏฺฐวเสน วุตฺตํ. สเจ ปน อามิสสํสฏฺฐานิ โหนฺติ, อาหารตฺถายปิ อนาหารตฺถายปิ ปฏิคฺคเหตฺวา อชฺโฌหรนฺตสฺส ปาจิตฺติยเมว.

Herein, regarding 'leftover from the sick,' it is not only that which is the remainder after a sick person has eaten that is 'leftover from the sick'; but rather, whatever food is brought with the intention, 'The sick person will eat it today, or tomorrow, or whenever he wishes,' all of that should be known as 'leftover from the sick.' That which, in the case of time-limited items and so forth, incurs a dukkaṭa offense for each act of swallowing, is spoken of in the sense of it being unmixed with staple food. But if such items are mixed with staple food, for one who accepts and swallows them, whether for the purpose of food or not for the purpose of food, there is only a pācittiya offense.

๒๔๑. สติ ปจฺจเยติ ยามกาลิกํ ปิปาสาย สติ ปิปาสจฺเฉทนตฺถํ, สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกญฺจ เตน เตน อุปสเมตพฺพเก อาพาเธ สติ ตสฺส อุปสมนตฺถํ ปริภุญฺชโต อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

241. Regarding 'when there is a condition': there is no offense for one who, when there is thirst, partakes of a time-limited item for a watch of the night for the purpose of quenching thirst; or who, when there is an illness that should be cured by a particular medicine, partakes of a seven-day item or a lifetime item for the purpose of curing that illness. The rest herein is self-evident.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has a Kathina-origin: it arises from body and speech, and from body, speech, and mind. It is an offense of commission and omission; it is not one of exemption through perception; it is unintentional; it is an offense by formulation; it is a bodily action; it is a verbal action; it is of three kinds of consciousness; and it is of three kinds of feeling.

ปฐมปวารณสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The First Pavāraṇā Training Rule is the fifth.

๖. ทุติยปวารณสิกฺขาปทวณฺณนา

6. The Explanation of the Second Pavāraṇā Training Rule

๒๔๒. ฉฏฺฐสิกฺขาปเท – อนาจารํ อาจรตีติ ปณฺณตฺติวีติกฺกมํ กโรติ. อุปนนฺธีติ อุปนาหํ ชเนนฺโต ตสฺมึ ปุคฺคเล อตฺตโน โกธํ พนฺธิ; ปุนปฺปุนํ อาฆาตํ ชเนสีติ อตฺโถ. อุปนทฺโธ ภิกฺขูติ โส ชนิตอุปนาโห ภิกฺขุ.

242. In the sixth training rule: ‘He practices misconduct’ means he commits a transgression of the formulation. ‘He bears a grudge’ means, while generating resentment towards that person, he bound his own anger; the meaning is that he repeatedly generated ill will. ‘A bhikkhu who bears a grudge’ is a bhikkhu who has generated resentment.

๒๔๓. อภิหฏฺฐุํ ปวาเรยฺยาติ อภิหริตฺวา ‘‘หนฺท ภิกฺขุ ขาท วา ภุญฺช วา’’ติ เอวํ ปวาเรยฺย. ปทภาชเน ปน ‘‘หนฺท ภิกฺขู’’ติอาทึ อนุทฺธริตฺวา สาธารณเมว อภิหฏฺฐุํ ปวารณาย อตฺถํ ทสฺเสตุํ ‘‘ยาวตกํ อิจฺฉสิ ตาวตกํ คณฺหาหี’’ติ วุตฺตํ. ชานนฺติ ปวาริตภาวํ ชานนฺโต. ตํ ปนสฺส ชานนํ ยสฺมา ตีหากาเรหิ โหติ, ตสฺมา ‘‘ชานาติ นาม สามํ วา ชานาตี’’ติอาทินา นเยน ปทภาชนํ วุตฺตํ. อาสาทนาเปกฺโขติ อาสาทนํ โจทนํ มงฺกุกรณภาวํ อเปกฺขมาโน.

243. ‘He should invite by bringing’ means that having brought it forward, he should invite thus: ‘Here, bhikkhu, chew or eat.’ But in the word analysis, without extracting the words beginning with ‘Here, bhikkhu,’ and just to show the general meaning of ‘inviting by bringing,’ it is said: ‘Take as much as you wish.’ ‘Knowing’ means knowing the state of one who has been satisfied. And since his knowing occurs in three ways, the word analysis was therefore spoken in the manner beginning with, ‘“Knowing” means he knows by himself…’. ‘Expecting to disparage’ means expecting to disparage, to reprove, or to cause embarrassment.

ปฏิคฺคณฺหาติ [Pg.98] อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ยสฺส อภิหฏํ ตสฺมึ ปฏิคฺคณฺหนฺเต อภิหารกสฺส ภิกฺขุโน ทุกฺกฏํ. อิตรสฺส ปน สพฺโพ อาปตฺติเภโท ปฐมสิกฺขาปเท วุตฺโต, อิมสฺมึ ปน สิกฺขาปเท สพฺพา อาปตฺติโย อภิหารกสฺเสว เวทิตพฺพา. เสสํ ปฐมสิกฺขาปเท วุตฺตนยตฺตา ปากฏเมว.

‘When he accepts, there is an offense of dukkaṭa’ means that when the one for whom it was brought forward accepts it, there is a dukkaṭa offense for the bhikkhu who brings it. As for the other bhikkhu, all the divisions of offenses were spoken of in the first training rule; but in this training rule, all offenses should be understood as being for the one who brings it forward only. The remainder is evident because of the method stated in the first training rule.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body and mind, from speech and mind, and from body, speech, and mind. It is an offense of commission; it is one of exemption through perception; it is intentional; it is blameworthy in the world; it is a bodily action; it is a verbal action; it is with unwholesome consciousness; and it is with painful feeling.

ทุติยปวารณสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The Second Pavāraṇā Training Rule is the sixth.

๗. วิกาลโภชนสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Training Rule on Eating at the Wrong Time

๒๔๗. สตฺตมสิกฺขาปเท – คิรคฺคสมชฺโชติ คิริมฺหิ อคฺคสมชฺโช, คิริสฺส วา อคฺคเทเส สมชฺโช. โส กิร สตฺตเม ทิวเส ภวิสฺสตีติ นคเร โฆสนา กริยติ, นครสฺส พหิทฺธา สเม ภูมิภาเค ปพฺพตจฺฉายาย มหาชนกาโย สนฺนิปตติ, อเนกปฺปการานิ นฏนาฏกานิ ปวตฺตนฺติ, เตสํ ทสฺสนตฺถํ มญฺจาติมญฺเจ พนฺธนฺติ. สตฺตรสวคฺคิยา อปญฺญตฺเต สิกฺขาปเท ทหราว อุปสมฺปนฺนา, เต ‘‘นาฏกานิ อาวุโส ปสฺสิสฺสามา’’ติ ตตฺถ อคมํสุ. อถ เนสํ ญาตกา ‘‘อมฺหากํ อยฺยา อาคตา’’ติ ตุฏฺฐจิตฺตา นฺหาเปตฺวา วิลิมฺเปตฺวา โภเชตฺวา อญฺญมฺปิ ปูวขาทนียาทึ หตฺเถ อทํสุ. เต สนฺธาย วุตฺตํ – ‘‘มนุสฺสา สตฺตรสวคฺคิเย ภิกฺขู ปสฺสิตฺวา’’ติอาทิ.

247. In the seventh training rule: ‘Giraggasamajja’ means a great festival on a mountain, or a festival in the highest part of a mountain. It is said that a proclamation was made in the city: “That festival will take place on the seventh day.” Outside the city, on level ground in the shade of a mountain, a large crowd gathered. Various kinds of performances by dancers were held, and for watching them, they constructed tiered platforms. When the training rule was not yet laid down, the monks of the group of seventeen were ordained while still very young. They said, “Friends, let us see the performances,” and went there. Then their relatives, with delighted minds, thinking, “Our young venerables have come,” bathed them, anointed them, fed them, and also gave into their hands cakes, edibles, and so on. With reference to them it was said: “The people, having seen the monks of the group of seventeen…” and so on.

๒๔๘-๙. วิกาเลติ วิคเต กาเล. กาโลติ ภิกฺขูนํ โภชนกาโล อธิปฺเปโต, โส จ สพฺพนฺติเมน ปริจฺเฉเทน มชฺฌนฺหิโก, ตสฺมึ วีติวตฺเตติ อธิปฺปาโย. เตเนวสฺส ปทภาชเน ‘‘วิกาโล นาม มชฺฌนฺหิเก วีติวตฺเต ยาว อรุณุคฺคมนา’’ติ วุตฺตํ, ฐิตมชฺฌนฺหิโกปิ กาลสงฺคหํ คจฺฉติ. ตโต ปฏฺฐาย ปน ขาทิตุํ วา ภุญฺชิตุํ วา น สกฺกา, สหสา ปิวิตุํ สกฺกา ภเวยฺย, กุกฺกุจฺจเกน ปน น กตฺตพฺพํ. กาลปริจฺเฉทชานนตฺถญฺจ กาลตฺถมฺโภ โยเชตพฺโพ, กาลนฺตเรว ภตฺตกิจฺจํ กาตพฺพํ.

‘At the wrong time’ means when the time has passed. ‘Time’ is intended as the mealtime for bhikkhus, and that, by its ultimate limit, is midday. The meaning is ‘when that has passed.’ Therefore, in its word analysis, it is said: “‘Wrong time’ is from the passing of midday until the rising of dawn.” Even high noon is included in the reckoning of ‘time.’ From then on, however, it is not allowable to chew or to eat. It might be allowable to drink hastily, but by one who is scrupulous, it should not be done. And for the purpose of knowing the time-limit, a time-post should be set up. The meal-duty should be done only within the proper time.

อวเสสํ [Pg.99] ขาทนียํ นามาติ เอตฺถ ยํ ตาว สกฺขลิโมทกาทิปุพฺพณฺณาปรณฺณมยํ, ตตฺถ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. ยมฺปิ วนมูลาทิปฺปเภทํ อามิสคติกํ โหติ, เสยฺยถิทํ – มูลขาทนียํ กนฺทขาทนียํ มูฬาลขาทนียํ มตฺถกขาทนียํ ขนฺธขาทนียํ ตจขาทนียํ ปตฺตขาทนียํ ปุปฺผขาทนียํ ผลขาทนียํ อฏฺฐิขาทนียํ ปิฏฺฐขาทนียํ นิยฺยาสขาทนียนฺติ, อิทมฺปิ ขาทนียสงฺขฺยเมว คจฺฉติ.

Herein, regarding ‘The remainder is called chewable food’: Firstly, whatever is made of staple grains and pulses, such as sakkhalimodaka, etc., regarding that, there is nothing that needs to be said. And whatever, belonging to the category of forest roots and so on, is of the nature of staple food, namely: edible roots, edible tubers, edible lotus roots, edible sprouts, edible stems, edible bark, edible leaves, edible flowers, edible fruits, edible seeds, edible powders, and edible resins—this too is counted as chewable food.

ตตฺถ ปน อามิสคติกสลฺลกฺขณตฺถํ อิทํ มุขมตฺตนิทสฺสนํ – มูลขาทนีเย ตาว มูลกมูลํ ขารกมูลํ จจฺจุมูลํ ตมฺพกมูลํ ตณฺฑุเลยฺยกมูลํ วตฺถุเลยฺยกมูลํ วชกลิมูลํ ชชฺฌรีมูลนฺติ เอวมาทีนิ สูเปยฺยปณฺณมูลานิ อามิสคติกานิ. เอตฺถ จ วชกลิมูเล ชรฏฺฐํ ฉินฺทิตฺวา ฉฑฺเฑนฺติ, ตํ ยาวชีวิกํ โหติ. อญฺญมฺปิ เอวรูปํ เอเตเนว นเยน เวทิตพฺพํ. มูลกขารกชชฺฌรีมูลานํ ปน ชรฏฺฐานิปิ อามิสคติกาเนวาติ วุตฺตํ. ยานิ ปน ปาฬิยํ –

Now, therein, for the purpose of marking the characteristic of being of the nature of staple food, this is a brief indication. Firstly, among edible roots: radish root, khāraka root, cacca root, tambaka root, taṇḍuleyyaka root, vatthuleyyaka root, vajakali root, jajjharī root, and so on—these roots of leafy vegetables suitable for curry are of the nature of staple food. And here, in the case of the vajakali root, they cut off and discard the old part; that part is allowable for life. Other similar cases should be understood by this same method. However, of the roots of radish, khāraka, and jajjharī, it is said that even the old parts are of the nature of staple food. But those which in the Pāḷi—

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, มูลานิ เภสชฺชานิ หลิทฺทึ สิงฺคิเวรํ วจํ วจตฺตํ อติวิสํ กฏุกโรหิณึ อุสีรํ ภทฺทมุตฺตกํ, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ มูลานิ เภสชฺชานิ เนว ขาทนีเย ขาทนียตฺถํ ผรนฺติ, น โภชนีเย โภชนียตฺถํ ผรนฺตี’’ติ (มหาว. ๒๖๓) –

“Bhikkhus, I allow medicinal roots: turmeric, ginger, orris root, vacatta, ativisa, kaṭukarohiṇī, vetiver, bhaddamuttaka, and whatever other medicinal roots there may be which serve the purpose of neither chewable food in the context of chewables, nor of staple food in the context of staples.”

วุตฺตานิ, ตานิ ยาวชีวิกานิ. เตสํ จูฬปญฺจมูลํ มหาปญฺจมูลนฺติอาทินา นเยน คณิยมานานํ คณนาย อนฺโต นตฺถิ. ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรณาภาโวเยว ปน เตสํ ลกฺขณํ. ตสฺมา ยํกิญฺจิ มูลํ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรติ, ตํ ยาวกาลิกํ; อิตรํ ยาวชีวิกนฺติ เวทิตพฺพํ. เตสุ พหุํ วตฺวาปิ หิ อิมสฺมึเยว ลกฺขเณ ฐาตพฺพํ. นามสญฺญาสุ ปน วุจฺจมานาสุ ตํ ตํ นามํ อชานนฺตานํ สมฺโมโหเยว โหติ, ตสฺมา นามสญฺญาย อาทรํ อกตฺวา ลกฺขณเมว ทสฺสิตํ.

Those that were spoken of are allowable for life. When these are enumerated by the method beginning with the ‘minor five roots’ and the ‘major five roots,’ there is no end to their number. Indeed, their characteristic is simply the absence of serving the purpose of chewable food and staple food. Therefore, whatever root, in various regions, serves people as chewable food and staple food by way of being a normal food, that is allowable for a limited time; the other is to be known as allowable for life. Indeed, even after saying much about them, one must stand on this very characteristic. However, when names and designations are spoken, for those who do not know those particular names, there is only great confusion. Therefore, without paying regard to names and designations, only the characteristic has been shown.

ยถา จ มูเล; เอวํ กนฺทาทีสุปิ ยํ ลกฺขณํ ทสฺสิตํ, ตสฺเสว วเสน วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ. ยญฺจ ตํ ปาฬิยํ หลิทฺทาทิ อฏฺฐวิธํ วุตฺตํ, ตสฺส ขนฺธตจปุปฺผผลมฺปิ สพฺพํ ยาวชีวิกนฺติ วุตฺตํ.

And just as for the root, so too for tubers and so on, the decision should be known by means of that very characteristic which has been shown. And regarding the eight kinds beginning with turmeric spoken of in the Pāḷi, it is said that their stems, bark, flowers, and fruits are all allowable for life.

กนฺทขาทนีเย [Pg.100] ทุวิโธ กนฺโท – ทีโฆ จ รสฺโส จ ภิสกึสุกกนฺทาทิ วฏฺโฏ อุปฺปลกเสรุกกนฺทาทิ, ยํ ‘‘คณฺฐี’’ติปิ วทนฺติ. ตตฺถ สพฺเพสํ กนฺทานํ ชิณฺณชรฏฺฐานญฺจ ฉลฺลิ จ สุขุมมูลานิ จ ยาวชีวิกานิ. ตรุโณ ปน สุขขาทนีโย, สาลกลฺยาณีโปตกกนฺโท กึสุกโปตกกนฺโท อมฺพาฏกกนฺโท เกตกกนฺโท มาลุวกนฺโท ภิสสงฺขาโต ปทุมปุณฺฑรีกกนฺโท ปิณฺฑาลุมสาลุอาทโย จ ขีรวลฺลิกนฺโท อาลุวกนฺโท สิคฺคุกนฺโท ตาลกนฺโท นีลุปฺปลรตฺตุปฺปลกุมุทโสคนฺธิกานํ กนฺทา กทลิกนฺโท เวฬุกนฺโท กเสรุกกนฺโทติ เอวมาทโย เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถญฺจ โภชนียตฺถญฺจ ผรณกกนฺทา ยาวกาลิกา.

Regarding edible tubers, a tuber is of two kinds: long and short, such as the lotus-stalk and kiṃsuka tuber; and round, such as the water-lily and kaseruka tuber, which they also call ‘knotted.’ Therein, of all tubers, the decayed and old parts, the skin, and the fine roots are allowable for life. However, a young tuber is easy to eat. The tuber of a young sālakalyāṇī plant, the tuber of a young kiṃsuka plant, the ambāṭaka tuber, the ketaka tuber, the māluva tuber, the lotus and white lotus tuber known as bhisa, piṇḍālu, masālu, and so on, the khīravalli tuber, the āluva tuber, the siggu tuber, the tāla tuber, the tubers of the blue lotus, red lotus, white water-lily, and sogandhika lotus, the banana tuber, the bamboo tuber, the kaseruka tuber—these and other such tubers which, in various regions, serve people as chewable food and staple food by way of being normal food, are allowable for a limited time.

ขีรวลฺลิกนฺโท อโธโต ยาวชีวิโก, โธโต ยาวกาลิโก. ขีรกาโกลีชีวิกอุสภกลสุณาทิกนฺทา ปน ยาวชีวิกา. เต ปาฬิยํ – ‘‘ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ มูลานิ เภสชฺชานี’’ติ เอวํ มูลเภสชฺชสงฺคเหเนว สงฺคหิตา.

The khīravalli tuber, when unwashed, is allowable for life; when washed, it is allowable for a limited time. However, the tubers of khīrakākolī, jīvika, usabhaka, garlic, and so on, are allowable for life. In the Pāḷi, they are included simply by their inclusion as medicinal roots thus: “and whatever other medicinal roots there may be.”

มูฬาลขาทนีเย ปน ปทุมมูฬาลํ ปุณฺฑรีกมุฬาลสทิสเมว. เอรกมูลํ กนฺทุลมูลนฺติ เอวมาทิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถญฺจ โภชนียตฺถญฺจ ผรณกมุฬาลํ ยาวกาลิกํ. หลิทฺทิสิงฺคิเวรมกจิจตุรสฺสวลฺลิเกตกตาลหินฺตาลกุนฺตาลนาฬิเกรปูครุกฺขาทิมุฬาลํ ปน ยาวชีวิกํ, ตํ สพฺพมฺปิ ปาฬิยํ – ‘‘ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ มูลานิ เภสชฺชานี’’ติ (มหาว. ๒๖๓) เอวํ มูลเภสชฺชสงฺคเหเนว สงฺคหิตํ.

Regarding edible rootstalks, the paduma lotus rootstalk is just like the puṇḍarīka white lotus rootstalk. The eraka rootstalk, the kandula rootstalk, and so forth—rootstalks that in those various regions, by way of being a regular food for people, fulfill the purpose of chewable food and staple food—are allowable for a limited time. However, the rootstalks of turmeric, ginger, makaci, caturassavalli, ketaka, palmyra, hintāla, kuntāla, coconut, areca-nut tree, and others are allowable for life. All of these are included in the Pāḷi by the inclusion of root-medicines, thus: ‘Or whatever other roots there are that are medicines’.

มตฺถกขาทนีเย ตาลหินฺตาลกุนฺตาลเกตกนาฬิเกรปูครุกฺขขชฺชูรีเวตฺตเอรกกทลีนํ กฬีรสงฺขาตา มตฺถกา เวณุกฬีโร นฬกฬีโร อุจฺฉุกฬีโร มูลกกฬีโร สาสปกฬีโร สตาวริกฬีโร สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ กฬีราติ เอวมาทิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรณโก รุกฺขวลฺลิอาทีนํ มตฺถโก ยาวกาลิโก. หลิทฺทิสิงฺคิเวรวจมกจิลสุณานํกฬีรา ตาลหินฺตาลกุนฺตาลนาฬิเกรกฬีรานญฺจ ฉินฺทิตฺวา ปาติโต ชรฏฺฐพุนฺโท ยาวชีวิโก.

Regarding edible shoots, the crowns called shoots of the palmyra, hintāla, kuntāla, ketaka, coconut, areca-nut, date palm, rattan, eraka, and banana trees; the bamboo shoot, reed shoot, sugarcane shoot, radish shoot, mustard shoot, asparagus (satāvari) shoot, and the shoots of the seven kinds of grain—and so forth, the crowns of trees, vines, and others that in those various regions, by way of being a regular food for people, fulfill the purpose of chewable food and staple food, are allowable for a limited time. The shoots of turmeric, ginger, vaca, makaci, and garlic, and of the shoots of palmyra, hintāla, kuntāla, and coconut, the mature stump that has been cut and felled, are allowable for life.

ขนฺธขาทนีเย [Pg.101] อนฺโตปถวีคโต สาลกลฺยาณีขนฺโธ อุจฺฉุขนฺโธ นีลุปฺปลรตฺตุปฺปลกุมุทโสคนฺธิกานํ ขนฺธกาติ เอวมาทิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรณโก ขนฺโธ ยาวกาลิโก. อุปฺปลชาตีนํ ปณฺณทณฺฑโก ปทุมชาตีนํ สพฺโพปิ ทณฺฑโก การวินฺทกทณฺฑาทโย จ อวเสสสพฺพขนฺธา ยาวชีวิกา.

Regarding edible stems, the stem of the sālakalyāṇī that has gone underground, the sugarcane stem, and the stems of the blue lotus, red lotus, white lotus (kumuda), and fragrant lotus (sogandhika)—and so forth, a stem that in those various regions, by way of being a regular food for people, fulfills the purpose of chewable food and staple food, is allowable for a limited time. The leaf-stalk of lotuses of the uppala variety, the entire stalk (both flower-stalk and leaf-stalk) of lotuses of the paduma variety, the stalks of the kāravindaka plant and others, and all remaining stems are allowable for life.

ตจขาทนีเย อุจฺฉุตโจว เอโก ยาวกาลิโก, โสปิ สรโส. เสโส สพฺโพ ยาวชีวิโก. เตสํ ปน มตฺถกขนฺธตจานํ ติณฺณํ ปาฬิยํ กสาวเภสชฺเชน สงฺคโห เวทิตพฺโพ. วุตฺตญฺเหตํ –

Regarding edible barks, only sugarcane rind is yāvakālika, and that too when it is juicy. All the rest are yāvajīvika. Furthermore, the inclusion of those three—shoots, stems, and barks—in the Pāḷi should be understood by way of astringent medicine. For it has been said:

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, กสาวานิ เภสชฺชานิ นิมฺพกสาวํ, กุฏชกสาวํ, ปโฏลกสาวํ, ผคฺควกสาวํ นตฺตมาลกสาวํ, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ กสาวานิ เภสชฺชานิ เนว ขาทนีเย ขาทนียตฺถํ ผรนฺติ, น โภชนีเย โภชนียตฺถํ ผรนฺตี’’ติ (มหาว. ๒๖๓).

‘Monks, I allow astringent medicines: neem astringent, kuṭaja astringent, paṭola astringent, phaggava astringent, nattamāla astringent, or whatever other astringent medicines there are that do not fulfill the purpose of hard food among hard foods, nor fulfill the purpose of soft food among soft foods’ (Mahāvagga 263).

เอตฺถ หิ เอเตสมฺปิ สงฺคโห สิชฺฌติ. วุตฺตกสาวานิ จ สพฺพานิ กปฺปิยานีติ เวทิตพฺพานิ.

For here, the inclusion of these also is accomplished. And it should be known that all the aforementioned astringents are allowable.

ปตฺตขาทนีเย มูลกํ ขารโก จจฺจุ ตมฺพโก ตณฺฑุเลยฺยโก ปปุนฺนาโค วตฺถุเลยฺยโก วชกลิ ชชฺฌรี เสลฺลุ สิคฺคุ กาสมทฺทโก อุมฺมา จีนมุคฺโค มาโส ราชมาโส ฐเปตฺวา มหานิปฺผาวํ อวเสสนิปฺผาโว อคฺคิมนฺโถ สุนิสนฺนโก เสตวรโณ นาฬิกา ภูมิยํ ชาตโลณีติ เอเตสํ ปตฺตานิ อญฺญานิ จ เอวรูปานิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรณกานิ ปตฺตานิ เอกํเสน ยาวกาลิกานิ. ยา ปนญฺญา มหานขปิฏฺฐิมตฺตา ปณฺณโลณิ รุกฺเข จ คจฺเฉ จ อาโรหติ, ตสฺสา ปตฺตํ ยาวชีวิกํ. พฺรหฺมีปตฺตญฺจ ยาวกาลิกนฺติ ทีปวาสิโน วทนฺติ. อมฺพปลฺลวํ ยาวกาลิกํ, อโสกปลฺลวํ ปน ยาวชีวิกํ.

Regarding edible leaves: the leaves of radish, khāraka, caccu, tambaka, taṇḍuleyyaka, papunnāga, vatthuleyyaka, vajakali, jajjharī, sellu, siggu, kāsamaddaka, ummā, Chinese bean (cīnamugga), black gram (māsa), cowpea (rājamāsa), the remaining nipphāva beans (excluding the great nipphāva), aggimantha, sunisannaka, setavaraṇa, nāḷikā, and the earth-born loṇī—these leaves, and other similar leaves that in those various regions, by way of being a regular food for people, fulfill the purpose of hard and soft food, are certainly yāvakālika. However, there is another paṇṇaloṇi with large leaves the size of the back of a thumbnail, which climbs on trees and bushes; its leaf is yāvajīvika. And the dwellers of the island say that the brahmī leaf is yāvakālika. The mango sprout is yāvakālika, but the asoka sprout is yāvajīvika.

ยานิ วา ปนญฺญานิ ปาฬิยํ –

Or whatever other leaves are mentioned in the Pāḷi:

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ปณฺณานิ เภสชฺชานิ นิมฺพปณฺณํ กุฏชปณฺณํ ปโฏลปณฺณํ สุลสิปณฺณํ กปฺปาสกปณฺณํ ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ [Pg.102] ปณฺณานิ เภสชฺชานิ เนว ขาทนีเย ขาทนียตฺถํ ผรนฺติ น โภชนีเย โภชนียตฺถํ ผรนฺตี’’ติ (มหาว. ๒๖๓) –

‘Monks, I allow leaves as medicine: neem leaves, kuṭaja leaves, paṭola leaves, sulasi leaves, cotton leaves, and whatever other leaves there are as medicine that do not fulfill the purpose of hard food among hard foods, nor fulfill the purpose of soft food among soft foods’ (Mahāvagga 263) –

วุตฺตานิ, ตานิ ยาวชีวิกานิ. น เกวลญฺจ ปณฺณานิเยว เตสํ ปุปฺผผลาทีนิปิ ยาวชีวิกานิ. ปณฺณานํ ผคฺควปณฺณํ อชฺชุกปณฺณํ ผณิชฺชกปณฺณํ ปโฏลปณฺณํ ตมฺพูลปณฺณํ ปทุมินิปณฺณนฺติ เอวํ คณนวเสน อนฺโต นตฺถิ.

Those that were spoken of are yāvajīvika. And not only their leaves, but also their flowers, fruits, and so on are yāvajīvika. Among the leaves are phaggava leaves, ajjuka leaves, phaṇijjaka leaves, paṭola leaves, betel leaves, and lotus leaves—thus by way of enumeration, there is no end.

ปุปฺผขาทนีเย มูลกปุปฺผํ ขารกปุปฺผํ จจฺจุปุปฺผํ ตมฺพกปุปฺผํ วชกลิปุปฺผํ ชชฺฌรีปุปฺผํ จูฬนิปฺผาวปุปฺผํ มหานิปฺผาวปุปฺผํ กเสรุกปุปฺผํ นาฬิเกรตาลเกตกานํ ตรุณปุปฺผานิ เสตวรณปุปฺผํ สิคฺคุปุปฺผํ อุปฺปลปทุมชาติกานํ ปุปฺผานิ กณฺณิกมตฺตํ อคนฺธิกปุปฺผํ กฬีรปุปฺผํ ชีวนฺตีปุปฺผนฺติ เอวมาทิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรณกปุปฺผํ ยาวกาลิกํ. อโสกพกุลกุยฺยกปุนฺนาคจมฺปกชาติกณวีรกณิการกุนฺทนวมาลิกมลฺลิกาทีนํ ปน ปุปฺผํ ยาวชีวิกํ ตสฺส คณนาย อนฺโต นตฺถิ. ปาฬิยํ ปนสฺส กสาวเภสชฺเชเนว สงฺคโห เวทิตพฺโพ.

Regarding edible flowers: radish flowers, khāraka flowers, caccu flowers, tambaka flowers, vajakali flowers, jajjharī flowers, lesser nipphāva flowers, great nipphāva flowers, kaseruka flowers, the young flowers of coconut, palmyra, and ketaka, white varaṇa flowers, siggu flowers, flowers of the uppala and paduma lotus varieties, the agandhika flower which has only a pistil, kaḷīra flowers, and jīvantī flowers—and so forth, a flower that in those various regions, by way of being a regular food for people, fulfills the purpose of hard and soft food, is yāvakālika. However, the flowers of the asoka, bakula, kuyyaka, punnāga, campaka, jāti, kaṇavīra, kaṇikāra, kunda, navamālika, mallikā, and other trees are yāvajīvika; there is no end to their enumeration. Furthermore, its inclusion in the Pāḷi should be understood by way of astringent medicine.

ผลขาทนีเย ปนสลพุชตาลนาฬิเกรอมฺพชมฺพูอมฺพาฏกตินฺติณิกมาตุลุงฺคกปิตฺถลาพุกุมฺภณฺฑปุสฺสผลติมฺพรูสกติปุสวาติงฺคณโจจโมจมธุกาทีนํ ผลานิ ยานิ โลเก เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรนฺติ, สพฺพานิ ตานิ ยาวกาลิกานิ. นามคณนวเสน เนสํ น สกฺกา ปริยนฺตํ ทสฺเสตุํ. ยานิ ปน ปาฬิยํ –

Regarding edible fruits: the fruits of jackfruit, breadfruit, palmyra, coconut, mango, rose apple, hog plum, tamarind, citron, wood apple, bottle gourd, ash gourd, pussaphala, persimmon (timbarūsaka), cucumber (tipusa), eggplant, wild banana (coca), cultivated banana (moca), madhuka, and others—whatever fruits in the world, in those various regions, by way of being a regular food for people, fulfill the purpose of hard and soft food, all those are yāvakālika. By way of enumerating their names, it is not possible to show their limit. However, those mentioned in the Pāḷi:

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ผลานิ เภสชฺชานิ – พิลงฺคํ, ปิปฺผลึ, มริจํ, หรีตกํ, วิภีตกํ, อามลกํ, โคฏฺฐผลํ, ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ ผลานิ เภสชฺชานิ เนว ขาทนีเย ขาทนียตฺถํ ผรนฺติ น โภชนีเย โภชนียตฺถํ ผรนฺตี’’ติ (มหาว. ๒๖๓) –

‘Monks, I allow medicinal fruits: bilaṅga, long pepper, black pepper, myrobalan, belleric myrobalan, emblic myrobalan, goṭṭhaphala, and whatever other medicinal fruits there are that do not serve the purpose of a hard food among hard foods, nor serve the purpose of a soft food among soft foods’ (Mahāvagga 263) –

วุตฺตานิ, ตานิ ยาวชีวิกานิ. เตสมฺปิ อปริปกฺกานิ อจฺฉิว พิมฺพวรณเกตกกาสฺมรีอาทีนํ ผลานิ ชาติผลํ กฏุกผลํ เอฬา ตกฺโกลนฺติ เอวํ นามวเสน น สกฺกา ปริยนฺตํ ทสฺเสตุํ.

Those that have been mentioned are yāvajīvika. Of these also, the unripe fruits, the fruits of the acchiva, bimba, varaṇa, ketaka, kāsmarī, and so on, as well as nutmeg, kaṭukaphala, cardamom, and takkola—thus by way of name, it is not possible to show the limit.

อฏฺฐิขาทนีเย [Pg.103] ลพุชฏฺฐิ ปนสฏฺฐิ อมฺพาฏกฏฺฐิ สาลฏฺฐิ ขชฺชูรีเกตกติมฺพรูสกานํ ตรุณผลฏฺฐิ ตินฺติณิกฏฺฐิ พิมฺพผลฏฺฐิ อุปฺปล ปทุมชาตีนํ โปกฺขรฏฺฐีติ เอวมาทีนิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ มนุสฺสานํ ปกติอาหารวเสน ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรณกานิ อฏฺฐีนิ ยาวกาลิกานิ. มธุกฏฺฐิ ปุนฺนาคฏฺฐิ หรีตกาทีนํ อฏฺฐีนิ สิทฺธตฺถกฏฺฐิ ราชิกฏฺฐีติ เอวมาทีนิ อฏฺฐีนิ ยาวชีวิกานิ. เตสํ ปาฬิยํ ผลเภสชฺเชเนว สงฺคโห เวทิตพฺโพ.

Regarding edible seeds: the seeds of the breadfruit, jackfruit, hog plum, and sal tree; the seeds of the young fruits of the date palm, screwpine, and persimmon; tamarind seeds, bimba fruit seeds, and the seeds of various types of water lilies and lotuses—these and similar seeds, which in various regions serve people as regular food, fulfilling the purpose of hard food and soft food, are yāvakālika. The seeds of the butter tree, Alexandrian laurel, myrobalan and so on, white mustard seeds, and black mustard seeds—these and similar seeds are yāvajīvika. Their inclusion in the Pāḷi should be understood as being under the category of medicinal fruits.

ปิฏฺฐขาทนีเย สตฺตนฺนํ ตาว ธญฺญานํ ธญฺญานุโลมานํ อปรณฺณานญฺจ ปิฏฺฐํ ปนสปิฏฺฐํ ลพุชปิฏฺฐํ อมฺพาฏกปิฏฺฐํ สาลปิฏฺฐํ โธตกตาลปิฏฺฐญฺจ ขีรวลฺลิปิฏฺฐญฺจาติ เอวมาทีนิ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปกติอาหารวเสน มนุสฺสานํ ขาทนียตฺถํ โภชนียตฺถญฺจ ผรณกานิ ปิฏฺฐานิ ยาวกาลิกานิ. อโธตกํ ตาลปิฏฺฐํ ขีรวลฺลิปิฏฺฐํ อสฺสคนฺธาทิปิฏฺฐานิ จ ยาวชีวิกานิ. เตสํ ปาฬิยํ กสาเวหิ จ มูลผเลหิ จ สงฺฆโห เวทิตพฺโพ.

Regarding edible flours: the flour of the seven types of grain, of grain-like substances, and of pulses; jackfruit seed flour, breadfruit seed flour, hog plum seed flour, sal seed flour, washed palmyra seed flour, and milk-vine flour—these and similar flours, which in various regions serve people as regular food, fulfilling the purpose of hard food and soft food, are yāvakālika. Unwashed palmyra seed flour, milk-vine flour, and the flours of winter cherry and so on, are yāvajīvika. Their inclusion in the Pāḷi should be understood as being under the categories of astringents, roots, and fruits.

นิยฺยาสขาทนีเย เอโก อุจฺฉุนิยฺยาโสว สตฺตาหกาลิโก. เสสา ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ชตูนิ เภสชฺชานิ – หิงฺคุํ หิงฺคุชตุํ หิงฺคุสิปาฏิกํ ตกํ ตกปตฺตึ ตกปณฺณึ สชฺชุลสํ ยานิ วา ปนญฺญานิปิ อตฺถิ ชตูนิ เภสชฺชานี’’ติ (มหาว. ๒๖๓) เอวํ ปาฬิยํ วุตฺตนิยฺยาสา ยาวชีวิกา. ตตฺถ เยวาปนกวเสน สงฺคหิตานํ อมฺพนิยฺยาโส กณิการนิยฺยาโสติ เอวํ นามวเสน น สกฺกา ปริยนฺตํ ทสฺเสตุํ. เอวํ อิเมสุ มูลขาทนียาทีสุ ยํกิญฺจิ ยาวกาลิกํ, สพฺพมฺปิ อิมสฺมึ อตฺเถ ‘‘อวเสสํ ขาทนียํ นามา’’ติ สงฺคหิตํ.

Regarding edible exudates, only sugarcane exudate is a seven-day allowance. The remaining exudates mentioned in the Pāḷi—namely, “O monks, I allow resins as medicine: asafoetida, asafoetida resin, asafoetida strips, taka resin, takapatti, takapaṇṇi, and pine resin, or whatever other resins there are that are medicines”—are lifelong medicines. Among those included by the general term, such as mango exudate and kaṇikāra exudate, it is not possible to show the limit by way of name. Thus, among these root-based edibles and so on, whatever is a temporary allowance is all included in the meaning here as ‘what is called remaining hard foods’.

โภชนียํ นาม ปญฺจ โภชนานีติอาทิมฺหิ ยํ วตฺตพฺพํ ตํ วุตฺตเมว. ขาทิสฺสามิ ภุญฺชิสฺสามีติ, ปฏิคฺคณฺหาตีติ โย ภิกฺขุ วิกาเล เอตํ ขาทนียํ โภชนียญฺจ ปฏิคฺคณฺหาติ, ตสฺส ปฏิคฺคหเณ ตาว อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

Regarding the passage beginning ‘Staple food means the five kinds of staple foods,’ what needs to be said has already been said. Regarding the phrase ‘accepts with the intention, “I will eat, I will consume”’: whichever monk accepts this hard food or staple food in the wrong time, for him there is an offense of wrong-doing at the very moment of acceptance. The rest here is self-evident.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This has the same origin as the Eḷakaloma rule. It arises from the body, and from the body and mind. It is classified as an action, there is no exemption due to misperception, it can be unintentional, it is an offense by formulation, it is a bodily action, it involves three types of consciousness, and it is associated with three types of feeling.

วิกาลโภชนสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The seventh training rule on eating at the wrong time.

๘. สนฺนิธิการกสิกฺขาปทวณฺณนา

8. The Explanation of the Training Rule on Storing.

๒๕๒. อฏฺฐมสิกฺขาปเท [Pg.104] – เพลฏฺฐสีโส นาม ชฏิลสหสฺสพฺภนฺตโร มหาเถโร. อรญฺเญ วิหรตีติ เชตวนสฺส อวิทูเร ปธานฆเร เอกสฺมึ อาวาเส วสติ. สุกฺขกุรนฺติ อสูปพฺยญฺชนํ โอทนํ. โส กิร อนฺโตคาเม ภุญฺชิตฺวา ปจฺฉา ปิณฺฑาย จริตฺวา ตาทิสํ โอทนํ อาหรติ, ตญฺจ โข อปฺปิจฺฉตาย, น ปจฺจยคิทฺธตาย. เถโร กิร สตฺตาหํ นิโรธสมาปตฺติยา วีตินาเมตฺวา สมาปตฺติโต วุฏฺฐาย ตํ ปิณฺฑปาตํ อุทเกน เตเมตฺวา ภุญฺชติ, ตโต ปุน สตฺตาหํ สมาปตฺติยา นิสีทติ. เอวํ ทฺเวปิ ตีณิปิ จตฺตาริปิ สตฺตาหานิ วีตินาเมตฺวา คามํ ปิณฺฑาย ปวิสติ. เตน วุตฺตํ – ‘‘จิเรน คามํ ปิณฺฑาย ปวิสตี’’ติ.

252. In the eighth training rule: there was a great elder named Belaṭṭhasīsa, one among a thousand matted-haired ascetics. The phrase 'dwelling in the forest' means he resided in a certain dwelling, a meditation hut, not far from Jetavana. 'Dry rice' means rice without soup or curry. It is said that he, having eaten in the inner village, would later go for alms and bring back such rice. And he would bring it out of having few wishes, not out of greed for requisites. The elder, it is said, having spent seven days in the attainment of cessation and having emerged from that attainment, would moisten that almsfood with water and eat it. Then he would again sit in attainment for seven days. Thus, having spent two, three, or even four seven-day periods, he would enter the village for alms. Therefore, it is said: 'He enters the village for alms only after a long time.'

๒๕๓. กาโร กรณํ กิริยาติ อตฺถโต เอกํ, สนฺนิธิกาโร อสฺสาติ สนฺนิธิการํ; สนฺนิธิการเมว สนฺนิธิการกํ. ปฏิคฺคเหตฺวา เอกรตฺตํ วีตินามิตสฺเสตํ อธิวจนํ. เตเนวสฺส ปทภาชเน วุตฺตํ – ‘‘สนฺนิธิการกํ นาม อชฺช ปฏิคฺคหิตํ อปรชฺชู’’ติ.

253. The words 'kāra,' 'karaṇa,' and 'kiriyā' are one in meaning. 'Of this, there is the act (kāro) of storing (sannidhi)'; therefore, it is 'sannidhikāra.' That which has the quality of being stored is itself 'sannidhikāraka.' This is a designation for food that, having been received, has been kept for one night. Therefore, in its word analysis, it is said: 'What is called sannidhikāraka is that which was received today and is for another day.'

ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอวํ สนฺนิธิกตํ ยํกิญฺจิ ยาวกาลิกํ วา ยามกาลิกํ วา อชฺโฌหริตุกามตาย คณฺหนฺตสฺส ปฏิคฺคหเณ ตาว อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. อชฺโฌหรโต ปน เอกเมกสฺมึ อชฺโฌหาเร ปาจิตฺติยํ. สเจปิ ปตฺโต ทุทฺโธโต โหติ, ยํ องฺคุลิยา ฆํสนฺตสฺส เลขา ปญฺญายติ, คณฺฐิกปตฺตสฺส วา คณฺฐิกนฺตเร สฺเนโห ปวิฏฺโฐ โหติ, โส อุณฺเห โอตาเปนฺตสฺส ปคฺฆรติ, อุณฺหยาคุยา วา คหิตาย สนฺทิสฺสติ, ตาทิเส ปตฺเตปิ ปุนทิวเส ภุญฺชนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ. ตสฺมา ปตฺตํ โธวิตฺวา ปุน ตตฺถ อจฺโฉทกํ วา อาสิญฺจิตฺวา องฺคุลิยา วา ฆํสิตฺวา นิสฺเนหภาโว ชานิตพฺโพ. สเจ หิ อุทเก วา สฺเนหภาโว ปตฺเต วา องฺคุลิเลขา ปญฺญายติ, ทุทฺโธโต โหติ. เตลวณฺณปตฺเต ปน องฺคุลิเลขา ปญฺญายติ, สา อพฺโพหาริกา. ยํ ภิกฺขู นิรเปกฺขา สามเณรานํ ปริจฺจชนฺติ, ตญฺเจ สามเณรา นิทหิตฺวา เทนฺติ, สพฺพํ วฏฺฏติ. สยํ ปฏิคฺคเหตฺวา อปริจฺจตฺตเมว หิ ทุติยทิวเส น วฏฺฏติ. ตโต หิ เอกสิตฺถมฺปิ อชฺโฌหรโต ปาจิตฺติยเมว.

Regarding 'When one accepts, there is an offense of wrong-doing': thus, for a bhikkhu who takes anything that has been stored—be it yāvakālika or yāmakālika—with the desire to consume it, there is, first, an offense of wrong-doing at the time of taking it. However, for one who is consuming it, there is a pācittiya offense for each and every mouthful. Even if the bowl is poorly washed—such that a line is visible when one rubs it with a finger, or if, in a jointed bowl, grease has entered between the joints, and that grease drips when one exposes the bowl to the sun's heat or becomes apparent when hot gruel is received in it—for one who eats from such a bowl on the next day, there is a pācittiya offense. Therefore, after washing the bowl, one should ascertain its freedom from grease by again pouring clear water into it or by rubbing it with a finger. For if the presence of grease in the water or a finger-mark on the bowl becomes apparent, it is poorly washed. However, in a bowl the color of oil, a finger-mark is visible, but that is not grounds for an offense. Whatever food bhikkhus, being unconcerned, relinquish to novices—if those novices store it and then give it, all of it is allowable. Indeed, it is only food that one has received oneself and has not relinquished that is not allowable on the second day. From that, for one who consumes even a single grain of rice, there is a pācittiya offense.

อกปฺปิยมํเสสุ [Pg.105] มนุสฺสมํเส ถุลฺลจฺจเยน สทฺวึ ปาจิตฺติยํ, อวเสเสสุ ทุกฺกเฏน สทฺธึ. ยามกาลิกํ สติ ปจฺจเย อชฺโฌหรโต ปาจิตฺติยํ. อาหารตฺถาย อชฺโฌหรโต ทุกฺกเฏน สทฺธึ ปาจิตฺติยํ. สเจ ปวาริโต หุตฺวา อนติริตฺตกตํ อชฺโฌหรติ, ปกติอามิเส ทฺเว ปาจิตฺติยานิ, มนุสฺสมํเส ถุลฺลจฺจเยน สทฺธึ ทฺเว, เสสอกปฺปิยมํเส ทุกฺกเฏน สทฺธึ, ยามกาลิกํ สติ ปจฺจเย สามิเสน มุเขน อชฺโฌหรโต ทฺเว, นิรามิเสน เอกเมว. อาหารตฺถาย อชฺโฌหรโต วิกปฺปทฺวเยปิ ทุกฺกฏํ วฑฺฒติ. สเจ วิกาเล อชฺโฌหรติ, ปกติโภชเน สนฺนิธิปจฺจยา จ วิกาลโภชนปจฺจยา จ ทฺเว ปาจิตฺติยานิ, อกปฺปิยมํเสสุ ถุลฺลจฺจยญฺจ ทุกฺกฏญฺจ วฑฺฒติ. ยามกาลิเกสุ วิกาลปจฺจยา อนาปตฺติ, อนติริตฺตปจฺจยา ปน วิกาเล สพฺพวิกปฺเปสุ อนาปตฺติ.

Among unallowable meats, for human flesh, there is a pācittiya offense together with a grave offense; for the remaining ones, a pācittiya together with an offense of wrong-doing. For one who consumes a yāmakālika item when there is a reason, there is a pācittiya. For one who consumes it for the purpose of nourishment, there is a pācittiya together with an offense of wrong-doing. If, having indicated satisfaction, one consumes what has not been made a leftover: for ordinary food, there are two pācittiya offenses; for human flesh, two pācittiya offenses together with a grave offense; for the remaining unallowable meats, two pācittiya offenses together with an offense of wrong-doing. For one who consumes a yāmakālika item when there is a reason with a mouth containing food, there are two pācittiya offenses; with a mouth not containing food, only one. For one who consumes it for the purpose of nourishment, in both cases an offense of wrong-doing is added. If one consumes it at the wrong time: for ordinary food, there are two pācittiya offenses, one on account of storing and one on account of eating at the wrong time; for unallowable meats, a grave offense and an offense of wrong-doing are added. For yāmakālika items, there is no offense on account of the wrong time. However, on account of it not being a leftover, there is no offense for eating at the wrong time in all these cases.

๒๕๕. สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ อาหารตฺถายาติ อาหารตฺถาย ปฏิคฺคณฺหโต ปฏิคฺคหณปจฺจยา ตาว ทุกฺกฏํ, อชฺโฌหรโต ปน สเจ นิรามิสํ โหติ, อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร ทุกฺกฏํ. อถ อามิสสํสฏฺฐํ ปฏิคฺคเหตฺวา ฐปิตํ โหติ, ยถาวตฺถุกํ ปาจิตฺติยเมว.

255. Regarding 'sattāhakālika' and 'yāvajīvika' items for the purpose of nourishment: for one who accepts them for the purpose of nourishment, there is, first, an offense of wrong-doing on account of the acceptance. However, for one who is consuming it, if it is without other food, there is an offense of wrong-doing for each mouthful. Or, if it was accepted mixed with other food and then stored, there is simply a pācittiya offense according to the particular case.

๒๕๖. อนาปตฺติ ยาวกาลิกนฺติอาทิมฺหิ วิกาลโภชนสิกฺขาปเท นิทฺทิฏฺฐํ ขาทนียโภชนียํ ยาว มชฺฌนฺติกสงฺขาโต กาโล, ตาว ภุญฺชิตพฺพโต ยาวกาลิกํ. สทฺธึ อนุโลมปาเนหิ อฏฺฐวิธํ ปานํ ยาว รตฺติยา ปจฺฉิมยามสงฺขาโต ยาโม, ตาว ปริภุญฺชิตพฺพโต ยาโม กาโล อสฺสาติ ยามกาลิกํ. สปฺปิอาทิ ปญฺจวิธํ เภสชฺชํ สตฺตาหํ นิเธตพฺพโต สตฺตาโห กาโล อสฺสาติ สตฺตาหกาลิกํ. ฐเปตฺวา อุทกํ อวเสสํ สพฺพมฺปิ ยาวชีวํ ปริหริตฺวา สติ ปจฺจเย ปริภุญฺชิตพฺพโต ยาวชีวกนฺติ วุจฺจติ.

256. In the phrase beginning 'No offense for yāvakālika': The non-staple food and staple food specified in the training rule on eating at the wrong time are called yāvakālika because they may be eaten as long as the time designated as midday lasts. The eight kinds of drinks, together with conforming beverages, are called yāmakālika because they may be consumed as long as the watch designated as the last watch of the night lasts; its time is a watch (yāma), hence it is called yāmakālika. The five kinds of medicines, such as ghee and so forth, are called sattāhakālika because they may be stored for seven days; its time is seven days (sattāha), hence it is called sattāhakālika. Excepting water, all the remaining items are called yāvajīvika because they may be kept for a lifetime and consumed when there is a reason.

ตตฺถ อรุโณทเยว ปฏิคฺคหิตํ ยาวกาลิกํ สตกฺขตฺตุมฺปิ นิทหิตฺวา ยาวกาโล นาติกฺกมติ ตาว, ยามกาลิกํ เอกํ อโหรตฺตํ, สตฺตาหกาลิกํ สตฺตรตฺตํ, อิตรํ สติ ปจฺจเย, ยาวชีวมฺปิ ปริภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. อฏฺฐกถาสุ ปน อิมสฺมึ ฐาเน ปานกถา กปฺปิยานุโลมกถา ‘‘กปฺปติ นุ โข ยาวกาลิเกน ยามกาลิก’’นฺติอาทิกถา จ กปฺปิยภูมิกถา จ วิตฺถาริตา, ตํ มยํ อาคตฏฺฐาเนเยว กถยิสฺสาม.

Among these: for one who consumes yāvakālika received at dawn—having stored it even a hundred times—as long as the time for it has not passed; or yāmakālika received at dawn, for one day and night; or sattāhakālika received at dawn, for seven nights; or the other (yāvajīvika), when there is a reason, even for a lifetime—there is no offense. The rest here is clear. However, in the commentaries, at this point, the discourse on drinks, the discourse on what is allowable and conforming, the discourse beginning, ‘Is a yāmakālika allowable with a yāvakālika?’, and the discourse on allowable ground are elaborated. We will discuss these in the places where they appear.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ [Pg.106] – กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This has the same classification of origin as the rule on sheep's wool. It arises from the body and from body-and-mind. It is an action; there is no exemption through perception; it is non-intentional; it is an offense by designation; it is a bodily action; it is associated with three types of consciousness; and it is associated with three types of feeling.

สนฺนิธิการกสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The eighth, the Training Rule Concerning Storing.

๙. ปณีตโภชนสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Training Rule on Choice Food

๒๕๗. นวมสิกฺขาปเท – ปณีตโภชนานีติ อุตฺตมโภชนานิ. กสฺส สมฺปนฺนํ น มนาปนฺติ สมฺปตฺติยุตฺตํ กสฺส น ปิยํ. สาทุนฺติ สุรสํ.

257. In the ninth training rule: ‘Choice foods’ (paṇītabhojanāni) means superior foods. ‘To whom is something excellent not agreeable?’ (kassa sampannaṃ na manāpaṃ) means: to whom is that which is endowed with excellence not pleasing? ‘Delicious’ (sāduṃ) means flavorful.

๒๕๙. โย ปน ภิกฺขุ เอวรูปานิ ปณีตโภชนานิ อคิลาโน อตฺตโน อตฺถาย วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺเชยฺยาติ เอตฺถ สุทฺธานิ สปฺปิอาทีนิ วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺโต ปาจิตฺติยํ นาปชฺชติ, เสขิเยสุ สูโปทนวิญฺญตฺติทุกฺกฏํ อาปชฺชติ, โอทนสํสฏฺฐานิ ปน วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺโต ปาจิตฺติยํ อาปชฺชตีติ เวทิตพฺโพ, อยํ กิเรตฺถ อธิปฺปาโย. เตเนว จ ‘‘ปณีตานี’’ติ อวตฺวา ‘‘ปณีตโภชนานี’’ติ สุตฺเต วุตฺตํ. ‘‘ปณีตานี’’ติ หิ วุตฺเต สปฺปิอาทีนํเยว คหณํ โหติ, ‘‘ปณีตโภชนานี’’ติ วุตฺเต ปน ปณีตสํสฏฺฐานิ สตฺตธญฺญนิพฺพตฺตานิ โภชนานิ ปณีตโภชนานีติ อยมตฺโถ ปญฺญายติ.

259. Herein, regarding the text, ‘Whatever bhikkhu, not being ill, having requested for himself such choice foods, should eat…’: a bhikkhu who eats after requesting pure items such as ghee does not incur a pācittiya offense; he incurs a dukkaṭa offense for requesting soup or rice under the Sekhiyas. However, a bhikkhu who eats after requesting them mixed with rice incurs a pācittiya offense; this should be understood. This, it seems, is the intention here. For this very reason, it is said ‘choice foods’ (paṇītabhojanāni) in the Sutta, not ‘choice items’ (paṇītāni). Indeed, if ‘choice items’ were said, it would refer only to the taking of items such as ghee. But when ‘choice foods’ is said, this meaning becomes clear: foods produced from the seven kinds of grain mixed with choice items are ‘choice foods’.

อิทานิ วิญฺญาเปติ ปโยเค ทุกฺกฏนฺติอาทีสุ อยํ วินิจฺฉโย – ‘‘สปฺปินา ภตฺตํ เทหิ, สปฺปึ อากิริตฺวา เทหิ, สปฺปิมิสฺสกํ กตฺวา เทหิ, สหสปฺปินา เทหิ, สปฺปิญฺจ ภตฺตญฺจ เทหี’’ติ วิญฺญาเปนฺตสฺส วิญฺญตฺติยา ทุกฺกฏํ, ปฏิคฺคหเณ ทุกฺกฏํ, อชฺโฌหาเร ปาจิตฺติยํ. ‘‘สปฺปิภตฺตํ เทหี’’ติ วุตฺเต ปน ยสฺมา สาลิภตฺตํ วิย สปฺปิภตฺตํ นาม นตฺถิ; ตสฺมา สูโปทนวิญฺญตฺติทุกฺกฏเมว เวทิตพฺพํ.

Now, this is the determination regarding the dukkaṭa and so forth in the act of requesting: ‘Give rice with ghee; give it having sprinkled ghee on it; give it having mixed it with ghee; give it along with ghee; give both ghee and rice’—for the one making such a request, there is a dukkaṭa offense in the request, a dukkaṭa offense in receiving, and a pācittiya offense upon consumption. However, if one says, ‘Give me ghee-rice,’ since there is no such thing as ‘ghee-rice’ in the way there is ‘sāli-rice,’ it should be understood as merely a dukkaṭa offense for requesting soup or rice.

สเจ ปน ‘‘สปฺปินา ภตฺตํ เทหี’’ติ วุตฺเต ภตฺตํ ทตฺวา ‘‘สปฺปึ กตฺวา ภุญฺชา’’ติ นวนีตํ วา ขีรํ วา ทธึ วา เทติ, มูลํ วา ปน เทติ, ‘‘อิมินา สปฺปึ คเหตฺวา ภุญฺชา’’ติ ยถาวตฺถุกเมว. ‘‘โคสปฺปินา ภตฺตํ เทหี’’ติ วุตฺเต ปน โคสปฺปินา วา เทตุ, โคสปฺปิมฺหิ อสติ, ปุริมนเยเนว โคนวนีตาทีนิ วา คาวึเยว วา เทตุ ‘‘อิโต สปฺปินา ภุญฺชา’’ติ ยถาวตฺถุกเมว. สเจ [Pg.107] ปน โคสปฺปินา ยาจิโต อชิยา สปฺปิอาทีหิ เทติ, วิสงฺเกตํ. เอวญฺหิ สติ อญฺญํ ยาจิเตน อญฺญํ ทินฺนํ นาม โหติ, ตสฺมา อนาปตฺติ. เอส นโย อชิยา สปฺปินา เทหีติ อาทีสุปิ.

If, however, when told, ‘Give rice with ghee,’ one gives rice and then says, ‘Make ghee and eat,’ and gives fresh butter, milk, or curd, or gives the payment for it, saying, ‘Take ghee with this and eat,’ it is in accordance with the item requested. If told, ‘Give rice with cow’s ghee,’ one should give it with cow’s ghee. If cow’s ghee is not available, one may give cow’s fresh butter and so on, as before, or give a cow itself, saying, ‘Eat with ghee from this,’ and it is in accordance with the item requested. But if, when asked for cow’s ghee, one gives goat’s ghee or similar things, it is a mismatch. For in such a case, one thing was requested and another was given. Therefore, there is no offense. This is the method in cases like ‘Give with goat’s ghee,’ and so on.

‘‘กปฺปิยสปฺปินา เทหี’’ติ วุตฺเต อกปฺปิยสปฺปินา เทติ, วิสงฺเกตเมว. ‘‘อกปฺปิยสปฺปินาติ วุตฺเต อกปฺปิยสปฺปินา เทติ, ปฏิคฺคหเณปิ ปริโภเคปิ ทุกฺกฏเมว. อกปฺปิยสปฺปิมฺหิ อสติ ปุริมนเยเนว อกปฺปิยนวนีตาทีนิ เทติ ‘‘สปฺปึ กตฺวา ภุญฺชา’’ติ อกปฺปิยสปฺปินาว ทินฺนํ โหติ. ‘‘อกปฺปิยสปฺปินา’’ติ วุตฺเต กปฺปิเยน เทติ, วิสงฺเกตํ. ‘‘สปฺปินา’’ติ วุตฺเต เสเสสุ นวนีตาทีสุ อญฺญตเรน เทติ, วิสงฺเกตเมว. เอส นโย นวนีเตน เทหีติอาทีสุปิ. เยน เยน หิ วิญฺญตฺติ โหติ, ตสฺมึ วา ตสฺส มูเล วา ลทฺเธ, ตํ ตํ ลทฺธเมว โหติ.

If, when asked, ‘Give with permissible ghee,’ one gives with impermissible ghee, it is a mismatch. If, when asked for impermissible ghee, one gives with impermissible ghee, there is a dukkaṭa offense both in receiving and in consuming. If impermissible ghee is not available, and one gives other impermissible items like fresh butter in the same way as before, saying, ‘Make it into ghee and eat it,’ it is as if impermissible ghee has been given. If, when asked for impermissible ghee, one gives with permissible ghee, it is a mismatch. If, when asked for ghee, one gives something else among the remaining items like fresh butter, it is a mismatch. This is the method in cases like ‘Give with fresh butter’ and so on. Indeed, with whatever item a request is made, when that very thing or its price is obtained, that very thing is considered obtained.

สเจ ปน อญฺญํ ปาฬิยา อาคตํ วา อนาคตํ วา เทนฺติ, วิสงฺเกตํ. ปาฬิยํ อาคตนวนีตาทีนิ ฐเปตฺวา อญฺเญหิ นวนีตาทีหิ วิญฺญาเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. ยถา จ ‘‘สปฺปิภตฺตํ เทหี’’ติ วุตฺเต สาลิภตฺตสฺส วิย สปฺปิภตฺตสฺส อภาวา สูโปทนวิญฺญตฺติทุกฺกฏเมว โหตีติ วุตฺตํ. เอวํ นวนีตภตฺตํ เทหีติอาทีสุปิ. ปฏิปาฏิยา เอกเมกํ วิตฺถาเรตฺวา วุจฺจมาเนปิ หิ อยเมวตฺโถ วตฺตพฺโพ สิยา, โส จ สงฺเขเปนปิ สกฺกา ญาตุํ, กึ ตตฺถ วิตฺถาเรน? เตน วุตฺตํ – ‘‘เอส นโย นวนีเตน เทหีติอาทีสุปี’’ติ.

But if they give something else—whether it is mentioned in the Pāḷi or not—it is a mismatch. For one who makes a request with other choice items such as fresh butter, apart from those mentioned in the Pāḷi, there is a dukkaṭa offense. And just as it was said that when one says, ‘Give ghee-rice,’ because there is no such thing as ‘ghee-rice’ in the way there is ‘sāli-rice,’ only a dukkaṭa offense for requesting soup or rice is incurred, so too is it with ‘Give fresh butter-rice’ and so on. For even if each case were explained in detail in sequence, this very meaning would have to be stated; and since it can be understood briefly, what is the use of elaboration? Therefore it was said: ‘This is the method also for “give with fresh butter” and so on.’

สเจ ปน สพฺเพหิปิ สปฺปิอาทีหิ เอกฏฺฐาเน วา นานาฏฺฐาเน วา วิญฺญาเปตฺวา ปฏิลทฺธํ เอกภาชเน อากิริตฺวา เอกรสํ กตฺวา ตโต กุสคฺเคนาปิ ชิวฺหคฺเค พินฺทุํ ฐเปตฺวา อชฺโฌหรติ, นว ปาจิตฺติยานิ อาปชฺชติ. วุตฺตมฺปิ เจตํ ปริวาเร –

But if, having requested all items such as ghee, whether in one place or in different places, and having obtained them, one pours them into one vessel, making them of one taste, and then from that mixture consumes even a drop placed on the tip of the tongue with the tip of a blade of kusa grass, one incurs nine pācittiya offenses. And this is stated in the Parivāra:

‘‘กายิกานิ น วาจสิกานิ,สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ;

อปุพฺพํ อจริมํ อาปชฺเชยฺย เอกโต,ปญฺหาเมสา กุสเลหิ จินฺติตา’’ติ. (ปริ. ๔๘๑);

“Bodily, not verbal, all with different bases; one would incur them simultaneously, neither before nor after. This is a question considered by the skilled.”

๒๖๑. อคิลาโน คิลานสญฺญีติ เอตฺถ สเจ คิลานสญฺญีปิ หุตฺวา เภสชฺชตฺถาย ปญฺจ เภสชฺชานิ วิญฺญาเปติ, มหานามสิกฺขาปเทน กาเรตพฺโพ[Pg.108]. นว ปณีตโภชนานิ วิญฺญาเปนฺโต ปน อิมินา สิกฺขาปเทน กาเรตพฺโพ. ภิกฺขุนีนํ ปน เอตานิ ปาฏิเทสนียวตฺถูนิ โหนฺติ, สูโปทนวิญฺญตฺติยํ อุภเยสมฺปิ เสขปณฺณตฺติทุกฺกฏเมว. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

261. Herein, regarding ‘not ill, but with the perception of being ill’: if one, even having the perception of being ill, requests the five medicines for medicinal purposes, one should be dealt with according to the Mahānāma training rule. But if one requests the nine choice foods, one should be dealt with according to this training rule. For bhikkhunīs, however, these are bases for a pāṭidesanīya offense, while in the case of requesting soup and rice, for both bhikkhus and bhikkhunīs, it is only the dukkaṭa offense laid down in the Sekhiyas. The rest herein is self-evident.

จตุสมุฏฺฐานํ – กายโต กายวาจโต กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ,

It has four origins: it arises from the body, from body and speech, from body and mind, and from body, speech, and mind.

กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It is an offense of action, there is no exemption through perception, it can be unintentional, it is an offense by designation, it is a bodily action, a verbal action, it is associated with three types of consciousness, and with three types of feeling.

ปณีตโภชนสิกฺขาปทํ นวมํ.

The Ninth Training Rule on Choice Food.

๑๐. ทนฺตโปนสิกฺขาปทวณฺณนา

10. The Explanation of the Training Rule on Tooth-Cleaning.

๒๖๓. ทสมสิกฺขาปเท – จตูสุ ปจฺจเยสุ อนฺตมโส ทนฺตกฏฺฐมฺปิ สพฺพํ ปํสุกูลเมว อสฺสาติ สพฺพปํสุกูลิโก. โส กิร สุสาเน ฉฑฺฑิตภาชนเมว ปตฺตํ กตฺวา ตตฺถ ฉฑฺฑิตโจฬเกเหว จีวรํ กตฺวา ตตฺถ ฉฑฺฑิตมญฺจปีฐกานิเยว คเหตฺวา ปริภุญฺชติ. อยฺยโวสาฏิตกานีติ เอตฺถ อยฺยา วุจฺจนฺติ กาลงฺกตา ปิติปิตามหา. โวสาฏิตกานิ วุจฺจนฺติ เตสํ อตฺถาย สุสานาทีสุ ฉฑฺฑิตกานิ ขาทนียโภชนียานิ; มนุสฺสา กิร กาลงฺกเต ญาตเก อุทฺทิสฺส ยํ เตสํ สชีวกาเล ปิยํ โหติ, ตํ เอเตสุ สุสานาทีสุ ปิณฺฑํ ปิณฺฑํ กตฺวา ‘‘ญาตกา โน ปริภุญฺชนฺตูติ ฐเปนฺติ. โส ภิกฺขุ ตํ คเหตฺวา ภุญฺชติ, อญฺญํ ปณีตมฺปิ ทิยฺยมานํ น อิจฺฉติ. เตน วุตฺตํ – ‘‘สุสาเนปิ รุกฺขมูเลปิ อุมฺมาเรปิ อยฺยโวสาฏิตกานิ สามํ คเหตฺวา ปริภุญฺชตี’’ติ. เถโรติ ถิโร ฆนพทฺโธ. วฐโรติ ถูโล; ถูโล จ ฆนสรีโร จายํ ภิกฺขูติ วุตฺตํ โหติ. มนุสฺสมํสํ มญฺเญ ขาทตีติ มนุสฺสมํสํ ขาทตีติ นํ สลฺลกฺเขม; มนุสฺสมํสํ ขาทนฺตา หิ อีทิสา ภวนฺตีติ อยํ เตสํ อธิปฺปาโย.

263. In the tenth training rule: Regarding the four requisites, because for him everything, even down to a toothpick, is only from a dust-heap, he is called a 'total dust-heap-dweller.' It is said that he would make a bowl only from a vessel discarded in a charnel ground, make a robe from cloths discarded there, and take and use only small couches and chairs discarded there. Here, in 'Ayyavosāṭitakāni,' 'ayyā' refers to deceased fathers and grandfathers. 'Vosāṭitakāni' refers to edibles and comestibles discarded in charnel grounds and other such places for their sake; it is said that people, dedicating to their deceased relatives, would make into lumps whatever was dear to them during their lifetime and place it in these charnel grounds, saying, 'May our relatives partake.' That monk would take and eat it, not desiring other fine food even when offered. Therefore it was said: 'He partakes... even in the charnel ground.' 'Thero' means firm, solidly built. 'Vaṭharo' means stout; it is said that this monk is stout and has a solid, compact body. 'I think he eats human flesh' means, 'We surmise that he eats human flesh'; their intention was, 'Indeed, those who eat human flesh are like this.'

๒๖๔. อุทกทนฺตโปเน กุกฺกุจฺจายนฺตีติ เอตฺถ เต ภิกฺขู ‘‘อทินฺนํ มุขทฺวารํ อาหารํ อาหเรยฺยา’’ติ ปทสฺส สมฺมา อตฺถํ อสลฺลกฺเขตฺวา กุกฺกุจฺจายิสุํ, ภควา ปน ยถาอุปฺปนฺนสฺส วตฺถุสฺส วเสน ปิตา วิย ทารเก เต ภิกฺขู สญฺญาเปนฺโต อนุปญฺญตฺตึ ฐเปสิ.

264. Here, in 'They felt scrupulous about water for tooth-cleaning': those monks, not having correctly understood the meaning of the phrase '...convey food that is not given into the mouth-door,' became scrupulous. But the Blessed One, wishing to make those monks understand just as a father makes his children understand, established a supplementary regulation in accordance with the matter as it had arisen.

๒๖๕. อทินฺนนฺติ [Pg.109] กาเยน วา กายปฏิพทฺเธน วา คณฺหนฺตสฺส กายกายปฏิพทฺธนิสฺสคฺคิยานํ อญฺญตรวเสน น ทินฺนํ. เอตเทว หิ สนฺธาย ปทภาชเน ‘‘อทินฺนํ นาม อปฺปฏิคฺคหิตกํ วุจฺจตี’’ติ วุตฺตํ. ทุติยปาราชิเก ปน ‘‘อทินฺนํ นาม ปรปริคฺคหิตกํ วุจฺจตี’’ติ วุตฺตํ. ทินฺนนฺติ อิทํ ปน ตสฺเสว อทินฺนสฺส ปฏิปกฺขวเสน ลกฺขณทสฺสนตฺถํ อุทฺธฏํ. นิทฺเทเส จสฺส ‘‘กาเยน วา กายปฏิพทฺเธน วา นิสฺสคฺคิเยน วา เทนฺเต’’ติ เอวํ อญฺญสฺมึ ททมาเน ‘‘หตฺถปาเส ฐิโต กาเยน วา กายปฏิพทฺเธน วา ปฏิคฺคณฺหาตีติ ตํ เอวํ ทิยฺยมานํ อนฺตมโส รถเรณุมฺปิ สเจ ปุพฺเพ วุตฺตลกฺขเณ หตฺถปาเส ฐิโต กาเยน วา กายปฏิพทฺเธน วา ปฏิคฺคณฺหาติ, เอตํ เอวํ ปฏิคฺคหิตํ ทินฺนํ นาม วุจฺจติ. น ‘‘อิทํ คณฺห, อิทํ ตว โหตู’’ติอาทิวจเนน นิสฺสฏฺฐํ.

265. 'Not given' means that which, for one receiving by body or by what is connected to the body, has not been given by any one of the means: by body, by what is connected to the body, or by relinquishment. Indeed, it is with reference to this that it is said in the Padabhājana: '“Not given” is called that which is unreceived.' But in the second Pārājika, it is said: '“Not given” is called that which is possessed by another.' This term 'given,' however, was brought up to show its characteristic by way of being the opposite of that very 'not given.' And in its explanation: when another is giving, if one, standing within the hand's reach with the characteristics previously mentioned, receives it by body or by what is connected to the body—even if it is just a speck of chariot dust—then this, having been so received, is called 'given.' That which is relinquished with words such as, 'Take this, let this be yours,' is not called 'given.'

ตตฺถ กาเยนาติ หตฺถาทีสุ เยน เกนจิ สรีราวยเวน; อนฺตมโส ปาทงฺคุลิยาปิ ทิยฺยมานํ กาเยน ทินฺนํ นาม โหติ, ปฏิคฺคหเณปิ เอเสว นโย. เยน เกนจิ หิ สรีราวยเวน คหิตํ กาเยน คหิตเมว โหติ. สเจปิ นตฺถุกรณิยา ทิยฺยมานํ นาสาปุเฏน อกลฺลโก วา มุเขน ปฏิคฺคณฺหาติ. อาโภคมตฺตเมว หิ เอตฺถ ปมาณนฺติ อยํ นโย มหาปจฺจริยํ วุตฺโต. กายปฏิพทฺเธนาติ กฏจฺฉุอาทีสุ เยน เกนจิ อุปกรเณน ทินฺนํ กายปฏิพทฺเธน ทินฺนํ นาม โหติ. ปฏิคฺคหเณปิ เอเสว นโย. เยน เกนจิ สรีรปฏิพทฺเธน ปตฺตถาลกาทินา คหิตํ กายปฏิพทฺเธน คหิตเมว โหติ. นิสฺสคฺคิเยนาติ กายโต จ กายปฏิพทฺธโต จ โมเจตฺวา หตฺถปาเส ฐิตสฺส กาเยน วา กายปฏิพทฺเธน วา ปาติยมานมฺปิ นิสฺสคฺคิเยน ปโยเคน ทินฺนํ นาม โหติ. อยํ ตาว ปาฬิวณฺณนา.

Therein, 'by body' means by any part of the body whatsoever, such as the hands; even if given with a toe, it is called 'given by body.' In receiving also, this is the method. Indeed, whatever is received with any part of the body is considered 'received by body,' even if an unwell person receives through the nostril or mouth that which is given via a nose-tube. For indeed, herein, mere intention is the standard—this method is stated in the Mahāpaccarī. 'By what is connected to the body' means that which is given by any implement whatsoever, such as a ladle, is called 'given by what is connected to the body.' In receiving also, this is the method. Whatever is received with anything connected to the body, such as a bowl or dish, is considered 'received by what is connected to the body.' 'By relinquishment' means that having released it from the body and from what is connected to the body, even if it is caused to fall for one standing within the hand's reach to be received by body or by what is connected to the body, it is called 'given' by the act of relinquishment. This, so far, is the explanation of the Pāḷi.

อยํ ปเนตฺถ ปาฬิมุตฺตกวินิจฺฉโย – ปญฺจงฺเคหิ ปฏิคฺคหณํ รุหติ – ถามมชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส อุจฺจารณมตฺตํ โหติ, หตฺถปาโส ปญฺญายติ, อภิหาโร ปญฺญายติ, เทโว วา มนุสฺโส วา ติรจฺฉานคโต วา กาเยน วา กายปฏิพทฺเธน วา นิสฺสคฺคิเยน วา เทติ, ตํ เจ ภิกฺขุ กาเยน วา กายปฏิพทฺเธน วา ปฏิคฺคณฺหาติ. เอวํ ปญฺจหงฺเคหิ ปฏิคฺคหณํ รุหติ.

This, herein, is the legal decision independent of the Pāḷi text—receiving is valid on account of five factors: it is of a size that a man of medium strength can lift; the hand's reach is evident; the bringing forward is evident; a deva, a human, or an animal gives it by body, by what is connected to the body, or by relinquishment; and a monk receives it by body or by what is connected to the body. Thus, with these five factors, receiving is valid.

ตตฺถ ฐิตนิสินฺนนิปนฺนานํ ปวารณสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว หตฺถปาโส เวทิตพฺโพ. สเจ ปน ทายกปฏิคฺคาหเกสุ เอโก อากาเส โหติ, เอโก [Pg.110] ภูมิยํ, ภูมฏฺฐสฺส จ สีเสน อากาสฏฺฐสฺส จ ฐเปตฺวา ทาตุํ วา คเหตุํ วา ปสาริตหตฺถํ, ยํ อาสนฺนตรํ องฺคํ, ตสฺส โอริมนฺเตน หตฺถปาสปฺปมาณํ ปริจฺฉินฺทิตพฺพํ. สเจปิ เอโก กูเป โหติ, เอโก กูปตเฏ, เอโก วา ปน รุกฺเข, เอโก ปถวิยํ, วุตฺตนเยเนว หตฺถปาสปฺปมาณํ ปริจฺฉินฺทิตพฺพํ. เอวรูเป หตฺถปาเส ฐตฺวา สเจปิ ปกฺขี มุขตุณฺฑเกน วา หตฺถี วา โสณฺฑาย คเหตฺวา ปุปฺผํ วา ผลํ วา เทติ, ปฏิคฺคหณํ รุหติ. สเจ ปน อทฺธฏฺฐมรตนสฺสาปิ หตฺถิโน ขนฺเธ นิสินฺโน, เตน โสณฺฑาย ทิยฺยมานํ คณฺหาติ, วฏฺฏติเยว.

Therein, the hand's reach for those standing, sitting, or lying down should be understood according to the method stated in the Pavāraṇā training rule. But if, among the giver and receiver, one is in the sky and one is on the ground, then setting aside the head of the one on the ground and the outstretched hand (for giving or taking) of the one in the sky, the measure of the hand's reach should be determined by the hither-side boundary of whichever limb is nearer. Even if one is in a well and the other on the well's edge, or if one is in a tree and the other on the ground, the measure of the hand's reach should be determined by the stated method. Standing within such a hand's reach, even if a bird with its beak-tip, or an elephant with its trunk, takes and gives a flower or a fruit, the receiving is valid. Furthermore, if a monk is sitting on the shoulder of an elephant that is seven and a half cubits tall and receives what is given by its trunk, it is indeed allowable.

เอโก พหูนิ ภตฺตพฺยญฺชนภาชนานิ สีเส กตฺวา ภิกฺขุสฺส สนฺติกํ อาคนฺตฺวา ฐิตโกว คณฺหถาติ วทติ, น ตาว อภิหาโร ปญฺญายติ, ตสฺมา น คเหตพฺพํ. สเจ ปน อีสกมฺปิ โอนมติ, ภิกฺขุนา หตฺถํ ปสาเรตฺวา เหฏฺฐิมภาชนํ เอกเทเสนาปิ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพํ. เอตฺตาวตา สพฺพภาชนานิ ปฏิคฺคหิตานิ โหนฺติ, ตโต ปฏฺฐาย โอโรเปตฺวา วา อุคฺฆาเฏตฺวา วา ยํ อิจฺฉติ, ตํ คเหตฺวา ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. สภตฺตปจฺฉิอาทิมฺหิ ปน เอกภาชเน วตฺตพฺพเมว นตฺถิ, กาเชน ภตฺตํ หรนฺโตปิ สเจ กาชํ โอนาเมตฺวา เทติ, วฏฺฏติ. ตึสหตฺโถ เวณุ โหติ, เอกสฺมึ อนฺเต คุฬกุมฺโภ พทฺโธ, เอกสฺมึ สปฺปิกุมฺโภ, ตญฺเจ ปฏิคฺคณฺหาติ, สพฺพํ ปฏิคฺคหิตเมว. อุจฺฉุยนฺตโทณิโต ปคฺฆรนฺตเมว รสํ คณฺหถาติ วทติ, อภิหาโร น ปญฺญายตีติ น คเหตพฺโพ. สเจ ปน กสฏํ ฉฑฺเฑตฺวา หตฺเถน อุสฺสิญฺจิตฺวา อุสฺสิญฺจิตฺวา เทติ, วฏฺฏติ.

A certain person, carrying many containers of rice and curry on his head, comes near a bhikkhu and, while just standing there, says, 'Please accept.' The act of bringing forward is not yet apparent; therefore, it should not be accepted. But if he bends down even a little, the bhikkhu should stretch out his hand and receive even a part of the lowest container. By this much, all the containers become received. From then on, having taken them down or opened them, it is proper to take and eat whatever he wishes. However, in the case of a single container such as a basket with rice, there is nothing to be said. Even one carrying rice with a shoulder-pole, if he gives by lowering the shoulder-pole, it is proper. There is a bamboo pole thirty cubits long; at one end a pot of molasses is tied, and at the other a pot of ghee. If he receives that pole, everything is indeed received. If one says, 'Please accept the juice just as it is flowing from the trough of a sugarcane mill,' the act of bringing forward is not apparent, thus it should not be taken. But if, having discarded the pulp, he gives by repeatedly scooping it up with his hand, it is proper.

พหู ปตฺตา มญฺเจ วา ปีเฐ วา กฏสารเก วา โทณิยํ วา ผลเก วา ฐปิตา โหนฺติ, ยตฺถ ฐิตสฺส ทายโก หตฺถปาเส โหติ, ตตฺถ ฐตฺวา ปฏิคฺคหณสญฺญาย มญฺจาทีนิ องฺคุลิยาปิ ผุสิตฺวา ฐิเตน วา นิสินฺเนน วา นิปนฺเนน วา ยํ เตสุ ปตฺเตสุ ทิยฺยติ, ตํ สพฺพํ ปฏิคฺคหิตํ โหติ. สเจปิ ปฏิคฺคเหสฺสามีติ มญฺจาทีนิ อารุหิตฺวา นิสีทติ, วฏฺฏติเยว. สเจ ปน มญฺจาทีนิ หตฺเถน คเหตฺวา มญฺเจ นิสีทติ, วตฺตพฺพเมว นตฺถิ.

