නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

විනයපිටකෙ

律藏

පාචිත්තිය-අට්ඨකථා

波逸提义注

5. පාචිත්තියකණ්ඩං

5. 波逸提篇

1. මුසාවාදවග්ගො

1. 妄语品

1. මුසාවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 妄语学处释义

යෙසං [Pg.1] නවහි වග්ගෙහි, සඞ්ගහො සුප්පතිට්ඨිතො;

ඛුද්දකානං අයං දානි, තෙසං භවති වණ්ණනා.

彼等微小（学处）之汇集由九品善立；如今，此即是彼等之释义。

1. තත්ථ මුසාවාදවග්ගස්ස තාව පඨමසික්ඛාපදෙ හත්ථකොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සක්‍යානං පුත්තොති සක්‍යපුත්තො. බුද්ධකාලෙ කිර සක්‍යකුලතො අසීති පුරිසසහස්සානි පබ්බජිංසු, තෙසං සො අඤ්ඤතරොති. වාදක්ඛිත්තොති ‘‘වාදං කරිස්සාමී’’ති එවං පරිවිතක්කිතෙන වාදෙන පරවාදිසන්තිකං ඛිත්තො පක්ඛිත්තො පහිතො පෙසිතොති අත්ථො. වාදම්හි වා සකෙන චිත්තෙන ඛිත්තො. යත්‍ර යත්‍ර වාදො තත්‍ර තත්‍රෙව සන්දිස්සතීතිපි වාදක්ඛිත්තො. අවජානිත්වා අවජානාතීති අත්තනො වාදෙ කඤ්චි දොසං සල්ලක්ඛෙන්තො ‘‘නායං මම වාදො’’ති අවජානිත්වා පුන කථෙන්තො කථෙන්තො නිද්දොසතං සල්ලක්ඛෙත්වා ‘‘මමෙව අයං වාදො’’ති පටිජානාති. පටිජානිත්වා අවජානාතීති කිස්මිඤ්චිදෙව වචනෙ ආනිසංසං සල්ලක්ඛෙන්තො ‘‘අයං මම වාදො’’ති පටිජානිත්වා පුන කථෙන්තො කථෙන්තො තත්ථ දොසං සල්ලක්ඛෙත්වා [Pg.2] ‘‘නායං මම වාදො’’ති අවජානාති. අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරතීති අඤ්ඤෙන කාරණෙන අඤ්ඤං කාරණං පටිචරති පටිච්ඡාදෙති අජ්ඣොත්ථරති, ‘‘රූපං අනිච්චං ජානිතබ්බතො’’ති වත්වා පුන ‘‘ජාතිධම්මතො’’තිආදීනි වදති. කුරුන්දියං පන ‘‘එතස්ස පටිච්ඡාදනහෙතුං අඤ්ඤං බහුං කථෙතී’’ති වුත්තං. තත්‍රායං අධිප්පායො – යං තං පටිජානනඤ්ච අවජානනඤ්ච, තස්ස පටිච්ඡාදනත්ථං ‘‘කො ආහ, කිං ආහ, කිස්මිං ආහා’’ති එවමාදි බහුං භාසතීති. පුන මහාඅට්ඨකථායං ‘‘අවජානිත්වා පටිජානන්තො පටිජානිත්වා අවජානන්තො එව ච අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරතී’’ති වුත්තං. සම්පජානමුසා භාසතීති ජානන්තො මුසා භාසති. සඞ්කෙතං කත්වා විසංවාදෙතීති පුරෙභත්තාදීසු ‘‘අසුකස්මිං නාම කාලෙ අසුකස්මිං නාම පදෙසෙ වාදො හොතූ’’ති සඞ්කෙතං කත්වා සඞ්කෙතතො පුරෙ වා පච්ඡා වා ගන්ත්වා ‘‘පස්සථ භො, තිත්ථියා න ආගතා පරාජිතා’’ති පක්කමති.

1. 在此，首先于妄语品第一学处中，“手迦”(Hatthaka)是那位长老的名字。释迦族之子，故名“释迦子”(Sakyaputta)。据说佛陀时代，有八万男子从释迦族出家，他是其中之一。“抛入辩论者”(Vādakkhitta)之义为：因思量“我将进行辩论”，而以辩论被投掷、被抛送、被派遣、被送往其他论师之处。或于辩论中，心为其所投。或于任何有辩论之处，他就在彼处出现，故亦称“抛入辩论者”。“否定后承认”是指：察觉自己论点中有某过失，便否定说“此非我论”，之后在反复言说中，又察觉到没有过失，便承认说“此实我论”。“承认后否定”是指：于某句话中察觉到有利益，便承认说“此是我论”，之后在反复言说中，又察觉到其中有过失，便否定说“此非我论”。“以他事遮盖他事”是指以另一原因遮盖、覆盖、笼罩另一原因。例如，说了‘色是无常的，因其是所应知故’之后，又说‘因其有生法故’等。于《古仑谛》(Kurundī)义注则说：‘为遮盖此，而说许多他语。’此中意趣为：为遮盖那承认与否定，而说‘谁说的？说了什么？在何处说的？’等许多话。再者，于《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)说：‘否定后承认者，与承认后否定者，亦是以他事遮盖他事。’“故意说妄语”是指明知而说不实之语。“约定后欺骗”是指：于午前等时，约定说‘在某时、某地进行辩论’，然后比约定时间或早或晚前往，说：‘诸君请看，外道们没来，他们输了’，然后离去。

2. සම්පජානමුසාවාදෙති ජානිත්වා ජානන්තස්ස ච මුසා භණනෙ.

2. 【故意说妄语】者，谓预知将说妄语，及正说时亦自知，而说不实之语故。

3. විසංවාදනපුරෙක්ඛාරස්සාති විසංවාදනචිත්තං පුරතො කත්වා වදන්තස්ස. වාචාති මිච්ඡාවාචාපරියාපන්නවචනසමුට්ඨාපිකා චෙතනා. ගිරාති තාය චෙතනාය සමුට්ඨාපිතසද්දං දස්සෙති. බ්‍යප්පථොති වචනපථො; වාචායෙව හි අඤ්ඤෙසම්පි දිට්ඨානුගතිමාපජ්ජන්තානං පථභූතතො බ්‍යප්පථොති වුච්චති. වචීභෙදොති වචීසඤ්ඤිතාය වාචාය භෙදො; පභෙදගතා වාචා එව එවං වුච්චති. වාචසිකා විඤ්ඤත්තීති වචීවිඤ්ඤත්ති. එවං පඨමපදෙන සුද්ධචෙතනා, මජ්ඣෙ තීහි තංසමුට්ඨාපිතසද්දසහිතා චෙතනා, අන්තෙ එකෙන විඤ්ඤත්තිසහිතා චෙතනා ‘‘කථිතා’’ති වෙදිතබ්බා. අනරියවොහාරාති අනරියානං බාලපුථුජ්ජනානං වොහාරා.

3. 【以欺骗为先】者，谓以欺骗之心为先而说。【言语】者，谓能引生妄语之思。【声音】者，谓显示由彼思所生起之声音。【言语途径】者，即言语之道；以言语实为他人随见而行之途径，故称“言语途径”。【言语之分别】者，即名为“言语”之言语的分别；或已达至分别之言语，亦如是说。【语表】者，即语表。如是当知：初词说纯粹之思，中三词说与彼思所生起之声音俱行之思，后一词说与表俱行之思。【非圣者之言】者，谓非圣者、愚痴凡夫之言。

එවං සම්පජානමුසාවාදං දස්සෙත්වා ඉදානි අන්තෙ වුත්තානං සම්පජානමුසාවාදසඞ්ඛාතානං අනරියවොහාරානං ලක්ඛණං දස්සෙන්තො ‘‘අදිට්ඨං දිට්ඨං මෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ අදිට්ඨං දිට්ඨං මෙති එවං වදතො වචනං තංසමුට්ඨාපිකා වා චෙතනා එකො අනරියවොහාරොති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. අපිචෙත්ථ චක්ඛුවසෙන අග්ගහිතාරම්මණං අදිට්ඨං, සොතවසෙන අග්ගහිතං අසුතං, ඝානාදිවසෙන මුනිත්වා තීහි ඉන්ද්‍රියෙහි එකාබද්ධං විය කත්වා පත්වා අග්ගහිතං අමුතං, අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි සුද්ධෙන [Pg.3] විඤ්ඤාණෙනෙව අග්ගහිතං අවිඤ්ඤාතන්ති වෙදිතබ්බං. පාළියං පන ‘‘අදිට්ඨං නාම න චක්ඛුනා දිට්ඨ’’න්ති එවං ඔළාරිකෙනෙව නයෙන දෙසනා කතාති. දිට්ඨාදීසු ච අත්තනාපි පරෙනපි දිට්ඨං දිට්ඨමෙව. එවං සුතමුතවිඤ්ඤාතානීති අයමෙකො පරියායො. අපරො නයො යං අත්තනා දිට්ඨං දිට්ඨමෙව තං. එස නයො සුතාදීසු. යං පන පරෙන දිට්ඨං, තං අත්තනා සුතට්ඨානෙ තිට්ඨති. එවං මුතාදීනිපි.

如是开示故意说妄语后，今为开示于末后所说、名为“故意说妄语”之非圣者言的相状，而说“我未见而云见”等。于此，“我未见而云见”，如是说者之言，或引发此言之思，即是一种非圣者言——其义当如是了知。再者，当知：眼根所不执取之所缘，是为“未见”；耳根所不执取者，是为“未闻”；鼻等三根所不觉知者，是为“未觉”；除五根外，仅由纯净之识所不执取者，是为“未识”。然而在巴利圣典中，仅是以“未见而云见”等此种粗显的方式而教示。于见等事，无论是自己见或他人见，皆是“见”。闻、觉、识等亦复如是。此为一种解释。另一解释为：自己所见者，彼即是“见”。此理亦通于闻、觉、识等。而他人所见者，于自己则立于“闻”位。觉等亦复如是。

4. ඉදානි තෙසං අනරියවොහාරානං වසෙන ආපත්තිං ආරොපෙත්වා දස්සෙන්තො ‘‘තීහාකාරෙහී’’තිආදිමාහ. තස්සත්ථො ‘‘තීහි ආකාරෙහි පඨමං ඣානං සමාපජ්ජින්ති සම්පජානමුසා භණන්තස්ස ආපත්ති පාරාජිකස්සා’’ති එවමාදිචතුත්ථපාරාජිකපාළිවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. කෙවලඤ්හි තත්ථ ‘‘පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි’’න්ති ඉධ ‘‘අදිට්ඨං දිට්ඨං මෙ’’ති, තත්ථ ච ‘‘ආපත්ති පාරාජිකස්සා’’ති ‘‘ඉධ ආපත්ති පාචිත්තියස්සා’’ති එවං වත්ථුමත්තෙ ආපත්තිමත්තෙ ච විසෙසො, සෙසං එකලක්ඛණමෙවාති.