Many bowls are placed on a bed, or a chair, or a mat, or a trough, or a plank. Where the donor is within the hand's reach of the bhikkhu standing there, the bhikkhu—standing there with the perception of receiving, having touched the bed or other items even with a finger, whether he is standing, sitting, or lying down—whatever is given into those bowls, all of that becomes received. Even if, with the thought 'I will receive,' he climbs onto the bed or other items and sits down, it is indeed proper. But if, having taken hold of the bed or other items with his hand, he sits on the bed, there is nothing to be said.

ปถวิยํ ปน สเจปิ กุจฺฉิยา กุจฺฉึ อาหจฺจ ฐิตา โหนฺติ, ยํ ยํ องฺคุลิยา วา สูจิยา วา ผุสิตฺวา นิสินฺโน โหติ, ตตฺถ ตตฺถ ทิยฺยมานเมว ปฏิคฺคหิตํ โหติ. ‘‘ยตฺถ กตฺถจิ มหากฏสารหตฺถตฺถรณาทีสุ ฐปิตปตฺเต ปฏิคฺคหณํ น รุหตี’’ติ วุตฺตํ, ตํ หตฺถปาสาติกฺกมํ สนฺธาย [Pg.111] วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ. หตฺถปาเส ปน สติ ยตฺถ กตฺถจิ วฏฺฏติ อญฺญตฺร ตตฺถชาตกา.

But on the ground, even if bowls are placed touching side to side, whichever bowl he is sitting having touched with a finger or a stylus, only what is given into that very bowl becomes received. As for what was said, 'Receiving does not succeed in a bowl placed on a large mat, a rug, and so on,' it should be known that this was said in reference to a bowl that has gone beyond hand's reach. But when it is within hand's reach, it is proper anywhere, with the exception of that which is 'born there'.

ตตฺถชาตเก ปน ปทุมินิปณฺเณ วา กึสุกปณฺณาทิมฺหิ วา น วฏฺฏติ. น หิ ตํ กายปฏิพทฺธสงฺขฺยํ คจฺฉติ. ยถา จ ตตฺถชาตเก; เอวํ ขาณุเก พนฺธิตฺวา ฐปิตมญฺจาทิมฺหิ อสํหาริเม ผลเก วา ปาสาเณ วา น รุหติเยว, เตปิ หิ ตตฺถชาตกสงฺเขปุปคา โหนฺติ. ภูมิยํ อตฺถเตสุ สุขุเมสุ ตินฺติณิกาทิปณฺเณสุปิ ปฏิคฺคหณํ น รุหติ, น หิ ตานิ สนฺธาเรตุํ สมตฺถานีติ. มหนฺเตสุ ปน ปทุมินิปณฺณาทีสุ รุหติ. สเจ หตฺถปาสํ อติกฺกมฺม ฐิโต ทีฆทณฺฑเกน อุฬุงฺเกน เทติ, อาคนฺตฺวา เทหีติ วตฺตพฺโพ. วจนํ อสุตฺวา วา อนาทิยิตฺวา วา ปตฺเต อากิรติเยว, ปุน ปฏิคฺคเหตพฺพํ. ทูเร ฐตฺวา ภตฺตปิณฺฑํ ขิปนฺเตปิ เอเสว นโย.

But on that which is 'born there,' such as a lotus leaf or a kiṃsuka leaf still on the plant, it is not proper. For it does not go into the category of 'attached to the body.' And just as in the case of that which is 'born there,' so too on a bed, etc., that is tied to a stump and placed, or on an immovable plank or stone slab, receiving does not succeed at all; for these too are included in the category of 'that which is born there.' Even on fine leaves such as tamarind leaves spread on the ground, receiving does not succeed, for they are not able to support the offering. But on large, detached lotus leaves and so on, it succeeds. If one standing beyond hand's reach gives with a long-handled ladle, he should be told, 'Come near and give.' If, not having heard the words or not having heeded them, he just pours it into the bowl, it must be received again. For one who stands far away and throws a lump of rice, this is the same method.

สเจ ปตฺตตฺถวิกโต นีหริยมาเน ปตฺเต รชนจุณฺณานิ โหนฺติ, สติ อุทเก โธวิตพฺโพ, อสติ รชนจุณฺณํ ปุจฺฉิตฺวา ปฏิคฺคเหตฺวา วา ปิณฺฑาย จริตพฺพํ. สเจ ปิณฺฑาย จรนฺตสฺส รชํ ปตติ, ปฏิคฺคเหตฺวา ภิกฺขา คณฺหิตพฺพา. อปฺปฏิคฺคเหตฺวา คณฺหโต วินยทุกฺกฏํ. ตํ ปน ปุน ปฏิคฺคเหตฺวา ภุญฺชโต อนาปตฺติ. สเจ ปน ‘‘ปฏิคฺคเหตฺวา เทถา’’ติ วุตฺเต วจนํ อสุตฺวา วา อนาทิยิตฺวา วา ภิกฺขํ เทนฺติเยว, วินยทุกฺกฏํ นตฺถิ, ปุน ปฏิคฺคเหตฺวา อญฺญา ภิกฺขา คเหตพฺพา.

If, in a bowl being taken out from its bag, there are dye powders, it should be washed if there is water. If there is no water, one should go for alms after having wiped the dye powder or after having had it received. If dust falls into the bowl of one going for alms, alms should be accepted after having had the dust received. For one who accepts alms without having had it received, there is a Vinaya offense of wrong-doing. However, for one who eats that almsfood after having had it received again, there is no offense. But if, when one has said, 'Have it received and then give,' they just give the alms, not having heard the words or not having heeded them, there is no Vinaya offense of wrong-doing; having had it received again, other alms should be taken.

สเจ มหาวาโต ตโต ตโต รชํ ปาเตติ, น สกฺกา โหติ ภิกฺขํ คเหตุํ, ‘‘อนุปสมฺปนฺนสฺส ทสฺสามี’’ติ สุทฺธจิตฺเตน อาโภคํ กตฺวา คณฺหิตุํ วฏฺฏติ. เอวํ ปิณฺฑาย จริตฺวา วิหารํ วา อาสนสาลํ วา คนฺตฺวา ตํ อนุปสมฺปนฺนสฺส ทตฺวา ปุน เตน ทินฺนํ วา ตสฺส วิสฺสาเสน วา ปฏิคฺคเหตฺวา ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ.

If a great wind causes dust to fall from here and there, and it is not possible to take alms, it is proper to take it after having made the reflection with a pure mind, 'I will give this to an unordained person.' Having gone for alms in this way, and having gone to the monastery or a rest house, it is proper to give that almsfood to an unordained person, and to eat it after receiving it back from him, either when he gives it or through familiarity.

สเจ ภิกฺขาจาเร สรชํ ปตฺตํ ภิกฺขุสฺส เทติ, โส วตฺตพฺโพ – ‘‘อิมํ ปฏิคฺคเหตฺวา ภิกฺขํ วา คณฺเหยฺยาสิ, ปริภุญฺเชยฺยาสิ วา’’ติ เตน ตถา กาตพฺพํ. สเจ รชํ อุปริ อุปฺปิลวติ, กญฺชิกํ ปวาเหตฺวา เสสํ ภุญฺชิตพฺพํ. สเจ อนฺโต ปวิฏฺฐํ โหติ, ปฏิคฺคเหตพฺพํ. อนุปสมฺปนฺเน อสติ หตฺถโต อโมเจนฺเตน, ยตฺถ อนุปสมฺปนฺโน อตฺถิ ตตฺถ เนตฺวา ปฏิคฺคเหตพฺพํ[Pg.112]. สุกฺขภตฺเต ปติตรชํ อปเนตฺวา ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. สเจ อติสุขุมํ โหติ, อุปริภตฺเตน สทฺธึ อปเนตพฺพํ, ปฏิคฺคเหตฺวา วา ภุญฺชิตพฺพํ. ยาคุํ วา สูปํ วา ปุรโต ฐเปตฺวา อาลุเลนฺตานํ ภาชนโต ผุสิตานิ อุคฺคนฺตฺวา ปตฺเต ปตนฺติ, ปตฺโต ปฏิคฺคเหตพฺโพ.

If, on the alms round, a bhikkhu gives a dusty bowl to another bhikkhu, the latter should be told: 'Having had this bowl formally received, you may either take alms or you may consume what is in it.' It should be done so by him. If the dust floats on top, the sour gruel should be poured off and the remainder eaten. If it has entered inside, it must be formally received. If there is no unordained person present, without letting the bowl go from his hand, he should take it to where there is an unordained person and have it formally received. With dry rice, it is proper to eat it after removing the fallen dust. If the dust is very fine, it should be removed together with the top layer of rice, or it should be eaten after having had it formally received. If, having placed rice-gruel or soup in front, drops from the vessel of those who are stirring rise up and fall into the bowl, the bowl must be formally received.

อุฬุงฺเกน อาหริตฺวา เทนฺตานํ ปฐมตรํ อุฬุงฺกโต เถวา ปตฺเต ปตนฺติ, สุปติตา, อภิหฏตฺตา โทโส นตฺถิ. สเจปิ จรุเกน ภตฺเต อากิริยมาเน จรุกโต มสิ วา ฉาริกา วา ปตติ, อภิหฏตฺตา เนวตฺถิ โทโส. อนนฺตรสฺส ภิกฺขุโน ทิยฺยมานํ ปตฺตโต อุปฺปติตฺวา อิตรสฺส ปตฺเต ปตติ, สุปติตํ. ปฏิคฺคหิตเมว หิ ตํ โหติ.

Of those who bring and give with a ladle, if drops first fall from the ladle into the bowl, they have fallen well; because it has been brought forward, there is no fault. Even if, while rice is being poured from a small pot, soot or ash falls from the pot, because it has been brought forward, there is no fault at all. If something being given to the next bhikkhu jumps up from his bowl and falls into the bowl of another, it has fallen well. For it is indeed already received.

สเจ ชชฺฌริสาขาทึ ผาเลตฺวา เอกสฺส ภิกฺขุโน เทนฺตานํ สาขโต ผุสิตานิ อญฺญสฺส ปตฺเต ปตนฺติ, ปตฺโต ปฏิคฺคเหตพฺโพ. ยสฺส ปตฺตสฺส อุปริ ผาเลนฺติ, ตสฺส ปตฺเต ปติเตสุ ทาตุกามตาย อภิหฏตฺตา โทโส นตฺถิ. ปายาสสฺส ปูเรตฺวา ปตฺตํ เทนฺติ, อุณฺหตฺตา เหฏฺฐา คเหตุํ น สกฺโกติ, มุขวฏฺฏิยาปิ คเหตุํ วฏฺฏติ. สเจ ตถาปิ น สกฺโกติ, อาธารเกน คณฺหิตพฺโพ.

If, while splitting a brittle branch or the like and giving it to one bhikkhu, particles from the branch fall into another's bowl, the bowl should be formally received. If they split it above a bhikkhu's bowl and particles fall into it, there is no fault because it was brought forward with the intention of giving. When they give a bowl filled with milk-rice, if one is unable to hold it from below due to the heat, it is allowable to hold it even by the rim. If one is still unable to do so, it should be received with a bowl-stand.

อาสนสาลาย ปตฺตํ คเหตฺวา นิสินฺโน ภิกฺขุ นิทฺทํ โอกฺกนฺโต โหติ, เนว อาหริยมานํ น ทิยฺยมานํ ชานาติ, อปฺปฏิคฺคหิตํ โหติ. สเจ ปน อาโภคํ กตฺวา นิสินฺโน โหติ, วฏฺฏติ. สเจปิ โส หตฺเถน อาธารกํ มุญฺจิตฺวา ปาเทน เปลฺเลตฺวา นิทฺทายติ, วฏฺฏติเยว. ปาเทน อาธารกํ อกฺกมิตฺวา ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส ปน ชาครนฺตสฺสปิ อนาทรปฏิคฺคหณํ โหติ, ตสฺมา น กาตพฺพํ. เกจิ เอวํ อาธารเกน ปฏิคฺคหณํ กายปฏิพทฺธปฏิพทฺเธน ปฏิคฺคหณํ นาม โหติ, ตสฺมา น วฏฺฏตีติ วทนฺติ. ตํ เตสํ วจนมตฺตเมว. อตฺถโต ปน สพฺพมฺเปตํ กายปฏิพทฺธเมว โหติ. กายสํสคฺเคปิ เจส นโย ทสฺสิโตว. ยมฺปิ ภิกฺขุสฺส ทิยฺยมานํ ปตติ, ตมฺปิ สามํ คเหตฺวา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. ตตฺริทํ สุตฺตํ –

If a bhikkhu, having taken his bowl in the eating hall and sat down, falls asleep and knows neither that food is being brought nor that it is being given, it is not formally received. But if he is seated having made a mental advertence, it is allowable. Even if he releases the bowl-stand with his hand and holds it down with his foot while dozing, it is still allowable. However, for one who receives while treading on the bowl-stand with his foot, even if he is awake, it is a disrespectful receiving; therefore, it should not be done. Some say that receiving with a bowl-stand is called 'receiving by means of an object connected to an object that is connected to the body,' and therefore it is not allowable. That is merely their word. But in terms of meaning, all of this is indeed connected to the body. And this principle has already been shown in the training rule on bodily contact. If something falls while being given to a bhikkhu, it is allowable for him to pick it up himself and consume it. On this matter, there is this Sutta:

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ยํ ทิยฺยมานํ ปตติ, ตํ สามํ คเหตฺวา ปริภุญฺชิตุํ ปริจฺจตฺตํ ตํ, ภิกฺขเว, ทายเกหี’’ติ (จูฬว. ๒๗๓).

‘Bhikkhus, I permit you to take for yourselves and consume that which falls while being given. Bhikkhus, that has been relinquished by the donors’ (Cūḷavagga 273).

อิทญฺจ [Pg.113] ปน สุตฺตํ เนยฺยตฺถํ. ตสฺมา เอวเมตฺถ อธิปฺปาโย เวทิตพฺโพ – ยํ ทิยฺยมานํ ทายกสฺส หตฺถโต ปริคฬิตฺวา สุทฺธาย วา ภูมิยา ปทุมินิปณฺณวตฺถกฏสารกาทีสุ วา ปตติ, ตํ สามํ คเหตฺวา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. ยํ ปน สรชาย ภูมิยา ปตติ, ตํ รชํ ปุญฺฉิตฺวา วา โธวิตฺวา วา ปฏิคฺคเหตฺวา วา ปริภุญฺชิตพฺพํ. สเจ ปน ปวฏฺฏนฺตํ อญฺญสฺส ภิกฺขุโน สนฺติกํ คจฺฉติ, เตน อาหราเปตุมฺปิ วฏฺฏติ. สเจ ตํ ภิกฺขุํ วทติ ‘‘ตฺวํเยว ขาทา’’ติ ตสฺสาปิ ขาทิตุํ วฏฺฏติ. อนาณตฺเตน ปน เตน น คเหตพฺพํ. อนาณตฺเตนาปิ ‘‘อิตรสฺส ทสฺสามี’’ติ คเหตุํ วฏฺฏตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ. กสฺมา ปเนตํ อิตรสฺส ภิกฺขุโน คเหตุํ น วฏฺฏตีติ? ภควตา อนนุญฺญาตตฺตา. ภควตา หิ ‘‘สามํ คเหตฺวา ปริภุญฺชิตุ’’นฺติ วทนฺเตน ยสฺเสว ตํ ทิยฺยมานํ ปตติ, ตสฺส อปฺปฏิคฺคหิตกมฺปิ ตํ คเหตฺวา ปริโภโค อนุญฺญาโต. ‘‘ปริจฺจตฺตํ ตํ ภิกฺขเว ทายเกหี’’ติ วจเนน ปเนตฺถ ปรสนฺตกาภาโว ทีปิโต. ตสฺมา อญฺญสฺส สามํ คเหตฺวา ปริภุญฺชิตุํ น วฏฺฏติ, ตสฺส ปน อาณตฺติยา วฏฺฏตีติ อยํ กิเรตฺถ อธิปฺปาโย.

Furthermore, this Sutta is of a meaning to be inferred. Therefore, the intention here should be understood thus: That which, while being given, slips from the donor’s hand and falls on clean ground, or on lotus leaves, cloth, mats, and so forth, is allowable to be taken by oneself and consumed. But that which falls on dusty ground should be consumed after wiping off the dust, or washing it, or having it formally received again. If, while rolling, it goes near another bhikkhu, it is also allowable to have him bring it. If the first bhikkhu says to that bhikkhu, ‘You yourself eat it,’ it is allowable for that second bhikkhu to eat it. But without being instructed, it should not be taken by him. Even without being instructed, it is allowable to take it with the thought, ‘I will give it to the other bhikkhu,’ as is stated in the Kurundī. Why, then, is it not allowable for the other bhikkhu to take it? Because it was not permitted by the Blessed One. For the Blessed One, in saying, ‘Take it for yourself and consume it,’ permitted the consumption of that which falls, even if not formally received, only for the one to whom it was being given. By the words, ‘Bhikkhus, that has been relinquished by the donors,’ the state of it not being the property of another is shown. Therefore, it is not allowable for another to take and consume it himself, but it is allowable with the first one’s instruction. This, it is said, is the intention here.

ยสฺมา จ ตํ อปฺปฏิคฺคหิตกตฺตา อนุญฺญาตํ, ตสฺมา ยถาฐิตํเยว อนามสิตฺวา เกนจิ ปิทหิตฺวา ฐปิตํ ทุติยทิวเสปิ ปริภุญฺจิตุํ วฏฺฏติ, สนฺนิธิปจฺจยา อนาปตฺติ. ปฏิคฺคเหตฺวา ปน ปริภุญฺชิตพฺพํ. ตํทิวสํเยว หิ ตสฺส สามํ คเหตฺวา ปริโภโค อนุญฺญาโต, น ตโต ปรนฺติ อยมฺปิ กิเรตฺถ อธิปฺปาโย.

And because it was permitted on account of its being not formally received, therefore, if it is left as it is, untouched and covered by something, it is allowable to consume it even on the second day; there is no offense on account of storing. However, it should be consumed only after being formally received. Indeed, consumption by taking it himself was permitted for him only on that very day, not after that. This too, it is said, is the intention here.

อิทานิ อพฺโพหาริกนโย วุจฺจติ – ภุญฺชนฺตานญฺหิ ทนฺตา ขิยฺยนฺติ, นขา ขิยฺยนฺติ, ปตฺตสฺส วณฺโณ ขิยฺยติ, สพฺพํ อพฺโพหาริกํ. ยมฺปิ สตฺถเกน อุจฺฉุอาทีสุ ผาลิเตสุ มลํ ปญฺญายติ, เอตํ นวสมุฏฺฐิตํ นาม ปฏิคฺคเหตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพํ. สตฺถกํ โธวิตฺวา ผาลิเตสุ มลํ น ปญฺญายติ, โลหคนฺธมตฺตํ โหติ, ตํ อพฺโพหาริกํ. ยมฺปิ สตฺถกํ คเหตฺวา ปริหรนฺติ, เตน ผาลิเตปิ เอเสว นโย. น หิ ตํ ปริโภคตฺถาย ปริหรนฺตีติ. มูลเภสชฺชาทีนิ ปิสนฺตานํ วา โกฏฺเฏนฺตานํ วา นิสทนิสทโปตกอุทุกฺขลมุสลาทีนิ ขิยฺยนฺติ, ปริหรณกวาสึ ตาเปตฺวา เภสชฺชตฺถาย ตกฺเก วา ขีเร วา ปกฺขิปนฺติ, ตตฺถ นีลิกา ปญฺญายติ. สตฺถเก วุตฺตสทิโสว วินิจฺฉโย. อามกตกฺกาทีสุ ปน สยํ น ปกฺขิปิตพฺพา. ปกฺขิปติ เจ, สามปากโต น มุจฺจติ.

Now, the principle of what is negligible is explained. For those who are eating, teeth wear away, nails wear away, the color of the bowl wears away; all this is negligible. Also, when sugarcane or the like is split with a knife and a residue appears, this is called 'newly arisen' and should be formally received and then consumed. If the knife is washed and then used for splitting and no residue appears, but there is only a metallic smell, that is negligible. The same principle applies also when splitting with a knife that one carries about without having had it formally received. For one does not carry it for the purpose of consumption. When grinding or pounding root-medicines and so forth, grinding stones, stone slabs, mortars, pestles, and the like wear away. If a portable knife is heated and put into buttermilk or milk for medicinal purposes and a bluish color appears, the decision is the same as that stated for the knife. However, one should not put it into uncooked buttermilk and so on oneself. If one does put it in, one is not free from the offense of cooking for oneself.

เทเว [Pg.114] วสฺสนฺเต ปิณฺฑาย จรนฺตสฺส สรีรโต วา จีวรโต วา กิลิฏฺฐอุทกํ ปตฺเต ปตติ, ตํ ปฏิคฺคเหตพฺพํ. รุกฺขมูลาทีสุ ภุญฺชนฺตสฺส ปติเตปิ เอเสว นโย. สเจ ปน สตฺตาหํ วสฺสนฺเต เทเว สุทฺธํ อุทกํ โหติ, อพฺโภกาสโต วา ปตติ, วฏฺฏติ. สามเณรสฺส โอทนํ เทนฺเตน ตสฺส ปตฺตคตํ อจฺฉุปนฺเตเนว ทาตพฺโพ. ปตฺโต วาสฺส ปฏิคฺคเหตพฺโพ. อปฺปฏิคฺคหิเต โอทนํ ฉุปิตฺวา ปุน อตฺตโน ปตฺเต โอทนํ คณฺหนฺตสฺส อุคฺคหิตโก โหติ.

When it is raining, if soiled water from the body or robe of a bhikkhu wandering for alms-food falls into his bowl, it should be formally received. The same principle applies if water falls in while one is eating at the foot of a tree or the like. But if, when it has been raining for seven days, the water is pure, or if it falls from the open sky, it is allowable. When giving rice to a sāmaṇera, one should give it without touching the food already in his bowl. Or his bowl should be formally received. For a bhikkhu who, having touched the rice in an unreceived bowl, then takes rice in his own bowl, that rice becomes 'taken up'.

สเจ ปน ทาตุกาโม หุตฺวา ‘‘อาหร สามเณร ปตฺตํ, โอทนํ คณฺหา’’ติ วทติ, อิตโร จ ‘‘อลํ มยฺห’’นฺติ ปฏิกฺขิปติ, ปุน ตเวเวตํ มยา ปริจฺจตฺต’’นฺติ จ วุตฺเตปิ ‘‘น มยฺหํ เอเตนตฺโถ’’ติ วทติ. สตกฺขตฺตุมฺปิ ปริจฺจชตุ, ยาว อตฺตโน หตฺถคตํ ปฏิคฺคหิตเมว โหติ.

But if, wishing to give, one says, ‘Sāmaṇera, bring your bowl, take this rice,’ and the other refuses, saying, ‘It is enough for me’; and even when one says again, ‘This has been relinquished by me to you,’ the other says, ‘I have no need of this’—even if one relinquishes it a hundred times, as long as it remains in one’s own hand, it remains a formally received item.

สเจ ปน อาธารเก ฐิตํ นิรเปกฺโข ‘‘คณฺหา’’ติ วทติ, ปุน ปฏิคฺคเหตพฺพํ. สาเปกฺโข อาธารเก ปตฺตํ ฐเปตฺวา ‘‘เอตฺโต ปูวํ วา ภตฺตํ วา คณฺหา’’ติ สามเณรํ วทติ, สามเณโร หตฺถํ โธวิตฺวา สเจปิ สตกฺขตฺตุํ คเหตฺวา อตฺตโน ปตฺตคตํ อผุสนฺโตว อตฺตโน ปตฺเต ปกฺขิปติ, ปุน ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ. ยทิ ปน อตฺตโน ปตฺตคตํ ผุสิตฺวา ตโต คณฺหาติ, สามเณรสนฺตเกน สํสฏฺฐํ โหติ, ปุน ปฏิคฺคเหตพฺพํ. เกจิ ปน ‘‘สเจปิ คยฺหมานํ ฉิชฺชิตฺวา ตตฺถ ปตติ, ปุน ปฏิคฺคเหตพฺพ’’นฺติ วทนฺติ. ตํ ‘‘เอกํ ภตฺตปิณฺฑํ คณฺห, เอกํ ปูวํ คณฺห, อิมสฺส คุฬปิณฺฑสฺส เอตฺตกํ ปเทสํ คณฺหา’’ติ เอวํ ปริจฺฉินฺทิตฺวา วุตฺเต เวทิตพฺพํ. อิธ ปน ปริจฺเฉโท นตฺถิ. ตสฺมา ยํ สามเณรสฺส ปตฺเต ปตติ, ตเทว ปฏิคฺคหณํ วิชหติ. หตฺถคตํ ปน ยาว สามเณโร วา ‘‘อล’’นฺติ น โอรมติ, ภิกฺขุ วา น วาเรติ, ตาว ภิกฺขุสฺเสว สนฺตกํ, ตสฺมา ปฏิคฺคหณํ น วิชหติ.

If, however, being unconcerned, he says, 'Take it,' regarding a bowl placed on a stand, it must be received again. If, being concerned, he places the bowl on a stand and says to a novice, 'Take a cake or rice from here,' and the novice, having washed his hand, even if he takes it a hundred times and places it in his own bowl without touching what is already in his own bowl, there is no need for receiving it again. But if he takes from it after touching what is in his own bowl, it becomes mixed with the novice's property and must be received again. Some, however, say: 'Even if what is being taken breaks off and falls therein, it must be received again.' That should be understood as applying when it has been said with a limitation, such as: 'Take one lump of rice,' 'Take one cake,' 'Take this much of a portion of this lump of molasses.' Here, however, there is no limitation. Therefore, whatever falls into the novice's bowl, that alone loses its status as having been received. But what is in the novice's hand, as long as the novice does not desist, saying 'Enough,' or the monk does not prevent him, for so long it remains the monk's property; therefore, it does not lose its status as having been received.

สเจ อตฺตโน วา ภิกฺขูนํ วา ยาคุปจนกภาชเน เกสญฺจิ อตฺถาย โอทนํ ปกฺขิปติ, ‘‘สามเณร, ภาชนสฺส อุปริ หตฺถํ กโรหี’’ติ วตฺวา ตสฺส หตฺเถ ปกฺขิปิตพฺพํ, ตสฺส หตฺถโต ภาชเน ปติตญฺหิ ทุติยทิวเส ภาชนสฺส อกปฺปิยภาวํ น กโรติ, ปริจฺจตฺตตฺตา. สเจ เอวํ อกตฺวา ปกฺขิปติ, ปตฺตมิว ภาชนํ นิรามิสํ กตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพํ. ทายกา ยาคุกุฏํ ฐเปตฺวา คตา, ตํ ทหรสามเณโร ปฏิคฺคณฺหาเปตุํ น สกฺโกติ, ภิกฺขุ ปตฺตํ อุปนาเมติ, สามเณโร กุฏสฺส คีวํ ปตฺตสฺส มุขวฏฺฏิยํ [Pg.115] ฐเปตฺวา อาวชฺเชติ, ปตฺตคตา ยาคุ ปฏิคฺคหิตาว โหติ. อถ วา ภิกฺขุ ภูมิยํ หตฺถํ ฐเปติ, สามเณโร ปวฏฺเฏตฺวา ตตฺถ อาโรเปติ, วฏฺฏติ. ปูวปจฺฉิภตฺตปจฺฉิอุจฺฉุภาราทีสุปิ เอเสว นโย.

If one puts rice into a gruel-cooking pot belonging to oneself or to the monks, for the benefit of some, having said, 'Novice, place your hand over the pot,' it should be placed in his hand. For what has fallen from his hand into the pot does not render the pot unsuitable on the next day, because it has been relinquished. If one puts it in without doing so, the pot should be used after making it free of food-remains, like a bowl. Donors have placed a large gruel pot and left, and a young novice is unable to get it formally offered. A monk brings his bowl near; the novice places the neck of the pot on the rim of the bowl and tilts it. The gruel that has gone into the bowl is considered to have been received. Alternatively, a monk places his hand on the ground; the novice rolls the pot and places it thereon. This is allowable. This is the same method for large baskets of cakes, large baskets of rice, bundles of sugarcane, and so on.

สเจ ปฏิคฺคหณูปคํ ภารํ ทฺเว ตโย สามเณรา เทนฺติ, เอเกน วา พลวตา อุกฺขิตฺตํ ทฺเว ตโย ภิกฺขู คณฺหนฺติ, วฏฺฏติ. มญฺจสฺส วา ปีฐสฺส วา ปาเท เตลฆฏํ วา ผาณิตฆฏํ วา นวนีตฆฏํ วา ลคฺเคนฺติ, ภิกฺขุสฺส มญฺเจปิ ปีเฐปิ นิสีทิตุํ วฏฺฏติ. อุคฺคหิตกํ นาม น โหติ.

If two or three novices give a load suitable for receiving, or if two or three monks receive a load lifted by one strong novice, it is allowable. If they attach a pot of oil, a pot of molasses, or a pot of fresh butter to the leg of a bed or a chair, it is allowable for a monk to sit on the bed or the chair. It does not become what is called 'taken up'.

นาคทนฺตเก วา องฺกุสเก วา ทฺเว เตลฆฏา ลคฺคิตา โหนฺติ, อุปริ ปฏิคฺคหิตโก เหฏฺฐา อปฺปฏิคฺคหิตโก, อุปริมํ คเหตุํ วฏฺฏติ. เหฏฺฐา ปฏิคฺคหิตโก อุปริ อปฺปฏิคฺคหิตโก, อุปริมํ คเหตฺวา อิตรํ คณฺหโต อุปริโม อุคฺคหิตโก โหติ. เหฏฺฐามญฺเจ อปฺปฏิคฺคหิตกํ เตลถาลกํ โหติ, ตํ เจ สมฺมชฺชนฺโต สมฺมุญฺชนิยา ฆฏฺเฏติ, อุคฺคหิตกํ น โหติ. ปฏิคฺคหิตกํ คณฺหิสฺสามีติ อปฺปฏิคฺคหิตกํ คเหตฺวา ญตฺวา ปุน ฐเปติ, อุคฺคหิตกํ น โหติ. พหิ นีหริตฺวา สญฺชานาติ, พหิ อฏฺฐเปตฺวา หริตฺวา ตตฺเถว ฐเปตพฺพํ, นตฺถิ โทโส. สเจ ปน ปุพฺเพ วิวริตฺวา ฐปิตํ น ปิทหิตพฺพํ; ยถา ปุพฺเพ ฐิตํ ตเถว ฐเปตพฺพํ. สเจ พหิ ฐเปติ, ปุน น ฉุปิตพฺพํ.

If two oil pots are hung on a wall-peg or a hook, the upper one having been received and the lower one not, it is allowable to take the upper one. If the lower one has been received and the upper one has not, for one who takes the upper one and then takes the other, the upper one becomes 'taken up'. If there is an unreceived oil-dish under a bed, and one, while sweeping, strikes it with a broom, it does not become 'taken up'. Thinking, 'I will take the received item,' one takes an unreceived item, and upon realizing, puts it back; it does not become 'taken up'. If one realizes after having carried it outside, one should bring it back and place it in its original spot without setting it down outside; there is no fault. However, if it had been placed open beforehand, it should not be closed; it should be placed just as it was before. If one does place it outside, it should not be touched again.

เหฏฺฐาปาสาทํ โอโรหนฺโต นิสฺเสณิมชฺเฌ สญฺชานาติ, อโนกาสตฺตา อุทฺธํ วา อโธ วา หริตฺวา ฐเปตพฺพํ. ปฏิคฺคหิตเก เตลาทิมฺหิ กณฺณกํ อุฏฺเฐติ, สิงฺคิเวราทิมฺหิ ฆนจุณฺณํ, ตํสมุฏฺฐานเมว นาเมตํ, ปุน ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ.

While descending to a lower storey, one realizes in the middle of the stairs that an item has not been formally offered; because it is not a proper place, it should be carried either up or down and put down. On an item that has been formally offered, such as oil, mold arises; on an item such as ginger, a solid powder forms. This is called 'arising from that itself'; there is no need for it to be formally offered again.

ตาลํ วา นาฬิเกรํ วา อารุฬฺโห โยตฺเตน ผลปิณฺฑึ โอตาเรตฺวา อุปริ ฐิโตว คณฺหถาติ วทติ, น คเหตพฺพํ. สเจ อญฺโญ ภูมิยํ ฐิโต โยตฺตปาสเก คเหตฺวา อุกฺขิปิตฺวา เทติ, วฏฺฏติ. สผลํ มหาสาขํ กปฺปิยํ กาเรตฺวา ปฏิคฺคณฺหาติ, ผลานิ ปฏิคฺคหิตาเนว โหนฺติ, ยถาสุขํ ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ.

Someone who has climbed a palmyra palm or a coconut tree lowers a bunch of fruit with a rope and, while remaining above, says, 'Take it'; it should not be taken. If another person standing on the ground takes hold of the rope-loop, lifts it up, and gives it, it is allowable. Having had a large branch with fruit on it made allowable, one receives it; the fruits are thereby considered to have been received, and it is allowable to consume them as one pleases.

อนฺโตวติยํ ฐตฺวา วตึ ฉินฺทิตฺวา อุจฺฉุํ วา ติมฺพรูสกํ วา เทนฺติ, หตฺถปาเส สติ วฏฺฏติ. วติทณฺฑเกสุ อปฺปหริตฺวา นิคฺคตํ คณฺหนฺตสฺส วฏฺฏติ. ปหริตฺวา นิคฺคเต อฏฺฐกถาสุ โทโส น ทสฺสิโต. มยํ ปน ยํ [Pg.116] ฐานํ ปหฏํ, ตโต สยํปติตเมว โหตีติ ตกฺกยาม. ตสฺมิมฺปิ อฏฺฐตฺวา คจฺฉนฺเต ยุชฺชติ, สุงฺกฆาตโต ปวฏฺเฏตฺวา พหิปติตภณฺฑํ วิย. วตึ วา ปาการํ วา ลงฺฆาเปตฺวา เทนฺติ, สเจ ปน น ปุถุโล ปากาโร, อนฺโตปากาเร จ พหิปากาเร จ ฐิตสฺส หตฺถปาโส ปโหติ, หตฺถสตมฺปิ อุทฺธํ คนฺตฺวา สมฺปตฺตํ คเหตุํ วฏฺฏติ.

Standing inside a fence, they cut through the fence and give sugarcane or timbarūsaka fruit; if it is within arm's reach, it is allowable. For one who takes what has come out without it having been struck against the fence-posts, it is allowable. Regarding what comes out by striking, no fault is shown in the commentaries. We, however, reason that from whatever place is struck, it is as if it has fallen by itself. In that case, it is proper to receive it while moving on without stopping, like goods that have fallen outside after being rolled from a customs house. They give something, causing it to pass over a fence or a wall. If, however, the wall is not thick, and the arm's reach of those standing inside and outside the wall is sufficient, it is allowable to take what arrives even if it has gone up a hundred cubits.

ภิกฺขุ คิลานํ สามเณรํ ขนฺเธน วหติ, โส ผลาผลํ ทิสฺวา คเหตฺวา ขนฺเธ นิสินฺโนว เทติ, วฏฺฏติ. อปโร ภิกฺขุํ วหนฺโต ขนฺเธ นิสินฺนสฺส ภิกฺขุโน เทติ, วฏฺฏติเยว.

A bhikkhu carries a sick novice on his shoulder. The novice, seeing some fruit, takes it and gives it while still sitting on the shoulder; it is allowable. Another person, while carrying a bhikkhu, gives something to the bhikkhu sitting on his shoulder; it is certainly allowable.

ภิกฺขุ ผลินึ สาขํ ฉายตฺถาย คเหตฺวา คจฺฉติ, ผลานิ ขาทิตุํ จิตฺเต อุปฺปนฺเน ปฏิคฺคหาเปตฺวา ขาทิตุํ วฏฺฏติ. มจฺฉิกวารณตฺถํ กปฺปิยํ กาเรตฺวา ปฏิคฺคณฺหาติ, ขาทิตุกาโม เจ โหติ, มูลปฏิคฺคหณเมว วฏฺฏติ, ขาทนฺตสฺส นตฺถิ โทโส.

A bhikkhu takes a fruit-bearing branch for the sake of shade and goes along. If the thought to eat the fruits arises, it is allowable to eat them after having them formally offered. For the purpose of warding off flies, he has it made allowable and receives it. If he wishes to eat it, that original receiving is sufficient; there is no fault for one who eats.

ภิกฺขุ ปฏิคฺคหณารหํ ภณฺฑํ มนุสฺสานํ ยาเน ฐเปตฺวา มคฺคํ คจฺฉติ, ยานํ กทฺทเม ลคฺคติ, ทหโร จกฺกํ คเหตฺวา อุกฺขิปติ, วฏฺฏติ, อุคฺคหิตกํ นาม น โหติ. นาวาย ฐเปตฺวา นาวํ อริตฺเตน วา ปาเชติ, หตฺเถน วา กฑฺฒติ, วฏฺฏติ. อุฬุมฺเปปิ เอเสว นโย. จาฏิยํ กุณฺฑเก วา ฐเปตฺวาปิ ตํ อนุปสมฺปนฺเนน คาหาเปตฺวา อนุปสมฺปนฺนํ พาหายํ คเหตฺวา ตริตุํ วฏฺฏติ. ตสฺมิมฺปิ อสติ อนุปสมฺปนฺนํ คาหาเปตฺวา ตํ พาหายํ คเหตฺวา ตริตุํ วฏฺฏติ.

A bhikkhu, having placed goods worthy of being formally offered in a layperson's vehicle, travels on the road. If the vehicle gets stuck in mud, and a junior bhikkhu takes hold of the wheel and lifts it, it is allowable; it is not considered as having been taken up. Having placed the goods on a boat, if one propels the boat with an oar or pulls it by hand, it is allowable. The same principle applies to a raft. Having placed the goods in a large pot or a cooking pot, it is allowable to have an unordained person carry it and to cross over by holding onto the unordained person's arm. If that pot is not available, it is allowable to have an unordained person carry the goods and to cross over by holding onto that person's arm.

อุปาสกา คมิกภิกฺขูนํ ปาเถยฺยตณฺฑุเล เทนฺติ. สามเณรา ภิกฺขูนํ ตณฺฑุเล คเหตฺวา อตฺตโน ตณฺฑุเล คเหตุํ น สกฺโกนฺติ, ภิกฺขู เตสํ ตณฺฑุเล คณฺหนฺติ. สามเณรา อตฺตนา คหิตตณฺฑุเลสุ ขีเณสุ อิตเรหิ ตณฺฑุเลหิ ยาคุํ ปจิตฺวา สพฺเพสํ ปตฺตานิ ปฏิปาฏิยา ฐเปตฺวา ยาคุํ อากิรนฺติ. ปณฺฑิโต สามเณโร อตฺตโน ปตฺตํ คเหตฺวา เถรสฺส เทติ, เถรสฺส ปตฺตํ อนุเถรสฺสาติ เอวํ สพฺพานิ ปริวตฺเตติ, สพฺเพหิ สามเณรสฺส สนฺตกํ ภุตฺตํ โหติ, วฏฺฏติ.

Lay devotees give rice for provisions to traveling bhikkhus. If novices, having to carry the bhikkhus' rice, are unable to carry their own rice, the bhikkhus may carry the novices' rice for them. When the rice carried by the novices is exhausted, they cook gruel with the other rice, arrange all the bowls in order, and pour the gruel into them. A wise novice takes his own bowl and gives it to the elder bhikkhu, takes the elder's bowl and gives it to the next elder in seniority, and in this way exchanges all the bowls. Thus, what is eaten by all is the property of the novice, and it is allowable.

สเจปิ สามเณโร อปณฺฑิโต โหติ, อตฺตโน ปตฺเต ยาคุํ สยเมว ปาตุํ อารภติ, ‘‘อาวุโส ตุยฺหํ ยาคุํ มยฺหํ เทหี’’ติ เอวํ เถเรหิ ปฏิปาฏิยา ยาจิตฺวาปิ ปิวิตุํ วฏฺฏติ, สพฺเพหิ สามเณรสฺส สนฺตกเมว [Pg.117] ภุตฺตํ โหติ, เนว อุคฺคหิตปจฺจยา น สนฺนิธิปจฺจยา วชฺชํ ผุสนฺติ. เอตฺถ ปน มาตาปิตูนํ เตลาทีนิ ฉายาทีนํ อตฺถาย สาขาทีนิ จ หรนฺตานํ อิเมสญฺจ วิเสโส น ทิสฺสติ. ตสฺมา การณํ อุปปริกฺขิตพฺพํ.

Even if the novice is unwise and begins to drink the gruel in his own bowl by himself, it is still allowable for the elder bhikkhus to drink it, having requested it in succession, saying, 'Friend, give me your gruel.' What is eaten by all is still only the property of the novice; they do not incur a fault on account of it having been taken up, nor on account of storing. However, in this context, no distinction is seen between those bhikkhus who carry oil and so on for their parents, or branches and so on for the sake of shade, and these bhikkhus. Therefore, the reason should be investigated.

สามเณโร ภตฺตํ ปจิตุกาโม ตณฺฑุเล โธวิตฺวา นิจฺจาเลตุํ น สกฺโกติ. ภิกฺขุนา ตณฺฑุเล จ ภาชนญฺจ ปฏิคฺคเหตฺวา ตณฺฑุเล โธวิตฺวา นิจฺจาเลตฺวา ภาชนํ อุทฺธนํ อาโรเปตพฺพํ, อคฺคิ น กาตพฺโพ, ปกฺกกาเล วิวริตฺวา ปกฺกภาโว ชานิตพฺโพ. สเจ ทุปฺปกฺกํ โหติ, ปากตฺถาย ปิทหิตุํ น วฏฺฏติ. รชสฺส วา ฉาริกาย วา อปตนตฺถาย วฏฺฏติ, ปกฺกกาเล อาโรเปตุมฺปิ ภุญฺชิตุมฺปิ วฏฺฏติ, ปุน ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ.

A novice who wishes to cook rice is unable to wash and drain the rice. A bhikkhu should have the rice and the pot formally offered, wash and drain the rice, and place the pot on the stove. The fire should not be made by him. When it is time for it to be cooked, he should open the lid and ascertain the state of its cooking. If it is badly cooked, it is not allowable to cover it again for the purpose of cooking it further. It is allowable to cover it to prevent dust or ash from falling in. When it is cooked, it is allowable to take it down and to eat it; there is no need for it to be formally offered again.

สามเณโร ปฏิพโล ปจิตุํ, ขโณ ปนสฺส นตฺถิ, กตฺถจิ คนฺตุกาโม. ภิกฺขุนา สตณฺฑุโลทกภาชนํ ปฏิคฺคเหตฺวา อุทฺธนํ อาโรเปตฺวา อคฺคึ ชาเลตฺวา คจฺฉาหีติ วตฺตพฺโพ. ตโต ปรํ ปุริมนเยเนว สพฺพํ กาตุํ วฏฺฏติ.

A novice is capable of cooking, but he has no opportunity as he wishes to go somewhere. A bhikkhu should have the pot with rice and water formally offered, place it on the stove, light the fire, and say, 'You may go.' Thereafter, it is allowable to do everything according to the preceding method.

ภิกฺขุ ยาคุอตฺถาย สุทฺธํ ภาชนํ อาโรเปตฺวา อุทกํ ตาเปติ, วฏฺฏติ. ตตฺเต อุทเก สามเณโร ตณฺฑุเล ปกฺขิปติ, ตโต ปฏฺฐาย ภิกฺขุนา อคฺคิ น กาตพฺโพ. ปกฺกยาคุํ ปฏิคฺคเหตฺวา ปาตุํ วฏฺฏติ.

A bhikkhu, for the purpose of making gruel, places a clean pot on the stove and heats water; this is allowable. When a novice puts rice into the hot water, from that point onwards the bhikkhu should not make the fire. It is allowable to have the cooked gruel formally offered and to drink it.

สามเณโร ยาคุํ ปจติ, หตฺถกุกฺกุจฺจโก ภิกฺขุ กีฬนฺโต ภาชนํ อามสติ, ปิธานํ อามสติ, อุคฺคตํ เผณํ ฉินฺทิตฺวา หรติ, ตสฺเสว ปาตุํ น วฏฺฏติ, ทุรุปจิณฺณํ นาม โหติ. สเจ ปน ทพฺพึ วา อุฬุงฺกํ วา คเหตฺวา อนุกฺขิปนฺโต อาลุเฬติ, สพฺเพสํ น วฏฺฏติ, สามปากญฺเจว โหติ ทุรุปจิณฺณญฺจ. สเจ อุกฺขิปติ, อุคฺคหิตกมฺปิ โหติ.

A novice is cooking gruel. If a bhikkhu who is fidgety with his hands, while playing, touches the pot, touches the lid, or cuts off and removes the risen foam, it is not allowable for that bhikkhu himself to drink it; this is called 'improper conduct'. Furthermore, if, holding a ladle or a spoon, he stirs the gruel without lifting the utensil out, it is not allowable for anyone to drink it; it is both 'self-cooking' and 'improper conduct'. If he lifts up the pot, it also becomes 'taken up'.

ภิกฺขุนา ปิณฺฑาย จริตฺวา อาธารเก ปตฺโต ฐปิโต โหติ, ตตฺร เจ อญฺโญ โลลภิกฺขุ กีฬนฺโต ปตฺตํ อามสติ, ปตฺตปิธานํ อามสติ, ตสฺเสว ตโต ลทฺธํ ภตฺตํ น วฏฺฏติ. สเจ ปน ปตฺตํ อุกฺขิปิตฺวา ฐเปติ, สพฺเพสํ น วฏฺฏติ. ตตฺถชาตกผลานิ สาขาย วา วลฺลิยา วา คเหตฺวา จาเลติ, ตสฺเสว ตโต ลทฺธํ ผลํ น วฏฺฏติ, ทุรุปจิณฺณทุกฺกฏญฺจ อาปชฺชติ. ผลรุกฺขํ ปน อปสฺสยิตุํ วา ตตฺถ กณฺฑเก วา พนฺธิตุํ วฏฺฏติ, ทุรุปจิณฺณํ น โหตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ.

A bhikkhu, having gone for alms-food, has placed his bowl on a stand. If another frivolous bhikkhu, while playing, touches the bowl or the bowl-lid, the food obtained from it is not allowable for that bhikkhu himself. Furthermore, if he lifts up the bowl and sets it down, it is not allowable for all. If one shakes fruits growing on a tree by grasping a branch or a vine, the fruit obtained from it is not allowable for that one himself, and he incurs a dukkaṭa offense of improper conduct. However, it is allowable to lean against a fruit tree or to tie thorns on it; this is not 'improper conduct', so it is said in the Mahāpaccarī.

อรญฺเญ [Pg.118] ปติตํ ปน อมฺพผลาทึ ทิสฺวา สามเณรสฺส ทสฺสามีติ อาหริตฺวา ทาตุํ วฏฺฏติ. สีหวิฆาสาทึ ทิสฺวาปิ สามเณรสฺส ทสฺสามีติ ปฏิคฺคเหตฺวา วา อปฺปฏิคฺคเหตฺวา วา อาหริตฺวา ทาตุํ วฏฺฏติ. สเจ ปน สกฺโกติ วิตกฺกํ โสเธตุํ, ตโต ลทฺธํ ขาทิตุมฺปิ วฏฺฏติ, เนว อามกมํสปฏิคฺคหณปจฺจยา น อุคฺคหิตกปจฺจยา วชฺชํ ผุสติ.

Furthermore, upon seeing a fallen mango fruit or the like in the forest, it is allowable to bring it and give it, thinking, 'I will give this to a novice.' Also, upon seeing leftovers from a lion's meal or the like, it is allowable to bring it and give it, thinking, 'I will give this to a novice,' whether one has had it formally offered or not. Furthermore, if one is able to purify one's thought, it is also allowable to eat what is received from that novice; one does not incur a fault on account of taking up raw meat, nor on account of it having been taken up without being offered.

มาตาปิตูนํ อตฺถาย เตลาทีนิ คเหตฺวา คจฺฉโต อนฺตรามคฺเค พฺยาธิ อุปฺปชฺชติ, ตโต ยํ อิจฺฉติ, ตํ ปฏิคฺคเหตฺวา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. สเจ ปน มูเลปิ ปฏิคฺคหิตํ โหติ, ปุน ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ. มาตาปิตูนํ ตณฺฑุเล อาหริตฺวา เทติ, เต ตโตเยว ยาคุอาทีนิ สมฺปาเทตฺวา ตสฺส เทนฺติ, วฏฺฏติ สนฺนิธิปจฺจยา วา อุคฺคหิตกปจฺจยา วา โทโส นตฺถิ.

For one who is taking oil and so on for the sake of his parents, if an illness arises on the way, it is allowable to have formally offered and to use whatever he desires from those things. Furthermore, if it had already been formally offered at the outset, there is no need for it to be formally offered again. If one brings rice for one's parents and gives it to them, and they, from that very rice, prepare gruel and so on and give it to him, it is allowable; there is no fault on account of storing or on account of it having been taken up without being offered.

ภิกฺขุ ปิทหิตฺวา อุทกํ ตาเปติ, ยาว ปริกฺขยา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. สเจ ปเนตฺถ ฉาริกา ปตติ, ปฏิคฺคเหตพฺพํ. ทีฆสณฺฑาเสน ถาลกํ คเหตฺวา เตลํ ปจนฺตสฺส ฉาริกา ปตติ, หตฺเถน อมุญฺจนฺเตเนว ปจิตฺวา โอตาเรตฺวา ปฏิคฺคเหตพฺพํ. สเจ องฺคาราปิ ทารูนิ วา ปฏิคฺคเหตฺวา ฐปิตานิ, มูลปฏิคฺคหณเมว วฏฺฏติ.

A bhikkhu covers and heats water. It is allowable to use it until it is exhausted. If ash falls into it, it must be formally offered again. While one is cooking oil, holding a cup with long tongs, if ash falls in, one should finish cooking without letting go with one's hand, then take it down and have it formally offered. If embers or firewood have been formally offered and set aside, the initial formal offering is sufficient.

ภิกฺขุ อุจฺฉุํ ขาทติ, สามเณโร ‘‘มยฺหมฺปิ เทถา’’ติ วทติ. ‘‘อิโต ฉินฺทิตฺวา คณฺหา’’ติ วุตฺโต คณฺหาติ, อวเสเส ปุน ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ. คุฬปิณฺฑกํ ขาทนฺตสฺสาปิ เอเสว นโย. วุตฺโตกาสโต ฉินฺทิตฺวา คหิตาวเสสญฺหิ อชหิตปฏิคฺคหณเมว โหติ.

A bhikkhu is eating sugarcane, and a novice says, “Give some to me too.” Having been told, “Cut and take from this,” he takes it; regarding the remainder, there is no further need for an act of formal offering. This same method applies also when eating a lump of jaggery. For indeed, what remains after cutting and taking from the designated spot is considered a formal offering that has not been relinquished.

ภิกฺขุ คุฬํ ภาเชนฺโต ปฏิคฺคเหตฺวา โกฏฺฐาเส กโรติ, ภิกฺขูปิ สามเณราปิ อาคนฺตฺวา เอกคหเณเนว เอกเมกํ โกฏฺฐาสํ คณฺหนฺติ, คหิตาวเสสํ ปฏิคฺคหิตเมว โหติ. สเจ โลลสามเณโร คณฺหิตฺวา คณฺหิตฺวา ปุน ฐเปติ, ตสฺส คหิตาวเสสํ อปฺปฏิคฺคหิตกํ โหติ.

A bhikkhu, wishing to divide jaggery, has it formally offered and makes portions. Bhikkhus and novices also, having come, take one portion each with a single act of taking; what remains after being taken is still considered formally offered. If a frivolous novice repeatedly takes and then puts it back, what remains after his taking becomes not formally offered.

ภิกฺขุ ธูมวฏฺฏึ ปฏิคฺคเหตฺวา ธูมํ ปิวติ, มุขญฺจ กณฺโฐ จ มโนสิลาย ลิตฺโต วิย โหติ, ยาวกาลิกํ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ, ยาวกาลิเกน ยาวชีวิกสํสคฺเค โทโส นตฺถิ.

A bhikkhu, having had a smoking roll formally offered, smokes. His mouth and throat become as if smeared with realgar. It is permissible to consume a yāvakālika item. There is no fault in the mixing of a yāvakālika with a yāvajīvika.

ปตฺตํ [Pg.119] วา รชนํ วา ปจนฺตสฺส กณฺณนาสมุขจฺฉิทฺเทหิ ธูโม ปวิสติ, พฺยาธิปจฺจยา ปุปฺผํ วา ผลํ วา อุปสิงฺฆติ, อพฺโพหาริกตฺตา วฏฺฏติ. ภตฺตุคฺคาโร ตาลุํ อาหจฺจ อนฺโตเยว ปวิสติ, อวิสยตฺตา วฏฺฏติ. มุขํ ปวิฏฺฐํ ปน อชฺโฌหรโต วิกาเล อาปตฺติ. ทนฺตนฺตเร ลคฺคสฺส อามิสสฺส รโส ปวิสติ, อาปตฺติเยว. สเจ สุขุมํ อามิสํ โหติ, รโส น ปญฺญายติ, อพฺโพหาริกปกฺขํ ภชติ.

When smoke enters through the orifices of the ears, nose, and mouth of one who is firing a bowl or boiling dye, or when one smells a flower or a fruit on account of illness, it is allowable because it is not an act of consumption. Food from a belch that strikes the palate and re-enters is allowable because it is beyond one's control. However, for one who swallows what has entered the mouth, there is an offense if it is in the wrong time. If the taste of food stuck between the teeth enters, it is indeed an offense. If the food is subtle and the taste is not discernible, it falls into the category of the non-consumable.

อุปกฏฺเฐ กาเล นิรุทกฏฺฐาเน ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา กกฺขาเรตฺวา ทฺเว ตโย เขฬปิณฺเฑ ปาเตตฺวา อุทกฏฺฐานํ คนฺตฺวา มุขํ วิกฺขาเลตพฺพํ. ปฏิคฺคเหตฺวา ฐปิตสิงฺคิเวราทีนํ องฺกุรา นิกฺขมนฺติ, ปุน ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ. โลเณ อสติ สมุทฺโททเกน โลณกิจฺจํ กาตุํ วฏฺฏติ. ปฏิคฺคเหตฺวา ฐปิตํ โลโณทกํ โลณํ โหติ, โลณํ วา อุทกํ โหติ, รโส วา ผาณิตํ โหติ, ผาณิตํ วา รโส โหติ, มูลปฏิคฺคหณเมว วฏฺฏติ. หิมกรกา อุทกคติกา เอว. ปริหาริเกน กตกฏฺฐินา อุทกํ ปสาเทนฺติ, ตํ อพฺโพหาริกํ, อามิเสน สทฺธึ วฏฺฏติ. อามิสคติเกหิ กปิตฺถผลาทีหิ ปสาทิตํ ปุเรภตฺตเมว วฏฺฏติ.

When the time of noon is near, having eaten a meal in a place without water, after clearing the throat and spitting out two or three lumps of phlegm, one should go to a place with water and rinse the mouth. Sprouts emerge from ginger and other such items that have been formally offered and set aside; there is no need for a further act of formal offering. In the absence of salt, it is permissible to use seawater for the purpose of salt. Saltwater that has been formally offered and set aside becomes salt, or salt becomes water, or juice becomes jaggery, or jaggery becomes juice; the original formal offering is sufficient. Hailstones are of the same nature as water. They clarify water with a clearing nut carried for personal use; that is non-consumable, and it is permissible to drink the water with food. Water clarified with things of the nature of food, such as wood-apple fruit, is permissible only in the forenoon.

โปกฺขรณีอาทีสุ อุทกํ พหลํ โหติ, วฏฺฏติ. สเจ ปน มุเข จ หตฺเถ จ ลคฺคติ, น วฏฺฏติ, ปฏิคฺคเหตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพํ. เขตฺเตสุ กสิตฏฺฐาเน พหลํ อุทกํ โหติ, ปฏิคฺคเหตพฺพํ. สเจ สนฺทิตฺวา กนฺทราทีนิ ปวิสิตฺวา นทึ ปูเรติ, วฏฺฏติ. กกุธโสพฺภาทโย โหนฺติ, รุกฺขโต ปติเตหิ ปุปฺเผหิ สญฺฉนฺโนทกา, สเจ ปุปฺผรโส น ปญฺญายติ, ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ. ปริตฺตํ อุทกํ โหติ, รโส ปญฺญายติ, ปฏิคฺคเหตพฺพํ. ปพฺพตกนฺทราทีสุ กาฬวณฺณปณฺณสญฺฉนฺนอุทเกปิ เอเสว นโย.

In lotus ponds and so forth, the water is thick; it is permissible. But if it sticks to the mouth and hands, it is not permissible; it should be formally offered and then consumed. In fields, in a plowed place, the water is thick; it should be formally offered. If, having flowed, it enters ravines and so forth and fills a river, it is permissible. There are pools like Kakudha-sobha, with water covered by flowers fallen from trees. If the taste of the flowers is not discernible, there is no need for an act of formal offering. If the water is little and the taste is discernible, it should be formally offered. In mountain ravines and so forth, for water covered with dark-colored leaves, this is the same method.

ปานียฆเฏ สเรณุกานิ วา สวณฺฏขีรานิ วา ปุปฺผานิ ปกฺขิตฺตานิ โหนฺติ, ปฏิคฺคเหตพฺพํ. ปุปฺผานิ วา ปฏิคฺคเหตฺวา ปกฺขิปิตพฺพานิ. ปาฏลิจมฺปกมลฺลิกา ปกฺขิตฺตา โหนฺติ, วาสมตฺตํ ติฏฺฐติ ตํ อพฺโพหาริกํ, ทุติยทิวเสปิ อามิเสน สทฺธึ วฏฺฏติ. ภิกฺขุนา ฐปิตปุปฺผวาสิตกปานียโต สามเณโร ปานียํ คเหตฺวา ปีตาวเสสํ ตตฺเถว อากิรติ, ปฏิคฺคเหตพฺพํ. ปทุมสราทีสุ อุทกํ สนฺถริตฺวา ฐิตํ ปุปฺผเรณุํ ฆเฏน [Pg.120] วิกฺขมฺเภตฺวา อุทกํ คเหตุํ วฏฺฏติ. กปฺปิยํ การาเปตฺวา ปฏิคฺคเหตฺวา ฐปิตํ ทนฺตกฏฺฐํ โหติ, สเจ ตสฺส รสํ ปิวิตุกาโม, มูลปฏิคฺคหณเมว วฏฺฏติ. อปฺปฏิคฺคเหตฺวา ฐปิตํ ปฏิคฺคเหตพฺพํ. อชานนฺตสฺส รเส ปวิฏฺเฐปิ อาปตฺติเยว. อจิตฺตกญฺหิ อิทํ สิกฺขาปทํ.

In a drinking water pot, flowers with pollen or with stalks and milky sap are placed; the water should be accepted. Or, the flowers should be accepted and then placed inside. If Pāṭali, campaka, or mallikā flowers are placed inside, only the fragrance remains; that is non-consumable. Even on the second day, it is permissible to drink it with food. From water scented with flowers set aside by a bhikkhu, a novice takes water and pours the remainder after drinking back into the same pot; it should be re-accepted. In lotus ponds and so forth, it is permissible to push aside with a pot the flower pollen that lies spread over the water and take the water. There is a tooth-stick that has been made allowable, accepted, and set aside; if one wishes to drink its juice, the original acceptance is sufficient. If it was set aside without being accepted, it should be accepted. Even if the juice enters unknowingly, it is still an offense, for this is a training rule where an offense is incurred without intention.

มหาภูเตสุ กึ วฏฺฏติ, กึ น วฏฺฏตีติ? ขีรํ ตาว วฏฺฏติ, กปฺปิยมํสขีรํ วา อกปฺปิยมํสขีรํ วา โหตุ, ปิวนฺตสฺส อนาปตฺติ. อสฺสุ เขโฬ สิงฺฆาณิกา มุตฺตํ กรีสํ เสมฺหํ ทนฺตมลํ อกฺขิคูถโก กณฺณคูถโก สรีเร อุฏฺฐิตโลณนฺติ อิทํ สพฺพํ วฏฺฏติ. ยํ ปเนตฺถ ฐานโต จวิตฺวา ปตฺเต วา หตฺเถ วา ปตติ, ตํ ปฏิคฺคเหตพฺพํ. องฺคลคฺคํ ปฏิคฺคหิตกเมว. อุณฺหํปายาสํ ภุญฺชนฺตสฺส เสโท องฺคุลิอนุสาเรน เอกาพทฺโธว หุตฺวา ปายาเส สนฺติฏฺฐติ, ปิณฺฑาย วา จรนฺตสฺส หตฺถโต ปตฺตสฺส มุขวฏฺฏึโต วา ปตฺตตลํ โอโรหติ, เอตฺถ ปฏิคฺคหณกิจฺจํ นตฺถิ. ฌามมหาภูเตสุ อิทํ นาม น วฏฺฏตีติ นตฺถิ, ทุชฺฌาปิตํ ปน น วฏฺฏติ. สุชฺฌาปิตํ มนุสฺสฏฺฐิมฺปิ จุณฺณํ กตฺวา เลเห อุปเนตุํ วฏฺฏติ.

Among the primary elements, what is permissible, and what is not permissible? First, milk is permissible. Be it milk from an animal whose flesh is allowable or from an animal whose flesh is not allowable, for one who drinks it, there is no offense. Tears, spittle, snot, urine, feces, phlegm, tooth-dirt, eye-discharge, earwax, and salt that has formed on the body—all this is permissible. Among these, whatever dislodges from its place and falls into the bowl or onto the hand, that should be accepted. What is attached to the body is already considered accepted. While one is eating hot milk-porridge, sweat, following along the finger, becomes as one with the porridge and settles in it; or while one is going for alms, sweat descends from the hand or from the rim of the bowl to the bottom of the bowl; in these cases, there is no need for an act of acceptance. Among burnt primary elements, there is nothing that can be named as 'not permissible,' but what is poorly burnt is not permissible. What is well-burnt—even human bones—having been made into a powder, is permissible to be used in a linctus.

จตฺตาริ มหาวิกฏานิ อสติ กปฺปิยการเก สามมฺปิ คเหตฺวา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. เอตฺถ จ ทุพฺพโจปิ อสมตฺโถปิ กปฺปิยการโก อสนฺตปกฺเขเยว ติฏฺฐติ. ฉาริกาย อสติ สุกฺขทารุํ ฌาเปตฺวา ฉาริกา คเหตพฺพา. สุกฺขทารุมฺหิ อสติ อลฺลทารุํ รุกฺขโต ฉินฺทิตฺวาปิ กาตุํ วฏฺฏติ. อิทํ ปน จตุพฺพิธมฺปิ มหาวิกฏํ กาโลทิสฺสํ นาม สปฺปทฏฺฐกฺขเณเยว วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

Regarding the four great potent medicines, when there is no one to make things allowable, it is permissible for a bhikkhu himself to take and consume them. And here, a person who makes things allowable who is difficult to instruct or incapable stands in the category of one who is not present. In the absence of ash, dry wood should be burnt and the ash should be taken. In the absence of dry wood, it is permissible to make it even by cutting green wood from a tree. However, these four kinds of great potent medicines are designated for a specific time; they are permissible only at the moment of being bitten by a snake. The rest here is self-evident.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กายโต จ กายจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This training rule has the origin-classification of the Eḷakaloma rule. It arises from the body and from the body and mind; it is an action, not released by perception, unintentional, a fault by designation, a bodily action, involving three types of consciousness, and accompanied by three feelings.

ทนฺตโปนสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The tenth training rule is the one concerning tooth-cleaning sticks.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน โภชนวคฺโค จตุตฺโถ.

The fourth chapter, the Food Chapter, is concluded according to the order of the commentary.

๕. อเจลกวคฺโค

5. The Chapter on Naked Ascetics

๑. อเจลกสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Commentary on the Training Rule Concerning Naked Ascetics

๒๖๙. อเจลกวคฺคสฺส [Pg.121]๙ ปฐมสิกฺขาปเท – ปริเวสนนฺติ ปริวิสนฏฺฐานํ. ปริพฺพาชกสมาปนฺโนติ ปพฺพชฺชํ สมาปนฺโน. เทติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ สมติตฺติกํ ยาคุปตฺตํ เอกปโยเคน เทติ, เอกํ ปาจิตฺติยํ. อวจฺฉินฺทิตฺวา อวจฺฉินฺทิตฺวา เทติ, ปโยเค ปโยเค ปาจิตฺติยํ. เอเสว นโย ปูวภตฺตาทีสุ. ติตฺถิเย อติตฺถิยสญฺญีติ มาตา วา ปิตา วา ติตฺถิเยสุ ปพฺพชติ, เตสํ มาตาปิตุสญฺญาย เทนฺตสฺสาปิ ปาจิตฺติยเมว โหติ. ทาเปตีติ อนุปสมฺปนฺเนน ทาเปติ.

269. In the first training rule of the Chapter on Naked Ascetics: 'serving' means the place of serving. 'One who has undertaken the wandering life' means one who has gone forth. 'Gives, [there is] an offense of pācittiya': if one gives a bowl of rice-gruel filled to the brim in a single act, there is one pācittiya offense. If one gives by repeatedly cutting off the flow, there is a pācittiya offense with each act. This is the same principle for cakes, rice, and so on. 'Perceiving a sectarian as a non-sectarian': if one’s mother or father has gone forth among sectarians, even for one who gives with the perception of them as mother or father, it is still a pācittiya offense. 'Causes to be given' means one causes it to be given by one who is not fully ordained.

๒๗๓. อุปนิกฺขิปิตฺวา เทตีติ ตถารูเป ภาชเน ฐเปตฺวา ตํ ภาชนํ เตสํ สนฺติเก ภูมิยํ นิกฺขิปิตฺวา เทติ, เตสํ วา ภาชนํ นิกฺขิปาเปตฺวา ตตฺถ เทติ, ปตฺตํ อาธารเก วา ภูมิยํ วา ฐเปตฺวาปิ ‘‘อิโต คณฺหถา’’ติ วตฺตุํ วฏฺฏติ. สเจ ติตฺถิโย วทติ ‘‘มยฺหํ นาม อิทํ สนฺตกํ, อิธ น อากิรถา’’ติ อากิริตพฺพํ. ตสฺส สนฺตกตฺตา สหตฺถา ทานํ นาม น โหติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

273. 'Having placed it nearby, one gives': this means having placed the food in a suitable vessel, one then places that vessel on the ground near them and gives; or, having had them place their vessel down, one gives into it. It is also permissible to place one's bowl on a stand or on the ground and say, 'Take from here.' If a sectarian says, 'This is my property, please pour it here,' it should be poured. Because it is his property, it is not considered a gift given by one's own hand. The rest here is self-evident.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the origin-classification of the Eḷakaloma rule. It is an action, not released by perception, unintentional, a fault by designation, a bodily action, involving three types of consciousness, and accompanied by three feelings.

อเจลกสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The first training rule concerning naked ascetics.

๒. อุยฺโยชนสิกฺขาปทวณฺณนา

2. The Commentary on the Training Rule Concerning Dismissal

๒๗๔. ทุติยสิกฺขาปเท – ปฏิกฺกมเนปีติ อาสนสาลายมฺปิ. ภตฺตวิสฺสคฺคนฺติ ภตฺตกิจฺจํ. น สมฺภาเวสีติ น ปาปุณิ.

274. In the second training rule: 'even when departing' also includes in the eating hall. 'Dismissal of the meal' means the act of eating the meal. 'Does not accomplish' means does not reach.

๒๗๖. อนาจารนฺติ วุตฺตาวเสสํ กายวจีทฺวารวีติกฺกมํ. ทสฺสนูปจารํ วา สวนูปจารํ วา วิชหนฺตสฺสาติ เอตฺถ ยทิ ฐิโต วา นิสินฺโน วา อุยฺโยเชติ; โย อุยฺโยชิโต, โส วิชหติ, ตสฺส จ อาปตฺติ นาม นตฺถิ. ตสฺมึ ปน วิชหนฺเตปิ อตฺถโต อิตเรน วิชหิตเมว โหติ. ตสฺมา โย อุยฺโยเชติ, ตสฺเสวายํ อาปตฺติ. ตตฺถ สเจ [Pg.122] อุปจารพฺภนฺตเร เอโก ปาโท โหติ, ทุกฺกฏํ. สีมาติกฺกเม ปาจิตฺติยํ. เอตฺถ จ ทสฺสนูปจารสฺส อพฺโภกาเส ทฺวาทสหตฺถปฺปมาณํ, ตถา สวนูปจารสฺส. สเจ ปน อนฺตรา กุฏฺฏทฺวารปาการาทโย โหนฺติ, เตหิ อนฺตริตภาโว ทสฺสนูปจาราติกฺกโม, ตสฺส วเสน อาปตฺติ เวทิตพฺพา. น อญฺโญ โกจิ ปจฺจโย โหตีติ ฐเปตฺวา วุตฺตปฺปการมนาจารํ อญฺญํ กิญฺจิ การณํ น โหติ.

276. 'Improper conduct' means the remaining transgression of the doors of body and speech not already mentioned. Regarding 'of one who is leaving the range of sight or the range of hearing': if one dismisses another while standing or sitting, the one who is dismissed departs, and for him there is no offense. However, even when that one departs, in reality it is the other who has caused the departure. Therefore, this offense belongs to the one who dismisses. In this case, if one foot is within the range, it is a dukkaṭa offense. Upon crossing the boundary, it is a pācittiya offense. Here, the range of sight in an open space is a measure of twelve cubits; likewise for the range of hearing. But if there are walls, doors, ramparts, and so on in between, the state of being obstructed by them constitutes a transgression of the range of sight, and the offense should be understood in accordance with that. 'There is no other condition': this means that, apart from the kind of improper conduct mentioned, there is no other reason whatsoever.

๒๗๗. กลิสาสนํ อาโรเปตีติ ‘‘กลี’’ติ โกโธ; ตสฺส สาสนํ อาโรเปติ; โกธสฺส อาณํ อาโรเปติ; โกธวเสน ฐานนิสชฺชาทีสุ โทสํ ทสฺเสตฺวา ‘‘ปสฺสถ โภ อิมสฺส ฐานํ, นิสชฺชํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ ขาณุโก วิย ติฏฺฐติ, สุนโข วิย นิสีทติ, มกฺกโฏ วิย อิโต จิโต จ วิโลเกตี’’ติ เอวํ อมนาปวจนํ วทติ ‘‘อปฺเปว นาม อิมินาปิ อุพฺพาฬฺโห ปกฺกเมยฺยา’’ติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

277. ‘Imposing the rule of strife’: ‘strife’ (kali) means anger; one imposes its command; one imposes the authority of anger. Showing fault with regard to standing, sitting, and so on due to anger, one speaks unpleasant words like, “Look, sirs, at this one’s standing, sitting, looking forward, and looking around—he stands like a stump, sits like a dog, and glances this way and that like a monkey,” thinking, “Perhaps by this, being vexed, he will leave.” The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from body-and-mind, from speech-and-mind, and from body-speech-and-mind. It is an action, not released by misperception, intentional, blameworthy in the world, a bodily action, a verbal action, involving an unwholesome consciousness, and accompanied by three feelings.

อุยฺโยชนสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The Second Training Rule: on Dismissal.

๓. สโภชนสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Training Rule on Being with a Couple

๒๗๙. ตติยสิกฺขาปเท – สยนิฆเรติ สยนิยฆเร. ยโต อยฺยสฺส ภิกฺขา ทินฺนาติ ยสฺมา ภิกฺขา ทินฺนา, ยํ อาคเตน ลทฺธพฺพํ ตํ โว ลทฺธํ; คจฺฉถาติ อธิปฺปาโย. ปริยุฏฺฐิโตติ ราคปริยุฏฺฐิโต; เมถุนาธิปฺปาโยติ อตฺโถ.

279. In the third training rule: ‘sayanighara’ means a bedroom. ‘Yato ayyassa bhikkhā dinnā’ means: ‘Because almsfood has been given, venerable sir, whatever was to be obtained by the one who came has been obtained by you; therefore, go.’ This is the man’s intention. ‘Pariyuṭṭhito’ means assailed by lust. ‘Methunādhippāyo’ means having the intention for sexual intercourse; this is the meaning.

๒๘๐. สห อุโภหิ ชเนหีติ สโภชนํ; ตสฺมึ สโภชเน. อถ วา สโภชเนติ สโภเค. ราคปริยุฏฺฐิตสฺส หิ ปุริสสฺส อิตฺถี โภโค อิตฺถิยา จ ปุริโส. เตเนวสฺส ปทภาชเน – ‘‘อิตฺถี เจว โหติ ปุริโส จา’’ติอาทิ วุตฺตํ. มหลฺลเก ฆเรติ มหลฺลเก สยนิฆเร. ปิฏฺฐสงฺฆาฏสฺส หตฺถปาสํ วิชหิตฺวาติ ตสฺส สยนิฆเร คพฺภสฺส โย ปิฏฺฐสงฺฆาโฏ, ตสฺส หตฺถปาสํ วิชหิตฺวา; อนฺโตสยนสฺส อาสนฺเน [Pg.123] ฐาเน นิสีทตีติ อตฺโถ. อีทิสญฺจ สยนิฆรํ มหาจตุสฺสาลาทีสุ โหติ. ปิฏฺฐิวํสํ อติกฺกมิตฺวาติ อิมินา มชฺฌาติกฺกมํ ทสฺเสติ. ตสฺมา ยถา วา ตถา วา กตสฺส ขุทฺทกสฺส สยนิฆรสฺส มชฺฌาติกฺกเม อาปตฺติ เวทิตพฺพา. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

280. A household where both people live together is ‘sabhojanaṃ’; in that ‘sabhojana’ place. Alternatively, ‘sabhojana’ means ‘sabhoga’ (with shared enjoyment). For a man assailed by lust, a woman is an object of enjoyment, and for a woman, a man. For this very reason, in the analysis of the term, it was said: ‘There is both a woman and a man,’ and so on. ‘Mahallake ghare’ means in a large bedroom. ‘Piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ vijahitvā’ means: having left the hand’s reach of the door-frame of that bedroom’s inner chamber, one sits in a place near the inner bed; this is the meaning. And such a bedroom is found in large four-pillared halls and so on. By the phrase ‘piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvā’ (having crossed the ridge-pole), it shows the crossing of the middle. Therefore, an offense should be understood for crossing the middle of a small bedroom, however it may be constructed. The rest here is self-evident.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทฺวิเวทนนฺติ.

It has the same origin as the first Pārājika offense: it is an action, not released by misperception, intentional, a fault in the world, a bodily action, involving an unwholesome consciousness, and experienced with two kinds of feeling.

สโภชนสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The Third Training Rule: on Being with a Couple.

๒๘๔. จตุตฺถปญฺจมสิกฺขาปเทสุ ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ อนิยตทฺวเย วุตฺตนยเมว. ยถา จ สโภชนสิกฺขาปทํ, เอวเมตานิปิ ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานาเนวาติ.

284. Concerning the fourth and fifth training rules, whatever should be said is entirely in accordance with the method stated in the pair of Aniyata (Indefinite) rules. And just as the training rule on being with a couple has the same origin as the first Pārājika offense, so too do these.

รโหปฏิจฺฉนฺนสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ, รโหนิสชฺชสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The Fourth Training Rule: on a Secluded and Concealed Place. The Fifth Training Rule: on Sitting in a Secluded Place.

๖. จาริตฺตสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Training Rule on Proper Conduct

๒๙๔. ฉฏฺฐสิกฺขาปเท – เทถาวุโส ภตฺตนฺติ เอตฺถ ตํ กิร ภตฺตํ อภิหฏํ อโหสิ, ตสฺมา เอวมาหํสุ. อนภิหเฏ ปน เอวํ วตฺตุํ น ลพฺภติ, ปยุตฺตวาจา โหติ.

294. In the sixth training rule: Here, in the phrase ‘dethāvuso bhattaṃ’ (Give the meal, friends), it is said that the meal had already been brought forward; therefore they spoke thus. However, when it has not been brought forward, it is not allowable to speak thus; it would be speech of suggestion.

๒๙๕. เตน หิ ภิกฺขเว ปฏิคฺคเหตฺวา นิกฺขิปถาติ อิทํ ปน ภควา กุลสฺส สทฺธานุรกฺขณตฺถาย อาห. ยทิ ‘‘ภาเชตฺวา ขาทถา’’ติ วเทยฺย, มนุสฺสานํ ปสาทญฺญถตฺตํ สิยา. อุสฺสาริยิตฺถาติ ปฏิหริยิตฺถ; ฆรํเยว นํ คเหตฺวา อคมํสูติ วุตฺตํ โหติ.

295. However, the Blessed One said this—‘In that case, monks, accept it and set it aside’—for the sake of protecting the family’s faith. If he were to say, ‘Divide it and eat,’ there might be a change in the people’s confidence. ‘Ussāriyittha’ means they had it taken back; it means it is said that they took it and went right home.

๒๙๘. สนฺตํ ภิกฺขุนฺติ เอตฺถ กิตฺตาวตา สนฺโต โหติ, กิตฺตาวตา อสนฺโตติ? อนฺโตวิหาเร ยตฺถ ฐิตสฺส กุลานิ ปยิรุปาสนจิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, ตโต ปฏฺฐาย ยํ ปสฺเส วา อภิมุเข วา ปสฺสติ, ยสฺส สกฺกา โหติ ปกติวจเนน อาโรเจตุํ, อยํ สนฺโต นาม. อิโต จิโต จ ปริเยสิตฺวา อาโรจนกิจฺจํ นาม นตฺถิ. โย หิ เอวํ ปริเยสิตพฺโพ, โส อสนฺโตเยว. อปิจ อนฺโตอุปจารสีมาย ภิกฺขุํ ทิสฺวา อาปุจฺฉิสฺสามีติ คนฺตฺวา ตตฺถ ยํ ปสฺสติ, โส [Pg.124] อาปุจฺฉิตพฺโพ. โน เจ ปสฺสติ, อสนฺตํ ภิกฺขุํ อนาปุจฺฉา ปวิฏฺโฐ นาม โหติ.

298. Here, regarding ‘santaṃ bhikkhuṃ’ (a present monk): to what extent is a monk ‘present,’ and to what extent ‘absent’? When the thought to visit families arises for a monk standing somewhere within the monastery, from that point on, any monk one sees at one’s side or in front, whom it is possible to inform with ordinary speech, is called ‘present.’ There is no duty to inform by searching here and there. For a monk who must be searched for in such a way is indeed ‘absent.’ Furthermore, having gone within the monastery precincts thinking, ‘Seeing a monk, I will ask for leave,’ whomever one sees there should be asked for leave. If one does not see anyone, one is said to have entered without asking leave of an absent monk.

๓๐๒. อนฺตรารามนฺติ อนฺโตคาเม วิหาโร โหติ, ตํ คจฺฉติ. ภตฺติยฆรนฺติ นิมนฺติตฆรํ วา สลากภตฺตาทิทายกานํ วา ฆรํ. อาปทาสูติ ชีวิตพฺรหฺมจริยนฺตราเยสุ สติ คนฺตุํ วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

302. ‘Antarārāmaṃ’ means there is a monastery inside a village, and one goes there. ‘Bhattiyagharaṃ’ means either a house where one has been invited or the house of donors of ticket-food and so on. ‘Āpadāsu’ means when there are dangers to one’s life or the holy life, it is allowable to go. The rest here is self-evident.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิรยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

The origin of the Kathina procedures: it arises from body and speech, or from body, speech, and mind; it is both an action and a non-action; it is not released by misperception; it is unintentional; it is an offense by designation; it is a bodily action and a verbal action; it arises from three kinds of consciousness; and is experienced with three kinds of feeling.

จาริตฺตสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The Sixth Training Rule: on Proper Conduct.

๗. มหานามสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Training Rule Concerning Mahānāma

๓๐๓. สตฺตมสิกฺขาปเท – มหานาโม นาม ภควโต จูฬปิตุปุตฺโต มาสมตฺเตน มหลฺลกตโร ทฺวีสุ ผเลสุ ปติฏฺฐิโต อริยสาวโก. เภสชฺชํ อุสฺสนฺนํ โหตีติ วชโต อาหริตฺวา ฐปิตสปฺปิ พหุ โหติ.

303. In the seventh training rule: Mahānāma by name was the son of the Blessed One’s younger paternal uncle, older by about a month, a noble disciple established in the two lower fruits. As to the phrase, ‘medicine is abundant,’ this means that ghee brought from a cattle pen and stored is plentiful.