4. 现在，为依那些非圣言说安立过患而显示，（世尊）说了“以三事”等。其义理当依第四波罗夷(pārājika)学处巴利之释义(vaṇṇanā)中所说之理了知。诚然，仅仅是那里说“已入初禅”，而这里说“我见未见之事”；以及那里说“犯波罗夷”，而这里说“犯波逸提(pācittiya)”，如此仅在事(vatthu)与过患上有所差别，其余则特征无异。

9. තීහාකාරෙහි දිට්ඨෙ වෙමතිකොතිආදීනම්පි අත්ථො ‘‘දිට්ඨස්ස හොති පාරාජිකං ධම්මං අජ්ඣාපජ්ජන්තො දිට්ඨෙ වෙමතිකො’’ති එවමාදිදුට්ඨදොසපාළිවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. පාළිමත්තමෙව හි එත්ථ විසෙසො, අත්ථෙ පන සථෙරවාදෙ කිඤ්චි නානාකරණං නත්ථි.

9. “以三事于所见有疑”等文句的意义，亦当依恶意毁谤(duṭṭhadosa)学处巴利之释义(vaṇṇanā)中所说之理了知。于此仅巴利文句有别，但在上座部的义理上则无任何不同。

11. සහසා භණතීති අවීමංසිත්වා අනුපධාරෙත්වා වා වෙගෙන දිට්ඨම්පි ‘‘අදිට්ඨං මෙ’’ති භණති. අඤ්ඤං භණිස්සාමීති අඤ්ඤං භණතීති මන්දත්තා ජළත්තා පක්ඛලන්තො ‘‘චීවර’’න්ති වත්තබ්බෙ ‘‘චීර’’න්ති ආදිං භණති. යො පන සාමණෙරෙන ‘‘අපි භන්තෙ මය්හං උපජ්ඣායං පස්සිත්ථා’’ති වුත්තො කෙළිං කුරුමානො ‘‘තව උපජ්ඣායො දාරුසකටං යොජෙත්වා ගතො භවිස්සතී’’ති වා සිඞ්ගාලසද්දං සුත්වා ‘‘කස්සායං භන්තෙ සද්දො’’ති වුත්තො ‘‘මාතුයා තෙ යානෙන ගච්ඡන්තියා කද්දමෙ ලග්ගචක්කං උද්ධරන්තානං අයං සද්දො’’ති වා එවං නෙව දවා න රවා අඤ්ඤං භණති, සො ආපත්තිං ආපජ්ජතියෙව. අඤ්ඤා පූරණකථා නාම හොති, එකො ගාමෙ ථොකං තෙලං ලභිත්වා විහාරං ආගතො සාමණෙරං භණති – ‘‘ත්වං අජ්ජ කුහිං ගතො, ගාමො එකතෙලො අහොසී’’ති වා පච්ඡිකාය ඨපිතං පූවඛණ්ඩං ලභිත්වා [Pg.4] ‘‘අජ්ජ ගාමෙ පච්ඡිකාහි පූවෙ චාරෙසු’’න්ති වා, අයං මුසාවාදොව හොති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

11. 所谓“轻率而言”，是指未经审察、不加比较，或急速地将已见之事说为“我未见”。所谓“说另一事”，是指因迟钝、愚钝而言语错乱，当说“衣”(cīvara)时，误说为“树皮衣”(cīra)等。又，若有沙弥问：“尊者，您见到我的戒师了吗？”比丘作戏弄言：“你的戒师套上柴车走了。”或听到豺狼之声，沙弥问：“尊者，这是什么声音？”比丘答：“这是你母亲乘车行进时，车轮陷在泥中，人们将其拔出时的声音。”如此，非戏言，非嗔言，而说其他事，他确实得故妄语罪。另有称为“夸大之言”者，如一比丘在村中得到少许油，回到寺院对沙弥说：“你今天去哪儿了？整个村子都油成一片了！”或得到小篮中所放的饼块后说：“今天村里用小篮分发饼食。”这即是妄语。其余义理是显而易见的。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此学处为三生起：由身与心、语与心、身语与心而生起。其性质为：有作为，依想解脱，有心，是世间罪，是身业，是语业，属不善心，具三受。

මුසාවාදසික්ඛාපදං පඨමං.

妄语学处第一。

2. ඔමසවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 轻蔑语学处释义

12. දුතියසික්ඛාපදෙ ඔමසන්තීති ඔවිජ්ඣන්ති. ඛුංසෙන්තීති අක්කොසන්ති. වම්භෙන්තීති පධංසෙන්ති.

12. 在第二学处中，“轻蔑”意为中伤，“责骂”意为辱骂，“贬损”意为毁辱。

13. භූතපුබ්බන්ති ඉදං වත්ථුං භගවා ඔමසවාදගරහණත්ථං ආහරි. නන්දිවිසාලො නාමාති නන්දීති තස්ස බලීබද්දස්ස නාමං, විසාණානි පනස්ස විසාලානි, තස්මා ‘‘නන්දිවිසාලො’’ති වුච්චති. බොධිසත්තො තෙන සමයෙන නන්දිවිසාලො නාම හොති. බ්‍රාහ්මණො තං යාගුභත්තාදීහි අතිවිය පොසෙසි. අථ සො බ්‍රාහ්මණං අනුකම්පමානො ‘‘ගච්ඡ ත්ව’’න්තිආදිමාහ. තත්ථෙව අට්ඨාසීති අහෙතුකපටිසන්ධිකාලෙපි පරඛුංසනං අමනාපතොයෙව පච්චෙසි, තස්මා බ්‍රාහ්මණස්ස දොසං දස්සෙතුකාමො අට්ඨාසි. සකටසතං අතිබද්ධං පවට්ටෙසීති පටිපාටියා ඨපෙත්වා හෙට්ඨාරුක්ඛෙ දත්වා එකාබද්ධං කත්වා මුග්ගමාසවාලුකාදීහි පුණ්ණං සකටසතං පවට්ටෙන්තො, කිඤ්චාපි පුබ්බෙ පතිට්ඨිතාරප්පදෙසං පුන අරෙ පත්තෙ පවට්ටිතං හොති, බොධිසත්තො පන පුරිමසකටෙන පතිට්ඨිතට්ඨානෙ පච්ඡිමසකටං පතිට්ඨාපෙතුං සකටසතප්පමාණං පදෙසං පවට්ටෙසි. බොධිසත්තානඤ්හි සිථිලකරණං නාම නත්ථි. තෙන චත්තමනො අහූති තෙන බ්‍රාහ්මණස්ස ධනලාභෙන අත්තනො කම්මෙන ච සො නන්දිවිසාලො අත්තමනො අහොසි.

13. “曾有此事”，世尊为谴责恶语而引述此故事。名为欢喜大者：“难陀”是那头公牛的名字，又，其角巨大，是故名为“欢喜大”。当时，菩萨即是名为欢喜大的公牛。婆罗门以粥饭等物，对其善加喂养。其后，彼牛出于对婆罗门之悲悯，而言“汝去”等语。“即于彼处而立”者：即使在无因结生之时，亦知他人之辱骂为不可喜，是故为示婆罗门之过而立。“拉动百辆相连之车”者：菩萨则拉动了百辆车长的距离，以使最后一辆车停在第一辆车原先所在的位置。诚然，诸菩萨无有松懈之事。“彼因此而心喜”者：彼欢喜大，因婆罗门获得财富，亦因自己之功业，心生欢喜。

15. අක්කොසෙනපීති [Pg.5] එත්ථ පන යස්මා පරතො ‘‘ද්වෙ අක්කොසා – හීනො ච අක්කොසො උක්කට්ඨො ච අක්කොසො’’ති විභජිතුකාමො, තස්මා යථා පුබ්බෙ ‘‘හීනෙනපි අක්කොසෙන ඛුංසෙන්තී’’ති වුත්තං; එවං අවත්වා ‘‘අක්කොසෙන’’ ඉච්චෙවමාහ. වෙනජාතීති තච්ඡකජාති; වෙණුකාරජාතීතිපි වදන්ති. නෙසාදජාතීති මිගලුද්දකාදිජාති.

15. 于“亦以辱骂”句中，其次，因欲分别“辱骂有二，即下等之辱骂与上等之辱骂”，是故不如前文结集者所说“亦以下等之辱骂而辱”，而仅言“以辱骂”。“竹工种姓”者，木匠种姓；亦有说为竹匠种姓者。“猎人种姓”者，猎鹿者等种姓。

රථකාරජාතීති චම්මකාරජාති. පුක්කුසජාතීති පුප්ඵඡඩ්ඩකජාති. අවකණ්ණකාදි දාසානං නාමං හොති; තස්මා හීනං. ඔඤ්ඤාතන්ති අවඤ්ඤාතං; ‘‘උඤ්ඤාත’’න්තිපි පඨන්ති. අවඤ්ඤාතන්ති වම්භෙත්වා ඤාතං. හීළිතන්ති ජිගුච්ඡිතං. පරිභූතන්ති කිමෙතෙනාතිති පරිභවකතං. අචිත්තීකතන්ති න ගරුකතං.