๓๐๖. สาทิตพฺพาติ ตสฺมึ สมเย โรโค นตฺถีติ น ปฏิกฺขิปิตพฺพา; โรเค สติ วิญฺญาเปสฺสามีติ อธิวาเสตพฺพา. เอตฺตเกหิ เภสชฺเชหิ ปวาเรมีติ นามวเสน สปฺปิเตลาทีสุ ทฺวีหิ ตีหิ วา ปริมาณวเสน ปตฺเถน นาฬิยา อาฬฺหเกนาติ วา.อญฺญํ เภสชฺชํ วิญฺญาเปตีติ สปฺปินา ปวาริโต เตลํ วิญฺญาเปติ, อาฬฺหเกน ปวาริโต โทณํ. น เภสชฺเชน กรณีเยนาติ มิสฺสกภตฺเตนปิ เจ ยาเปตุํ สกฺโกติ, น เภสชฺชกรณียํ นาม โหติ.

306. As to ‘it should be accepted’: at that time, thinking, ‘There is no illness,’ it should not be rejected. Thinking, ‘If there is an illness, I will make my need known,’ it should be accepted. As to ‘I invite you with this much medicine’: this means inviting by way of name, saying, ‘I invite you with two’ or ‘three’ medicines from among ghee, oil, and so on; or by way of measure, saying, ‘I invite you with a pattha,’ ‘a nāḷi,’ or ‘an āḷhaka.’ As to ‘requests other medicine’: having been invited with ghee, one requests oil; having been invited with an āḷhaka, one requests a doṇa. As to ‘not having a need for medicine’: if one is able to subsist even on mixed food, it is not called ‘a need for medicine’.

๓๑๐. ปวาริตานนฺติ เย อตฺตโน ปุคฺคลิกาย ปวารณาย ปวาริตา; เตสํ ปวาริตานุรูเปน วิญฺญตฺติยา อนาปตฺติ. สงฺฆวเสน ปวาริเตสุ ปน ปมาณํ สลฺลกฺเขตพฺพเมวาติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

310. As to ‘of the invited’: this refers to donors by whom one has been invited with a personal invitation. For a request made in accordance with what was offered in their invitation, there is no offense. However, in the case of those who have invited with reference to the Saṅgha, the measure should indeed be noted. The rest is self-evident.

ฉสมุฏฺฐานํ [Pg.125] – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has six origins: it is an action, not exempted by perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, from three types of consciousness, with three types of feeling.

มหานามสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The Seventh Training Rule Concerning Mahānāma.

๘. อุยฺยุตฺตเสนาสิกฺขาปทวณฺณนา

8. The Explanation of the Training Rule Concerning a Deployed Army.

๓๑๑. อฏฺฐเม – อพฺภุยฺยาโตติ อภิอุยฺยาโต; ปรเสนํ อภิมุโข คมิสฺสามีติ นครโต นิคฺคโตติ อตฺโถ. อุยฺยุตฺตนฺติ กตอุยฺโยคํ; คามโต นิกฺขนฺตนฺติ อตฺโถ.

311. In the eighth training rule: As to `abbhuyyāto` (gone out to battle), this means gone forth. The meaning is: having gone out from the city, thinking, 'I will go to face the enemy army.' As to `uyyuttaṃ` (deployed), this means having made preparations to leave; the meaning is: having gone out from the village or town.

๓๑๔. ทฺวาทสปุริโส หตฺถีติ จตฺตาโร อาโรหกา เอเกกปาทรกฺขกา ทฺเว ทฺเวติ เอวํ ทฺวาทสปุริโส โหติ. ติปุริโส อสฺโสติ เอโก อาโรหโก ทฺเว ปาทรกฺขกาติ เอวํ ติปุริโส โหติ. จตุปุริโส รโถติ เอโก สารถิ เอโก โยโธ ทฺเว อาณิรกฺขกาติ เอวํ จตุปุริโส โหติ. จตฺตาโร ปุริสา สรหตฺถาติ อาวุธหตฺถา จตฺตาโร ปุริสาติ อยํ ปจฺฉิมโกฏิยา จตุรงฺคสมนฺนาคตา เสนา นาม. อีทิสํ เสนํ ทสฺสนาย คจฺฉโต ปเท ปเท ทุกฺกฏํ. ทสฺสนูปจารํ วิชหิตฺวาติ เกนจิ อนฺตริตา วา นินฺนํ โอรุฬฺหา วา น ทิสฺสติ; อิธ ฐตฺวา น สกฺกา ทฏฺฐุนฺติ อญฺญํ ฐานํ คนฺตฺวา ปสฺสโต ปโยเค ปโยเค ปาจิตฺติยนฺติ อตฺโถ.

314. As to 'an elephant with twelve men': this means four riders and two guards for each of the four feet; thus there are twelve men. As to 'a horse with three men': this means one rider and two foot-guards; thus there are three men. As to 'a chariot with four men': this means one charioteer, one warrior, and two rein-guards; thus there are four men. As to 'four men with bows in hand': this means four men with weapons in hand. This, at a minimum, is called a four-limbed army. For a monk who goes to see such an army, there is an offense of wrong-doing at every step. As to 'having left the range of vision': the meaning is that if the army is not visible because it is obstructed by something, or has descended into a low place, and thinking, 'It is not possible to see standing here,' one goes to another place and watches, there is a pācittiya offense for each effort.

๓๑๕. เอกเมกนฺติ หตฺถิอาทีสุ จตูสุ องฺเคสุ เอกเมกํ; อนฺตมโส เอกปุริสารุฬฺหกหตฺถิมฺปิ เอกมฺปิ สรหตฺถํ ปุริสํ. อนุยฺยุตฺตา นาม ราชา อุยฺยานํ วา นทึ วา คจฺฉติ; เอวํ อนุยฺยุตฺตา โหติ.

315. As to 'each one': this means each one of the four limbs, such as elephants; at the very least, even an elephant ridden by one man, or even a single man with a bow in his hand. An `anuyuttā` is the name for an army with which a king goes to a park or a river; thus it is an escort, not a deployed army.

๓๑๖. อาปทาสูติ ชีวิตพฺรหฺมจริยนฺตราเยสุ สติ เอตฺถ คโต มุญฺจิสฺสามีติ คจฺฉโต อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

316. As to 'in dangers': when there are dangers to one's life or holy life, for a monk who goes into the army camp thinking, 'Having gone here, I will be freed,' there is no offense. The rest here is self-evident. The origins are as for the rule on ram's wool: it is an action, not exempted by perception, unintentional, a worldly fault, a bodily action, arising from unwholesome consciousness, and with three kinds of feeling.

อุยฺยุตฺตเสนาสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The Eighth Training Rule Concerning a Deployed Army.

๙. เสนาวาสสิกฺขาปทวณฺณนา

9. The Explanation of the Training Rule on Dwelling in a Military Encampment.

๓๑๙. นวเม [Pg.126] – อตฺถงฺคเต สูริเย เสนาย วสตีติ ติฏฺฐตุ วา นิสีทตุ วา สยตุ วา สเจปิ อากาเส อิทฺธิยา กญฺจิ อิริยาปถํ กปฺเปติ, ปาจิตฺติยเมว. เสนา วา ปฏิเสนาย รุทฺธา โหตีติ ยถา สญฺจาโร ฉิชฺชติ; เอวํ รุทฺธา โหติ. ปลิพุทฺโธติ เวริเกน วา อิสฺสเรน วา รุทฺโธ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

319. In the ninth: ‘If one dwells with an army after sunset’—whether one is standing, sitting, or lying down, or even if one assumes some posture in the sky by psychic power, it is a pācittiya offense. ‘The army is obstructed by a counter-army’ means that movement is cut off; in this way, it is obstructed. ‘Besieged’ means obstructed by an enemy or by a ruler. The rest is clear. Its origin is of the ‘ram’s wool’ type: it is an action, not a release through perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, arising from three states of consciousness, and felt with three kinds of feeling.

เสนาวาสสิกฺขาปทํ นวมํ.

The Ninth Training Rule on Dwelling in a Military Encampment.

๑๐. อุยฺโยธิกสิกฺขาปทวณฺณนา

10. The Explanation of the Training Rule on Battlefields.

๓๒๒. ทสเม – อุคฺคนฺตฺวา อุคฺคนฺตฺวา เอตฺถ ยุชฺฌนฺตีติ อุยฺโยธิกํ; สมฺปหารฏฺฐานสฺเสตํ อธิวจนํ. พลสฺส อคฺคํ ชานนฺติ เอตฺถาติ พลคฺคํ; พลคณนฏฺฐานนฺติ อตฺโถ. เสนาย วิยูหํ เสนาพฺยูหํ; เสนานิเวสสฺเสตํ อธิวจนํ. ตโย หตฺถี ปจฺฉิมํ หตฺถานีกนฺติ โย ปุพฺเพ วุตฺโต ทฺวาทสปุริโส หตฺถีติ เตน หตฺถินา ตโย หตฺถี. เสเสสุปิ เอเสว นโย. เสสํ อุยฺยุตฺตเสนาสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

322. In the tenth: ‘Going forth again and again to fight here’ is called uyyodhika; this is a designation for a place of combat. ‘Here they know the total number of the army,’ thus it is called balagga; the meaning is a place for counting the army. ‘The arrangement of the army’ is senābyūhaṃ; this is a designation for an army encampment. ‘Three elephants are the smallest elephant division’ means: regarding the elephant which was previously mentioned as ‘an elephant with twelve men,’ it is three such elephants. The same method applies to the remainder. The remainder should be understood in the same way as stated in the training rule on the deployed army, together with its origins and so on.

อุยฺโยธิกสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The Tenth Training Rule on Battlefields.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน อเจลกวคฺโค ปญฺจโม.

The fifth chapter, the Acelaka Vagga, is concluded according to the order of the explanation.

๖. สุราปานวคฺโค

6. The Chapter on Drinking Intoxicants.

๑. สุราปานสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Explanation of the Training Rule on Drinking Intoxicating Drinks.

๓๒๖. สุราปานวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – ภทฺทวติกาติ เอโก คาโม, โส ภทฺทิกาย วติยา สมนฺนาคตตฺตา เอตํ นาม ลภิ. ปถาวิโนติ อทฺธิกา. เตชสา เตชนฺติ อตฺตโน เตชสา อานุภาเวน นาคสฺส เตชํ. กาโปติกาติ กโปตปาทสมวณฺณรตฺโตภาสา. ปสนฺนาติ สุรามณฺฑสฺเสตํ [Pg.127] อธิวจนํ. อนนุจฺฉวิยํ ภิกฺขเว สาคตสฺสาติ ปญฺจาภิญฺญสฺส สโต มชฺชปานํ นาม น อนุจฺฉวิยนฺติ วุตฺตํ โหติ.

326. In the first training rule of the Chapter on Drinking Intoxicants: Bhaddavatikā is a certain village; it received this name because it was endowed with a beautiful enclosure. Pathāvin means travelers. ‘By radiance, he radiates’ means by his own radiance and power, he subdued the nāga’s radiance. Kāpotikā refers to having a red sheen the same color as a pigeon’s foot. Pasannā is a designation for the clear part of the liquor. ‘Monks, it is unsuitable for Sāgata’ means that it was said: for Sāgata, who was endowed with the five higher knowledges, the drinking of intoxicants is unsuitable.

๓๒๘. ปุปฺผาสโว นาม มธุกปุปฺผาทีนํ รเสน กโต. ผลาสโว นาม มุทฺทิกผลาทีนิ มทฺทิตฺวา เตสํ รเสน กโต. มธฺวาสโว นาม มุทฺทิกานํ ชาติรเสน กโต; มกฺขิกมธุนาปิ กริยตีติ วทนฺติ. คุฬาสโว นาม อุจฺฉุรสาทีหิ กริยติ. สุรา นาม ปิฏฺฐกิณฺณปกฺขิตฺตา; นาฬิเกราทีนมฺปิ รเสน กตา สุราตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ, ตสฺสาเยว กิณฺณปกฺขิตฺตาย มณฺเฑ คหิเต เมรโยตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉตีติ วทนฺติ. อนฺตมโส กุสคฺเคนปิ ปิวตีติ เอตํ สุรํ วา เมรยํ วา พีชโต ปฏฺฐาย กุสคฺเคน ปิวโตปิ ปาจิตฺติยนฺติ อตฺโถ. เอเกน ปน ปโยเคน พหุมฺปิ ปิวนฺตสฺส เอกา อาปตฺติ. วิจฺฉินฺทิตฺวา วิจฺฉินฺทิตฺวา ปิวโต ปโยคคณนาย อาปตฺติโย.

328. Flower liquor is that made from the juice of madhuka flowers and so forth. Fruit liquor is that made by crushing grapes and so forth and using their juice. Honey liquor is that made from the natural juice of grapes; they say it is also made from the honey of small bees. Molasses liquor is that which is made from sugarcane juice and so forth. Surā is that to which flour and yeast have been added; that which is made from the juice of coconuts and so forth is also counted as surā. When the clear liquid of that same surā to which yeast has been added is taken, it is counted as meraya, they say. ‘Even if one drinks with the tip of a kusa grass blade’ means that if one drinks this surā or meraya, starting from a seed’s amount, even with the tip of a kusa grass blade, it is a pācittiya offense. However, for one who drinks a large amount in a single act, there is one offense. For one who drinks intermittently, there are offenses according to the number of acts.

๓๒๙. อมชฺชญฺจ โหติ มชฺชวณฺณํ มชฺชคนฺธํ มชฺชรสนฺติ โลณโสวีรกํ วา สุตฺตํ วา โหติ. สูปสมฺปาเกติ วาสคาหาปนตฺถํ อีสกํ มชฺชํ ปกฺขิปิตฺวา สูปํ ปจนฺติ, ตสฺมึ อนาปตฺติ. มํสสมฺปาเกปิ เอเสว นโย. เตลํ ปน วาตเภสชฺชตฺถํ มชฺเชน สทฺธึ ปจนฺติ, ตสฺมิมฺปิ อนติกฺขิตฺตมชฺเชเยว อนาปตฺติ, ยํ ปน อติกฺขิตฺตมชฺชํ โหติ, เอตฺถ มชฺชสฺส วณฺณคนฺธรสา ปญฺญายนฺติ, ตสฺมึ อาปตฺติเยว. อมชฺชํ อริฏฺฐนฺติ โย อริฏฺโฐ มชฺชํ น โหติ, ตสฺมึ อนาปตฺติ. อามลกาทีนํเยว กิร รเสน อริฏฺฐํ กโรนฺติ, โส มชฺชวณฺณคนฺธรโสเยว โหติ, น จ มชฺชํ; ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ. โย ปน สมฺภารปกฺขิตฺโต, โส มชฺชํ โหติ, พีชโต ปฏฺฐาย น วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ. วตฺถุอชานนตาย เจตฺถ อจิตฺตกตา เวทิตพฺพา, อกุสเลเนว ปาตพฺพตาย โลกวชฺชตาติ.

329. ‘And it is not an intoxicant, but has the color, smell, and taste of an intoxicant’—this may be loṇasovīraka or sutta. ‘For flavoring soup’ means they cook soup by adding a small amount of intoxicant for the purpose of imparting fragrance; in this case, there is no offense. The same method applies to flavoring meat. Furthermore, they cook oil together with an intoxicant for the purpose of a wind-ailment medicine. In that case too, as long as the intoxicant is not excessive, there is no offense. But if the intoxicant is excessive, wherein the color, smell, and taste of the intoxicant are apparent, there is an offense. ‘A non-intoxicating ariṭṭha’ means an ariṭṭha that is not an intoxicant; in that case, there is no offense. They say they make ariṭṭha with the juice of āmalaka and other fruits; it has the color, smell, and taste of an intoxicant, but it is not an intoxicant. This was said in reference to that. But an ariṭṭha to which intoxicating ingredients have been added is an intoxicant; it is not allowable from a seed’s amount onward. The rest here is clear. It has the same origin as the offense of having intercourse with a ewe: it is an action, not a case of release through perception, unintentional, a worldly fault, a bodily action, with unwholesome consciousness, and with three feelings. Here, the state of being unintentional should be understood through the fact of not knowing the object, and the state of being a fault in the world should be understood because it is to be drunk only with an unwholesome mind.

สุราปานสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The First Training Rule on Drinking Intoxicating Drinks.

๒. องฺคุลิปโตทกสิกฺขาปทวณฺณนา

2. The Explanation of the Training Rule on Prodding with a Finger.

๓๓๐. ทุติเย [Pg.128] – องฺคุลิปโตทเกนาติ องฺคุลีหิ อุปกจฺฉกาทิฆฏฺฏนํ วุจฺจติ. อุตฺตสนฺโตติ อติหาเสน กิลมนฺโต. อนสฺสาสโกติ อุปจฺฉินฺนอสฺสาสปสฺสาสสญฺจาโร หุตฺวา. อนุปสมฺปนฺนํ กาเยน กายนฺติ เอตฺถ ภิกฺขุนีปิ อนุปสมฺปนฺนฏฺฐาเน ฐิตา, ตมฺปิ ขิฑฺฑาธิปฺปาเยน ผุสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

330. In the second: 'By prodding with a finger' is meant poking in places such as the armpits with the fingers. 'Startled' means being wearied by excessive laughter. 'Unable to breathe' means having the movement of inhalation and exhalation interrupted. In 'an unordained one, body to body,' here a bhikkhunī is also in the position of an unordained one; for one who touches even her with playful intent, there is a dukkaṭa offense. The rest here is self-explanatory.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทฺวิเวทนนฺติ.

It has the same origin as the first pārājika offense: it is an action, a case of release through perception, intentional, a worldly fault, a bodily action, with unwholesome consciousness, and with two feelings.

องฺคุลิปโตทกสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The Second Training Rule on Prodding with a Finger.

๓. หสธมฺมสิกฺขาปทวณฺณนา

3. The Explanation of the Training Rule on Playful Conduct.

๓๓๕. ตติเย – อปฺปกตญฺญุโนติ ยํ ภควตา ปกตํ ปญฺญตฺตํ, ตํ น ชานนฺตีติ อตฺโถ.

335. In the third: 'Not knowing what was done' means they do not know that which was established and laid down by the Blessed One; this is the meaning.

๓๓๖. อุทเก หสธมฺเมติ อุทกกีฬิกา วุจฺจติ. อุปริโคปฺผเกติ โคปฺผกานํ อุปริภาคปฺปมาเณ. หสาธิปฺปาโยติ กีฬาธิปฺปาโย. นิมุชฺชติ วาติอาทีสุ นิมุชฺชนตฺถาย โอโรหนฺตสฺส ปทวาเร ปทวาเร ทุกฺกฏํ. นิมุชฺชนุมฺมุชฺชเนสุ ปโยเค ปโยเค ปาจิตฺติยํ. นิมุชฺชิตฺวา อนฺโตอุทเกเยว คจฺฉนฺตสฺส หตฺถวารปทวาเรสุ สพฺพตฺถ ปาจิตฺติยํ. ปลวตีติ ตรติ. หตฺเถหิ ตรนฺตสฺส หตฺถวาเร หตฺถวาเร ปาจิตฺติยํ. ปาเทสุปิ เอเสว นโย. เยน เยน องฺเคน ตรติ, ตสฺส ตสฺส ปโยเค ปโยเค ปาจิตฺติยํ. ตีรโต วา รุกฺขโต วา อุทเก ปตติ, ปาจิตฺติยเมว. นาวาย กีฬตีติ ผิยาริตฺตาทีหิ นาวํ ปาเชนฺโต วา ตีเร อุสฺสาเรนฺโต วา นาวาย กีฬติ, ทุกฺกฏํ.

336. 'Playful conduct in the water' is called playing in the water. 'Above the ankles' means in water the depth of which is above the ankles. 'With playful intent' means with the intention to play. In 'dives, etc.': for one descending in order to dive, there is a dukkaṭa offense for every step. In diving and emerging, there is a pācittiya offense for every attempt. For one who, having dived, proceeds only underwater, there is a pācittiya offense for every movement of the hands and feet. 'Floats' means crosses. For one crossing with the hands, there is a pācittiya offense for every hand-stroke. This is also the method for the feet. With whatever limb one crosses, for every use of that limb, there is a pācittiya offense. If one falls into the water from the bank or from a tree, it is a pācittiya offense indeed. 'Plays with a boat' means: if one plays with a boat by propelling it with oars, poles, and so on, or by moving it on the bank, there is a dukkaṭa offense.

หตฺเถน วาติอาทีสุปิ ปโยเค ปโยเค ทุกฺกฏํ. เกจิ หตฺเถน อุทเก ขิตฺตาย กถลาย ปตนุปฺปตนวาเรสุ ทุกฺกฏํ วทนฺติ, ตํ น คเหตพฺพํ. ตตฺถ หิ เอกปโยคตฺตา เอกเมว ทุกฺกฏํ, อปิจ อุปริโคปฺผเก วุตฺตานิ อุมฺมุชฺชนาทีนิ ฐเปตฺวา อญฺเญน เยน เกนจิ อากาเรน อุทกํ โอตริตฺวา วา อโนตริตฺวา วา ยตฺถ กตฺถจิ ฐิตํ อุทกํ [Pg.129] อนฺตมโส พินฺทุํ คเหตฺวา ขิปนกีฬายปิ กีฬนฺตสฺส ทุกฺกฏเมว, อตฺถโชตกํ ปน อกฺขรํ ลิขิตุํ วฏฺฏติ, อยเมตฺถ วินิจฺฉโย. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

Also in 'with the hand, etc.', there is a dukkaṭa offense for every attempt. Some say that for a potsherd thrown into the water with the hand, there are dukkaṭa offenses for the instances of it falling and bouncing up; that should not be accepted. For in that case, because it is a single act, there is only one dukkaṭa offense. Moreover, setting aside the emerging and so on which were mentioned in the context of water above the ankles, for one who plays in any other manner whatsoever—whether having entered the water or not—by taking water that is standing anywhere, even so much as a drop, and playing the game of throwing it, there is a dukkaṭa offense indeed. However, it is allowable to write a letter that illuminates the meaning. This is the ruling here. The rest here is self-explanatory.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the first pārājika offense: it is an action, a case of release through perception, intentional, a worldly fault, a bodily action, with unwholesome consciousness, and with three feelings.

หสธมฺมสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The Third Training Rule on Playful Conduct.

๔. อนาทริยสิกฺขาปทวณฺณนา

4. The Explanation of the Training Rule on Disrespect.

๓๔๒. จตุตฺเถ – กถายํ นสฺเสยฺยาติ กถํ อยํ ธมฺโม ตนฺติ ปเวณี นสฺเสยฺย. ตํ วา น สิกฺขิตุกาโมติ เยน ปญฺญตฺเตน วุจฺจติ, ตํ ปญฺญตฺตํ น สิกฺขิตุกาโม. อปญฺญตฺเตนาติ สุตฺเต วา อภิธมฺเม วา อาคเตน.

342. In the fourth: 'How might this be destroyed?' means: by what means might this Dhamma, this textual lineage, this tradition be destroyed? 'Or, not wishing to train in it' means: he does not wish to train in that which was laid down, by which it is spoken of. 'By what is not laid down' means: by that which has come down in the Sutta or in the Abhidhamma.

๓๔๔. เอวํ อมฺหากํ อาจริยานํ อุคฺคโหติ เอตฺถ คารยฺโห อาจริยุคฺคโห น คเหตพฺโพ; ปเวณิยา อาคโต อาจริยุคฺคโหว คเหตพฺโพ. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘โลกวชฺเช อาจริยุคฺคโห น วฏฺฏติ, ปณฺณตฺติวชฺเช ปน วฏฺฏตี’’ติ วุตฺตํ. มหาปจฺจริยํ ‘‘สุตฺตํ สุตฺตานุโลมญฺจ อุคฺคหิตกานํเยว อาจริยานํ อุคฺคโห ปมาณํ, อชานนฺตานํ กถา อปฺปมาณนฺติ วุตฺตํ. ตํ สพฺพํ ปเวณิยา อาคเตสโมธานํ คจฺฉติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

344. In the passage, 'Thus is the view of our teachers,' a blameworthy view of teachers should not be adopted; only the view of teachers that has come down through tradition should be adopted. However, in the Kurundī, it is said: 'In the case of a worldly fault, the view of teachers is not allowable; but in the case of a prescribed fault, it is allowable.' In the Mahāpaccarī, it is said: 'For only those teachers who have studied the Sutta and that which is in accordance with the Sutta is their view an authority; the talk of those who do not know is not an authority.' All of that converges with what has come down through tradition. The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins—it arises from body and mind, from speech and mind, or from body, speech, and mind; it is an action, a case of release through perception, intentional, a worldly fault, a bodily action, a verbal action, with unwholesome consciousness, and with painful feeling.

อนาทริยสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The Fourth Training Rule on Disrespect.

๕. ภึสาปนสิกฺขาปทวณฺณนา

5. The Explanation of the Training Rule on Frightening.

๓๔๕. ปญฺจเม – รูปูปหาราทโย มนุสฺสวิคฺคเห วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพา. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ อนาทริยสทิสาเนวาติ.

345. In the fifth: The presenting of forms, etc., should be understood by the same method as stated in the training rule on the human form. The rest is self-evident. The origins and so forth are the same as for the training rule on disrespect.

ภึสาปนสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The Fifth Training Rule on Frightening.

๖. โชติสิกฺขาปทวณฺณนา

6. The Explanation of the Training Rule on Fire.

๓๕๐. ฉฏฺเฐ [Pg.130] – ภคฺคาติ ชนปทสฺส นามํ. สํสุมารคิรนฺติ นครสฺส. เภสกฬาวนนฺติ ตนฺนิสฺสิตวนสฺส. ตํ ปน มิคานํ ผาสุวิหารตฺถาย ทินฺนตฺตา มิคทาโยติ วุจฺจติ. สมาทหิตฺวาติ ชาเลตฺวา. ปริปาเตสีติ อนุพนฺธิ.

350. In the sixth: 'Bhaggā' is the name of a country. 'Saṃsumāragira' is the name of a city. 'Bhesakaḷāvana' is the name of the forest dependent on it. Furthermore, because it was given as a sanctuary for the comfortable living of wild animals, it is called Migadāya. 'Having kindled' means having lit. 'He pursued' means he followed.

๓๕๒. ปทีเปปีติ ปทีปุชฺชลเนปิ. โชติเกปีติ ปตฺตปจนเสทกมฺมาทีสุ โชติกรเณ. ตถารูปปจฺจยาติ ปทีปาทิปจฺจยา.

352. Even with a lamp means even in the lighting of a lamp. Even with a fire means in making a fire for such things as firing a bowl, steam treatments, and so on. Because of a similar cause means because of a cause such as a lamp.

๓๕๔-๕. สยํ สมาทหตีติ เอตฺถ โชตึ สมาทหิตุกามตาย อรณิสณฺฐปนโต ปฏฺฐาย ยาว ชาลา น อุฏฺฐหติ, ตาว สพฺพปโยเคสุ ทุกฺกฏํ. ปฏิลาตํ อุกฺขิปตีติ ทยฺหมานํ อลาตํ ปติตํ อุกฺขิปติ, ปุน ยถาฐาเน ฐเปตีติ อตฺโถ. เอวํ อวิชฺฌาตํ อุกฺขิปิตฺวา ปกฺขิปนฺตสฺเสว ทุกฺกฏํ, วิชฺฌาตํ ปุน ชาลาเปนฺตสฺส ปาจิตฺติยเมว.

In the passage 'He kindles it himself': due to the desire to kindle a fire, from the setting up of the fire-drill onwards, as long as a flame does not arise, for all these efforts there is an offense of wrong-doing. 'Lifts up a firebrand that has fallen' means: he lifts up a burning firebrand that has fallen and places it back in its usual place. This is the meaning. In this way, for one who lifts up an unextinguished firebrand and places it back, there is an offense of wrong-doing; but for one who rekindles an extinguished firebrand, there is a pācittiya offense.

๓๕๖. ตถารูปปจฺจยาติ ฐเปตฺวา ปทีปาทีนิ อญฺเญนปิ ตถารูเปน ปจฺจเยน สมาทหนฺตสฺส อนาปตฺติ. อาปทาสูติ ทุฏฺฐวาฬมิคอมนุสฺเสหิ อุปทฺทโว โหติ, ตตฺถ สมาทหนฺตสฺสาปิ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ. ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

356. Because of a similar cause means: setting aside lamps and so on, for one who kindles a fire by another similar cause, there is no offense. In times of danger means: when there is danger from vicious beasts or vicious non-human beings, in that case, there is no offense for one who kindles a fire. The rest is self-evident. It has six origins: it is an action, not a case of release through perception, unintentional, a prescribed fault, a bodily action, a verbal action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling.

โชติสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The Sixth Training Rule on Fire.

๗. นหานสิกฺขาปทวณฺณนา

7. The Explanation of the Training Rule on Bathing.

๓๖๔. สตฺตเม – จุณฺเณน วา มตฺติกาย วาติ เอตฺถ จุณฺณมตฺติกานํ อภิสงฺขรณกาลโต ปฏฺฐาย สพฺพปโยเคสุ ทุกฺกฏํ.

364. In the seventh: Herein, regarding 'with bath powder or with clay,' from the time of preparing the bath powder and clay, there is an offense of wrong-doing in all applications.

๓๖๖. ปารํ คจฺฉนฺโต นฺหายตีติ เอตฺถ สุกฺขาย นทิยา วาลิกํ อุกฺกิริตฺวา กตอาวาฏเกสุปิ นฺหายิตุํ วฏฺฏติ. อาปทาสูติ ภมราทีหิ อนุพทฺธสฺส อุทเก นิมุชฺชิตุํ วฏฺฏตีติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

366. Herein, regarding 'bathing while going to the other shore': it is allowable to bathe even in small pits made by scooping out sand in a dry river. 'In times of danger' means: for one pursued by bees or the like, it is allowable to plunge into water. The rest here is self-evident. It has the same origin as the rule on goat's wool: it is an action, not a case of release through perception, unintentional, a prescribed fault, a bodily action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling.

นหานสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The Seventh Training Rule on Bathing.

๘. ทุพฺพณฺณกรณสิกฺขาปทวณฺณนา

8. The Explanation of the Training Rule on Discoloring.

๓๖๘-๙. อฏฺฐเม [Pg.131] – นวํ ปน ภิกฺขุนา จีวรลาเภนาติ เอตฺถ อลภีติ ลโภ; ลโภเยว ลาโภ. กึ อลภิ? จีวรํ. กีทิสํ? นวํ. อิติ ‘‘นวจีวรลาเภนา’’ติ วตฺตพฺเพ อนุนาสิกโลปํ อกตฺวา ‘‘นวจีวรลาเภนา’’ติ วุตฺตํ; ปฏิลทฺธนวจีวเรนาติ อตฺโถ. มชฺเฌ ฐิตปททฺวเย ปนาติ นิปาโต. ภิกฺขุนาติ เยน ลทฺธํ ตสฺส นิทสฺสนํ. ปทภาชเน ปน พฺยญฺชนํ อนาทิยิตฺวา ยํ ลทฺธํ ตํ ทสฺเสตุํ ‘‘จีวรํ นาม ฉนฺนํ จีวราน’’นฺติอาทิ วุตฺตํ. จีวรนฺติ เอตฺถ ยํ นิวาเสตุํ วา ปารุปิตุํ วา สกฺกา โหติ, ตเทว เวทิตพฺพํ. เตเนว ‘‘วิกปฺปนุปคปจฺฉิม’’นฺติ น วุตฺตํ. กํสนีลนฺติ จมฺมการนีลํ. มหาปจฺจริยํ ปน ‘‘อโยมลํ โลหมลํ เอตํ กํสนีลํ นามา’’ติ วุตฺตํ. ปลาสนีลนฺติ โย โกจิ นีลวณฺโณ ปณฺณรโส. ทุพฺพณฺณกรณํ อาทาตพฺพนฺติ เอตํ กปฺปพินฺทุํ สนฺธาย วุตฺตํ; น นีลาทีหิ สกลจีวรสฺส ทุพฺพณฺณกรณํ. ตญฺจ ปน กปฺปํ อาทิยนฺเตน จีวรํ รชิตฺวา จตูสุ วา โกเณสุ ตีสุ วา ทฺวีสุ วา เอกสฺมึ วา โกเณ โมรสฺส อกฺขิมณฺฑลมตฺตํ วา มงฺกุลปิฏฺฐิมตฺตํ วา อาทาตพฺพํ. มหาปจฺจริยํ ‘‘ปตฺเต วา คณฺฐิยํ วา น วฏฺฏตี’’ติ วุตฺตํ. มหาอฏฺฐกถายํ ปน ‘‘วฏฺฏติเยวา’’ติ วุตฺตํ. ปาฬิกปฺปกณฺณิกกปฺปาทโย ปน สพฺพตฺถ ปฏิสิทฺธา, ตสฺมา ฐเปตฺวา เอกํ วฏฺฏพินฺทุํ อญฺเญน เกนจิปิ วิกาเรน กปฺโป น กาตพฺโพ.

In the eighth: Herein, regarding 'by a monk who has obtained a new robe' (navaṃ pana bhikkhunā cīvaralābhena): 'labho' comes from 'alabhi' (he obtained); the one who has obtained is indeed 'lābha'. What did he obtain? A robe. What kind? New. Thus, when 'navacīvaralābhenā' should be said, it is said 'navaṃcīvaralābhenā' without eliding the nasal; the meaning is 'by one who has obtained a new robe'. In the phrase, the word 'pana' which stands in the middle is a particle. 'By a monk' indicates the one by whom it was obtained. In the analysis of the words, however, disregarding the specific wording, to show what was obtained, it is said, “a robe means one of the six kinds of robes,” and so on. Here, 'robe' should be understood as that which can be worn as a lower garment or an upper garment. For that reason, 'the last one for determination' (vikappanupagapacchima) is not mentioned. 'Kaṃsanīla' is the dark blue of leatherworkers. In the Mahāpaccarī, however, it is said, “The impurity of iron, the impurity of copper—this is called 'kaṃsanīla'.” 'Palāsanīla' is any kind of blue-colored leaf juice. The statement “The discoloring mark should be applied” was said in reference to the kappabindu (making-allowable-spot); it does not refer to discoloring the entire robe with blue and other colors. And when applying that kappa spot, having dyed the robe, a spot the size of a peacock’s eye-circle or a bedbug’s back should be applied at the four corners, or three, or two, or at one corner. In the Mahāpaccarī it is said, “It is not allowable to apply it on the border or on the knot-holder.” In the Mahā-aṭṭhakathā, however, it is said, “It is indeed allowable.” But kappa marks in rows (pāḷikappa), kappa marks shaped like a lotus pericarp (kaṇṇikakappa), and so on are prohibited in all commentaries. Therefore, apart from placing a single round spot, the kappa should not be made with any other kind of design.

๓๗๑. อคฺคเฬติอาทีสุ เอตานิ อคฺคฬาทีนิ กปฺปกตจีวเร ปจฺฉา อาโรเปตฺวา กปฺปกรณกิจฺจํ นตฺถิ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ; กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

371. Regarding 'a patch' (aggaḷa) and so on: when these patches and other items are subsequently attached to a robe on which the kappa has been made, there is no need to perform the act of making it allowable again. The rest is self-evident. It has the same origin as the rule on goat's wool: it is both an action and a non-action, not a case of release through perception, unintentional, a prescribed fault; a bodily action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling.

ทุพฺพณฺณกรณสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The Eighth Training Rule on Discoloring.

๙. วิกปฺปนสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Training Rule on Designation.

๓๗๔. นวเม – ตสฺส วา อทินฺนนฺติ จีวรสามิกสฺส ‘‘ปริภุญฺช วา วิสฺสชฺเชหิ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรหี’’ติ เอวํ วตฺวา อทินฺนํ. ตสฺส วา อวิสฺสสนฺโตติ เยน วินยกมฺมํ กตํ, ตสฺส อวิสฺสาเสน วา. เตน [Pg.132] ปน ทินฺนํ วา ตสฺส วิสฺสาเสน วา ปริภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ ตึสกวณฺณนายํ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมวาติ. กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

374. In the ninth: The phrase 'or not given to him' means a robe not given by its owner after having said, 'Use it, or give it away, or do as is suitable.' The phrase 'or without his trust' means through a lack of intimacy with the one with whom a formal act of the Vinaya was performed. However, for one who uses a robe that is given by that monk, or uses it with his trust, there is no offense. The remainder here is self-evident, as the method has been stated in the commentary on the thirty rules. It has the same origin as the Kathina rules: it arises from body and speech, or from body, speech, and mind; it is both an action and a non-action, not a case of release through perception, unintentional, a prescribed fault, a bodily action, a verbal action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling.

วิกปฺปนสิกฺขาปทํ นวมํ.

The Ninth Training Rule on Designation.

๑๐. จีวราปนิธานสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Training Rule on Hiding a Robe.

๓๗๗-๘๑. ทสเม – อปนิเธนฺตีติ อปเนตฺวา นิเธนฺติ. หสาเปกฺโขติ หสาธิปฺปาโย. อญฺญํ ปริกฺขารนฺติ ปาฬิยา อนาคตํ ปตฺตตฺถวิกาทึ. ธมฺมึ กถํ กตฺวาติ ‘‘สมเณน นาม อนิหิตปริกฺขาเรน ภวิตุํ น วฏฺฏตี’’ติ เอวํ ธมฺมกถํ กเถตฺวา ทสฺสามีติ นิกฺขิปโต อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

In the tenth: 'apanidhenti' means they remove and place it, or they hide it. 'Hasāpekkho' means having the intention to jest. 'Aññaṃ parikkhāraṃ' refers to a requisite not mentioned in the Pāḷi, such as a bowl-bag and so on. Regarding 'dhammiṃ kathaṃ katvā': for one who puts away a requisite thinking, 'I will give it back,' after having given a Dhamma talk such as, 'It is not proper for one called a recluse to be one with requisites not put away,' there is no offense. The remainder here is self-evident. It has three origins; it is an action, a release through perception, intentional, a worldly fault, a bodily action, a verbal action, with unwholesome consciousness, and with three kinds of feeling.

จีวราปนิธานสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The Tenth Training Rule on Hiding a Robe.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน สุราปานวคฺโค ฉฏฺโฐ.

The Sixth Chapter, the Surāpāna Chapter, is completed in the order of the commentary.

๗. สปฺปาณกวคฺโค

7. The Chapter on Living Beings.

๑. สญฺจิจฺจปาณสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the Training Rule on Intentionally Taking a Living Being's Life.

๓๘๒. สปฺปาณกวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – อิสฺสาโส โหตีติ คิหิกาเล ธนุคฺคหาจริโย โหติ. ชีวิตา โวโรปิตาติ ชีวิตา วิโยชิตา.

382. In the first training rule of the Sappāṇaka Chapter: 'issāso hoti' means he was a teacher of archers in his time as a layman. 'Jīvitā voropitā' means deprived of life.

สิกฺขาปเทปิ โวโรเปยฺยาติ วิโยเชยฺย. ยสฺมา ปน โวหารมตฺตเมเวตํ; น เหตฺถ กิญฺจิ วิโยชิเต สีสาลงฺกาเร สีสํ วิย ชีวิตา โวโรปิเต ปาเณปิ ชีวิตํ นาม วิสุํ ติฏฺฐติ, อญฺญทตฺถุ อนฺตรธานเมว [Pg.133] คจฺฉติ, ตสฺมา ตมตฺถํ ทสฺเสตุํ ปทภาชเน ‘‘ชีวิตินฺทฺริยํ อุปจฺฉินฺทตี’’ติอาทิ วุตฺตํ. อิมสฺมิญฺจ สิกฺขาปเท ติรจฺฉานคโตเยว ‘‘ปาโณ’’ติ เวทิตพฺโพ. ตํ ขุทฺทกมฺปิ มหนฺตมฺปิ มาเรนฺตสฺส อาปตฺตินานากรณํ นตฺถิ. มหนฺเต ปน อุปกฺกมมหนฺตตฺตา อกุสลมหตฺตํ โหติ. ปาเณ ปาณสญฺญีติ อนฺตมโส มญฺจปีฐํ โสเธนฺโต มงฺคุลพีชเกปิ ปาณสญฺญี นิกฺการุณิกตาย ตํ ภินฺทนฺโต อปเนติ, ปาจิตฺติยํ. ตสฺมา เอวรูเปสุ ฐาเนสุ การุญฺญํ อุปฏฺฐเปตฺวา อปฺปมตฺเตน วตฺตํ กาตพฺพํ. เสสํ มนุสฺสวิคฺคเห วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

Also in the training rule, `voropeyya` means one would deprive. However, this is merely a conventional expression. For here, when a living being is deprived of life, it is not that something called 'life' remains separate, just as a head remains separate when a head ornament is removed. On the contrary, it simply disappears. Therefore, to show that meaning, it was said in the analysis of the term, 'he cuts off the life-faculty,' and so on. And in this training rule, only an animal is to be understood as a 'living being.' For one who kills it, whether small or large, there is no difference in the offense. However, in the case of a large one, because of the greatness of the effort, the unwholesomeness is great. Regarding 'perceiving a living being in a living being': at the least, when one cleaning a bed or a chair, being perceptive of a living being even in a bedbug's egg, removes it while crushing it due to a lack of compassion, it is a pācittiya offense. Therefore, in such situations, having established compassion, the duty should be performed with heedfulness. The remainder should be understood by the same method stated in the rule on the human form, together with the origins and so on.

สญฺจิจฺจปาณสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The First Training Rule on Intentionally Killing a Living Being.

๒. สปฺปาณกสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Training Rule on Water Containing Living Beings

๓๘๗. ทุติเย – สปฺปาณกนฺติ เย ปาณกา ปริโภเคน มรนฺติ, เตหิ ปาณเกหิ สปฺปาณกํ, ตาทิสญฺหิ ชานํ ปริภุญฺชโต ปโยเค ปโยเค ปาจิตฺติยํ. ปตฺตปูรมฺปิ อวิจฺฉินฺทิตฺวา เอกปโยเคน ปิวโต เอกา อาปตฺติ. ตาทิเสน อุทเกน สามิสํ ปตฺตํ อาวิญฺฉิตฺวา โธวโตปิ ตาทิเส อุทเก อุณฺหยาคุปตฺตํ นิพฺพาปยโตปิ ตํ อุทกํ หตฺเถน วา อุฬุงฺเกน วา คเหตฺวา นฺหายโตปิ ปโยเค ปโยเค ปาจิตฺติยํ. อุทกโสณฺฑึ วา โปกฺขรณึ วา ปวิสิตฺวา พหินิกฺขมนตฺถาย วีจึ อุฏฺฐาปยโตปิ. โสณฺฑึ วา โปกฺขรณึ วา โสเธนฺเตหิ ตโต คหิตอุทกํ อุทเกเยว อาสิญฺจิตพฺพํ. สมีปมฺหิ อุทเก อสติ กปฺปิยอุทกสฺส อฏฺฐ วา ทส วา ฆเฏ อุทกสณฺฐานกปฺปเทเส อาสิญฺจิตฺวา ตตฺถ อาสิญฺจิตพฺพํ. ‘‘ปวฏฺฏิตฺวา อุทเก ปติสฺสตี’’ติ อุณฺหปาสาเณ อุทกํ นาสิญฺจิตพฺพํ. กปฺปิยอุทเกน ปน ปาสาณํ นิพฺพาเปตฺวา อาสิญฺจิตุํ วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

387. In the second: `sappāṇaka` means containing living beings, that is, creatures that die through its use. For one who knowingly uses such water, there is a pācittiya offense for each act of use. Even when drinking a full bowl without interruption in a single act of use, there is one offense. A pācittiya offense is incurred for each act of use by one who washes a bowl containing food by swirling it with such water, or cools a hot gruel-bowl in such water, or takes that water with the hand or a ladle and bathes, or enters a water tank or pond and stirs up waves in order to exit. When cleaning a tank or pond, the water taken from it should be poured only into other water. If there is no water nearby, one should pour eight or ten pots of permissible water into a place suitable for collecting water, and then pour the other water there. One should not pour water onto hot stones, thinking, “It will flow down into the water.” However, it is permissible to first cool the stones with permissible water and then pour. The remainder here is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ,

It has three origins: it is an action, an exception is made for perception, it is intentional, a fault by designation, a bodily action,

วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ. เอตฺถ จ ปฏงฺคปาณกานํ ปตนํ ญตฺวาปิ สุทฺธจิตฺตตาย ทีปชาลเน วิย สปฺปาณกภาวํ ญตฺวาปิ อุทกสญฺญาย ปริภุญฺชิตพฺพโต ปณฺณตฺติวชฺชตา เวทิตพฺพาติ.

a verbal action, with three kinds of consciousness, and three kinds of feeling. And here, its nature as a 'fault by designation' should be understood. This is because, just as in lighting a lamp one has a pure mind despite knowing that moths and small creatures may fall into it, so too here, it is to be used with the perception of it as water despite knowing that it contains living beings.

สปฺปาณกสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The Second Training Rule on Water Containing Living Beings.

๓. อุกฺโกฏนสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Training Rule on Reopening a Case

๓๙๒. ตติยสิกฺขาปเท [Pg.134] – อุกฺโกเฏนฺตีติ ตสฺส ตสฺส ภิกฺขุโน สนฺติกํ คนฺตฺวา ‘‘อกตํ กมฺม’’นฺติอาทีนิ วทนฺตา อุจฺจาเลนฺติ; ยถาปติฏฺฐิตภาเวน ปติฏฺฐาตุํ น เทนฺติ.

392. In the third training rule: `ukkoṭenti` means that, going to each bhikkhu and saying things like, “The formal act was not done,” they agitate him; they do not allow him to remain established in the way he was established.

๓๙๓. ยถาธมฺมนฺติ โย ยสฺส อธิกรณสฺส วูปสมนาย ธมฺโม วุตฺโต, เตเนว ธมฺเมนาติ อตฺโถ. นิหตาธิกรณนฺติ นิหตํ อธิกรณํ; สตฺถารา วุตฺตธมฺเมเนว วูปสมิตํ อธิกรณนฺติ อตฺโถ.

393. `Yathādhamma` means: by that very Dhamma that was taught for the settling of whichever legal case; this is the meaning. `Nihatādhikaraṇa` means a legal case that has been settled; the meaning is a legal case that has been pacified by the very Dhamma taught by the Teacher.

๓๙๕. ธมฺมกมฺเม ธมฺมกมฺมสญฺญีติ เยน กมฺเมน ตํ อธิกรณํ วูปสมิตํ, ตญฺเจ ธมฺมกมฺมํ โหติ, ตสฺมึ ธมฺมกมฺเม อยมฺปิ ธมฺมกมฺมสญฺญี หุตฺวา ยทิ อุกฺโกเฏติ, ปาจิตฺติยํ อาปชฺชตีติ อตฺโถ. เอเตน นเยน เสสปทานิปิ เวทิตพฺพานิ. อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถาโร ปน ‘‘อิเมสํ จตุนฺนํ อธิกรณานํ กติ อุกฺโกฏนา’’ติอาทินา นเยน ปริวาเร วุตฺโต. อฏฺฐกถาสุ ตํ สพฺพํ อาหริตฺวา ตสฺเสวตฺโถ วณฺณิโต. มยํ ปน ตํ ตตฺเถว วณฺณยิสฺสาม. อิธ อาหริตฺวา วณฺณิยมาเน หิ สุฏฺฐุตรํ สมฺโมโห ภเวยฺยาติ น วณฺณยิมฺห. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

395. `Dhammakamme dhammakammasaññī` means that if a legal case was settled by a certain formal act, and that was indeed a lawful formal act, and if a monk, while perceiving it as a lawful formal act, reopens it, he incurs a pācittiya offense. This is the meaning. The remaining terms should be understood in the same way. This here is the summary; the detailed explanation, however, is given in the Parivāra by the method beginning, “How many reopenings are there for these four legal cases?” In the commentaries, all of that material has been brought forth and its meaning explained. We, however, will explain it there in its proper place. For if it were brought here and explained, it would cause even greater confusion; therefore, we have not explained it. The remainder here is clear. It has three origins: it is an action, an exception is made for perception, it is intentional, a fault in the world, a bodily action, a verbal action, with unwholesome consciousness, and with painful feeling.

อุกฺโกฏนสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The Third Training Rule on Reopening a Case.

๔. ทุฏฺฐุลฺลสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Training Rule on a Grave Offense

๓๙๙. จตุตฺเถ – ทุฏฺฐุลฺลา นาม อาปตฺตีติ เอตฺถ จตฺตาริ ปาราชิกานิ อตฺถุทฺธารวเสน ทสฺสิตานิ, สงฺฆาทิเสสาปตฺติ ปน อธิปฺเปตา, ตํ ฉาเทนฺตสฺส ปาจิตฺติยํ. ธุรํ นิกฺขิตฺตมตฺเตติ ธุเร นิกฺขิตฺตมตฺเต. สเจปิ ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา ปจฺฉา อาโรเจติ, น รกฺขติ; ธุรํ นิกฺขิตฺตมตฺเตเยว ปาจิตฺติยนฺติ วุตฺตํ โหติ. สเจ ปน เอวํ ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา ปฏิจฺฉาทนตฺถเมว อญฺญสฺส อาโรเจติ, โสปิ อญฺญสฺสาติ เอเตนุปาเยน สมณสตมฺปิ สมณสหสฺสมฺปิ อาปตฺตึ อาปชฺชติเยว ตาว, ยาว โกฏิ น ฉิชฺชติ. กทา ปน โกฏิ ฉิชฺชตีติ? มหาสุมตฺเถโร ตาว วทติ – ‘‘อาปตฺตึ อาปนฺโน เอกสฺส [Pg.135] อาโรเจติ, โส ปฏินิวตฺติตฺวา ตสฺเสว อาโรเจติ; เอวํ โกฏิ ฉิชฺชตี’’ติ. มหาปทุมตฺเถโร ปนาห – ‘‘อยญฺหิ วตฺถุปุคฺคโลเยว. อาปตฺตึ อาปนฺโน ปน เอกสฺส ภิกฺขุโน อาโรเจติ, อยํ อญฺญสฺส อาโรเจติ, โส ปฏินิวตฺติตฺวา เยนสฺส อาโรจิตํ, ตสฺเสว อาโรเจติ; เอวํ ตติเยน ปุคฺคเลน ทุติยสฺส อาโรจิเต โกฏิ ฉินฺนา โหตี’’ติ.

399. In the fourth rule: herein, regarding 'an offense called `duṭṭhulla`,' the four pārājika offenses are shown by way of extracting the meaning, but it is the saṅghādisesa offense that is intended. For one who conceals it, there is a pācittiya offense. '`Dhuraṃ nikkhittamatta`' means 'merely upon having laid down the burden.' Even if one, having laid down the burden, informs later, it does not protect one; it is said that the pācittiya offense is incurred merely upon having laid down the burden. If, however, having laid down the burden for the very purpose of concealment, one informs another, and that one also informs another, by this method even a hundred or a thousand monks fall into the offense, so long as the chain is not broken. When, then, is the chain broken? The Elder Mahāsumata says: 'One who has committed an offense informs one person; that person, turning back, informs the offender himself. Thus the chain is broken.' The Elder Mahāpaduma, however, said: 'For this one is the very person of the case. Rather, one who has committed an offense informs one bhikkhu; this one informs another; that one (the third), turning back, informs the very one by whom he was told (the second). Thus, when the third person has informed the second, the chain is broken.'

๔๐๐. อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตินฺติ อวเสเส ปญฺจาปตฺติกฺขนฺเธ. อนุปสมฺปนฺนสฺส ทุฏฺฐุลฺลํ วา อทุฏฺฐุลฺลํ วา อชฺฌาจารนฺติ เอตฺถ อนุปสมฺปนฺนสฺส สุกฺกวิสฺสฏฺฐิ จ กายสํสคฺโค จาติ อยํ ทุฏฺฐุลฺลอชฺฌาจาโร นาม. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมวาติ. ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

400. 'A non-grave offense' means the remaining five classes of offenses. Herein, regarding 'the transgression of an unordained person...': for an unordained person, emission of semen and bodily contact are called 'grave transgression.' The rest here is clear. Its origin is from relinquishing the burden: it arises from body, speech, and mind; it is non-performance, release by perception, intentional, a worldly fault, a bodily action, a verbal action, with an unwholesome mind, and has a painful feeling.

ทุฏฺฐุลฺลสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The Fourth Training Rule on a Grave Offense.

๕. อูนวีสติวสฺสสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Training Rule on One Under Twenty Years of Age

๔๐๒. ปญฺจมสิกฺขาปเท – องฺคุลิโย ทุกฺขา ภวิสฺสนฺตีติ อกฺขรานิ ลิขนฺตสฺส องฺคุลิโย ทุกฺขา ภวิสฺสนฺตีติ จินฺเตสุํ. อุรสฺส ทุกฺโขติ คณนํ สิกฺขนฺเตน พหุํ จินฺเตตพฺพํ โหติ, เตนสฺส อุโร ทุกฺโข ภวิสฺสตีติ มญฺญึสุ. อกฺขีนิ ทุกฺขา ภวิสฺสนฺตีติ รูปสุตฺตํ สิกฺขนฺเตน กหาปณา ปริวตฺเตตฺวา ปริวตฺเตตฺวา ปสฺสิตพฺพา โหนฺติ, เตนสฺส อกฺขีนิ ทุกฺขานิ ภวิสฺสนฺตีติ มญฺญึสุ. ฑํสาทีสุ ฑํสาติ ปิงฺคลมกฺขิกาโย. ทุกฺขานนฺติ ทุกฺขมานํ. ติพฺพานนฺติ พหลานํ. ขรานนฺติ ติขิณานํ. กฏุกานนฺติ ผรุสานํ; อมนาปตาย วา กฏุกรสสทิสานํ. อสาตานนฺติ อมธุรานํ. ปาณหรานนฺติ ชีวิตหรานํ.

402. In the fifth training rule—regarding 'the fingers will be in pain': they thought that the fingers of one writing letters would be in pain. Regarding 'the chest will be in pain': they supposed that because one learning calculation has to think a lot, their chest would be in pain. Regarding 'the eyes will be in pain': they supposed that because one learning the science of money-changing has to look at coins, turning them over and over, their eyes would be in pain. Among 'gadflies, etc.': 'gadflies' means tawny flies. 'Painful' means hard to endure. 'Severe' means dense. 'Harsh' means sharp. 'Pungent' means rough; or, due to being disagreeable, similar to a pungent taste. 'Disagreeable' means not sweet. 'Life-taking' means life-destroying.

๔๐๔. สีมํ สมฺมนฺนตีติ นวํ สีมํ พนฺธติ. กุรุนฺทิยํ ปน อุทกุกฺเขปปริจฺฉินฺทเนปิ ทุกฺกฏํ วุตฺตํ. ปริปุณฺณวีสติวสฺโสติ ปฏิสนฺธิคฺคหณโต ปฏฺฐาย ปริปุณฺณวีสติวสฺโส; คพฺภวีโสปิ หิ ปริปุณฺณวีสติวสฺโสตฺเวว สงฺขฺเย คจฺฉติ. ยถาห –

404. 'To agree upon a boundary' means to establish a new boundary. In the Kurundī commentary, however, even in demarcating by the throwing up of water, a dukkaṭa offense is stated. 'One who has completed twenty years' means one who has completed twenty years starting from the time of rebirth-linking; for indeed, one who is twenty years including the time in the womb is counted as one who has completed twenty years. As was said:

‘‘เตน [Pg.136] โข ปน สมเยน อายสฺมา กุมารกสฺสโป คพฺภวีโส อุปสมฺปนฺโน โหติ. อถ โข อายสฺมโต กุมารกสฺสปสฺส เอตทโหสิ – ‘ภควตา ปญฺญตฺตํ, น อูนวีสติวสฺโส ปุคฺคโล อุปสมฺปาเทตพฺโพติ. อหญฺจมฺหิ คพฺภวีโส อุปสมฺปนฺโน. อุปสมฺปนฺโน นุโขมฺหิ, นนุ โข อุปสมฺปนฺโน’ติ. ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ. ยํ ภิกฺขเว มาตุกุจฺฉิมฺหิ ปฐมํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, ปฐมํ วิญฺญาณํ ปาตุภูตํ ตทุปาทาย สาวสฺส ชาติ. อนุชานามิ, ภิกฺขเว, คพฺภวีสํ อุปสมฺปาเทตุ’’นฺติ (มหาว. ๑๒๔).

“At that time, the Venerable Kumārakassapa had received higher ordination, being twenty years of age including the time in the womb. Then this thought occurred to the Venerable Kumārakassapa: ‘The Blessed One has laid down that a person under twenty years of age should not be given higher ordination. And I received higher ordination being twenty years of age including the time in the womb. Am I ordained, or am I not ordained?’ They reported this matter to the Blessed One. ‘Monks, the first mind that arose in the mother’s womb, the first consciousness that appeared—taking that as the starting point, that is his birth. I allow, monks, one who is twenty years of age including the time in the womb to be given higher ordination.’”

ตตฺถ โย ทฺวาทสมาเส มาตุกุจฺฉิสฺมึ วสิตฺวา มหาปวารณาย ชาโต, โส ตโต ปฏฺฐาย ยาว เอกูนวีสติเม วสฺเส มหาปวารณา, ตํ อติกฺกมิตฺวา ปาฏิปเท อุปสมฺปาเทตพฺโพ. เอเตนุปาเยน หายนวฑฺฒนํ เวทิตพฺพํ.

Therein, a child who, having stayed in the mother’s womb for twelve months, is born on the day of the Great Pavāraṇā—that child, starting from that day of birth, should be given higher ordination on the first day after passing the Great Pavāraṇā in the nineteenth year. By this method, the decrease and increase should be known.

โปราณกตฺเถรา ปน เอกูนวีสติวสฺสํ สามเณรํ นิกฺขมนียปุณฺณมาสึ อติกฺกมฺม ปาฏิปททิวเส อุปสมฺปาเทนฺติ, ตํ กสฺมาติ? วุจฺจเต – เอกสฺมึ วสฺเส ฉ จาตุทฺทสิกอุโปสถา โหนฺติ. อิติ วีสติยา วสฺเสสุ จตฺตาโร มาสา ปริหายนฺติ. ราชาโน ตติเย ตติเย วสฺเส วสฺสํ อุกฺกฑฺฒนฺติ. อิติ อฏฺฐารสสุ วสฺเสสุ ฉ มาสา วฑฺฒนฺติ, ตโต อุโปสถวเสน ปริหีเน จตฺตาโร มาเส อปเนตฺวา ทฺเว มาสา อวเสสา โหนฺติ, เต ทฺเว มาเส คเหตฺวา วีสติวสฺสานิ ปริปุณฺณานิ โหนฺตีติ นิกฺกงฺขา หุตฺวา นิกฺขมนียปุณฺณมาสึ อติกฺกมฺม ปาฏิปเท อุปสมฺปาเทนฺติ. เอตฺถ ปน โย ปวาเรตฺวา วีสติวสฺโส ภวิสฺสติ, ตํ สนฺธาย ‘‘เอกูนวีสติวสฺส’’นฺติ วุตฺตํ. ตสฺมา โย มาตุกุจฺฉิสฺมึ ทฺวาทสมาเส วสิ, โส เอกวีสติวสฺโส โหติ. โย สตฺตมาเส วสิ, โส สตฺตมาสาธิกวีสติวสฺโส. ฉมาสชาโต ปน น ชีวติ.

The ancient elders, however, give higher ordination to a novice of nineteen years on the first day after the Nikkhamanīya full moon, having passed it. Why is that? It is said: In one year there are six cātuddasika uposatha days. Thus, in twenty years, four months are lost. Kings add an intercalary month every third year. Thus, in eighteen years, six months are added. From that, having removed the four months lost due to the uposatha days, two months remain. Taking those two months, the twenty years become complete. Thus, being without doubt, they give higher ordination on the first day after the Nikkhamanīya full moon, having passed it. Herein, however, with reference to a novice who will be twenty years old after performing the Pavāraṇā, it was said, “nineteen years old.” Therefore, one who stayed in the mother’s womb for twelve months is twenty-one years old. One who stayed for seven months is twenty years and seven months old. However, one born after six months does not live.

๔๐๖. อนาปตฺติ อูนวีสติวสฺสํ ปริปุณฺณวีสติวสฺสสญฺญีติ เอตฺถ กิญฺจาปิ อุปสมฺปาเทนฺตสฺส อนาปตฺติ, ปุคฺคโล ปน อนุปสมฺปนฺโนว โหติ. สเจ ปน โส ทสวสฺสจฺจเยน อญฺญํ อุปสมฺปาเทติ, ตญฺเจ มุญฺจิตฺวา คโณ ปูรติ, สูปสมฺปนฺโน. โสปิ จ ยาว น ชานาติ, ตาวสฺส เนว สคฺคนฺตราโย [Pg.137] น โมกฺขนฺตราโย, ญตฺวา ปน ปุน อุปสมฺปชฺชิตพฺพํ. เสสํ อุตฺตานเมว.

406. Herein, regarding 'no offense for one perceiving someone under twenty as having completed twenty': although there is no offense for the one giving the ordination, the person himself is indeed unordained. If, however, after the passing of ten years, that person ordains another, and if the chapter is complete excluding him, the candidate is well-ordained. And as for that person, as long as he does not know, there is no obstacle for him to heaven nor an obstacle to liberation; but upon knowing, he must be ordained again. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ,

It has a threefold origination; it is an action, a release through perception, intentional, an offense by designation, a bodily action,

วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

a verbal action, of three consciousnesses, and of three feelings.

อูนวีสติวสฺสสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The fifth training rule concerning one under twenty years of age.

๖. เถยฺยสตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Training Rule on a Caravan of Thieves

๔๐๗. ฉฏฺเฐ – ปฏิยาโลกนฺติ สูริยาโลกสฺส ปฏิมุขํ; ปจฺฉิมทิสนฺติ อตฺโถ. กมฺมิยาติ สุงฺกฏฺฐาเน กมฺมิกา.

In the sixth: `paṭiyālokanti` means facing the sunlight; the meaning is the western direction. `Kammiyāti` means officials at the toll station.

๔๐๙. ราชานํ วา เถยฺยํ คจฺฉนฺตีติ ราชานํ วา เถเนตฺวา วญฺเจตฺวา รญฺโญ สนฺตกํ กิญฺจิ คเหตฺวา อิทานิ น ตสฺส ทสฺสามาติ คจฺฉนฺติ.

`Rājānaṃ vā theyyaṃ gacchantīti` means: having stolen from or deceived the king, and having taken something belonging to the king, they go away thinking, “Now we will not give it to him.”

๔๑๑. วิสงฺเกเตนาติ กาลวิสงฺเกเตน ทิวสวิสงฺเกเตน จ คจฺฉโต อนาปตฺติ. มคฺควิสงฺเกเตน ปน อฏวิวิสงฺเกเตน วา อาปตฺติเยว. เสสเมตฺถ ภิกฺขุนิวคฺเค วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานตฺถเมว. เถยฺยสตฺถสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

6. `Visaṅketenāti`: For one who goes due to a mistake regarding the time or a mistake regarding the day, there is no offense. However, for one who goes due to a mistake regarding the path or a mistake regarding the forest, there is indeed an offense. The rest here has a clear meaning because the method has been stated in the Bhikkhunīvagga. The origination of the training rule on travelling with a caravan of thieves: it arises from body and mind, and from body, speech, and mind; it is an action, a release through perception, intentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, of three consciousnesses, and of three feelings.

เถยฺยสตฺถสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

407. The Sixth Training Rule on a Caravan of Thieves.

๗. สํวิธานสิกฺขาปทวณฺณนา

409. Explanation of the Training Rule on Making an Agreement

๔๑๒. สตฺตเม – ปธูเปนฺโต นิสีทีติ ปชฺฌายนฺโต อตฺตานํเยว ปริภาสนฺโต นิสีทิ. นายฺโย โส ภิกฺขุ มํ นิปฺปาเตสีติ อยฺโย อยํ ภิกฺขุ มํ น นิกฺขาเมสิ; น มํ คเหตฺวา อคมาสีติ อตฺโถ. เสสเมตฺถ ภิกฺขุนิยา สทฺธึ สํวิธานสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

412. In the seventh: `padhūpento nisīdīti` means he sat brooding and reproaching himself. `Nāyyo maṃ so bhikkhu nipphātesīti` means this venerable monk did not make me leave; the meaning is, he did not take me and go. The rest here should be understood in the same way as stated in the training rule on making an agreement with a nun, together with its origination and so on.

สํวิธานสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The seventh training rule is that on making an agreement.

๘. อริฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Training Rule Concerning Ariṭṭha

๔๑๗. อฏฺฐเม [Pg.138] – คทฺเธ พาธยึสูติ คทฺธพาธิโน; คทฺธพาธิโน ปุพฺพปุริสา อสฺสาติ คทฺธพาธิปุพฺโพ, ตสฺส คทฺธพาธิปุพฺพสฺส คิชฺฌฆาตกกุลปฺปสุตสฺสาติ อตฺโถ.

417. In the eighth: `gaddhe bādhayiṃsūti` (they afflicted vultures), therefore they are called `gaddhabādhino` (vulture-afflicters). `Gaddhabādhino pubbapurisā assāti` (he has vulture-afflicter forefathers), therefore he is called `gaddhabādhipubbo`. The meaning of `tassa gaddhabādhipubbassa` is: of one descended from vulture-afflicter forefathers, born into a family of vulture-slayers.

สคฺคโมกฺขานํ อนฺตรายํ กโรนฺตีติ อนฺตรายิกา. เต กมฺมกิเลสวิปากอุปวาทอาณาวีติกฺกมวเสน ปญฺจวิธา. ตตฺถ ปญฺจานนฺตริยกมฺมา กมฺมนฺตรายิกา นาม. ตถา ภิกฺขุนีทูสกกมฺมํ, ตํ ปน โมกฺขสฺเสว อนฺตรายํ กโรติ, น สคฺคสฺส. นิยตมิจฺฉาทิฏฺฐิธมฺมา กิเลสนฺตรายิกา นาม. ปณฺฑกติรจฺฉานคตอุภโตพฺยญฺชนกานํ ปฏิสนฺธิธมฺมา วิปากนฺตรายิกา นาม. อริยูปวาทา อุปวาทนฺตรายิกา นาม, เต ปน ยาว อริเย น ขมาเปนฺติ ตาวเทว, น ตโต ปรํ. สญฺจิจฺจ อาปนฺนา อาปตฺติโย อาณาวีติกฺกมนฺตรายิกา นาม, ตาปิ ยาว ภิกฺขุภาวํ วา ปฏิชานาติ, น วุฏฺฐาติ วา น เทเสติ วา ตาวเทว, น ตโต ปรํ.

They are called obstructive states (`antarāyikā`) because they create an obstruction to the celestial worlds and liberation. They are of five kinds by way of action, defilement, result, reproach, and transgression of the command. Therein, the five actions with immediate result are called kamma-obstructions. Likewise, the act of corrupting a nun is an obstruction to liberation only, not to the celestial worlds. States of fixed wrong view are called defilement-obstructions. The rebirth-linking states of a eunuch, an animal, and one of both sexes are called result-obstructions. Slandering noble ones is called a reproach-obstruction, but only for as long as they do not get the noble ones to forgive them, not beyond that. Offenses intentionally incurred are called obstructions of transgressing the command; they too are so only as long as one acknowledges the state of a monk, and does not emerge from the offense, or does not confess it, not beyond that.

ตตฺรายํ ภิกฺขุ พหุสฺสุโต ธมฺมกถิโก เสสนฺตรายิเก ชานาติ, วินเย ปน อโกวิทตฺตา ปณฺณตฺติวีติกฺกมนฺตรายิเก น ชานาติ, ตสฺมา รโหคโต เอวํ จินฺเตสิ – ‘‘อิเม อาคาริกา ปญฺจ กามคุเณ ปริภุญฺชนฺตา โสตาปนฺนาปิ สกทาคามิโนปิ อนาคามิโนปิ โหนฺติ, ภิกฺขูปิ มนาปิกานิ จกฺขุวิญฺเญยฺยานิ รูปานิ ปสฺสนฺติ…เป… กายวิญฺเญยฺเย โผฏฺฐพฺเพ ผุสนฺติ, มุทุกานิ อตฺถรณปาวุรณาทีนิ ปริภุญฺชนฺติ, เอตํ สพฺพํ วฏฺฏติ. กสฺมา อิตฺถิรูปา…เป… อิตฺถิโผฏฺฐพฺพา เอว น วฏฺฏนฺติ, เอเตปิ วฏฺฏนฺตี’’ติ. เอวํ รเสน รสํ สํสนฺทิตฺวา สจฺฉนฺทราคปริโภคญฺจ นิจฺฉนฺทราคปริโภคญฺจ เอกํ กตฺวา ถูลวาเกหิ สทฺธึ อติสุขุมสุตฺตํ ฆเฏนฺโต วิย สาสเปน สทฺธึ สิเนรุํ อุปสํหรนฺโต วิย ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปาเทตฺวา ‘‘กึ ภควตา มหาสมุทฺทํ พนฺธนฺเตน วิย มหตา อุสฺสาเหน ปฐมปาราชิกํ ปญฺญตฺตํ, นตฺถิ เอตฺถ โทโส’’ติ สพฺพญฺญุตญฺญาเณน สทฺธึ ปฏิวิรุชฺฌนฺโต ภพฺพปุคฺคลานํ อาสํ ฉินฺทนฺโต ชินสฺส อาณาจกฺเก ปหารมทาสิ. เตนาห – ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามี’’ติอาทิ.

In this case, this monk was learned, a speaker of the Dhamma, and he knew the other obstructive states; however, being unskilled in the Vinaya, he did not know the obstructive states related to transgressing a regulation. Therefore, having gone to a secluded place, he thought thus: “These householders enjoy the five strands of sensual pleasure and yet become stream-enterers, once-returners, or non-returners. Monks, too, see pleasing forms cognizable by the eye… (and so on)... experience tangible objects cognizable by the body, and use soft floor-coverings, robes, and so on; all this is allowable. Why then are the forms of women… (and so on)... tangible objects that are women not allowable? These too are allowable.” Thus, comparing one taste with another, making enjoyment with sensual desire and enjoyment without sensual desire into one, like one joining a very fine thread with coarse hemp, or like one comparing Mount Sineru with a mustard seed, he gave rise to a wicked view and struck a blow against the Victor’s wheel of authority, opposing the knowledge of the Omniscient One and cutting off the aspiration of worthy individuals, thinking: “Why was the first Pārājika laid down by the Blessed One with such great effort, as if binding the great ocean? There is no fault in this.” Therefore, he said: “Thus do I understand the Dhamma taught by the Blessed One,” and so on.

อฏฺฐิกงฺกลูปมาติอาทิมฺหิ [Pg.139] อฏฺฐิกงฺกลูปมา อปฺปสฺสาทฏฺเฐน. มํสเปสูปมา พหุสาธารณฏฺเฐน. ติณุกฺกูปมา อนุทหนฏฺเฐน. องฺคารกาสูปมา มหาภิตาปนฏฺเฐน. สุปินกูปมา อิตฺตรปจฺจุปฏฺฐานฏฺเฐน. ยาจิตกูปมา ตาวกาลิกฏฺเฐน. รุกฺขผลูปมา สพฺพงฺคปจฺจงฺคปลิภญฺชนฏฺเฐน. อสิสูนูปมา อธิกุฏฺฏนฏฺเฐน. สตฺติสูลูปมา วินิวิชฺฌนฏฺเฐน. สปฺปสิรูปมา สาสงฺกสปฺปฏิภยฏฺเฐนาติ อยเมตฺถ สงฺเขโป. วิตฺถาโร ปน ปปญฺจสูทนิยํ มชฺฌิมฏฺฐกถายํ (ม. นิ. ๑.๒๓๔ อาทโย; ๒.๔๒ อาทโย) คเหตพฺโพ. เอวํ พฺยาโขติ เอวํ วิย โข. เสสเมตฺถ ปุพฺเพ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมว.

In `aṭṭhikaṅkalūpamāti` and so on: The simile of the skeleton is due to having little satisfaction. The simile of the piece of meat is due to being common to many. The simile of the grass torch is due to its nature of burning back. The simile of the pit of embers is due to its causing great heat. The simile of the dream is due to its momentary appearance. The simile of borrowed goods is due to its temporary nature. The simile of the fruit on a tree is due to its being a cause for the breaking of all one's limbs and parts. The simile of the butcher's block is due to its being a place for chopping. The simile of the spear and stake is due to its piercing through. The simile of the snake's head is due to its being associated with dread and danger. This is the summary here. The detailed explanation, however, should be taken from the Papañcasūdanī, the commentary to the Majjhima Nikāya. `Evaṃ byākhoti` means 'it is as if I know thus'. The rest here is clear, as the method has been stated before.

สมนุภาสนสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

The origination of the formal admonition: it arises from body, speech, and mind; it is non-action, a release through perception, intentional, a worldly fault, a bodily action, a verbal action, of unwholesome consciousness, and of painful feeling.

อริฏฺฐสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The eighth training rule is that concerning Ariṭṭha.

๙. อุกฺขิตฺตสมฺโภคสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Training Rule on Communion with a Suspended Person

๔๒๔-๕. นวเม – อกฏานุธมฺเมนาติ อนุธมฺโม วุจฺจติ อาปตฺติยา อทสฺสเน วา อปฺปฏิกมฺเม วา ปาปิกาย ทิฏฺฐิยา อปฺปฏินิสฺสคฺเค วา ธมฺเมน วินเยน สตฺถุสาสเนน อุกฺขิตฺตกสฺส อนุโลมวตฺตํ ทิสฺวา กตา โอสารณา; โส โอสารณสงฺขาโต อนุธมฺโม ยสฺส น กโต, อยํ อกฏานุธมฺโม นาม, ตาทิเสน สทฺธินฺติ อตฺโถ. เตเนวสฺส ปทภาชเน ‘‘อกฏานุธมฺโม นาม อุกฺขิตฺโต อโนสาริโต’’ติ วุตฺตํ.

In the ninth: In the phrase `akaṭānudhammena`, `anudhamma` refers to the reinstatement performed after seeing the conforming conduct of a monk who has been suspended in accordance with the Dhamma, the Vinaya, and the Teacher’s instruction, for not seeing an offense, or for not making amends, or for not abandoning a wicked view. For whomever that `anudhamma`, known as reinstatement, has not been performed, he is called `akaṭānudhammo`. The meaning is 'with such a one.' For that very reason, in its word analysis, it is stated: '`Akaṭānudhammo` means one who has been suspended and not reinstated.'

เทติ วา ปฏิคฺคณฺหาติ วาติ เอกปโยเคน พหุมฺปิ ททโต วา คณฺหโต วา เอกํ ปาจิตฺติยํ. วิจฺฉินฺทิตฺวา วิจฺฉินฺทิตฺวา เทนฺตสฺส จ คณฺหนฺตสฺส จ ปโยคคณนาย ปาจิตฺติยานิ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

Regarding 'gives or receives': for one who gives or receives even many things with a single effort, there is one pācittiya offense. For one who gives and for one who receives, having interrupted the act again and again, there are pācittiya offenses according to the count of efforts. The rest here is self-evident. It has a threefold origin: it is an action, is exempt from perception, is intentional, is a transgression by formulation, is a bodily action and a verbal action, arises from three kinds of consciousness, and is accompanied by three kinds of feeling.

อุกฺขิตฺตสมฺโภคสิกฺขาปทํ นวมํ.

The ninth training rule on communion with a suspended person.

๑๐. กณฺฏกสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Training Rule concerning Kaṇṭaka

๔๒๘. ทสเม [Pg.140] – ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนนฺติ อริฏฺฐสฺส วิย เอตสฺสาปิ อโยนิโส อุมฺมุชฺชนฺตสฺส อุปฺปนฺนํ. นาเสตูติ เอตฺถ ติวิธา นาสนา – สํวาสนาสนา, ลิงฺคนาสนา, ทณฺฑกมฺมนาสนาติ. ตตฺถ อาปตฺติยา อทสฺสนาทีสุ อุกฺเขปนา สํวาสนาสนา นาม. ‘‘ทูสโก นาเสตพฺโพ (ปารา. ๖๖) เมตฺติยํ ภิกฺขุนึ นาเสถา’’ติ (ปารา. ๓๘๔) อยํ ลิงฺคนาสนา นาม. ‘‘อชฺชตคฺเค เต อาวุโส สมณุทฺเทส น เจว โส ภควา สตฺถา อปทิสิตพฺโพ’’ติ อยํ ทณฺฑกมฺมนาสนา นาม. อยํ อิธ อธิปฺเปตา. เตนาห – ‘‘เอวญฺจ ปน ภิกฺขเว นาเสตพฺโพ…เป… วินสฺสา’’ติ. ตตฺถ จราติ คจฺฉ. ปิเรติ ปร อมามก. วินสฺสาติ นสฺส; ยตฺถ เต น ปสฺสาม, ตตฺถ คจฺฉาติ.

428. In the tenth: 'A view has arisen' means that for this monk Kaṇṭaka also, like for Ariṭṭha, a wrong view has arisen as he emerges unwisely. In 'should be banished,' banishment is of three kinds: banishment from communion, banishment of the emblem, and banishment by punitive act. Among these, expulsion for reasons such as not seeing an offense is called banishment from communion. 'The corrupting novice should be banished,' and 'Banish the bhikkhunī Mettiyā'—this is called banishment of the emblem. 'From today onwards, friend novice, you should not refer to the Blessed One as the Teacher'—this is called banishment by punitive act. This last one is intended here. Therefore, the Blessed One said: 'And thus, monks, he should be banished... perish.' Therein, 'cara' means 'go away.' 'Pira' means 'you outsider, you who are not mine.' 'Vinassa' means 'perish; go to a place where we do not see you.'

๔๒๙. อุปลาเปยฺยาติ สงฺคณฺเหยฺย. อุปฏฺฐาเปยฺยาติ เตน อตฺตโน อุปฏฺฐานํ การาเปยฺย. เสสํ อริฏฺฐสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

429. 'Upalāpeyya' means one might win him over. 'Upaṭṭhāpeyya' means one might have him attend upon oneself. The rest should be understood in the same way as stated in the training rule concerning Ariṭṭha, together with the origins and so on.

กณฺฏกสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The tenth training rule, concerning Kaṇṭaka.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน สปฺปาณกวคฺโค สตฺตโม.

The seventh chapter, the Sappāṇaka Chapter, is completed in the order of the commentary.

๘. สหธมฺมิกวคฺโค

8. The Sahadhammika Chapter

๑. สหธมฺมิกสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the Sahadhammika Training Rule

๔๓๔. สหธมฺมิกวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – เอตสฺมึ สิกฺขาปเทติ เอตสฺมึ สิกฺขาปเท ยํ วุตฺตํ, ตํ น ตาว สิกฺขิสฺสามิ. อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ ปน วาจาย วาจาย อาปตฺติ เวทิตพฺพา. สิกฺขมาเนน ภิกฺขเว ภิกฺขุนาติ โอวาทํ สิรสา สมฺปฏิจฺฉิตฺวา สิกฺขิตุกาเมเนว หุตฺวา อาชานิตพฺพญฺเจว ปุจฺฉิตพฺพญฺจ อุปปริกฺขิตพฺพญฺจ. เสสเมตฺถ ทุพฺพจสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว ปทตฺถโต เวทิตพฺพํ. วินิจฺฉยโต อุตฺตานเมว.

434. In the first training rule of the Sahadhammika Chapter: 'In this training rule' means: in this training rule, whatever has been stated, 'I will not train in that for now.' Regarding 'an offense of pācittiya is incurred,' in this context an offense should be understood for each utterance. 'By a monk who is training, monks' means that, having accepted the instruction with bowed head and being one who desires to train, one should know, inquire, and investigate. The rest here should be understood in terms of meaning according to the method stated in the Dubbaca training rule. The judgment is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has a threefold origin; it is an action, not released by perception, intentional, blameworthy in the world, a bodily action, a verbal action, from an unwholesome mind, and with a painful feeling.

สหธมฺมิกสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The first training rule on Those Who Share the Dhamma.

๒. วิเลขนสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Training Rule on Scratching.

๔๓๘. ทุติเย [Pg.141] – วินยกถํ กเถตีติ วินยกถา นาม กปฺปิยากปฺปิยอาปตฺตานาปตฺติสํวรปหานปฏิสํยุตฺตกถา, ตํ กเถติ. วินยสฺส วณฺณํ ภาสตีติ วินยสฺส วณฺโณ นาม ปญฺจนฺนมฺปิ สตฺตนฺนมฺปิ อาปตฺติกฺขนฺธานํ วเสน มาติกํ นิกฺขิปิตฺวา ปทภาชเนน วณฺณนา, ตํ ภาสติ. วินยปริยตฺติยา วณฺณํ ภาสตีติ วินยํ ปริยาปุณนฺตานํ วินยปริยตฺติมูลกํ วณฺณํ คุณํ อานิสํสํ ภาสติ. วินยธโร หิ วินยปริยตฺติมูลเก ปญฺจานิสํเส ฉานิสํเส สตฺตานิสํเส อฏฺฐานิสํเส นวานิสํเส ทสานิสํเส เอกาทสานิสํเส จ ลภติ เต สพฺเพ ภาสตีติ อตฺโถ. กตเม ปญฺจานิสํเส ลภตีติ? อตฺตโน สีลกฺขนฺธสุคุตฺติอาทิเก. วุตฺตญฺเหตํ –

438. In the second: 'speaking about the Vinaya' means a discussion connected with what is allowable and unallowable, offenses and non-offenses, restraint and abandoning; he speaks about that. 'Praising the Vinaya' means an explanation by way of word-division, having laid down the matrix according to the five or seven aggregates of offenses; he speaks about that. 'Praising the learning of the Vinaya' means he speaks of the praise, qualities, and benefits rooted in the learning of the Vinaya for those who are learning the Vinaya. Indeed, a Vinaya-holder obtains five, six, seven, eight, nine, ten, and eleven benefits rooted in the learning of the Vinaya; he speaks of all these—this is the meaning. What are the five benefits he obtains? Such as the well-guardedness of his own aggregate of virtue. For it has been said:

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา วินยธเร ปุคฺคเล – อตฺตโน สีลกฺขนฺโธ สุคุตฺโต โหติ สุรกฺขิโต, กุกฺกุจฺจปกตานํ ปฏิสรณํ โหติ, วิสารโท สงฺฆมชฺเฌ โวหรติ, ปจฺจตฺถิเก สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคณฺหาติ, สทฺธมฺมฏฺฐิติยา ปฏิปนฺโน โหตี’’ติ (ปริ. ๓๒๕).

"Monks, there are these five benefits for a person who is a Vinaya-holder: his own aggregate of virtue is well-guarded and well-protected; he is a refuge for those afflicted by scruples; he speaks confidently in the midst of the Saṅgha; he restrains adversaries well in accordance with the Dhamma; and he is practicing for the stability of the true Dhamma."

กถมสฺส อตฺตโน สีลกฺขนฺโธ สุคุตฺโต โหติ สุรกฺขิโต? อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปชฺชนฺโต ฉหากาเรหิ อาปชฺชติ – อลชฺชิตา, อญฺญาณตา, กุกฺกุจฺจปกตตา, อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตา, กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญิตา, สติสมฺโมสาติ.

How is his own aggregate of virtue well-guarded and well-protected? Here, a certain bhikkhu incurs an offense in six ways: through shamelessness, through ignorance, through being overcome by scruples, through perceiving what is unallowable as allowable, through perceiving what is allowable as unallowable, and through loss of mindfulness.

กถํ อลชฺชิตาย อาปตฺตึ อาปชฺชติ? อกปฺปิยภาวํ ชานนฺโตเยว มทฺทิตฺวา วีติกฺกมํ กโรติ. วุตฺตมฺปิ เจตํ –

How does one incur an offense through shamelessness? Knowing it is unallowable, one transgresses by trampling upon the rule. And this has been said:

‘‘สญฺจิจฺจ อาปตฺตึ อาปชฺชติ, อาปตฺตึ ปริคูหติ;

อคติคมนญฺจ คจฺฉติ, เอทิโส วุจฺจติ อลชฺชิปุคฺคโล’’ติ. (ปริ. ๓๕๙);

"One deliberately incurs an offense, one conceals the offense; and one goes to a wrong course—such a one is called a shameless person."

กถํ อญฺญาณตาย อาปชฺชติ? อญฺญาณปุคฺคโล หิ มนฺโท โมมูโห กตฺตพฺพากตฺตพฺพํ อชานนฺโต อกตฺตพฺพํ กโรติ, กตฺตพฺพํ วิราเธติ; เอวํ อญฺญาณตาย อาปชฺชติ.

How does one incur an offense through ignorance? An ignorant person, being dull and very bewildered, not knowing what should and should not be done, does what should not be done and omits what should be done. Thus, one incurs an offense through ignorance.

กถํ [Pg.142] กุกฺกุจฺจปกตตาย อาปชฺชติ? กปฺปิยากปฺปิยํ นิสฺสาย กุกฺกุจฺเจ อุปฺปนฺเน วินยธรํ ปุจฺฉิตฺวา กปฺปิยญฺเจ กตฺตพฺพํ สิยา, อกปฺปิยญฺเจ น กตฺตพฺพํ, อยํ ปน ‘‘วฏฺฏตี’’ติ มทฺทิตฺวา วีติกฺกมติเยว; เอวํ กุกฺกุจฺจปกตตาย อาปชฺชติ.

How does one incur an offense through being overcome by scruples? When a scruple arises concerning what is allowable and unallowable, one should ask a Vinaya-holder; if it is allowable, it should be done, and if it is unallowable, it should not be done. This person, however, thinking, 'It is allowable,' tramples upon the rule and transgresses. Thus, one incurs an offense through being overcome by scruples.

กถํ อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชติ? อจฺฉมํสํ สูกรมํสนฺติ ขาทติ, ทีปิมํสํ มิคมํสนฺติ ขาทติ, อกปฺปิยโภชนํ กปฺปิยโภชนนฺติ ภุญฺชติ, วิกาเล กาลสญฺญาย ภุญฺชติ, อกปฺปิยปานกํ กปฺปิยปานกนฺติ ปิวติ; เอวํ อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชติ.

How does one incur an offense by perceiving the unallowable as allowable? One eats bear meat with the perception that it is pork; one eats leopard meat with the perception that it is deer meat; one consumes unallowable food with the perception that it is allowable food; one eats at the wrong time with the perception that it is the right time; one drinks an unallowable drink with the perception that it is an allowable drink. Thus, one incurs an offense by perceiving the unallowable as allowable.

กถํ กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชติ? สูกรมํสํ อจฺฉมํสนฺติ ขาทติ, มิคมํสํ ทีปิมํสนฺติ ขาทติ, กปฺปิยโภชนํ อกปฺปิยโภชนนฺติ ภุญฺชติ, กาเล วิกาลสญฺญาย ภุญฺชติ, กปฺปิยปานกํ อกปฺปิยปานกนฺติ ปิวติ; เอวํ กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญิตาย อาปชฺชติ.

How does one incur an offense by perceiving the allowable as unallowable? One eats pork with the perception that it is bear meat; one eats deer meat with the perception that it is leopard meat; one consumes allowable food with the perception that it is unallowable food; one eats at the proper time with the perception that it is the improper time; one drinks an allowable drink with the perception that it is an unallowable drink. Thus, one incurs an offense by perceiving the allowable as unallowable.

กถํ สติสมฺโมสาย อาปชฺชติ? สหเสยฺยจีวรวิปฺปวาสเภสชฺชจีวรกาลาติกฺกมนปจฺจยา อาปตฺติญฺจ สติสมฺโมสาย อาปชฺชติ; เอวมิเธกจฺโจ ภิกฺขุ อิเมหิ ฉหากาเรหิ อาปตฺตึ อาปชฺชติ.

How does one incur an offense through loss of mindfulness? One incurs an offense through loss of mindfulness due to causes such as sharing a sleeping place, being separated from one's robes, and allowing the time for medicines and robe-cloth to pass. Thus, here, a certain bhikkhu incurs an offense in these six ways.

วินยธโร ปน อิเมหิ ฉหากาเรหิ อาปตฺตึ นาปชฺชติ. กถํ ลชฺชิตาย นาปชฺชติ? โส หิ ‘‘ปสฺสถ โภ, อยํ กปฺปิยากปฺปิยํ ชานนฺโตเยว ปณฺณตฺติวีติกฺกมํ กโรตี’’ติ อิมํ ปรูปวาทํ รกฺขนฺโตปิ นาปชฺชติ; เอวํ ลชฺชิตาย นาปชฺชติ. สหสา อาปนฺนมฺปิ เทสนาคามินึ เทเสตฺวา วุฏฺฐานคามินิยา วุฏฺฐหิตฺวา สุทฺธนฺเต ปติฏฺฐาติ. ตโต –

A Vinaya-holder, however, does not incur an offense in these six ways. How does he not incur an offense through having a sense of shame? Indeed, while guarding against this accusation from others, "See, friends, this one, while knowing what is allowable and unallowable, commits a transgression of the precept," he does not incur an offense. Thus, he does not incur an offense through having a sense of shame. Even if he incurs an offense suddenly, having confessed a confessable offense, having risen from a rehabilitatable offense, he is established in purity. Therefore—

‘‘สญฺจิจฺจ อาปตฺตึ น อาปชฺชติ, อาปตฺตึ น ปริคูหติ;

อคติคมนญฺจ น คจฺฉติ, เอทิโส วุจฺจติ ลชฺชิปุคฺคโล’’ติ. (ปริ. ๓๕๙)

“One who does not intentionally incur an offense, does not conceal an offense, and does not go to wrong courses—such a one is called a conscientious person.”

อิมสฺมึ ลชฺชิภาเว ปติฏฺฐิโตว โหติ.

He is indeed established in this state of conscientiousness.

กถํ ญาณตาย นาปชฺชติ? โส หิ กปฺปิยากปฺปิยํ ชานาติ, ตสฺมา กปฺปิยเมว กโรติ, อกปฺปิยํ น กโรติ; เอวํ ญาณตาย นาปชฺชติ.

How does he not incur an offense through knowledge? Indeed, he knows what is allowable and unallowable; therefore, he does only what is allowable and does not do what is unallowable. Thus, he does not incur an offense through knowledge.

กถํ อกุกฺกุจฺจปกตตาย นาปชฺชติ? โส หิ กปฺปิยากปฺปิยํ นิสฺสาย กุกฺกุจฺเจ อุปฺปนฺเน วตฺถุํ โอโลเกตฺวา มาติกํ ปทภาชนํ อนฺตราปตฺตึ [Pg.143] อาปตฺตึ อนาปตฺติญฺจ โอโลเกตฺวา กปฺปิยญฺเจ โหติ กโรติ, อกปฺปิยญฺเจ น กโรติ; เอวํ อกุกฺกุจฺจปกตตาย นาปชฺชติ.

How does he not incur an offense through not being overcome by scruples? When a scruple arises concerning what is allowable and unallowable, he examines the basis, the matrix, the word-division, intermediate offenses, offenses, and non-offenses; if it is allowable, he does it; if it is unallowable, he does not do it. Thus, he does not incur an offense through not being overcome by scruples.

กถํ อกปฺปิยาทิสญฺญิตาย นาปชฺชติ? โส หิ กปฺปิยากปฺปิยํ ชานาติ, ตสฺมา อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญี น โหติ, กปฺปิเย อกปฺปิยสญฺญี น โหติ; สุปฺปติฏฺฐิตา จสฺส สติ โหติ, อธิฏฺฐาตพฺพํ อธิฏฺเฐติ, วิกปฺเปตพฺพํ วิกปฺเปติ. อิติ อิเมหิ ฉหากาเรหิ อาปตฺตึ นาปชฺชติ. อาปตฺตึ อนาปชฺชนฺโต อขณฺฑสีโล โหติ ปริสุทฺธสีโล; เอวมสฺส อตฺตโน สีลกฺขนฺโธ สุคุตฺโต โหติ สุรกฺขิโต.

How does one not incur an offense through perception of the unallowable, and so on? For he knows what is allowable and unallowable; therefore, he is not one who perceives the unallowable as allowable, nor is he one who perceives the allowable as unallowable. And his mindfulness is well-established; he determines what should be determined, and he makes a formal disposal of what should be formally disposed of. Thus, in these six ways, he does not incur an offense. Not incurring an offense, he is of unbroken virtue, of perfectly pure virtue. In this way, his own aggregate of virtue is well-guarded and well-protected.

กถํ กุกฺกุจฺจปกตานํ ปฏิสรณํ โหติ? ติโรรฏฺเฐสุ ติโรชนปเทสุ จ อุปฺปนฺนกุกฺกุจฺจา ภิกฺขู ‘‘อสุกสฺมึ กิร วิหาเร วินยธโร วสตี’’ติ ทูรโตปิ ตสฺส สนฺติกํ อาคนฺตฺวา กุกฺกุจฺจํ ปุจฺฉนฺติ, โส เตหิ กตสฺส กมฺมสฺส วตฺถุํ โอโลเกตฺวา อาปตฺตานาปตฺติครุกลหุกาทิเภทํ สลฺลกฺเขตฺวา เทสนาคามินึ เทสาเปตฺวา วุฏฺฐานคามินิยา วุฏฺฐาเปตฺวา สุทฺธนฺเต ปติฏฺฐาเปติ; เอวํ กุกฺกุจฺจปกตานํ ปฏิสรณํ โหติ.

How is he a refuge for those beset by scruples? Monks in other countries and other districts for whom scruples have arisen, hearing, “A Vinaya-expert, it is said, lives in such-and-such a monastery,” come to him even from afar and ask about their scruples. He, having examined the grounds of the deed they have done and having noted the distinctions of offense, no-offense, serious, light, and so on, has them confess a confessable offense, raises them from a rehabilitating offense, and establishes them in purity. In this way, he is a refuge for those beset by scruples.

วิสารโท สงฺฆมชฺเฌ โวหรตีติ อวินยธรสฺส หิ สงฺฆมชฺเฌ กเถนฺตสฺส ภยํ สารชฺชํ โอกฺกมติ, วินยธรสฺส ตํ น โหติ. กสฺมา? ‘‘เอวํ กเถนฺตสฺส โทโส โหติ; เอวํ น โทโส’’ติ ญตฺวา กถนโต.

He speaks confidently in the midst of the Saṅgha. Indeed, for one who is not a Vinaya-expert, when speaking in the midst of the Saṅgha, fear and timidity overcome him; but for a Vinaya-expert, this is not so. Why? Because he speaks knowing, “Speaking in this way, there is a fault; speaking in that way, there is no fault.”

ปจฺจตฺถิเก สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคณฺหาตีติ เอตฺถ ทฺวิธา ปจฺจตฺถิกา นาม – อตฺตปจฺจตฺถิกา จ สาสนปจฺจตฺถิกา จ. ตตฺถ เมตฺติยภุมฺมชกา จ ภิกฺขู วฑฺโฒ จ ลิจฺฉวี อมูลเกน อนฺติมวตฺถุนา โจเทสุํ, อิเม อตฺตปจฺจตฺถิกา นาม. เย วา ปนญฺเญปิ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา, สพฺเพ เต อตฺตปจฺจตฺถิกา. วิปรีตทสฺสนา ปน อริฏฺฐภิกฺขุกณฺฏกสามเณรเวสาลิกวชฺชิปุตฺตกา ปรูปหารอญฺญาณกงฺขาปรวิตรณาทิวาทา มหาสงฺฆิกาทโย จ อพุทฺธสาสนํ ‘‘พุทฺธสาสน’’นฺติ วตฺวา กตปคฺคหา สาสนปจฺจตฺถิกา นาม. เต สพฺเพปิ สหธมฺเมน สการเณน วจเนน ยถา ตํ อสทฺธมฺมํ ปติฏฺฐาเปตุํ น สกฺโกนฺติ, เอวํ สุนิคฺคหิตํ กตฺวา นิคฺคณฺหาติ.

Regarding the phrase, 'He well restrains adversaries in accordance with what is right': Adversaries are of two kinds: personal adversaries and adversaries of the Dispensation. Among them, the Mettiya and Bhummajaka monks, and Vaḍḍha the Licchavi, who accused the Buddha with a groundless charge concerning a final offense—these are called personal adversaries. And any others who are immoral and of evil character, all of them are personal adversaries. But those of wrong view—such as the monk Ariṭṭha, the novice Kaṇṭaka, the Vajjiputtakas of Vesālī, the Mahāsaṅghikas, and others who hold views such as `parūpahāra`, `aññāṇa`, `kaṅkhā`, `paravitaraṇā`—who, having championed a non-teaching of the Buddha, declare it to be the Buddha's teaching, are called adversaries of the Dispensation. He restrains all of them with speech that is righteous and reasoned, having subdued them so well that they are unable to establish that false doctrine.

สทฺธมฺมฏฺฐิติยา [Pg.144] ปฏิปนฺโน โหตีติ เอตฺถ ปน ติวิโธ สทฺธมฺโม ปริยตฺติปฏิปตฺติอธิคมวเสน. ตตฺถ เตปิฏกํ พุทฺธวจนํ ปริยตฺติสทฺธมฺโม นาม. เตรส ธุตงฺคคุณา จุทฺทส ขนฺธกวตฺตานิ ทฺเวอสีติ มหาวตฺตานีติ อยํ ปฏิปตฺติสทฺธมฺโม นาม. จตฺตาโร มคฺคา จ ผลานิ จาติ อยํ อธิคมสทฺธมฺโม นาม.

Furthermore, in the phrase 'one is practicing for the stability of the good Dhamma,' the good Dhamma is threefold: by way of study, practice, and attainment. Therein, the word of the Buddha, which is the Tipiṭaka, is called the good Dhamma of study. The thirteen ascetic qualities, the fourteen Khandhaka duties, and the eighty-two major duties—this is called the good Dhamma of practice. The four paths and the four fruits—this is called the good Dhamma of attainment.

ตตฺถ เกจิ เถรา ‘‘โย โว, อานนฺท, มยา ธมฺโม จ วินโย จ เทสิโต ปญฺญตฺโต, โส โว มมจฺจเยน สตฺถา’’ติ (ที. นิ. ๒.๒๑๖) อิมินา สุตฺเตน ‘‘สาสนสฺส ปริยตฺติ มูล’’นฺติ วทนฺติ. เกจิ เถรา ‘‘อิเม จ สุภทฺท ภิกฺขู สมฺมา วิหเรยฺยุํ, อสุญฺโญ โลโก อรหนฺเตหิ อสฺสา’’ติ (ที. นิ. ๒.๒๑๔) อิมินา สุตฺเตน ‘‘สาสนสฺส ปฏิปตฺติมูล’’นฺติ วตฺวา ‘‘ยาว ปญฺจ ภิกฺขู สมฺมา ปฏิปนฺนา สํวิชฺชนฺติ, ตาว สาสนํ ฐิตํ โหตี’’ติ อาหํสุ. อิตเร ปน เถรา ปริยตฺติยา อนฺตรหิตาย สุปฺปฏิปนฺนสฺสปิ ธมฺมาภิสมโย นตฺถี’’ติ อาหํสุ. สเจ ปญฺจ ภิกฺขู จตฺตาริ ปาราชิกานิ รกฺขณกา โหนฺติ, เต สทฺเธ กุลปุตฺเต ปพฺพาเชตฺวา ปจฺจนฺติเม ชนปเท อุปสมฺปาเทตฺวา ทสวคฺคํ คณํ ปูเรตฺวา มชฺฌิเม ชนปเทปิ อุปสมฺปทํ กริสฺสนฺติ, เอเตนุปาเยน วีสติวคฺคคณํ สงฺฆํ ปูเรตฺวา อตฺตโนปิ อพฺภานกมฺมํ กตฺวา สาสนํ วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ คมยิสฺสนฺติ. เอวมยํ วินยธโร ติวิธสฺสาปิ สทฺธมฺมสฺส จิรฏฺฐิติยา ปฏิปนฺโน โหตีติ เอวมยํ วินยธโร อิเม ตาว ปญฺจานิสํเส ปฏิลภตีติ เวทิตพฺโพ.

Therein, some elders, with reference to the sutta, “Ānanda, the Dhamma and Vinaya that I have taught and laid down for you, that will be your teacher after my passing,” say, “The study is the root of the Dispensation.” Some elders, having said with reference to the sutta, “And if these monks, Subhadda, were to live rightly, the world would not be empty of Arahants,” that “Practice is the root of the Dispensation,” then stated, “As long as five monks who are practicing rightly exist, for that long the Dispensation is established.” But other elders stated, “When the study has disappeared, even for one who is well-practiced, there is no attainment of the Dhamma.” If there are five monks who are protectors of the four Pārājikas, they, having given the going-forth to faithful sons of good families and having given the higher ordination in the border regions, having completed a chapter of ten, will also perform the higher ordination in the middle country. By this method, having completed a Sangha with a chapter of twenty, and having performed the act of rehabilitation for themselves, they will cause the Dispensation to go to growth, increase, and abundance. Thus, this Vinaya-expert is one who practices for the long-lasting stability of the threefold good Dhamma. Thus, it should be understood that this Vinaya-expert, first of all, obtains these five benefits.

กตเม ฉ อานิสํเส ลภตีติ? ตสฺสาเธยฺโย อุโปสโถ, ปวารณา, สงฺฆกมฺมํ, ปพฺพชฺชา, อุปสมฺปทา, นิสฺสยํ เทติ สามเณรํ อุปฏฺฐาเปติ.

What six benefits does one obtain? The Uposatha is his prerogative; the Pavāraṇā is his prerogative; the Saṅghakamma is his prerogative; the going-forth and the higher ordination are his prerogative; he gives dependence; he has a novice attend upon him.

เย อิเม จาตุทฺทสิโก, ปนฺนรสิโก, สามคฺคิอุโปสโถ, สงฺเฆ อุโปสโถ, คเณ ปุคฺคเล อุโปสโถ, สุตฺตุทฺเทโส, ปาริสุทฺธิ, อธิฏฺฐานอุโปสโถติ นว อุโปสถา, สพฺเพ เต วินยธรายตฺตา.

These nine Uposathas—namely, the fourteenth-day Uposatha, the fifteenth-day Uposatha, the Uposatha of harmony, the Uposatha in a Saṅgha, the Uposatha in a group, the Uposatha by an individual, the recitation of the Sutta, the Uposatha of purity, and the Uposatha of determination—all of them are dependent on the Vinaya-expert.

ยาปิ จ อิมา จาตุทฺทสิกา ปนฺนรสิกา, สามคฺคิปวารณา, สงฺเฆ ปวารณา คเณ ปุคฺคเล ปวารณา, เตวาจิกา, ทฺเววาจิกา, สมานวสฺสิกา ปวารณาติ นว ปวารณาโย, ตาปิ วินยธรายตฺตา เอว, ตสฺส สนฺตกา, โส ตาสํ สามี.

And these nine Pavāraṇās—namely, the fourteenth-day Pavāraṇā, the fifteenth-day Pavāraṇā, the Pavāraṇā of harmony, the Pavāraṇā in a Saṅgha, the Pavāraṇā in a group, the Pavāraṇā by an individual, the three-speech Pavāraṇā, the two-speech Pavāraṇā, and the same-rains-residence Pavāraṇā—these too are indeed dependent on the Vinaya-expert. They are his property; he is their master.

ยานิปิ [Pg.145] อิมานิ อปโลกนกมฺมํ ญตฺติกมฺมํ ญตฺติทุติยกมฺมํ ญตฺติจตุตฺถกมฺมนฺติ จตฺตาริ สงฺฆกมฺมานิ, ตานิ วินยธรายตฺตานิ.

And these four formal acts of the Saṅgha—namely, the act carried out by informing, the act with a motion, the act with a motion and one announcement, and the act with a motion and three announcements—these also are dependent on the Vinaya-expert.

ยาปิ จายํ อุปชฺฌาเยน หุตฺวา กุลปุตฺตานํ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ กาตพฺพา, อยมฺปิ วินยธรายตฺตาว. น หิ อญฺโญ ทฺวิปิฏกธโรปิ เอตํ กาตุํ ลภติ. โส เอว นิสฺสยํ เทติ, สามเณรํ อุปฏฺฐาเปติ. อญฺโญ เนว นิสฺสยํ ทาตุํ ลภติ, น สามเณรํ อุปฏฺฐาเปตุํ. สามเณรูปฏฺฐานํ ปจฺจาสีสนฺโต ปน วินยธรสฺส สนฺติเก อุปชฺฌํ คาหาเปตฺวา วตฺตปฏิปตฺตึ สาทิตุํ ลภติ. เอตฺถ จ นิสฺสยทานญฺเจว สามเณรูปฏฺฐานญฺจ เอกมงฺคํ.

Furthermore, this going-forth and higher ordination that is to be given to sons of good families by one who has become a preceptor is also indeed dependent on the Vinaya-expert. For no other, not even one who is an expert in two Piṭakas, gets to do this. Only he gives dependence; only he has a novice attend upon him. Another gets neither to give dependence nor to have a novice attend upon him. However, one who desires the attendance of a novice, having had the preceptor accepted in the presence of a Vinaya-expert, gets to fulfill the duties and practices. And herein, the giving of dependence and having a novice attend are a single factor.

อิติ อิเมสุ ฉสุ อานิสํเสสุ เอเกน สทฺธึ ปุริมา ปญฺจ ฉ โหนฺติ, ทฺวีหิ สทฺธึ สตฺต, ตีหิ สทฺธึ อฏฺฐ, จตูหิ สทฺธึ นว, ปญฺจหิ สทฺธึ ทส, สพฺเพหิ เปเตหิ สทฺธึ เอกาทสาติ เอวํ วินยธโร ปุคฺคโล ปญฺจ ฉ สตฺต อฏฺฐ นว ทส เอกาทส จ อานิสํเส ลภตีติ เวทิตพฺโพ. เอวํ ภควา อิเม อานิสํเส ทสฺเสนฺโต วินยปริยตฺติยา วณฺณํ ภาสตีติ เวทิตพฺโพ.

Thus, among these six benefits, with one, the former five become six; with two, the former five become seven; with three, they become eight; with four, they become nine; with five, they become ten; and with all of them, the former five become eleven. Thus it should be understood that a person who is a Vinaya-expert obtains five, six, seven, eight, nine, ten, and eleven benefits. Thus it should be understood that the Blessed One, in pointing out these benefits, speaks in praise of the study of the Vinaya.

อาทิสฺส อาทิสฺสาติ ปุนปฺปุนํ ววตฺถเปตฺวา วิสุํ วิสุํ กตฺวา. อายสฺมโต อุปาลิสฺส วณฺณํ ภาสตีติ วินยปริยตฺตึ นิสฺสาย อุปาลิตฺเถรสฺส คุณํ ภาสติ โถเมติ ปสํสติ. กสฺมา? อปฺเปว นาม มม วณฺณนํ สุตฺวาปิ ภิกฺขู อุปาลิสฺส สนฺติเก วินยํ อุคฺคเหตพฺพํ ปริยาปุณิตพฺพํ มญฺเญยฺยุํ, เอวมิทํ สาสนํ อทฺธนิยํ ภวิสฺสติ, ปญฺจวสฺสสหสฺสานิ ปวตฺติสฺสตีติ.

The phrase 'pointing out, pointing out' means: having repeatedly determined, having made distinct and separate. The phrase 'he speaks in praise of the Venerable Upāli' means: on account of the study of the Vinaya, he speaks of, extols, and praises the qualities of the Elder Upāli. Why? So that perhaps, having heard my praise, the monks might think, 'The Vinaya should be learned and mastered in the presence of Upāli.' In this way, this Dispensation will be long-enduring; it will continue for five thousand years.

เตธ พหู ภิกฺขูติ เต อิมํ ภควโต วณฺณนํ สุตฺวา ‘‘อิเม กิรานิสํเส เนว สุตฺตนฺติกา น อาภิธมฺมิกา ลภนฺตี’’ติ ยถาปริกิตฺติตานิสํสาธิคเม อุสฺสาหชาตา พหู ภิกฺขู เถรา จ นวา จ มชฺฌิมา จ อายสฺมโต อุปาลิสฺส สนฺติเก วินยํ ปริยาปุณนฺตีติ อยเมตฺถ อตฺโถ. อิธาติ นิปาตมตฺตเมว.

The phrase 'Then many monks there' means: having heard this praise from the Blessed One, and thinking, 'It seems that neither those versed in the Suttas nor those versed in the Abhidhamma obtain these benefits,' many monks in whom enthusiasm had arisen for attaining the benefits as described—elders, newly-ordained monks, and those of middle standing—mastered the Vinaya in the presence of the Venerable Upāli. This is the meaning here. The word 'idha' ('here') is merely a particle.

๔๓๙-๔๐. อุทฺทิสฺสมาเนติ อาจริเยน อนฺเตวาสิกสฺส อุทฺทิสฺสมาเน, โส ปน ยสฺมา อาจริเย อตฺตโน รุจิยา อุทฺทิสนฺเต วา อาจริยํ ยาจิตฺวา [Pg.146] อนฺเตวาสิเกน อุทฺทิสาเปนฺเต วา โย นํ ธาเรติ, ตสฺมึ สชฺฌายํ กโรนฺเต วา อุทฺทิสฺสมาโน นาม โหติ, ตสฺมา ‘‘อุทฺทิสนฺเต วา อุทฺทิสาเปนฺเต วา สชฺฌายํ วา กโรนฺเต’’ติ ปทภาชนํ วุตฺตํ. ขุทฺทานุขุทฺทเกหีติ ขุทฺทเกหิ จ อนุขุทฺทเกหิ จ. ยาวเทวาติ เตสํ สํวตฺตนมริยาทปริจฺเฉทวจนํ. อิทํ วุตฺตํ โหติ – เอตานิ หิ เย อุทฺทิสนฺติ, อุทฺทิสาเปนฺติ สชฺฌายนฺติ วา, เตสํ ตาว สํวตฺตนฺติ ยาว ‘‘กปฺปติ นุ โข, น กปฺปติ นุ โข’’ติ กุกฺกุจฺจสงฺขาโต วิปฺปฏิสาโร วิเหสา วิจิกิจฺฉาสงฺขาโต มโนวิเลโข จ อุปฺปชฺชติเยว. อถ วา ยาวเทวาติ อติสยววตฺถาปนํ; ตสฺส สํวตฺตนฺตีติ อิมินา สมฺพนฺโธ, กุกฺกุจฺจาย วิเหสาย วิเลขาย อติวิย สํวตฺตนฺติเยวาติ วุตฺตํ โหติ. อุปสมฺปนฺนสฺส วินยํ วิวณฺเณตีติ อุปสมฺปนฺนสฺส สนฺติเก ตสฺส ตสฺมึ วิมตึ อุปฺปาเทตุกาโม วินยํ วิวณฺเณติ นินฺทติ ครหติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

439-40. When it is being recited: when it is being recited by a teacher to a resident pupil. Furthermore, since that Pātimokkha is called 'being recited' whether the teacher recites according to his own preference, or the resident pupil, having requested the teacher, has it recited, or when that monk who learns it is making a recitation—therefore, the word-analysis 'whether one recites, or has it recited, or makes a recitation' was spoken. By the minor and lesser-than-minor: by those that are minor and by those that are lesser-than-minor. Just so far as: this is a word defining the boundary for their arising. This is what is meant: for those who recite, have recited, or study these training rules, they conduce only so far as remorse, known as scrupulousness ('Is this allowable? Is this not allowable?'), vexation, and mental defilement, known as uncertainty, arise. Alternatively, 'just so far as' means establishing an extreme degree; its connection is with 'they conduce,' meaning it is said: they conduce exceedingly to scrupulousness, to vexation, and to defilement. Disparages the Vinaya to an ordained person: in the presence of an ordained person, wishing to cause doubt in him regarding that training rule, one disparages, censures, and reproaches the Vinaya. The rest here is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it is an action, is resolved by perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily and a verbal action, arises from an unwholesome state of mind, and is accompanied by painful feeling.

วิเลขนสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The second training rule, on causing mental defilement.

๓. โมหนสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Training Rule on Causing Delusion

๔๔๔. ตติเย – อนฺวทฺธมาสนฺติ อนุปฏิปาฏิยา อทฺธมาเส อทฺธมาเส; ยสฺมา ปน โส อุโปสถทิวเส อุทฺทิสิยติ, ตสฺมา ‘‘อนุโปสถิก’’นฺติ ปทภาชเน วุตฺตํ. อุทฺทิสฺสมาเนติ อุทฺทิสิยมาเน. ยสฺมา ปน โส ปาติโมกฺขุทฺเทสเก อุทฺทิสนฺเต อุทฺทิสิยมาโน นาม โหติ, ตสฺมา ‘‘อุทฺทิสนฺเต’’ติ ปทภาชเน วุตฺตํ. ยญฺจ ตตฺถ อาปตฺตึ อาปนฺโนติ ตสฺมึ อนาจาเร จิณฺเณ ยํ อาปตฺตึ อาปนฺโน. ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพติ อญฺญาเณน อาปนฺนตฺตา ตสฺสา อาปตฺติยา โมกฺโข นตฺถิ, ยถา ปน ธมฺโม จ วินโย จ ฐิโต, ตถา กาเรตพฺโพ. เทสนาคามินิญฺเจ อาปนฺโน โหติ, เทสาเปตพฺโพ, วุฏฺฐานคามินิญฺเจ, วุฏฺฐาเปตพฺโพติ อตฺโถ. สาธุกนฺติ สุฏฺฐุ. อฏฺฐึกตฺวาติ อตฺถิกภาวํ กตฺวา; อตฺถิโก หุตฺวาติ วุตฺตํ โหติ.

444. In the third: 'every half-month' means in sequence, every half-month. Because it is recited on the Uposatha day, it is therefore called 'anuposathika' in the word analysis. 'While it is being recited' means when it is being recited. Because when the reciter of the Pātimokkha is reciting it is called 'being recited' (uddisiyamāno), it is therefore stated as 'uddisante' (while he is reciting) in the word analysis. 'And whatever offense he has incurred therein' means whatever offense he has incurred by committing that misconduct. 'He should be dealt with according to the Dhamma' means that because the offense was incurred through ignorance, there is no release from that offense; rather, he should be dealt with according to how the Dhamma and Vinaya are established. If he has incurred an offense leading to confession, he should be made to confess; if it is one leading to rehabilitation, he should be made to undergo rehabilitation—this is the meaning. 'Properly' means well. 'Having paid attention' means having made it a matter of benefit, or it means having become one who sees the benefit.

๔๔๗. ธมฺมกมฺเมติอาทีสุ [Pg.147] โมหาโรปนกมฺมํ อธิปฺเปตํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

447. In 'a formal act according to the Dhamma' and so on, the act of imposing delusion is intended. The rest here is self-evident. It has three origins: it is an action, is resolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

โมหนสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The third training rule, on causing delusion.

๔. ปหารสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Training Rule on Striking

๔๔๙. จตุตฺเถ – ปหารํ เทนฺตีติ ‘‘อาวุโส ปีฐกํ ปญฺญเปถ, ปาทโธวนํ อาหรถา’’ติอาทีนิ วตฺวา ตถา อกโรนฺตานํ ปหารํ เทนฺติ.

449. In the fourth: 'they give a strike' means that after saying things such as, 'Friends, prepare a seat; bring water for washing the feet,' they give a strike to those who do not do so.

๔๕๑. ปหารํ เทติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ ปหริตุกามตาย ปหาเร ทินฺเน สเจปิ มรติ ปาจิตฺติยเมว. ปหาเรน หตฺโถ วา ปาโท วา ภิชฺชติ, สีสํ วา ภินฺนํ โหติ, ปาจิตฺติยเมว. ‘‘ยถายํ สงฺฆมชฺเฌ น วิโรจติ, ตถา นํ กโรมี’’ติ เอวํ วิรูปกรณาธิปฺปาเยน กณฺณํ วา นาสํ วา ฉินฺทติ, ทุกฺกฏํ.

451. 'If one gives a strike, it is an offense of pācittiya': Here, when a blow is given with the intent to strike, even if the person dies, it is only an offense of pācittiya. If a hand or foot is broken by the blow, or the head is split, it is only an offense of pācittiya. If one cuts off an ear or a nose with the intention of disfiguring, thinking, 'I will make him so that he does not shine in the midst of the Saṅgha,' it is an offense of dukkaṭa.

๔๕๒. อนุปสมฺปนฺนสฺสาติ คหฏฺฐสฺส วา ปพฺพชิตสฺส วา อิตฺถิยา วา ปุริสสฺส วา อนฺตมโส ติรจฺฉานคตสฺสาปิ ปหารํ เทติ, ทุกฺกฏํ. สเจ ปน รตฺตจิตฺโต อิตฺถึ ปหรติ, สงฺฆาทิเสโส.

452. 'To one not fully ordained' means: if one gives a strike to a householder or a renunciate, a woman or a man, or even to an animal, it is an offense of dukkaṭa. If, however, one strikes a woman with a mind full of lust, it is an offense of saṅghādisesa.

๔๕๓. เกนจิ วิเหฐิยมาโนติ มนุสฺเสน วา ติรจฺฉานคเตน วา วิเหฐิยมาโน. โมกฺขาธิปฺปาโยติ ตโต อตฺตโน โมกฺขํ ปตฺถยมาโน. ปหารํ เทตีติ กายกายปฏิพทฺธนิสฺสคฺคิยานํ อญฺญตเรน ปหารํ เทติ, อนาปตฺติ. สเจปิ อนฺตรามคฺเค โจรํ วา ปจฺจตฺถิกํ วา วิเหเฐตุกามํ ทิสฺวา ‘‘อุปาสก, เอตฺเถว ติฏฺฐ, มา อาคมี’’ติ วตฺวา วจนํ อนาทิยิตฺวา อาคจฺฉนฺตํ ‘‘คจฺฉ เร’’ติ มุคฺคเรน วา สตฺถเกน วา ปหริตฺวา ยาติ, โส เจ เตน ปหาเรน มรติ, อนาปตฺติเยว. วาฬมิเคสุปิ เอเสว นโย. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ ปนสฺส ปฐมปาราชิกสทิสานิ, อิทํ ปน ทุกฺขเวทนนฺติ.

453. 'Being harassed by someone' means being harassed by a human or an animal. 'With the intention of release' means desiring one's own release from that. 'Gives a strike' means: if one strikes with one's body, with something connected to the body, or with a projectile, there is no offense. Even if, on the road, having seen a thief or an enemy who intends to harass, one says, 'Lay follower, stay right there, do not come forward!' and, when that person comes forward without heeding these words, one strikes them with a club or a small knife to make them go away, saying, 'Go away, you!', even if that person dies from that blow, there is no offense at all. The same principle applies to fierce beasts. The rest here is self-evident. As for its origins and so forth, they are similar to those of the first pārājika; this one, however, is accompanied by painful feeling.

ปหารสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The fourth training rule, on striking.

๕. ตลสตฺติกสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Training Rule on Raising the Hand to Strike.

๔๕๔. ปญฺจเม [Pg.148] – ตลสตฺติกํ อุคฺคิรนฺตีติ ปหารทานาการํ ทสฺเสตฺวา กายมฺปิ กายปฏิพทฺธมฺปิ อุจฺจาเรนฺติ. เต ปหารสมุจฺจิตา โรทนฺตีติ เต ปหารปริจิตา ปุพฺเพปิ ลทฺธปหารตฺตา อิทานิ จ ปหารํ ทสฺสนฺตีติ มญฺญมานา โรทนฺตีติ อตฺโถ. ‘‘ปหารสฺส มุจฺจิตา’’ติปิ สชฺฌายนฺติ, ตตฺถ ‘‘ปหารสฺส ภีตา’’ติ อตฺโถ.

454. In the fifth training rule: 'They raise the hand like a spear' means that having shown the manner of giving a blow, they raise either the body or a weapon connected to the body. 'They, being accustomed to blows, cry' means: those young monks, being familiar with being struck, and because they have received blows before, cry, thinking, 'And now they are about to give a blow.' This is the meaning. They also recite, 'Pahārassa muccitā,' where the meaning is 'afraid of a blow'.

๔๕๗. อุคฺคิรติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ สเจ อุคฺคิริตฺวา วิรทฺโธ ปหารํ เทติ, อวสฺสํ ธาเรตุํ อสกฺโกนฺตสฺส ปหาโร สหสา ปตติ, น ปหริตุกามตาย ทินฺนตฺตา ทุกฺกฏํ. เตน ปหาเรน หตฺถาทีสุ ยํกิญฺจิ ภิชฺชติ, ทุกฺกฏเมว.

457. Herein 'For raising, there is an offense of pācittiya': If, having raised it, one gives a blow erroneously, or if a blow falls suddenly from one who is unable to restrain it, it is a dukkaṭa offense because it was given without the desire to strike. If by that blow any limb whatsoever, such as a hand, is broken, it is only a dukkaṭa.

๔๕๘. โมกฺขาธิปฺปาโย ตลสตฺติกํ อุคฺคิรตีติ เอตฺถ ปุพฺเพ วุตฺเตสุ วตฺถูสุ ปุริมนเยเนว ตลสตฺติกํ อุคฺคิรนฺตสฺส อนาปตฺติ. สเจปิ วิรชฺฌิตฺวา ปหารํ เทติ, อนาปตฺติเยว. เสสํ ปุริมสทิสเมว สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

458. Herein 'One with the intention of release raises the hand like a spear': In the cases mentioned previously, for one who raises the hand like a spear according to the prior method, there is no offense. Even if, having erred, one gives a blow, there is still no offense. The rest, together with the origination and so forth, is the same as the preceding.

ตลสตฺติกสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The fifth training rule: On Raising the Hand to Strike.

๖. อมูลกสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Training Rule on Groundless Accusation.

๔๕๙. ฉฏฺเฐ – อนุทฺธํเสนฺตีติ เต กิร สยํ อากิณฺณโทสตฺตา ‘‘เอวํ ภิกฺขู อมฺเห เนว โจเทสฺสนฺติ, น สาเรสฺสนฺตี’’ติ อตฺตปริตฺตาณํ กโรนฺตา ปฏิกจฺเจว ภิกฺขู อมูลเกน สงฺฆาทิเสเสน โจเทนฺติ. เสสเมตฺถ เตรสกมฺหิ อมูลกสิกฺขาปเท วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมว.

459. In the sixth training rule: 'They accuse' means: it is said that those monks, because they themselves have abundant faults, wishing to protect themselves, think, 'Thus, the monks will neither accuse us nor remind us of our faults,' and so they preemptively accuse the monks with a groundless Saṅghādisesa offense. The rest here is clear, as it follows the method stated in the Amūlaka training rule in the Saṅghādisesa chapter.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It arises from three sources. It is an action, not absolved by perception, intentional, blameworthy in the world, a bodily action, a verbal action, arises from unwholesome consciousness, and is accompanied by painful feeling.

อมูลกสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The sixth training rule: On Groundless Accusation.

๗. สญฺจิจฺจสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Training Rule on Intentionally Causing Vexation.

๔๖๔. สตฺตเม – อุปทหนฺตีติ อุปฺปาเทนฺติ. กุกฺกุจฺจํ อุปทหติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ วาจาย วาจาย อาปตฺติ. อนุปสมฺปนฺนสฺสาติ สามเณรสฺส[Pg.149]. มาตุคาเมน สทฺธึ รโห มญฺเญ ตยา นิสินฺนํ นิปนฺนํ ภุตฺตํ ปีตํ, สงฺฆมชฺเฌ อิทญฺจิทญฺจ กตนฺติอาทินา นเยน กุกฺกุจฺจํ อุปทหติ, วาจาย วาจาย ทุกฺกฏํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิปิ อมูลกสทิสาเนวาติ.

464. In the seventh training rule: 'They cause vexation' means they produce it. 'For causing vexation, there is an offense of pācittiya' means there is an offense for every single utterance. 'For one not fully ordained' means towards a novice. If one causes vexation by such means as saying: 'I think you were sitting or lying down with a woman in a secluded place'; 'I think you have eaten'; 'I think you have drunk'; 'In the midst of the Saṅgha, you did such-and-such,' there is a dukkaṭa offense for every single utterance. The rest here is clear. The origination and so forth are also similar to that for the groundless accusation rule.

สญฺจิจฺจสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The seventh training rule: On Intentionally Causing Vexation.

๘. อุปสฺสุติสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Training Rule on Eavesdropping.

๔๗๑. อฏฺฐเม – อธิกรณชาตานนฺติ เอเตหิ ภณฺฑนาทีหิ อุปฺปนฺนวิวาทาธิกรณานํ. อุปสฺสุตินฺติ สุติสมีปํ; ยตฺถ ฐตฺวา สกฺกา โหติ เตสํ วจนํ โสตุํ, ตตฺถาติ อตฺโถ. คจฺฉติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ ปทวาเร ปทวาเร ทุกฺกฏํ. มนฺเตนฺตนฺติ อญฺเญน สทฺธึ อญฺญสฺมึ มนฺตยมาเน; ‘‘มนฺเตนฺเต’’ติ วา ปาโฐ, อยเมวตฺโถ.

471. In the eighth training rule: 'those for whom a legal issue has arisen' means those for whom a legal issue of dispute has arisen from these quarrels and so forth. 'Eavesdropping' means proximity to what is heard; that is, in that place where, having stood, it is possible to hear their words. Herein, regarding 'he incurs an offense of wrong-doing,' there is an offense of wrong-doing for every single step. 'They are consulting' means when one monk is consulting with another; alternatively, the reading is 'consulting,' which has the very same meaning.

๔๗๓. วูปสมิสฺสามีติ อุปสมํ คมิสฺสามิ, กลหํ น กริสฺสามิ. อตฺตานํ ปริโมเจสฺสามีติ มม อการกภาวํ กเถตฺวา อตฺตานํ โมเจสฺสามิ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

473. 'I will be calmed' means: I will attain calm, I will not quarrel. 'I will free myself' means: by stating my status as a non-doer, I will free myself. The rest here is clear.

เถยฺยสตฺถสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, สิยา กิริยํ โสตุกามตาย คมนวเสน, สิยา อกิริยํ ฐิตฏฺฐานํ อาคนฺตฺวา มนฺตยมานานํ อชานาปนวเสน, รูปิยํ อญฺญวาทกํ อุปสฺสุตีติ อิมานิ หิ ตีณิ สิกฺขาปทานิ เอกปริจฺเฉทานิ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has the origin of a thievish caravan; it arises from body and mind, and from body, speech, and mind. It may be an action, by way of going with the desire to listen; it may be a non-action, by way of not informing those who, having come to one's standing place, are consulting. Indeed, these three training rules—the one on silver, the one on prevarication, and the one on eavesdropping—have the same classification. It is not absolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action, is a verbal action, has an unwholesome mind, and has a painful feeling.

อุปสฺสุติสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The eighth training rule on Eavesdropping.

๙. กมฺมปฏิพาหนสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Training Rule on Obstructing a Formal Act.

๔๗๔. นวเม – สเจ จ มยํ ชาเนยฺยามาติ สเจ มยํ ชาเนยฺยาม; จกาโร ปน นิปาตมตฺตเมว. ธมฺมิกานนฺติ ธมฺเมน วินเยน สตฺถุสาสเนน กตตฺตา ธมฺมา เอเตสุ อตฺถีติ ธมฺมิกานิ; เตสํ ธมฺมิกานํ จตุนฺนํ สงฺฆกมฺมานํ. ขิยฺยติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ วาจาย วาจาย ปาจิตฺติยํ[Pg.150]. เสสํ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

474. In the ninth: 'If we were to know' means: if we were to know; the particle ca, however, is merely a particle. Regarding dhammikānaṃ ('of the legitimate ones'): because they are done in accordance with the Dhamma, the Discipline, and the Teacher's instruction, the Dhamma is present in these acts; thus they are legitimate. This refers to those four legitimate Saṅgha acts. Herein, regarding 'an offense of expiation is incurred,' for every utterance, an offense of expiation is incurred. The rest is clear. It has three origins: it is an action, is resolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action, is a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

กมฺมปฏิพาหนสิกฺขาปทํ นวมํ.

The ninth training rule on Obstructing a Formal Act.

๑๐. ฉนฺทํอทตฺวาคมนสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Training Rule on Departing Without Giving Consent

๔๘๑. ทสเม – วตฺถุ วา อาโรจิตนฺติ โจทเกน จ จุทิตเกน จ อตฺตโน กถา กถิตา, อนุวิชฺชโก สมฺมโต, เอตฺตาวตาปิ วตฺถุเมว อาโรจิตํ โหติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

481. In the tenth: 'Or the matter has been reported' means: the accuser and the accused have stated their case, and an investigator has been appointed; even by this much, the matter itself is said to have been reported. The rest here is clear.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has the origin of abandoning responsibility; it arises from body, speech, and mind. It is an action or a non-action, is resolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action, is a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

ฉนฺทํ อทตฺวา คมนสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The tenth training rule on Departing Without Giving Consent.

๑๑. ทุพฺพลสิกฺขาปทวณฺณนา

11. Commentary on the Training Rule Concerning the Weak

๔๘๔. เอกาทสเม – ยถามิตฺตตาติ ยถามิตฺตตาย; โย โย มิตฺโต, ตสฺส ตสฺส เทตีติ วุตฺตํ โหติ. เอส นโย สพฺพปเทสุ. เสสํ อุชฺฌาปนกาทีสุ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานตฺถเมว.

484. In the eleventh: The phrase yathāmittatā means in accordance with friendship; to whichever person is a friend, to that very person he gives. Thus it is said. This is the method in all terms. The rest is clear in meaning, as the method has been explained in the sections on criticizing and so forth.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins. It is an action, is resolved by perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

ทุพฺพลสิกฺขาปทํ เอกาทสมํ.

The Eleventh Training Rule Concerning the Weak.

๑๒. ปริณามนสิกฺขาปทวณฺณนา

12. Commentary on the Training Rule Concerning Transferring

๔๘๙. ทฺวาทสเม – ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ สพฺพํ ตึสเก ปริณามนสิกฺขาปเท วุตฺตนยเมว. อยเมว หิ วิเสโส – ตตฺถ อตฺตโน ปริณามิตตฺตา นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ, อิธ ปุคฺคลสฺส ปริณามิตตฺตา สุทฺธิกปาจิตฺติยนฺติ.

489. In the twelfth: Whatever should be said, all of that is in accordance with the method already stated in the Training Rule on Transferring in the Nissaggiya Pācittiya section. Indeed, this is the only difference: there, because it was transferred for oneself, it is a pācittiya offense entailing forfeiture; here, because it is transferred to an individual, it is a simple pācittiya offense.

ติสมุฏฺฐานํ [Pg.151] – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins. It is an action, is resolved by perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by threefold feeling.

ปริณามนสิกฺขาปทํ ทฺวาทสมํ.

The Twelfth Training Rule Concerning Transferring.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน สหธมฺมิกวคฺโค อฏฺฐโม.

The Eighth Chapter, the Sahadhammika Vagga, is concluded in the sequence of the commentary.

๙. รตนวคฺโค

9. The Chapter on Treasures

๑. อนฺเตปุรสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Commentary on the Training Rule Concerning the Inner Palace

๔๙๔. ราชวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – โอรโกติ ปริตฺตโก. อุปริปาสาทวรคโตติ ปาสาทวรสฺส อุปริคโต. อยฺยานํ วาหสาติ อยฺยานํ การณา; เตหิ ชานาปิตตฺตา ชานามีติ วุตฺตํ โหติ.

494. In the first training rule of the Chapter on Kings: Oraka means inferior. Uparipāsādavaragato means having gone to the upper floor of the excellent palace. Ayyānaṃ vāhasā means on account of the noble ones; it is said, 'I know because I was informed by them.'

๔๙๗. ปิตรํ ปตฺเถตีติ อนฺตรํ ปสฺสิตฺวา ฆาเตตุํ อิจฺฉติ. ราชนฺเตปุรํ หตฺถิสมฺมทฺทนฺติอาทีสุ หตฺถีหิ สมฺมทฺโท เอตฺถาติ หตฺถิสมฺมทฺทํ; หตฺถิสมฺพาธนฺติ อตฺโถ. อสฺสรถสมฺมทฺทปเทปิ เอเสว นโย. ‘‘สมฺมตฺต’’นฺติ เกจิ ปฐนฺติ, ตํ น คเหตพฺพํ. ‘‘รญฺโญ อนฺเตปุเร หตฺถิสมฺมทฺท’’นฺติปิ ปาโฐ, ตตฺถ หตฺถีนํ สมฺมทฺทํ หตฺถิสมฺมทฺทนฺติ อตฺโถ, รญฺโญ อนฺเตปุเร หตฺถิสมฺมทฺโท อตฺถีติ วุตฺตํ โหติ. เอส นโย เสสปเทสุปิ. รชนียานีติ ตสฺมึ อนฺเตปุเร เอทิสานิ รูปาทีนิ.

497. Pitaraṃ pattheti means he wishes to kill, having seen an opportunity. In phrases such as rājantepuraṃ hatthisammadda, the word hatthisammadda is explained as 'a place where there is a crowding of elephants'; the meaning is a congestion of elephants. This same method applies to the terms assarathasammadda. Some recite sammattanti, but that should not be accepted. There is also the reading rañño antepure hatthisammadda; there, the meaning of hatthisammadda is a crowding of elephants, and it is said that there is a crowding of elephants in the king's inner palace. This is the method for the remaining terms as well. Rajanīyāni means that in that inner palace there are such alluring sense-objects as forms.

๔๙๘. มุทฺธาวสิตฺตสฺสาติ มุทฺธนิ อวสิตฺตสฺส. อนิกฺขนฺโต ราชา อิโตติ อนิกฺขนฺตราชกํ, ตสฺมึ อนิกฺขนฺตราชเก; สยนิฆเรติ อตฺโถ. รตนํ วุจฺจติ มเหสี, นิคฺคตนฺติ นิกฺขนฺตํ, อนิคฺคตํ รตนํ อิโตติ อนิคฺคตรตนกํ, ตสฺมึ อนิคฺคตรตนเก; สยนิฆเรติ อตฺโถ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

498. Muddhāvasittassa means of one who has been anointed on the head. Anikkhantarājakaṃ is derived from 'the king has not departed from here'; in that place where the king has not departed, the meaning is in the sleeping chamber. The chief queen is called ratana (treasure); niggata means departed. Thus, aniggataratanakaṃ is derived from 'the treasure has not departed from here'; in that place where the treasure has not departed, the meaning is in the sleeping chamber. The rest here is self-evident.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the origin of a Kathina offense: it arises from body and speech, and from body, speech, and mind. It is both action and inaction, is not resolved by perception, is unintentional, is an offense by designation, is a bodily action and a verbal action, arises from three kinds of consciousness, and is accompanied by threefold feeling.

อนฺเตปุรสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The First Training Rule Concerning the Inner Palace.

๒. รตนสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Training Rule on Jewels

๕๐๒-๓. ทุติเย [Pg.152] – วิสฺสริตฺวาติ ปมุสฺสิตฺวา. ปุณฺณปตฺตํ นาม สตโต ปญฺจ กหาปณา. กฺยาหํ กริสฺสามีติ กึ อหํ กริสฺสามิ. อาภรณํ โอมุญฺจิตฺวาติ มหาลตํ นาม นวโกฏิอคฺฆนกํ อลงฺการํ อปเนตฺวา.

502-3. In the second: vissaritvā means having forgotten. Puṇṇapattaṃ is the name for five kahāpaṇas from one hundred. Kyāhaṃ karissāmīti means 'What shall I do?' Ābharaṇaṃ omuñcitvāti means having removed the ornament named Mahālatā, worth nine crores.

๕๐๔. อนฺเตวาสีติ ปริจารโก.

504. Antevāsīti means an attendant.

๕๐๖. อปริกฺขิตฺตสฺส อุปจาโรติ เอตฺถ อุปจาโร นาม อารามสฺส ทฺเว เลฑฺฑุปาตา – ‘‘อาวสถสฺส ปน สุปฺปปาโต วา มุสลปาโต วา’’ติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. อุคฺคณฺหาติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ ชาตรูปรชตํ อตฺตโน อตฺถาย อุคฺคณฺหนฺตสฺส วา อุคฺคณฺหาเปนฺตสฺส วา นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ, สงฺฆคณปุคฺคลเจติยนวกมฺมานํ อตฺถาย ทุกฺกฏํ, อวเสสํ มุตฺตาทิรตนํ อตฺตโน วา สงฺฆาทีนํ วา อตฺถาย อุคฺคณฺหนฺตสฺส วา อุคฺคณฺหาเปนฺตสฺส วา ทุกฺกฏํ. กปฺปิยวตฺถุ วา อกปฺปิยวตฺถุ วา โหตุ, อนฺตมโส มาตุ กณฺณปิฬนฺธนตาฬปณฺณมฺปิ คิหิสนฺตกํ ภณฺฑาคาริกสีเสน ปฏิสาเมนฺตสฺส ปาจิตฺติยเมว.

506. Regarding Aparikkhittassa upacāro (the vicinity of an unenclosed area): here, upacāro is defined as two clod-throws from the monastery. It is stated in the Mahāpaccarī: 'But for a lodging, it is the distance a winnowing basket falls or a pestle falls.' Regarding Uggaṇhāti āpatti pācittiyassāti (one picks up, it is a pācittiya offense): here, for a bhikkhu who picks up or causes to be picked up gold or silver for his own sake, it is a nissaggiya pācittiya (an offense requiring forfeiture and confession). For the sake of the Saṅgha, a group, an individual, a cetiya, or new construction, it is a dukkaṭa (wrongdoing). For the remaining jewels, such as pearls, picking them up or causing them to be picked up for one's own sake or for the sake of the Saṅgha and others is a dukkaṭa. Whether it is an allowable object or an unallowable object, even down to a palm-leaf ear-ornament belonging to one's mother, for one who stores a householder's possession in the capacity of a treasurer, it is a pācittiya offense indeed.

สเจ ปน มาตาปิตูนํ สนฺตกํ อวสฺสํ ปฏิสาเมตพฺพํ กปฺปิยภณฺฑํ โหติ, อตฺตโน อตฺถาย คเหตฺวา ปฏิสาเมตพฺพํ. ‘‘อิทํ ปฏิสาเมตฺวา เทหี’’ติ วุตฺเต ปน ‘‘น วฏฺฏตี’’ติ ปฏิกฺขิปิตพฺพํ. สเจ ‘‘ปฏิสาเมหี’’ติ ปาเตตฺวา คจฺฉนฺติ, ปลิโพโธ นาม โหติ, ปฏิสาเมตุํ วฏฺฏติ. วิหาเร กมฺมํ กโรนฺตา วฑฺฒกีอาทโย วา ราชวลฺลภา วา อตฺตโน อุปกรณภณฺฑํ วา สยนภณฺฑํ วา ‘‘ปฏิสาเมตฺวา เทถา’’ติ วทนฺติ, ฉนฺเทนปิ ภเยนปิ น กาตพฺพเมว, คุตฺตฏฺฐานํ ปน ทสฺเสตุํ วฏฺฏติ. พลกฺกาเรน ปาเตตฺวา คเตสุ จ ปฏิสาเมตุํ วฏฺฏติ.

If, however, there is an allowable item belonging to one's parents that must be kept safe, it should be taken as one's own property and kept safe. But if one is told, 'Keep this safe and give it back,' one should refuse, saying, 'It is not allowable.' If they drop it and leave, saying, 'Keep it safe,' it becomes what is called an impediment, and it is allowable to keep it safe. When carpenters and others, or royal favorites, who are working in the monastery say, 'Keep our tools or bedding safe and give them back,' this should not be done out of either desire or fear. It is, however, allowable to show them a secure place. And if they have dropped the items by force and left, it is allowable to keep them safe.

อชฺฌาราเม วา อชฺฌาวสเถ วาติ เอตฺถ สเจ มหาวิหารสทิโส มหาราโม โหติ, ตตฺถ ปาการปริกฺขิตฺเต ปริเวเณ ยตฺถ ภิกฺขูหิ วา สามเณเรหิ วา คหิตํ ภวิสฺสตีติ สงฺกา อุปฺปชฺชติ, ตาทิเส เอว ฐาเน อุคฺคณฺหิตฺวา วา อุคฺคณฺหาเปตฺวา วา ฐเปตพฺพํ. มหาโพธิทฺวารโกฏฺฐกอมฺพงฺคณสทิเสสุ ปน มหาชนสญฺจรณฏฺฐาเนสุ น คเหตพฺพํ, ปลิโพโธ น โหติ. กุรุนฺทิยํ ปน วุตฺตํ ‘‘เอโก มคฺคํ คจฺฉนฺโต นิมนุสฺสฏฺฐาเน กิญฺจิ ภณฺฑํ ปสฺสติ, อากิณฺณมนุสฺเสปิ ชาเต มนุสฺสา ตเมว [Pg.153] ภิกฺขุํ อาสงฺกนฺติ, ตสฺมา มคฺคา โอกฺกมฺม นิสีทิตพฺพํ. สามิเกสุ อาคเตสุ ตํ อาจิกฺขิตพฺพํ. สเจ สามิเก น ปสฺสติ ปติรูปํ กริสฺสตี’’ติ.

Regarding 'in a monastery or in a dwelling': here, if it is a great monastery like the Mahāvihāra, and in a precinct enclosed by a wall the suspicion arises, 'It might have been taken by bhikkhus or sāmaṇeras,' then in such a place it should be picked up, or caused to be picked up, and kept. However, in places frequented by many people, such as those like the gatehouse of the Mahābodhi and the mango courtyard, it should not be picked up; it does not become an impediment. But in the Kurundī commentary it is said: 'A lone bhikkhu walking on a road sees some goods in a place without people. Even when the place becomes crowded with people, they suspect that very bhikkhu. Therefore, he should step off the road and sit down. When the owners arrive, he should point it out to them. If he does not see the owners, he should do what is appropriate.'

รูเปน วา นิมิตฺเตน วา สญฺญาณํ กตฺวาติ เอตฺถ รูปํ นาม อนฺโตภณฺฑิกาย ภณฺฑํ; ตสฺมา ภณฺฑิกํ มุญฺจิตฺวา คเณตฺวา เอตฺตกา กหาปณา วา ชาตรูปรชตํ วาติ สลฺลกฺเขตพฺพํ. นิมิตฺตนฺติ ลญฺฉนาทิ; ตสฺมา ลญฺฉิตาย ภณฺฑิกาย มตฺติกาลญฺฉนนฺติ วา ลาขาลญฺฉนนฺติ วา นีลปิโลติกาย ภณฺฑิกา กตาติ วา เสตปิโลติกาย กตาติ วา เอวมาทิ สพฺพํ สลฺลกฺเขตพฺพํ.

Regarding 'having made a recognition by means of its form or by a mark': here, 'form' means the goods inside a bundle. Therefore, one should untie the bundle, count the contents, and note, 'There are this many kahāpaṇas,' or 'this much gold and silver.' 'Mark' means a seal and so on. Therefore, regarding a sealed bundle, one should note all such details as, 'It has a clay seal,' or 'a lac seal,' or 'The bundle is made of blue cloth,' or 'It is made of white cloth.'

ภิกฺขู ปติรูปาติ ลชฺชิโน กุกฺกุจฺจกา. โลลชาติกานญฺหิ หตฺเถ ฐเปตุํ น ลภติ. โย ปน เนว ตมฺหา อาวาสา ปกฺกมติ, น สามิเก ปสฺสติ, เตนาปิ อตฺตโน จีวราทิมูลํ น กาตพฺพํ; ถาวรํ ปน เสนาสนํ วา เจติยํ วา โปกฺขรณี วา กาเรตพฺพา. สเจ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน สามิโก อาคจฺฉติ, ‘‘อุปาสก ตว สนฺตเกน อิทํ นาม กตํ, อนุโมทาหี’’ติ วตฺตพฺโพ. สเจ อนุโมทติ, อิจฺเจตํ กุสลํ; โน เจ อนุโมทติ, ‘‘มม ธนํ เทถา’’ติ โจเทติเยว, อญฺญํ สมาทเปตฺวา ทาตพฺพํ.

Suitable bhikkhus means those who are conscientious and scrupulous. For it is not allowable to place it in the hands of those of a fickle nature. But as for the bhikkhu who neither departs from that monastery nor sees the owners, he too should not use it as the price for his own robes and so on; rather, a permanent lodging, a cetiya, or a pond should be caused to be made. If, after a long time, the owner comes, he should be told, 'Lay follower, such-and-such was made with your property. Please rejoice in it.' If he rejoices, that is good. If he does not rejoice and still demands, 'Give me my wealth,' it should be given after persuading another person to provide it.

๕๐๗. รตนสมฺมตํ วิสฺสาสํ คณฺหาตีติอาทีสุ อามาสเมว สนฺธาย วุตฺตํ. อนามาสํ น วฏฺฏติเยว. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

507. In phrases such as 'one takes with familiarity what is considered a jewel,' this is said with reference only to what may be handled. It is not at all allowable to take with familiarity what may not be handled. The rest here is clear. It arises from six sources: it is an action; it is not a release from perception; it is unintentional; it is an offense by designation; it is a bodily action and a verbal action; it is associated with three types of consciousness and with three types of feeling.

รตนสิกฺขาปทํ ทุติยํ.

The Second Training Rule on Jewels.

๓. วิกาลคามปฺปวิสนสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Training Rule on Entering a Village at the Wrong Time

๕๐๘. ตติเย – ติรจฺฉานกถนฺติ อริยมคฺคสฺส ติรจฺฉานภูตํ กถํ. ราชกถนฺติ ราชปฏิสํยุตฺต กถํ. โจรกถาทีสุปิ เอเสว นโย.

508. In the third, 'animal talk' means talk that is contrary to the Noble Path. 'Talk about kings' means talk connected with kings. This same method applies to talk about thieves and so on.

๕๑๒. สนฺตํ ภิกฺขุนฺติ เอตฺถ ยํ วตฺตพฺพํ, ตํ จาริตฺตสิกฺขาปเท วุตฺตเมว. สเจ สมฺพหุลา เกนจิ กมฺเมน คามํ ปวิสนฺติ, ‘‘วิกาเล คามปฺปเวสนํ อาปุจฺฉามี’’ติ [Pg.154] สพฺเพหิ อญฺญมญฺญํ อาปุจฺฉิตพฺพํ. ตสฺมึ คาเม ตํ กมฺมํ น สมฺปชฺชตีติ อญฺญํ คามํ คจฺฉนฺติ, คามสตมฺปิ โหตุ, ปุน อาปุจฺฉนกิจฺจํ นตฺถิ. สเจ ปน อุสฺสาหํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภตฺวา วิหารํ คจฺฉนฺตา อนฺตรา อญฺญํ คามํ ปวิสิตุกามา โหนฺติ, ปุน อาปุจฺฉิตพฺพเมว.

512. Regarding the phrase 'a bhikkhu being present,' what should be said has already been stated in the training rule on conduct. If several bhikkhus enter a village for some business, they should all ask one another for leave, saying, 'I ask leave to enter the village at the wrong time.' If that business in that village is not completed and they go to another village, even if it is a hundred villages, there is no further need to ask for leave. But if, having given up the endeavor and while returning to the monastery, they wish to enter another village on the way, they must ask for leave again.

กุลฆเร วา อาสนสาลาย วา ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา เตลภิกฺขาย วา สปฺปิภิกฺขาย วา จริตุกาโม โหติ, สเจ ปสฺเส ภิกฺขุ อตฺถิ, อาปุจฺฉิตฺวา คนฺตพฺพํ. อสนฺเต นตฺถีติ คนฺตพฺพํ. วีถึ โอตริตฺวา ภิกฺขุํ ปสฺสติ, อาปุจฺฉนกิจฺจํ นตฺถิ, อนาปุจฺฉิตฺวาปิ จริตพฺพเมว. คามมชฺเฌน มคฺโค โหติ, เตน คจฺฉนฺตสฺส เตลาทิภิกฺขาย จริสฺสามีติ จิตฺเต อุปฺปนฺเน สเจ ปสฺเส ภิกฺขุ อตฺถิ, อาปุจฺฉิตฺวา จริตพฺพํ. มคฺคา อโนกฺกมฺม ภิกฺขาย จรนฺตสฺส ปน อาปุจฺฉนกิจฺจํ นตฺถิ, อปริกฺขิตฺตสฺส คามสฺส อุปจาโร อทินฺนาทาเน วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ.

If, after having completed the meal-duty in a family's house or in a rest house, one wishes to wander for the sake of begging for oil or ghee, should a bhikkhu be nearby, one should go after asking for leave. If one is not present, one should go thinking, 'There is none.' If, after having gone down to the street, one sees a bhikkhu, there is no need to ask for leave; one may indeed wander even without asking. If there is a road through the middle of the village, and for one going by that road, the thought arises, 'I will wander for the sake of begging for oil and so on,' should a bhikkhu be nearby, one should wander after asking for leave. But for one wandering for alms without deviating from the path, there is no need to ask for leave. The vicinity of an unenclosed village should be understood in the same way as stated in the training rule on taking what is not given.

๕๑๕. อนฺตรารามนฺติอาทีสุ น เกวลํ อนาปุจฺฉา กายพนฺธนํ อพนฺธิตฺวา สงฺฆาฏึ อปารุปิตฺวา คจฺฉนฺตสฺสปิ อนาปตฺติ. อาปทาสูติ สีโห วา พฺยคฺโฆ วา อาคจฺฉติ, เมโฆ วา อุฏฺเฐติ, อญฺโญ วา โกจิ อุปทฺทโว อุปฺปชฺชติ, อนาปตฺติ. เอวรูปาสุ อาปทาสุ พหิคามโต อนฺโตคามํ ปวิสิตุํ วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

515. In cases such as 'within the monastery,' there is no offense not only for going without asking leave, but also for going without fastening the waistband or without wearing the outer robe. In emergencies—that is, if a lion or a tiger approaches, or a storm cloud arises, or some other danger arises—there is no offense for one entering. In such emergencies, it is permissible to enter a village from outside. The rest here is self-evident.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

The origination concerning the Kathina: it arises from body and speech, and from body, speech, and mind; it is an offense of commission and omission, not a release through perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, of three consciousnesses, and of three feelings.

วิกาลคามปฺปวิสนสิกฺขาปทํ ตติยํ.

The Third Training Rule on Entering a Village at the Wrong Time.

๔. สูจิฆรสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Training Rule on Needle Cases

๕๑๗-๒๐. จตุตฺเถ – เภทนเมว เภทนกํ; ตํ อสฺส อตฺถีติ เภทนกเมว. อรณิเกติ อรณิธนุเก. วิเธติ เวธเก. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

517-20. In the fourth: 'Bhedanaka' means simply breaking; because this offense has that quality, it is called 'bhedanaka.' 'Araṇike' means on a fire-drill bow. 'Vidheti' means on a belt buckle. The rest here is self-evident. It has six origins: it is an action, not a release through perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, arises from three mind-states, and is felt with three feelings.

สูจิฆรสิกฺขาปทํ จตุตฺถํ.

The fourth training rule on needle cases.

๕. มญฺจสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Training Rule on Beds.

๕๒๒. ปญฺจเม [Pg.155] – เฉทนกํ วุตฺตนยเมว.

522. In the fifth: 'Chedanaka' is according to the method already stated.

๕๒๕. ฉินฺทิตฺวา ปริภุญฺชตีติ เอตฺถ สเจ น ฉินฺทิตุกาโม โหติ, ภูมิยํ นิขณิตฺวา ปมาณํ อุปริ ทสฺเสติ, อุตฺตานํ วา กตฺวา ปริภุญฺชติ, อุกฺขิปิตฺวา วา ตุลาสงฺฆาเฏ ฐเปตฺวา อฏฺฏํ กตฺวา ปริภุญฺชติ, สพฺพํ วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ.

525. Regarding 'having cut it, one uses it': if one does not intend to cut it, but digs it into the ground and shows the proper measure above, or turns it upside down and uses it, or lifts it, places it on a frame, makes a platform, and uses it—all this is allowable. The rest here is self-evident. It has six origins.

มญฺจสิกฺขาปทํ ปญฺจมํ.

The fifth training rule on beds.

๖. ตูโลนทฺธสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Training Rule on Cotton-Stuffed Furnishings.

๕๒๖. ฉฏฺเฐ – ตูลํ โอนทฺธเมตฺถาติ ตูโลนทฺธํ; ตูลํ ปกฺขิปิตฺวา อุปริ จิมิลิกาย โอนทฺธนฺติ วุตฺตํ โหติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ.

526. In the sixth: 'Tūlonaddha' means 'that which has cotton bound to it'; this is said to mean that having inserted cotton, it is bound on top with a coarse cloth cover. The rest here is self-evident. It has six origins.

ตูโลนทฺธสิกฺขาปทํ ฉฏฺฐํ.

The sixth training rule on cotton-stuffed furnishings.

๗. นิสีทนสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Training Rule on the Sitting-Cloth.

๕๓๑-๔. สตฺตเม – นิสีทนํ อนุญฺญาตํ โหตีติ กตฺถ อนุญฺญาตํ? จีวรกฺขนฺธเก ปณีตโภชนวตฺถุสฺมึ. วุตฺตญฺหิ ตตฺถ – ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, กายคุตฺติยา จีวรคุตฺติยา เสนาสนคุตฺติยา นิสีทน’’นฺติ (มหาว. ๓๕๓). เสยฺยถาปิ ปุราณาสิโกฏฺโฐติ ยถา นาม ปุราณจมฺมกาโรติ อตฺโถ. ยถา หิ จมฺมกาโร จมฺมํ วิตฺถตํ กริสฺสามีติ อิโต จิโต จ สมญฺฉติ, กฑฺฒติ; เอวํ โสปิ ตํ นิสีทนํ. เตน ตํ ภควา เอวมาห – ‘‘นิสีทนํ นาม สทสํ วุจฺจตี’’ติ สนฺถตสทิสํ สนฺถริตฺวา เอกสฺมึ อนฺเต สุคตวิทตฺถิยา วิทตฺถิมตฺเต ปเทเส ทฺวีสุ ฐาเนสุ ผาเลตฺวา ติสฺโส ทสา กริยนฺติ, ตาหิ ทสาหิ สทสํ นาม วุจฺจติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ.

531-4. In the seventh: Regarding 'a sitting-cloth is allowed,' where is it allowed? In the Robes Section, in the story on fine food. For it is said there: “Bhikkhus, I allow a sitting-cloth for the protection of the body, for the protection of the robes, and for the protection of the lodging.” ‘Just as an old sack’ means ‘just as an old leatherworker’. For just as a leatherworker, thinking, “I will make the leather broad,” stretches and pulls it from this side and that, so too did he stretch that sitting-cloth. Therefore the Blessed One spoke thus of him. ‘A sitting-cloth is called “with a fringe”’: this means that, like a felt rug, having spread it out, at one end, in an area the size of a Sugata-span, it is split in two places, and three fringes are made; by means of these fringes, it is called ‘with a fringe’. The rest here is self-evident. It has six origins.

นิสีทนสิกฺขาปทํ สตฺตมํ.

The seventh training rule on the sitting-cloth.

๘. กณฺฑุปฏิจฺฉาทิสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Training Rule on the Itch-Covering Cloth.

๕๓๗. อฏฺฐเม [Pg.156] – กณฺฑุปฏิจฺฉาทิ อนุญฺญาตา โหตีติ กตฺถ อนุญฺญาตา? จีวรกฺขนฺธเก เพลฏฺฐสีสวตฺถุสฺมึ. วุตฺตญฺหิ ตตฺถ – ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ยสฺส กณฺฑุ วา ปิฬกา วา อสฺสาโว วา ถุลฺลกจฺฉุ วา อาพาโธ ตสฺส กณฺฑุปฏิจฺฉาทิ’’นฺติ (มหาว. ๓๕๔).

537. In the eighth: ‘An itch-covering cloth is permitted’: where is it permitted? In the Robes Section, in the story concerning Belaṭṭhasīsa. For it is said there: “Bhikkhus, I allow an itch-covering cloth for one who has an itch, a boil, a discharge, a severe rash, or an affliction.”

๕๓๙. ยสฺส อโธนาภิ อุพฺภชาณุมณฺฑลนฺติ ยสฺส ภิกฺขุโน นาภิยา เหฏฺฐา ชาณุมณฺฑลานํ อุปริ. กณฺฑูติ กจฺฉุ. ปิฬกาติ โลหิตตุณฺฑิกา สุขุมปิฬกา. อสฺสาโวติ อริสภคนฺทรมธุเมหาทีนํ วเสน อสุจิปคฺฆรณกํ. ถุลฺลกจฺฉุ วา อาพาโธติ มหาปิฬกาพาโธ วุจฺจติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ.

539. ‘For whom it is below the navel and above the circle of the knees’ means for that bhikkhu for whom it is below the navel and above the circle of the knees. ‘Itch’ means scabies. ‘Boil’ means a small boil with a blood-red tip. ‘Discharge’ means the oozing of impurities by way of hemorrhoids, anal fistula, diabetes, and so on. ‘A severe rash or an affliction’ is called an affliction by a major boil. The rest here is self-evident. It has six origins.

กณฺฑุปฏิจฺฉาทิสิกฺขาปทํ อฏฺฐมํ.

The eighth training rule on the itch-covering cloth.

๙. วสฺสิกสาฏิกสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Training Rule on the Rains-Cloth.

๕๔๒. นวเม – วสฺสิกสาฏิกา อนุญฺญาตา โหตีติ กตฺถ อนุญฺญาตา? จีวรกฺขนฺธเก วิสาขาวตฺถุสฺมึ. วุตฺตญฺหิ ตตฺถ – ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, วสฺสิกสาฏิก’’นฺติ (มหาว. ๓๕๒). เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ.

542. In the ninth: ‘A rains-cloth is permitted’: where is it permitted? In the Robes Section, in the story concerning Visākhā. For it is said there: “Bhikkhus, I allow a rains-cloth.” The rest here is self-evident. It has six origins.

วสฺสิกสาฏิกสิกฺขาปทํ นวมํ.

The ninth training rule on the rains-cloth.

๑๐. นนฺทตฺเถรสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Training Rule on Nanda the Elder.

๕๔๗. ทสเม – จตุรงฺคุโลมโกติ จตูหิ องฺคุเลหิ อูนกปฺปมาโณ. เสสํ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ.

547. In the tenth: ‘Less than four finger-breadths’ means having a proper measure that is less by four finger-breadths. The rest is self-evident. It has six origins.

นนฺทตฺเถรสิกฺขาปทํ ทสมํ.

The tenth training rule on Nanda the Elder.

สมตฺโต วณฺณนากฺกเมน รตนวคฺโค นวโม.

The ninth chapter, the Jewel Chapter, is completed in the order of the explanation.

อุทฺทิฏฺฐา โขติอาทิ วุตฺตนยเมวาติ.

‘Uddiṭṭhā kho,’ and so forth, is just as has been stated.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

In the Samantapāsādikā, the commentary on the Vinaya,

ขุทฺทกวณฺณนา สมตฺตา.

the commentary on the Minor Rules is completed.

ปาจิตฺติยกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Pācittiya Section is concluded.

๖. ปาฏิเทสนียกณฺฑํ

6. The Pāṭidesanīya Section

๑. ปฐมปาฏิเทสนียสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the First Pāṭidesanīya Training Rule

ปาฏิเทสนียา [Pg.157] ธมฺมา, ขุทฺทกานํ อนนฺตรา;

ฐปิตา เย อยํ ทานิ, เตสํ ภวติ วณฺณนา.

The Pāṭidesanīya rules, which were established immediately after the minor ones; now, this is their explanation.

๕๕๒. ปฐมปาฏิเทสนีเย ตาว ปฏิกฺกมนกาเลติ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปฏิอาคมนกาเล. สพฺเพว อคฺคเหสีติ สพฺพเมว อคฺคเหสิ. ปเวเธนฺตีติ กมฺปมานา. อเปหีติ อปคจฺฉ.

552. In the first Pāṭidesanīya: ‘At the time of returning’ means at the time of returning after having gone for alms. ‘He took all’ means he took everything. ‘Trembling’ means trembling. ‘Go away’ means depart.

๕๕๓-๕. คารยฺหํ อาวุโสติอาทิ ปฏิเทเสตพฺพาการทสฺสนํ. รถิกาติ รจฺฉา. พฺยูหนฺติ อนิพฺพิชฺฌิตฺวา ฐิตา คตปจฺจาคตรจฺฉา. สิงฺฆาฏกนฺติ จตุกฺโกณํ วา ติโกณํ วา มคฺคสโมธานฏฺฐานํ. ฆรนฺติ กุลฆรํ. เอเตสุ ยตฺถ กตฺถจิ ฐตฺวา คณฺหนฺตสฺส คหเณ ทุกฺกฏํ, อชฺโฌหาเร อชฺโฌหารคณนาย ปาฏิเทสนียํ. หตฺถิสาลาทีสุ คณฺหนฺตสฺสาปิ เอเสว นโย. ภิกฺขุนี รถิกาย ฐตฺวา เทติ, ภิกฺขุ สเจปิ อนฺตรารามาทีสุ ฐตฺวา คณฺหาติ, อาปตฺติเยว. ‘‘อนฺตรฆรํ ปวิฏฺฐายา’’ติ หิ วจนโต ภิกฺขุนิยา อนฺตรฆเร ฐตฺวา ททมานาย วเสเนตฺถ อาปตฺติ เวทิตพฺพา, ภิกฺขุสฺส ฐิตฏฺฐานํ ปน อปฺปมาณํ. ตสฺมา สเจปิ วีถิอาทีสุ ฐิโต ภิกฺขุ อนฺตรารามาทีสุ ฐตฺวา ททมานาย ภิกฺขุนิยา คณฺหาติ, อนาปตฺติเยว.