“车匠种姓”者，皮革匠种姓。“除秽人种姓”者，弃花人种姓。阿瓦坎那迦（Avakaṇṇaka）等为奴隶之名，故为下等。“受轻贱”者，受轻蔑也；亦有读为“uññāta”者。“受轻蔑”者，受鄙视而知也。“受鄙夷”者，受厌恶也。“受轻侮”者，作“此何用”之想而受轻侮也。“不受尊重”者，不受敬重也。

කොට්ඨකකම්මන්ති තච්ඡකකම්මං. මුද්දාති හත්ථමුද්දාගණනා. ගණනාති අච්ඡිද්දකාදිඅවසෙසගණනා. ලෙඛාති අක්ඛරලෙඛා. මධුමෙහාබාධො වෙදනාය අභාවතො ‘‘උක්කට්ඨො’’ති වුත්තො. පාටිකඞ්ඛාති ඉච්ඡිතබ්බා. යකාරෙන වා භකාරෙන වාති යකාරභකාරෙ යොජෙත්වා යො අක්කොසො. කාටකොටචිකාය වාති ‘‘කාට’’න්ති පුරිසනිමිත්තං, ‘‘කොටචිකා’’ති ඉත්ථිනිමිත්තං; එතෙහි වා යො අක්කොසො, එසො හීනො නාම අක්කොසොති.

“木作”(koṭṭhakakamma)是木匠的工作。“手印”(muddā)是屈指计数法。“计数”(gaṇanā)是“无缺漏”(acchiddaka)等其余的计数法。“书写”(lekhā)是书写文字的技艺。“糖尿病”(madhumehābādha)因无痛受，故被称为“上等”。“应被期盼”(pāṭikaṅkhā)即应被期望。“以y字或bh字”是指，结合y字与bh字而有的辱骂。“以阳具阴户”中，“阳具”(kāṭa)是男性相，“阴户”(koṭacikā)是女性相；或用这些进行的辱骂，此即名为“下等”的辱骂。

16. ඉදානි තෙසං ජාතිආදීනං පභෙදවසෙන ආපත්තිං ආරොපෙත්වා දස්සෙන්තො ‘‘උපසම්පන්නො උපසම්පන්න’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ ඛුංසෙතුකාමො වම්භෙතුකාමො මඞ්කුකත්තුකාමොති අක්කොසිතුකාමො පධංසිතුකාමො ගරහිතුකාමො නිත්තෙජං කත්තුකාමොති අත්ථො. හීනෙන හීනන්ති හීනෙන ජාතිවචනෙන හීනජාතිකං. එතෙන උපායෙන සබ්බපදෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

16. 如今，为了依种姓等的差别来安立罪过而显示，[世尊]说了“已受具戒者对已受具戒者”等。其中，“欲辱骂、欲轻蔑、欲贬低”的意思是：欲辱骂、欲压制、欲呵责、欲令其失去威光。“以卑贱对卑贱”是指，以卑贱的种姓言词说其为卑贱种姓。应以此方法了知一切句义。

එත්ථ ච හීනෙන හීනං වදන්තො කිඤ්චාපි සච්චං වදති, ඔමසිතුකාමතාය පනස්ස වාචාය වාචාය පාචිත්තියං. උක්කට්ඨෙන හීනං වදන්තො ච කිඤ්චාපි අලිකං භණති, ඔමසිතුකාමතාය පන ඉමිනාව සික්ඛාපදෙන පාචිත්තියං ආපජ්ජති, න පුරිමෙන. යොපි ‘‘අතිචණ්ඩාලොසි, අතිබ්‍රාහ්මණොසි, දුට්ඨචණ්ඩාලොසි, දුට්ඨබ්‍රාහ්මණොසී’’තිආදීනි වදති, සොපි ආපත්තියා කාරෙතබ්බො.

在此，以卑贱言词说卑贱者，虽然所言属实，但因有轻蔑之欲，其每一言词皆犯波逸提。以高贵言词说卑贱者，虽然所言不实，但因有轻蔑之欲，仅依此学处犯波逸提，不依前一学处。若有人说“你是极端的旃陀罗、极端的婆罗门、恶旃陀罗、恶婆罗门”等，此人也应被判犯波逸提罪。

26. සන්ති [Pg.6] ඉධෙකච්චෙති වාරෙ පන පරිහරිත්වා වුත්තභාවෙන දුක්කටං. එසෙව නයො යෙ නූන…පෙ… න මයන්ති වාරෙසුපි. අනුපසම්පන්නෙ පන චතූසුපි වාරෙසු දුක්කටමෙව. චොරොසි ගණ්ඨිභෙදකොසීතිආදිවචනෙහි පන උපසම්පන්නෙපි අනුපම්පන්නෙපි සබ්බවාරෙසු දුක්කටමෙව. දවකම්‍යතාය පන උපසම්පන්නෙපි අනුපසම්පන්නෙපි සබ්බවාරෙසු දුබ්භාසිතං. දවකම්‍යතා නාම කෙළිහසාධිප්පායතා. ඉමස්මිඤ්ච සික්ඛාපදෙ ඨපෙත්වා භික්ඛුං භික්ඛුනීආදයො සබ්බසත්තා අනුපසම්පන්නට්ඨානෙ ඨිතාති වෙදිතබ්බා.

26. 又，在“此处有一些”的句式中，因回避而说，故犯恶作。此理亦同于“诚然……非我”等句式。但对未受具戒者，于所有四种句式中，仅犯恶作。若以“你是贼、你是破结者”等言词，则无论对具戒者或未受具戒者，于所有句式中，仅犯恶作。但若出于嬉戏欲，则无论对具戒者或未受具戒者，于所有句式中，皆犯恶说。嬉戏欲，即有嬉笑之意图。于此学处中，应知除了比丘，比丘尼等一切有情，皆立于未受具戒者之位。

35. අත්ථපුරෙක්ඛාරස්සාතිආදීසු පාළියා අත්ථං වණ්ණයන්තො අත්ථපුරෙක්ඛාරො; පාළිං වාචෙන්තො ධම්මපුරෙක්ඛාරො; අනුසිට්ඨියං ඨත්වා ‘‘ඉදානිපි චණ්ඩාලොසි, පාපං මා අකාසි, මා තමො තමපරායණො අහොසී’’තිආදිනා නයෙන කථෙන්තො අනුසාසනීපුරෙක්ඛාරො නාමාති වෙදිතබ්බො. සෙසං උත්තානමෙව.

35. 于“以义为先”等句中：解释圣典之义者，名为以义为先；诵念圣典者，名为以法为先；住于教诫而说“纵汝今为旃陀罗，莫行恶业，莫为趣暗冥者”等语者，当知其名为以教诫为先。余者义自明显。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති. කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති. දුබ්භාසිතාපත්ති පනෙත්ථ වාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනං සුඛා ච මජ්ඣත්තා චාති.

三生起：由身心、语心、身语心而生起。是作业、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。于此，恶说罪由语心生起，是作业、想解脱、有心、不善心、二受，即乐受与舍受。

ඔමසවාදසික්ඛාපදං දුතියං.

毁谤语学处第二竟。

3. පෙසුඤ්ඤසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 离间语学处释义

36. තතියසික්ඛාපදෙ – භණ්ඩනජාතානන්ති සඤ්ජාතභණ්ඩනානං. භණ්ඩනන්ති කලහස්ස පුබ්බභාගො, ‘‘ඉමිනා ච ඉමිනා ච ඉදං කතං; එවං වුත්තෙ එවං වක්ඛාමා’’තිආදිකං සකසකපක්ඛෙ සම්මන්තනං. කලහොති ආපත්තිගාමිකො කායවාචාවීතික්කමො. විවාදොති විග්ගාහිකකථා. තං විවාදං ආපන්නානං විවාදාපන්නානං. පෙසුඤ්ඤන්ති පිසුණවාචං, පියභාවස්ස සුඤ්ඤකරණවාචන්ති වුත්තං හොති.

36. 于第三学处中，“斗诤已生者”，谓已生斗诤之人。“斗诤”，谓争吵之前分，如于各自朋党中商议：“此事为此人与此人所为；若彼如是说，我等当如是言”等。“争吵”，谓能至犯罪之身语违越。“争讼”，谓争胜之言。陷于此争讼者，谓“陷入争讼者”。“离间语”，谓离间之语，亦即令亲爱之情坏灭之语。

37. භික්ඛුපෙසුඤ්ඤෙති [Pg.7] භික්ඛූනං පෙසුඤ්ඤෙ; භික්ඛුතො සුත්වා භික්ඛුනා භික්ඛුස්ස උපසංහටපෙසුඤ්ඤෙති අත්ථො.

37. “比丘离间语”，谓于比丘众中行离间；义谓从一比丘处听闻后，由某比丘向另一比丘转述离间之语。

38. ද්වීහාකාරෙහීති ද්වීහි කාරණෙහි. පියකම්‍යස්ස වාති ‘‘එවං අහං එතස්ස පියො භවිස්සාමී’’ති අත්තනො පියභාවං පත්ථයමානස්ස වා. භෙදාධිප්පායස්ස වාති ‘‘එවමයං එතෙන සද්ධිං භිජ්ජිස්සතී’’ති පරස්ස පරෙන භෙදං ඉච්ඡන්තස්ස වා. ජාතිතොපීතිආදි සබ්බං පුරිමසික්ඛාපදෙ වුත්තනයමෙව. ඉධාපි භික්ඛුනිං ආදිං කත්වා සබ්බෙ අනුපසම්පන්නා නාම.

38. “以二行相”，谓以二种原因。或为得喜爱，谓希求“我若如是，则为此人所喜爱”，而欲己为所爱。或为离间意，谓希求“彼将因此人而与之分裂”，而欲他人与他人分裂。“从生”等一切，皆如前一学处所说之理。于此，亦以比丘尼为首，一切皆名未受具足戒者。

න පියකම්‍යස්ස න භෙදාධිප්පායස්සාති එකං අක්කොසන්තං එකඤ්ච ඛමන්තං දිස්වා ‘‘අහො නිල්ලජ්ජො, ඊදිසම්පි නාම භවන්තං පුන වත්තබ්බං මඤ්ඤිස්සතී’’ති එවං කෙවලං පාපගරහිතාය භණන්තස්ස අනාපත්ති. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

“非为博取喜爱，亦非意图离间”是指，当看见一人辱骂、另一人忍让时，若仅为呵责恶行而说：“唉，真是无耻！他竟认为可以再次对您这样的人说这种话”，则无犯。其余文义显明。此学处具三生起处：从身与心、语与心、以及身语与心生起；是作为，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，三受。

පෙසුඤ්ඤසික්ඛාපදං තතියං.

离间语学处第三。

4. පදසොධම්මසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 逐句教法学处释义

44. චතුත්ථසික්ඛාපදෙ – අප්පතිස්සාති අප්පතිස්සවා. උපාසකාති වුත්තෙ වචනම්පි න සොතුකාමා; අනාදරාති අත්ථො. අප්පතිස්සයා වා අනීචවුත්තිනොති අත්ථො. අසභාගවුත්තිකාති විසභාගජීවිකා, යථා භික්ඛූසු වත්තිතබ්බං; එවං අප්පවත්තවුත්තිනොති අත්ථො.

44. 第四学处中——“不顺从”即是不听从。当被称呼“优婆塞”时，连话都不愿听；其义为不恭敬。或者，是不依止，其义为行为不谦下。“不如法行”指不相称的活命方式，其义为不按对待比丘应有的方式行事。

45. පදසො ධම්මං වාචෙය්‍යාති එකතො පදං පදං ධම්මං වාචෙය්‍ය; කොට්ඨාසං කොට්ඨාසං වාචෙය්‍යාති අත්ථො. යස්මා පන තං කොට්ඨාසනාමකං පදං චතුබ්බිධං හොති, තස්මා තං දස්සෙතුං ‘‘පදං අනුපදං අන්වක්ඛරං අනුබ්‍යඤ්ජන’’න්ති පදභාජනං වුත්තං. තත්ථ පදන්ති එකො ගාථාපාදො අධිප්පෙතො. අනුපදන්ති දුතියපාදො. අන්වක්ඛරන්ති එකෙකමක්ඛරං. අනුබ්‍යඤ්ජනන්ති පුරිමබ්‍යඤ්ජනෙන සදිසං පච්ඡාබ්‍යඤ්ජනං. යං කිඤ්චි වා එකමක්ඛරං අන්වක්ඛරං, අක්ඛරසමූහො අනුබ්‍යඤ්ජනං, අක්ඛරානුබ්‍යඤ්ජනසමූහො පදං. පඨමපදං පදමෙව, දුතියං අනුපදන්ති එවමෙත්ථ නානාකරණං වෙදිතබ්බං.

45. “逐句教法”是指一起逐句地教法；其义为逐部分地教。由于那称为“部分”的“句”有四种，为示其义，故说“句”(pada)、“随句”(anupada)、“随字”(anvakkhara)、“随文”(anubyañjana)之句分解。于此，“句”意指一偈颂句；“随句”指第二句；“随字”指逐一字母；“随文”指后一辅音与前一辅音相似。或者，任何一个字母为“随字”，字母的集合为“随文”，带有语尾变化的字母与随文的集合为“句”。第一句即是“句”，第二句是“随句”，于此应知其差别。

ඉදානි [Pg.8] පදං නාම එකතො පට්ඨපෙත්වා එකතො ඔසාපෙන්තීති ගාථාබන්ධං ධම්මං වාචෙන්තො ‘‘මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා’’ති එකමෙකං පදං සාමණෙරෙන සද්ධිං එකතො ආරභිත්වා එකතොයෙව නිට්ඨාපෙති. එවං වාචෙන්තස්ස පදගණනාය පාචිත්තියා වෙදිතබ්බා. අනුපදං නාම පාටෙක්කං පට්ඨපෙත්වා එකතො ඔසාපෙන්තීති ථෙරෙන ‘‘මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා’’ති වුත්තෙ සාමණෙරො තං පදං අපාපුණිත්වා ‘‘මනොසෙට්ඨා මනොමයා’’ති දුතියපදං එකතො භණති, ඉමෙ පාටෙක්කං පට්ඨපෙත්වා එකතො ඔසාපෙන්ති නාම. එවං වාචෙන්තස්සාපි අනුපදගණනාය පාචිත්තියා. අන්වක්ඛරං නාම රූපං අනිච්චන්ති වුච්චමානො ‘‘රූ’’ති ඔපාතෙතීති ‘‘රූපං අනිච්චන්ති භණ සාමණෙරා’’ති වුච්චමානො රූකාරමත්තමෙව එකතො වත්වා තිට්ඨති. එවං වාචෙන්තස්සාපි අන්වක්ඛරගණනාය පාචිත්තියා. ගාථාබන්ධෙපි ච එස නයො ලබ්භතියෙව. අනුබ්‍යඤ්ජනං නාම රූපං අනිච්චන්ති වුච්චමානො වෙදනා අනිච්චාති සද්දං නිච්ඡාරෙතීති ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං, වෙදනා අනිච්චා’’ති ඉමං සුත්තං වාචයමානො ථෙරෙන ‘‘රූපං අනිච්ච’’න්ති වුච්චමානො සාමණෙරො සීඝපඤ්ඤතාය ‘‘වෙදනා අනිච්චා’’ති ඉමං අනිච්චපදං ථෙරස්ස ‘‘රූපං අනිච්ච’’න්ති එතෙන අනිච්චපදෙන සද්ධිං එකතො භණන්තො වාචං නිච්ඡාරෙති. එවං වාචෙන්තස්සාපි අනුබ්‍යඤ්ජනගණනාය පාචිත්තියා. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – ඉමෙසු පදාදීසු යං යං එකතො භණති තෙන තෙන ආපත්තිං ආපජ්ජතීති.

现在，所谓“句”(padaṃ)，是指在教导偈颂形式的法时，与沙弥一起，同时开始、同时结束地念诵每一句，例如“诸法意先行”(manopubbaṅgamā dhammā)。如此教导者，应知依句数犯波逸提。所谓“随句”(anupadaṃ)，是指各自开始，同时结束。例如，长老说了“诸法意先行”，沙弥没有跟上那一句，而是与长老同时念诵第二句“意为最胜，意所造”(manoseṭṭhā manomayā)。这即是各自开始，同时结束。如此教导者，亦依随句数犯波逸提。所谓“随字”(anvakkharaṃ)，是指当被告知说“色是无常”(rūpaṃ aniccaṃ)时，他只一起发出“rū”的音节。即当被告知“沙弥，说‘色是无常’”时，他只一起说出“rū”这个音节便停止。如此教导者，亦依字数犯波逸提。此法亦适用于偈颂。所谓“随文”(anubyañjanaṃ)，是指当被告知说“色是无常”时，他却发出“受是无常”(vedanā aniccā)的声音。即在教诵“诸比丘，色是无常，受是无常”此经时，当长老说“色是无常”时，沙弥因智慧敏捷，便将“受是无常”此句中的“无常”一词，与长老所说“色是无常”中的“无常”一词同时念出。如此教导者，亦依随文数犯波逸提。于此，概要为：在这些句等之中，共同念诵了哪个部分，即因那个部分而犯戒。

බුද්ධභාසිතොති සකලං විනයපිටකං අභිධම්මපිටකං ධම්මපදං චරියාපිටකං උදානං ඉතිවුත්තකං ජාතකං සුත්තනිපාතො විමානවත්ථු පෙතවත්ථු බ්‍රහ්මජාලාදීනි ච සුත්තානි. සාවකභාසිතොති චතුපරිසපරියාපන්නෙහි සාවකෙහි භාසිතො අනඞ්ගණසම්මාදිට්ඨිඅනුමානසුත්තචුළවෙදල්ලමහාවෙදල්ලාදිකො. ඉසිභාසිතොති බාහිරපරිබ්බාජකෙහි භාසිතො සකලො පරිබ්බාජකවග්ගො, බාවරියස්ස අන්තෙවාසිකානං සොළසන්නං බ්‍රාහ්මණානං පුච්ඡාති එවමාදි. දෙවතාභාසිතොති දෙවතාහි භාසිතො; සො දෙවතාසංයුත්තදෙවපුත්තසංයුත්තමාරසංයුත්තබ්‍රහ්මසංයුත්තසක්කසංයුත්තාදිවසෙන වෙදිතබ්බො.

佛语是指全部的律藏、阿毗达摩藏、《法句经》、《所行藏》、《自说》、《如是语》、《本生》、《经集》、《天宫事》、《饿鬼事》以及《梵网经》等诸经。声闻语是指为四众所摄的声闻所说，如《无秽经》、《正见经》、《推量经》、《小毗陀罗经》、《大毗陀罗经》等。仙人语是指外道游行者所说，即全部的〈游行者品〉，以及跋瓦睿的十六位婆罗门弟子的提问等。天语是指诸天所说；此由天相应、天子相应、魔相应、梵相应、帝释相应等而可知。

අත්ථූපසඤ්හිතොති අට්ඨකථානිස්සිතො. ධම්මූපසඤ්හිතොති පාළිනිස්සිතො; උභයෙනාපි විවට්ටූපනිස්සිතමෙව වදති. කිඤ්චාපි විවට්ටූපනිස්සිතං වදති, තිස්සො සඞ්ගීතියො ආරුළ්හධම්මංයෙව පන පදසො වාචෙන්තස්ස ආපත්ති[Pg.9]. විවට්ටූපනිස්සිතෙපි නානාභාසාවසෙන ගාථාසිලොකබන්ධාදීහි අභිසඞ්ඛතෙ අනාපත්ති. තිස්සො සඞ්ගීතියො අනාරුළ්හෙපි කුලුම්බසුත්තං රාජොවාදසුත්තං තික්ඛින්ද්‍රියං චතුපරිවට්ටං නන්දොපනන්දන්ති ඊදිසෙ ආපත්තියෙව. අපලාලදමනම්පි වුත්තං, මහාපච්චරියම්පන පටිසිද්ධං. මෙණ්ඩකමිලින්දපඤ්හෙසු ථෙරස්ස සකපටිභානෙ අනාපත්ති, යං රඤ්ඤො සඤ්ඤාපනත්ථං ආහරිත්වා වුත්තං, තත්ථ ආපත්ති. වණ්ණපිටකඅඞ්ගුලිමාලපිටකරට්ඨපාලගඅජතආළවකගජ්ජිතගුළ්හමග්ගගුළ්හවෙස්සන්තරගුළ්හවිනයවෙදල්ලපිටකානි පන අබුද්ධවචනානියෙවාති වුත්තං. සීලූපදෙසො නාම ධම්මසෙනාපතිනා වුත්තොති වදන්ති, තස්මිං ආපත්තියෙව. අඤ්ඤානිපි මග්ගකථාආරම්මණකථාබුද්ධිකදණ්ඩක ඤාණවත්ථුඅසුභකථාදීනි අත්ථි, තෙසු සත්තතිංස බොධිපක්ඛියධම්මා විභත්තා, ධුතඞ්ගපඤ්හෙ පටිපදා විභත්තා; තස්මා තෙසු ආපත්තීති වුත්තං. මහාපච්චරියාදීසු පන සඞ්ගීතිං අනාරුළ්හෙසු රාජොවාදතික්ඛින්ද්‍රියචතුපරිවට්ටනන්දොපනන්දකුලුම්බසුත්තෙසුයෙව ආපත්තීති වත්වා අවසෙසෙසු යං බුද්ධවචනතො ආහරිත්වා වුත්තං, තදෙව ආපත්තිවත්ථු හොති, න ඉතරන්ති අයමත්ථො පරිග්ගහිතො.