553-5. ‘Blameworthy, friend,’ and so forth, shows the manner in which it is to be confessed. ‘Rathikā’ means a road. ‘Byūha’ means a road where people come and go, standing without dispersing. ‘Siṅghāṭaka’ means a four-cornered or three-cornered place where paths meet. ‘Ghara’ means a family dwelling. For one who stands and receives in any of these places, there is an offense of wrong-doing in the receiving; upon consumption, it is a Pāṭidesanīya offense for each mouthful. The same principle applies to one who receives in an elephant stable and so on. If a bhikkhunī stands in the street and gives, and a bhikkhu receives it even while standing within a monastery compound, there is an offense. For by the statement ‘having entered a house,’ an offense here should be understood in connection with a bhikkhunī giving while standing inside a house; the place where the bhikkhu stands, however, is not the determining factor. Therefore, if a bhikkhu standing on a path, etc., receives from a bhikkhunī who is giving while standing within a monastery compound, etc., there is no offense.

ยามกาลิกํ สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ อาหารตฺถาย ปฏิคฺคณฺหาติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ อิทํ อามิเสน อสมฺภินฺนํ สนฺธาย วุตฺตํ, สมฺภินฺเน ปน เอกรเส ปาฏิเทสนียเมว. เอกโต อุปสมฺปนฺนายาติ ภิกฺขุนีนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย. ภิกฺขูนํ สนฺติเก อุปสมฺปนฺนาย ปน ยถาวตฺถุกเมว.

If he receives a yāmakālika, sattāhakālika, or yāvajīvika item for the purpose of food, there is an offense of wrong-doing. The statement, ‘For every mouthful, there is an offense of wrong-doing,’ is said with reference to that which is unmixed with staple food; but if it is mixed and of one taste, it is a Pāṭidesanīya offense. ‘From one ordained on one side’ means from one ordained in the presence of bhikkhunīs. But for receiving from one ordained in the presence of bhikkhus, it is according to the case.

๕๕๖. ทาเปติ น เทตีติ อญฺญาติกา อญฺเญน เกนจิ ทาเปติ ตํ คณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ. อุปนิกฺขิปิตฺวา เทตีติ ภูมิยํ ฐเปตฺวา ‘‘อิทํ อยฺย ตุมฺหากํ ทมฺมี’’ติ เทติ, เอวํ ทินฺนํ ‘‘สาธุ ภคินี’’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตาย เอว วา ภิกฺขุนิยา อญฺเญน วา เกนจิ ปฏิคฺคหาเปตฺวา ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. สิกฺขมานาย [Pg.158] สามเณริยาติ เอตาสํ ททมานานํ คณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

556. ‘One causes to give, but does not give oneself’ means an unrelated bhikkhunī causes someone else to give it; for the one who receives it, there is no offense. ‘Having placed it down, one gives’ means placing it on the ground and saying, “Venerable sir, I give this to you.” Having accepted what is given in this way by saying, “Very well, sister,” it is allowable to eat it after having that very bhikkhunī or someone else formally offer it. ‘From a probationer or a female novice’: for one who receives from them when they are giving, there is no offense. The rest here is clear.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the Eḷakaloma rule: it is an action, not absolved by perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, arising from three mental states, and accompanied by three feelings.

ปฐมปาฏิเทสนียํ.

The First Pāṭidesanīya.

๒. ทุติยปาฏิเทสนียสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Pāṭidesanīya Training Rule.

๕๕๘. ทุติเย – อปสกฺก ตาว ภคินีติอาทิ อปสาเทตพฺพาการทสฺสนํ.

558. In the second—the phrase beginning with ‘Sister, stand back for a moment’ shows the manner in which one should be made to move away.

๕๖๑. อตฺตโน ภตฺตํ ทาเปติ น เทตีติ เอตฺถ สเจปิ อตฺตโน ภตฺตํ เทติ, อิมินา สิกฺขาปเทน อนาปตฺติเยว, ปุริมสิกฺขาปเทน อาปตฺติ. อญฺเญสํ ภตฺตํ เทติ น ทาเปตีติ เอตฺถ สเจปิ ทาเปยฺย, อิมินา สิกฺขาปเทน อาปตฺติ ภเวยฺย. เทนฺติยา ปน เนว อิมินา น ปุริเมน อาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. กถินสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

561. Herein, regarding '...does not give one's own meal': even if one gives one's own meal, there is no offense under this training rule, but there is an offense under the previous training rule. Herein, regarding '...does not cause another's meal to be given': even if one were to cause it to be given, there would be an offense under this training rule. However, for the bhikkhunī who gives another's meal, there is no offense under this rule, nor under the previous one. The rest here is clear. It has the same origin as the Kathina rule: it is an action and inaction, not absolved by perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, arising from three mental states, and accompanied by three feelings.

ทุติยปาฏิเทสนียํ.

The Second Pāṭidesanīya.

๓. ตติยปาฏิเทสนียสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Pāṭidesanīya Training Rule.

๕๖๒. ตติเย – อุภโตปสนฺนนฺติ ทฺวีหิ ปสนฺนํ อุปาสเกนปิ อุปาสิกายปิ. ตสฺมึ กิร กุเล อุโภปิ เต โสตาปนฺนาเยว. โภเคน หายตีติ เอทิสญฺหิ กุลํ สเจปิ อสีติโกฏิธนํ โหติ, โภเคหิ หายติเยว. กสฺมา? ยสฺมา ตตฺถ เนว อุปาสิกา น อุปาสโก โภเค รกฺขติ.

562. In the third—‘devout through both’ means devout through both the male lay devotee and the female lay devotee. It is said that in that family, both of them were indeed stream-enterers. Regarding ‘declines in wealth’: indeed, even if such a family possesses eighty crores of wealth, it certainly declines in wealth. Why? Because in that place, neither the female lay devotee nor the male lay devotee protects the wealth.

๕๖๙. ฆรโต นีหริตฺวา เทนฺตีติ อาสนสาลํ วา วิหารํ วา อาเนตฺวา เทนฺติ. สเจปิ อนาคเต ภิกฺขุมฺหิ ปฐมํเยว นีหริตฺวา ทฺวาเร ฐเปตฺวา ปจฺฉา สมฺปตฺตสฺส เทนฺติ, วฏฺฏติ. ภิกฺขุํ ปน ทิสฺวา อนฺโตเคหโต นีหริตฺวา ทิยฺยมานํ น วฏฺฏตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว[Pg.159]. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

569. Regarding ‘they give, having taken it out from the house’: they bring it to a sitting-hall or to a monastery and give it. Even if, before the bhikkhu has arrived, they first take it out, place it at the door, and afterwards give it to him when he has arrived, it is allowable. However, having seen the bhikkhu, to take it out from inside the house and give it is not allowable—so it is said in the Mahāpaccariya. The rest here is clear. It has the same origin as the Eḷakaloma rule: it is an action, not absolved by perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, arising from three mental states, and accompanied by three feelings.

ตติยปาฏิเทสนียํ.

The Third Pāṭidesanīya.

๔. จตุตฺถปาฏิเทสนียสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Pāṭidesanīya Training Rule.

๕๗๐. จตุตฺเถ – อวรุทฺธา โหนฺตีติ ปฏิวิรุทฺธา โหนฺติ.

570. In the fourth—‘they are obstructed’ means they are opposed.

๕๗๓. ปญฺจนฺนํ ปฏิสํวิทิตนฺติ ปญฺจสุ สหธมฺมิเกสุ ยํกิญฺจิ เปเสตฺวา ขาทนียํ โภชนียํ อาหริสฺสามาติ ปฏิสํวิทิตํ กตมฺปิ อปฺปฏิสํวิทิตเมวาติ อตฺโถ. อารามํ อารามูปจารํ ฐเปตฺวาติ อารญฺญกเสนาสนารามญฺจ ตสฺส อุปจารญฺจ ฐเปตฺวา; อุปจารโต นิกฺขนฺตํ อนฺตรามคฺเค ภิกฺขุํ ทิสฺวา วา คามํ อาคตสฺส วา ปฏิสํวิทิตํ กตมฺปิ อปฺปฏิสํวิทิตเมว โหตีติ เวทิตพฺพํ. สเจ สาสงฺกํ โหติ สาสงฺกนฺติ อาจิกฺขิตพฺพนฺติ กสฺมา อาจิกฺขิตพฺพํ? อาราเม โจเร วสนฺเต อมฺหากํ นาโรเจนฺตีติ วจนปฏิโมจนตฺถํ. โจรา วตฺตพฺพา มนุสฺสา อิธูปจรนฺตีติ กสฺมา วตฺตพฺพํ? อตฺตโน อุปฏฺฐาเกหิ อมฺเห คณฺหาเปนฺตีติ วจนปฏิโมจนตฺถํ.

573. Regarding ‘informed of five’: the meaning is that even if it is made known to any one among five fellow practitioners by sending them, saying, ‘We will bring hard or soft food,’ it is still considered not made known. Regarding ‘excluding the monastery and its precincts’: this means excluding the forest-dwelling monastery and its precincts; it should be understood that for a bhikkhu seen on the path between after departing from the precincts, or for one who has come to the village, even if it is made known, it is still considered not made known. Regarding ‘if it is dangerous, it should be announced as dangerous’: why should it be announced? To be free from the accusation, ‘They do not inform us when thieves are dwelling in the monastery.’ Regarding ‘thieves are active here’: why should this be said? To be free from the accusation, ‘They are having us seized by their own attendants.’

ยาคุยา ปฏิสํวิทิเต ตสฺสา ปริวาโร อาหริยฺยตีติ ยาคุยา ปฏิสํวิทิตํ กตฺวา ‘‘กึ สุทฺธยาคุยา ทินฺนาย ปูวภตฺตาทีนิปิ เอติสฺสา ยาคุยา ปริวารํ กตฺวา ทสฺสามา’’ติ เอวํ ยํ กิญฺจิ อาหรนฺติ, สพฺพํ ปฏิสํวิทิตเมว โหติ. ภตฺเตน ปฏิสํวิทิเตติอาทีสุปิ เอเสว นโย. อสุกํ นาม กุลํ ปฏิสํวิทิตํ กตฺวา ขาทนียาทีนิ คเหตฺวา คจฺฉตีติ สุตฺวา อญฺญานิปิ เตน สทฺธึ อตฺตโน เทยฺยธมฺมํ อาหรนฺติ, วฏฺฏติ. ยาคุยา ปฏิสํวิทิตํ กตฺวา ปูวํ วา ภตฺตํ วา อาหรนฺติ, เอตมฺปิ วฏฺฏตีติ กุรุนฺทิยํ วุตฺตํ.

Regarding ‘when informed of rice-gruel, its accompaniment is brought’: having made it known with respect to rice-gruel, if they bring anything, thinking, ‘What is the use of plain rice-gruel being given? We will make cakes, cooked rice, etc., as an accompaniment for this rice-gruel and give it,’ all of it is considered as having been made known. In cases such as ‘made known with respect to a meal,’ this is the same method. Having heard that ‘Such-and-such a family, having been informed, is going, taking edibles, etc.,’ if other families also bring their own gift along with that family, it is allowable. If, having been informed with respect to rice-gruel, they bring cakes or cooked rice, this too is allowable—so it is said in the Kurundī.

๕๗๕. คิลานสฺสาติ อปฺปฏิสํวิทิเตปิ คิลานสฺส อนาปตฺติ. ปฏิสํวิทิเต วา คิลานสฺส วา เสสกนฺติ เอกสฺสตฺถาย ปฏิสํวิทิตํ กตฺวา อาหฏํ, ตสฺส เสสกํ อญฺญสฺสาปิ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. จตุนฺนํ ปญฺจนฺนํ วา ปฏิสํวิทิตํ กตฺวา พหุํ อาหฏํ โหติ, อญฺเญสมฺปิ ทาตุํ อิจฺฉนฺติ, เอตมฺปิ [Pg.160] ปฏิสํวิทิตเสสกเมว, สพฺเพสมฺปิ วฏฺฏติ. อถ อธิกเมว โหติ, สนฺนิธึ โมเจตฺวา ฐปิตํ ทุติยทิวเสปิ วฏฺฏติ. คิลานสฺส อาหฏาวเสเสปิ เอเสว นโย. ยํ ปน อปฺปฏิสํวิทิตเมว กตฺวา อาภตํ, ตํ พหิอารามํ เปเสตฺวา ปฏิสํวิทิตํ กาเรตฺวา อาหราเปตพฺพํ, ภิกฺขูหิ วา คนฺตฺวา อนฺตรามคฺเค คเหตพฺพํ. ยมฺปิ วิหารมชฺเฌน คจฺฉนฺตา วา วนจรกาทโย วา วนโต อาหริตฺวา เทนฺติ, ปุริมนเยเนว ปฏิสํวิทิตํ กาเรตพฺพํ. ตตฺถชาตกนฺติ อาราเม ชาตกเมว; มูลขาทนียาทึ อญฺเญน กปฺปิยํ กตฺวา ทินฺนํ ปริภุญฺชโต อนาปตฺติ. สเจ ปน ตํ คามํ หริตฺวา ปจิตฺวา อาหรนฺติ, น วฏฺฏติ. ปฏิสํวิทิตํ กาเรตพฺพํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

575. Regarding ‘for a sick person’: even if it is not made known beforehand, there is no offense for a sick person. Regarding ‘made known, or leftovers...’: if something is brought after having been made known for the sake of one person, his leftovers are allowable for another to eat. If much is brought after having been made known for four or five, and they wish to give to others also, this too is considered 'leftovers from what was made known'; it is allowable for all. Or if there is an excess, having been set aside after being absolved of the offense of storing, it is allowable on the second day also. This is the same method for leftovers from what was brought for a sick person. However, what is brought without having been made known beforehand, that should be sent outside the monastery, and having had it made known, it should be caused to be brought back; or the bhikkhus, having gone, should receive it on the path between. And what those going through the middle of the monastery, or forest-rangers and so on, bring from the forest and give, should be caused to be made known by the previous method. Regarding ‘produced there’: this means what is grown in the monastery itself; for one consuming root-foods and the like made allowable by another and given, there is no offense. But if, having taken that to the village and cooked it, they bring it, it is not allowable. It should be caused to be made known. The rest here is self-evident.

กถินสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

The rest... up to 'and of three feelings'.

จตุตฺถปาฏิเทสนียํ.

The Fourth Pāṭidesanīya.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

In the Samantapāsādikā, the Commentary on the Vinaya

ปาฏิเทสนียวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The Commentary on the Pāṭidesanīya is concluded.

ปาฏิเทสนียกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Pāṭidesanīya Chapter is concluded.

๗. เสขิยกณฺฑํ

7. The Chapter on the Training Rules

๑. ปริมณฺฑลวคฺควณฺณนา

1. The Commentary on the Chapter 'All Around'

ยานิ [Pg.161] สิกฺขิตสิกฺเขน, เสขิยานีติ ตาทินา;

ภาสิตานิ อยํ ทานิ, เตสมฺปิ วณฺณนากฺกโม.

Those training rules that were spoken of as 'Sekhiya' by the Tādi, the one who has completed the training—now this is the sequential commentary on them as well.

๕๗๖. ตตฺถ ปริมณฺฑลนฺติ สมนฺตโต มณฺฑลํ. นาภิมณฺฑลํ ชาณุมณฺฑลนฺติ อุทฺธํ นาภิมณฺฑลํ อโธ ชาณุมณฺฑลํ ปฏิจฺฉาเทนฺเตน ชาณุมณฺฑลสฺส เหฏฺฐา ชงฺฆฏฺฐิกโต ปฏฺฐาย อฏฺฐงฺคุลมตฺตํ นิวาสนํ โอตาเรตฺวา นิวาเสตพฺพํ, ตโต ปรํ โอตาเรนฺตสฺส ทุกฺกฏนฺติ วุตฺตํ. ยถา นิสินฺนสฺส ชาณุมณฺฑลโต เหฏฺฐา จตุรงฺคุลมตฺตํ ปฏิจฺฉนฺนํ โหตีติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ; เอวํ นิวาเสนฺตสฺส ปน นิวาสนํ ปมาณิกํ วฏฺฏติ. ตตฺริทํ ปมาณํ – ทีฆโต มุฏฺฐิปญฺจกํ, ติริยํ อฑฺฒเตยฺยหตฺถํ. ตาทิสสฺส ปน อลาเภ ติริยํ ทฺวิหตฺถปมาณมฺปิ วฏฺฏติ ชาณุมณฺฑลปฏิจฺฉาทนตฺถํ, นาภิมณฺฑลํ ปน จีวเรนาปิ สกฺกา ปฏิจฺฉาเทตุนฺติ. ตตฺถ เอกปฏฺฏจีวรํ เอวํ นิวตฺถมฺปิ นิวตฺถฏฺฐาเน น ติฏฺฐติ, ทุปฏฺฏํ ปน ติฏฺฐติ.

576. Herein, 'parimaṇḍala' means circularly all around. 'The navel-circumference and the knee-circumference' means that one should wear the lower robe covering the circumference of the navel above and the circumference of the knee below, letting it hang down about eight finger-breadths starting from the shin bone below the knee-circumference. It is said that for one letting it hang down beyond that, there is an offense of wrong-doing. As stated in the Mahāpaccarī: 'When one is sitting, a measure of four finger-breadths below the knee-circumference should be covered.' However, for one wearing the lower robe in this way, a lower robe of standard measure is allowable. Herein, this is the measure: in length, five cubits with a fist-span; in width, two and a half cubits. If such is not available, a width of two cubits is also allowable for the purpose of covering the knee-circumference. But the navel-circumference can also be covered with the upper robe. In this regard, a single-layered robe, even when worn in this manner, does not stay in the place where it is worn, but a double-layered one does.

โอลมฺเพนฺโต นิวาเสติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ น เกวลํ ปุรโต จ ปจฺฉโต จ โอลมฺเพตฺวา นิวาเสนฺตสฺเสว ทุกฺกฏํ, เย ปนญฺเญ ‘‘เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู คิหินิวตฺถํ นิวาเสนฺติ หตฺถิโสณฺฑกํ มจฺฉวาลกํ จตุกฺกณฺณกํ ตาลวณฺฏกํ สตวลิกํ นิวาเสนฺตี’’ติอาทินา (จูฬว. ๒๘๐) นเยน ขนฺธเก นิวาสนโทสา วุตฺตา, ตถา นิวาเสนฺตสฺสาปิ ทุกฺกฏเมว. เต สพฺเพ วุตฺตนเยน ปริมณฺฑลํ นิวาเสนฺตสฺส น โหนฺติ. อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถารโต ปน ตตฺเถว อาวิ ภวิสฺสติ.

Regarding the text 'When one wears it hanging down... there is an offense of wrong-doing': Herein, it is not an offense of wrong-doing only for one who wears the lower robe hanging down in front and behind. But rather, whatever other faults in wearing were spoken of by the Blessed One in the Khandhaka by the method beginning, 'At that time, the group-of-six monks wore the householder-style of lower robe: they wore it in the elephant-trunk style, the fish-tail style, the four-cornered style, the palm-fan style, and the hundred-pleat style'—for one wearing in such ways also, it is indeed an offense of wrong-doing. All of those faults do not arise for one who wears the lower robe circularly according to the aforesaid method. This is the summary here; but in detail, it will become clear in that very place.

อสญฺจิจฺจาติ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา โอลมฺเพตฺวา นิวาเสสฺสามีติ เอวํ อสญฺจิจฺจ; อถ โข ปริมณฺฑลํเยว นิวาเสสฺสามีติ วิรชฺฌิตฺวา อปริมณฺฑลํ นิวาเสนฺตสฺส อนาปตฺติ. อสฺสติยาติ อญฺญวิหิตสฺสาปิ ตถา นิวาเสนฺตสฺส อนาปตฺติ. อชานนฺตสฺสาติ เอตฺถ นิวาสนวตฺตํ อชานนฺตสฺส โมกฺโข นตฺถิ. นิวาสนวตฺตญฺหิ สาธุกํ อุคฺคเหตพฺพํ, ตสฺส อนุคฺคหณเมวสฺส อนาทริยํ. ตํ ปน สญฺจิจฺจ อนุคฺคณฺหนฺตสฺส ยุชฺชติ, ตสฺมา อุคฺคหิตวตฺโตปิ โย อารุฬฺหภาวํ วา โอรุฬฺหภาวํ วา น ชานาติ, ตสฺส [Pg.162] อนาปตฺติ. กุรุนฺทิยํ ปน ‘‘ปริมณฺฑลํ นิวาเสตุํ อชานนฺตสฺส อนาปตฺตี’’ติ วุตฺตํ. โย ปน สุกฺขชงฺโฆ วา มหาปิณฺฑิกมํโส วา โหติ, ตสฺส สารุปฺปตฺถาย ชาณุมณฺฑลโต อฏฺฐงฺคุลาธิกมฺปิ โอตาเรตฺวา นิวาเสตุํ วฏฺฏติ.

Regarding ‘unintentionally’: this means not having intentionally resolved, 'I will wear it hanging down in front or behind'; but rather, for one who, having intended, 'I will wear it only circularly,' then errs and wears it non-circularly, there is no offense. Regarding ‘unmindfully’: for one whose mind is directed elsewhere who wears it thus, there is no offense. Regarding 'unknowingly': for one who does not know the proper conduct for wearing the lower robe, there is no release from the offense. Indeed, the proper conduct for wearing the lower robe should be well learned; not learning it is itself disrespect on his part. That applies to one who intentionally does not learn it. Therefore, for one who has learned the proper conduct but does not know whether the robe has ridden up or slipped down, there is no offense. In the Kurundī commentary, however, it is said: 'There is no offense for one who does not know how to wear it circularly.' Furthermore, for one who has thin shins or large calf muscles, for the sake of suitability, it is allowable to lower the robe even more than eight finger-breadths from the knee-circumference and wear it.

คิลานสฺสาติ ชงฺฆาย วา ปาเท วา วโณ โหติ, อุกฺขิปิตฺวา วา โอตาเรตฺวา วา นิวาเสตุํ วฏฺฏติ. อาปทาสูติ วาฬมิคา วา โจรา วา อนุพนฺธนฺติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

Regarding ‘for a sick person’: if there is a wound on the shin or foot, it is allowable to wear the robe by lifting it up or lowering it down. Regarding ‘in times of danger’: if fierce beasts or thieves are pursuing, in such dangers, there is no offense. The rest here is self-evident.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ. ผุสฺสเทวตฺเถโร ‘‘อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, ติเวทน’’นฺติ อาห. อุปติสฺสตฺเถโร ปน ‘‘อนาทริยํ ปฏิจฺจา’’ติ วุตฺตตฺตา ‘‘โลกวชฺชํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทน’’นฺติ อาห.

The origination is like that of the first pārājika offense—it is an action, acquittal is by perception, it is intentional, worldly blameworthy, a bodily action, with an unwholesome mind, and with painful feeling. The Elder Phussadeva said, 'It is unintentional, blameworthy by convention, and with threefold feeling.' But the Elder Upatissa, because it was said 'on account of disrespect,' stated, 'It is worldly blameworthy, with an unwholesome mind, and with painful feeling.'

๕๗๗. ปริมณฺฑลํ ปารุปิตพฺพนฺติ ‘‘เตน โข ปน สมเยน ฉพฺพคฺคิยา ภิกฺขู คิหิปารุตํ ปารุปนฺตี’’ติ (จูฬว. ๒๘๐) เอวํ วุตฺตํ อเนกปฺปการํ คิหิปารุปนํ อปารุปิตฺวา อิธ วุตฺตนเยเนว อุโภ กณฺเณ สมํ กตฺวา ปารุปนวตฺตํ ปูเรนฺเตน ปริมณฺฑลํ ปารุปิตพฺพํ. อิมานิ จ ทฺเว สิกฺขาปทานิ อวิเสเสน วุตฺตานิ. ตสฺมา วิหาเรปิ อนฺตรฆเรปิ ปริมณฺฑลเมว นิวาเสตพฺพญฺจ ปารุปิตพฺพญฺจาติ. สมุฏฺฐานาทีนิ ปฐมสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ สทฺธึ เถรวาเทน.

577. Regarding 'The upper robe should be draped circularly': Not draping in the various ways of householders, which were spoken of thus, 'At that time, the group-of-six monks draped their robes in the manner of householders,' one should drape the robe circularly only by the method stated here, making both corners equal and fulfilling the proper conduct of draping. And these two training rules are stated without specification. Therefore, both in the monastery and within a house, the lower robe should be worn circularly and the upper robe should be draped circularly. The origins of the offense, etc., should be understood according to the method stated in the first training rule, together with the Theravāda.

๕๗๘. กายํ วิวริตฺวาติ ชตฺตุมฺปิ อุรมฺปิ วิวริตฺวา. สุปฺปฏิจฺฉนฺเนนาติ น สสีสํ ปารุเตน; อถ โข คณฺฐิกํ ปฏิมุญฺจิตฺวา อนุวาตนฺเตน คีวํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อุโภ กณฺเณ สมํ กตฺวา ปฏิสํหริตฺวา ยาว มณิพนฺธํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อนฺตรฆเร คนฺตพฺพํ. ทุติยสิกฺขาปเท – คลวาฏกโต ปฏฺฐาย สีสํ มณิพนฺธโต ปฏฺฐาย หตฺเถ ปิณฺฑิกมํสโต จ ปฏฺฐาย ปาเท วิวริตฺวา นิสีทิตพฺพํ.

578. 'Exposing the body' means exposing the shoulder-tip and the chest. 'Well-covered' means not being draped including the head; but rather, having fastened the toggle, covering the neck with the lengthwise border, making both corners equal, folding it back, and covering down to the wrist, one should go into an inhabited area. In the second training rule on sitting: one should sit with the head exposed from the throat-hollow upwards, the hands from the wrist outwards, and the feet from the calf-muscle outwards.

๕๗๙. วาสูปคตสฺสาติ วาสตฺถาย อุปคตสฺส รตฺติภาเค วา ทิวสภาเค วา กายํ วิวริตฺวาปิ นิสีทโต อนาปตฺติ.

579. 'For one who has gone to a residence' means: for one who has approached for the purpose of residing, whether in the night or in the day, there is no offense even if one sits exposing the body.

๕๘๐. สุสํวุโตติ หตฺถํ วา ปาทํ วา อกีฬาเปนฺโต; สุวินีโตติ อตฺโถ.

580. 'Well-restrained' means not fidgeting with the hands or feet; the meaning is 'well-disciplined.'

๕๘๒. โอกฺขิตฺตจกฺขูติ [Pg.163] เหฏฺฐา ขิตฺตจกฺขุ หุตฺวา. ยุคมตฺตํ เปกฺขมาโนติ ยุคยุตฺตโก หิ ทนฺโต อาชาเนยฺโย ยุคมตฺตํ เปกฺขติ, ปุรโต จตุหตฺถปฺปมาณํ ภูมิภาคํ; อิมินาปิ เอตฺตกํ เปกฺขนฺเตน คนฺตพฺพํ. โย อนาทริยํ ปฏิจฺจ ตหํ ตหํ โอโลเกนฺโตติ โย ตํตํทิสาภาคํ ปาสาทํ กูฏาคารํ วีถึ โอโลเกนฺโต คจฺฉติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. เอกสฺมึ ปน ฐาเน ฐตฺวา หตฺถิอสฺสาทิปริสฺสยาภาวํ โอโลเกตุํ วฏฺฏติ. นิสีทนฺเตนาปิ โอกฺขิตฺตจกฺขุนาว นิสีทิตพฺพํ.

582. 'With eyes downcast' means having cast the eyes downwards. Regarding 'looking a yoke's length ahead': for a tamed thoroughbred horse yoked to a yoke looks a yoke's length, that is, the portion of ground measuring four cubits in front; this monk also should go while looking that far. Regarding 'Whoever out of disrespect... looks around': whoever goes along looking at this and that direction, at a palace, a gabled mansion, or a street, commits an offense of wrong-doing. However, having stood in one place, it is allowable to look around for the absence of dangers such as elephants, horses, and so on. Even when sitting, one should sit with eyes downcast.

๕๘๔. อุกฺขิตฺตกายาติ อุกฺเขเปน; อิตฺถมฺภูตลกฺขเณ กรณวจนํ เอกโต วา อุภโต วา อุกฺขิตฺตจีวโร หุตฺวาติ อตฺโถ. อนฺโตอินฺทขีลโต ปฏฺฐาย น เอวํ คนฺตพฺพํ. นิสินฺนกาเล ปน ธมกรณํ นีหรนฺเตนาปิ จีวรํ อนุกฺขิปิตฺวาว นีหริตพฺพนฺติ.

584. Regarding 'with body lifted': it means 'by lifting'. This word is in the instrumental case in the sense of 'itthambhūtalakkhaṇa' (the characteristic of being in such a state). The meaning is: having the robe lifted on one side or on both sides. Beginning from the inner threshold, one should not go in this manner. Furthermore, at the time of sitting, even by one who is taking out a water-strainer, it should be taken out only without lifting the robe.

ปฐโม วคฺโค.

The First Section.

๒. อุชฺชคฺฆิกวคฺควณฺณนา

2. Commentary on the Ujjagghika Section

๕๘๖. อุชฺชคฺฆิกายาติ มหาหสิตํ หสนฺโต. วุตฺตนเยเนเวตฺถ กรณวจนํ.

586. Regarding 'with boisterous laughter': it means laughing a great laugh. Herein, the instrumental case is in the manner already stated.

๕๘๘. อปฺปสทฺโท อนฺตรฆเรติ เอตฺถ กิตฺตาวตา อปฺปสทฺโท โหติ? ทฺวาทสหตฺเถ เคเห อาทิมฺหิ สงฺฆตฺเถโร, มชฺเฌ ทุติยตฺเถโร, อนฺเต ตติยตฺเถโรติ เอวํ นิสินฺเนสุ สงฺฆตฺเถโร ทุติเยน สทฺธึ มนฺเตติ, ทุติยตฺเถโร ตสฺส สทฺทญฺเจว สุณาติ, กถญฺจ ววตฺถเปติ. ตติยตฺเถโร ปน สทฺทเมว สุณาติ, กถํ น ววตฺถเปติ. เอตฺตาวตา อปฺปสทฺโท โหติ. สเจ ปน ตติยตฺเถโร กถํ ววตฺถเปติ, มหาสทฺโท นาม โหติ.

588. Regarding 'of a low sound within a house': to what extent is one of a low sound? In a twelve-cubit house, with the Saṅghatthera seated at the beginning, the second elder in the middle, and the third elder at the end—among them thus seated, the Saṅghatthera confers with the second elder. The second elder both hears his sound and distinguishes the words. The third elder, however, only hears the sound but does not distinguish the words. To this extent, one is of a low sound. But if the third elder distinguishes the words, one is called one with a loud sound.

๕๙๐. กายํ ปคฺคเหตฺวาติ นิจฺจลํ กตฺวา อุชุเกน กาเยน สเมน อิริยาปเถน คนฺตพฺพญฺเจว นิสีทิตพฺพญฺจ.

590. Regarding 'having held up the body': having made it motionless, one should both go and sit with a straight body and a calm posture.

๕๙๒. พาหุํ ปคฺคเหตฺวาติ นิจฺจลํ กตฺวา.

592. Regarding 'having held up the arm': having made it motionless, one should both go and sit.

๕๙๔. สีสํ ปคฺคเหตฺวาติ นิจฺจลํ อุชุํ ฐปยิตฺวา.

594. Regarding 'having held up the head': having kept it motionless and straight, one should both go and sit.

ทุติโย วคฺโค.

The Second Section.

๓. ขมฺภกตวคฺควณฺณนา

3. Commentary on the Khambhaka Section.

๕๙๖-๘. ขมฺภกโต [Pg.164] นาม กฏิยํ หตฺถํ ฐเปตฺวา กตขมฺโภ. โอคุณฺฐิโตติ สสีสํ ปารุโต.

596-8. 'With arms akimbo' is the name for one who has placed a hand on the hip, having made a support. Regarding 'veiled': it means being covered including the head.

๖๐๐. อุกฺกุฏิกายาติ เอตฺถ อุกฺกุฏิกา วุจฺจติ ปณฺหิโย อุกฺขิปิตฺวา อคฺคปาเทหิ วา, อคฺคปาเท วา อุกฺขิปิตฺวา ปณฺหีหิเยว วา ภูมึ ผุสนฺตสฺส คมนํ. กรณวจนํ ปเนตฺถ วุตฺตลกฺขณเมว.

600. Regarding 'on tiptoe': herein, 'ukkuṭikā' is said of the going of one who touches the ground either by lifting the heels and using only the tips of the feet, or by lifting the tips of the feet and using only the heels. Herein, the instrumental case has the characteristic already stated.

๖๐๑. ทุสฺสปลฺลตฺถิกายาติ เอตฺถ อาโยคปลฺลตฺถิกาปิ ทุสฺสปลฺลตฺถิกา เอว.

601. Regarding 'with a cloth-strap': herein, the 'āyogapallatthikā' (sitting supported by a binding strap) is also a 'dussapallatthikā' (sitting supported by a cloth strap).

๖๐๒. สกฺกจฺจนฺติ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

602. Regarding 'respectfully': it means having established mindfulness.

๖๐๓. อากิรนฺเตปีติ ปิณฺฑปาตํ เทนฺเตปิ. ปตฺตสญฺญีติ ปตฺเต สญฺญํ กตฺวา.

603. Regarding 'while they are serving': it means even while they are giving almsfood. Regarding 'with perception on the bowl': it means having fixed one's perception on the bowl.

๖๐๔. สมสูปโก นาม ยตฺถ ภตฺตสฺส จตุตฺถภาคปฺปมาโณ สูโป โหติ. มุคฺคสูโป มาสสูโปติ เอตฺถ กุลตฺถาทีหิ กตสูปาปิ สงฺคหํ คจฺฉนฺติเยวาติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. รสรเสติ เอตฺถ ฐเปตฺวา ทฺเว สูเป อวเสสานิ โอโลณีสากสูเปยฺยมจฺฉรสมํสรสาทีนิ รสรสาติ เวทิตพฺพานิ. ตํ รสรสํ พหุมฺปิ คณฺหนฺตสฺส อนาปตฺติ.

604. Almsfood is called 'with balanced curry' wherein there is curry to the measure of a fourth part of the rice. Herein, regarding 'mung-bean curry, black-gram curry', curries made with horse-gram and so on are also included—thus it is said in the Mahāpaccarī. Herein, regarding 'savory liquids', having set aside the two types of curry, the remaining items such as special side dishes, vegetable broth, fish liquid, meat liquid, and so on, should be known as 'savory liquids'. For one who takes much of that savory liquid, there is no offense.

๖๐๕. สมติตฺติกนฺติ สมปุณฺณํ สมภริตํ. ถูปีกตํ ปิณฺฑปาตํ ปฏิคฺคณฺหาติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ ถูปีกโต นาม ปตฺตสฺส อนฺโตมุขวฏฺฏิเลขํ อติกฺกมิตฺวา กโต; ปตฺเต ปกฺขิตฺโต รจิโต ปูริโตติ อตฺโถ. เอวํ กตํ อคเหตฺวา อนฺโตมุขวฏฺฏิเลขาสมปฺปมาโณ คเหตพฺโพ.

605. Regarding 'level with the brim': it means equally full, equally filled. Herein, regarding the text 'If one accepts almsfood heaped up, there is an offense of wrong-doing', 'heaped up' is the name for almsfood made to exceed the line of the inner rim of the bowl. The meaning is: put into the bowl, arranged, and filled. Not accepting what is made thus, one should accept an amount equal to the line of the inner rim.

ตตฺถ ถูปีกตํ นาม ‘‘ปญฺจหิ โภชเนหิ กต’’นฺติ อภยตฺเถโร อาห. ติปิฏกจูฬนาคตฺเถโร ปน ‘‘ปิณฺฑปาโต นาม ยาคุปิ ภตฺตมฺปิ ขาทนียมฺปิ จุณฺณปิณฺโฑปิ ทนฺตกฏฺฐมฺปิ ทสิกสุตฺตมฺปี’’ติ อิทํ สุตฺตํ วตฺวา ทสิกสุตฺตมฺปิ ถูปีกตํ น วฏฺฏตีติ อาห. เตสํ วาทํ สุตฺวา ภิกฺขู โรหณํ คนฺตฺวา จูฬสุมนตฺเถรํ ปุจฺฉึสุ – ‘‘ภนฺเต ถูปีกตปิณฺฑปาโต เกน ปริจฺฉินฺโน’’ติ? เตสญฺจ เถรานํ วาทํ อาโรเจสุํ. เถโร สุตฺวา อาห [Pg.165] – ‘‘อโห, จูฬนาโค สาสนโต ภฏฺโฐ, อหํ เอตสฺส สตฺตกฺขตฺตุํ วินยํ วาเจนฺโต น กทาจิ เอวํ อวจํ, อยํ กุโต ลภิตฺวา เอวํ วทสี’’ติ. ภิกฺขู เถรํ ยาจึสุ – ‘‘กเถถ ทานิ, ภนฺเต, เกน ปริจฺฉินฺโน’’ติ? ‘‘ยาวกาลิเกนาวุโส’’ติ เถโร อาห. ตสฺมา ยํกิญฺจิ ยาคุภตฺตํ วา ผลาผลํ วา อามิสชาติกํ สมติตฺติกเมว คเหตพฺพํ. ตญฺจ โข อธิฏฺฐานุปเคน ปตฺเตน, อิตเรน ปน ถูปีกตมฺปิ วฏฺฏติ. ยามกาลิกสตฺตาหกาลิกยาวชีวิกานิ ปน อธิฏฺฐานุปคปตฺเตปิ ถูปีกตานิ วฏฺฏนฺติ. ทฺวีสุ ปตฺเตสุ ภตฺตํ คเหตฺวา เอกสฺมึ ปูเรตฺวา วิหารํ เปเสตุํ วฏฺฏตีติ มหาปจฺจริยํ ปน วุตฺตํ. ยํ ปตฺเต ปกฺขิปิยมานํ ปูวอุจฺฉุขณฺฑผลาผลาทิ เหฏฺฐา โอโรหติ, ตํ ถูปีกตํ นาม น โหติ. ปูววฏํสกํ ฐเปตฺวา ปิณฺฑปาตํ เทนฺติ, ถูปีกตเมว โหติ. ปุปฺผวฏํสกตกฺโกลกฏุกผลาทิวฏํสเก ปน ฐเปตฺวา ทินฺนํ ถูปีกตํ น โหติ. ภตฺตสฺส อุปริ ถาลกํ วา ปตฺตํ วา ฐเปตฺวา ปูเรตฺวา คณฺหาติ, ถูปีกตํ นาม น โหติ. กุรุนฺทิยมฺปิ วุตฺตํ – ‘‘ถาลเก วา ปณฺเณ วา ปกฺขิปิตฺวา ตํ ปตฺตมตฺถเก ฐเปตฺวา เทนฺติ, ปาเฏกฺกภาชนํ วฏฺฏตี’’ติ.

Therein, the Elder Abhaya said: 'Thūpīkata' (heaped up) is that which is made with the five kinds of food. The Elder Tipiṭakacūḷanāga, however, stating the text, 'Almsfood is the name for gruel, rice, edibles, soap powder, a tooth-stick, and even a fringe thread,' said that it is not allowable to accept even a fringe thread if it is heaped up. Hearing their doctrines, the monks went to Rohaṇa and asked the Elder Cūḷasumana, 'Venerable sir, by what is heaped-up almsfood defined?' They also reported the doctrines of those elders. Having heard, the elder said: 'Alas, Cūḷanāga has fallen from the Dispensation! While I was making him recite the Vinaya seven times, I never once spoke thus. From where did he get this to speak in this way?' The monks requested the elder, 'Venerable sir, please explain now by what it is defined.' The elder said, 'Friends, it is defined by what is allowable for a limited time (yāvakālika).' Therefore, any yāvakālika item of a food-nature, whether it be gruel, rice, or fruit, should be accepted only level with the rim. And this is with a formally determined bowl; with another bowl, however, even what is heaped up is allowable. Furthermore, items allowable for a watch of the night (yāmakālika), for seven days (sattāhakālika), or for life (yāvajīvika) are allowable even when heaped up in a formally determined bowl. It is said in the Mahāpaccarī: 'It is allowable to accept rice in two bowls, fill one, and send it to the monastery.' Whatever item, such as a cake, a piece of sugarcane, or fruit, sinks down when being placed in the bowl, is not called 'heaped up'. If they give almsfood by placing a cake-garland on top, it is indeed 'heaped up'. However, what is given by placing a flower-garland, a takkola fruit, a kaṭuka fruit, or other such toppings on top is not 'heaped up'. If one accepts food that has been filled by placing a small bowl or a leaf-cup on top of the rice, it is not called 'heaped up'. In the Kurundī it is also said: 'If they place it in a small bowl or on a leaf, and place that on top of the bowl and give it, it is allowable, having become a separate vessel.'

อิธ อนาปตฺติยํ คิลาโน น อาคโต, ตสฺมา คิลานสฺสปิ ถูปีกตํ น วฏฺฏติ. สพฺพตฺถ ปน ปฏิคฺคเหตุเมว น วฏฺฏติ. ปฏิคฺคหิตํ ปน สุปฏิคฺคหิตเมว โหติ, ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏตีติ.

Here, in the section on 'no offense', the case of a sick person is not mentioned. Therefore, even for a sick person, what is heaped up is not allowable. Furthermore, in all cases, it is only the accepting that is not allowable. But what has been accepted is indeed well-accepted; it is allowable to consume it.

ตติโย วคฺโค.

The Third Section.

๔. สกฺกจฺจวคฺควณฺณนา

4. Explanation of the Section on Respectfulness

๖๐๖. สกฺกจฺจนฺติ เอตฺถาปิ อสกฺกจฺจํ ปฏิคฺคหเณเยว อาปตฺติ, ปฏิคฺคหิตํ ปน สุปฏิคฺคหิตเมว. สกฺกจฺจนฺติ จ ปตฺตสญฺญีติ จาติ อุภยํ วุตฺตนยเมว.

606. ‘Respectfully’ (sakkaccaṃ): Here too, an offense is incurred only through disrespectful acceptance; but what has been accepted is indeed well-accepted. Both ‘respectfully’ (sakkaccaṃ) and ‘perceiving it as a bowl’ (pattasaññīti) are to be understood in the manner already stated.

๖๐๘. สปทานนฺติ ตตฺถ ตตฺถ โอธึ อกตฺวา อนุปฏิปาฏิยา. สมสูปเก วตฺตพฺพํ วุตฺตเมว.

608. ‘In sequence’ (sapadānaṃ): This means without making a boundary here and there, in an uninterrupted sequence. What should be said regarding ‘equal curry’ (samasūpake) has already been stated.

๖๑๐. ถูปกโตติ มตฺถกโต; เวมชฺฌโตติ อตฺโถ.

610. ‘Making a mound’ (thūpakato): The meaning is from the top (matthakato) and from the middle (vemajjhato).

๖๑๑. ปฏิจฺฉาเทตฺวา [Pg.166] เทนฺตีติ มาฆาตสมยาทีสุ ปฏิจฺฉนฺนํ พฺยญฺชนํ กตฺวา เทนฺติ. วิญฺญตฺติยํ วตฺตพฺพํ นตฺถิ.

611. ‘They give having covered’ (paṭicchādetvā denti): This means at times such as a ‘do not kill’ season, they prepare a covered curry and give it. There is nothing to be said regarding formal requests (viññatti).

๖๑๔. อุชฺฌานสญฺญีสิกฺขาปเทปิ คิลาโน น มุจฺจติ.

614. Even in the training rule concerning the perception of fault-finding (ujjhānasaññī), a sick person is not exempt.

๖๑๕. นาติมหนฺโต กพโฬติ มยูรณฺฑํ อติมหนฺตํ, กุกฺกุฏณฺฑํ อติขุทฺทกํ, เตสํ เวมชฺฌปฺปมาโณ. ขชฺชเกติ เอตฺถ มูลขาทนียาทิ สพฺพํ คเหตพฺพํ.

615. ‘Not too large a mouthful’ (nātimahanto kabaḷo): A peacock’s egg is too large, a chicken’s egg is too small; the measure is the middle size between them. Here, ‘eatables’ (khajjaka) should be understood to include all edibles, such as root-foods.

จตุตฺโถ วคฺโค.

The Fourth Section.

๕. กพฬวคฺควณฺณนา

5. Explanation of the Section on Mouthfuls

๖๑๗. อนาหเฏติ อนาหริเต; มุขทฺวารํ อสมฺปาปิเตติ อตฺโถ.

617. ‘Not brought’ (anāhaṭe): This means not yet brought; the meaning is ‘not yet arrived at the door of the mouth’ (mukhadvāraṃ asampāpite).

๖๑๘. สพฺพํ หตฺถนฺติ สกลหตฺถํ.

618. ‘The whole hand’ (sabbaṃ hatthaṃ): This means the entire hand.

๖๑๙. สกพเฬนาติ เอตฺถ ธมฺมํ กเถนฺโต หรีตกํ วา ลฏฺฐิมธุกํ วา มุเข ปกฺขิปิตฺวา กเถติ. ยตฺตเกน วจนํ อปริปุณฺณํ น โหติ, ตตฺตเก มุขมฺหิ สนฺเต กเถตุํ วฏฺฏติ.

619. ‘With a mouthful’ (sakabaḷena): Here, while teaching the Dhamma, one might speak with a myrobalan or licorice placed in the mouth. It is permissible to speak with something in the mouth, as long as the speech does not become incomplete or unclear.

๖๒๐. ปิณฺฑุกฺเขปกนฺติ ปิณฺฑํ อุกฺขิปิตฺวา อุกฺขิปิตฺวา.

620. ‘Tossing up food’ (piṇḍukkhepakaṃ): This means tossing up food again and again.

๖๒๑. กพฬาวจฺเฉทกนฺติ กพฬํ อวจฺฉินฺทิตฺวา อวจฺฉินฺทิตฺวา.

621. ‘Cutting a mouthful’ (kabaḷāvacchedakaṃ): This means cutting a mouthful again and again.

๖๒๒. อวคณฺฑการกนฺติ มกฺกโฏ วิย คณฺเฑ กตฺวา กตฺวา.

622. ‘Making a cheek-pouch’ (avagaṇḍakārakaṃ): This means making it in the cheeks again and again, like a monkey.

๖๒๓. หตฺถนิทฺธุนกนฺติ หตฺถํ นิทฺธุนิตฺวา นิทฺธุนิตฺวา.

623. ‘Shaking the hand’ (hatthaniddhunakaṃ): This means shaking the hand again and again.

๖๒๔. สิตฺถาวการกนฺติ สิตฺถานิ อวกิริตฺวา อวกิริตฺวา.

624. ‘Scattering rice-grains’ (sitthāvakārakaṃ): This means scattering rice-grains again and again.

๖๒๕. ชิวฺหานิจฺฉารกนฺติ ชิวฺหํ นิจฺฉาเรตฺวา นิจฺฉาเรตฺวา.

625. ‘Sticking out the tongue’ (jivhānicchārakaṃ): This means sticking out the tongue again and again.

๖๒๖. จปุจปุการกนฺติ จปุ จปูติ เอวํ สทฺทํ กตฺวา กตฺวา.

626. ‘Making ‘capu capu’ sounds’ (capucapukārakaṃ): This means making a sound like ‘capu capu’ again and again.

ปญฺจโม วคฺโค.

The Fifth Section.

๖. สุรุสุรุวคฺควณฺณนา

6. Explanation of the Section on Slurping

๖๒๗. สุรุสุรุการกนฺติ [Pg.167] สุรุสุรูติ เอวํ สทฺทํ กตฺวา กตฺวา. ทโวติ ปริหาสวจนํ; ตํ เยน เกนจิ ปริยาเยน ‘‘กึ พุทฺโธ, สิลกพุทฺโธ, ปฏิพุทฺโธ; กึ ธมฺโม, โคธมฺโม, อชธมฺโม; กึ สงฺโฆ, มิคสงฺโฆ, ปสุสงฺโฆ’’ติอาทินา นเยน ตีณิ รตนานิ อารพฺภ น กาตพฺพนฺติ อตฺโถ.

627. ‘Making a ‘suru suru’ sound’ (surusurukārakaṃ): This means making a sound like ‘suru suru’ again and again. ‘Mockery’ (dava): This is a word for ridicule. The meaning is that one should not make fun of the Three Jewels in any way whatsoever, with such expressions as: ‘What Buddha? A stone Buddha? An awakened one? What Dhamma? The nature of cows? The nature of goats? What Saṅgha? A herd of deer? A herd of beasts?’

๖๒๘. หตฺถนิลฺเลหกนฺติ หตฺถํ นิลฺเลหิตฺวา นิลฺเลหิตฺวา. ภุญฺชนฺเตน หิ องฺคุลิมตฺตมฺปิ นิลฺเลหิตุํ น วฏฺฏติ. ฆนยาคุผาณิตปายาสาทิเก ปน องฺคุลีหิ คเหตฺวา องฺคุลิโย มุเข ปเวเสตฺวา ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ. ปตฺตนิลฺเลหกโอฏฺฐนิลฺเลหเกสุปิ เอเสว นโย. ตสฺมา เอกงฺคุลิยาปิ ปตฺโต น นิลฺเลหิตพฺโพ, เอกโอฏฺโฐปิ ชิวฺหาย น นิลฺเลหิตพฺโพ, โอฏฺฐมํเสหิ เอว ปน คเหตฺวา อนฺโต ปเวเสตุํ วฏฺฏติ.

628. ‘Licking the hand’ (hatthanillehakaṃ): This means licking the hand again and again. Indeed, while eating, it is not proper to lick even a finger. However, when consuming thick gruel, molasses, milk-rice, and so forth, it is permissible to take them with the fingers and put the fingers into the mouth to eat. The same principle applies to licking the bowl (pattanillehaka) and licking the lips (oṭṭhanillehaka). Therefore, the bowl should not be licked with even a single finger, nor should even one lip be licked with the tongue; but it is permissible to take food with the flesh of the lips themselves and put it inside.

๖๓๑. โกกนเทติ เอวํนามเก. โกกนทนฺติ ปทุมํ วุจฺจติ, โส จ ปาสาโท ปทุมสณฺฐาโน, เตนสฺส โกกนโทตฺเวว นามํ อกํสุ. น สามิเสน หตฺเถน ปานียถาลกนฺติ เอตํ ปฏิกฺกูลวเสน ปฏิกฺขิตฺตํ, ตสฺมา สงฺฆิกมฺปิ ปุคฺคลิกมฺปิ คิหิสนฺตกมฺปิ อตฺตโน สนฺตกมฺปิ สงฺขมฺปิ สราวมฺปิ ถาลกมฺปิ น คเหตพฺพเมว, คณฺหนฺตสฺส ทุกฺกฏํ. สเจ ปน หตฺถสฺส เอกเทโส อามิสมกฺขิโต น โหติ, เตน ปเทเสน คเหตุํ วฏฺฏติ.

631. ‘Kokanada’: This refers to something so named. A lotus (paduma) is called ‘kokanada,’ and that palace was lotus-shaped; therefore, they named it Kokanada. ‘Not with a hand soiled with food a drinking vessel’ (na sāmisena hatthena pānīyathālakaṃ): This was prohibited on account of being repulsive. Therefore, one should not take a conch shell, a small bowl, or a drinking vessel, whether it belongs to the Saṅgha, an individual, a layperson, or oneself. For one who takes it, there is a dukkaṭa offense. However, if a part of the hand is not smeared with food, it is permissible to take it with that part.

๖๓๒. อุทฺธริตฺวา วาติ สิตฺถานิ อุทกโต อุทฺธริตฺวา เอกสฺมึ ฐาเน ราสึ กตฺวา อุทกํ ฉฑฺเฑติ. ภินฺทิตฺวา วาติ สิตฺถานิ ภินฺทิตฺวา อุทกคติกานิ กตฺวา ฉฑฺเฑติ. ปฏิคฺคเห วาติ ปฏิคฺคเหน ปฏิจฺฉนฺโต นํ ปฏิคฺคเห ฉฑฺเฑติ. นีหริตฺวาติ พหิ นีหริตฺวา ฉฑฺเฑติ; เอวํ ฉฑฺเฑนฺตสฺส อนาปตฺติ.

632. ‘Or having scooped out’ (uddharitvā vā): This means having scooped out the rice-grains from the water, gathered them in one place, and discarded the water. ‘Or having broken apart’ (bhinditvā vā): This means having broken the rice-grains apart, making them like water, and discarding them. ‘Or in a receptacle’ (paṭiggahe vā): This means one who is receiving it with a receptacle discards it in that receptacle. ‘Having taken out’ (nīharitvā): This means having taken it outside and discarded it. For one who discards it in this way, there is no offense.

๖๓๔. เสตจฺฉตฺตนฺติ วตฺถปลิคุณฺฐิตํ ปณฺฑรจฺฉตฺตํ. กิลญฺชจฺฉตฺตนฺติ วิลีวจฺฉตฺตํ. ปณฺณจฺฉตฺตนฺติ ตาลปณฺณาทีหิ เยหิ เกหิจิ กตํ. มณฺฑลพทฺธํ สลากพทฺธนฺติ อิทํ ปน ติณฺณมฺปิ ฉตฺตานํ ปญฺชรทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. ตานิ หิ มณฺฑลพทฺธานิ เจว โหนฺติ สลากพทฺธานิ จ. ยมฺปิ ตตฺถชาตกทณฺฑเกน กตํ เอกปณฺณจฺฉตฺตํ โหติ, ตมฺปิ ฉตฺตเมว. เอเตสุ ยํกิญฺจิ ฉตฺตํ ปาณิมฺหิ [Pg.168] อสฺสาติ ฉตฺตปาณิ. โส ตํ ฉตฺตํ ธารยมาโน วา อํเส วา กตฺวา อูรุมฺหิ วา ฐเปตฺวา ยาว หตฺเถน น มุจฺจติ, ตาวสฺส ธมฺมํ เทเสตุํ น วฏฺฏติ, เทเสนฺตสฺส วุตฺตนเยน ทุกฺกฏํ. สเจ ปนสฺส อญฺโญ ฉตฺตํ ธาเรติ, ฉตฺตปาทุกาย วา ฐิตํ โหติ, หตฺถโต อปคตมตฺเต ฉตฺตปาณิ นาม น โหติ. ตสฺส ธมฺมํ เทเสตุํ วฏฺฏติ. ธมฺมปริจฺเฉโท ปเนตฺถ ปทโสธมฺเม วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ.

634. ‘A white umbrella’ (setacchattaṃ): This means a white umbrella wrapped with cloth. ‘A wicker umbrella’ (kilañjacchattaṃ): This means an umbrella made of bamboo strips. ‘A leaf umbrella’ (paṇṇacchattaṃ): This means one made with palmyra leaves or any other kind of leaf. ‘Bound in a circle, bound with ribs’ (maṇḍalabaddhaṃ salākabaddhaṃ): This is said to show the frame of all three types of umbrellas. Indeed, they are bound in a circle and bound with ribs. Even a single-leaf umbrella made with a stalk that grew on that plant is still an umbrella. Among these, if any kind of umbrella is in his hand, he is ‘one with an umbrella in hand’ (chattapāṇi). As long as he is holding that umbrella, or has placed it on his shoulder, or has set it on his thigh, as long as it is not released from his hand, it is not proper to teach him the Dhamma; for one who teaches, there is a dukkaṭa offense in the manner stated. However, if someone else holds his umbrella, or if it is standing on an umbrella stand, as soon as it has left his hand, he is no longer called one with an umbrella in hand. It is permissible to teach him the Dhamma. The delineation of the Dhamma here should be understood in the same way as explained in the Padasodhamma training rule.

๖๓๕. ทณฺฑปาณิสฺสาติ เอตฺถ ทณฺโฑ นาม มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส จตุหตฺถปฺปมาโณ ทณฺฑปาณิภาโว ปนสฺส ฉตฺตปาณิมฺหิ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ.

635. ‘For one with a staff in hand’ (daṇḍapāṇissa): Here, a staff (daṇḍa) means a stick measuring four cubits for a person of average size. His status of being a staff-bearer should be understood in the same way as that of an umbrella-bearer, as stated.

๖๓๖. สตฺถปาณิมฺหิปิ เอเสว นโย. อสึ สนฺนหิตฺวา ฐิโตปิ หิ สตฺถปาณิสงฺขฺยํ น คจฺฉติ.

636. For ‘one with a weapon in hand’ (satthapāṇi) as well, this is the same principle. Indeed, even one who stands having girded on a sword does not count as one with a weapon in hand.

๖๓๗. อาวุธปาณิสฺสาติ เอตฺถ กิญฺจาปิ วุตฺตํ – ‘‘อาวุธํ นาม จาโป โกทณฺโฑ’’ติ, อถ โข สพฺพาปิ ธนุวิกติ สทฺธึ สรวิกติยา อาวุธนฺติ เวทิตพฺพํ. ตสฺมา สทฺธึ วา สเรน ธนุํ คเหตฺวา สุทฺธธนุํ วา สุทฺธสรํ วา สชิยธนุํ วา นิชฺชิยธนุํ วา คเหตฺวา ฐิตสฺส วา นิสินฺนสฺส วา ธมฺโม เทเสตุํ น วฏฺฏติ. สเจ ปนสฺส ธนุํ กณฺเฐปิ ปฏิมุกฺกํ โหติ, ยาว หตฺเถน น คณฺหาติ, ตาว ธมฺมํ เทเสตุํ วฏฺฏติเยวาติ.

637. Regarding ‘one with a weapon in hand’ (āvudhapāṇissa): Although it is said, ‘a weapon (āvudha) means a bow (cāpa) or a bow (kodaṇḍa),’ still, all types of bows together with all types of arrows should be understood as ‘weapon.’ Therefore, it is not proper to teach the Dhamma to one who is standing or sitting having taken a bow with an arrow, or a bare bow, or a bare arrow, or a strung bow, or an unstrung bow. However, if his bow is even slung on his neck, as long as he does not take it with his hand, it is indeed permissible to teach him the Dhamma.

ฉฏฺโฐ วคฺโค.

The Sixth Section.

๗. ปาทุกวคฺควณฺณนา

7. Explanation of the Footwear Section.

๖๓๘. อกฺกนฺตสฺสาติ ฉตฺตทณฺฑเก องฺคุลนฺตรํ อปฺปเวเสตฺวา เกวลํ ปาทุกํ อกฺกมิตฺวา ฐิตสฺส. ปฏิมุกฺกสฺสาติ ปฏิมุญฺจิตฺวา ฐิตสฺส. อุปาหนายปิ เอเสว นโย. โอมุกฺโกติ ปเนตฺถ ปณฺหิกพทฺธํ โอมุญฺจิตฺวา ฐิโต วุจฺจติ.

638. ‘One who has stepped on’ means of one standing having merely stepped on the footwear, without inserting the space between the toes into the knob of the sandal strap shaped like an umbrella handle. ‘One who has put on’ means of one standing having put it on. For sandals too, this is the same method. Here, ‘omukka’ is said of one who stands having put on that which binds the heel.

๖๔๐. ยานคตสฺสาติ เอตฺถ สเจปิ ทฺวีหิ ชเนหิ หตฺถสงฺฆาเฏน คหิโต, สาฏเก วา ฐเปตฺวา วํเสน วยฺหติ, อยุตฺเต วา วยฺหาทิเก ยาเน[Pg.169], วิสงฺขริตฺวา วา ฐปิเต จกฺกมตฺเตปิ นิสินฺโน ยานคโตตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. สเจ ปน ทฺเวปิ เอกยาเน นิสินฺนา โหนฺติ, วฏฺฏติ. วิสุํ นิสินฺเนสุปิ อุจฺเจ ยาเน นิสินฺเนน นีเจ นิสินฺนสฺส เทเสตุํ วฏฺฏติ, สมปฺปมาเณปิ วฏฺฏติ. ปุริเม ยาเน นิสินฺเนน ปจฺฉิเม นิสินฺนสฺส วฏฺฏติ. ปจฺฉิเม ปน อุจฺจตเรปิ นิสินฺเนน เทเสตุํ น วฏฺฏติ.

640. ‘One in a vehicle’: Here, even if one is held by two people with their hands joined, or is placed on a cloth and carried by a bamboo pole, or is in an unyoked vehicle such as a palanquin, or is seated on just a wheel that has been dismantled and set down, one is counted as ‘one in a vehicle’. But if both the teacher and listener are seated in the same vehicle, it is permissible to teach. Even when seated in separate vehicles, it is permissible for one seated in a higher vehicle to teach one seated in a lower one; it is also permissible if the vehicles are of equal height. It is permissible for one seated in a front vehicle to teach one seated in a rear one. But it is not permissible for one seated in a rear vehicle to teach, even if it is higher.

๖๔๑. สยนคตสฺสาติ อนฺตมโส กฏสารเกปิ ปกติภูมิยมฺปิ นิปนฺนสฺส อุจฺเจปิ มญฺจปีเฐ วา ภูมิปเทเส วา ฐิเตน นิสินฺเนน วา เทเสตุํ น วฏฺฏติ. สยนคเตน ปน สยนคตสฺส อุจฺจตเร วา สมปฺปมาเณ วา นิปนฺเนน เทเสตุํ วฏฺฏติ. นิปนฺเนน จ ฐิตสฺส วา นิสินฺนสฺส วา เทเสตุํ วฏฺฏติ, นิสินฺเนนาปิ ฐิตสฺส วา นิสินฺนสฺส วา วฏฺฏติ. ฐิเตน ฐิตสฺเสว วฏฺฏติ.

641. ‘One who is lying down’: It is not permissible for one who is standing or sitting, whether on a higher bed or chair or on a higher spot on the ground, to teach a person who is lying down, even if on a grass mat or on the natural ground. But it is permissible for one who is lying down to teach another who is lying down on a higher bed or one of equal height. And it is permissible for one who is lying down to teach one who is standing or sitting; it is also permissible for one who is sitting to teach one who is standing or sitting. It is permissible for one who is standing to teach only one who is also standing.

๖๔๒. ปลฺลตฺถิกายาติ อาโยคปลฺลตฺถิกาย วา หตฺถปลฺลตฺถิกาย วา ทุสฺสปลฺลตฺถิกาย วา ยาย กายจิ ปลฺลตฺถิกาย นิสินฺนสฺส อคิลานสฺส เทเสตุํ น วฏฺฏติ.

642. ‘With a binding posture’: It is not proper to teach a person who is not ill and is sitting with any kind of binding posture, whether with a posture-retaining band, with the hands clasped around the knees, or with a cloth used as a band.

๖๔๓. เวฐิตสีสสฺสาติ ทุสฺสเวฐเนน วา โมฬิอาทีหิ วา ยถา เกสนฺโต น ทิสฺสติ; เอวํ เวฐิตสีสสฺส.

643. ‘One with a wrapped head’ means one whose head is wrapped with a cloth, a turban, a crown, or the like, in such a way that the hairline is not visible.

๖๔๔. โอคุณฺฐิตสีสสฺสาติ สสีสํ ปารุตสฺส.

644. ‘One with a covered head’ means of one who is cloaked including the head.

๖๔๕. ฉมายํ นิสินฺเนนาติ ภูมิยํ นิสินฺเนน. อาสเน นิสินฺนสฺสาติ อนฺตมโส วตฺถมฺปิ ติณานิปิ สนฺถริตฺวา นิสินฺนสฺส.

645. ‘By one sitting on the ground’ means by one sitting on the earth. ‘To one sitting on a seat’ means to one sitting on, at the least, a spread-out cloth or grasses.

๖๔๗. ฉปกสฺสาติ จณฺฑาลสฺส. ฉปกีติ จณฺฑาลี. นิลีโนติ ปฏิจฺฉนฺโน หุตฺวา. ยตฺร หิ นามาติ โย หิ นาม. สพฺพมิทํ จริมํ กตนฺติ ตตฺเถว ปริปตีติ ‘‘สพฺโพ อยํ โลโก สงฺกรํ คโต นิมฺมริยาโท’’ติ อิมํ วจนํ วตฺวา ตตฺเถว เตสํ ทฺวินฺนมฺปิ อนฺตรา รุกฺขโต ปติโต. ปติตฺวา จ ปน อุภินฺนมฺปิ ปุรโต ฐตฺวา อิมํ คาถํ อภาสิ –

647. ‘Of a chapaka’ means of a caṇḍāla. ‘Chapakī’ means a caṇḍālī. ‘Nilīno’ means having been concealed. ‘Yatra hi nāma’ means ‘whoever indeed’. Regarding the phrase ‘paripatīti’ (he fell): Having uttered the words, ‘This whole world has become corrupt, without boundaries,’ he fell from the tree right there between the two of them. And having fallen, he stood before both of them and spoke this verse:

‘‘อุโภ อตฺถํ น ชานนฺติ…เป… อสฺมา กุมฺภมิวาภิทา’’ติ.

‘Both do not know the meaning… (and so on) …as a stone shatters a pot.’

ตตฺถ อุโภ อตฺถํ น ชานนฺตีติ ทฺเวปิ ชนา ปาฬิยา อตฺถํ น ชานนฺติ. ธมฺมํ น ปสฺสเรติ ปาฬึ น ปสฺสนฺติ. กตเม เต อุโภติ? ‘‘โย จายํ มนฺตํ [Pg.170] วาเจติ, โย จาธมฺเมนธียตี’’ติ. เอวํ พฺราหฺมณญฺจ ราชานญฺจ อุโภปิ อธมฺมิกภาเว ฐเปสิ.

Therein, ‘both do not know the meaning’ means both people do not know the meaning of the Pāḷi. ‘They do not see the Dhamma’ means they do not see the Pāḷi. Who are these two? ‘He who recites the mantra, and he who learns it unrighteously.’ Thus he established both the brahmin and the king in the state of being unrighteous.

ตโต พฺราหฺมโณ สาลีนนฺติ คาถมาห. ตสฺสตฺโถ – ชานามหํ โภ ‘‘อยํ อธมฺโม’’ติ; อปิ จ โข มยา ทีฆรตฺตํ สปุตฺตทารปริชเนน รญฺโญ สนฺตโก สาลีนํ โอทโน ภุตฺโต. สุจิมํสูปเสจโนติ นานปฺปการวิกติสมฺปาทิตํ สุจิมํสูปเสจนํ มิสฺสีกรณมสฺสาติ สุจิมํสูปเสจโน. ตสฺมา ธมฺเม น วตฺตามีติ ยสฺมา เอวํ มยา รญฺโญ โอทโน ภุตฺโต, อญฺเญ จ พหู ลาภา ลทฺธา, ตสฺมา ธมฺเม อหํ น วตฺตามิ อุทเร พทฺโธ หุตฺวา, น ธมฺมํ อชานนฺโต. อยญฺหิ ธมฺโม อริเยหิ วณฺณิโต ปสตฺโถ โถมิโตติ ชานามิ.

Then the brahmin spoke the verse beginning with 'sālīnaṃ'. Its meaning is: 'I know, sir, that this is unrighteous; but for a long time I, together with my wife, children, and retinue, have eaten the king's rice from fine grains.' 'With a relish of pure meat' means that it has a relish of pure meat, prepared and perfected with various special modifications, mixed in. 'Therefore I do not act righteously' means: because I have thus eaten the king's rice and have received many other gains, therefore I do not act righteously, being bound by my belly; it is not that I fail to act righteously because I am ignorant of the Dhamma. For I know: 'This Dhamma is praised, commended, and extolled by the noble ones.'

อถ นํ ฉปโก ‘‘ธิรตฺถู’’ติอาทินา คาถาทฺวเยน อชฺฌภาสิ. ตสฺสตฺโถ – โย ตยา ธนลาโภ จ ยสลาโภ จ ลทฺโธ, ธิรตฺถุ ตํ ธนลาภํ ยสลาภญฺจ พฺราหฺมณ. กสฺมา? ยสฺมา อยํ ตยา ลทฺโธ ลาโภ อายตึ อปาเยสุ วินิปาตนเหตุนา สมฺปติ จ อธมฺมจรเณน วุตฺติ นาม โหติ. เอวรูปา ยา วุตฺติ อายตึ วินิปาเตน อิธ อธมฺมจรเณน วา นิปฺปชฺชติ, กึ ตาย วุตฺติยา? เตน วุตฺตํ –

Then the outcast addressed him with two verses beginning with 'dhiratthu'. The meaning is: 'Shame on the gain of wealth and the gain of fame that you have acquired, brahmin. Why? Because this gain acquired by you is called a livelihood by means of being a cause for ruinous fall into states of woe in the future, and by means of unrighteous conduct in the present. What is the use of such a livelihood, which is accomplished through ruinous fall in the future or through unrighteous conduct in this life?' Therefore it was said:

‘‘ธิรตฺถุ ตํ ธนลาภํ, ยสลาภญฺจ พฺราหฺมณ;

ยา วุตฺติ วินิปาเตน, อธมฺมจรเณน วา’’ติ.

'Shame on that gain of wealth, and gain of fame, O brahmin, the livelihood which is accomplished through ruinous fall or through unrighteous conduct.'

ปริพฺพช มหาพฺรหฺเมติ มหาพฺราหฺมณ อิโต ทิสา สีฆํ ปลายสฺสุ. ปจนฺตญฺเญปิ ปาณิโนติ อญฺเญปิ สตฺตา ปจนฺติ เจว ภุญฺชนฺติ จ; น เกวลํ ตฺวญฺเจว ราชา จ. มา ตฺวํ อธมฺโม อาจริโต อสฺมา กุมฺภมิวาภิทาติ สเจ หิ ตฺวํ อิโต อปริพฺพชิตฺวา อิมํ อธมฺมํ อาจริสฺสสิ, ตโต ตฺวํ โส อธมฺโม เอวํ อาจริโต ยถา อุทกกุมฺภํ ปาสาโณ ภินฺเทยฺย; เอวํ เภจฺฉติ, เตน มยํ ตํ วทาม –

'Wander forth, great brahmin' means: 'O great brahmin, flee swiftly from this place.' 'Other beings also cook' means: 'Other beings also cook and eat; it is not just you and the king.' 'May the unrighteousness you have practiced not shatter you like a stone shatters a pot' means: 'For if you, not wandering forth from here, practice this unrighteousness, then that unrighteousness so practiced will shatter you just as a stone might shatter a water pot. Therefore we say to you:'

‘‘ปริพฺพช มหาพฺรหฺเม, ปจนฺตญฺเญปิ ปาณิโน;

มา ตฺวํ อธมฺโม อาจริโต, อสฺมา กุมฺภมิวาภิทา’’ติ.

'Wander forth, great brahmin, other beings also cook. May the unrighteousness you have practiced not shatter you, as a stone shatters a pot.'

อุจฺเจ อาสเนติ อนฺตมโส ภูมิปฺปเทเสปิ อุนฺนตฏฺฐาเน นิสินฺนสฺส เทเสตุํ น วฏฺฏติ.

'On a high seat': It is not proper to teach one who is seated on a high place, even if it is merely a raised spot on the ground.

๖๔๘. น [Pg.171] ฐิโต นิสินฺนสฺสาติ สเจปิ เถรุปฏฺฐานํ คนฺตฺวา ฐิตํ ทหรภิกฺขุํ อาสเน นิสินฺโน มหาเถโร ปญฺหํ ปุจฺฉติ, น กเถตพฺพํ. คารเวน ปน เถรํ อุฏฺฐหิตฺวา ปุจฺฉถาติ วตฺตุํ น สกฺกา, ปสฺเส ฐิตภิกฺขุสฺส กเถมีติ กเถตุํ วฏฺฏติ.

648. 'Not while standing to one who is seated': Even if a senior elder, seated on a seat, asks a question of a junior monk who has gone to attend on him and is standing, he should not speak. But out of respect, it is not possible to say to the elder, 'Please stand up and ask.' It is, however, proper to speak with the thought, 'I am speaking to the monk standing nearby.'

๖๔๙. น ปจฺฉโต คจฺฉนฺเตนาติ เอตฺถ สเจ ปุรโต คจฺฉนฺโต ปจฺฉโต คจฺฉนฺตํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ, น กเถตพฺพํ. ปจฺฉิมสฺส ภิกฺขุโน กเถมีติ กเถตุํ วฏฺฏติ. สทฺธึ อุคฺคหิตธมฺมํ ปน สชฺฌายิตุํ วฏฺฏติ. สมธุเรน คจฺฉนฺตสฺส กเถตุํ วฏฺฏติ.

649. 'Not while walking behind': Here, if one walking in front asks a question of one walking behind, it should not be answered. It is proper to answer, thinking, ‘I will speak to the monk behind.’ Furthermore, it is proper to recite together the Dhamma that has been learned. It is proper to speak to one who is walking side-by-side.

๖๕๐. น อุปฺปเถนาติ เอตฺถาปิ สเจ ทฺเวปิ สกฏปเถ เอเกกจกฺกปเถน วา อุปฺปเถน วา สมธุรํ คจฺฉนฺติ, วฏฺฏติ.

650. 'Not by an improper path': Here too, if both go side-by-side on a cart-track, or on a single wheel-track, or by an improper path, it is proper to teach.

๖๕๑. อสญฺจิจฺจาติ ปฏิจฺฉนฺนฏฺฐานํ คจฺฉนฺตสฺส สหสา อุจฺจาโร วา ปสฺสาโว วา นิกฺขมติ, อสญฺจิจฺจ กโต นาม อนาปตฺติ.

651. 'Unintentionally': If, while going to a secluded place, excrement or urine suddenly comes out, it is called ‘done unintentionally’; there is no offense.

๖๕๒. น หริเตติ เอตฺถ ยมฺปิ ชีวรุกฺขสฺส มูลํ ปถวิยํ ทิสฺสมานํ คจฺฉติ, สาขา วา ภูมิลคฺคา คจฺฉติ, สพฺพํ หริตสงฺขาตเมว. ขนฺเธ นิสีทิตฺวา อปฺปหริตฏฺฐาเน ปาเตตุํ วฏฺฏติ. อปฺปหริตฏฺฐานํ โอโลเกนฺตสฺเสว สหสา นิกฺขมติ, คิลานฏฺฐาเน ฐิโต โหติ, วฏฺฏติ. อปฺปหริเต กโตติ อปฺปหริตํ อลภนฺเตน ติณณฺฑุปกํ วา ปลาลณฺฑุปกํ วา ฐเปตฺวา กโตปิ ปจฺฉา หริตํ โอตฺถรติ, วฏฺฏติเยว. เขเฬน เจตฺถ สิงฺฆาณิกาปิ สงฺคหิตาติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ.

652. 'Not on greenery': Here, whatever root of a living tree is visible on the ground, or a branch that is touching the ground, all this is considered greenery. It is proper to sit on the trunk and relieve oneself in a place with no greenery. If it comes out suddenly while one is looking for a place with no greenery, one is in the position of a sick person; therefore, it is proper. 'Done in a place with no greenery': For one who cannot find a place with no greenery, having placed a ball of grass or a ball of straw, even if what is done afterwards covers the greenery, it is still proper. And here, along with spittle, mucus is also included, so it is said in the Mahāpaccariya.

๖๕๓. น อุทเกติ เอตํ ปริโภคอุทกเมว สนฺธาย วุตฺตํ, วจฺจกุฏิสมุทฺทาทิอุทเกสุ ปน อปริโภเคสุ อนาปตฺติ. เทเว วสฺสนฺเต สมนฺตโต อุทโกโฆ โหติ, อนุทกฏฺฐานํ โอโลเกนฺตสฺเสว นิกฺขมติ, วฏฺฏติ. มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ – ‘‘เอตาทิเส กาเล อนุทกฏฺฐานํ อลภนฺเตน กาตุํ วฏฺฏตี’’ติ. เสสํ สพฺพสิกฺขาปเทสุ อุตฺตานตฺถเมว.

653. 'Not in water': This was said referring only to water fit for use. However, there is no offense regarding water not fit for use, such as water in latrines, oceans, and so on. When it is raining and there is a flood of water all around, if it comes out while one is looking for a place without water, it is proper. It is said in the Mahāpaccariya: “At such a time, it is proper for one who cannot find a place without water to do so.” The meaning of the rest in all the training rules is clear.

สตฺตโม วคฺโค.

The Seventh Chapter.

สมุฏฺฐานาทิทีปนตฺถาย ปเนตฺถ อิทํ ปกิณฺณกํ – อุชฺชคฺฆิกอุจฺจาสทฺทปฏิสํยุตฺตานิ จตฺตาริ, สกพเฬน มุเขน พฺยาหรณํ เอกํ, ฉมานีจาสนฐานปจฺฉโตคมนอุปฺปถคมนปฏิสํยุตฺตานิ ปญฺจาติ อิมานิ ทส สิกฺขาปทานิ สมนุภาสนสมุฏฺฐานานิ กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐหนฺติ, กิริยานิ, สญฺญาวิโมกฺขานิ[Pg.172], สจิตฺตกานิ, โลกวชฺชานิ, กายกมฺมวจีกมฺมานิ, อกุสลจิตฺตานิ, ทุกฺขเวทนานีติ.

For the purpose of explaining the origins and so forth, here is this miscellany: The four training rules connected with boisterous laughter and loud noise; the one training rule concerning speaking with the mouth full; and the five training rules connected with teaching Dhamma to one who is on the ground, on a low seat, standing, walking behind, and walking by an improper path—thus, these ten training rules have an origin like that of the Samanubhāsana rule. They arise from body, speech, and mind; they are offenses of commission, resolved by awareness, intentional, worldly faults, bodily and verbal actions, arise from unwholesome minds, and have painful feeling.

สูโปทนวิญฺญตฺติสิกฺขาปทํ เถยฺยสตฺถสมุฏฺฐานํ กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

The training rule on requesting curry or rice has an origin like the rules on theft and instruction; it arises from body and mind, and from body, speech, and mind. It is an offense of commission, is resolved by awareness, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and has a painful feeling.

ฉตฺตปาณิทณฺฑปาณิสตฺถปาณิอาวุธปาณิปาทุกอุปาหนยานสยนปลฺลตฺถิกเวฐิตโอคุณฺฐิตนามกานิ เอกาทส สิกฺขาปทานิ ธมฺมเทสนสมุฏฺฐานานิ วาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐหนฺติ, กิริยากิริยานิ, สญฺญาวิโมกฺขานิ, สจิตฺตกานิ, โลกวชฺชานิ, วจีกมฺมานิ, อกุสลจิตฺตานิ, ทุกฺขเวทนานีติ.

The eleven training rules named: teaching Dhamma to one holding an umbrella, holding a staff, holding a knife, holding a weapon, wearing shoes, wearing sandals, in a vehicle, lying down, sitting cross-legged, with the head wrapped, and with the body veiled, have an origin from teaching the Dhamma. They arise from speech and mind. They are offenses of commission and omission, are resolved by awareness, are intentional, are worldly faults, are verbal actions, arise from unwholesome minds, and have a painful feeling.

อวเสสานิ เตปณฺณาส สิกฺขาปทานิ ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานานีติ.

The remaining fifty-three training rules have the same origin as the first Pārājika offense.

สพฺพเสขิเยสุ อาพาธปจฺจยา อนาปตฺติ, ถูปีกตปิณฺฑปาเต สูปพฺยญฺชเนน ปฏิจฺฉาทเน อุชฺฌานสญฺญิมฺหีติ ตีสุ สิกฺขาปเทสุ คิลาโน นตฺถีติ.

In all the Sekhiya rules, there is no offense on account of illness. However, in these three training rules—making a stupa-shaped heap of rice, covering curry or condiments with rice, and [eating while] finding fault—there is no [exemption for a] sick person.

เสขิยวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The commentary on the Sekhiya is concluded.

เสขิยกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Sekhiya Section is concluded.