“与义相应”，是依于义注(aṭṭhakathā)；“与法相应”，是依于巴利圣典；两者都说是依于导向还灭(vivaṭṭa)。虽然说是依于导向还灭，但若逐句教导已入三次结集之法，则有犯。即使是依于导向还灭，若以各种语言创作偈颂、韵文等，则无犯。即使未入三次结集，如《鸠兰婆经》(Kulumbasutta)、《谏王经》(Rājovādasutta)、《利根经》(Tikkhindriyasutta)、《四轮经》(Catuparivaṭṭasutta)、《难陀优波难陀经》(Nandopanandasutta)等，教导此等则有犯。《调伏阿波罗龙王记》(Apalāladamana)亦说（教导则）有犯，但在《大筏注》(Mahāpaccarī)中则遮止。于《文荼迦问》(Meṇḍakapañha)与《弥兰陀王问》(Milindapañha)中，长老依己之辩才所说，无犯；但为令国王理解而引述（圣典与义注）而说者，则有犯。至于《赞叹藏》(Vaṇṇapiṭaka)、《央掘魔罗藏》(Aṅgulimālapiṭaka)、《护国偈》(Raṭṭhapālagajjita)、《阿拉威偈》(Āḷavakagajjita)、《隐道》(Guḷhamagga)、《隐韦桑达拉》(Guḷhavessantara)、《隐毗奈耶》(Guḷhavinaya)、《毗陀罗藏》(Vedallapiṭaka)等，则被称为非佛语。据说《戒教》(Sīlūpadesa)是由法将舍利弗所说，教导它亦有犯。亦有其他如《道论》(Maggakathā)、《所缘论》(Ārammaṇakathā)、《慧杖论》(Buddhika-daṇḍaka)、《智事论》(Ñāṇavatthu)、《不净论》(Asubhakathā)等，其中分辨了三十七菩提分法，在《头陀支问》(Dhutaṅgapañha)中分辨了行道，因此说教导它们亦有犯。但在《大筏注》等中说，于未入结集者中，仅于《谏王经》、《利根经》、《四轮经》、《难陀优波难陀经》、《鸠兰婆经》有犯。至于其余，凡从佛语引述而说者，彼才是犯事，而非其他。此义已被确定。

48. එකතො උද්දිසාපෙන්තොති අනුපසම්පන්නෙන සද්ධිං එකතො උද්දෙසං ගණ්හන්තොපි එකතො වදති අනාපත්තීති අත්ථො.

48. “一同教诵”(ekato uddisāpento)之义为：与未受具足戒者一同学习教诵，一同诵读，亦无犯。

තත්‍රායං විනිච්ඡයො – උපසම්පන්නො ච අනුපසම්පන්නො ච නිසීදිත්වා උද්දිසාපෙන්ති. ආචරියො නිසින්නානං භණාමීති තෙහි සද්ධිං එකතො වදති, ආචරියස්ස ආපත්ති. අනුපසම්පන්නෙන සද්ධිං ගණ්හන්තස්ස අනාපත්ති. ද්වෙපි ඨිතා ගණ්හන්ති, එසෙව නයො. දහරභික්ඛු නිසින්නො, සාමණෙරො ඨිතො, නිසින්නස්ස භණාමීති භණතො අනාපත්ති. සචෙ දහරො තිට්ඨති, ඉතරො නිසීදති, ඨිතස්ස භණාමීති භණතොපි අනාපත්ති. සචෙ බහූනං භික්ඛූනං අන්තරෙ එකො සාමණෙරො නිසින්නො හොති, තස්මිං නිසින්නෙ පදසො ධම්මං වාචෙන්තස්ස ආචරියස්ස අචිත්තකාපත්ති. සචෙ සාමණෙරො උපචාරං මුඤ්චිත්වා ඨිතො වා නිසින්නො වා හොති, යෙසං වාචෙති, තෙසු අපරියාපන්නත්තා එකෙන දිසාභාගෙන පලායනකගන්ථං නාම ගණ්හාතීති සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තස්මා අනාපත්ති. එකතො සජ්ඣායං කරොන්තොපි අනුපසම්පන්නෙන සද්ධිං උපසම්පන්නො එකතො සජ්ඣායං කරොන්තො [Pg.10] තෙන සද්ධිංයෙව භණති, අනාපත්ති. අනුපසම්පන්නස්ස සන්තිකෙ උද්දෙසං ගණ්හන්තස්සපි තෙන සද්ධිං එකතො භණන්තස්ස අනාපත්ති. අයම්පි හි එකතො සජ්ඣායං කරොතිච්චෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති.

于此，决断如下：比丘与未受具足戒者坐着请求教诵。若教师想着“我为坐者诵”而与他们一同诵读，教师便有犯。与未受具足戒者一同学习的比丘，无犯。二者皆站着学习，准则亦同。若年少比丘坐着，沙弥站着，诵者想着“我为坐着的比丘诵”而诵，无犯。若年少比丘站着，另一位沙弥坐着，诵者想着“我为站着的比丘诵”而诵，亦无犯。若在众多比丘中有一位沙弥坐着，当该沙弥坐着时，教师逐句教诵法，则得无心犯。若沙弥离开近处，或站或坐，因其不被包含在所教诵的对象之内，这被算作是从一旁学习所谓的“逃遁之文”（palāyanakagantha），因此无犯。一同诵习（sajjhāya）时，比丘与未受具足戒者一同诵习，若比丘只是与他一同诵读，无犯。比丘在未受具足戒者处接受教诵时，与他一同诵读，亦无犯。因为此亦算作一同诵习。

යෙභුය්‍යෙන පගුණං ගන්ථං භණන්තං ඔපාතෙතීති සචෙ එකගාථාය එකො පාදො න ආගච්ඡති, සෙසං ආගච්ඡති, අයං යෙභුය්‍යෙන පගුණගන්ථො නාම. එතෙන නයෙන සුත්තෙපි වෙදිතබ්බො. තං ඔපාතෙන්තස්ස එවං භණාහීති එකතොපි භණන්තස්ස අනාපත්ති. ඔසාරෙන්තං ඔපාතෙතීති සුත්තං උච්චාරෙන්තං පරිසමජ්ඣෙ පරිසඞ්කමානං එවං වදෙහීති තෙන සද්ධිං එකතොපි වදන්තස්ස අනාපත්ති. යං පන මහාපච්චරියාදීසු ‘‘මයා සද්ධිං මා වදා’’ති වුත්තො යදි වදති, ‘‘අනාපත්තී’’ති වුත්තං, තං මහාඅට්ඨකථායං නත්ථි, නත්ථිභාවොයෙව චස්ස යුත්තො. කස්මා? කිරියසමුට්ඨානත්තා. ඉතරථා හි කිරියාකිරියං භවෙය්‍ය. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

所谓“提示大体上已通晓文句者”：若于一首偈颂，有一句想不起来，其余皆能记起，此即名为“大体上已通晓的文句”。于经文亦应如是了知。提示此人说“你应如是诵”，即使与他一同诵读，亦无犯。所谓“提示呈献者”：对于在僧团中犹豫怯懦、念诵经文者，提示他说“你应如是说”，即使与他一同说，亦无犯。然而，在《大筏注》(Mahāpaccarī)等中说：若有人被告知“勿与我同说”，而他仍然说了，则“无犯”。此事不见于《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)，且其不存在是合理的。何故？因其由作而生起。否则，即成作非作。其余文义皆浅显易知。

පදසොධම්මසමුට්ඨානං – වාචතො ච වාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此逐句法学处，由语及语心而生起，是作、非想解脱、无心、制罪、语业，通于三心、三受。

පදසොධම්මසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

逐句法学处第四。

5. සහසෙය්‍යසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 共卧学处释义

49. පඤ්චමසික්ඛාපදෙ – මුට්ඨස්සතී අසම්පජානාති පුබ්බභාගෙ සතිසම්පජඤ්ඤස්ස අකරණවසෙනෙතං වුත්තං, භවඞ්ගොතිණ්ණකාලෙ පන කුතො සතිසම්පජඤ්ඤන්ති! විකූජමානාති විප්පලපමානා. කාකච්ඡමානාති නාසාය කාකසද්දං විය නිරත්ථකසද්දං මුඤ්චමානා. උපාසකාති පඨමතරං උට්ඨිතඋපාසකා.

49. 第五学处中，“忘失念、不正知”：此是就（睡眠）前期未行正念正知而言。然于已入有分之时，何来正念正知？“呻吟”即胡言乱语。“作鸦鸣声”即从鼻孔发出如鸦鸣般无意义之声。“优婆塞”即先起身的优婆塞。

50. එතදවොචුන්ති ‘‘භගවතා ආවුසො රාහුල සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්ත’’න්ති භික්ඛූ සික්ඛාපදගාරවෙනෙව එතං අවොචුං. පකතියා පන තෙ භගවති ච ගාරවෙන ආයස්මතො ච රාහුලස්ස සික්ඛාකාමතාය තස්ස ආයස්මතො වසනට්ඨානං ආගතස්ස චූළමඤ්චකං වා අපස්සෙනං වා යං අත්ථි තං පඤ්ඤපෙත්වා චීවරං වා උත්තරාසඞ්ගං වා උස්සීසකරණත්ථාය දෙන්ති[Pg.11]. තත්‍රිදං තස්සායස්මතො සික්ඛාකාමතාය – භික්ඛූ කිර තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං දිස්වා මුට්ඨිසම්මුඤ්ජනිඤ්ච කචවරඡඩ්ඩනකඤ්ච බහි ඛිපන්ති. අථඤ්ඤෙහි ‘‘ආවුසො කෙනිදං පාතිත’’න්ති වුත්තෙ අඤ්ඤෙ එවං වදන්ති – ‘‘භන්තෙ, රාහුලො ඉමස්මිං පදෙසෙ සඤ්චරි, තෙන නු ඛො පාතිත’’න්ති. සො පනායස්මා ‘‘න මය්හං භන්තෙ ඉදං කම්ම’’න්ති එකදිවසම්පි අවත්වා තං පටිසාමෙත්වා භික්ඛූ ඛමාපෙත්වා ගච්ඡති. වච්චකුටියා සෙය්‍යං කප්පෙසීති තංයෙව සික්ඛාකාමතං අනුබ්‍රූහන්තො ධම්මසෙනාපතිමහාමොග්ගල්ලානආනන්දත්ථෙරාදීනං සන්තිකං අගන්ත්වා භගවතො වළඤ්ජනකවච්චකුටියං සෙය්‍යං කප්පෙසි. සා කිර කුටි කවාටබද්ධා ගන්ධපරිභණ්ඩකතා සමොසරිතපුප්ඵදාමා චෙතියට්ඨානමිව තිට්ඨති, අපරිභොගා අඤ්ඤෙසං.

50. 所谓“他们如此说”，是说比丘们仅仅是出于对学处的敬重，才说了“贤友罗睺罗，此学处乃世尊所制订”这句话。实际上，他们出于对世尊的敬重，以及对具寿罗睺罗乐于修学之心，当那位具寿者来到他们的住处时，会为他铺设小床或靠背板等所有可用的卧具，并给予大衣或上衣来作枕头。此处是那位具寿者乐于修学的例证：据说，比丘们远远看见他走来时，便会将手握的扫帚和垃圾筐丢在外面。当其他比丘问：“贤友，这是谁丢的？”另一些人便会说：“尊者，罗睺罗曾在此处走动，想必是他丢的吧。”而那位具寿者，连一天也未曾说过“尊者，这不是我做的”，而是将它们收拾好，向比丘们请求原谅后才离开。所谓“在厕所里铺设卧具”，是说他为了增长这乐于修学之心，未去法将舍利弗、大目犍连、阿难长老等人的住处，而是在世尊所使用的厕所里铺设卧具。据说那间孤邸装有门扇，以香料熏过，悬挂着垂下的花鬘，宛如圣塔，他人不得使用。

51. උත්තරිදිරත්තතිරත්තන්ති භගවා සාමණෙරානං සඞ්ගහකරණත්ථාය තිරත්තං පරිහාරං අදාසි. න හි යුත්තං කුලදාරකෙ පබ්බාජෙත්වා නානුග්ගහෙතුන්ති. සහසෙය්‍යන්ති එකතො සෙය්‍යං. සෙය්‍යාති කායප්පසාරණසඞ්ඛාතං සයනම්පි වුච්චති, යස්මිං සෙනාසනෙ සයන්ති, තම්පි. තත්ථ සෙනාසනං තාව දස්සෙතුං ‘‘සෙය්‍යා නාම සබ්බච්ඡන්නා’’තිආදි වුත්තං. කායප්පසාරණං දස්සෙතුං අනුපසම්පන්නෙ නිපන්නෙ භික්ඛු නිපජ්ජතී’’තිආදි වුත්තං. තස්මා අයමෙත්ථ අත්ථො – ‘‘සෙනාසනසඞ්ඛාතං සෙය්‍යං පවිසිත්වා කායප්පසාරණසඞ්ඛාතං සෙය්‍යං කප්පෙය්‍ය විදහෙය්‍ය සම්පාදෙය්‍යා’’ති. සබ්බච්ඡන්නාතිආදිනා පන තස්සා සෙනාසනසඞ්ඛාතාය සෙය්‍යාය ලක්ඛණං වුත්තං. තස්මා යං සෙනාසනං උපරි පඤ්චහි ඡදනෙහි අඤ්ඤෙන වා කෙනචි සබ්බමෙව පටිච්ඡන්නං, අයං සබ්බච්ඡන්නා නාම සෙය්‍යා. අට්ඨකථාසු පන පාකටවොහාරං ගහෙත්වා වාචුග්ගතවසෙන ‘‘සබ්බච්ඡන්නා නාම පඤ්චහි ඡදනෙහි ඡන්නා’’ති වුත්තං. කිඤ්චාපි වුත්තං? අථ ඛො දුස්සකුටියං වසන්තස්සාපි න සක්කා අනාපත්ති කාතුං, තස්මා යං කිඤ්චි පටිච්ඡාදනසමත්ථං ඉධ ඡදනඤ්ච පරිච්ඡන්නඤ්ච වෙදිතබ්බං. පඤ්චවිධච්ඡදනෙයෙව හි ගය්හමානෙ පදරච්ඡන්නෙපි සහසෙය්‍යා න භවෙය්‍ය. යං පන සෙනාසනං භූමිතො පට්ඨාය යාව ඡදනං ආහච්ච පාකාරෙන වා අඤ්ඤෙන වා කෙනචි අන්තමසො වත්ථෙනාපි පරික්ඛිත්තං, අයං සබ්බපරිච්ඡන්නා නාම සෙය්‍යා. ඡදනං අනාහච්ච සබ්බන්තිමෙන පරියායෙන දියඩ්ඪහත්ථුබ්බෙධෙන පාකාරාදිනා පරික්ඛිත්තාපි සබ්බපරිච්ඡන්නායෙවාති කුරුන්දට්ඨකථායං වුත්තං. යස්සා පන උපරි බහුතරං ඨානං ඡන්නං, අප්පං අච්ඡන්නං, සමන්තතො [Pg.12] වා බහුතරං පරික්ඛිත්තං, අප්පං අපරික්ඛිත්තං, අයං යෙභුය්‍යෙන ඡන්නා යෙභුය්‍යෙන පරිච්ඡන්නා නාම. ඉමිනා හි ලක්ඛණෙන සමන්නාගතො සචෙපි සත්තභූමකො පාසාදො එකූපචාරො හොති, සතගබ්භං වා චතුස්සාලං වා, එකසෙය්‍යාඉච්චෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘චතුත්ථෙ දිවසෙ අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ අනුපසම්පන්නෙ නිපන්නෙ භික්ඛු නිපජ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්සා’’තිආදි.

51. 世尊为了摄受沙弥，给予了三夜的宽免期，因为让良家子弟出家后不加照顾是不适宜的。“共卧”(sahaseyyā)是指在同一处躺卧。“卧”(seyyā)一词，既指伸展身体的躺卧动作，也指卧息的住处(senāsana)。在此，为说明住处，世尊说：“所谓卧，是完全遮蔽的”等；为说明躺卧的动作，世尊说：“未受具足戒者躺卧时，比丘也躺卧”等。因此，此处的含义是：进入作为住处的“卧”之后，进行作为躺卧动作的“卧”。通过“完全遮蔽”等语，说明了作为住处的“卧”的特征。因此，任何从上方被五种顶盖或其他任何东西完全覆盖的住处，这称为“完全遮蔽的卧”(sabbacchannā seyyā)。但在诸义注中，采用通俗说法，口传为：“所谓‘完全遮蔽’，是指被五种顶盖所覆盖”。虽如是说，但即使住在布孤邸(dussakuṭi)中，也不能判为无犯，因此，此处应知，任何能够覆盖之物，皆可视为遮蔽物(chadana)与围蔽物(paricchanna)。因为如果只取五种顶盖，那么即使在木板屋顶下共卧也不会构成共卧。凡是从地面一直连接到屋顶，被墙壁或其他任何东西，乃至仅用布幔围绕的住处，这称为“完全围绕的卧”(sabbaparicchannā seyyā)。据《古仑谛义注》(Kurundaṭṭhakathā)所说，即使（围墙）未连接到屋顶，只要在最外围以一肘半高的墙壁等围绕，也算是“完全围绕的卧”。凡是上方大部分被覆盖、小部分未覆盖，或四周大部分被围绕、小部分未围绕的，这称为“大部分遮蔽”(yebhuyyena channā)、“大部分围绕”(yebhuyyena paricchannā)。具备此特征者，即使是同一庭院(ekūpacāra)的七层楼阁，或有百间房的四合院(catussāla)，也只算作一个“卧”(ekaseyyā)。针对此，世尊说：“第四天日落后，若未受具足戒者已卧，比丘亦卧，犯波逸提罪”等。

තත්ථ ච නිපජ්ජනමත්තෙනෙව පාචිත්තියං. සචෙ පන සම්බහුලා සාමණෙරා, එකො භික්ඛු, සාමණෙරගණනාය පාචිත්තියා. තෙ චෙ උට්ඨායුට්ඨාය නිපජ්ජන්ති, තෙසං පයොගෙ පයොගෙ භික්ඛුස්ස ආපත්ති. භික්ඛුස්ස උට්ඨායුට්ඨාය නිපජ්ජනෙ පන භික්ඛුස්සෙව පයොගෙන භික්ඛුස්ස ආපත්ති. සචෙ පන සම්බහුලා භික්ඛූ එකො සාමණෙරො සබ්බෙසං ආපත්තිං කරොති, තස්ස උට්ඨායුට්ඨාය නිපජ්ජනෙනපි භික්ඛූනං ආපත්තියෙව. උභයෙසං සම්බහුලභාවෙපි එසෙව නයො.

于此，仅以躺卧即成波逸提。若有多位沙弥与一位比丘，则依沙弥人数而犯波逸提。若彼等起身复卧，则于其每次行为中，比丘皆犯。若是比丘起身复卧，则因比丘自身的行为而犯。若有多位比丘与一位沙弥，则（沙弥）能令所有比丘皆犯；该沙弥起身复卧，比丘们亦同样犯。若双方人数皆多，亦同此理。

අපිචෙත්ථ එකාවාසාදිකම්පි චතුක්කං වෙදිතබ්බං. යො හි එකස්මිං ආවාසෙ එකෙනෙව අනුපසම්පන්නෙන සද්ධිං තිරත්තං සහසෙය්‍යං කප්පෙති, තස්ස චතුත්ථදිවසතො පට්ඨාය දෙවසිකා ආපත්ති. යොපි එකස්මිංයෙව ආවාසෙ නානාඅනුපසම්පන්නෙහි සද්ධිං තිරත්තං සහසෙය්‍යං කප්පෙති, තස්සපි. යොපි නානාආවාසෙසු එකෙනෙව අනුපසම්පන්නෙන සද්ධිං තිරත්තං සහසෙය්‍යං කප්පෙති, තස්සපි. යොපි නානාආවාසෙසු නානාඅනුපසම්පන්නෙහි සද්ධිං යොජනසතම්පි ගන්ත්වා සහසෙය්‍යං කප්පෙති, තස්සපි චතුත්ථදිවසතො පට්ඨාය දෙවසිකා ආපත්ති.