๘. สตฺตาธิกรณสมถา

8. The Seven Settlers of Disputes

๖๕๕. อธิกรณสมเถสุ – สตฺตาติ เตสํ ธมฺมานํ สงฺขฺยาปริจฺเฉโท. จตุพฺพิธํ อธิกรณํ สเมนฺติ วูปสเมนฺตีติ อธิกรณสมถา. เตสํ วิตฺถาโร ขนฺธเก จ ปริวาเร จ วุตฺโต, ตสฺสตฺถํ ตตฺเถว วณฺณยิสฺสาม. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

655. In 'adhikaraṇasamathesu' (among the settlers of disputes), the word 'satta' (seven) is the numerical delimiter of those principles. Because they settle and pacify the four kinds of disputes, they are called 'adhikaraṇasamathā' (settlers of disputes). Their detail was spoken by the Blessed One in the Khandhaka and the Parivāra, and we will explain the meaning of that detail only there. The remainder is self-evident everywhere.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

In the Samantapāsādikā, the commentary on the Vinaya,

ภิกฺขุวิภงฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The commentary on the Bhikkhuvibhaṅga is concluded.

อนนฺตราเยน ยถา, นิฏฺฐิตา วณฺณนา อยํ;

อนนฺตราเยน ตถา, สนฺตึ ปปฺโปนฺตุ ปาณิโน.

Just as this commentary has been concluded without hindrance, so too may beings attain peace without hindrance.

จิรํ ติฏฺฐตุ สทฺธมฺโม, กาเล วสฺสํ จิรํ ปชํ;

ตปฺเปตุ เทโว ธมฺเมน, ราชา รกฺขตุ เมทนินฺติ.

May the good Dhamma endure for a long time. May the deva, raining in due season, long satisfy the people. May the king righteously protect the earth.

มหาวิภงฺโค นิฏฺฐิโต.

The Mahāvibhaṅga is concluded.

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนา

Commentary on the Bhikkhunīvibhaṅga

๑. ปาราชิกกณฺฑํ (ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนา)

The Pārājika Section

โย [Pg.173] ภิกฺขูนํ วิภงฺคสฺส, สงฺคหิโต อนนฺตรํ;

ภิกฺขุนีนํ วิภงฺคสฺส, ตสฺส สํวณฺณนากฺกโม.

1. The order of the commentary is for that Bhikkhunī Vibhaṅga which was compiled immediately after the Bhikkhu Vibhaṅga.

ปตฺโต ยโต ตโต ตสฺส, อปุพฺพปทวณฺณนํ;

กาตุํ ปาราชิเก ตาว, โหติ สํวณฺณนา อยํ.

Since its turn has come, therefore, in order to provide a commentary on words not previously explained, this commentary will first be on the Pārājika.

๑. ปฐมปาราชิกสิกฺขาปทวณฺณนา

Commentary on the First Pārājika Training Rule

๖๕๖. เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ…เป… สาฬฺโห มิคารนตฺตาติ เอตฺถ สาฬฺโหติ ตสฺส นามํ; มิคารมาตุยา ปน นตฺตา โหติ, เตน วุตฺตํ – ‘‘มิคารนตฺตา’’ติ. นวกมฺมิกนฺติ นวกมฺมาธิฏฺฐายิกํ. ปณฺฑิตาติ ปณฺฑิจฺเจน สมนฺนาคตา. พฺยตฺตาติ เวยฺยตฺติเกน สมนฺนาคตา. เมธาวินีติ ปาฬิคฺคหเณ สติปุพฺพงฺคมาย ปญฺญาย อตฺถคฺคหเณ ปญฺญาปุพฺพงฺคมาย สติยา สมนฺนาคตา. ทกฺขาติ เฉกา; อวิรชฺฌิตฺวา สีฆํ กตฺตพฺพการินีติ อตฺโถ. อนลสาติ อาลสิยวิรหิตา. ตตฺรุปายายาติ เตสุ เตสุ กมฺเมสุ อุปายภูตาย. วีมํสายาติ กตฺตพฺพกมฺมุปปริกฺขาย. สมนฺนาคตาติ สมฺปยุตฺตา. อลํ กาตุนฺติ สมตฺถา ตํ ตํ กมฺมํ กาตุํ. อลํ สํวิธาตุนฺติ เอวญฺจ เอวญฺจ อิทํ โหตูติ เอวํ สํวิทหิตุมฺปิ สมตฺถา. กตากตํ ชานิตุนฺติ กตญฺจ อกตญฺจ ชานิตุํ. เตติ เต อุโภ; สา จ สุนฺทรีนนฺทา โส จ สาฬฺโหติ อตฺโถ. ภตฺตคฺเคติ ปริเวสนฏฺฐาเน. นิกูเฏติ โกณสทิสํ กตฺวา ทสฺสิเต คมฺภีเร. วิสฺสโร เม ภวิสฺสตีติ วิรูโป เม สโร [Pg.174] ภวิสฺสติ; วิปฺปการสทฺโท ภวิสฺสตีติ อตฺโถ. ปติมาเนนฺตีติ อเปกฺขมานา. กฺยาหนฺติ กึ อหํ. ชราทุพฺพลาติ ชราย ทุพฺพลา. จรณคิลานาติ ปาทโรเคน สมนฺนาคตา.

1. 656. In 'tena samayena... sāḷho migāranattā'ti' (At that time... Sāḷha, grandson of Migāra), 'Sāḷha' is his name; and because he was the grandson of Migāra's mother, it is said 'migāranattā'. 'Navakammikanti' means one who supervises new work. 'Paṇḍitāti' means endowed with wisdom. 'Byattāti' means endowed with expertise. 'Medhāvinīti' means endowed with wisdom preceded by mindfulness in grasping the Pāḷi, and with mindfulness preceded by wisdom in grasping the meaning. 'Dakkhāti' means adept; the meaning is one who does what should be done quickly, without failing. 'Analasāti' means free from laziness. 'Tatrupāyāyāti' means being a means for those various tasks. 'Vīmaṃsāyāti' means for examining the work to be done. 'Samannāgatāti' means associated. 'Alaṃ kātunti' means capable of doing that various work. 'Alaṃ saṃvidhātunti' means also capable of arranging thus: 'Let this be in this way and this way.' 'Katākataṃ jānitunti' means to know what has been done and what has not been done. 'Teti' means those two; the meaning is she, Sundarīnandā, and he, Sāḷha. 'Bhattaggeti' means at the place of serving food. 'Nikūṭeti' means in a deep place shown, having been made like a corner. 'Vissaro me bhavissatī'ti' means 'my sound will be deformed'; the meaning is 'it will be a distorted sound.' 'Patimānentīti' means expecting. The word 'kyāhaṃ' should be divided as 'kiṃ ahaṃ' (what I). 'Jarādubbalāti' means weak due to old age. 'Caraṇagilānāti' means endowed with a foot disease.

๖๕๗-๘. อวสฺสุตาติ กายสํสคฺคราเคน อวสฺสุตา; ตินฺตา กิลินฺนาติ อตฺโถ. ปทภาชเน ปนสฺส ตเมว ราคํ คเหตฺวา ‘‘สารตฺตา’’ติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ สารตฺตาติ วตฺถํ วิย รงฺคชาเตน กายสํสคฺคราเคน สุฏฺฐุ รตฺตา. อเปกฺขวตีติ ตสฺเสว ราคสฺส วเสน ตสฺมึ ปุริเส ปวตฺตาย อเปกฺขาย สมนฺนาคตา. ปฏิพทฺธจิตฺตาติ เตน ราเคน ตสฺมึ ปุริเส พนฺธิตฺวา ฐปิตจิตฺตา วิย. เอส นโย ทุติยปทวิภงฺเคปิ. ปุริสปุคฺคลสฺสาติ ปุริสสงฺขาตสฺส ปุคฺคลสฺส. อธกฺขกนฺติ อกฺขกานํ อโธ. อุพฺภชาณุมณฺฑลนฺติ ชาณุมณฺฑลานํ อุปริ. ปทภาชเน ปน ปทปฏิปาฏิยา เอว ‘‘เหฏฺฐกฺขกํ อุปริชาณุมณฺฑล’’นฺติ วุตฺตํ. เอตฺถ จ อุพฺภกปฺปรมฺปิ อุพฺภชาณุมณฺฑเลเนว สงฺคหิตํ. เสสํ มหาวิภงฺเค วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. ปุริมาโย อุปาทายาติ สาธารณปาราชิเกหิ ปาราชิกาโย จตสฺโส อุปาทายาติ อตฺโถ. อุพฺภชาณุมณฺฑลิกาติ อิทํ ปน อิมิสฺสา ปาราชิกาย นามมตฺตํ, ตสฺมา ปทภาชเน น วิจาริตํ.

656. 657-8. 'Avassutā' means drenched by lust for bodily contact; the meaning is 'tintā kilinnā' (moistened, wet). In the word analysis, however, taking that very lust, 'sārattā,' etc., was said. Therein, 'sārattā' means thoroughly impassioned by lust for bodily contact, like a cloth with dye. 'Apekkhavatī' means endowed with the expectation that has arisen towards that man under the influence of that very lust. 'Paṭibaddhacittā' means as if her mind were bound and fixed upon that man by that lust. This is the method in the analysis of the second phrase as well. 'Purisapuggalassāti' means of the individual designated as a man. 'Adhakkhakanti' means below the collarbones. 'Ubbhajāṇumaṇḍalanti' means above the knee-orbs. In the word analysis, however, following the sequence of words, it is said 'heṭṭhakkhakaṃ uparijāṇumaṇḍalaṃ' (below the collarbone, above the knee-orbs). And here, what is above the elbow is also included by the term 'ubbhajāṇumaṇḍala'. The remainder should be understood according to the method explained in the Mahāvibhaṅga. 'Purimāyo upādāyāti' means taking into account the four pārājikas from the common pārājikas. This term 'ubbhajāṇumaṇḍalikāti', however, is merely the name of this pārājika, therefore it is not analyzed in the word analysis.

๖๕๙. เอวํ อุทฺทิฏฺฐสิกฺขาปทํ ปทานุกฺกเมน วิภชิตฺวา อิทานิ อวสฺสุตาทิเภเทน อาปตฺติเภทํ ทสฺเสตุํ ‘‘อุภโตอวสฺสุเต’’ติอาทิมาห. ตตฺถ อุภโตอวสฺสุเตติ อุภโตอวสฺสเว; ภิกฺขุนิยา เจว ปุริสสฺส จ กายสํสคฺคราเคน อวสฺสุตภาเว สตีติ อตฺโถ. กาเยน กายํ อามสตีติ ภิกฺขุนี ยถาปริจฺฉินฺเนน กาเยน ปุริสสฺส ยํกิญฺจิ กายํ ปุริโส วา เยน เกนจิ กาเยน ภิกฺขุนิยา ยถาปริจฺฉินฺนํ กายํ อามสติ, อุภยถาปิ ภิกฺขุนิยา ปาราชิกํ. กาเยน กายปฏิพทฺธนฺติ วุตฺตปฺปกาเรเนว อตฺตโน กาเยน ปุริสสฺส กายปฏิพทฺธํ. อามสตีติ เอตฺถ สยํ วา อามสตุ, ตสฺส วา อามสนํ สาทิยตุ, ถุลฺลจฺจยเมว. กายปฏิพทฺเธน กายนฺติ อตฺตโน วุตฺตปฺปการกายปฏิพทฺเธน ปุริสสฺส กายํ. อามสตีติ อิธาปิ สยํ วา อามสตุ, ตสฺส วา อามสนํ สาทิยตุ, ถุลฺลจฺจยเมว. อวเสสปเทสุปิ อิมินาว นเยน วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ.

Having thus analyzed the declared training rule according to the sequence of words, now, in order to show the classification of offenses according to the distinction of being impassioned, etc., he said 'ubhatoavassute' ('when both are impassioned'), etc. Therein, 'ubhatoavassuteti' means when there is impassionment on both sides; the meaning is when there is a state of being drenched by lust for bodily contact on the part of both the bhikkhunī and the man. 'Kāyena kāyaṃ āmasatīti' (touches body with body) means: if a bhikkhunī touches any part of a man's body with her own body within the specified region, or a man touches the bhikkhunī's body within the specified region with any part of his body, in both cases it is a pārājika for the bhikkhunī. 'Kāyena kāyapaṭibaddhanti' (with the body, something attached to the body) means: with her own body in the manner described, she touches something attached to the man's body. In this case of 'āmasati' (touches), whether she herself touches or she consents to his touching, it is only a thullaccaya offense. 'Kāyapaṭibaddhena kāyanti' (with something attached to the body, the body) means: with something attached to her own body in the manner described, she touches the man's body. Here too, in the case of 'āmasati' (touches), whether she herself touches or she consents to his touching, it is only a thullaccaya offense. In the remaining phrases as well, the decision should be understood by this same method.

สเจ [Pg.175] ปน ภิกฺขุ เจว ภิกฺขุนี จ โหติ, ตตฺร เจ ภิกฺขุนี อามสติ, ภิกฺขุ นิจฺจโล หุตฺวา จิตฺเตน สาทิยติ, ภิกฺขุ อาปตฺติยา น กาเรตพฺโพ. สเจ ภิกฺขุ อามสติ, ภิกฺขุนี นิจฺจลา หุตฺวา จิตฺเตเนว อธิวาเสติ, กายงฺคํ อโจปยมานาปิ ปาราชิกกฺเขตฺเต ปาราชิเกน, ถุลฺลจฺจยกฺเขตฺเต ถุลฺลจฺจเยน, ทุกฺกฏกฺเขตฺเต ทุกฺกเฏน กาเรตพฺพา. กสฺมา? ‘‘กายสํสคฺคํ สาทิเยยฺยา’’ติ วุตฺตตฺตา. อยํ อฏฺฐกถาสุ วินิจฺฉโย. เอวํ ปน สติ กิริยาสมุฏฺฐานตา น ทิสฺสติ, ตสฺมา ตพฺพหุลนเยน สา วุตฺตาติ เวทิตพฺพา.

If there is a bhikkhu and a bhikkhunī, and if the bhikkhunī touches him, and the bhikkhu, remaining still, consents in his mind, the bhikkhu is not to be charged with an offense. If the bhikkhu touches her, and the bhikkhunī, remaining still, consents with her mind alone—even without moving a part of her body—she is to be charged with a pārājika in a region for a pārājika, with a thullaccaya in a region for a thullaccaya, and with a dukkaṭa in a region for a dukkaṭa. Why? Because it is said, “One might consent to bodily contact.” This is the decision in the commentaries. However, this being so, the arising from action is not apparent; therefore, it should be understood that this was stated according to the principle of predominance.

๖๖๐. อุพฺภกฺขกนฺติ อกฺขกานํ อุปริ. อโธชาณุมณฺฑลนฺติ ชาณุมณฺฑลานํ เหฏฺฐา. เอตฺถ จ อโธกปฺปรมฺปิ อโธชาณุมณฺฑเลเนว สงฺคหิตํ.

660. `Ubbhakkhaka` means above the collarbones. `Adhojāṇumaṇḍala` means below the kneecaps. And here, even the area below the elbow is included by the term `adhojāṇumaṇḍala`.

๖๖๒. เอกโตอวสฺสุเตติ เอตฺถ กิญฺจาปิ เอกโตติ อวิเสเสน วุตฺตํ, ตถาปิ ภิกฺขุนิยา เอว อวสฺสุเต สติ อยํ อาปตฺติเภโท วุตฺโตติ เวทิตพฺโพ.

662. In the phrase `ekatoavassute`, although `ekato` is stated without distinction, it should nevertheless be understood that this distinction of offenses is stated for when the bhikkhunī alone is overcome by lust.

ตตฺรายํ อาทิโต ปฏฺฐาย วินิจฺฉโย – ภิกฺขุนี กายสํสคฺคราเคน อวสฺสุตา, ปุริโสปิ ตเถว. อธกฺขเก อุพฺภชาณุมณฺฑเล กายปฺปเทเส กายสํสคฺคสาทิยเน สติ ภิกฺขุนิยา ปาราชิกํ. ภิกฺขุนิยา กายสํสคฺคราโค, ปุริสสฺส เมถุนราโค วา เคหสฺสิตเปมํ วา สุทฺธจิตฺตํ วา โหตุ, ถุลฺลจฺจยเมว. ภิกฺขุนิยา เมถุนราโค, ปุริสสฺส กายสํสคฺคราโค วา เมถุนราโค วา คเหสฺสิตเปมํ วา สุทฺธจิตฺตํ วา โหตุ, ทุกฺกฏํ. ภิกฺขุนิยา เคหสฺสิตเปมํ, ปุริสสฺส วุตฺเตสุ จตูสุ ยํ วา ตํ วา โหตุ, ทุกฺกฏเมว. ภิกฺขุนิยา สุทฺธจิตฺตํ, ปุริสสฺส วุตฺเตสุ จตูสุ ยํ วา ตํ วา โหตุ, อนาปตฺติ.

Herein, this is the decision from the beginning: if a bhikkhunī is overcome with lust for bodily contact, and the man is likewise, when there is consenting to bodily contact in the bodily region below the collarbones and above the kneecaps, it is a pārājika for the bhikkhunī. If the bhikkhunī has lust for bodily contact, and the man has sexual desire, or household affection, or a pure mind, it is only a thullaccaya. If the bhikkhunī has sexual desire, and the man has lust for bodily contact, or sexual desire, or household affection, or a pure mind, it is a dukkaṭa. If the bhikkhunī has household affection, and the man has any of the four states mentioned, it is only a dukkaṭa. If the bhikkhunī has a pure mind, and the man has any of the four states mentioned, there is no offense.

สเจ ปน ภิกฺขุ เจว โหติ ภิกฺขุนี จ อุภินฺนํ กายสํสคฺคราโค, ภิกฺขุสฺส สงฺฆาทิเสโส, ภิกฺขุนิยา ปาราชิกํ. ภิกฺขุนิยา กายสํสคฺคราโค, ภิกฺขุสฺส เมถุนราโค วา เคหสฺสิตเปมํ วา, ภิกฺขุนิยา ถุลฺลจฺจยํ, ภิกฺขุสฺส ทุกฺกฏํ. อุภินฺนํ เมถุนราโค วา เคหสฺสิตเปมํ วา, อุภินฺนมฺปิ ทุกฺกฏเมว. ยสฺส ยตฺถ สุทฺธจิตฺตํ, ตสฺส ตตฺถ อนาปตฺติ. อุภินฺนมฺปิ สุทฺธจิตฺตํ, อุภินฺนมฺปิ อนาปตฺติ.

However, if there is a bhikkhu and a bhikkhunī and both have lust for bodily contact, it is a saṅghādisesa for the bhikkhu and a pārājika for the bhikkhunī. If the bhikkhunī has lust for bodily contact, and the bhikkhu has sexual desire or household affection, it is a thullaccaya for the bhikkhunī and a dukkaṭa for the bhikkhu. If both have sexual desire or household affection, it is only a dukkaṭa for both. For whomever, in any instance, there is a pure mind, for that person in that instance there is no offense. If both have a pure mind, there is no offense for either.

๖๖๓. อนาปตฺติ [Pg.176] อสญฺจิจฺจาติอาทีสุ วิรชฺฌิตฺวา วา อามสนฺติยา อญฺญวิหิตาย วา ‘‘อยํ ปุริโส วา อิตฺถี วา’’ติ อชานนฺติยา วา เตน ผุฏฺฐายปิ ตํ ผสฺสํ อสาทิยนฺติยา วา อามสเนปิ สติ อนาปตฺติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมว.

663. In the section beginning `Anāpatti asañcicca`, there is no offense for one who touches having erred, or for one who is distracted, or for one who touches without knowing, 'This is a man or a woman,' or for one who, though touched by him, does not consent to that contact. The rest is clear in all cases.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทฺวิเวทนนฺติ.

The arising of the first pārājika is: from action, independent of perception, intentional, a worldly fault, bodily action, from an unwholesome mind, and with two kinds of feeling.

ปฐมปาราชิกํ.

The First Pārājika.

๒. ทุติยปาราชิกสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Pārājika Training Rule

๖๖๔. ทุติเย ปาราชิเก – กจฺจิ โน สาติ กจฺจิ นุ สา. อวณฺโณติ อคุโณ. อกิตฺตีติ นินฺทา. อยโสติ ปริวารวิปตฺติ; ปรมฺมุขครหา วา.

664. In the second Pārājika: `kacci no sā` means `kacci nu sā`. `Avaṇṇo` means fault, the opposite of virtue. `Akitti` means censure. `Ayaso` means loss of retinue, or alternatively, reproach in one's absence.

๖๖๕. วชฺชปฏิจฺฉาทิกาติ อิทมฺปิ อิมิสฺสา ปาราชิกาย นามมตฺตเมว, ตสฺมา ปทภาชเน น วิจาริตํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

665. `Vajjapaṭicchādikā`—this too is merely a name for this Pārājika offense; therefore, it was not examined in the word-analysis. The rest here is self-evident.

๖๖๖. สา วา อาโรเจตีติ ยา ปาราชิกํ อาปนฺนา, สา สยํ อาโรเจติ. อฏฺฐนฺนํ ปาราชิกานํ อญฺญตรนฺติ ภิกฺขูหิ สาธารณานํ จตุนฺนํ อสาธารณานญฺจ จตุนฺนเมว อญฺญตรํ. อิทญฺจ ปาราชิกํ ปจฺฉา ปญฺญตฺตํ, ตสฺมา ‘‘อฏฺฐนฺน’’นฺติ วิภงฺเค วุตฺตํ. ปุริเมน ปน สทฺธึ ยุคฬตฺตา อิมสฺมึ โอกาเส ฐปิตนฺติ เวทิตพฺพํ. ธุรํ นิกฺขิตฺตมตฺเตติ ธุเร นิกฺขิตฺตมตฺเต. วิตฺถารกถา ปเนตฺถ สปฺปาณกวคฺคมฺหิ ทุฏฺฐุลฺลสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพา. ตตฺร หิ ปาจิตฺติยํ, อิธ ปาราชิกนฺติ อยเมว วิเสโส. เสสํ ตาทิสเมว. วชฺชปฏิจฺฉาทิกาติ อิทมฺปิอิมิสฺสา ปาราชิกาย นามมตฺถาเมว, ตสฺมา ปทภาชเน น วิจาริตํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

666. Or she reports it: whichever bhikkhunī has fallen into a Pārājika offense, she reports it herself. Any one of the eight Pārājika offenses: any one of the four that are common with bhikkhus and the four that are not common. And this Pārājika offense was laid down later; therefore, 'of the eight' is stated in the Vibhaṅga. However, it should be understood that because it forms a pair with the preceding one, it was placed in this position. Upon the mere laying down of the burden: upon the mere laying down of the burden. The detailed explanation here should be understood according to the method stated in the training rule on concealing a grave offense, in the Sappāṇaka chapter. For there it is a Pācittiya offense, while here it is a Pārājika offense—this is the only difference. The rest is just the same. `Vajjapaṭicchādikā`—this too is merely a name for this Pārājika offense; therefore, it was not examined in the word-analysis. The rest here is self-evident.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

The arising of the offense of laying down the burden: it arises from body, speech, and mind; it is not from functional consciousness, it is independent of perception, it is intentional, it is blameworthy in the world, it is a bodily action and a verbal action, it arises from an unwholesome mind, and it is accompanied by painful feeling.

ทุติยปาราชิกํ.

The Second Pārājika is concluded.

๓. ตติยปาราชิกสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Pārājika Training Rule

๖๖๙. ตติเย [Pg.177] – ธมฺเมนาติ ภูเตน วตฺถุนา. วินเยนาติ โจเทตฺวา สาเรตฺวา. ปทภาชนํ ปนสฺส ‘‘เยน ธมฺเมน เยน วินเยน อุกฺขิตฺโต สุอุกฺขิตฺโต โหตี’’ติ อิมํอธิปฺปายมตฺตํ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ. สตฺถุสาสเนนาติ ญตฺติสมฺปทาย เจว อนุสาวนสมฺปทาย จ. ปทภาชเน ปนสฺส ‘‘ชินสาสเนน พุทฺธสาสเนนา’’ติ เววจนมตฺตเมว วุตฺตํ. สงฺฆํ วา คณํ วาติอาทีสุ เยน สงฺเฆน กมฺมํ กตํ, ตํ สงฺฆํ วา ตตฺถ สมฺพหุลปุคฺคลสงฺขาตํ คณํ วา, เอกปุคฺคลํ วา ตํ กมฺมํ วา น อาทิยติ, น อนุวตฺตติ, น ตตฺถ อาทรํ ชเนตีติ อตฺโถ. สมานสํวาสกา ภิกฺขู วุจฺจนฺติ สหายา, โส เตหิ สทฺธึ นตฺถีติ เอตฺถ ‘‘เอกกมฺมํ เอกุทฺเทโส สมสิกฺขตา’’ติ อยํ ตาว สํวาโส; สมาโน สํวาโส เอเตสนฺติ สมานสํวาสกา.เอวรูปา ภิกฺขู ภิกฺขุสฺส ตสฺมึ สํวาเส สห อยนภาเวน สหายาติ วุจฺจนฺติ. อิทานิ เยน สํวาเสน เต สมานสํวาสกาติ วุตฺตา, โส สํวาโส ตสฺส อุกฺขิตฺตกสฺส เตหิ สทฺธึ นตฺถิ. เยหิ จ สทฺธึ ตสฺส โส สํวาโส นตฺถิ, น เตน เต ภิกฺขู อตฺตโน สหายา กตา โหนฺติ. ตสฺมา วุตฺตํ ‘‘สมานสํวาสกา ภิกฺขู วุจฺจนฺติ สหายา, โส เตหิ สทฺธึ นตฺถิ, เตน วุจฺจติ อกตสหาโย’’ติ. เสสํ สงฺฆเภทสิกฺขาปทาทีสุ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานตฺถเมว.

669. In the third [Pārājika]—'by the Dhamma' means by a true matter. 'By the Vinaya' means having accused and having made him remember. Its word analysis, however, was stated merely to show this intended meaning: 'by which Dhamma, by which Vinaya, one who is expelled is well-expelled.' 'By the Teacher’s instruction' means by the completion of the motion and by the completion of the proclamation. In its word analysis, however, only a synonym is stated: 'by the Victor’s instruction, by the Buddha’s instruction.' In 'the Sangha or a group,' and so on, the meaning is this: whichever Sangha performed the act, he does not accept that Sangha, or a group therein reckoned as many individuals, or a single individual, or that act; he does not comply; he does not generate respect for it. Herein, regarding the phrase 'Monks in common communion are called companions; he is not with them': first, this is 'communion' (saṃvāsa): having a single act, a single recitation, and the same training. Those for whom this communion is common (samāno) are 'those in common communion' (samānasaṃvāsakā). Such monks are called 'companions' (sahāyā) because of their state of going together with a monk in that communion. Now, that communion by which they are called 'those in common communion' does not exist for that expelled one together with them. And those with whom that communion of his does not exist, those monks have not been made his companions by him. Therefore it is said: 'Monks in common communion are called companions; he is not with them, hence he is called one who has not made companions.' The rest has a clear meaning, as it follows the method stated in the training rule on schism in the Sangha and so forth.

สมนุภาสนสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

The origin of the formal proclamation: it arises from body, speech, and mind; it is non-action, release through perception, intentional, worldly blameworthy, bodily action, verbal action, of unwholesome mind, and with painful feeling.

ตติยปาราชิกํ.

The Third Pārājika is complete.

๔. จตุตฺถปาราชิกสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Pārājika Training Rule

๖๗๕. จตุตฺเถ – อวสฺสุตาติ โลกสฺสาทมิตฺตสนฺถววเสน กายสํสคฺคราเคน อวสฺสุตา. ทุติยปเทปิ เอเสว นโย. ปุริสปุคฺคลสฺส หตฺถคฺคหณํ วาติอาทีสุ ปน ยํ ปุริสปุคฺคเลน หตฺเถ คหณํ กตํ, ตํ ปุริสปุคฺคลสฺส หตฺถคฺคหณนฺติ วุตฺตํ. เอเสว นโย สงฺฆาฏิกณฺณคฺคหเณปิ. หตฺถคฺคหณนฺติ เอตฺถ จ หตฺถคฺคหณญฺจ อญฺญมฺปิ อปาราชิกกฺเขตฺเต คหณญฺจ [Pg.178] เอกชฺฌํ กตฺวา หตฺถคฺคหณนฺติ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ. เตเนวสฺส ปทภาชเน ‘‘หตฺถคฺคหณํ วา สาทิเยยฺยาติ หตฺโถ นาม กปฺปรํ อุปาทาย ยาว อคฺคนขา, เอตสฺส อสทฺธมฺมสฺส ปฏิเสวนตฺถาย อุพฺภกฺขกํ อโธชาณุมณฺฑลํ คหณํ สาทิยติ, อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺสา’’ติ วุตฺตํ. เอตฺถ จ อสทฺธมฺโมติ กายสํสคฺโค เวทิตพฺโพ, น เมถุนธมฺโม. น หิ เมถุนสฺส สามนฺตา ถุลฺลจฺจยํ โหติ. ‘‘วิญฺญู ปฏิพโล กายสํสคฺคํ สมาปชฺชิตุนฺติ วจนมฺปิ เจตฺถ สาธกํ.

675. In the fourth [Pārājika]—'corrupted' (avassutā) means corrupted by the lust for bodily contact, by way of worldly enjoyment and forming friendships. The same method applies to the second term as well. Furthermore, in 'a man's grasping of the hand,' and so on, the grasping of the hand that is done by a man is what is called 'a man's grasping of the hand.' This same method applies also to 'grasping the corner of the outer robe.' And here, in 'grasping of the hand,' it should be understood that it is stated as 'grasping of the hand' having combined both the grasping of the hand and other grasping in a non-pārājika region. For that very reason, in its word analysis it is stated: 'If she should consent to the grasping of the hand... "hand" means from the elbow up to the tips of the nails... if, for the sake of engaging in this improper conduct, she consents to a grasp above the collarbone or below the circle of the knee, there is an offense of grave transgression.' And here, 'improper conduct' should be understood as bodily contact, not as sexual intercourse. For there is no grave transgression in the vicinity of sexual intercourse. The statement, 'a discerning one is able to engage in bodily contact' is also proof in this matter.

‘‘ติสฺสิตฺถิโย เมถุนํ ตํ น เสเว,ตโย ปุริเส ตโย จ อนริยปณฺฑเก;

น จาจเร เมถุนํ พฺยญฺชนสฺมึ,เฉชฺชา สิยา เมถุนธมฺมปจฺจยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา’’ติ. (ปริ. ๔๘๑);

“One should not engage in that sexual intercourse with three types of women, three types of men, and three types of ignoble eunuchs; nor should one practice sexual intercourse in one's own orifice. There would be severance due to the condition of sexual intercourse. This question has been considered by the skillful.”

อิมาย ปริวาเร วุตฺตาย เสทโมจกคาถาย วิรุชฺฌตีติ เจ? น; เมถุนธมฺมสฺส ปุพฺพภาคตฺตา. ปริวาเรเยว หิ ‘‘เมถุนธมฺมสฺส ปุพฺพภาโค ชานิตพฺโพ’’ติ ‘‘วณฺณาวณฺโณ กายสํสคฺโค ทุฏฺฐุลฺลวาจา อตฺตกามปาริจริยาคมนุปฺปาทน’’นฺติ เอวํ สุกฺกวิสฺสฏฺฐิอาทีนิ ปญฺจ สิกฺขาปทานิ เมถุนธมฺมสฺส ปุพฺพภาโคติ วุตฺตานิ. ตสฺมา กายสํสคฺโค เมถุนธมฺมสฺส ปุพฺพภาคตฺตา ปจฺจโย โหติ. อิติ เฉชฺชา สิยา เมถุนธมฺมปจฺจยาติ เอตฺถ อิมินา ปริยาเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ. เอเตนุปาเยน สพฺพปเทสุ วินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ. อปิจ ‘‘สงฺเกตํ วา คจฺเฉยฺยา’’ติ เอตสฺส ปทภาชเน ‘‘อิตฺถนฺนามํ อาคจฺฉา’’ติ. เอวํนามกํ ฐานํ อาคจฺฉาติ อตฺโถ.

If it is asked, 'Does this not contradict this 'sweat-releasing verse' spoken in the Parivāra?' No, it does not; because it is a preliminary part of sexual intercourse. Indeed, in the Parivāra itself, beginning with 'The preliminary part of sexual intercourse should be known,' the five training rules beginning with emission of semen (sukkavissaṭṭhi)—namely, praise and dispraise, bodily contact, lewd speech, service for one's own desire, and causing to go—are said to be the preliminary part of sexual intercourse. Therefore, because bodily contact is a preliminary part of sexual intercourse, it is a condition for it. Thus, here in 'there would be severance due to the condition of sexual intercourse,' the meaning should be understood in this way. By this method, the decision should be understood in all terms. Furthermore, in the word analysis of 'or she might go to an appointed place,' it says, 'Come to such-and-such a place.' The meaning is: 'Come to a place with such a name.'

๖๗๖. อฏฺฐมํ วตฺถุํ ปริปูเรนฺตี อสฺสมณี โหตีติ อนุโลมโต วา ปฏิโลมโต วา เอกนฺตริกาย วา เยน เตน นเยน อฏฺฐมํ วตฺถุํ ปริปูเรนฺตีเยว อสฺสมณี โหติ. ยา ปน เอกํ วา วตฺถุํ สตฺต วา วตฺถูนิ สตกฺขตฺตุมฺปิ ปูเรติ, เนว อสฺสมณี โหติ. อาปนฺนา อาปตฺติโย เทเสตฺวา มุจฺจติ. อปิเจตฺถ คณนูปิกา อาปตฺติ เวทิตพฺพา. วุตฺตญฺเหตํ ‘‘อตฺถาปตฺติ เทสิตา คณนูปิกา, อตฺถาปตฺติ เทสิตา น คณนูปิกา’’ติ. ตตฺรายํ วินิจฺฉโย – อิทานิ นาปชฺชิสฺสามีติ ธุรนิกฺเขปํ กตฺวา เทสิตา คณนูปิกา เทสิตคณนํ อุเปติ ปาราชิกสฺส องฺคํ น [Pg.179] โหติ. ตสฺมา ยา เอกํ อาปนฺนา ธุรนิกฺเขปํ กตฺวา เทเสตฺวา ปุน กิเลสวเสน อาปชฺชติ, ปุน เทเสติ, เอวํ อฏฺฐ วตฺถูนิ ปูเรนฺตีปิ ปาราชิกา น โหติ. ยา ปน อาปชฺชิตฺวา ปุนปิ อญฺญํ วตฺถุํ อาปชฺชิสฺสามีติ สอุสฺสาหาว เทเสติ, ตสฺสา สา อาปตฺติ นคณนูปิกา, เทสิตาปิ อเทสิตา โหติ, เทสิตคณนํ น คจฺฉติ, ปาราชิกสฺเสว องฺคํ โหติ. อฏฺฐเม วตฺถุมฺหิ ปริปุณฺณมตฺเต ปาราชิกา โหติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

676. Regarding 'completing the eighth item, she becomes a non-ascetic': whether in forward order, reverse order, with one item in between, or by whatever method, only upon completing the eighth item does she become a non-ascetic. However, a bhikkhunī who completes one item or seven items even a hundred times does not become a non-ascetic. Having confessed the offenses committed, she is released. Furthermore, here an offense that 'enters the count' should be understood. For it has been said: 'There is an offense which, when confessed, enters the count; there is an offense which, when confessed, does not enter the count.' Herein, this is the decision: an offense confessed after having laid down the burden with the thought, 'From now on, I will not fall into it,' is one that enters the count; it enters the count of confessed offenses and does not become a factor for pārājika. Therefore, a bhikkhunī who, having fallen into one offense, confesses after having laid down the burden, then falls into it again due to defilements and confesses again—even if in this way she completes eight items, she is not subject to pārājika. But she who, having fallen into an offense, confesses while still being zealous with the thought, 'I will fall into another item again,' for her that offense does not enter the count. Even though confessed, it is as if unconfessed; it does not go into the count of confessed offenses; it becomes a factor for pārājika itself. Upon the very completion of the eighth item, she is subject to pārājika. The rest is clear.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทฺวิเวทนนฺติ.

It originates from the laying down of the burden; it arises from body, speech, and mind. It is an action, liberation through perception, intentional, blameworthy in the world, a bodily action, a verbal action, with unwholesome consciousness, and with two feelings.

จตุตฺถปาราชิกํ.

The Fourth Pārājika.

อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย อฏฺฐ ปาราชิกา ธมฺมาติ ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตา สาธารณา จตฺตาโร อิเม จ จตฺตาโรติ เอวํ ปาติโมกฺขุทฺเทสมคฺเคน อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย อฏฺฐ ปาราชิกา ธมฺมาติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เสสํ มหาวิภงฺเค วุตฺตนยเมวาติ.

As for the phrase 'Noble ladies, the eight Pārājika dhammas have been recited': the four common ones laid down concerning the bhikkhus, and these four uncommon ones—thus, by way of the Pātimokkha recitation, 'Noble ladies, the eight dhammas called Pārājika have been recited.' In this way, the meaning here should be understood. The remainder is of the same method as was stated in the Mahāvibhaṅga.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย ภิกฺขุนีวิภงฺเค

In the Vinaya commentary called the Samantapāsādikā, in the Bhikkhunīvibhaṅga.

ปาราชิกกณฺฑวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The commentary on the Pārājika section is finished.

ปาราชิกกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Pārājika Section is finished.

๒. สงฺฆาทิเสสกณฺฑํ (ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนา)

2. The Saṅghādisesa Section (Commentary on the Bhikkhunīvibhaṅga)

๑. ปฐมสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Commentary on the First Saṅghādisesa Training Rule

ปาราชิกานนฺตรสฺส[Pg.180], อยํ ทานิ ภวิสฺสติ;

สงฺฆาทิเสสกณฺฑสฺส, อนุตฺตานตฺถวณฺณนา.

Now, immediately after the Pārājika section, this will be the commentary on the unclear meaning of the Saṅghādisesa section.

๖๗๘. อุโทสิตนฺติ ภณฺฑสาลา. มายฺโย เอวํ อวจาติ อยฺโย มา เอวํ อวจ. อปินายฺยาติ อปินุ อยฺยา. อจฺจาวทถาติ อติกฺกมิตฺวา วทถ; อกฺโกสถาติ วุตฺตํ โหติ.

678. `Udosita` means a storehouse. `Māyyo evaṃ avaca` means `ayyo mā evaṃ avaca` (Noble one, do not speak thus). `Apināyyā` is to be parsed as `apinu ayyā`. `Accāvadatha` means `atikkamitvā vadatha` (you speak transgressingly); it is said to mean `akkosatha` (you revile).

๖๗๙. อุสฺสยวาทิกาติ มานุสฺสยวเสน โกธุสฺสยวเสน วิวทมานา. ยสฺมา ปน สา อตฺถโต อฏฺฏการิกา โหติ, ตสฺมา ‘‘อุสฺสยวาทิกา นาม อฑฺฑการิกา วุจฺจตี’’ติ ปทภาชเน วุตฺตํ. เอตฺถ จ อฑฺโฑติ โวหาริกวินิจฺฉโย วุจฺจติ, ยํ ปพฺพชิตา ‘‘อธิกรณ’’นฺติปิ วทนฺติ. ทุติยํ วา ปริเยสตีติ สกฺขึ วา สหายํ วา ปริเยสติ, ทุกฺกฏํ. คจฺฉติ วาติ อุปสฺสโย วา โหตุ ภิกฺขาจารมคฺโค วา, ยตฺถ ฐิตาย ‘‘อฑฺฑํ กริสฺสามี’’ติ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ, ตโต โวหาริกานํ สนฺติกํ คจฺฉนฺติยา ปทวาเร ปทวาเร ทุกฺกฏํ. เอกสฺส อาโรเจตีติ ทฺวีสุ ชเนสุ ยสฺส กสฺสจิ เอกสฺส กถํ โย โกจิ โวหาริกานํ อาโรเจติ. ทุติยสฺส อาโรเจตีติ เอตฺถาปิ เอเสว นโย.

679. `Ussayavādikā` means one who disputes by way of surging pride or by way of surging anger. Furthermore, because she is in essence one who makes a legal suit (`aḍḍakārikā`), it is therefore said in the Padabhājana: 'An `ussayavādikā` is called an `aḍḍakārikā`.' And here, `aḍḍa` is said to be the decision of judges, which renunciants also call an `adhikaraṇa`. `Dutiyaṃ vā pariyesati` means she seeks either a witness or a companion; it is a `dukkaṭa` offense. `Gacchati vā` means: whether it be a nunnery or an alms-round path, wherever she is standing when the thought, 'I will make a legal suit,' arises, from that place, for the one going to the presence of the judges, there is a `dukkaṭa` offense at every single step. `Ekassa āroceti` means when someone reports the case of any one of the two persons to the judges. For `dutiyassa āroceti`, this is the same method.

อยํ ปเนตฺถ อสมฺโมหตฺถาย วิตฺถารกถา – ยตฺถ กตฺถจิ อนฺตมโส ภิกฺขุนุปสฺสยํ อาคเตปิ โวหาริเก ทิสฺวา ภิกฺขุนี อตฺตโน กถํ อาโรเจติ, ภิกฺขุนิยา ทุกฺกฏํ. อุปาสโก อตฺตโน กถํ อาโรเจติ, ภิกฺขุนิยา ถุลฺลจฺจยํ. ปฐมํ อุปาสโก อตฺตโน กถํ อาโรเจติ, ภิกฺขุนิยา ทุกฺกฏํ. อถ สา อตฺตโน กถํ อาโรเจติ, ถุลฺลจฺจยํ. ภิกฺขุนี อุปาสกํ วทติ – ‘‘มม จ ตว จ กถํ ตฺวํเยว อาโรเจหี’’ติ, โส อตฺตโน วา กถํ ปฐมํ อาโรเจตุ ภิกฺขุนิยา วา, ปฐมาโรจเน ทุกฺกฏํ, ทุติยาโรจเน ถุลฺลจฺจยํ. อุปาสโก ภิกฺขุนึ วทติ – ‘‘มม จ ตว จ กถํ ตฺวํเยว อาโรเจหี’’ติ, เอตฺถาปิ เอเสว นโย.

This is a detailed explanation here for the sake of non-bewilderment. Wherever, even if in a bhikkhunī's residence, upon seeing judges who have arrived, a bhikkhunī reports her own case, for the bhikkhunī there is a `dukkaṭa` offense. A layman reports his own case, for the bhikkhunī there is a `thullaccaya` offense. First, a layman reports his own case, for the bhikkhunī there is a `dukkaṭa` offense. Then, that bhikkhunī reports her own case, there is a `thullaccaya` offense. A bhikkhunī says to a layman, 'You yourself report both my case and your case.' Whether he reports his own case first or the bhikkhunī's, upon the first reporting, there is a `dukkaṭa` offense for her, and upon the second reporting, a `thullaccaya` offense. A layman says to a bhikkhunī, 'You yourself report both my case and your case'; here also, this is the same method.

ภิกฺขุนี [Pg.181] กปฺปิยการเกน กถาเปติ, ตตฺถ กปฺปิยการโก วา ภิกฺขุนิยา กถํ ปฐมํ อาโรเจตุ, อิตโร วา อตฺตโน กถํ, กปฺปิยการโก วา อุภินฺนมฺปิ กถํ, อิตโร วา อุภินฺนมฺปิ กถํ อาโรเจตุ, ยถา วา ตถา วา อาโรจิยมาเน ปฐเม อาโรจเน ภิกฺขุนิยา ทุกฺกฏํ, ทุติเย ถุลฺลจฺจยํ. ยถา วา ตถา วา อาโรจิตํ ปน อุภินฺนมฺปิ กถํ สุตฺวา โวหาริเกหิ วินิจฺฉเย กเต อฑฺฑปริโยสานํ นาม โหติ, ตสฺมึ อฑฺฑปริโยสาเน ภิกฺขุนิยา ชเยปิ ปราชเยปิ สงฺฆาทิเสโส. สเจ ปน คติคตํ อธิกรณํ โหติ, สุตปุพฺพํ โวหาริเกหิ. อถ เต ภิกฺขุนิญฺจ อฑฺฑการกญฺจ ทิสฺวาว ‘‘ตุมฺหากํ กถนกิจฺจํ นตฺถิ, ชานาม มยํ เอตฺถ ปวตฺติ’’นฺติ สยเมว วินิจฺฉินิตฺวา เทนฺติ, เอวรูเป อฑฺฑปริโยสาเนปิ ภิกฺขุนิยา อนาปตฺติ.

A bhikkhunī has a `kappiyakāraka` speak. In that case, whether the `kappiyakāraka` reports the bhikkhunī's case first, or the other party reports his own case, or the `kappiyakāraka` reports the cases of both, or the other party reports the cases of both—however it is reported, upon the first reporting, there is a `dukkaṭa` offense for the bhikkhunī, and upon the second, a `thullaccaya` offense. Furthermore, however the cases of both are reported, after they have been heard and the judges have made a decision, it is called the 'conclusion of the legal suit.' At that conclusion of the legal suit, whether the bhikkhunī wins or loses, there is a `saṅghādisesa` offense. But if the legal issue has already gone where it should go and has been heard before by the judges, and then they, upon seeing the bhikkhunī and the litigant, say, 'You have no need to speak; we know the proceedings here,' and decide by themselves, in such a conclusion of the legal suit, there is no offense for the bhikkhunī.

ปฐมํ อาปตฺติ เอตสฺสาติ ปฐมาปตฺติโก; วีติกฺกมกฺขเณเยว อาปชฺชิตพฺโพติ อตฺโถ, ตํ ปฐมาปตฺติกํ. ปทภาชเน ปน อธิปฺปายมตฺตํ ทสฺเสตุํ ‘‘สห วตฺถุชฺฌาจารา อาปชฺชติ อสมนุภาสนายา’’ติ วุตฺตํ. อยญฺเหตฺถ อตฺโถ – สห วตฺถุชฺฌาจารา ยํ ภิกฺขุนี อาปชฺชติ, น ตติยาย สมนุภาสนาย, อยํ ปฐมเมว สห วตฺถุชฺฌาจาเรน อาปชฺชิตพฺพตฺตา ปฐมาปตฺติโกติ. ภิกฺขุนิสงฺฆโต นิสฺสาเรตีติ นิสฺสารณีโย; ตํ นิสฺสารณียํ. ปทภาชเน ปน อธิปฺปายมตฺตํ ทสฺเสตุํ ‘‘สงฺฆมฺหา นิสฺสารียตีติ วุตฺตํ. ตตฺถ ยํ อาปนฺนา ภิกฺขุนี สงฺฆโต นิสฺสารียติ, โส นิสฺสารณีโยติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. น หิ โส เอว ธมฺโม สงฺฆมฺหา เกนจิ นิสฺสารียติ. เตน ปน ธมฺเมน ภิกฺขุนี นิสฺสารียติ, ตสฺมา โส นิสฺสาเรตีติ นิสฺสารณีโย.

`Paṭhamāpattika` means 'for which there is an offense at the beginning'; the meaning is that it is to be incurred at the very moment of transgression. That is a `paṭhamāpattika` offense. However, in the Padabhājana, merely to show the intended meaning, it was said: 'She incurs the offense together with the transgression of the basis, without formal admonition.' The meaning here is this: the offense which a bhikkhunī incurs together with the transgression of the basis, and not by a third formal admonition, is called `paṭhamāpattika` because it is to be incurred at the very beginning together with the transgression of the basis. `Nissāraṇīya` means 'it expels from the Bhikkhunīsaṅgha'. That is an expelling offense. However, in the Padabhājana, merely to show the intended meaning, it is said: 'She is expelled from the Saṅgha.' Here, the meaning should be understood thus: that by which a bhikkhunī who has incurred an offense is expelled from the Saṅgha, that is `nissāraṇīya`. For it is not that the Dhamma itself is expelled by anyone from the Saṅgha. Rather, by means of that Dhamma, the bhikkhunī is expelled. Therefore, because it expels, it is called `nissāraṇīya`.

อากฑฺฒิยมานา คจฺฉตีติ อฑฺฑการกมนุสฺเสหิ สยํ วา อาคนฺตฺวา ทูตํ วา เปเสตฺวา เอหีติ วุจฺจมานา โวหาริกานํ สนฺติกํ คจฺฉติ, ตโต อฑฺฑการโก อตฺตโน วา กถํ ปฐมํ อาโรเจตุ ภิกฺขุนิยา วา, เนว ปฐมาโรจเน ทุกฺกฏํ, น ทุติยาโรจเน ถุลฺลจฺจยํ. อมจฺเจหิ วินิจฺฉินิตฺวา กเต อฑฺฑปริโยสาเนปิ อนาปตฺติเยว. สเจปิ อฑฺฑการโก ภิกฺขุนึ วทติ ‘‘มม จ ตว จ กถํ ตฺวเมว กเถหี’’ติ; กเถนฺติยาปิ กถํ สุตฺวา กเต อฑฺฑปริโยสาเนปิ อนาปตฺติเยว.

`Ākaḍḍhiyamānā gacchati` means: being told 'Come!' by the litigating persons, who have either come themselves or sent a messenger, she goes to the presence of the judges. Then, whether the litigant reports his own case first or the bhikkhunī's case first, there is neither a `dukkaṭa` offense upon the first reporting, nor a `thullaccaya` offense upon the second reporting. Even when the conclusion of the legal suit is made after the ministers have decided, there is still no offense. Even if the litigant says to the bhikkhunī, 'You yourself state both my case and your case'; even when the conclusion of the legal suit is made after hearing the case from her as she speaks, there is still no offense.

รกฺขํ [Pg.182] ยาจตีติ ธมฺมิกํ รกฺขํ ยาจติ, อนาปตฺติ. อิทานิ ยถายาจิตา รกฺขา ธมฺมิกา โหติ, ตํ ทสฺเสตุํ อโนทิสฺส อาจิกฺขตีติ อาห. ตตฺถ อตีตํ อารพฺภ อตฺถิ โอทิสฺสอาจิกฺขนา, อตฺถิ อโนทิสฺสอาจิกฺขนา, อนาคตํ อารพฺภาปิ อตฺถิ โอทิสฺสอาจิกฺขนา, อตฺถิ อโนทิสฺสอาจิกฺขนา.

‘She requests protection’ means she requests lawful protection; there is no offense. Now, to show in what way the requested protection is lawful, it was said, ‘she explains without specifying’. In this regard, concerning the past, there is explanation by specifying and there is explanation without specifying; concerning the future, there is also explanation by specifying and there is explanation without specifying.

กถํ อตีตํ อารพฺภ โอทิสฺสอาจิกฺขนา โหติ? ภิกฺขุนุปสฺสเย คามทารกา ธุตฺตาทโย วา เย เกจิ อนาจารํ วา อาจรนฺติ, รุกฺขํ วา ฉินฺทนฺติ, ผลาผลํ วา หรนฺติ, ปริกฺขาเร วา อจฺฉินฺทนฺติ. ภิกฺขุนี โวหาริเก อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อมฺหากํ อุปสฺสเย อิทํ นาม กต’’นฺติ วทติ. ‘‘เกนา’’ติ วุตฺเต ‘‘อสุเกน จ อสุเกน จา’’ติ อาจิกฺขติ. เอวํ อตีตํ อารพฺภ โอทิสฺสอาจิกฺขนา โหติ, สา น วฏฺฏติ. ตญฺเจ สุตฺวา เต โวหาริกา เตสํ ทณฺฑํ กโรนฺติ, สพฺพํ ภิกฺขุนิยา คีวา โหติ. ทณฺฑํ คณฺหิสฺสนฺตีติ อธิปฺปาเยปิ สติ คีวาเยว โหติ. สเจ ปน ตสฺส ทณฺฑํ คณฺหถาติ วทติ, ปญฺจมาสกมตฺเต คหิเต ปาราชิกํ โหติ.

How is there an explanation by specifying concerning the past? In a bhikkhunī's residence, village boys, drunkards and the like, or some other unrestrained persons commit misconduct, or they cut down a tree, or they take fruits great and small, or they snatch away requisites. A bhikkhunī, having approached the magistrates, says, 'In our residence, such-and-such has been done.' When asked, 'By whom?' she explains, 'By so-and-so and so-and-so.' In this way, there is an explanation by specifying concerning the past; that is not allowable. If, having heard that, those magistrates impose a fine on them, the entire liability falls upon the bhikkhunī. Even if there is the intention, 'They will take a fine,' the liability still falls upon her. Furthermore, if she says, 'Take a fine from him,' when an amount of five māsakas has been taken, it is a pārājika offense for the bhikkhunī.

‘‘เกนา’’ติ วุตฺเต ปน ‘‘อสุเกนาติ วตฺตุํ อมฺหากํ น วฏฺฏติ, ตุมฺเหเยว ชานิสฺสถ. เกวลญฺหิ มยํ รกฺขํ ยาจาม, ตํ โน เทถ, อวหฏภณฺฑญฺจ อาหราเปถา’’ติ วตฺตพฺพํ. เอวํ อโนทิสฺส อาจิกฺขนา โหติ, สา วฏฺฏติ. เอวํ วุตฺเต สเจปิ เต โวหาริกา การเก คเวสิตฺวา เตสํ ทณฺฑํ กโรนฺติ, สพฺพํ สาปเตยฺยมฺปิ คหิตํ ภิกฺขุนิยา, เนว คีวา น อาปตฺติ.

However, when asked, 'By whom?' it should be said: 'It is not allowable for us to say by whom. You yourselves will know. Indeed, we are merely requesting protection; give that to us, and cause the stolen goods to be brought back.' In this way, there is an explanation without specifying; that is allowable. When this has been said, even if those magistrates, having searched for the perpetrators, impose a fine on them, and even if all their property is seized, for the bhikkhunī there is neither liability nor an offense.

ปริกฺขารํ หรนฺเต ทิสฺวา เตสํ อนตฺถกามตาย โจโร โจโรติ วตฺตุมฺปิ น วฏฺฏติ. เอวํ วุตฺเตปิ หิ ยํ เตสํ ทณฺฑํ กโรนฺติ, สพฺพมฺปิ ภิกฺขุนิยา คีวา โหติ. อตฺตโน วจนกรํ ปน ‘‘อิมินา เม ปริกฺขาโร คหิโต, ตํ อาหราเปหิ, มา จสฺส ทณฺฑํ กโรหี’’ติ วตฺตุํ วฏฺฏติ. ทาสทาสีวาปิอาทีนํ อตฺถาย อฑฺฑํ กโรนฺติ, อยํ อกปฺปิยอฑฺโฑ นาม, น วฏฺฏติ.

Having seen them carrying away a requisite, it is not allowable to say 'Thief! Thief!' out of a desire for their harm. For indeed, even if this is said, whatever fine they impose on them, the entire liability falls upon the bhikkhunī. However, it is allowable to say to one who will heed one's word, 'My requisite was taken by this person; cause it to be brought back, and do not impose a fine on him.' They make a legal dispute for the sake of male slaves, female slaves, reservoirs, and so on; this is called an improper dispute, and it is not allowable.

กถํ อนาคตํ อารพฺภ โอทิสฺสอาจิกฺขนา โหติ? วุตฺตนเยเนว ปเรหิ อนาจาราทีสุ กเตสุ ภิกฺขุนี โวหาริเก เอวํ วทติ ‘‘อมฺหากํ อุปสฺสเย อิทญฺจิทญฺจ กโรนฺติ, รกฺขํ โน เทถ อายตึ อกรณตฺถายา’’ติ. ‘‘เกน เอวํ กต’’นฺติ วุตฺเต จ ‘‘อสุเกน อสุเกน จา’’ติ [Pg.183] อาจิกฺขติ. เอวํ อนาคตํ อารพฺภ โอทิสฺสอาจิกฺขนา โหติ, สาปิ น วฏฺฏติ. เตสญฺหิ ทณฺเฑ กเต ปุริมนเยเนว สพฺพํ ภิกฺขุนิยา คีวา. เสสํ ปุริมสทิสเมว.

How is there an explanation by specifying concerning the future? By the method already stated, when misconduct and so on has been committed by others, a bhikkhunī says to the magistrates, 'In our residence they do such-and-such things; give us protection for the purpose of it not being done in the future.' And when asked, 'By whom was this done?' she explains, 'By so-and-so and so-and-so.' In this way, there is an explanation by specifying concerning the future; that also is not allowable. For when a fine is imposed on them, by the previous method, the entire liability falls upon the bhikkhunī. The rest is just the same as the previous case.

สเจ ปน โวหาริกา ‘‘ภิกฺขุนุปสฺสเย เอวรูปํ อนาจารํ กโรนฺตานํ อิมํ นาม ทณฺฑํ กโรมา’’ติ เภรึ จราเปตฺวา อาณาย อติฏฺฐมาเน ปริเยสิตฺวา ทณฺฑํ กโรนฺติ, ภิกฺขุนิยา เนว คีวา น อาปตฺติ.

Furthermore, if the magistrates, having had a drum beaten to proclaim, 'We will impose such-and-such a fine on those who commit this kind of misconduct in the bhikkhunīs' residence,' then search for and impose a fine on those who do not abide by the command, for the bhikkhunī there is neither liability nor an offense.

โย จายํ ภิกฺขุนีนํ วุตฺโต, ภิกฺขูนมฺปิ เอเสว นโย. ภิกฺขุโนปิ หิ โอทิสฺสอาจิกฺขนา น วฏฺฏติ. ยํ ตถา อาจิกฺขิเต ทณฺฑํ กโรนฺติ, สพฺพํ คีวา โหติ. วุตฺตนเยเนว ทณฺฑํ คณฺหาเปนฺตสฺส ปาราชิกํ. โย ปน ‘‘ทณฺฑํ กริสฺสนฺตี’’ติ ชานนฺโตปิ อโนทิสฺส กเถติ, เต จ ปริเยสิตฺวา ทณฺฑํ กโรนฺติเยว, น โทโส. วิหารสีมาย รุกฺขาทีนิ ฉินฺทนฺตานํ วาสิผรสุอาทีนิ คเหตฺวา ปาสาเณหิ โกฏฺเฏนฺติ, น วฏฺฏติ. สเจ ธารา ภิชฺชติ, การาเปตฺวา ทาตพฺพา. อุปธาวิตฺวา เตสํ ปริกฺขาเร คณฺหนฺติ, ตมฺปิ น กาตพฺพํ, ลหุปริวตฺตญฺหิ จิตฺตํ, เถยฺยเจตนาย อุปฺปนฺนาย มูลจฺเฉชฺชมฺปิ คจฺเฉยฺย. เสสํ อุตฺตานเมว.

And this principle that was stated for the bhikkhunīs is the very same principle for the bhikkhus. For a bhikkhu also, an explanation by specifying is not allowable. When it is explained in such a way, whatever fine they impose, the entire liability falls upon him. For one who causes a fine to be taken by the method stated, it is a pārājika offense. However, for one who, even knowing 'they will impose a fine,' speaks without specifying, and they, having investigated, do indeed impose a fine, there is no fault. It is not allowable to take the axes, adzes, and so on of those cutting trees and so on within the monastery boundary and strike them with stones. If the blade breaks, it should be caused to be repaired and given back. Rushing up and taking their equipment—that also should not be done, for the mind is quick to change; if an intention to steal arises, one could even come to a root-cutting offense. The rest is clear.

กถินสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the origin-classification of the Kathina rule: it is by action, not released by perception, unintentional, an offense by convention, a bodily action, a verbal action, arising from three mind-states, and accompanied by three feelings.

สตฺตรสเก ปฐมสิกฺขาปทํ.

The first training rule in the group of seventeen.

๒. ทุติยสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Saṅghādisesa Training Rule

๖๘๒. ทุติเย – วรภณฺฑนฺติ มุตฺตามณิเวฬุริยาทิ มหคฺฆภณฺฑํ.

682. In the second (training rule): ‘Choice goods’ means merchandise of great value, such as pearls, gems, beryl, and so on.

๖๘๓. อนปโลเกตฺวาติ อนาปุจฺฉิตฺวา. คณํ วาติ มลฺลคณภฏิปุตฺตคณาทิกํ. ปูคนฺติ ธมฺมคณํ. เสณินฺติ คนฺธิกเสณิทุสฺสิกเสณิอาทิกํ. ยตฺถ ยตฺถ หิ ราชาโน คณาทีนํ คามนิคเม นิยฺยาเตนฺติ ‘‘ตุมฺเหว เอตฺถ อนุสาสถา’’ติ, ตตฺถ ตตฺถ เต เอว อิสฺสรา โหนฺติ. ตสฺมา เต สนฺธาย อิทํ วุตฺตํ. เอตฺถ จ ราชานํ วา คณาทิเก วา อาปุจฺฉิตฺวาปิ ภิกฺขุนิสงฺโฆ อาปุจฺฉิตพฺโพว. ฐเปตฺวา กปฺปนฺติ ติตฺถิเยสุ วา [Pg.184] อญฺญภิกฺขุนีสุ วา ปพฺพชิตปุพฺพํ กปฺปคติกํ ฐเปตฺวาติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

683. ‘Without having obtained leave’ means without asking. ‘Or a group’ means an association of those who worship Vishnu, an association of those who worship the Khadai nat, and so on. ‘A corporation’ means an association of righteous people. ‘A guild’ means a guild of perfume merchants, a guild of cloth merchants, and so on. For, wherever kings grant villages or towns to groups and so on, saying, 'You yourselves govern here,' there they themselves become the rulers. Therefore, this was said with reference to them. And here, even after having asked the king or the groups and so on, the community of bhikkhunīs must still be asked. ‘Excluding a suitable one’ means setting aside a suitable candidate who was previously ordained among sectarians or other bhikkhunīs. The rest is self-evident.

โจรีวุฏฺฐาปนสมุฏฺฐานํ – เกนจิ กรณีเยน ปกฺกนฺตาสุ ภิกฺขุนีสุ อคนฺตฺวา ขณฺฑสีมํ ยถานิสินฺนฏฺฐาเนเยว อตฺตโน นิสฺสิตกปริสาย สทฺธึ วุฏฺฐาเปนฺติยา วาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, ขณฺฑสีมํ วา นทึ วา คนฺตฺวา วุฏฺฐาเปนฺติยา กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, อนาปุจฺฉา วุฏฺฐาปนวเสน กิริยากิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the origin-classification of ordaining a thief. When, due to some business, the bhikkhunīs have departed, for a preceptor who, without going to a broken boundary, ordains a probationer with her own dependent assembly in the very place where she was sitting, it arises from speech and mind. When she ordains after going to a broken boundary or a river, it arises from body, speech, and mind. By way of ordaining without asking, it is action and non-action, release through perception, intentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, of three kinds of consciousness, and of three kinds of feeling.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule.

๓. ตติยสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Saṅghādisesa Training Rule

๖๙๒. ตติเย – ปริกฺเขปํ อติกฺกาเมนฺติยาติ เอตฺถ เอกํ ปาทํ อติกฺกาเมนฺติยา ถุลฺลจฺจยํ, ทุติเยน อติกฺกนฺตมตฺเต สงฺฆาทิเสโส. อปริกฺขิตฺตสฺส คามสฺส อุปจารนฺติ เอตฺถ ปริกฺเขปารหฏฺฐานํ เอเกน ปาเทน อติกฺกมติ ถุลฺลจฺจยํ, ทุติเยน อติกฺกนฺตมตฺเต สงฺฆาทิเสโส. อปิเจตฺถ สกคามโต นิกฺขมนฺติยา คามนฺตรปจฺจยา อนาปตฺติ, นิกฺขมิตฺวา ปน คามนฺตรํ คจฺฉนฺติยา ปทวาเร ปทวาเร ทุกฺกฏํ, เอเกน ปาเทน อิตรสฺส คามสฺส ปริกฺเขเป วา อุปจาเร วา อติกฺกนฺตมตฺเต ถุลฺลจฺจยํ, ทุติเยน อติกฺกนฺตมตฺเต สงฺฆาทิเสโส. ตโต นิกฺขมิตฺวา ปุน สกคามํ ปวิสนฺติยาปิ เอเสว นโย. สเจ ปน ขณฺฑปากาเรน วา วติฉิทฺเทน วา ภิกฺขุนิวิหารภูมิเยว สกฺกา โหติ ปวิสิตุํ, เอวํ ปวิสมานาย กปฺปิยภูมึ นาม ปวิฏฺฐา โหติ, ตสฺมา วฏฺฏติ. สเจปิ หตฺถิปิฏฺฐิอาทีหิ วา อิทฺธิยา วา ปวิสติ, วฏฺฏติเยว. ปทสา คมนเมว หิ อิธาธิปฺเปตํ. เตเนว ‘‘ปฐมํ ปาทํ อติกฺกาเมนฺติยา’’ติอาทิมาห.

692. In the third (training rule)—regarding 'crossing an enclosure': for a bhikkhunī crossing with one foot, there is a thullaccaya offense; as soon as it is crossed with the second, there is a saṅghādisesa offense. Regarding 'the vicinity of an unenclosed village': if one crosses an area worthy of an enclosure with one foot, there is a thullaccaya offense; as soon as it is crossed with the second, there is a saṅghādisesa offense. Moreover, for a bhikkhunī leaving her own village on account of another village, there is no offense. But having left, for a bhikkhunī going to another village, at every single step there is a dukkaṭa offense. As soon as the enclosure or the vicinity of the other village is crossed with one foot, there is a thullaccaya offense; as soon as it is crossed with the second, there is a saṅghādisesa offense. For one who, having left from there, re-enters her own village, this is the same method. If, however, it is possible to enter the grounds of the bhikkhunī monastery through a broken wall or a gap in the fence, in so entering she is considered to have entered allowable ground; therefore, it is allowable. Even if she enters on the back of an elephant and so on, or by psychic power, it is indeed allowable. For, going on foot is indeed intended here. Therefore, He said, 'for one causing the first foot to cross,' and so on.

ทฺเว คามา ภิกฺขุนิวิหาเรน สมฺพทฺธวติกา โหนฺติ, ยสฺมึ คาเม ภิกฺขุนิวิหาโร, ตตฺถ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปุน วิหารํ ปวิสิตฺวา สเจ วิหารมชฺเฌน อิตรสฺส คามสฺส มคฺโค อตฺถิ, คนฺตุํ วฏฺฏติ. ตโต ปน คามโต เตเนว มคฺเคน ปจฺจาคนฺตพฺพํ. สเจ คามทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา อาคจฺฉติ, ปุริมนเยเนว อาปตฺติเภโท เวทิตพฺโพ. สกคามโต เกนจิ [Pg.185] กรณีเยน ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ นิกฺขนฺตาย ปุน ปวิสนกาเล หตฺถิ วา มุจฺจติ, อุสฺสารณา วา โหติ, อิตรา ภิกฺขุนิโย สหสา คามํ ปวิสนฺติ, ยาว อญฺญา ภิกฺขุนี อาคจฺฉติ, ตาว พหิคามทฺวาเร ฐาตพฺพํ. สเจ น อาคจฺฉติ, ทุติยิกา ภิกฺขุนี ปกฺกนฺตา นาม โหติ, ปวิสิตุํ วฏฺฏติ.

If two villages have a connected fence by way of a bhikkhunī monastery, and in whichever village the bhikkhunī monastery is, having gone for alms-food there and re-entered the monastery, if there is a path through the middle of the monastery to the other village, it is allowable to go. But one must return from that village by that same path. If one leaves by the village gate and returns, the distinction of offenses should be understood according to the previous method. If a bhikkhunī has gone out from her own village with other bhikkhunīs for some business, and at the time of re-entering an elephant is let loose or there is a crowd surge, and the other bhikkhunīs hastily enter the village, she should stand outside at the village gate until another bhikkhunī arrives. If another does not arrive, the companion bhikkhunī is considered to have departed, so it is allowable to enter.

ปุพฺเพ มหาคาโม โหติ, มชฺเฌ ภิกฺขุนิวิหาโร. ปจฺฉา ตํ คามํ จตฺตาโร ชนา ลภิตฺวา วิสุํ วิสุํ วติปริกฺเขปํ กตฺวา วิภชิตฺวา ภุญฺชนฺติ, วิหารโต เอกํ คามํ คนฺตุํ วฏฺฏติ. ตโต อปรํ คามํ ทฺวาเรน วา วติฉิทฺเทน วา ปวิสิตุํ น วฏฺฏติ. ปุน วิหารเมว ปจฺจาคนฺตุํ วฏฺฏติ. กสฺมา? วิหารสฺส จตุคามสาธารณตฺตา.

Formerly, there was a large village, with a bhikkhunī monastery in the middle. Later, four persons obtained that village, and having made separate fence enclosures and divided it, they make use of it. From the monastery, it is allowable to go to one village. From there, it is not allowable to enter another village through a gate or a gap in the fence. It is allowable to return only to the monastery. Why? Because the monastery is common to the four villages.

อนฺตรวาสโก เตมิยตีติ ยตฺถ ยถา ติมณฺฑลปฏิจฺฉาทนํ โหติ; เอวํ นิวตฺถาย ภิกฺขุนิยา วสฺสกาเล ติตฺเถน วา อติตฺเถน วา โอตริตฺวา ยตฺถ กตฺถจิ อุตฺตรนฺติยา เอกทฺวงฺคุลมตฺตมฺปิ อนฺตรวาสโก เตมิยติ. เสสํ นทีลกฺขณํ นทีนิมิตฺตกถาย อาวิ ภวิสฺสติ. เอวรูปํ นทึ ติตฺเถน วา อติตฺเถน วา โอตริตฺวา อุตฺตรณกาเล ปฐมํ ปาทํ อุทฺธริตฺวา ตีเร ฐเปนฺติยา ถุลฺลจฺจยํ, ทุติยปาทุทฺธาเร สงฺฆาทิเสโส. เสตุนา คจฺฉติ, อนาปตฺติ. ปทสา โอตริตฺวา อุตฺตรณกาเล เสตุํ อาโรหิตฺวา อุตฺตรนฺติยาปิ อนาปตฺติ. เสตุนา ปน คนฺตฺวา อุตฺตรณกาเล ปทสา คจฺฉนฺติยา อาปตฺติเยว. ยานนาวาอากาสคมนาทีสุปิ เอเสว นโย. โอริมตีรโต ปน ปรตีรเมว อกฺกมนฺติยา อนาปตฺติ. รชนกมฺมตฺถํ คนฺตฺวา ทารุสงฺกฑฺฒนาทิกิจฺเจน ทฺเว ติสฺโส อุภยตีเรสุ วิจรนฺติ, วฏฺฏติ. สเจ ปเนตฺถ กาจิ กลหํ กตฺวา อิตรํ ตีรํ คจฺฉติ, อาปตฺติ. ทฺเว เอกโต อุตฺตรนฺติ, เอกา มชฺเฌ นทิยา กลหํ กตฺวา นิวตฺติตฺวา โอริมตีรเมว อาคจฺฉติ, อาปตฺติ. อิตริสฺสา ปน อยํ ปกฺกนฺตฏฺฐาเน ฐิตา โหติ, ตสฺมา ปรตีรํ คจฺฉนฺติยาปิ อนาปตฺติ. นฺหายิตุํ วา ปาตุํ วา โอติณฺณา ตเมว ตีรํ ปจฺจุตฺตรติ, อนาปตฺติ.

'The inner robe gets wet' means: in whatever river, in whatever manner there is covering of the three circles, for a bhikkhunī thus dressed who in the rainy season descends by a ford or not by a ford and emerges at any place whatsoever, even if only one or two finger-widths of the inner robe gets wet, that is called a river. The remaining characteristics of a river will become clear in the discussion on the signs of a river. Having descended into such a river by a ford or not by a ford, at the time of emerging, for the bhikkhunī who lifts her first foot and places it on the bank, there is a thullaccaya offense; upon lifting the second foot, there is a saṅghādisesa offense. If she goes by a bridge, there is no offense. For one who descends on foot and at the time of emerging climbs onto a bridge and crosses, there is also no offense. But for one who goes by a bridge and at the time of emerging proceeds on foot, there is indeed an offense. This same method applies to going by vehicle, boat, through the sky, and so on. However, for a bhikkhunī who steps from the near bank directly to the far bank, there is no offense. If two or three bhikkhunīs, having gone for the purpose of dyeing, move about on both banks for the task of collecting firewood and so on, it is allowable. If among them one quarrels and goes to the other bank, there is an offense. If two are crossing together, and one, having quarreled in the middle of the river, turns back and returns to the near bank, there is an offense. For the other bhikkhunī, however, this one who turned back stands in the place of a departed companion; therefore, even if she goes to the far bank, there is no offense. If one has descended to bathe or to drink and comes back up on that same bank, there is no offense.

สห อรุณุคฺคมนาติ เอตฺถ สเจ สชฺฌายํ วา ปธานํ วา อญฺญํ วา กิญฺจิ กมฺมํ กุรุมานา ปุเรอรุเณเยว ทุติยิกาย สนฺติกํ คมิสฺสามีติ อาโภคํ กโรติ, อชานนฺติยา เอว จสฺสา อรุโณ อุคฺคจฺฉติ, อนาปตฺติ. อถ ปน ‘‘ยาว อรุณุคฺคมนา อิเธว ภวิสฺสามี’’ติ วา อนาโภเคน วา วิหารสฺส เอกเทเส อจฺฉติ, ทุติยิกาย หตฺถปาสํ น [Pg.186] โอตรติ, อรุณุคฺคมเน สงฺฆาทิเสโส. หตฺถปาโสเยว หิ อิธ ปมาณํ, หตฺถปาสาติกฺกเม เอกคพฺโภปิ น รกฺขติ.

Regarding 'with the rising of the dawn': Herein, if, while engaged in recitation, striving, or some other work, she forms the intention, 'I will go to my companion even before dawn,' and the dawn rises while she herself is unaware, there is no offense. But if she stays in one part of the monastery thinking, 'I will be right here until the rising of the dawn,' or stays without such an intention, and is not within her companion's arm's reach, at the rising of the dawn, there is a saṅghādisesa offense. For here, arm's reach itself is the measure; when arm's reach is transgressed, even a single room does not protect.

อคามเก อรญฺเญติ เอตฺถ ‘‘นิกฺขมิตฺวา พหิ อินฺทขีลา สพฺพเมตํ อรญฺญ’’นฺติ เอวํ วุตฺตลกฺขณเมว อรญฺญํ. ตํ ปเนตํ เกวลํ คามาภาเวน ‘‘อคามก’’นฺติ วุตฺตํ, น วิญฺฌาฏวิสทิสตาย. ตาทิเส อรญฺเญ โอกฺกนฺเต ทสฺสนูปจาเร วิชหิเต สเจปิ สวนูปจาโร อตฺถิ, อาปตฺติ. เตเนว วุตฺตํ อฏฺฐกถายํ ‘‘สเจ ภิกฺขุนีสุ มหาโพธิองฺคณํ ปวิสนฺตีสุ เอกา พหิ ติฏฺฐติ, ตสฺสาปิ อาปตฺติ. โลหปาสาทํ ปวิสนฺตีสุปิ ปริเวณํ ปวิสนฺตีสุปิ เอเสว นโย. มหาเจติยํ วนฺทมานาสุ เอกา อุตฺตรทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา คจฺฉติ, ตสฺสาปิ อาปตฺติ. ถูปารามํ ปวิสนฺตีสุ เอกา พหิ ติฏฺฐติ, ตสฺสาปิ อาปตฺตี’’ติ. เอตฺถ จ ทสฺสนูปจาโร นาม ยตฺถ ฐิตํ ทุติยิกา ปสฺสติ. สเจ ปน สาณิปาการนฺตริกาปิ โหติ, ทสฺสนูปจารํ วิชหติ นาม. สวนูปจาโร นาม ยตฺถ ฐิตา มคฺคมูฬฺหสทฺเทน วิย ธมฺมสวนาโรจนสทฺเทน วิย จ ‘‘อยฺเย’’ติ สทฺทายนฺติยา สทฺทํ สุณาติ. อชฺโฌกาเส ทูเรปิ ทสฺสนูปจาโร นาม โหติ. โส เอวรูเป สวนูปจาเร วิชหิเต น รกฺขติ, วิชหิตมตฺเตว อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

Regarding 'in a villageless wilderness': Herein, the wilderness is precisely that which has the characteristic stated thus: 'having gone out beyond the threshold, all this is wilderness.' It is called 'villageless' merely due to the absence of a village, not because of its resemblance to the Viñjhā forest. Having entered such a wilderness, when the range of sight is left behind, even if the range of hearing exists, there is an offense. For that reason, it is said in the commentary: 'If, while the bhikkhunīs are entering the Great Bodhi courtyard, one stands outside, for her too there is an offense. This is the same method when entering the Lohapāsāda or when entering its enclosure. While they are venerating the Mahācetiya, if one exits through the north gate and goes, for her too there is an offense. While they are entering the Thūpārāma, if one stands outside, for her too there is an offense.' And herein, the 'range of sight' is where the companion sees one who is standing. But if one is obstructed by a cloth curtain, it is called 'leaving the range of sight.' The 'range of hearing' is where one who is standing hears the sound of another calling 'Venerable lady!' like the sound of one lost on the road or like the sound of an announcement to listen to the Dhamma. In an open space, even at a distance, there is what is called the range of sight. That does not protect from an offense when a range of hearing of this sort is left behind; just upon it being left behind, there is an offense of Saṅghādisesa.

เอกา มคฺคํ คจฺฉนฺตี โอหียติ. สอุสฺสาหา เจ หุตฺวา อิทานิ ปาปุณิสฺสามีติ อนุพนฺธติ, อนาปตฺติ. สเจ ปุริมาโย อญฺเญน มคฺเคน คจฺฉนฺติ, ปกฺกนฺตา นาม โหนฺติ, อนาปตฺติเยว. ทฺวินฺนํ คจฺฉนฺตีนํ เอกา อนุพนฺธิตุํ อสกฺโกนฺตี ‘‘คจฺฉตุ อย’’นฺติ โอหียติ, อิตราปิ ‘‘โอหียตุ อย’’นฺติ, คจฺฉติ, ทฺวินฺนมฺปิ อาปตฺติ. สเจ ปน คจฺฉนฺตีสุ ปุริมาปิ อญฺญํ มคฺคํ คณฺหาติ, ปจฺฉิมาปิ อญฺญํ, เอกา เอกิสฺสา ปกฺกนฺตฏฺฐาเน ติฏฺฐติ, ทฺวินฺนมฺปิ อนาปตฺติ.

One bhikkhunī, while going along a road, is left behind. If, being energetic, she follows, thinking, 'I will reach her now,' there is no offense. If the ones in front go by another road, they are called 'departed'; thus, there is no offense. Of two who are going, if one, being unable to follow, is left behind thinking, 'Let this one go,' and the other also goes on thinking, 'Let this one be left behind,' there is an offense for both. But if, while they are going, the one in front takes another road, and the one behind also takes another, one stands in the position of having been departed from by the other; therefore, there is no offense for both.

๖๙๓. ปกฺขสงฺกนฺตา วาติ ติตฺถายตนํ สงฺกนฺตา, เสสํ อุตฺตานเมว. ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

693. 'Or having gone over to another side' means having gone over to the domain of the sectarians; the rest is self-evident. It has the same origination as the first Pārājika offense: it is an action, has exemption through misperception, is intentional, is an offense by designation, is a bodily action, arises from three types of consciousness, and is accompanied by three types of feeling.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule is concluded.

๔. จตุตฺถสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Saṅghādisesa Training Rule

๖๙๔-๘. จตุตฺเถ [Pg.187] – ปาทปีฐํ นาม โธตปาทฏฺฐปนกํ. ปาทกฐลิกา นาม อโธตปาทฏฺฐปนกํ. อนญฺญาย คณสฺส ฉนฺทนฺติ ตสฺเสว การกคณสฺส ฉนฺทํ อชานิตฺวา. วตฺเต วตฺตนฺตินฺติ เตจตฺตาลีสปฺปเภเท เนตฺถารวตฺเต วตฺตมานํ. เสสํ อุตฺตานเมว.

694-8. In the fourth: 'A footstool' means a small stool for placing washed feet. 'A foot-board' means a small stool for placing unwashed feet. 'Without knowing the consent of the group' means without knowing the consent of that very group that performed the act. 'Observing the conduct' means a bhikkhunī observing the conduct for emerging from the formal act, which has forty-three divisions. The rest is self-evident.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

Originating from relinquishing the training, it arises from body, speech, and mind; it is both action and non-action, has exemption through misperception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, is a verbal action, involves an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule is concluded.