此外，于此亦应知晓关于同一住处等的四种情况。若有比丘于一住处中，与一位未受具足戒者共宿三夜，则从第四天起，每日皆犯。若于同一住处中，与多位未受具足戒者共宿三夜，亦然。若于不同住处中，与一位未受具足戒者共宿三夜，亦然。若于不同住处中，与多位未受具足戒者共宿，乃至行至百由旬后共宿，亦从第四天起，每日皆犯。

අයඤ්ච සහසෙය්‍යාපත්ති නාම ‘‘භික්ඛුං ඨපෙත්වා අවසෙසො අනුපසම්පන්නො නාමා’’ති වචනතො තිරච්ඡානගතෙනපි සද්ධිං හොති, තත්‍ර තිරච්ඡානගතස්ස පරිච්ඡෙදො මෙථුනධම්මාපත්තියා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. තස්මා සචෙපි ගොධාබිළාලමඞ්ගුසාදීසු කොචි පවිසිත්වා භික්ඛුනො වසනසෙනාසනෙ එකූපචාරට්ඨානෙ සයති, සහසෙය්‍යාව හොති.

此共宿罪，依“除比丘外，其余皆为未受具足戒者”之说，亦可与畜生共宿而犯。于此，畜生之界定，应依淫欲法（methunadhamma）罪中所说之方式来理解。因此，即使是蜥蜴、猫、猫鼬等进入比丘的住处与卧坐处，于同一近处睡卧，亦构成共宿。

යදි පන ථම්භානං උපරි කතපාසාදස්ස උපරිමතලෙන සද්ධිං අසම්බද්ධභිත්තිකස්ස භිත්තියා උපරි ඨිතසුසිරතුලාසීසස්ස සුසිරෙන පවිසිත්වා තුලාය අබ්භන්තරෙ සයිත්වා තෙනෙව සුසිරෙන නික්ඛමිත්වා ගච්ඡති, හෙට්ඨාපාසාදෙ [Pg.13] සයිතභික්ඛුස්ස අනාපත්ති. සචෙ ඡදනෙ ඡිද්දං හොති, තෙන පවිසිත්වා අන්තොඡදනෙ වසිත්වා තෙනෙව පක්කමති, නානූපචාරෙ උපරිමතලෙ ඡදනබ්භන්තරෙ සයිතස්ස ආපත්ති, හෙට්ඨිමතලෙ සයිතස්ස අනාපත්ති. සචෙ අන්තොපාසාදෙනෙව ආරොහිත්වා සබ්බතලානි පරිභුඤ්ජන්ති, එකූපචාරානි හොන්ති, තෙසු යත්ථ කත්ථචි සයිතස්ස ආපත්ති.

再者，若楼阁建于柱上，其墙壁与上层楼面不相连，（动物）从位于墙顶的空心梁头的孔洞进入，卧于梁内，再从同一孔洞离去，则于楼下卧息的比丘无犯。若屋顶有洞，（动物）从洞进入，住于屋顶夹层内，再从原处离开，（此夹层与楼下）为不同近住区，则于上层楼面或屋顶夹层中卧息者有犯，于下层楼面卧息者无犯。若能从楼阁内部登上并使用所有楼层，则它们属于同一近住区，于其中任何地方卧息皆有犯。

සභාසඞ්ඛෙපෙන කතෙ අඩ්ඪකුට්ටකසෙනාසනෙ සයිතස්ස වාළසඞ්ඝාටාදීසු කපොතාදයො පවිසිත්වා සයන්ති, ආපත්තියෙව. පරික්ඛෙපස්ස බහිගතෙ නිබ්බකොසබ්භන්තරෙ සයන්ති, අනාපත්ති. පරිමණ්ඩලං වා චතුරස්සං වා එකච්ඡදනාය ගබ්භමාලාය සතගබ්භං චෙපි සෙනාසනං හොති, තත්‍ර චෙ එකෙන සාධාරණද්වාරෙන පවිසිත්වා විසුං පාකාරෙන අපරිච්ඡින්නගබ්භූපචාරෙ සබ්බගබ්භෙ පවිසන්ති, එකගබ්භෙපි අනුපසම්පන්නෙ නිපන්නෙ සබ්බගබ්භෙසු නිපන්නානං ආපත්ති. සචෙ සපමුඛා ගබ්භා හොන්ති, පමුඛස්ස උපරි අච්ඡන්නං උච්චවත්ථුකං චෙපි හොති, පමුඛෙ සයිතො ගබ්භෙ සයිතානං ආපත්තිං න කරොති. සචෙ පන ගබ්භච්ඡදනෙනෙව සද්ධිං සම්බද්ධච්ඡදනං හොති, තත්‍ර සයිතො සබ්බෙසං ආපත්තිං කරොති. කස්මා? සබ්බච්ඡන්නත්තා සබ්බපරිච්ඡන්නත්තා ච, ගබ්භපරික්ඛෙපොයෙව හිස්ස පරික්ඛෙපොති. එතෙනෙව හි නයෙන අට්ඨකථාසු ලොහපාසාදපරික්ඛෙපස්ස චතූසු ද්වාරකොට්ඨකෙසු ආපත්ති වුත්තා.

若睡在仿集会堂而建的半墙住处中，或于有野兽雕像的横梁等处，有鸽子等进入而卧，即为有犯。于围栏之外，但在屋檐滴水处之内卧息，无犯。若有圆形或方形、同一屋顶下的连栋住处，即使有一百间房，若能从一个共用门进入，且各房的近住区未以别墙隔开而可通达所有房间，则只要有一间房有未受具足戒者卧息，所有房间里卧息的比丘皆有犯。若诸房有门廊，即使门廊上方无顶盖且地基高，卧于门廊者不会使卧于房内者有犯。但若门廊的顶盖与房间的顶盖相连，则卧于其处者会使所有人皆有犯。是何缘故？因其完全被覆盖且完全被围绕。诚然，房间的围栏即是它的围栏。正是依此理，在诸义注中说，于铜殿(Lohapāsāda)围栏的四个门楼里卧息会有犯。

යං පන අන්ධකට්ඨකථායං ‘‘අපරික්ඛිත්තෙ පමුඛෙ අනාපත්තීති භූමියං විනා ජගතියා පමුඛං සන්ධාය කථින’’න්ති වුත්තං, තං අන්ධකරට්ඨෙ පාටෙක්කසන්නිවෙසා එකච්ඡදනා ගබ්භපාළියො සන්ධාය වුත්තං. යඤ්ච තත්ථ ‘‘භූමියං විනා ජගතියා’’ති වුත්තං, තං නෙව අට්ඨකථාසු අත්ථි; න පාළියා සමෙති. දසහත්ථුබ්බෙධාපි හි ජගති පරික්ඛෙපසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති. තස්මා යම්පි තත්ථ දුතියසික්ඛාපදෙ ජගතියා පමාණං වත්වා ‘‘එතං එකූපචාරං පරිච්ඡන්නං නාම හොතී’’ති වුත්තං, තං න ගහෙතබ්බං. යෙපි එකසාලද්විසාලතිසාලචතුස්සාලසන්නිවෙසා මහාපාසාදා එකස්මිං ඔකාසෙ පාදෙ ධොවිත්වා පවිට්ඨෙන සක්කා හොන්ති සබ්බත්ථ අනුපරිගන්තුං, තෙසුපි සහසෙය්‍යාපත්තියා න මුච්චති. සචෙ තස්මිං තස්මිං ඨානෙ උපචාරං පරිච්ඡින්දිත්වා කතා හොන්ති, එකූපචාරට්ඨානෙයෙව ආපත්ති.

然而，在《安达嘎义注》(andhakaṭṭhakathā)中说：“‘于有围栏的门廊中无罪’，此言是针对无台基而立于地面上的门廊而说。”此说又是针对安达嘎地区那些单独建造、单一屋顶的连排房而说的。其中所说“在地面上，没有台基”，这在其他义注(aṭṭhakathā)中没有，也不符合巴利圣典。因为即使是十肘高的台基也不能算作围栏。因此，该义注在第二学处(sikkhāpada)中说了台基的尺寸后，又说“此即是所谓的有围栏的同一活动范围”，这种说法不应采纳。即使是那些单殿、双殿、三殿、四殿结构的大殿，若能从一处洗脚后进入并走遍各处，于此亦不能免除共宿罪。如果于一一处所划分了活动范围，那么只在同一活动范围内才有罪。

ද්වීහි [Pg.14] ද්වාරෙහි යුත්තස්ස සුධාඡදනමණ්ඩපස්ස මජ්ඣෙ පාකාරං කරොන්ති, එකෙන ද්වාරෙන පවිසිත්වා එකස්මිං පරිච්ඡෙදෙ අනුපසම්පන්නො සයති, එකස්මිං භික්ඛු, අනාපත්ති. පාකාරෙ ගොධාදීනං පවිසනමත්තම්පි ඡිද්දං හොති, එකස්මිඤ්ච පරිච්ඡෙදෙ ගොධා සයන්ති, අනාපත්තියෙව. න හි ඡිද්දෙන ගෙහං එකූපචාරං නාම හොති. සචෙ පාකාරමජ්ඣෙ ඡින්දිත්වා ද්වාරං යොජෙන්ති, එකූපචාරතාය ආපත්ති. තං ද්වාරං කවාටෙන පිදහිත්වා සයන්ති, ආපත්තියෙව. න හි ද්වාරපිදහනෙන ගෙහං නානූපචාරං නාම හොති, ද්වාරං වා අද්වාරං. කවාටඤ්හි සංවරණවිවරණෙහි යථාසුඛං වළඤ්ජනත්ථාය කතං, න වළඤ්ජනූපච්ඡෙදනත්ථාය. සචෙ පන තං ද්වාරං පුන ඉට්ඨකාහි පිදහන්ති, අද්වාරං හොති, පුරිමෙ නානූපචාරභාවෙයෙව තිට්ඨති. දීඝපමුඛං චෙතියඝරං හොති. එකං කවාටං අන්තො, එකං බහි, ද්වින්නං කවාටානං අන්තරෙ අනුපසම්පන්නො අන්තොචෙතියඝරෙ සයන්තස්ස ආපත්තිං කරොති, එකූපචාරත්තා.