๕. ปญฺจมสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Fifth Saṅghādisesa Training Rule

๗๐๑. ปญฺจเม – เอกโต อวสฺสุเตติ เอตฺถ ‘‘ภิกฺขุนิยา อวสฺสุตภาโว ทฏฺฐพฺโพ’’ติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. มหาอฏฺฐกถายํ ปเนตํ น วุตฺตํ, ตํ ปาฬิยา สเมติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

701. In the fifth: Regarding 'lustful on one side,' here it is said in the Mahāpaccariya: 'The bhikkhunī's state of being lustful should be understood.' However, this is not stated in the Mahāaṭṭhakathā, and that omission agrees with the Pāli. The rest is self-evident.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทฺวิเวทนนฺติ.

It has the same origin as the first Pārājika offense: it is an action, has exemption through misperception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, involves an unwholesome mind, and is accompanied by twofold feeling.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is concluded.

๖. ฉฏฺฐสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Sixth Saṅghādisesa Training Rule

๗๐๕-๖. ฉฏฺเฐ – ยโต ตฺวนฺติ ยสฺมา ตฺวํ. อุยฺโยเชติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติอาทิกา สงฺฆาทิเสสปริโยสานา อาปตฺติโย กสฺสา โหนฺตีติ? อุยฺโยชิกาย. วุตฺตญฺเจตํ ปริวาเรปิ –

705-6. In the sixth: 'Since you' means 'because you.' The question is asked: For whom are there the offenses beginning with 'for inciting, there is an offense of wrong conduct' and culminating in a Saṅghādisesa? For the inciter. And this is also stated in the Parivāra:

‘‘น เทติ น ปฏิคฺคณฺหาติ, ปฏิคฺคโห เตน น วิชฺชติ;

อาปชฺชติ ครุกํ น ลหุกํ, ตญฺจ ปริโภคปจฺจยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา’’ติ. (ปริ. ๔๘๑);

‘One does not give, one does not receive; therefore, there is no acceptance. One commits a grave offense, not a light one, and that is due to the condition of using. This is a question considered by the skilled.’

อยญฺหิ [Pg.188] คาถา อิมํ อุยฺโยชิกํ สนฺธาย วุตฺตา. อิตริสฺสา ปน อาปตฺติเภโท ปฐมสิกฺขาปเท วิภตฺโตติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

Indeed, this verse was spoken with reference to this inciter. As for the other one, however, the classification of offenses has been analyzed in the first training rule. The rest is self-evident.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins. It is an action, has exemption through misperception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, is a verbal action, involves an unwholesome mind, and is accompanied by threefold feeling.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is concluded.

๗. สตฺตมสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Seventh Saṅghādisesa Training Rule

๗๐๙. สตฺตเม – ยาวตติยกปทตฺโถ มหาวิภงฺเค วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

709. In the seventh: The meaning of the phrase 'up to the third time' should be understood according to the method stated in the Mahāvibhaṅga. The rest is self-evident.

สมนุภาสนสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

Originating from admonishment, it is an action, has exemption through misperception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, is a verbal action, involves an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is concluded.

๘. อฏฺฐมสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Eighth Saṅghādisesa Training Rule

๗๑๕. อฏฺฐเม – กิสฺมิญฺจิเทว อธิกรเณติ จตุนฺนํ อญฺญตรสฺมึ. ปทภาชเน ปน เกวลํ อธิกรณวิภาคํ ทสฺเสตุํ ‘‘อธิกรณํ นาม จตฺตาริ อธิกรณานี’’ติอาทิ วุตฺตํ. เสสํ อุตฺตานเมว สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

715. In the eighth: 'in some dispute whatsoever' means in any one of the four disputes. However, in the word analysis, merely to show the division of disputes, the passage beginning, “A dispute, namely, is four disputes,” was spoken. The rest, together with the origins and so on, is self-evident.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is concluded.

๙. นวมสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Ninth Saṅghādisesa Training Rule

๗๒๓. นวเม – สํสฏฺฐาติ มิสฺสีภูตา. อนนุโลมิเกนาติ ปพฺพชิตานํ อนนุโลเมน กายิกวาจสิเกน. สํสฏฺฐาติ คิหีนํ โกฏฺฏนปจนคนฺธปิสนมาลาคนฺถนาทินา กายิเกน สาสนปฏิสาสนาหรณสญฺจริตฺตาทินา วาจสิเกน จ สํสฏฺฐา. ปาโป กิตฺติสทฺโท เอตาสนฺติ ปาปสทฺทา[Pg.189]. ปาโป อาชีวสงฺขาโต สิโลโก เอตาสนฺติ ปาปสิโลกา. เสสํ อุตฺตานเมว สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

723. In the ninth: 'associated' means having become as if mixed. 'By what is unbecoming' means by bodily and verbal action that is unbecoming for the ordained. 'Associated' means associated with householders through bodily action such as pounding paddy, cooking, grinding perfumes, stringing garlands, and so on, and through verbal action such as carrying messages, carrying messages back, acting as a go-between, and so on. 'Of evil report' is so called because for them there is an evil sound of fame. 'Of evil repute' is so called because for them there is an evil repute known as livelihood. The rest, together with the origins and so on, is self-evident.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is concluded.

๑๐. ทสมสงฺฆาทิเสสสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Tenth Saṅghādisesa Training Rule

๗๒๗. ทสเม – เอวาจาราติ เอวํอาจารา. ยาทิโส ตุมฺหากํ อาจาโร, ตาทิสา อาจาราติ อตฺโถ. เอส นโย สพฺพตฺถ. อุญฺญายาติ อวญฺญาย นีจํ กตฺวา ชานนาย. ปริภเวนาติ กึ อิมา กริสฺสนฺตีติ เอวํ ปริภวิตฺวา ชานเนน. อกฺขนฺติยาติ อสหนตาย; โกเธนาติ อตฺโถ. เวภสฺสิยาติ พลวภสฺสภาเวน; อตฺตโน พลปฺปกาสเนน สมุตฺราสเนนาติ อตฺโถ. ทุพฺพลฺยาติ ตุมฺหากํ ทุพฺพลภาเวน. สพฺพตฺถ อุญฺญาย จ ปริภเวน จาติ เอวํ สมุจฺจยตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. วิวิจฺจถาติ วินา โหถ. เสสํ อุตฺตานเมว สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

727. In the tenth: evācārā means having conduct like this. The meaning is: having conduct of such a kind as is your conduct. This method applies everywhere. Uññāya means through disparaging, through knowing by making them lowly. Paribhavena means through contempt, through knowing by overpowering them thus, “What can these bhikkhunīs do?” Akkhantiyā means through intolerance; the meaning is, through anger. Vebhassiyā means through having powerful speech; the meaning is, through displaying one's own power and through intimidation. Dubbalyā means through your state of weakness. Everywhere, the collective meaning should be understood thus: “through disparaging and through contempt.” Viviccathā means be separate. The rest, together with the origins and so forth, is clear indeed.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is complete.

อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย สตฺตรส สงฺฆาทิเสสาติ เอตฺถ ฉนฺนํ ปฐมาปตฺติกานํ อนนฺตรา สญฺจริตฺตํ, ทฺเว ทุฏฺฐโทสาติ อิมานิ ตีณิ สิกฺขาปทานิ มหาวิภงฺคโต ปกฺขิปิตฺวา นว ปฐมาปตฺติกา, จตุนฺนํ ยาวตติยกานํ อนนฺตรา มหาวิภงฺคโตปิ จตฺตาโร ยาวตติยเก ปกฺขิปิตฺวา อฏฺฐ ยาวตติยกา เวทิตพฺพา. เอวํ สพฺเพปิ ปาติโมกฺขุทฺเทสมคฺเคน อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย สตฺตรส สงฺฆาทิเสสา ธมฺมาติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เสสํ อุตฺตานเมว อญฺญตฺร ปกฺขมานตฺตา. ตํ ปน ขนฺธเก วิตฺถาเรน วณฺณยิสฺสามาติ.

Herein, regarding the phrase, 'Venerable ladies, the seventeen Saṅghādisesa rules have been recited': immediately after the six first-offense rules, by including from the Mahāvibhaṅga these three training rules—the Sañcaritta and the two Duṭṭhadosa—there are nine first-offense rules. And immediately after the four up-to-the-third-offense rules, by also including four up-to-the-third-offense rules from the Mahāvibhaṅga, eight up-to-the-third-offense rules should be known. Thus, the meaning here should be understood as: ‘Venerable ladies, all seventeen Saṅghādisesa rules have been recited by way of the Pātimokkha recitation.’ The rest is clear, except for pakkhamānatta. But that we will explain in detail in the Khandhaka.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย ภิกฺขุนีวิภงฺเค

In the Bhikkhunīvibhaṅga of the Samantapāsādikā, the Commentary on the Vinaya.

สตฺตรสกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The Explanation of the Seventeen is concluded.

สงฺฆาทิเสสกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Saṅghādisesa Section is concluded.

๓. นิสฺสคฺคิยกณฺฑํ (ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนา)

3. The Nissaggiya Section (Commentary on the Bhikkhunīvibhaṅga)

ปฐมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Commentary on the First Training Rule concerning Forfeiture and Confession

ตึส [Pg.190] นิสฺสคฺคิยา ธมฺมา, ภิกฺขุนีนํ ปกาสิตา;

เย เตสํ ทานิ ภวติ, อยํ สํวณฺณนากฺกโม.

Thirty Nissaggiya rules for the bhikkhunīs have been declared; of these, this is now the sequential commentary.

๗๓๓. อามตฺติกาปณนฺติ อมตฺตานิ วุจฺจนฺติ ภาชนานิ; ตานิ เย วิกฺกิณนฺติ, เต วุจฺจนฺติ อามตฺติกา; เตสํ อาปโณ อามตฺติกาปโณ; ตํ วา ปสาเรสฺสนฺตีติ อตฺโถ.

733. Regarding the phrase āmattikāpaṇa: vessels are called amattāni. Those who sell them are called āmattikā. Their shop is an āmattikāpaṇa. Or, the meaning is, 'they will set up the shop'.

๗๓๔. ปตฺตสนฺนิจยํ กเรยฺยาติ ปตฺตสนฺนิธึ กเรยฺย; เอกาหํ อนธิฏฺฐหิตฺวา วา อวิกปฺเปตฺวา วา ปตฺตํ ฐเปยฺยาติ อตฺโถ. เสสํ มหาวิภงฺเค วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อยเมว หิ วิเสโส – ตตฺถ ทสาหํ ปริหาโร, อิธ เอกาหมฺปิ นตฺถิ. เสสํ ตาทิสเมว.

734. Pattasannicayaṃ kareyya means one would make a store of bowls. The meaning is: one would keep a bowl for even a single day without having determined it or formally shared it. The rest should be understood in the manner explained in the Mahāvibhaṅga. Indeed, this is the only difference: there, there is a ten-day grace period; here, there is not even one. The rest is just like that.

อิทมฺปิ กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, อกิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

This also arises in connection with the Kathina ceremony. It arises from body and speech, and from body, speech, and mind; it is non-action, not a release by perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, involving three types of consciousness and three types of feeling.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule is complete.

ทุติยนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Commentary on the Second Training Rule concerning Forfeiture and Confession

๗๓๘. ทุติเย – ทุจฺโจฬาติ วิรูปโจฬา; ชิณฺณโจฬาติ อตฺโถ. อปยฺยาหีติ อปิ อยฺยาหิ.

738. In the second: duccoḷā means having a spoiled robe; the meaning is, having a worn-out robe. Apayyāhi is api ayyāhi, meaning: 'Have the venerable ladies received any?'

๗๔๐. อาทิสฺส ทินฺนนฺติ สมฺปตฺตา ภาเชนฺตูติ วตฺวาปิ อิทํ คณสฺส อิทํ ตุมฺหากํ ทมฺมีติ วตฺวา วา ทาตุกมฺยตาย ปาทมูเล ฐเปตฺวา วา ทินฺนมฺปิ อาทิสฺส ทินฺนํ นาม โหติ. เอตํ สพฺพมฺปิ อกาลจีวรํ. อยฺยาย ทมฺมีติ เอวํ ปฏิลทฺธํ ปน ยถาทาเนเยว อุปเนตพฺพํ. เสสํ อุตฺตานเมว.

740. Ādissa dinnaṃ is that which is given after designating. This is a robe given after saying, 'Let the bhikkhunīs who have arrived divide it'; or after saying, 'I give this to the group,' or 'I give this to you'; or given by placing it at the feet out of a desire to give. This is called 'given after designating'. All of this is an untimely robe. But a robe received with the words, 'I give to the venerable lady,' should be treated in accordance with the original donation. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has a threefold origin: it is an action, a release by perception, intentional, a worldly offense, a bodily action, a verbal action, involving unwholesome consciousness and three types of feeling.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule is complete.

ตติยนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Commentary on the Third Training Rule concerning Forfeiture and Confession

๗๔๓-๕. ตติเย [Pg.191] – หนฺทาติ คณฺห. สยํ อจฺฉินฺทตีติ เอกํ ทตฺวา เอกํ อจฺฉินฺทนฺติยา เอกํ นิสฺสคฺคิยํ, พหูสุ พหูนิ. สเจ สํหริตฺวา ฐปิตานิ เอกโต อจฺฉินฺทติ, วตฺถุคณนาย อาปตฺติโย. พนฺธิตฺวา ฐปิเตสุ ปน เอกาว อาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

In the third: handa means 'take'. Sayaṃ acchindati means: for a bhikkhunī who gives one item and seizes one, there is one item to be forfeited; for many items, there are many. If she seizes at once items that have been collected and set aside, there are offenses according to the number of items. But for items that have been bundled and set aside, there is only one offense.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has a threefold origin: it is an action, a release by perception, intentional, a worldly offense, a bodily action, a verbal action, involving unwholesome consciousness and painful feeling.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule is complete.

จตุตฺถนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Commentary on the Fourth Training Rule concerning Forfeiture and Confession

๗๔๘. จตุตฺเถ – กเยนาติ มูเลน. น เม อาวุโส สปฺปินา อตฺโถ; เตเลน เม อตฺโถติ อิทํ กิร สา อาหฏสปฺปึ ทตฺวา เตลมฺปิ อาหริสฺสตีติ มญฺญมานา อาห. วิญฺญาเปตฺวาติ ชานาเปตฺวา; อิทํ นาม อาหราติ ยาจิตฺวา วา.

748. In the fourth: kayena means by the price. Regarding the statement, 'I have no need for ghee, friend; I need oil,' it is said that she spoke thus, thinking, 'Having been given the ghee that was brought, she will also bring oil.' Viññāpetvā means having made it known; or, having requested, saying, 'Bring this particular thing.'

๗๕๒. ตญฺเญว วิญฺญาเปตีติ ยํ ปฐมํ วิญฺญตฺตํ ตํ โถกํ นปฺปโหติ, ตสฺมา ปุน ตญฺเญว วิญฺญาเปตีติ อตฺโถ. อญฺญญฺจ วิญฺญาเปตีติ สเจ ปฐมํ สปฺปิวิญฺญตฺตํ, ยมกํ ปจิตพฺพนฺติ จ เวชฺเชน วุตฺตตฺตา เตเลน อตฺโถ โหติ, ตโต เตเลนาปิ เม อตฺโถติ เอวํ อญฺญญฺจ วิญฺญาเปติ. อานิสํสํ ทสฺเสตฺวาติ สเจ กหาปณสฺส สปฺปิ อาภตํ โหติ, อิมินา มูเลน ทิคุณํ เตลํ ลพฺภติ, เตนาปิ จ อิทํ กิจฺจํ นิปฺผชฺชติ, ตสฺมา เตลํ อาหราติ เอวํ อานิสํสํ ทสฺเสตฺวา วิญฺญาเปตีติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

752. Taññeva viññāpeti ('one makes known the very same thing') means: that which was first requested is too little and is not sufficient; therefore, one makes known that very same thing again. Aññañca viññāpeti ('and one makes known another thing') means: if ghee was requested first, and because the physician has said, 'A pair should be cooked,' there is a need for oil. Therefore, thinking, 'I also have a need for oil,' one thus makes known another thing. Ānisaṃsaṃ dassetvā ('having shown the benefit') means: if ghee worth one kahāpaṇa was brought, one makes it known by showing the benefit thus: 'With this price, twice the amount of oil can be obtained, and with that oil this task can be accomplished; therefore, bring oil.' The rest is clear.

ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has six origins: it is an action, not a release by perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, involving three types of consciousness and three types of feeling.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule is complete.

ปญฺจมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Commentary on the Fifth Training Rule concerning Forfeiture and Confession

๗๕๓. ปญฺจเม [Pg.192] – น เม สิกฺขมาเนติ อิทํ กิร สา กุลธีตา ‘‘อยํ อทฺธา เอวํ วุตฺตา อิทํ เตลํ ฐเปตฺวา สปฺปิมฺปิ เม อตฺตโน กุลฆรา อาหริสฺสตี’’ติ มญฺญมานา อาห. เจตาเปตฺวาติ ชานาเปตฺวา อิจฺเจว อตฺโถ. เสสํ สพฺพตฺถ จตุตฺถสทิสเมวาติ.

753. In the fifth: regarding the statement, 'Not for me, probationer,' it is said that she, a daughter of good family, spoke thus, thinking, 'This one, having been spoken to thus, will surely leave this oil here and also bring ghee for me from her own family home.' The meaning of cetāpetvā ('having had it procured') is simply 'having made it known.' The rest is in every way just like the fourth.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is complete.

ฉฏฺฐนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Commentary on the Sixth Training Rule concerning Forfeiture and Confession

๗๕๘. ฉฏฺเฐ – ฉนฺทกนฺติ ‘‘อิทํ นาม ธมฺมกิจฺจํ กริสฺสาม, ยํ สกฺโกถ; ตํ เทถา’’ติ เอวํ ปเรสํ ฉนฺทญฺจ รุจิญฺจ อุปฺปาเทตฺวา คหิตปริกฺขารสฺเสตํ อธิวจนํ. อญฺญทตฺถิเกนาติ อญฺญสฺสตฺถาย ทินฺเนน. อญฺญุทฺทิสิเกนาติ อญฺญํ อุทฺทิสิตฺวา ทินฺเนน. สงฺฆิเกนาติ สงฺฆสฺส ปริจฺจตฺเตน.

758. In the sixth: 'by contribution' means this is a term for a requisite obtained by arousing the desire and inclination of others, saying, 'We will perform this particular task related to the Dhamma; give whatever you are able.' 'For another purpose' means by that which was given for the sake of another requisite. 'Intended for another' means by that which was given having designated another person. 'Belonging to the Sangha' means by that which has been donated to the Sangha.

๗๖๒. เสสกํ อุปเนตีติ ยทตฺถาย ทินฺโน, ตํ เจตาเปตฺวา อวเสสํ อญฺญสฺสตฺถาย อุปเนติ. สามิเก อปโลเกตฺวาติ ‘‘ตุมฺเหหิ จีวรตฺถาย ทินฺโน, อมฺหากญฺจ จีวรํ อตฺถิ, เตลาทีหิ ปน อตฺโถ’’ติ เอวํ อาปุจฺฉิตฺวา อุปเนติ. อาปทาสูติ ตถารูเปสุ อุปทฺทเวสุ; ภิกฺขุนิโย วิหารํ ฉฑฺเฑตฺวา ปกฺกมนฺติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ ยํ วา ตํ วา เจตาเปตุํ วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

762. 'One uses the remainder' means: for whatever purpose it was given, having had that item exchanged or purchased, one uses the remainder for another purpose. 'Having informed the owners' means: one uses it after asking, 'This was given by you for the sake of a robe, but we have a robe; there is, however, a need for oil and so on.' 'In times of calamity' means in dangers of that sort; when bhikkhunīs abandon the monastery and depart, in such calamities it is allowable to have any requisite whatsoever exchanged or purchased. The rest is clear.

ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has six origins. It is an action and a non-action; not a release through perception; unintentional; a transgression by convention; a bodily action; a verbal action; it arises from three kinds of consciousness and is felt with three kinds of feeling.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is finished.

สตฺตมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Seventh Nissaggiya Pācittiya Training Rule.

๗๖๔. สตฺตเม – สญฺญาจิเกนาติ สยํ ยาจิตเกน. เอตเทเวตฺถ นานากรณํ. เสสํ ฉฏฺฐสทิสเมวาติ.

764. In the seventh: 'by what is requested' means by that which was requested by oneself. This very term is the point of difference here. The rest is just like the sixth.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is finished.

อฏฺฐมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Eighth Nissaggiya Pācittiya Training Rule.

๗๖๙. อฏฺฐเม [Pg.193] – มหาชนิเกนาติ คณสฺส ปริจฺจตฺเตน. เอตเทเวตฺถ นานากรณํ.

769. In the eighth: 'by what is for the general populace' means by that which was donated to the community. This very term is the point of difference here.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is finished.

นวมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Ninth Nissaggiya Pācittiya Training Rule.

๗๗๔. นวมสิกฺขาปเท – สญฺญาจิเกนาติ อิทํ ปทํ อิโต อธิกตรํ.

774. In the ninth training rule: this term, 'by what is requested,' is additional to the preceding.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is finished.

ทสมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Tenth Nissaggiya Pācittiya Training Rule.

๗๗๘. ทสเม – ปริเวณํ อุนฺทฺริยตีติ ปริเวณํ วินสฺสติ; ปริปตตีติ อตฺโถ. อิทญฺจ ปทํ ปุคฺคลิเกน สญฺญาจิเกนาติ อิทญฺจ เอตฺตกเมว นานากรณํ. เสสํ ปุพฺพสทิสเมวาติ.

778. In the tenth: 'the dwelling is decaying' means the dwelling is being destroyed, it is collapsing; this is the meaning. This term, and the term 'by what is requested for an individual'—only this much is the point of difference. The rest is just like the previous.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is finished.

เอกาทสมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Eleventh Nissaggiya Pācittiya Training Rule.

๗๘๔. เอกาทสเม – ครุปาวุรณนฺติ สีตกาเล ปาวุรณํ. จตุกฺกํสปรมนฺติ เอตฺถ กํโส นาม จตุกฺกหาปณิโก โหติ; ตสฺมา ปทภาชเน ‘‘โสฬสกหาปณคฺฆนก’’นฺติ วุตฺตํ.

784. In the eleventh: 'a heavy covering' means a covering for the cold season. Here, in 'at most four kaṃsas,' a 'kaṃsa' is four kahāpaṇas; therefore, in the word-analysis, it is said to be 'worth sixteen kahāpaṇas'.

เอกาทสมสิกฺขาปทํ.

The Eleventh Training Rule is finished.

ทฺวาทสมนิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยสิกฺขาปทวณฺณนา

Explanation of the Twelfth Nissaggiya Pācittiya Training Rule.

๗๘๙. ทฺวาทสเม – ลหุปาวุรณนฺติ อุณฺหกาเล ปาวุรณํ. เสสํ สิกฺขาปททฺวเยปิ อุตฺตานเมว.

789. In the twelfth: 'a light covering' means a covering for the hot season. The rest in both training rules is clear.

ฉสมุฏฺฐานํ [Pg.194] – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has six origins. It is an action; not a release through perception; unintentional; a transgression by convention; a bodily action; a verbal action; it arises from three kinds of consciousness and is felt with three kinds of feeling.

ทฺวาทสมสิกฺขาปทํ.

The Twelfth Training Rule is finished.

อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย ตึส นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยา ธมฺมาติ เอตฺถ มหาวิภงฺเค จีวรวคฺคโต โธวนญฺจ ปฏิคฺคหณญฺจาติ ทฺเว สิกฺขาปทานิ อปเนตฺวา อกาลจีวรํ กาลจีวรนฺติ อธิฏฺฐหิตฺวา ภาชิตสิกฺขาปเทน จ ปริวตฺเตตฺวา อจฺฉินฺนจีวเรน จ ปฐมวคฺโค ปูเรตพฺโพ. ปุน เอฬกโลมวคฺคสฺส อาทิโต สตฺต สิกฺขาปทานิ อปเนตฺวา สตฺต อญฺญทตฺถิกานิ ปกฺขิปิตฺวา ทุติยวคฺโค ปูเรตพฺโพ. ตติยวคฺคโต ปฐมปตฺตํ วสฺสิกสาฏิกํ อารญฺญกสิกฺขาปทนฺติ อิมานิ ตีณิ อปเนตฺวา ปตฺตสนฺนิจยครุปาวุรณลหุปาวุรณสิกฺขาปเทหิ ตติยวคฺโค ปูเรตพฺโพ. อิติ ภิกฺขุนีนํ ทฺวาทส สิกฺขาปทานิ เอกโตปญฺญตฺตานิ, อฏฺฐารส อุภโตปญฺญตฺตานีติ เอวํ สพฺเพปิ ปาติโมกฺขุทฺเทสมคฺเคน ‘‘อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย ตึส นิสฺสคฺคิยา ปาจิตฺติยา ธมฺมา’’ติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เสสํ วุตฺตนยเมวาติ.

Here, in the text, 'Venerable ladies, the thirty rules of expiation with forfeiture have been recited,' the meaning should be understood as follows: In the Mahāvibhaṅga, from the Robe Chapter, having removed the two training rules—the Washing rule and the Receiving rule—the first chapter should be completed by replacing them with the training rule concerning the sharing of a robe determined as a season-robe when it is out of season, and with the rule on a robe that has been taken away. Again, from the beginning of the Wool Chapter, having removed seven training rules and inserted the seven rules concerning requisites for another purpose, the second chapter should be completed. From the third chapter, having removed these three—the first Bowl rule, the Rains-cloth rule, and the Forest-dwelling training rule—the third chapter should be completed with the training rules on Bowl-hoarding, the Heavy Covering, and the Light Covering. Thus, for the bhikkhunīs, twelve training rules are laid down for one side only, and eighteen are laid down for both sides. In this way, according to the Pātimokkha recitation procedure, the meaning here should be understood as, 'Venerable ladies, all thirty rules of expiation with forfeiture have been recited.' The rest is in the manner already stated.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย ภิกฺขุนีวิภงฺเค

In the Bhikkhunīvibhaṅga of the Samantapāsādikā, the Commentary on the Vinaya.

ตึสกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The Commentary on the Thirty is finished.

นิสฺสคฺคิยกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Nissaggiya Chapter is finished.

๔. ปาจิตฺติยกณฺฑํ (ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนา)

4. The Pācittiya Chapter (Commentary on the Bhikkhunīvibhaṅga)

๑. ลสุณวคฺโค

1. The Chapter on Garlic

๑. ปฐมลสุณสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Commentary on the First Training Rule on Garlic

ตึสกานนฺตรํ [Pg.195] ธมฺมา, ฉสฏฺฐิสตสงฺคหา;

สงฺคีตา เย อยํ ทานิ, โหติ เตสมฺปิ วณฺณนา.

Now follows the commentary on those rules which were compiled by the Reciters of the canon immediately after the thirty, collected as one hundred and sixty-six.

๗๙๓. ตตฺถ ลสุณวคฺคสฺส ตาว ปฐมสิกฺขาปเท – ทฺเว ตโย ภณฺฑิเกติ ทฺเว วา ตโย วา โปฏฺฏลิเก; สมฺปุณฺณมิญฺชานเมตํ อธิวจนํ. น มตฺตํ ชานิตฺวาติ ปมาณํ อชานิตฺวา เขตฺตปาลสฺส วาเรนฺตสฺส พหุํ ลสุณํ หราเปสิ.

793. Therein, to begin with, in the first training rule of the Garlic Chapter: 'two or three bulbs' means two or three bundles; this is a term for that which has complete cloves. 'Not knowing the measure' means: not knowing the quantity, she had much garlic taken while the field-guard was trying to prevent it.

อญฺญตรํ หํสโยนินฺติ สุวณฺณหํสโยนึ. โส ตาสํ เอเกกนฺติ โส หํโส ชาติสฺสโร อโหสิ, อถ ปุพฺพสิเนเหน อาคนฺตฺวา ตาสํ เอเกกํ ปตฺตํ เทติ, ตํ ตาปนตาลนจฺเฉทนกฺขมํ สุวณฺณเมว โหติ.

'A certain goose species' means a golden goose species. 'He, one to each of them' means: that goose was able to remember its past lives. Then, coming out of former affection, it gives to each of them one feather. That feather is indeed pure gold, able to withstand heating, hammering, and cutting.

๗๙๕. มาคธกนฺติ มคเธสุ ชาตํ. มคธรฏฺเฐ ชาตลสุณเมว หิ อิธ ลสุณนฺติ อธิปฺเปตํ, ตมฺปิ ภณฺฑิกลสุณเมว, น เอกทฺวิติมิญฺชกํ. กุรุนฺทิยํ ปน ชาตเทสํ อวตฺวา ‘‘มาคธกํ นาม ภณฺฑิกลสุณ’’นฺติ วุตฺตํ. อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเรติ เอตฺถ สเจ ทฺเว ตโย ภณฺฑิเก เอกโตเยว สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรติ, เอกํ ปาจิตฺติยํ. ภินฺทิตฺวา เอเกกํ มิญฺชํ ขาทนฺติยา ปน ปโยคคณนาย ปาจิตฺติยานีติ.

795. 'Māgadhaka' means that which is grown in Magadha. Indeed, here 'garlic' is intended to mean only garlic grown in the country of Magadha, and that too is intended to be only bulb-garlic, not that with one, two, or three cloves. In the Kurundī commentary, however, without mentioning the country of origin, it is said, 'Māgadhaka is the name for bulb-garlic.' Here, regarding 'for every mouthful': if one chews and swallows two or three bulbs all at once, there is one offense of expiation. But for one who breaks them apart and eats each single clove, there are offenses of expiation according to the number of efforts.

๗๙๗. ปลณฺฑุกาทีนํ วณฺเณน วา มิญฺชาย วา นานตฺตํ เวทิตพฺพํ – วณฺเณน ตาว ปลณฺฑุโก ปณฺฑุวณฺโณ โหติ. ภญฺชนโก โลหิตวณฺโณ. หริตโก หริตปณฺณวณฺโณ. มิญฺชาย ปน ปลณฺฑุกสฺส เอกา มิญฺชา โหติ, ภญฺชนกสฺส ทฺเว, หริตกสฺส ติสฺโส. จาปลสุโณ อมิญฺชโก, องฺกุรมตฺตเมว หิ ตสฺส โหติ. มหาปจฺจริยาทีสุ ปน ‘‘ปลณฺฑุกสฺส ตีณิ มิญฺชานิ, ภญฺชนกสฺส ทฺเว, หริตกสฺส เอก’’นฺติ วุตฺตํ[Pg.196]. เอเต ปลณฺฑุกาทโย สภาเวเนว วฏฺฏนฺติ. สูปสมฺปากาทีสุ ปน มาคธกมฺปิ วฏฺฏติ. ตญฺหิ ปจฺจมาเนสุ มุคฺคสูปาทีสุ วา มจฺฉมํสวิกติยา วา เตลาทีสุ วา พทรสาฬวาทีสุ วา อมฺพิลสากาทีสุ วา อุตฺตริภงฺเคสุ วา ยตฺถ กตฺถจิ อนฺตมโส ยาคุภตฺเตปิ ปกฺขิปิตุํ วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

797. The difference among palaṇḍuka and other types should be known by their color or by their cloves. By color, first: the palaṇḍuka is pale yellow in color, the bhañjanaka is red in color, and the haritaka is the color of a green leaf. By cloves, however: the palaṇḍuka has one clove, the bhañjanaka has two, and the haritaka has three. The cāpalasuṇa is without cloves; indeed, it has only a sprout. But in the Mahāpaccarī and other commentaries, it is said: 'The palaṇḍuka has three cloves, the bhañjanaka has two, and the haritaka has one.' These, the palaṇḍuka and so on, are permissible by their very nature. However, in well-cooked soups and the like, even the Māgadhaka type is permissible. For it is permissible to add it anywhere—whether to things being cooked like mung bean soup, or to specially prepared fish or meat, or to oils and so on, or to jujube jam and so on, or to sour vegetables and so on, or to salads and side dishes, or at the very least, even in rice-gruel or boiled rice. The rest here is self-evident.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has an origin like that of the rule on sheep's wool: it is an action, not absolved by perception, non-intentional, an offense by designation, a bodily action, arising from three states of consciousness, and experienced with three kinds of feeling.

ลสุณสิกฺขาปทํ ปฐมํ.

The First Training Rule on Garlic.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Training Rule

๗๙๙. ทุติเย – สมฺพาเธติ ปฏิจฺฉนฺโนกาเส. ตสฺส วิภาคทสฺสนตฺถํ ปน ‘‘อุโภ อุปกจฺฉกา มุตฺตกรณ’’นฺติ วุตฺตํ. เอกมฺปิ โลมนฺติ กตฺตริยา วา สณฺฑาสเกน วา ขุเรน วา เยน เกนจิ เอกปโยเคน วา นานาปโยเคน วา เอกํ วา พหูนิ วา สํหราเปนฺติยา ปโยคคณนาย ปาจิตฺติยานิ, น โลมคณนาย.

799. In the second training rule, sambādheti means in a concealed place. To show its division, it was said: “both the armpits and the urinary organ.” Regarding even a single hair: for a bhikkhunī who causes one or many hairs to be removed—whether by scissors, by tweezers, by a razor, or by any means whatsoever; whether with a single application or with various applications—pācittiya offenses are incurred according to the count of applications, not according to the count of hairs.

๘๐๑. อาพาธปจฺจยาติ กณฺฑุกจฺฉุอาทิอาพาธปจฺจยา สํหราเปนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. จตุสมุฏฺฐานํ – กายโต กายวาจโต กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

801. Regarding due to a condition: for a bhikkhunī who causes them to be removed due to a condition such as an itch or scabies, there is no offense. The remainder is self-evident. It has four origins: it arises from the body, from body and speech, from body and mind, and from body, speech, and mind. It is an action, not absolved by perception, non-intentional, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, arising from three states of consciousness, and experienced with three kinds of feeling.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Training Rule

๘๐๓-๔. ตติเย – ตลฆาตเกติ มุตฺตกรณตลฆาตเน. อนฺตมโส อุปฺปลปตฺเตนาปีติ เอตฺถ ปตฺตํ ตาว มหนฺตํ, เกสเรนาปิ ปหารํ เทนฺติยา อาปตฺติเยว.

In the third training rule, talaghātake means in striking the surface of the urinary organ. Regarding even with a lotus petal: in this context, a petal is still large; for a bhikkhunī who gives a strike even with a stamen, there is indeed an offense.

๘๐๕. อาพาธปจฺจยาติ [Pg.197] คณฺฑํ วา วณํ วา ปหริตุํ วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว. ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

805. Regarding due to a condition: it is permissible to strike a boil or a wound. The remainder is self-evident. It has the same origin as the first pārājika: it is an action, absolved by perception, intentional, an offense in the world, a bodily action, arising from unwholesome consciousness, and experienced with three kinds of feeling.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Training Rule

๘๐๖. จตุตฺเถ – ปุราณราโชโรธาติ ปุราเณ คิหิภาเว รญฺโญ โอโรธา. จิราจิรํ คจฺฉตีติ จิเรน จิเรน คจฺฉติ. ธาเรถาติ สกฺโกถ. กสฺสิทํ กมฺมนฺติ วุตฺเต อนาโรจิเตปิ เอตา มยิ อาสงฺกํ กริสฺสนฺตีติ มญฺญมานา เอวมาห – ‘‘มยฺหิทํ กมฺม’’นฺติ.

806. In the fourth training rule, purāṇarājorodhā means a consort of a king in a former householder state. Cirāciraṃ gacchati means she goes very, very slowly. Dhārethā means “Are you able?” When it was asked, “Whose work is this?”, even though nothing was said to her, thinking, “These bhikkhunīs will suspect me,” she said thus: “This is my work.”

๘๐๗. ชตุมฏฺฐเกติ ชตุนา กเต มฏฺฐทณฺฑเก. วตฺถุวเสเนเวตํ วุตฺตํ, ยํกิญฺจิ ปน ทณฺฑกํ ปเวเสนฺติยา อาปตฺติเยว. เตนาห – ‘‘อนฺตมโส อุปฺปลปตฺตมฺปิ มุตฺตกรณํ ปเวเสตี’’ติ. เอตมฺปิ จ อติมหนฺตํ, เกสรมตฺตมฺปิ ปน ปเวเสนฺติยา อาปตฺติ เอว. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ ตลฆาตเก วุตฺตสทิสาเนวาติ.

807. Jatumaṭṭhake means on account of a smooth stick made of lac. This was stated only in reference to the object in the story; however, for a bhikkhunī who inserts any kind of stick whatsoever, there is indeed an offense. Therefore, it was said: “...inserts even a lotus petal into the urinary organ.” And this petal is also very large; for a bhikkhunī who inserts even as much as a stamen, there is indeed an offense. The remainder is self-evident. The origins and so forth are the same as those stated in the Talaghātaka rule.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Fifth Training Rule

๘๑๐. ปญฺจเม – อติคมฺภีรํ อุทกสุทฺธิกํ อาทิยนฺตีติ อติอนฺโต ปเวเสตฺวา อุทเกน โธวนํ กุรุมานา.

810. In the fifth training rule, atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyantī means inserting it very deeply and cleansing with water.

๘๑๒. เกสคฺคมตฺตมฺปิ อติกฺกาเมตีติ วิตฺถารโต ตติยํ วา จตุตฺถํ วา องฺคุลํ คมฺภีรโต ทฺวินฺนํ ปพฺพานํ อุปริ เกสคฺคมตฺตมฺปิ ปเวเสนฺติยา ปาจิตฺติยนฺติ อตฺโถ. วุตฺตญฺเหตํ มหาปจฺจริยํ – ‘‘เอกิสฺสา องฺคุลิยา ตีณิ ปพฺพานิ อาทาตุํ น ลภติ, ติณฺณํ วา จตุนฺนํ วา เอเกกมฺปิ ปพฺพํ อาทาตุํ น [Pg.198] ลภตี’’ติ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิปิ ตลฆาตเก วุตฺตสทิสาเนวาติ.

812. Exceeds even by a hair's tip means that for a bhikkhunī who inserts a third or fourth finger in width, or who inserts anything even a hair's tip beyond two joints in depth, there is a pācittiya offense. This is the meaning. For it is said in the Mahāpaccarī: “One may not insert three joints of one finger, nor may one insert one joint each from three or four fingers.” The remainder is self-evident. The origins and so forth are also the same as those stated in the Talaghātaka rule.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Sixth Training Rule

๘๑๕. ฉฏฺเฐ – ภตฺตวิสฺสคฺคนฺติ ภตฺตกิจฺจํ. ปานีเยน จ วิธูปเนน จ อุปติฏฺฐิตฺวาติ เอเกน หตฺเถน ปานียถาลกํ เอเกน พีชนึ คเหตฺวา พีชมานา สมีเป ฐตฺวาติ อตฺโถ. อจฺจาวทตีติ ปุพฺเพปิ ตุมฺเห เอวํ ภุญฺชถ, อหํ เอวํ อุปฏฺฐานํ กโรมี’’ติ ปพฺพชิตจาริตฺตํ อติกฺกมิตฺวา เคหสฺสิตกถํ กเถตีติ อตฺโถ.

815. In the sixth training rule, bhattavissagga means meal duties. Standing nearby with water and a fan means standing nearby, holding a water bowl in one hand and a fan in the other, and fanning—this is the meaning. Speaking excessively means transgressing monastic conduct by saying, “Even before, you ate like this, and I served like this,” engaging in talk befitting a householder—this is the meaning.

๘๑๗. ยํกิญฺจิ ปานียนฺติ สุทฺธอุทกํ วา โหตุ, ตกฺกทธิมตฺถุรสขีราทีนํ วา อญฺญตรํ. ยา กาจิ พีชนีติ อนฺตมโส จีวรกณฺโณปิ. หตฺถปาเส ติฏฺฐติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ อิธ ฐานปจฺจยาว ปาจิตฺติยํ วุตฺตํ. ปหารปจฺจยา ปน ขนฺธเก ทุกฺกฏํ ปญฺญตฺตํ.

817. Whatever is drinkable refers to pure water or any of the following: buttermilk, yogurt, whey, broth, milk, and so on. Whatever fan includes even a corner of a robe. Regarding standing within arm’s reach is an offense of pācittiya: here, the pācittiya is stated based on the condition of location. However, in the Khandhaka, a dukkaṭa is prescribed based on the condition of striking.

๘๑๙. เทติ ทาเปตีติ ปานียํ วา สูปาทึ วา อิมํ ปิวถ, อิมินา ภุญฺชถาติ เทติ; ตาลวณฺฏํ อิมินา พีชนฺตา ภุญฺชถาติ เทติ; อญฺเญน วา อุภยมฺปิ ทาเปติ, อนาปตฺติ. อนุปสมฺปนฺนํ อาณาเปตีติ อุปติฏฺฐนตฺถํ สามเณรึ อาณาเปติ, อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

819. Gives or has given means giving water or soup, etc., saying, “Drink this,” or “Eat with this;” or giving a palm-leaf fan, saying, “Eat while fanning with this;” or having another give both—there is no offense. Orders one not fully ordained means instructing a female novice for the purpose of attendance—there is no offense. The remainder is self-evident.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has an origin like that of the rule on sheep's wool: it is an action, not absolved by perception, non-intentional, an offense by designation, a bodily action, arising from three states of consciousness, and experienced with three kinds of feeling.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Seventh Training Rule

๘๒๒. สตฺตเม – ภุญฺชิสฺสามีติ ปฏิคฺคณฺหาติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ อิทํ ปโยคทุกฺกฏํ นาม, ตสฺมา น เกวลํ ปฏิคฺคหเณเยว [Pg.199] โหติ, ปฏิคฺคณฺหิตฺวา ปน อรญฺญโต อาหรเณปิ สุกฺขาปเนปิ วทฺทลิทิวเส ภชฺชนตฺถาย อุทฺธนสชฺชเนปิ กปลฺลสชฺชเนปิ ทพฺพิสชฺชเนปิ ทารูนิ อาทาย อคฺคิกรเณปิ กปลฺลมฺหิ ธญฺญปกฺขิปเนปิ ทพฺพิยา สงฺฆฏฺฏเนสุปิ โกฏฺฏนตฺถํ อุทุกฺขลมุสลาทิสชฺชเนสุปิ โกฏฺฏนปปฺโผฏนโธวนาทีสุปิ ยาว มุเข ฐเปตฺวา อชฺโฌหรณตฺถํ ทนฺเตหิ สงฺขาทติ, ตาว สพฺพปโยเคสุ ทุกฺกฏานิ, อชฺโฌหรณกาเล ปน อชฺโฌหรณคณนาย ปาจิตฺติยานิ. เอตฺถ จ วิญฺญตฺติ เจว โภชนญฺจ ปมาณํ. ตสฺมา สยํ วิญฺญาเปตฺวา อญฺญาย ภชฺชนโกฏฺฏนปจนานิ การาเปตฺวา ภุญฺชนฺติยาปิ อาปตฺติ. อญฺญาย วิญฺญาเปตฺวา สยํ ภชฺชนาทีนิ กตฺวา ภุญฺชนฺติยาปิ อาปตฺติ. มหาปจฺจริยํ ปน วุตฺตํ – ‘‘อิทํ อามกธญฺญํ นาม มาตรมฺปิ วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺติยา ปาจิตฺติยเมว, อวิญฺญตฺติยา ลทฺธํ สยํ ภชฺชนาทีนิ กตฺวา วา การาเปตฺวา วา ภุญฺชนฺติยา ทุกฺกฏํ. อญฺญาย วิญฺญตฺติยา ลทฺธํ สยํ วา ภชฺชนาทีนิ กตฺวา ตาย วา การาเปตฺวา อญฺญาย วา การาเปตฺวา ภุญฺชนฺติยาปิ ทุกฺกฏเมวา’’ติ. ปุนปิ วุตฺตํ ‘‘อญฺญาย วิญฺญตฺติยา ลทฺธํ, สยํ ภชฺชนาทีนิ กตฺวา ภุญฺชนฺติยา ปาจิตฺติยเมว. ภชฺชนาทีนิ การาเปตฺวา ภุญฺชนฺติยา ปน ทุกฺกฏ’’นฺติ. ตํ ปุพฺพาปรวิรุทฺธํ โหติ, น หิ ภชฺชนาทีนํ กรเณ วา การาปเน วา วิเสโส อตฺถิ. มหาอฏฺฐกถายํ ปน ‘‘อญฺญาย วิญฺญตฺตํ ภุญฺชนฺติยา ทุกฺกฏ’’นฺติ อวิเสเสน วุตฺตํ.

822. In the seventh training rule—regarding “if one accepts, thinking, ‘I will eat,’ there is an offense of dukkaṭa”: this is called a preliminary dukkaṭa. Therefore, it does not occur only at the moment of acceptance. But after accepting, in bringing it from the wilderness, in drying it, on a drizzly day in preparing the hearth for roasting, in preparing the roasting pan, in preparing the ladle, in taking wood and making a fire, in putting the grain on the roasting pan, in stirring with the ladle, in preparing the mortar and pestle for pounding, in pounding, winnowing, washing, and so on—up until one places it in the mouth and chews it with the teeth for the purpose of swallowing—in all these preliminary actions there are dukkaṭa offenses. At the time of swallowing, however, there are pācittiya offenses according to the number of swallows. And here, both the request and the eating are the standard. Therefore, there is an offense even for one who, having requested it herself, has another do the roasting, pounding, and cooking, and then eats. There is also an offense for one who, having had another request it, does the roasting, etc., herself and then eats. In the Mahāpaccariya, however, it is said: “This, which is called raw grain—for one who eats it even after requesting it from her own mother, it is a pācittiya. If it is received without a request, for one who prepares it herself or has it prepared and then eats, it is a dukkaṭa. If it is received through the request of another, for one who prepares it herself, or has that person prepare it, or has another person prepare it, and then eats, it is still a dukkaṭa.” And again it is said: “If it is received through the request of another, for one who prepares it herself and eats, it is a pācittiya. But for one who has it prepared and eats, it is a dukkaṭa.” That is self-contradictory, for there is no difference between doing the roasting, etc., oneself or having it done. But in the Mahā-aṭṭhakathā it is said without distinction: “For one who eats what was requested by another, it is a dukkaṭa.”

๘๒๓. อาพาธปจฺจยาติ เสทกมฺมาทีนํ อตฺถาย ธญฺญวิญฺญตฺติยา อนาปตฺติ. ‘‘อวิญฺญตฺติยา ลพฺภมานํ ปน นวกมฺมตฺถาย สมฺปฏิจฺฉิตุํ วฏฺฏตี’’ติ มหาปจฺจริยํ วุตฺตํ. อปรณฺณํ วิญฺญาเปตีติ ฐเปตฺวา สตฺต ธญฺญานิ มุคฺคมาสาทึ วา ลาพุกุมฺภณฺฑาทึ วา อญฺญํ ยํกิญฺจิ ญาตกปวาริตฏฺฐาเน วิญฺญาเปนฺติยา อนาปตฺติ. อามกธญฺญํ ปน ญาตกปวาริตฏฺฐาเน น วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

823. On account of illness, there is no offense when requesting grain for the purpose of sweat-inducing treatments and so on. The Mahāpaccarī states: “However, if it is obtainable without a request, it is permissible to accept it for the purpose of new work.” If one requests other kinds of grain—apart from the seven kinds of grain, such as mung beans and black gram, or any other item like gourds or pumpkins—there is no offense when requesting from relatives or from those who have given an invitation. However, it is not permissible to request raw grain even from relatives or from those who have given an invitation. The rest is clear.

จตุสมุฏฺฐานํ – กายโต กายวาจโต กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has four origins—it originates from the body, from body and speech, from body and mind, and from body, speech, and mind. It is an action, not a case of release through perception, can be unintentional, is an offense by designation, a bodily action, a verbal action, involves three types of consciousness, and three types of feeling.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is complete.

๘. อฏฺฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Eighth Training Rule

๘๒๔. อฏฺฐเม [Pg.200] – นิพฺพิฏฺโฐ ราชภโฏ รญฺโญ ภติ เกณิ เอเตนาติ นิพฺพิฏฺฐราชภโฏ, เอกํ ฐานนฺตรํ เกณิยา คเหตฺวา ตโต ลทฺธอุทโยติ อตฺโถ. ตญฺเญว ภฏปถํ ยาจิสฺสามีติ รญฺโญ เกณึ ทตฺวา ปุน ตํเยว ฐานนฺตรํ ยาจิสฺสามีติ จินฺเตนฺโต. ปริภาสีติ ตา ภิกฺขุนิโย ‘‘มา ปุน เอวํ กริตฺถา’’ติ สนฺตชฺเชสิ.

824. In the eighth: Nibbiṭṭharājabhaṭo means one for whom there is a fixed royal revenue, a payment, a tax for the king. The meaning is: having taken a certain office by means of a payment, he has obtained profit from it. 'I will ask for that very wage-position' means thinking, 'Having paid the revenue to the king, I will again ask for that very same office.' 'He rebuked' means he threatened those bhikkhunīs, saying, 'Do not do so again!'

๘๒๖. สยํ ฉฑฺเฑตีติ จตฺตาริปิ วตฺถูนิ เอกปโยเคน ฉฑฺเฑนฺติยา เอกาว อาปตฺติ, ปาเฏกฺกํ ฉฑฺเฑนฺติยา วตฺถุคณนาย อาปตฺติโย. อาณตฺติยมฺปิ เอเสว นโย. ทนฺตกฏฺฐฉฑฺฑเนปิ ภิกฺขุนิยา ปาจิตฺติยเมว. ภิกฺขุสฺส สพฺพตฺถ ทุกฺกฏํ. เสสํ อุตฺตานเมว.

826. Regarding 'she discards it herself': if she discards all four items in a single action, there is only one offense; but if she discards them individually, there are offenses corresponding to the number of items. The same method applies when one is ordered to do it. For a bhikkhunī discarding a tooth-stick, it is a pācittiya offense. For a bhikkhu, it is a dukkaṭa offense in all cases. The rest is evident.

ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has six origins: it is an action and non-action, not a release by perception, without intention, a transgression by designation, a bodily action, a verbal action, with three consciousnesses, and with three feelings.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is complete.

๙. นวมสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Ninth Training Rule

๘๓๐-๒. นวเม – ยํ มนุสฺสานํ อุปโภคปริโภคํ โรปิมนฺติ เขตฺตํ วา โหตุ นาฬิเกราทิอาราโม วา, ยตฺถ กตฺถจิ โรปิมหริตฏฺฐาเน เอตานิ วตฺถูนิ ฉฑฺเฑนฺติยา ปุริมนเยเนว อาปตฺติเภโท เวทิตพฺโพ. เขตฺเต วา อาราเม วา นิสีทิตฺวา ภุญฺชมานา อุจฺฉุอาทีนิ วา ขาทนฺตี; คจฺฉมานา อุจฺฉิฏฺโฐทกจลกาทีนิ หริตฏฺฐาเน ฉฑฺเฑติ, อนฺตมโส อุทกํ ปิวิตฺวา มตฺถกจฺฉินฺนนาฬิเกรมฺปิ ฉฑฺเฑติ, ปาจิตฺติยเมว. ภิกฺขุโน ทุกฺกฏํ. กสิตฏฺฐาเน ปน นิกฺขิตฺตพีเช ยาว องฺกุรํ น อุฏฺฐหติ, ตาว สพฺเพสํ ทุกฺกฏํ. อนิกฺขิตฺตพีเชสุ เขตฺตโกณาทีสุ วา อสญฺชาตโรปิเมสุ เขตฺตมริยาทาทีสุ วา ฉฑฺเฑตุํ วฏฺฏติ. มนุสฺสานํ กจวรฉฑฺฑนฏฺฐาเนปิ วฏฺฏติ. ฉฑฺฑิตเขตฺเตติ มนุสฺเสสุ สสฺสํ อุทฺธริตฺวา คเตสุ ฉฑฺฑิตเขตฺตํ นาม โหติ, ตตฺถ วฏฺฏติ. ยตฺถ ปน ลายิตมฺปิ ปุพฺพณฺณาทิ ปุน อุฏฺฐหิสฺสตีติ รกฺขนฺติ, ตตฺถ ยถาวตฺถุกเมว. เสสํ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ…เป… ติเวทนนฺติ.

In the ninth: in any cultivated green place—be it a field or a grove of coconut trees, etc., that people plant for their use and enjoyment—if a bhikkhunī discards these items, the classification of offenses should be understood as in the previous case. Whether sitting in a field or a grove and eating, or chewing sugarcane, etc., or while walking, if she discards leftover water, peels, etc., in a green place—or at the very least, having drunk the water from a coconut, discards even the coconut with its top cut off—it is a pācittiya offense. For a bhikkhu, it is a dukkaṭa offense. Furthermore, in a plowed field where seeds have been sown, it is a dukkaṭa offense for all until a sprout has arisen. It is allowable to discard things in fields where seeds have not been sown, in field corners, etc., where saplings are not well-grown, or on field boundaries, etc. It is also allowable to discard things in a place where people discard rubbish. As for 'a discarded field': when people, having harvested the crop, have gone, it is called a 'discarded field'; there it is allowable to discard things. But in a place where, even though it has been reaped, they guard it, expecting that early grain, etc., will grow again, the offense is according to the item. The rest is evident. It has six origins: it is an action and non-action... and so on... with three feelings.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is complete.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Tenth Training Rule

๘๓๕. ทสเม [Pg.201] – ยํกิญฺจิ นจฺจนฺติ นฏาทโย วา นจฺจนฺตุ โสณฺฑา วา, อนฺตมโส โมรสุวมกฺกฏาทโยปิ, สพฺพมฺเปตํ นจฺจเมว. ยํกิญฺจิ คีตนฺติ ยํกิญฺจิ นฏาทีนํ วา คีตํ โหตุ, อริยานํ ปรินิพฺพานกาเล รตนตฺตยคุณูปสํหิตํ สาธุกีฬิตคีตํ วา อสํยตภิกฺขูนํ ธมฺมภาณกคีตํ วา, สพฺพมฺเปตํ คีตเมว. ยํกิญฺจิ วาทิตนฺติ ตนฺติพทฺธาทิวาทนียภณฺฑวาทิตํ วา โหตุ, กุฏเภริวาทิตํ วา, อนฺตมโส อุทกเภริวาทิตมฺปิ, สพฺพมฺเปตํ วาทิตเมว.

835. In the tenth: 'Whatever dancing' means: whether actors and the like dance, or drunkards dance, or even down to animals such as peacocks, parrots, and monkeys dance, all this is just dancing. 'Whatever singing' means: whether it is the song of actors and the like, or the delightful music of good people connected with the virtues of the Triple Gem at the time of the Noble Ones' final passing, or the musical recitation of the Dhamma by unrestrained monks, all this is just singing. 'Whatever instrumental music' means: whether it is the sound of played instruments such as those bound with strings, or the sound of a pot-drum, or even down to the sound of a water-drum, all this is just instrumental music.

๘๓๖. ทสฺสนาย คจฺฉติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ปทวารคณนาย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส. ยตฺถ ฐิตา ปสฺสติ วา สุณาติ วาติ เอกปโยเคน โอโลเกนฺตี ปสฺสติ, เตสํเยว คีตวาทิตํ สุณาติ, เอกเมว ปาจิตฺติยํ. สเจ ปน เอกํ ทิสํ โอโลเกตฺวา นจฺจํ ปสฺสติ, ปุน อญฺญโต โอโลเกตฺวา คายนฺเต ปสฺสติ อญฺญโต วาเทนฺเต, ปาเฏกฺกา อาปตฺติโย. ภิกฺขุนี สยมฺปิ นจฺจิตุํ วา คายิตุํ วา วาทิตุํ วา น ลภติ, อญฺเญ ‘‘นจฺจ, คาย, วาเทหี’’ติ วตฺตุมฺปิ น ลภติ. ‘‘เจติยสฺส อุปหารํ เทถ, อุปาสกา’’ติ วตฺตุมฺปิ ‘‘ตุมฺหากํ เจติยสฺส อุปฏฺฐานํ กโรมา’’ติ วุตฺเต ‘‘สาธู’’ติ สมฺปฏิจฺฉิตุมฺปิ น ลภติ. สพฺพตฺถ ปาจิตฺติยนฺติ สพฺพอฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ. ภิกฺขุโน ทุกฺกฏํ. ‘‘ตุมฺหากํ เจติยสฺส อุปฏฺฐานํ กโรมา’’ติ วุตฺเต ปน ‘‘อุปฏฺฐานกรณํ นาม สุนฺทร’’นฺติ วตฺตุํ วฏฺฏติ.

836. The words 'For going to see, there is an offense of wrong-doing' mean that an offense of wrong-doing is incurred for every step taken. Regarding 'Where she stands, she sees or hears': if, with a single effort, while looking she sees, and she hears their singing and instrumental music, there is a single pācittiya offense. But if, having looked in one direction, she sees dancing, and again, having looked elsewhere, she sees singers, and elsewhere, instrumentalists, there are separate offenses. A bhikkhunī herself is not allowed to dance, sing, or play an instrument, nor is she allowed to tell others, 'Dance, sing, play an instrument.' She is not allowed to say, 'Lay devotees, give offerings to the shrine,' nor, when it is said, 'We will attend to your shrine,' is she allowed to accept by saying, 'Good.' In all these cases, there is a pācittiya offense; so it is said in all the commentaries. For a bhikkhu, it is an offense of wrong-doing. But when it is said, 'We will attend to your shrine,' it is proper to say, 'The act of attending to the shrine is a good thing.'

๘๓๗. อาราเม ฐิตาติ อาราเม ฐตฺวา อนฺตราราเม วา พหิอาราเม วา นจฺจาทีนิ ปสฺสติ วา สุณาติ วา, อนาปตฺติ. สติ กรณีเยติ สลากภตฺตาทีนํ วา อตฺถาย อญฺเญน วา เกนจิ กรณีเยน คนฺตฺวา คตฏฺฐาเน ปสฺสติ วา สุณาติ วา, อนาปตฺติ. อาปทาสูติ ตาทิเสน อุปทฺทเวน อุปทฺทุตา สมชฺชฏฺฐานํ ปวิสติ, เอวํ ปวิสิตฺวา ปสฺสนฺติยา วา สุณนฺติยา วา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

837. 'Staying in the monastery' means: while staying in the monastery, if one sees or hears dancing and so on, whether inside the monastery or outside the monastery, there is no offense. 'When there is a duty' means: having gone for the purpose of ticket-food and so on, or on account of some other duty, if one sees or hears at the place one has gone to, there is no offense. 'In times of danger' means: being afflicted by such a danger, one enters a festival ground; having entered thus, for one who sees or hears, there is no offense. The rest is self-evident.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

The rest... up to 'three feelings'.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is concluded.

ลสุณวคฺโค ปฐโม.

The First, the Garlic Chapter.

๒. อนฺธการวคฺโค

2. The Chapter on Darkness

๑. ปฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Explanation of the First Training Rule

๘๓๙. อนฺธการวคฺคสฺส [Pg.202] ปฐมสิกฺขาปเท – อปฺปทีเปติ ปทีปจนฺทสูริยอคฺคีสุ เอเกนาปิ อโนภาสิเต. เตเนวสฺส ปทภาชเน ‘‘อนาโลเก’’ติ วุตฺตํ. สลฺลเปยฺย วาติ เคหสฺสิตกถํ กเถยฺย.

839. In the first training rule of the Chapter on Darkness: 'Without a light' means in a place not illuminated by any one of these: a lamp, the moon, the sun, or a fire. For that very reason, in its word analysis, it is stated: 'in darkness'. 'Or might converse' means one might speak on a topic connected with the household.

๘๔๑. อรโหเปกฺขา อญฺญวิหิตาติ น รโหอสฺสาทาเปกฺขา รโหอสฺสาทโต อญฺญวิหิตาว หุตฺวา ญาตึ วา ปุจฺฉติ, ทาเน วา ปูชาย วา มนฺเตติ. เสสํ อุตฺตานเมว. เถยฺยสตฺถสมุฏฺฐานํ – กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทฺวิเวทนนฺติ.

841. 'Having an expectation other than for seclusion' means: not having an expectation for the pleasure of seclusion; having become one whose mind is directed to something other than the pleasure of seclusion, one asks about a relative, or consults about a gift or an offering. The rest is clear. It has an origin like that of theft: it arises from body and mind, and from body, speech, and mind; it is an action, is resolved by perception, is intentional, is a fault in the world, is a bodily action, a verbal action, with an unwholesome mind, and is felt in two ways.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule is concluded.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. The Explanation of the Second Training Rule

๘๔๒. ทุติเย – ปฏิจฺฉนฺเน โอกาเสติ อิทเมว นานํ. เสสํ สพฺพํ ปุริมสทิสเมวาติ.

842. In the second: only this phrase, 'in a concealed place', is different. All the rest is just like the previous one.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule is concluded.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. The Explanation of the Third Training Rule

๘๔๖. ตติเย – อชฺโฌกาเสติ นานํ, เสสํ สพฺพํ ตาทิสเมวาติ.

846. In the third: the phrase 'in the open' is the difference. All the rest is just like that.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule is concluded.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. The Explanation of the Fourth Training Rule

๘๕๐-๓. จตุตฺเถ – นิกณฺณิกนฺติ กณฺณมูลํ วุจฺจติ; กณฺณมูเล ชปฺเปยฺยาติ วุตฺตํ โหติ. สติ กรณีเยติ สลากภตฺตาทีนํ อาหรณตฺถาย วิหาเร วา ทุนฺนิกฺขิตฺตํ ปฏิสามนตฺถาย. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ ปุริมสทิสาเนวาติ.

In the fourth: 'Nikaṇṇikaṃ' is said to be the root of the ear; it means 'one might whisper at the root of the ear'. 'When there is something to be done' means for the purpose of bringing ticket-food and so on, or for putting away something that was badly placed in the monastery. The rest is clear. The origins and so on are just like those of the first training rule.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule is concluded.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. The Explanation of the Fifth Training Rule

๘๕๔. ปญฺจเม [Pg.203] – ฆรํ โสเธนฺตาติ เตสํ กิร เอตทโหสิ – ‘‘เถริยา โกจิ กายิกวาจสิโก วีติกฺกโม น ทิสฺสติ, ฆรมฺปิ ตาว โสเธมา’’ติ, ตโต ฆรํ โสเธนฺตา นํ อทฺทสํสุ.

854. In the fifth: 'While cleaning the house'. It seems this thought occurred to them: 'No physical or verbal transgression is seen on the part of the elder nun; let us just clean the house for now.' Then, while cleaning the house, they saw him.

๘๕๖. อโนวสฺสกํ อติกฺกาเมนฺติยาติ ปฐมํ ปาทํ อติกฺกาเมนฺติยา ทุกฺกฏํ, ทุติยํ อติกฺกาเมนฺติยา ปาจิตฺติยํ, อุปจาราติกฺกเม เอเสว นโย.

856. 'For one who is crossing beyond the unsheltered area' means: for causing the first footstep to cross over, there is an offense of wrong-doing; for causing the second to cross over, there is an offense of pācittiya. This is the same method for crossing the boundary of the vicinity.

๘๕๘. คิลานายาติ ยา ตาทิเสน เคลญฺเญน อาปุจฺฉิตุํ น สกฺโกติ. อาปทาสูติ ฆเร อคฺคิ วา อุฏฺฐิโต โหติ, โจรา วา; เอวรูเป อุปทฺทเว อนาปุจฺฉา ปกฺกมติ, อนาปตฺติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

858. 'For one who is sick' refers to a nun who is unable to ask permission due to such an illness. 'In emergencies' means if a fire has broken out in the house, or there are robbers; in such a danger, if she departs without asking permission, there is no offense. The rest here is clear.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

...felt in three ways.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is concluded.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Sixth Training Rule

๘๖๐. ฉฏฺเฐ – อภินิสีเทยฺยาติ นิสีเทยฺย. นิสีทิตฺวา คจฺฉนฺติยา เอกา อาปตฺติ, อนิสีทิตฺวา นิปชฺชิตฺวา คจฺฉนฺติยา เอกา, นิสีทิตฺวา นิปชฺชิตฺวา คจฺฉนฺติยา ทฺเว.

860. In the sixth: ‘should sit down’ means should sit. For a bhikkhunī who goes away after sitting down, there is one offense; for one who goes away after lying down without sitting down, there is one offense; for one who goes away after sitting down and lying down, there are two offenses.

๘๖๓. ธุวปญฺญตฺเตติ ภิกฺขุนีนํ อตฺถาย นิจฺจปญฺญตฺเต. เสสํ อุตฺตานเมว. กถินสมุฏฺฐานํ…เป… ติเวทนนฺติ.

863. ‘Dhuvapaññatte’ means: on what is permanently laid out for the benefit of the bhikkhunīs. The rest... up to 'three feelings'.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is concluded.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Seventh Training Rule

๘๖๔. สตฺตเมปิ – สพฺพํ ฉฏฺเฐ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ.

864. In the seventh also, everything should be understood according to the method stated in the sixth.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is concluded.

๘. อฏฺฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Eighth Training Rule

๘๖๙. อฏฺฐเม [Pg.204] – สพฺพํ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

869. In the eighth, everything is clear. Its origin is threefold... experienced with painful feeling.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is concluded.

๙. นวมสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Ninth Training Rule

๘๗๕. นวเม – อภิสเปยฺยาติ สปถํ กเรยฺย. นิรเยน อภิสปติ นาม ‘‘นิรเย นิพฺพตฺตามิ, อวีจิมฺหิ นิพฺพตฺตามิ, นิรเย นิพฺพตฺตตุ, อวีจิมฺหิ นิพฺพตฺตตู’’ติ เอวมาทินา นเยน อกฺโกสติ. พฺรหฺมจริเยน อภิสปติ นาม ‘‘คิหินี โหมิ, โอทาตวตฺถา โหมิ, ปริพฺพาชิกา โหมิ, อิตรา วา เอทิสา โหตู’’ติ เอวมาทินา นเยน อกฺโกสติ; วาจาย วาจาย ปาจิตฺติยํ. ฐเปตฺวา ปน นิรยญฺจ พฺรหฺมจริยญฺจ ‘‘สุนขี สูกรี กาณา กุณี’’ติอาทินา นเยน อกฺโกสนฺติยา วาจาย วาจาย ทุกฺกฏํ.

875. In the ninth: ‘should curse’ means one should utter a curse or an oath. One is said to ‘curse by hell’ who reviles in a manner such as: “May I be reborn in hell! May I be reborn in Avīci! May she be reborn in hell! May she be reborn in Avīci!” and so forth. One is said to ‘curse by the holy life’ who reviles in a manner such as: “May I become a laywoman! May I become a woman wearing white clothes! May I become a female wanderer! Or may another become such a one!” and so forth; for every utterance, there is a pācittiya offense. However, setting aside hell and the holy life, for one who reviles in a manner such as: “You female dog! You sow! You blind woman! You crippled woman!” and so forth, for every utterance, there is a dukkaṭa offense.

๘๗๘. อตฺถปุเรกฺขารายาติ อฏฺฐกถํ กเถนฺติยา. ธมฺมปุเรกฺขารายาติ ปาฬึ วาเจนฺติยา. อนุสาสนิปุเรกฺขารายาติ ‘‘อิทานิปิ ตฺวํ เอทิสา, สาธุ วิรมสฺสุ, โน เจ วิรมสิ, อทฺธา ปุน เอวรูปานิ กมฺมานิ กตฺวา นิรเย อุปฺปชฺชิสฺสสิ, ติรจฺฉานโยนิยา อุปฺปชฺชิสฺสสี’’ติ เอวํ อนุสาสนิยํ ฐตฺวา วทนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

878. ‘With the commentary foremost’ (atthapurekkhārāya): there is no offense for one explaining the commentary. ‘With the Dhamma foremost’ (dhammapurekkhārāya): there is no offense for one reciting or teaching the Pāli. ‘With instruction foremost’ (anusāsanipurekkhārāya): there is no offense for one who, standing firm in instruction, speaks thus: “Even now you are such a one; please, abstain. If you do not abstain, surely, having done such deeds again, you will be reborn in hell, you will be reborn in the animal realm.” The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

Its origin is threefold: it is an action, is released by perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action and a verbal action, has unwholesome consciousness, and is experienced with painful feeling.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is finished.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Tenth Training Rule

๘๗๙. ทสเม – สพฺพํ อุตฺตานเมว. ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กายวาจาจิตฺตโต สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลกมฺมํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

879. In the tenth, everything is clear. Its origin is that of abandoning one's duty: it arises from body, speech, and mind. It is an action, is released through perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action and a verbal action, is an unwholesome action, and is experienced with painful feeling.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is finished.

อนฺธการวคฺโค ทุติโย.

The Second Division: The Darkness.

๓. นคฺควคฺโค

3. The Chapter on the Naked

๑. ปฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the First Training Rule

๘๘๓-๖. นคฺควคฺคสฺส [Pg.205] ปฐมสิกฺขาปเท – พฺรหฺมจริยํ จิณฺเณนาติ พฺรหฺมจริเยน จิณฺเณน; อถ วา พฺรหฺมจริยสฺส จรเณนาติ; เอวํ กรณตฺเถ วา สามิอตฺเถ วา อุปโยควจนํ เวทิตพฺพํ. อจฺฉินฺนจีวริกายาติ อิทํ อุทกสาฏิกํ สนฺธาย วุตฺตํ, น อญฺญํ จีวรํ. ตสฺมา อุทกสาฏิกาย อจฺฉินฺนาย วา นฏฺฐาย วา นคฺคาย นฺหายนฺติยา อนาปตฺติ. สเจปิ อุทกสาฏิกจีวรํ มหคฺฆํ โหติ, น สกฺกา นิวาเสตฺวา พหิ คนฺตุํ, เอวมฺปิ นคฺคาย นฺหายิตุํ วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

In the first training rule of the Naked Division, ‘brahmacariyaṃ ciṇṇena’ means 'by the holy life that has been practiced,' or alternatively, 'by the practice of the holy life'; thus, the accusative case should be understood as being in the instrumental sense or in the possessive sense. The phrase ‘acchinnacīvarikāya’ was said with reference to a bathing-cloth, not any other robe. Therefore, for one who bathes naked because her bathing-cloth has been stolen or is lost, there is no offense. Even if the bathing-cloth is valuable and it is not possible to wear it to go outside, it is still allowable to bathe naked. The rest here is clear.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

Its origin is that of the offense concerning sheep's wool: it is an action, is not released by perception, is unintentional, is blameworthy by designation, is a bodily action, arises from three types of consciousness, and is experienced with threefold feeling.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule is finished.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Training Rule

๘๘๗. ทุติเย – สพฺพํ อุตฺตานเมว. ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

887. In the second, everything is clear. It has six origins: it is an action, is not released by perception, is unintentional, is blameworthy by designation, is a bodily action, is a verbal action, arises from three types of consciousness, and is experienced with threefold feeling.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule is finished.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Training Rule

๘๙๓-๔. ตติเย – อนนฺตรายิกินีติ ทสสุ อนฺตราเยสุ เอเกนปิ อนฺตราเยน อนนฺตรายา. ธุรํ นิกฺขิตฺตมตฺเตติ ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา สเจปิ ปจฺฉา สิพฺพติ, อาปตฺติเยวาติ อตฺโถ. เสสํ อุตฺตานเมว.

In the third, ‘anantarāyikinī’ means not having an obstacle by even one of the ten obstacles. ‘Dhuraṃ nikkhittamatta’ means that even if one sews afterward, having laid down the responsibility, it is still an offense—this is the meaning. The rest is clear.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

Its origin is that of abandoning one's duty: it is a non-action, is released by perception, is intentional, is blameworthy by the world, is a bodily action, is a verbal action, has unwholesome consciousness, and is experienced with painful feeling.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule is finished.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Training Rule

๘๙๘-๙. จตุตฺเถ [Pg.206] – ปญฺจ อหานิ ปญฺจาหํ, ปญฺจาหเมว ปญฺจาหิกํ. สงฺฆาฏีนํ จาโร สงฺฆาฏิจาโร; ปริโภควเสน วา โอตาปนวเสน วา สงฺฆฏิตฏฺเฐน สงฺฆาฏีติ ลทฺธนามานํ ปญฺจนฺนํ จีวรานํ ปริวตฺตนนฺติ อตฺโถ. ตสฺมาเยว ปทภาชเน ‘‘ปญฺจมํ ทิวสํ ปญฺจ จีวรานี’’ติอาทิมาห. อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ จ เอกสฺมึ จีวเร เอกา อาปตฺติ; ปญฺจสุ ปญฺจ.

In the fourth, ‘pañca ahāni’ is ‘pañcāhaṃ’; just five days is ‘pañcāhikaṃ’. ‘Saṅghāṭīnaṃ cāro’ is ‘saṅghāṭicāro’; the meaning is the exchanging of the five robes that are named ‘saṅghāṭī’ because they are sewn together, whether by way of using them or by way of drying them in the sun. Therefore, in the word analysis, the Blessed One said, “the fifth day, five robes,” and so on. And here, regarding the offense of pācittiya, for one robe there is one offense; for five robes, there are five.

๙๐๐. อาปทาสูติ มหคฺฆํ จีวรํ, น สกฺกา โหติ โจรภยาทีสุ ปริภุญฺชิตุํ; เอวรูเป อุปทฺทเว อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. กถินสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

900. ‘Āpadāsu’ means in times of difficulty: if a robe is valuable and cannot be used because of fear of thieves and so on, in such a danger, there is no offense. The rest is clear. Its origin is that of the Kathina: it is a non-action, is not released by perception, is unintentional, is blameworthy by designation, is a bodily action, is a verbal action, arises from three types of consciousness, and is experienced with threefold feeling.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule is finished.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Fifth Training Rule

๙๐๓. ปญฺจเม – จีวรสงฺกมนียนฺติ สงฺกเมตพฺพํ จีวรํ; อญฺญิสฺสา สนฺตกํ อนาปุจฺฉา คหิตํ ปุน ปฏิทาตพฺพจีวรนฺติ อตฺโถ.

903. In the fifth: ‘cīvarasaṅkamanīya’ means a robe that should be transferred; it is a robe that should be given back again, having been taken from another's possession without asking permission. This is the meaning.

๙๐๖. อาปทาสูติ สเจ อปารุตํ วา อนิวตฺถํ วา โจรา หรนฺติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ ธาเรนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. กถินสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

906. Regarding ‘āpadāsu’: if thieves take an upper robe that is not draped or a lower robe that is not worn, in such dangers, there is no offense for the bhikkhunī who takes and wears another. The rest is clear. The origins are like those of the Kathina section: it is an action and a non-action; is not released by perception; is unintentional; is an offense by formulation; is a bodily action and a verbal action; arises with three kinds of consciousness; and is experienced with three kinds of feeling.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is finished.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Sixth Training Rule

๙๐๙-๑๐. ฉฏฺเฐ – อญฺญํ ปริกฺขารนฺติ ยํกิญฺจิ ถาลกาทีนํ วา สปฺปิเตลาทีนํ วา อญฺญตรํ. อานิสํสนฺติ ‘‘กิตฺตกํ อคฺฆนกํ ทาตุกามตฺถา’’ติ ปุจฺฉติ, ‘‘เอตฺตกํ นามา’’ติ วทนฺติ, ‘‘อาคเมถ ตาว, อิทานิ วตฺถํ มหคฺฆํ, กติปาเหน กปฺปาเส อาคเต สมคฺฆํ ภวิสฺสตี’’ติ เอวํ วตฺวา นิวาเรนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

In the sixth: ‘aññaṃ parikkhāra’ means any other requisite whatsoever, such as one from among bowls and so on, or ghee, oil, and so on. Regarding ‘ānisaṃsa’: if she asks, “What is the value of the item you wish to give?” and they say, “It is of such-and-such a value,” and she replies, “Please wait for a while. Right now, cloth is expensive. In a few days, when the cotton has arrived, it will be cheaper.” For a bhikkhunī who prevents the donors from giving by speaking thus, there is no offense. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ [Pg.207] – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins: it is an action; is released by perception; is intentional; is a worldly fault; is a bodily action and a verbal action; has unwholesome consciousness; and is experienced with three kinds of feeling.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is finished.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Seventh Training Rule

๙๑๑. สตฺตเม – ปกฺกมึสูติ อญฺญาสมฺปิ อาคมนํ อาคเมนฺตี ‘‘อทฺธา อมฺหากมฺปิ อาคเมสฺสตี’’ติ ตตฺถ ตตฺถ อคมํสุ. ปฏิพาเหยฺยาติ ปฏิเสเธยฺย.

911. In the seventh: pakkamiṃsu means that, thinking, “While she is waiting for the return of others, surely she will also wait for our return,” they went to various places. Paṭibāheyya means to prevent.

๙๑๕. อานิสํสนฺติ ‘‘เอกิสฺสา เอกํ สาฏกํ นปฺปโหติ, อาคเมถ ตาว, กติปาเหน อุปฺปชฺชิสฺสติ, ตโต ภาเชสฺสามี’’ติ เอวํ อานิสํสํ ทสฺเสตฺวา ปฏิพาหนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

915. Regarding ānisaṃsa: for a bhikkhunī who prevents the distribution by showing a benefit, saying, “One garment is not enough for one bhikkhunī. Please wait for a while. In a few days, a robe will arise, and then I will distribute them,” there is no offense. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from action, is resolved by perception, is intentional, is an offense by formulation, is a bodily action and a verbal action, arises from three kinds of mind, and is accompanied by three kinds of feeling.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is concluded.

๘. อฏฺฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

8. The Explanation of the Eighth Training Rule

๙๑๖-๘. อฏฺฐเม – นฏา นาม เย นาฏกํ นาเฏนฺติ. นฏกา นาม เย นจฺจนฺติ. ลงฺฆกา นาม เย วํสวรตฺตาทีสุ ลงฺฆนกมฺมํ กโรนฺติ. โสกชฺฌายิกา นาม มายาการา. กุมฺภถูณิกา นาม ฆฏเกน กีฬนกา; พิมฺพิสกวาทกาติปิ วทนฺติ. เทติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ จีวรคณนาย อาปตฺติโย เวทิตพฺพา. เสสํ อุตฺตานเมว.

In the eighth: Naṭa are those who make others dance. Naṭaka are those who dance. Laṅghaka are those who perform acrobatic feats on bamboo poles, leather ropes, and so on. Sokajjhāyikā are illusionists. Kumbhathūṇikā are those who play by striking a small pot; they are also called players of the bimbisaka drum. Here, regarding the phrase, “she gives, it is an offense of pācittiya,” the offenses should be understood according to the number of robes. The rest is clear.

ฉสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has six origins: it arises from action, is not resolved by perception, is unintentional, is an offense by formulation, is a bodily action and a verbal action, arises from three kinds of mind, and is accompanied by three kinds of feeling.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is concluded.

๙. นวมสิกฺขาปทวณฺณนา

9. The Explanation of the Ninth Training Rule

๙๒๑-๔. นวเม [Pg.208] – ทุพฺพลจีวรปจฺจาสายาติ ทุพฺพลาย จีวรปจฺจาสาย. อานิสํสนฺติ กิญฺจาปิ ‘‘น มยํ อยฺเย สกฺโกมา’’ติ วทนฺติ, ‘‘อิทานิ ปน เตสํ กปฺปาโส อาคมิสฺสติ, สทฺโธ ปสนฺโน ปุริโส อาคมิสฺสติ, อทฺธา ทสฺสตี’’ติ เอวํ อานิสํสํ ทสฺเสตฺวา นิวาเรนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

In the ninth: dubbalacīvarapaccāsāya means with a weak hope for a robe. Regarding the benefit: even if they say, “Venerable lady, we are not able,” if she prevents them by showing such a benefit as, “Now their cotton will arrive, a faithful and devoted man will come, surely he will give,” there is no offense. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from action, is resolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by three kinds of feeling.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is concluded.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. The Explanation of the Tenth Training Rule

๙๒๗. ทสเม – กถินุทฺธารํ น ทสฺสนฺตีติ กีทิโส กถินุทฺธาโร ทาตพฺโพ, กีทิโส น ทาตพฺโพติ? ยสฺส อตฺถารมูลโก อานิสํโส มหา, อุพฺภารมูลโก อปฺโป, เอวรูโป น ทาตพฺโพ. ยสฺส ปน อตฺถารมูลโก อานิสํโส อปฺโป, อุพฺภารมูลโก มหา, เอวรูโป ทาตพฺโพ. สมานิสํโสปิ สทฺธาปริปาลนตฺถํ ทาตพฺโพว.

927. In the tenth: Regarding the phrase kathinuddhāraṃ na dassanti (‘they do not grant the withdrawal of the kathina’): What kind of kathina withdrawal should be granted, and what kind should not? One where the benefit rooted in the laying down of the kathina is great, and the benefit rooted in its withdrawal is small—such a kind should not be granted. However, one where the benefit rooted in the laying down is small, and the benefit rooted in the withdrawal is great—such a kind should be granted. Even if the benefits are equal, it should still be granted for the sake of protecting the donor's faith.

๙๓๑. อานิสํสนฺติ ภิกฺขุนิสงฺโฆ ชิณฺณจีวโร, กถินานิสํสมูลโก มหาลาโภติ เอวรูปํ อานิสํสํ ทสฺเสตฺวา ปฏิพาหนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

931. Regarding the benefit: For a bhikkhunī who prevents the withdrawal by showing such a benefit as, 'The community of bhikkhunīs has worn-out robes, and there is great gain rooted in the kathina benefit,' there is no offense. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from action, is resolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by three kinds of feeling.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is concluded.

นคฺควคฺโค ตติโย.

The Naked Chapter, the Third.

๔. ตุวฏฺฏวคฺโค

4. The Fourth Chapter: The Chapter on Lying Down Covered

๑. ปฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Explanation of the First Training Rule

๙๓๓. ตุวฏฺฏวคฺคสฺส [Pg.209] ปฐมสิกฺขาปเท – ตุวฏฺเฏยฺยุนฺติ นิปชฺเชยฺยุํ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

933. In the first training rule of the Chapter on Lying Down Covered: Tuvaṭṭeyyuṃ means they should lie down. The rest is clear. It has the origin of sheep’s wool: it arises from action, is not resolved by perception, is unintentional, is an offense by formulation, is a bodily action, arises from three kinds of mind, and is accompanied by three kinds of feeling.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule is concluded.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. The Explanation of the Second Training Rule

๙๓๗. ทุติเย – เอกํ อตฺถรณญฺเจว ปาวุรณญฺจ เอตาสนฺติ เอกตฺถรณปาวุรณา; สํหาริมานํ ปาวารตฺถรณกฏสารกาทีนํ เอกํ อนฺตํ อตฺถริตฺวา เอกํ ปารุปิตฺวา ตุวฏฺเฏนฺตีนเมตํ อธิวจนํ.

937. In the second: Ekattharaṇapāvuraṇā means ‘those for whom there is one spread and one covering’; this is a designation for those bhikkhunīs who lie down covered, having spread one end of a movable covering, spread, mat, or the like, and having wrapped themselves in the other end.

๙๔๐. ววตฺถานํ ทสฺเสตฺวาติ มชฺเฌ กาสาวํ วา กตฺตรยฏฺฐึ วา อนฺตมโส กายพนฺธนมฺปิ ฐเปตฺวา นิปชฺชนฺตีนํ อนาปตฺตีติ อตฺโถ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

940. The meaning of vavatthānaṃ dassetvā is that there is no offense for those who lie down having placed a saffron-colored robe, a staff, or at least a waistband in the middle. The rest is clear. It has the origin of sheep’s wool: it arises from action, is not resolved by perception, is unintentional, is an offense by formulation, is a bodily action, arises from three kinds of mind, and is accompanied by three kinds of feeling.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule is concluded.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. The Explanation of the Third Training Rule

๙๔๑. ตติเย – อุฬารสมฺภาวิตาติ อุฬารกุลา ปพฺพชิตตฺตา คุเณหิ จ อุฬารตฺตา อุฬาราติ สมฺภาวิตา. อิสฺสาปกตาติ อิสฺสาย อปกตา; อภิภูตาติ อตฺโถ. สญฺญตฺติ พหุลา เอตาสนฺติ สญฺญตฺติพหุลา; ทิวสํ มหาชนํ สญฺญาปยมานาติ อตฺโถ. วิญฺญตฺติ พหุลา เอตาสนฺติ วิญฺญตฺติพหุลา. วิญฺญตฺตีติ เหตูทาหรณาทีหิ วิวิเธหิ นเยหิ ญาปนา เวทิตพฺพา, น ยาจนา.

941. In the third: Uḷārasambhāvitā (highly esteemed) means praised as lofty because of having been ordained from a noble family and because of being lofty in virtues. Issāpakatā (corrupted by jealousy) means made to be devoid of its natural state by jealousy; the meaning is ‘overcome’. Saññattibahulā means ‘those for whom making known (saññatti) is abundant’; the meaning is making things known to a great crowd of people throughout the day. Viññattibahulā means ‘those for whom varied making known (viññatti) is abundant’. Viññatti should be understood as making known by various methods such as giving reasons and citing examples; it should not be understood as requesting.

๙๔๓. จงฺกมเน [Pg.210] นิวตฺตนคณนาย อาปตฺติโย เวทิตพฺพา. ติฏฺฐติ วาติอาทีสุ ปโยคคณนาย. อุทฺทิสติ วาติอาทีสุ ปทาทิคณนาย. เสสํ อุตฺตานเมว.

943. In the case of walking meditation, offenses should be understood by the count of returns. In cases such as ‘stands or…’, they should be understood by the count of efforts. In cases such as ‘recites or…’, they should be understood by the count of words and so on. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins: it arises from action and non-action, is resolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule is concluded.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. The Explanation of the Fourth Training Rule

๙๔๙. จตุตฺเถ – สติ อนฺตราเยติ ทสวิเธ อนฺตราเย สติ. ปริเยสิตฺวา น ลภตีติ อญฺญํ อุปฏฺฐายิกํ น ลภติ. คิลานายาติ สยํ คิลานาย. อาปทาสูติ ตถารูเป อุปทฺทเว สติ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

949. In the fourth: Sati antarāye means when one of the ten kinds of obstacles is present. Pariyesitvā na labhati means one does not find another attendant. Gilānāya means for oneself being sick. Āpadāsu means there is no offense when a danger of such a kind is present. The rest is clear.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has its origin in the laying down of the burden: it arises from non-action, is resolved by perception, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule is concluded.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. The Explanation of the Fifth Training Rule

๙๕๒. ปญฺจเม – อญฺญํ อาณาเปตีติ เอตฺถ สเจ นิกฺกฑฺฒาติ อาณตฺตา เอกปโยเคน พหูนิปิ ทฺวารานิ อติกฺกาเมติ, เอกา อาปตฺติ. อถ อิมญฺจิมญฺจ ทฺวารํ อติกฺกาเมหีติ เอวํ อาณตฺตา อติกฺกาเมติ, ทฺวารคณนาย อาปตฺติโย. เสสํ อุตฺตานเมว.

952. In the fifth, in the text ‘orders another’: here, if a bhikkhunī who was ordered, ‘Drag it out!’ passes through many doors with a single effort, there is one offense. Or, if a bhikkhunī who was ordered thus, ‘Pass through this door and that door!’ passes through them, there are offenses according to the count of the doors. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins; it is an action, is absolved through perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is concluded.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. The Explanation of the Sixth Training Rule

๙๕๕. ฉฏฺเฐ [Pg.211] – สพฺพํ อุตฺตานเมว. สมนุภาสนสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

955. In the sixth [training rule], everything is clear indeed. It has its origin in the formal admonition; it is non-action, is absolved through perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is concluded.

๗-๘-๙. สตฺตมอฏฺฐมนวมสิกฺขาปทวณฺณนา

7-8-9. The Explanation of the Seventh, Eighth, and Ninth Training Rules

๙๖๑. สตฺตมอฏฺฐมนวเมสุ สพฺพํ อุตฺตานเมว. สพฺพานิ เอฬกโลมสมุฏฺฐานานิ, กิริยานิ, โนสญฺญาวิโมกฺขานิ, อจิตฺตกานิ, ปณฺณตฺติวชฺชานิ, กายกมฺมานิ, ติจิตฺตานิ ติเวทนานีติ.

961. In the seventh, eighth, and ninth [training rules], everything is clear indeed. All [offenses] have the same origin as the offense concerning goat's wool; they are actions, are not absolved through perception, are unintentional, are transgressions by convention, are bodily actions, arise from three minds, and are accompanied by three feelings.

สตฺตมอฏฺฐมนวมสิกฺขาปทานิ.

The Seventh, Eighth, and Ninth Training Rules are concluded.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. The Explanation of the Tenth Training Rule

๙๗๓. ทสเม – อาหุนฺทริกาติ สมฺพาธา.

973. In the tenth [training rule]: ‘āhundarikā’ means constricted.

๙๗๕. ธุรํ นิกฺขิตฺตมตฺเตติ สเจปิ ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา ปจฺฉา ปกฺกมติ, อาปตฺติเยวาติ อตฺโถ. ปวาเรตฺวา ปญฺจ โยชนานิ คจฺฉนฺติยาปิ อนาปตฺติ. ฉสุ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. สเจ ปน ตีณิ คนฺตฺวา เตเนว มคฺเคน ปจฺจาคจฺฉติ, น วฏฺฏติ. อญฺเญน มคฺเคน อาคนฺตุํ วฏฺฏติ.

975. Regarding 'only to the extent of putting down the burden': even if, having put down the burden, one then departs afterward, it is still an offense—this is the meaning. For a bhikkhunī who goes five yojanas after having been invited, there is no offense. Regarding six [yojanas], there is nothing to be said. However, if one goes three [yojanas] and returns by the same path, it is not allowable. It is allowable to return by a different path.

๙๗๖. อนฺตราเยติ ทสวิเธ อนฺตราเย – ปรํ คจฺฉิสฺสามีติ นิกฺขนฺตา, นทีปูโร ปน อาคโต, โจรา วา มคฺเค โหนฺติ, เมโฆ วา อุฏฺฐาติ, นิวตฺติตุํ วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว. ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

976. Regarding obstacles: when there are the ten kinds of obstacles—for instance, one has set out thinking, ‘I will go to the other side,’ but a river is in flood, or there are robbers on the path, or a storm cloud arises—it is allowable to turn back. The rest is clear indeed. It has the same origin as the first Pārājika offense; it is non-action, is absolved through perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is concluded.

ตุวฏฺฏวคฺโค จตุตฺโถ.

The Tuvaṭṭa Chapter, the Fourth.

๕. จิตฺตาคารวคฺโค

5. The Cittāgāra Chapter

๑. ปฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

1. The Explanation of the First Training Rule

๙๗๘. จิตฺตาคารวคฺคสฺส [Pg.212] ปฐมสิกฺขาปเท – ราชาคารนฺติ รญฺโญ กีฬนฆรํ. จิตฺตาคารนฺติ กีฬนจิตฺตสาลํ. อารามนฺติ กีฬนอุปวนํ. อุยฺยานนฺติ กีฬนุยฺยานํ. โปกฺขรณีนฺติ กีฬนโปกฺขรณึ. ตสฺมาเยว ปทภาชเน ‘‘ยตฺถ กตฺถจิ รญฺโญ กีฬิตุ’’นฺติอาทิ วุตฺตํ. ทสฺสนาย คจฺฉติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ ปทวารคณนาย ทุกฺกฏํ. ยตฺถ ฐิตา ปสฺสตีติ เอตฺถ ปน สเจ เอกสฺมึเยว ฐาเน ฐิตา ปทํ อนุทฺธรมานา ปญฺจปิ ปสฺสติ, เอกเมว ปาจิตฺติยํ. ตํ ตํ ทิสาภาคํ โอโลเกตฺวา ปสฺสนฺติยา ปน ปาเฏกฺกา อาปตฺติโย. ภิกฺขุสฺส ปน สพฺพตฺถ ทุกฺกฏํ.

978. In the first training rule of the Cittāgāra Chapter: ‘royal residence’ (rājāgāra) means the king’s pleasure house. ‘Picture gallery’ (cittāgāra) means a decorated hall for amusement. ‘Park’ (ārāma) means a pleasure grove. ‘Garden’ (uyyāna) means a pleasure garden. ‘Pond’ (pokkharaṇī) means a pleasure pond. Therefore, in the word analysis, it is said, ‘wherever the king amuses himself,’ and so on. Regarding the phrase, ‘If she goes to see, it is an offense of wrong-doing,’ here the offense of wrong-doing is counted by the number of steps. However, regarding the case where she stands and sees, if, standing in one single place without lifting her foot, she sees all five, there is only one Pācittiya offense. But for one who sees by looking around in various directions, there are separate offenses. For a bhikkhu, however, in all cases it is an offense of wrong-doing.

๙๘๑. อาราเม ฐิตาติ อชฺฌาราเม ราชาคาราทีนิ กโรนฺติ, ตานิ ปสฺสนฺติยา อนาปตฺติ. คจฺฉนฺตี วา อาคจฺฉนฺตี วาติ ปิณฺฑปาตาทีนํ อตฺถาย คจฺฉนฺติยา มคฺโค โหติ, ตานิ ปสฺสติ, อนาปตฺติ. สติ กรณีเย คนฺตฺวาติ รญฺโญ สนฺติกํ เกนจิ กรณีเยน คนฺตฺวา ปสฺสติ, อนาปตฺติ. อาปทาสูติ เกนจิ อุปทฺทุตา ปวิสิตฺวา ปสฺสติ, อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

981. Regarding ‘standing in the monastery’ (ārāme ṭhitā): If they build royal residences and so on within the monastery, there is no offense for seeing them. Regarding ‘going or coming’ (gacchantī vā āgacchantī vā): If the path for a bhikkhunī going for the sake of alms-food and so on lies there, and she sees them, there is no offense. Regarding ‘having gone when there is business’ (sati karaṇīye gantvā): Having gone to the king’s presence on some business, if she sees them, there is no offense. Regarding ‘in emergencies’ (āpadāsu): If, being afflicted by some danger, she enters and sees them, there is no offense. The rest is clear indeed.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the offense concerning goat's wool; it is an action, is not absolved through perception, is unintentional, is blameworthy in the world, is a bodily action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by three feelings.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule is concluded.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. The Explanation of the Second Training Rule

๙๘๒. ทุติเย – อภินิสีทนาภินิปชฺชเนสุ ปโยคคณนาย อาปตฺติโย เวทิตพฺพา. เสสํ อุตฺตานเมว.

982. In the second [training rule]: in the acts of sitting down and lying down, offenses should be understood by counting the efforts. The rest is clear indeed.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the offense concerning goat's wool; it is an action, is not absolved through perception, is unintentional, is a transgression by convention, is a bodily action, arises from three minds, and is accompanied by three feelings.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule is concluded.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. The Explanation of the Third Training Rule

๙๘๘. ตติเย [Pg.213] – อุชฺชวุชฺชเวติ ยตฺตกํ หตฺเถน อญฺฉิตํ โหติ, ตสฺมึ ตกฺกมฺหิ เวฐิเต เอกา อาปตฺติ. กนฺตนโต ปน ปุพฺเพ กปฺปาสวิจินนํ อาทึ กตฺวา สพฺพปโยเคสุ หตฺถวารคณนาย ทุกฺกฏํ.

988. In the third [training rule]: For whatever length of thread is drawn by hand, when that is wound on the spindle, there is one offense. However, before spinning, beginning with sorting cotton, in all preliminary efforts, an offense of wrong-doing is incurred by the count of hand-turns.

๙๘๙. กนฺติตสุตฺตนฺติ ทสิกสุตฺตาทึ สงฺฆาเฏตฺวา กนฺตติ, ทุกฺกนฺติตํ วา ปฏิกนฺตติ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

989. Regarding ‘spun thread’ (kantitasutta): If one spins after combining fringe-thread and so forth, or if one re-spins what was poorly spun, there is no offense. The rest is clear indeed. It has the same origin as the offense concerning goat's wool; it is an action, is not absolved through perception, is unintentional, is a transgression by convention, is a bodily action, arises from three minds, and is accompanied by three feelings.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule is concluded.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. The Explanation of the Fourth Training Rule

๙๙๒. จตุตฺเถ – ยาคุํ วาติอาทีสุ ตณฺฑุลโกฏฺฏนํ อาทึ กตฺวา สพฺเพสุ ปุพฺพปโยเคสุ ปโยคคณนาย ทุกฺกฏํ. ยาคุภตฺเตสุ ภาชนคณนาย, ขาทนียาทีสุ รูปคณนาย ปาจิตฺติยานิ.

992. In the fourth [training rule], regarding ‘gruel or…’ (yāguṃ vā) and so forth: beginning with pounding rice, in all preliminary preparations, an offense of wrong-doing is incurred by counting the efforts. For gruel and cooked rice, Pācittiya offenses are incurred by counting the containers; for edibles and so forth, by counting the items.

๙๙๓. ยาคุปาเนติ มนุสฺเสหิ สงฺฆสฺสตฺถาย กริยมาเน ยาคุปาเน วา สงฺฆภตฺเต วา เตสํ สหายิกภาเวน ยํกิญฺจิ ปจนฺติยา อนาปตฺติ. เจติยปูชาย สหายิกา หุตฺวา คนฺธาทีนิ ปูเชติ, วฏฺฏติ. อตฺตโน เวยฺยาวจฺจกรสฺสาติ สเจปิ มาตาปิตโร อาคจฺฉนฺติ, ยํกิญฺจิ พีชนึ วา สมฺมุญฺชนิทณฺฑกํ วา การาเปตฺวา เวยฺยาวจฺจกรฏฺฐาเน ฐเปตฺวาว ยํกิญฺจิ ปจิตุํ วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ ตติยสทิสาเนวาติ.

993. Regarding ‘gruel and drinks’ (yāgupāna): When people are preparing gruel, drinks, or a meal for the benefit of the Saṅgha, there is no offense for a bhikkhunī who cooks anything as their helper. At a cetiya offering, it is allowable for her, having become a helper, to offer perfumes and so forth. Regarding ‘for one’s own attendant’ (attano veyyāvaccakarassa): Even if her parents come, it is allowable to cook anything for them only after having them make a fan or a broom-handle and thus establishing them in the position of an attendant. The rest is clear indeed. The origins and so forth are the same as for the third [training rule].

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule is concluded.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. The Explanation of the Fifth Training Rule

๙๙๖. ปญฺจเม – อสติ อนฺตราเยติ ทสวิเธ อนฺตราเย อสติ. ธุรํ นิกฺขิปิตฺวา ปจฺฉา วินิจฺฉินนฺตี อาปตฺตึ อาปชฺชิตฺวาว วินิจฺฉินาติ.

996. In the fifth [training rule]: ‘when there is no obstacle’ means when none of the ten kinds of obstacles exist. One who, having laid down the burden, decides afterward, decides only after having already incurred the offense.

๙๙๘. ปริเยสิตฺวา [Pg.214] น ลภตีติ สหายิกา ภิกฺขุนิโย น ลภติ. เสสํ อุตฺตานเมว. ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ ทุกฺขเวทนนฺติ.

998. ‘Having sought and not obtained’ means that she does not find companion bhikkhunīs. The rest is clear indeed. It has its origin in laying down the burden; it is non-action, is absolved through perception, is intentional, is blameworthy in the world, is a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is concluded.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. The Explanation of the Sixth Training Rule

๙๙๙. ฉฏฺเฐ – สพฺพํ นคฺควคฺเค อาคาริกสิกฺขาปเท วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อยํ ปน วิเสโส, ตํ ฉสมุฏฺฐานํ. อิทํ ‘‘สหตฺถา’’ติ วุตฺตตฺตา เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

999. In the sixth, everything should be understood in the same way as stated in the householder’s training rule in the Naggavagga. However, this is the distinction: that training rule has six origins. This training rule, because it is said “with her own hand,” has sheep’s wool as its origin; it is an action, not a release by perception, non-cognitive, an offense by designation, a bodily action, with three states of consciousness, and with three feelings.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Seventh Training Rule

๑๐๐๗. สตฺตเม – ปุน ปริยาเยนาติ ปุนวาเร. อาปทาสูติ มหคฺฆจีวรํ สรีรโต โมเจตฺวา สุปฏิสามิตมฺปิ โจรา หรนฺติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ อนิสฺสชฺชิตฺวา นิวาเสนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมวาติ.

1007. In the seventh, ‘again by turn’ means on a subsequent occasion. ‘In emergencies’ means when thieves take away an expensive robe even though it has been removed from the body and well-secured; in such emergencies, there is no offense for a bhikkhunī who wears it without having relinquished it. The rest is clear.

กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has a Kathina-origin: it arises from body and speech, or from body, speech, and consciousness; it is action or non-action, not a release by perception, non-cognitive, an offense by designation, a bodily action, a verbal action, with three states of consciousness, and with three feelings.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule.

๘. อฏฺฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Eighth Training Rule

๑๐๐๘. อฏฺฐเม – อนิสฺสชฺชิตฺวาติ รกฺขณตฺถาย อทตฺวา; ‘‘อิมํ ชคฺเคยฺยาสี’’ติ เอวํ อนาปุจฺฉิตฺวาติ อตฺโถ.

1008. In the eighth, ‘without relinquishing’ means without giving it for safekeeping; the meaning is without asking, saying, “You should watch over this monastery.”

๑๐๑๒. ปริเยสิตฺวา น ลภตีติ ปฏิชคฺคิกํ น ลภติ. คิลานายาติ วจีเภทํ กาตุํ อสมตฺถาย. อาปทาสูติ รฏฺเฐ ภิชฺชนฺเต อาวาเส [Pg.215] ฉฑฺเฑตฺวา คจฺฉนฺติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ อนนฺตรสิกฺขาปทสทิสาเนวาติ.

1012. ‘Having searched and not found’ means one does not find a caretaker. ‘For a sick person’ refers to one who is unable to speak. ‘In emergencies’ means when the country is breaking up and people abandon their monasteries and flee; in such emergencies, there is no offense for one who departs on a journey without having relinquished it. The rest is clear. The origins and so on are the same as for the immediately preceding training rule.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule.

๙. นวมสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Ninth Training Rule

๑๐๑๕-๖. นวเม – พาหิรกํ อนตฺถสํหิตนฺติ หตฺถิอสฺสรถธนุถรุสิปฺปอาถพฺพณขีลนวสีกรณโสสาปนมนฺตาคทปฺปโยคาทิเภทํ ปรูปฆาตกรํ. ปริตฺตนฺติ ยกฺขปริตฺตนาคมณฺฑลาทิเภทํ สพฺพมฺปิ วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

In the ninth, ‘external, associated with what is unbeneficial’ refers to various kinds of practices harmful to others such as elephant-training, horse-training, chariot-driving, archery, swordsmanship; Atharva spells, peg-fixing spells, subjugating spells, desiccation spells, and the application of antidotes. As for ‘protective spells,’ all types are allowable, such as yakkha-protection and nāga-circle spells. The rest is clear.

ปทโสธมฺมสมุฏฺฐานํ – วาจโต วาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has a Padasodhamma-origin: it arises from speech or from speech and consciousness; it is an action, not a release by perception, non-cognitive, an offense by designation, a verbal action, with three states of consciousness, and with three feelings.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Tenth Training Rule

๑๐๑๘. ทสเม วาเจยฺยาติ ปทํ วิเสโส, เสสํ นวเม วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ.

1018. In the tenth, the word ‘vāceyya’ is the specific point; the rest should be understood in the same way as stated in the ninth, together with the origins, etc.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule.

จิตฺตาคารวคฺโค ปญฺจโม.

The Cittāgāra Chapter, the Fifth.

๖. อารามวคฺโค

6. The Chapter on Monasteries

๑. ปฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the First Training Rule

๑๐๒๕. อารามวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – ปริกฺเขปํ อติกฺกาเมนฺติยา, อุปจารํ โอกฺกมนฺติยาติ เอตฺถ ปฐมปาเท ทุกฺกฏํ, ทุติยปาเท ปาจิตฺติยํ.

1025. In the first training rule of the Ārāma Chapter: Here, for one who is crossing the boundary and entering the precincts, for the first step there is a `dukkaṭa` offense; for the second step, a `pācittiya`.

๑๐๒๗. สีสานุโลกิกาติ ปฐมํ ปวิสนฺตีนํ ภิกฺขุนีนํ สีสํ อนุโลเกนฺตี ปวิสติ, อนาปตฺติ. ยตฺถ ภิกฺขุนิโยติ ยตฺถ ภิกฺขุนิโย ปฐมตรํ ปวิสิตฺวา สชฺฌายเจติยวนฺทนาทีนิ กโรนฺติ, ตตฺถ ตาสํ [Pg.216] สนฺติกํ คจฺฉามีติ คนฺตุํ วฏฺฏติ. อาปทาสูติ เกนจิ อุปทฺทุตา โหติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ ปวิสิตุํ วฏฺฏติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

1027. ‘Looking up at the head’ means: if she enters looking up at the heads of the bhikkhunīs who are entering first, there is no offense. ‘Where there are bhikkhunīs’ means: where bhikkhunīs, having entered first, are doing recitation, veneration of shrines, and so on, it is permissible to go there, thinking, ‘I will go to their presence.’ ‘In times of danger’ means: she is afflicted by some danger; in such dangers, it is permissible to enter. The rest is clear.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It arises from laying down the burden. It is an offense of action-and-non-action, is released through perception, is intentional, an offense by designation, an action of the body, an action of speech, has three mind-states, and three feelings.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Training Rule

๑๐๒๘. ทุติเย – อายสฺมา กปฺปิตโกติ อยํ ชฏิลสหสฺสพฺภนฺตโร เถโร. สํหรีติ สงฺกาเมสิ. สํหโฏติ สงฺกามิโต. กาสาวโฏติ นฺหาปิตา กาสาวํ นิวาเสตฺวา กมฺมํ กโรนฺติ, ตํ สนฺธายาหํสุ. เสสํ อุตฺตานเมว.

1028. In the second [training rule]: ‘The Venerable Kappitaka’—this is the elder who was among the thousand matted-haired ascetics. ‘He removed’ (`saṃhari`) means he caused it to be moved (`saṅkāmesi`). ‘Was removed’ (`saṃhaṭo`) means it was caused to be moved (`saṅkāmito`). ‘An ochre-dyed cloth’ (`kāsāvaṭo`)—bath attendants (`nhāpitā`) wear an ochre-dyed cloth and do their work; this was said with reference to that. The rest is clear.

ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has three origins. It is an offense of action, is released through perception, is intentional, an offense against the world, an action of the body, an action of speech, has an unwholesome mind-state, and a painful feeling.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Training Rule

๑๐๓๖. ตติเย – อนุสาสนิปุเรกฺขารายาติ อิทานิปิ ตฺวํ พาลา อพฺยตฺตาติอาทินา นเยน อนุสาสนิปกฺเข ฐตฺวา วทนฺติยา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ อนนฺตรสิกฺขาปทสทิสาเนวาติ.

1036. In the third [training rule]: ‘With a preference for instruction’ means that even now, for a bhikkhunī who speaks while standing on the side of instruction with the method, “You are foolish, you are incompetent,” and so on, there is no offense. The rest is clear. The origins and so on are just like the immediately preceding training rule.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Training Rule

๑๐๓๗. จตุตฺเถ – สพฺพํ อุตฺตานเมว. จตุสมุฏฺฐานํ – กายโต กายวาจโต กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ. นิมนฺติตาย อนาปุจฺฉา ภุญฺชนฺติยา อาปตฺติสมฺภวโต สิยา กิริยากิริยํ, ปวาริตาย กปฺปิยํ กาเรตฺวาปิ อกาเรตฺวาปิ ภุญฺชนฺติยา อาปตฺติสมฺภวโต [Pg.217] สิยา กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1037. In the fourth [training rule]: everything is clear. It has four origins: it arises from the body; from body and speech; from body and mind; and from body, speech, and mind. For one who was invited with an improper expression, eating without asking permission, it may be an offense of action-and-non-action, due to the possibility of an offense. For one who has been formally satisfied, eating after having had something made allowable or without having had it made allowable, it may be an offense of action, due to the possibility of an offense. It is not released through perception, is unintentional, an offense by designation, an action of the body, an action of speech, has three mind-states, and three feelings.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Fifth Training Rule

๑๐๔๓. ปญฺจเม – กุเล มจฺฉโร กุลมจฺฉโร, กุลมจฺฉโร เอติสฺสา อตฺถีติ กุลมจฺฉรินี กุลํ วา มจฺฉรายตีติ กุลมจฺฉรินี. กุลสฺส อวณฺณนฺติ ตํ กุลํ อสฺสทฺธํ อปฺปสนฺนนฺติ. ภิกฺขุนีนํ อวณฺณนฺติ ภิกฺขุนิโย ทุสฺสีลา ปาปธมฺมาติ.

1043. In the fifth [training rule]: Stinginess towards a family is `kulamacchara`. Because this [bhikkhunī] has stinginess towards a family, she is a `kulamaccharinī` (one who is stingy towards a family). Or, because she is stingy towards a family, she is a `kulamaccharinī`. 'Speaking dispraise of the family' means she might say, 'That family is faithless and without confidence.' 'Speaking dispraise of the bhikkhunīs' means she might say, 'The bhikkhunīs are immoral and of evil nature.'

๑๐๔๕. สนฺตํเยว อาทีนวนฺติ กุลสฺส วา ภิกฺขุนีนํ วา สนฺตํ อคุณํ. เสสํ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ ทุกฺขเวทนนฺติ.

1045. ‘Regarding the existing fault’ means an existing demerit of a family or of bhikkhunīs. The rest is clear. It has three origins: it is an action, is released through perception, is intentional, a worldly offense, a bodily action, a verbal action, has an unwholesome mind-state, and a painful feeling.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Sixth Training Rule

๑๐๔๘. ฉฏฺเฐ – โอวาทายาติ ครุธมฺมตฺถาย. สํวาสายาติ อุโปสถปวารณาปุจฺฉนตฺถาย. อยเมตฺถ สงฺเขโป. วิตฺถาโร ปน ภิกฺขุโนวาทกสิกฺขาปทวณฺณนายํ วุตฺโตเยว.

1048. In the sixth [training rule]: 'For exhortation' means for the purpose of the weighty rules. 'For communion' means for the purpose of asking about the Uposatha and Pavāraṇā. This is the summary here. As for the detailed explanation, it has already been stated in the explanation of the training rule on the exhorter of bhikkhunīs.

เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the [offense concerning] goat's wool: it is from action, not a release through perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action, arises from three minds, and is accompanied by three feelings.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is completed.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Explanation of the Seventh Training Rule

๑๐๕๓. สตฺตเม – ปริเยสิตฺวา น ลภตีติ ภิกฺขุนึ น ลภติ. เสสํ อุตฺตานเมว. อิมสฺสาปิ วิตฺถาโร ภิกฺขุโนวาทเก วุตฺโตเยว.

1053. In the seventh [training rule]: 'Having sought, one does not find' means one does not find a bhikkhunī. The rest is clear. The detailed explanation of this has also been stated in the [explanation of the training rule on] the exhorter of bhikkhunīs.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ [Pg.218] – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has the same origin as the [offense of] laying down the burden: it is not from action, is a release through perception, is intentional, a worldly offense, a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is completed.

๘. อฏฺฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Explanation of the Eighth Training Rule

๑๐๕๖. อฏฺฐเม – เอกกมฺมนฺติอาทีหิ อุโปสถปวารณาเยว วุตฺตา. เสสํ อุตฺตานเมว. อิมสฺสาปิ วิตฺถาโร ภิกฺขุโนวาทเก วุตฺโตเยว.

1056. In the eighth [training rule]: By the words beginning with 'ekakamma', only the Uposatha and Pavāraṇā are spoken of. The rest is clear. The detailed explanation of this has also been stated in the [explanation of the training rule on] the exhorter of bhikkhunīs.

ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has the same origin as the first Pārājika offense: it is not from action, is a release through perception, is intentional, a worldly offense, a bodily action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is completed.

๙. นวมสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Explanation of the Ninth Training Rule

๑๐๕๘. นวเม – สพฺพํ อุตฺตานเมว. อิมสฺสาปิ วิตฺถาโร ภิกฺขุโนวาทเก วุตฺโตเยว.

1058. In the ninth [training rule]: Everything is clear. The detailed explanation of this has also been stated in the [explanation of the training rule on] the exhorter of bhikkhunīs.

ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

It has the same origin as the [offense of] laying down the burden: it is not from action, is a release through perception, is intentional, a worldly offense, a bodily action and a verbal action, arises from an unwholesome mind, and is accompanied by painful feeling.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is completed.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Explanation of the Tenth Training Rule

๑๐๖๒. ทสเม – ปสาเขติ อโธกาเย. อโธกาโย หิ ยสฺมา ตโต รุกฺขสฺส สาขา วิย อุโภ อูรู ปภิชฺชิตฺวา คตา, ตสฺมา ปสาโขติ วุจฺจติ.

1062. In the tenth [training rule]: 'pasākheti' refers to the lower part of the body. Indeed, because from that lower part of the body both thighs branch off and extend like the branches of a tree, it is therefore called 'pasākha'.

๑๐๖๕. ภินฺทาติอาทีสุ สเจ ‘‘ภินฺท, ผาเลหี’’ติ สพฺพานิ อาณาเปติ, โส จ ตเถว กโรติ, ฉ อาณตฺติทุกฺกฏานิ ฉ จ ปาจิตฺติยานิ อาปชฺชติ. อถาปิ เอวํ อาณาเปติ – ‘‘อุปาสก, ยํกิญฺจิ เอตฺถ กาตพฺพํ, ตํ สพฺพํ กโรหี’’ติ, โส จ สพฺพานิปิ เภทนาทีนิ กโรติ; เอกวาจาย ฉ [Pg.219] ทุกฺกฏานิ ฉ ปาจิตฺติยานีติ ทฺวาทส อาปตฺติโย. สเจ ปน เภทนาทีสุปิ เอกํเยว วตฺวา ‘‘อิทํ กโรหี’’ติ อาณาเปติ, โส จ สพฺพานิ กโรติ, ยํ อาณตฺตํ, ตสฺเสว กรเณ ปาจิตฺติยํ. เสเสสุ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

1065. In the case of 'bhinda' and so on, if one commands all the actions, saying, 'Break! Split!' and the other person does exactly that, one incurs six offenses of wrong-doing for the command and six pācittiya offenses. If one commands thus: 'Lay follower, whatever needs to be done here, do all of it,' and the other person performs all the actions of breaking and so on, then by a single utterance there are six offenses of wrong-doing and six pācittiya offenses, thus twelve offenses. If, however, concerning breaking and so on, one specifies only one action, saying, 'Do this,' but the other person performs all the actions, a pācittiya offense is incurred only for the doing of what was commanded. For the remaining actions, there is no offense. The rest is clear.

กถินสมุฏฺฐานํ – กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

It has the same origin as the [offense concerning] the Kathina cloth: it is from both action and non-action, not a release through perception, unintentional, an offense by designation, a bodily action and a verbal action, arises from three minds, and is accompanied by three feelings.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is completed.

อารามวคฺโค ฉฏฺโฐ.

The Chapter on Parks, the Sixth.

๗. คพฺภินิวคฺโค

7. The Chapter on Pregnant Women

๑. ปฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the First Training Rule

๑๐๖๙. คพฺภินิวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – อาปนฺนสตฺตาติ กุจฺฉิปวิฏฺฐสตฺตา.

1069. In the first training rule of the Chapter on Pregnant Women: 'āpannasattā' means a woman who has a being that has entered her womb.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule is completed.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Training Rule

๑๐๗๓-๔. ทุติเย – ปายนฺตินฺติ ถญฺญํ ปายมานํ. มาตา วา โหตีติ ยํ ทารกํ ปาเยติ, ตสฺส มาตา วา โหติ ธาติ วา. เสสํ อุตฺตานเมว. อุภยมฺปิ ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

In the second [training rule]: 'pāyanti' means a woman who is giving milk. 'Mātā vā hoti' means she is either the mother or the wet-nurse of the child to whom she gives milk. The rest is clear. Both training rules have three origins: they are action, a release by perception, intentional, an offense by designation, bodily action, verbal action, arising from three states of mind, and accompanied by three kinds of feeling.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule is completed.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Training Rule

๑๐๗๗. ตติเย – สิกฺขาสมฺมุตึ ทาตุนฺติ กสฺมา ทาเปสิ? ‘‘มาตุคาโม นาม โลโล โหติ ทฺเว วสฺสานิ ฉสุ ธมฺเมสุ อสิกฺขิตฺวา สีลานิ ปูรยมาโน กิลมติ, สิกฺขิตฺวา ปน ปจฺฉา น กิลมิสฺสติ, นิตฺถริสฺสตี’’ติ ทาเปสิ.

1077. In the third [training rule]: Regarding 'sikkhāsammutiṃ dātuṃ' (to give the consent for the training): Why did He cause it to be given? He caused it to be given because [He thought]: 'A woman is by nature fickle. Fulfilling the precepts without having trained for two years in the six principles, she becomes weary. But having trained, she will afterwards not become weary; she will carry it through.'

๑๐๗๙. ปาณาติปาตา [Pg.220] เวรมณึ ทฺเว วสฺสานิ อวีติกฺกมฺม สมาทานํ สมาทิยามีติ ยํ ตํ ปาณาติปาตา เวรมณีติ ปญฺญตฺตํ สิกฺขาปทํ, ตํ ปาณาติปาตา เวรมณิสิกฺขาปทํ ทฺเว วสฺสานิ อวีติกฺกมิตพฺพสมาทานํ กตฺวา สมาทิยามีติ อตฺโถ. เอส นโย สพฺพตฺถ. อิมา ฉ สิกฺขาโย สฏฺฐิวสฺสายปิ ปพฺพชิตาย ทาตพฺพาเยว, น เอตาสุ อสิกฺขิตา อุปสมฺปาเทตพฺพา.

1079. The meaning of 'I undertake the training of abstinence from taking life...' is this: That training rule which has been laid down as 'abstinence from taking life,' that very training rule I undertake, having made it an undertaking not to be transgressed for two years. This is the method in all cases. These six trainings must be given even to one who has gone forth for sixty years; one who is untrained in these is not to be given the higher ordination.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule is completed.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Training Rule for a Sikkhamānā

๑๐๘๔. จตุตฺเถ – สพฺพํ อุตฺตานเมว. สเจ ปน ปฐมํ วุฏฺฐานสมฺมุติ น ทินฺนา โหติ, อุปสมฺปทมาฬเกปิ ทาตพฺพาเยว. อิมา ทฺเวปิ มหาสิกฺขมานา นาม.

1084. In the fourth [training rule]—everything is clear. However, if the consent for raising was not given initially, it should still be given even in the ordination enclosure. These two are called great trainees.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule is concluded.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Explanation of the Fifth Training Rule

๑๐๙๐. ปญฺจเม – กิญฺจาปิ อูนทฺวาทสวสฺสํ ปริปุณฺณสญฺญาย วุฏฺฐาเปนฺติยา อนาปตฺติ, สา ปน อนุปสมฺปนฺนาว โหติ. เสสํ อุตฺตานเมว.

1090. In the fifth [training rule]—although there is no offense for a bhikkhunī who causes a woman under twelve years of age to rise with the perception that she is of full age, that woman, however, remains unordained. The rest is clear.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is concluded.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Explanation of the Sixth Training Rule

๑๐๙๕. ฉฏฺเฐ – ทสวสฺสาย คิหิคตาย สิกฺขาสมฺมุตึ ทตฺวา ปริปุณฺณทฺวาทสวสฺสํ อุปสมฺปาเทตุํ วฏฺฏติ.

1095. In the sixth [training rule]—having given the consent for the training to a ten-year-old woman who has lived with a man, it is permissible to confer higher ordination upon her when she has completed twelve years.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is concluded.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Commentary on the Seventh Training Rule

๑๑๐๑. สตฺตเม [Pg.221] – สพฺพํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิปิ สพฺเพสุ ทุติเย วุตฺตสทิสาเนว. อยํ ปน วิเสโส – ยตฺถ สมฺมุติ อตฺถิ, ตตฺถ กิริยากิริยํ โหตีติ.

1101. In the seventh [training rule], everything is clear. In all these training rules, from the third onwards, the origins and so forth are just like those stated in the second. This, however, is the distinction: where there is an agreement, it is one of action and non-action.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is concluded.

๘. อฏฺฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Commentary on the Eighth Training Rule

๑๑๐๘. อฏฺฐเม – น อนุคฺคณฺหาเปยฺยาติ ‘‘อิมิสฺสา อยฺเย อุทฺเทสาทีนิ เทหี’’ติ เอวํ อุทฺเทสาทีหิ น อนุคฺคณฺหาเปยฺย.

1108. In the eighth [training rule]: ‘Should not cause to be supported’ means one should not cause her to be supported with recitation and so forth by saying, “Venerable, give recitation and so forth to this one.”

๑๑๑๐. ปริเยสิตฺวาติ อญฺญํ ปริเยสิตฺวา น ลภติ, สยํ คิลานา โหติ, น สกฺโกติ อุทฺเทสาทีนิ ทาตุํ, ตสฺสา อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

1110. ‘Having searched’: If, having searched for another, she does not find one, or if she herself is ill and unable to give recitation and so forth, there is no offense for her. The rest is clear. It arises from relinquishing responsibility; it is non-action, is resolved by awareness, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, has an unwholesome consciousness, and is experienced as painful.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is concluded.

๙. นวมสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Commentary on the Ninth Training Rule

๑๑๑๓. นวเม – น อุปฏฺฐเหยฺยาติ จุณฺเณน มตฺติกาย ทนฺตกฏฺเฐน มุโขทเกนาติ เอวํ เตน เตน กรณีเยน น อุปฏฺฐเหยฺย. เสสํ อุตฺตานเมว. ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

1113. In the ninth [training rule]: ‘Should not attend’ means one should not attend with bath powder, clay, a tooth-stick, or water for the face; thus, with this or that task to be done, one should not attend. The rest is clear. It has the same origin as the first pārājika offense: it is non-action, is resolved by awareness, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action, has an unwholesome consciousness, and is experienced as painful.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is concluded.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Commentary on the Tenth Training Rule

๑๑๑๖. ทสเม – เนว วูปกาเสยฺยาติ น คเหตฺวา คจฺเฉยฺย. น วูปกาสาเปยฺยาติ ‘‘อิมํ อยฺเย คเหตฺวา คจฺฉา’’ติ อญฺญํ น อาณาเปยฺย. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – อกิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ[Pg.222], สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

1116. In the tenth [training rule]: ‘Should not lead away’ means one should not take her and go. ‘Should not cause to be led away’ means one should not command another, saying, “Venerable, take this one and go.” The rest here is clear. It arises from relinquishing responsibility; it is non-action, is resolved by awareness, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, has an unwholesome consciousness, and is experienced as painful.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule is concluded.

คพฺภินิวคฺโค สตฺตโม.

The Seventh Chapter on Pregnant Women.

๘. กุมาริภูตวคฺโค

8. The Chapter on Maidens

๑-๒-๓. ปฐมทุติยตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

1-2-3. Commentary on the First, Second, and Third Training Rules

๑๑๑๙. กุมาริภูตวคฺคสฺส ปฐมทุติยตติยสิกฺขาปทานิ ตีณิ ตีหิ คิหิคตสิกฺขาปเทหิ สทิสานิ. ยา ปน ตา สพฺพปฐมา ทฺเว มหาสิกฺขมานา, ตา อติกฺกนฺตวีสติวสฺสาติ เวทิตพฺพา. ตา คิหิคตา วา โหนฺตุ อคิหิคตา วา, สิกฺขมานา อิจฺเจว วตฺตพฺพา, คิหิคตาติ วา กุมาริภูตาติ วา น วตฺตพฺพา. คิหิคตาย ทสวสฺสกาเล สิกฺขาสมฺมุตึ ทตฺวา ทฺวาทสวสฺสกาเล อุปสมฺปทา กาตพฺพา. เอกาทสวสฺสกาเล ทตฺวา เตรสวสฺสกาเล กาตพฺพา, ทฺวาทสเตรสจุทฺทสปนฺนรสโสฬสสตฺตรสอฏฺฐารสวสฺสกาเล สมฺมุตึ ทตฺวา วีสติวสฺสกาเล อุปสมฺปทา กาตพฺพา. อฏฺฐารสวสฺสกาลโต ปฏฺฐาย จ ปนายํ คิหิคตาติปิ กุมาริภูตาติปิ วตฺตุํ วฏฺฏติ, กุมาริภูตา ปน คิหิคตาติ น วตฺตพฺพา, กุมาริภูตา อิจฺเจว วตฺตพฺพา. มหาสิกฺขมานา ปน คิหิคตาติปิ วตฺตุํ น วฏฺฏติ, กุมาริภูตาติปิ วตฺตุํ น วฏฺฏติ, สิกฺขาสมฺมุติทานวเสน ปน ติสฺโสปิ สิกฺขมานาติ วตฺตุํ วฏฺฏติ.

1119. The three training rules—the first, second, and third—of the Chapter on Maidens are similar to the three training rules concerning one who has cohabited. As for those two great probationers who are the very first of all, they should be known as those who have passed twenty years of age. Whether they are those who have cohabited or those who have not, they should be called only 'probationers'; they should not be called 'one who has cohabited' or 'maiden'. For one who has cohabited, having given the training consent at ten years of age, the higher ordination should be performed at twelve years of age. Having given it at eleven years of age, it should be performed at thirteen years of age; having given it at twelve, it should be performed at fourteen; having given it at thirteen, it should be performed at fifteen; having given it at fourteen, it should be performed at sixteen; having given it at fifteen, it should be performed at seventeen; having given it at sixteen, it should be performed at eighteen; having given it at seventeen, it should be performed at nineteen; having given the consent at eighteen years of age, the higher ordination should be performed at twenty years of age. Furthermore, from eighteen years of age onwards, it is proper to call this probationer either 'one who has cohabited' or 'maiden'. However, a maiden should not be called 'one who has cohabited'; she should be called only 'maiden'. Moreover, it is not proper to call a great probationer 'one who has cohabited', nor is it proper to call her 'maiden'. However, by virtue of the giving of the training consent, it is proper to call all three types of probationers 'probationers'.

ปฐมทุติยตติยานิ.

The first, second, and third training rules are concluded.

๔-๕-๖. จตุตฺถปญฺจมฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

4-5-6. Commentary on the Fourth, Fifth, and Sixth Training Rules

๑๑๓๖. จตุตฺถปญฺจมฉฏฺเฐสุ สพฺพํ อุตฺตานเมว. สพฺพานิ ติสมุฏฺฐานานิ จตุตฺถํ กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ. ปญฺจมํ กิริยากิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ[Pg.223], กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ. ยญฺเจตฺถ สงฺเฆน ปริจฺฉินฺทิตพฺพาติ วุตฺตํ, ตสฺส อุปปริกฺขิตพฺพาติ อตฺโถ. ฉฏฺฐํ กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ ทุกฺขเวทนนฺติ. ยํ ปเนตฺถ ‘‘ปริจฺฉินฺทิตฺวา’’ติ วุตฺตํ, ตสฺส อุปปริกฺขิตฺวาติ อตฺโถ.

1136. In the fourth, fifth, and sixth [training rules], everything is clear. All of them have three origins. The fourth is: action, resolved by awareness, intentional, an offense by designation, a bodily action and a verbal action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling. The fifth is: action and non-action, resolved by awareness, intentional, an offense by designation, a bodily action and a verbal action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling. And that which was stated here as ‘to be determined by the Saṅgha’ means ‘to be investigated’. The sixth is: action, resolved by awareness, intentional, a worldly fault, a bodily action and a verbal action, with unwholesome consciousness, and with painful feeling. And that which was stated here as ‘having determined’ means ‘having investigated’.

จตุตฺถปญฺจมฉฏฺฐสิกฺขาปทานิ

The fourth, fifth, and sixth training rules are concluded.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Commentary on the Seventh Training Rule

๑๑๕๐. สตฺตเม – สพฺพํ อุตฺตานเมว. ธุรนิกฺเขปสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, โลกวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, อกุสลจิตฺตํ, ทุกฺขเวทนนฺติ.

1150. In the seventh [training rule], everything is clear. It arises from relinquishing responsibility; it is action, is resolved by awareness, is intentional, is a worldly fault, is a bodily action and a verbal action, has an unwholesome consciousness, and is experienced as painful.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is concluded.

๘. อฏฺฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

8. Commentary on the Eighth Training Rule

๑๑๕๔. อฏฺฐเมปิ – สพฺพํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิปิ อนนฺตรสทิสาเนวาติ.

1154. In the eighth [training rule] as well, everything is clear. The origins and so forth are also just like those of the immediately preceding one.

อฏฺฐมสิกฺขาปทํ.

The Eighth Training Rule is concluded.

๙. นวมสิกฺขาปทวณฺณนา

9. Commentary on the Ninth Training Rule

๑๑๕๘. นวเม – โสกาวาสนฺติ สงฺเกตํ กตฺวา อคจฺฉมานา ปุริสานํ อนฺโต โสกํ ปเวเสตีติ โสกาวาสา, ตํ โสกาวาสํ. เตเนวาห – ‘‘โสกาวาสา นาม ปเรสํ ทุกฺขํ อุปฺปาเทตี’’ติ. อถ วา ฆรํ วิย ฆรสามิกา, อยมฺปิ ปุริสสมาคมํ อลภมานา โสกํ อาวิสติ. อิติ ยํ อาวิสติ, สฺวาสฺสา อาวาโส โหตีติ โสกาวาสา. เตนาห – ‘‘โสกํ อาวิสตี’’ติ. อชานนฺตีติ เอทิสา [Pg.224] อยนฺติ อชานมานา. เสสํ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1158. In the ninth [training rule]: ‘One whose dwelling is sorrow’ (sokāvāsā) means that, having made an appointment and then not going, she causes sorrow to enter into men; therefore, she is called sokāvāsā. For that reason it was said: ‘Sokāvāsā is so called because she produces suffering in others.’ Alternatively, just as householders enter a house, so too this one, not obtaining association with a man, enters into sorrow. Thus, that sorrow which she enters becomes her dwelling (āvāsa); therefore, she is called sokāvāsā. For that reason it was said: ‘She enters sorrow.’ ‘Not knowing’ means not knowing that ‘this is such a person.’ The rest is clear. It has three origins; it is action, is resolved by awareness, is intentional, is an offense by designation, is a bodily action and a verbal action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling.

นวมสิกฺขาปทํ.

The Ninth Training Rule is concluded.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

10. Commentary on the Tenth Training Rule

๑๑๖๔. ทสเม – อนาปุจฺฉาติ อนาปุจฺฉิตฺวา. ภิกฺขุนีหิ ทฺวิกฺขตฺตุํ อาปุจฺฉิตพฺพํ – ปพฺพชฺชากาเล จ อุปสมฺปทากาเล จ, ภิกฺขูนํ ปน สกึ อาปุจฺฉิเตปิ วฏฺฏติ.

1164. In the tenth [training rule]: ‘Without asking’ means not having asked. Bhikkhunīs should ask twice: at the time of the going forth and at the time of the higher ordination. For bhikkhus, however, it is permissible even if they ask only once.

๑๑๖๕. อชานนฺตีติ มาตาทีนํ อตฺถิภาวํ อชานนฺตี. เสสํ อุตฺตานเมว. อิทํ อปุพฺพสมุฏฺฐานสีสํ. จตุสมุฏฺฐานํ – วาจโต กายวาจโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ. กถํ? อพฺภานกมฺมาทีสุ เกนจิเทว กรณีเยน ขณฺฑสีมายํ นิสินฺนา ‘‘ปกฺโกสถ สิกฺขมานํ, อิเธว นํ อุปสมฺปาเทสฺสามา’’ติ อุปสมฺปาเทติ; เอวํ วาจโต สมุฏฺฐาติ. อุปสฺสยโต ปฏฺฐาย อุปสมฺปาเทสฺสามีติ วตฺวา ขณฺฑสีมํ คจฺฉนฺติยา กายวาจโต สมุฏฺฐาติ. ทฺวีสุปิ ฐาเนสุ ปณฺณตฺติภาวํ ชานิตฺวาว วีติกฺกมํ กโรนฺติยา วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ. อนนุชานาเปตฺวา อุปสมฺปาทนโต กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1165. 'Not knowing' (ajānantī) means not knowing of the existence of her mother and so forth. The rest is self-evident. This is a heading of a new origin. It has four origins: it arises from speech, from body and speech, from speech and mind, and from body, speech, and mind. How so? When, being seated in an incomplete boundary for some business such as an act of rehabilitation, a bhikkhunī gives the full ordination, saying, 'Summon the probationer; we will give her the full ordination right here'—in this case, it arises from speech. For a bhikkhunī who, starting from the nunnery, goes to the incomplete boundary after saying, 'I will give the full ordination,' it arises from body and speech. For one who commits the transgression knowing full well that it is a regulation in both situations, it arises from speech and mind, or from body, speech, and mind. Because it is the giving of full ordination without having obtained permission, it is an action and a non-action, not a release through perception, unintentional, an offense by convention, a bodily action, a verbal action, with three kinds of consciousness, and with three kinds of feeling.

ทสมสิกฺขาปทํ.

The Tenth Training Rule.

๑๑. เอกาทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

11. Explanation of the Eleventh Training Rule

๑๑๖๗-๘. เอกาทสเม – ปาริวาสิกฉนฺททาเนนาติ ปาริวาสิเยน ฉนฺททาเนน. ตตฺถ จตุพฺพิธํ ปาริวาสิยํ – ปริสปาริวาสิยํ, รตฺติปาริวาสิยํ, ฉนฺทปาริวาสิยํ, อชฺฌาสยปาริวาสิยนฺติ. ตตฺถ ปริสปาริวาสิยํ นาม ภิกฺขู เกนจิเทว กรณีเยน สนฺนิปติตา โหนฺติ, อถ เมโฆ วา อุฏฺฐาติ, อุสฺสารณา วา กริยติ, มนุสฺสา วา อชฺโฌตฺถรนฺตา อาคจฺฉนฺติ, ภิกฺขู [Pg.225] ‘‘อโนกาสา มยํ อญฺญตฺร คจฺฉามา’’ติ ฉนฺทํ อวิสฺสชฺเชตฺวาว อุฏฺฐหนฺติ. อิทํ ปริสปาริวาสิยํ. กิญฺจาปิ ปริสปาริวาสิยํ, ฉนฺทสฺส ปน อวิสฺสฏฺฐตฺตา กมฺมํ กาตุํ วฏฺฏติ.

In the eleventh—`pārivāsikachandadānenā`ti means: by the giving of consent that has become void. Herein, that which has become void (`pārivāsiyaṃ`) is of four kinds: the lapsing of the assembly, the lapsing by night, the lapsing of consent, and the lapsing of intention. Among these, what is called the lapsing of the assembly should be understood thus: bhikkhus have gathered for some business, then a cloud may arise, or an alarm may be raised, or people may come crowding in, and the bhikkhus, thinking, “We have no opportunity; let us go elsewhere,” rise up without having abandoned their consent. This is the lapsing of the assembly. Although it is a lapsing of the assembly, because the consent has not been abandoned, it is permissible to perform the formal act.

ปุน ภิกฺขู ‘‘อุโปสถาทีนิ กริสฺสามา’’ติ รตฺตึ สนฺนิปติตฺวา ‘‘ยาว สพฺเพ สนฺนิปตนฺติ, ตาว ธมฺมํ สุณิสฺสามา’’ติ เอกํ อชฺเฌสนฺติ, ตสฺมึ ธมฺมกถํ กเถนฺเตเยว อรุโณ อุคฺคจฺฉติ. สเจ ‘‘จาตุทฺทสิกํ อุโปสถํ กริสฺสามา’’ติ นิสินฺนา ‘‘ปนฺนรโส’’ติ กาตุํ วฏฺฏติ. สเจ ปนฺนรสิกํ กาตุํ นิสินฺนา ปาฏิปเท อนุโปสเถ อุโปสถํ กาตุํ น วฏฺฏติ, อญฺญํ ปน สงฺฆกิจฺจํ กาตุํ วฏฺฏติ. อิทํ รตฺติปาริวาสิยํ นาม.

Again, bhikkhus, intending, “We will perform the Uposatha and so forth,” gather at night and, saying, “Until all have assembled, we will listen to the Dhamma,” they request one bhikkhu. While he is giving the Dhamma talk, dawn breaks. If they were seated intending, “We will perform the fourteenth-day Uposatha,” it is permissible to perform it as the fifteenth. If they were seated to perform the fifteenth-day Uposatha, it is not permissible to perform the Uposatha on the first day of the next fortnight, which is a non-Uposatha day; however, it is permissible to perform another formal act of the Sangha. This is called the lapsing by night.

ปุน ภิกฺขู ‘‘กิญฺจิเทว อพฺภานาทิสงฺฆกมฺมํ กริสฺสามา’’ติ นิสินฺนา โหนฺติ, ตตฺเรโก นกฺขตฺตปาฐโก ภิกฺขุ เอวํ วทติ – ‘‘อชฺช นกฺขตฺตํ ทารุณํ, มา อิมํ กมฺมํ กโรถา’’ติ. เต ตสฺส วจเนน ฉนฺทํ วิสฺสชฺเชตฺวา ตตฺเถว นิสินฺนา โหนฺติ. อถญฺโญ อาคนฺตฺวา ‘‘นกฺขตฺตํ ปฏิมาเนนฺตํ อตฺโถ พาลํ อุปจฺจคา’’ติ (ชา. ๑.๑.๔๙) วตฺวา ‘‘กึ นกฺขตฺเตน กโรถา’’ติ วทติ. อิทํ ฉนฺทปาริวาสิยญฺเจว อชฺฌาสยปาริวาสิยญฺจ. เอตสฺมึ ปาริวาสิเย ปุน ฉนฺทปาริสุทฺธึ อนาเนตฺวา กมฺมํ กาตุํ น วฏฺฏติ.

Again, bhikkhus are seated intending, “We will perform some formal act of the Sangha, such as rehabilitation,” and among them one bhikkhu who is an astrologer says, “Today the constellation is harsh; do not perform this formal act.” Because of his words, they abandon their consent and remain seated right there. Then another bhikkhu arrives and, after saying, “Opportunity passes by the fool who waits for the stars” (Jā 1.1.49), he says, “What can you do with a constellation?” This is both the lapsing of consent and the lapsing of intention. In this case of lapsing, it is not permissible to perform the formal act without again bringing forth purity of consent.

วุฏฺฐิตาย ปริสายาติ ฉนฺทํ วิสฺสชฺเชตฺวา กาเยน วา วาจาย วา ฉนฺทวิสฺสชฺชนมตฺเตเนว วา อุฏฺฐิตาย ปริสาย.

`Vuṭṭhitāya parisāyā`ti means: when the assembly has risen, having abandoned consent either by body, or by speech, or merely by the act of abandoning consent.

๑๑๖๙. อนาปตฺติ อวุฏฺฐิตาย ปริสายาติ ฉนฺทํ อวิสฺสชฺเชตฺวา อวุฏฺฐิตาย อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. ติสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, สญฺญาวิโมกฺขํ, สจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1169. `Anāpatti ... avuṭṭhitāya parisāyā`ti means: there is no offense when the assembly has not yet risen and consent has not been abandoned. The rest is self-evident. It arises from three origins: it is an action, is freed by perception, is intentional, is an offense by designation, is a bodily act and a verbal act, has three states of mind, and has three kinds of feeling.

เอกาทสมสิกฺขาปทํ.

The Eleventh Training Rule.

๑๒. ทฺวาทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

12. Explanation of the Twelfth Training Rule

๑๑๗๐. ทฺวาทสเม – อุปสฺสโย น สมฺมตีติ วสโนกาโส นปฺปโหติ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ อนนฺตรสทิสาเนวาติ.

1170. In the twelfth: 'a dwelling is not sanctioned' means the dwelling place is not sufficient. The rest is self-evident. The origins and so forth are the same as those of the immediately preceding training rule.

ทฺวาทสมสิกฺขาปทํ.

The Twelfth Training Rule.

๑๓. เตรสมสิกฺขาปทวณฺณนา

13. Explanation of the Thirteenth Training Rule

๑๑๗๕. เตรสเม [Pg.226] – เอกํ วสฺสํ ทฺเวติ เอกนฺตริเก เอกสฺมึ สํวจฺฉเร ทฺเว วุฏฺฐาเปติ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิปิ วุตฺตสทิสาเนวาติ.

1175. In the thirteenth: 'one year, two' means that in one year, with a year's interval, she raises up two from the probationer status. The rest is self-evident. The origins and so forth are also the same as what has been said.

เตรสมสิกฺขาปทํ.

The Thirteenth Training Rule.

กุมาริภูตวคฺโค อฏฺฐโม.

The Eighth Chapter: The Former Maiden.

๙. ฉตฺตุปาหนวคฺโค

9. The Chapter on Umbrellas and Footwear

๑. ปฐมสิกฺขาปทวณฺณนา

1. Explanation of the First Training Rule

๑๑๘๑. ฉตฺตวคฺคสฺส ปฐมสิกฺขาปเท – สกิมฺปิ ธาเรติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ มคฺคคมเน เอกปโยเคเนว ทิวสมฺปิ ธาเรติ, เอกาว อาปตฺติ. สเจ กทฺทมาทีนิ ปตฺวา อุปาหนา โอมุญฺจิตฺวา ฉตฺตเมว ธาเรนฺตี คจฺฉติ, ทุกฺกฏํ. อถาปิ คจฺฉาทีนิ ทิสฺวา ฉตฺตํ อปนาเมตฺวา อุปาหนารุฬฺหาว คจฺฉติ, ทุกฺกฏเมว. สเจ ฉตฺตมฺปิ อปนาเมตฺวา อุปาหนาปิ โอมุญฺจิตฺวา ปุน ธาเรติ, ปุน ปาจิตฺติยํ. เอวํ ปโยคคณนาย อาปตฺติโย เวทิตพฺพา. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1181. In the first training rule of the Chapter on Umbrellas: 'even if one holds it once, it is a pācittiya offense' means that when going on a journey, with just a single effort, even if one holds it for a whole day, it is only one offense. If, having reached a place with mud and so on, one takes off one's footwear and proceeds holding only the umbrella, it is a dukkaṭa offense. And if, seeing a thicket and so on, one moves the umbrella aside and proceeds wearing footwear, it is still a dukkaṭa offense. If, having moved the umbrella aside and also having taken off the footwear, one holds them again, it is another pācittiya offense. Thus, the offenses should be understood by the count of efforts. The rest is self-evident. It arises in the same way as the rule on goat's wool; it is an action, not a release through perception, unintentional, a transgression of a regulation, a bodily action, from the three kinds of consciousness, and with the three kinds of feeling.

ปฐมสิกฺขาปทํ.

The First Training Rule.

๒. ทุติยสิกฺขาปทวณฺณนา

2. Explanation of the Second Training Rule

๑๑๘๔. ทุติเย – ยาเนน ยายนฺตีติ เอตฺถาปิ โอโรหิตฺวา ปุนปฺปุนํ อภิรุหนฺติยา ปโยคคณนาย อาปตฺติโย เวทิตพฺพา. เสสํ ปฐเม วุตฺตนยเมวาติ.

1184. In the second: in the phrase 'traveling by vehicle', here too, the offenses should be understood by the count of efforts for one who, having dismounted, repeatedly mounts again. The rest is according to the method stated in the first.

ทุติยสิกฺขาปทํ.

The Second Training Rule.

๓. ตติยสิกฺขาปทวณฺณนา

3. Explanation of the Third Training Rule

๑๑๙๐. ตติเย [Pg.227] – วิปฺปกิริยึสูติ มณโย วิปฺปกิณฺณา. อิธาปิ โอมุญฺจิตฺวา ธาเรนฺติยา ปโยคคณนาย อาปตฺติโย. สมุฏฺฐานาทีนิ วุตฺตนยาเนว. เกวลํ อิธ อกุสลจิตฺตํ โหตีติ.

1190. In the third: 'they were scattered' means the jewels were scattered about. Here too, for one who takes them off and wears them again, there are offenses according to the count of efforts. The origins and so forth are as previously stated. Only, here the consciousness is unwholesome.

ตติยสิกฺขาปทํ.

The Third Training Rule.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทวณฺณนา

4. Explanation of the Fourth Training Rule

๑๑๙๔. จตุตฺเถ – สีสูปคาทีสุ ยํ ยํ ธาเรติ, ตสฺส ตสฺส วเสน วตฺถุคณนาย อาปตฺติโย เวทิตพฺพา. เสสํ ตติเย วุตฺตนยเมวาติ.

1194. In the fourth: concerning head ornaments and so on, for whatever one wears, the offenses should be known by the count of objects, according to each one. The rest is according to the method stated for the third.

จตุตฺถสิกฺขาปทํ.

The Fourth Training Rule.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทวณฺณนา

5. Commentary on the Fifth Training Rule.

๑๑๙๙. ปญฺจเม – คนฺธวณฺณเกนาติ คนฺเธน จ วณฺณเกน จ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ ตติยสทิสาเนวาติ.

1199. In the fifth: ‘with perfume and beautifying lotion’ means with perfume and with beautifying lotion. The rest is self-evident. The arising and so forth are just like in the third.

ปญฺจมสิกฺขาปทํ.

The Fifth Training Rule is complete.

๖. ฉฏฺฐสิกฺขาปทวณฺณนา

6. Commentary on the Sixth Training Rule.

๑๒๐๒. ฉฏฺเฐ – สพฺพํ ปญฺจเม วุตฺตสทิสเมวาติ.

1202. In the sixth: everything is just as stated in the fifth.

ฉฏฺฐสิกฺขาปทํ.

The Sixth Training Rule is complete.

๗. สตฺตมสิกฺขาปทวณฺณนา

7. Commentary on the Seventh Training Rule.

๑๒๐๘-๙. สตฺตเม – อุมฺมทฺทาเปติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ หตฺถํ อโมเจตฺวา อุมฺมทฺทเน เอกาว อาปตฺติ, โมเจตฺวา โมเจตฺวา อุมฺมทฺทเน ปโยคคณนาย [Pg.228] อาปตฺติโย. สมฺพาหเนปิ เอเสว นโย. คิลานายาติ อนฺตมโส มคฺคคมนปริสฺสเมนาปิ สาพาธาย. อาปทาสูติ โจรภยาทีหิ สรีรกมฺปนาทีสุ. เสสํ อุตฺตานเมว. สมุฏฺฐานาทีนิ ตติยสทิสาเนวาติ.

1208-9. In the seventh: in the text ‘if she causes to be rubbed, it is an offense of pācittiya,’ here, if she causes rubbing without releasing the hand, there is only one offense. If she causes rubbing by releasing the hand again and again, there are offenses according to the count of efforts. This same method also applies to massaging. ‘For one who is ill’ means for one who is afflicted, even if only by the exhaustion of travelling on a road. ‘In times of danger’ means in situations such as bodily trembling due to fear of thieves and so on. The rest is self-evident. The arising and so forth are just like in the third.

สตฺตมสิกฺขาปทํ.

The Seventh Training Rule is complete.

๘-๙-๑๐. อฏฺฐมนวมทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

8–9–10. Commentary on the Eighth, Ninth, and Tenth Training Rules.

๑๒๑๐. อฏฺฐมาทีสุ ตีสุ สิกฺขมานาย สามเณริยา, คิหินิยาติ อิทเมว นานากรณํ, เสสํ สตฺตเม วุตฺตสทิสเมวาติ.

1210. In the three training rules beginning with the eighth, this alone—‘for a female trainee,’ ‘for a novice nun,’ ‘for a laywoman’—is the point of difference. The rest is just as stated in the seventh.

อฏฺฐมนวมทสมสิกฺขาปทานิ.

The Eighth, Ninth, and Tenth Training Rules are complete.

๑๑. เอกาทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

11. Commentary on the Eleventh Training Rule.

๑๒๑๔. เอกาทสเม – ภิกฺขุสฺส ปุรโตติ อภิมุขเมวาติ อตฺโถ. อิทํ ปน อุปจารํ สนฺธาย กถิตนฺติ เวทิตพฺพํ. เสสํ อุตฺตานเมว. กถินสมุฏฺฐานํ – กายวาจโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1214. In the eleventh: the meaning of the phrase ‘in front of a bhikkhu’ is simply ‘facing him.’ It should be known, however, that this was spoken with reference to the vicinity (of twelve cubits). The rest is self-evident. The origin related to the kaṭhina: it arises from body and speech, and from body, speech, and mind; it is an action and a non-action; it is not a release through perception; it is non-intentional; it is an offense by formulation; it is a bodily action, a verbal action, it has three states of mind, and it has three feelings.

เอกาทสมสิกฺขาปทํ.

The Eleventh Training Rule is complete.

๑๒. ทฺวาทสมสิกฺขาปทวณฺณนา

12. Commentary on the Twelfth Training Rule.

๑๒๑๙-๒๓. ทฺวาทสเม – อโนกาสกตนฺติ อสุกสฺมึ นาม ฐาเน ปุจฺฉามีติ เอวํ อกตโอกาสํ. เตเนวาห – ‘‘อโนกาสกตนฺติ อนาปุจฺฉา’’ติ. อโนทิสฺสาติ อสุกสฺมึ นาม ฐาเน ปุจฺฉามีติ เอวํ อนิยเมตฺวา เกวลํ ‘‘ปุจฺฉิตพฺพํ อตฺถิ, ปุจฺฉามิ อยฺยา’’ติ เอวํ วตฺวา. เสสํ อุตฺตานเมว. ปทโสธมฺมสมุฏฺฐานํ – วาจโต วาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยากิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1219–23. In the twelfth: ‘without having been given an opportunity’ means not having had an opportunity made by saying, “I will ask about such-and-such a point.” For that reason, it was said: “‘without having been given an opportunity’ means ‘without asking permission.’” ‘Without specifying’ means not determining thus, “I will ask about such-and-such a point,” but asking after merely saying, “Venerable ladies, there is something to be asked; I will ask.” The rest is self-evident. The origin related to the Padasodhamma: it arises from speech, and from speech and mind; it is an action and a non-action; it is not a release through perception; it is non-intentional; it is an offense by formulation; it is a verbal action; it has three states of mind; and it has three feelings.

ทฺวาทสมสิกฺขาปทํ.

The Twelfth Training Rule is complete.

๑๓. เตรสมสิกฺขาปทวณฺณนา

13. Commentary on the Thirteenth Training Rule.

๑๒๒๖. เตรสเม [Pg.229] – ปริกฺเขปํ อติกฺกาเมนฺติยาติ เอเกน ปาเทน อติกฺกนฺเต ทุกฺกฏํ, ทุติเยน ปาจิตฺติยํ. อุปจาเรปิ เอเสว นโย.

1226. In the thirteenth rule: ‘For crossing the boundary’ means that when the boundary is crossed with one foot, there is an offense of wrong-doing. When it is crossed with the second foot, there is a pācittiya offense. This same principle applies also in the vicinity.

๑๒๒๗. อจฺฉินฺนจีวริกายาติอาทีสุ สงฺกจฺจิกจีวรเมว จีวรนฺติ เวทิตพฺพํ. อาปทาสูติ มหคฺฆํ โหติ สงฺกจฺจิกํ, ปารุปิตฺวา คจฺฉนฺติยาว อุปทฺทโว อุปฺปชฺชติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ อนาปตฺติ. เสสํ อุตฺตานเมว. เอฬกโลมสมุฏฺฐานํ – กิริยํ, โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1227. In ‘Acchinnacīvarikāya’, and so forth, it should be understood that only the saṅkaccika-robe is meant by ‘robe’. ‘In emergencies’ means: if the saṅkaccika is of great value, or a danger arises for one who is going about wearing it, in such emergencies, there is no offense for entering a village without a saṅkaccika. The rest is self-evident. The origin related to goat's wool: it is an action; it is not a release through perception; it is non-intentional; it is an offense by formulation; it is a bodily action; it has three states of mind; and it has three feelings.

เตรสมสิกฺขาปทํ.

The Thirteenth Training Rule is complete.

ฉตฺตุปาหนวคฺโค นวโม.

The Ninth Chapter on the Umbrella and Footwear.

อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย ฉสฏฺฐิสตํ ปาจิตฺติยา ธมฺมาติ เอตฺถ สพฺพาเนว ภิกฺขุนีนํ ขุทฺทเกสุ ฉนฺนวุติ, ภิกฺขูนํ ทฺเวนวุตีติ อฏฺฐาสีติสตํ สิกฺขาปทานิ, ตโต สกลํ ภิกฺขุนีวคฺคํ, ปรมฺปรโภชนํ, อนติริตฺตโภชนํ, อนติริตฺเตน อภิหฏฺฐุํ ปวารณํ, ปณีตโภชนวิญฺญตฺติ, อเจลกสิกฺขาปทํ, ทุฏฺฐุลฺลปฏิจฺฉาทนํ, อูนวีสติวสฺสุปสมฺปาทนํ, มาตุคาเมน สทฺธึ สํวิธาย อทฺธานคมนํ, ราชนฺเตปุรปฺปเวสนํ, สนฺตํ ภิกฺขุํ อนาปุจฺฉา วิกาเล คามปฺปเวสนํ, นิสีทนํ วสฺสิกสาฏิกนฺติ อิมานิ ทฺวาวีสติ สิกฺขาปทานิ อปเนตฺวา เสสานิ สตญฺจ ฉสฏฺฐิ จ สิกฺขาปทานิ ปาติโมกฺขุทฺเทสมคฺเคน อุทฺทิฏฺฐานิ โหนฺตีติ เวทิตพฺพานิ. เตนาห – ‘‘อุทฺทิฏฺฐา โข อยฺยาโย ฉสฏฺฐิสตํ ปาจิตฺติยา ธมฺมา…เป… เอวเมตํ ธารยามี’’ติ.

Regarding the passage, ‘Venerable ladies, the one hundred and sixty-six pācittiya rules have been recited,’ here it should be understood that all ninety-six minor rules for bhikkhunīs and ninety-two for bhikkhus—thus one hundred and eighty-eight training rules—have been set forth. From these, after removing these twenty-two training rules—the entire Bhikkhunīvagga, successive eating, eating what is not left over, inviting with what is not left over, requesting choice food, the rule concerning a naked ascetic, concealing a serious offense, ordaining one under twenty years of age, undertaking a journey by arrangement with a woman, entering the king's inner quarters, entering a village at the wrong time without asking a resident bhikkhu, the sitting-cloth, and the rains-cloth—the remaining one hundred and sixty-six training rules are recited in the manner of the Pātimokkha recitation. Therefore, it was said: ‘Venerable ladies, the one hundred and sixty-six pācittiya rules have been recited… and so on… Thus do I bear this in mind.’

ตตฺรายํ สงฺเขปโต สมุฏฺฐานวินิจฺฉโย – คิรคฺคสมชฺชํ, จิตฺตาคารสิกฺขาปทํ, สงฺฆาณิ, อิตฺถาลงฺกาโร, คนฺธวณฺณโก, วาสิตกปิญฺญาโก, ภิกฺขุนีอาทีหิ อุมฺมทฺทนปริมทฺทนานีติ อิมานิ ทส สิกฺขาปทานิ อจิตฺตกานิ โลกวชฺชานิ. อยํ ปเนตฺถ อธิปฺปาโย – วินาปิ จิตฺเตน อาปชฺชิตพฺพตฺตา อจิตฺตกานิ, จิตฺเต ปน สติ อกุสเลเนว อาปชฺชิตพฺพตฺตา โลกวชฺชานิ. อวเสสานิ อจิตฺตกานิ, ปณฺณตฺติวชฺชาเนว. โจรีวุฏฺฐาปนํ, คามนฺตรํ, อารามสิกฺขาปทํ คพฺภินิวคฺเค อาทิโต ปฏฺฐาย สตฺต, กุมาริภูตวคฺเค อาทิโต ปฏฺฐาย ปญฺจ, ปุริสสํสฏฺฐํ ปาริวาสิยฉนฺททานํ, อนุวสฺสวุฏฺฐาปนํ, เอกนฺตริกวุฏฺฐาปนนฺติ [Pg.230] อิมานิ เอกูนวีสติ สิกฺขาปทานิ สจิตฺตกานิ ปณฺณตฺติวชฺชานิ, อวเสสานิ สจิตฺตกานิ โลกวชฺชาเนวาติ.

Therein, this is the brief determination of the origins: These ten training rules—the hill-top festival, the picture gallery, the bathing cloth (saṅghāṇi), women's adornments, scented powder, perfumed oil-seed paste, and massage or rubbing by bhikkhunīs and others—are unintentional and worldly offenses. Herein, this is the intended meaning: because they are to be fallen into even without intention, they are unintentional; but when there is intention, because they are to be fallen into only with an unwholesome mind, they are worldly offenses. The remaining are unintentional and only offenses by designation. These nineteen training rules—reinstating a thief-nun, going to another village, the monastery training rule, the seven from the beginning of the chapter on pregnant women, the five from the beginning of the chapter on girls, association with a man, granting consent for a probationer, reinstatement after a year, and reinstatement with an interval—are intentional and offenses by designation. The remaining are intentional and only worldly offenses.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย ภิกฺขุนีวิภงฺเค

In the Samantapāsādikā, the commentary on the Vinaya, in the Bhikkhunīvibhaṅga.

ขุทฺทกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The commentary on the minor rules is concluded.

ปาจิตฺติยกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Pācittiya Section is concluded.

๕. ปาฏิเทสนียกณฺฑํ (ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนา)

5. The Chapter on Offenses to be Acknowledged

ปาฏิเทสนียสิกฺขาปทวณฺณนา

The Commentary on the Training Rules to be Acknowledged

ปาฏิเทสนียา นาม, ขุทฺทกานํ อนนฺตรา;

เย ธมฺมา อฏฺฐ อารุฬฺหา, สงฺเขเปเนว สงฺคหํ;

เตสํ ปวตฺตเต เอสา, สงฺเขเปเนว วณฺณนา.

Immediately after the minor rules are those called the Pāṭidesanīyas. For those eight rules which have been included in the collection only concisely, this commentary proceeds concisely indeed.

๑๒๒๘. ยานิ หิ เอตฺถ ปาฬิยํ สปฺปิเตลาทีนิ นิทฺทิฏฺฐานิ, ตานิเยว วิญฺญาเปตฺวา ภุญฺชนฺติยา ปาฏิเทสนียา. ปาฬิวินิมุตฺตเกสุ ปน สพฺเพสุ ทุกฺกฏํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. อฏฺฐวิธมฺปิ ปเนตํ ปาฏิเทสนียํ จตุสมุฏฺฐานํ – กายโต กายวาจโต กายจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, กิริยํ โนสญฺญาวิโมกฺขํ, อจิตฺตกํ, ปณฺณตฺติวชฺชํ, กายกมฺมํ, วจีกมฺมํ, ติจิตฺตํ, ติเวทนนฺติ.

1228. Indeed, in these rules, whatever items such as ghee, oil, and so forth are specified in the Pāḷi text, for a bhikkhunī who eats them after having requested them, there are Pāṭidesanīya offenses. Furthermore, in regard to all items not mentioned in the Pāḷi text, there is a dukkaṭa offense. The remainder here is self-evident.

ปาฏิเทสนียวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The Commentary on the Pāṭidesanīyas is concluded.

ปาฏิเทสนียกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ.

The Chapter on the Pāṭidesanīyas is concluded.

เสขิยา ปน อุทฺทิฏฺฐา, เย ธมฺมา ปญฺจสตฺตติ;

เตสํ อนนฺตราเยว, สตฺตาธิกรณวฺหยา.

Furthermore, the seventy-five rules called Sekhiya have been set forth. Immediately after them, the seven principles named for the settlement of legal issues have been set forth.

มหาวิภงฺเค โย วุตฺโต, เตสํ อตฺถวินิจฺฉโย;

ภิกฺขุนีนํ วิภงฺเคปิ, ตาทิสํเยว ตํ วิทู.

The determination of their meaning which is stated in the Great Analysis—the wise should know that it is likewise the same in the Bhikkhunī Analysis.

ยสฺมา [Pg.231] ตสฺมา วิสุํ เตสํ, ธมฺมานํ อตฺถวณฺณนา;

น วุตฺตา ตตฺถ ยา วุตฺตา, วุตฺตาเยว หิ สา อิธาติ.

Therefore, a separate explanation of the meaning of these rules is not stated, for what was stated there is indeed stated here.

สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

In the Samantapāsādikā, the Commentary on the Vinaya,

ภิกฺขุนีวิภงฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

The Commentary on the Bhikkhunī Vibhaṅga is concluded.

สพฺพาสวปหํ เอสา, นิฏฺฐิตา วณฺณนา ยถา;

สพฺพาสวปหํ มคฺคํ, ปตฺวา ปสฺสนฺตุ นิพฺพุตินฺติ.

Just as this commentary, which abandons all taints, is concluded, so too may all beings, having attained the path that abandons all taints, see Nibbāna.

อุภโตวิภงฺคฏฺฐกถา นิฏฺฐิตา.

The Commentary on Both Analyses is concluded.