于一座有两门的白灰盖顶殿堂中央筑墙，从一门进入后，未受具足戒者于一隔间睡，比丘于另一隔间睡，无罪。墙上若有仅容蜥蜴等进入的孔隙，且有蜥蜴在一隔间睡，亦无罪。因为房屋并不会因有孔隙而成为同一活动范围。若于墙中开凿并设置门，则因成为同一活动范围而有罪。若用门扇关上此门而睡，亦有罪。因为关上门并不能使房屋成为不同活动范围，门也不会因此变成非门。门扇的设置是为了方便开启和关闭使用，而非为了阻断使用。若再用砖块封堵此门，它便成了非门，而停留在先前不同活动范围的状态。若有一座长门廊的塔庙，一扇门在内，一扇门在外，若有未受具足戒者睡在两扇门之间，则会使睡在塔庙内的比丘有罪，因为它们属于同一活动范围。

තත්‍ර යස්ස ‘‘සියා අයං එකූපචාරනානූපචාරතා නාම උදොසිතසික්ඛාපදෙ වුත්තා, ඉධ පන ‘සෙය්‍යා නාම සබ්බච්ඡන්නා සබ්බපරිච්ඡන්නා යෙභුය්‍යෙන ඡන්නා යෙභුය්‍යෙන පරිච්ඡන්නා’ති එත්තකමෙව වුත්තං, පිහිතද්වාරො ච ගබ්භො සබ්බපරිච්ඡන්නොව හොති. තස්මා තත්ථ අන්තො සයිතෙනෙව සද්ධිං ආපත්ති, බහි සයිතෙන අනාපත්තී’’ති. සො එවං වත්තබ්බො – ‘‘අපිහිතද්වාරෙ පන කස්මා බහි සයිතෙන ආපත්තී’’ති? පමුඛස්ස ගබ්භෙන සද්ධිං සබ්බච්ඡන්නත්තා. ‘‘කිං පන ගබ්භෙ පිහිතෙ ඡදනං විද්ධස්තං හොතී’’ති? න විද්ධස්තං, ගබ්භෙන සද්ධිං පමුඛස්ස සබ්බපරිච්ඡන්නතා න හොති. ‘‘කිං පරික්ඛෙපො විද්ධස්තො’’ති? අද්ධා වක්ඛති ‘‘න විද්ධස්තො, කවාටෙන උපචාරො පරිච්ඡන්නො’’ති. එවං දූරම්පි ගන්ත්වා පුන එකූපචාරනානූපචාරතංයෙව පච්චාගමිස්සති.

于此，若有人说：“此所谓‘同一活动范围与非同一活动范围’，是在不定法学处中所说。但此处仅说‘卧处是指完全覆盖、完全围障，或大体覆盖、大体围障’。而一间关着门的内室就是完全围障的。因此，只有与睡在里面的人共宿才有犯，与睡在外面的人共宿则无犯。”他应被如此反驳：“那么，在门未关时，为何与睡在外面的人共宿会有犯？”因为前廊与内室一起是完全覆盖的。“那么，当内室的门关上时，覆盖物被破坏了吗？”没有被破坏，但前廊与内室一起就不再是完全围障的了。“那么，围障被破坏了吗？”他肯定会说：“没有被破坏，活动范围被门扇所隔断了。”如此，即使在论证上绕得再远，他也终将回到‘同一活动范围与非同一活动范围’这一概念上。

අපිච යදි බ්‍යඤ්ජනමත්තෙයෙව අත්ථො සුවිඤ්ඤෙය්‍යො සියා, සබ්බච්ඡන්නාති වචනතො පඤ්චන්නං අඤ්ඤතරෙන ඡදනෙන ඡන්නා එව සෙය්‍යා සියා, න අඤ්ඤෙන. එවඤ්ච සති පදරච්ඡන්නාදීසු අනාපත්ති සියා. තතො යදත්ථං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, ස්වෙව අත්ථො පරිහායෙය්‍ය. පරිහායතු වා මා වා, කථං අවුත්තං ගහෙතබ්බන්ති; කො වා වදති ‘‘අවුත්තං ගහෙතබ්බ’’න්ති? වුත්තඤ්හෙතං අනියතෙසු – ‘‘පටිච්ඡන්නං නාම ආසනං කුට්ටෙන වා කවාටෙන වා කිලඤ්ජෙන [Pg.15] වා සාණිපාකාරෙන වා රුක්ඛෙන වා ථම්භෙන වා කොට්ඨලිකාය වා යෙන කෙනචි පටිච්ඡන්නං හොතී’’ති. තස්මා යථා තත්ථ යෙන කෙනචි පටිච්ඡන්නං පටිච්ඡන්නමෙව, එවමිධාපි ගහෙතබ්බං. තස්මා සෙනාසනං ඛුද්දකං වා හොතු මහන්තං වා අඤ්ඤෙන සද්ධිං සම්බද්ධං වා අසම්බද්ධං වා දීඝං වා වට්ටං වා චතුරස්සං වා එකභූමකං වා, අනෙකභූමකං වා, යං යං එකූපචාරං සබ්බත්ථ යෙන කෙනචි පටිච්ඡාදනෙන සබ්බච්ඡන්නෙ සබ්බපරිච්ඡන්නෙ යෙභුය්‍යෙන වා ඡන්නෙ යෙභුය්‍යෙන වා පරිච්ඡන්නෙ සහසෙය්‍යාපත්ති හොතීති.

再者，若仅凭字面就能清楚理解其义，那么根据“完全覆盖”一词，卧处就应是由五种覆盖物中的任何一种所覆盖，而非由其他。若如此，则在由木板所盖等情况中便无犯。于是，制定学处所为之目的，其目的本身就会失去。无论其目的是否失去，如何能采纳未说之言？又有谁说应当采纳未说之言呢？这在不定法(aniyata)中已被说过：“所谓被遮蔽的坐具，是指被墙壁、门扇、席屏、布幕、树木、柱子或隔板，或任何东西所遮蔽。”因此，正如在那里，被任何东西遮蔽就是被遮蔽，于此也应作如是理解。是故，卧坐处无论是小或大，是与其他卧坐处相连或不相连，是长、是圆、是方，是单层或多层，只要是属于同一近行处(upacāra)的，在所有这些卧坐处中，若被任何遮蔽物完全覆盖、完全围障，或大体覆盖、大体围障，便有共卧犯。

53. උපඩ්ඪච්ඡන්නෙ උපඩ්ඪපරිච්ඡන්නෙ ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ සබ්බච්ඡන්නෙ උපඩ්ඪපරිච්ඡන්නෙති එවමාදීසුපි මහාපච්චරියං දුක්කටමෙවාති වුත්තං. මහාඅට්ඨකථායං පන ‘‘සබ්බච්ඡන්නෙ යෙභුය්‍යෙනපරිච්ඡන්නෙ පාචිත්තියං, සබ්බච්ඡන්නෙ උපඩ්ඪපරිච්ඡන්නෙ පාචිත්තියං, යෙභුය්‍යෙනඡන්නෙ උපඩ්ඪපරිච්ඡන්නෙ පාචිත්තියං, සබ්බපරිච්ඡන්නෙ යෙභුය්‍යෙනඡන්නෙ පාචිත්තියං, සබ්බපරිඡන්නෙ උපඩ්ඪච්ඡන්නෙ පාචිත්තියං, යෙභුය්‍යෙනපරිච්ඡන්නෙ උපඩ්ඪච්ඡන්නෙ පාචිත්තියං, පාළියං වුත්තපාචිත්තියෙන සද්ධිං සත්ත පාචිත්තියානී’’ති වුත්තං. ‘‘සබ්බච්ඡන්නෙ චූළකපරිච්ඡන්නෙ දුක්කටං, යෙභුය්‍යෙනඡන්නෙ චූළකපරිච්ඡන්නෙ දුක්කටං, සබ්බපරිච්ඡන්නෙ චූළකච්ඡන්නෙ දුක්කටං, යෙභුය්‍යෙනපරිච්ඡන්නෙ චූළකච්ඡන්නෙ දුක්කටං, පාළියං දුක්කටෙන සහ පඤ්ච දුක්කටානී’’ති වුත්තං.

53. 对于“于半覆盖、半围障处，犯恶作”，于此，即使在“全覆盖、半围障”等情况中，在《大筏注》里也说是恶作。但在《大义注》中则说：“于全覆盖、大体围障处，犯波逸提；于全覆盖、半围障处，犯波逸提；于大体覆盖、半围障处，犯波逸提；于全围障、大体覆盖处，犯波逸提；于全围障、半覆盖处，犯波逸提；于大体围障、半覆盖处，犯波逸提；连同圣典中所说的波逸提，共有七种波逸提。”又说：“于全覆盖、小部分围障处，犯恶作；于大体覆盖、小部分围障处，犯恶作；于全围障、小部分覆盖处，犯恶作；于大体围障、小部分覆盖处，犯恶作；连同圣典中所说的恶作，共有五种恶作。”

‘‘උපඩ්ඪච්ඡන්නෙ චූළකපරිච්ඡන්නෙ අනාපත්ති, උපඩ්ඪපරිච්ඡන්නෙ චූළකච්ඡන්නෙ අනාපත්ති, චූළකච්ඡන්නෙ චූළකපරිච්ඡන්නෙ අනාපත්ති, සබ්බච්ඡන්නෙ සබ්බඅපරිච්ඡන්නෙති ච එත්ථ සෙනම්බමණ්ඩපවණ්ණං හොතී’’ති වුත්තං. ඉමිනාපෙතං වෙදිතබ්බං – ‘‘යථා ජගති පරික්ඛෙපසඞ්ඛය න ගච්ඡතී’’ති. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

“于半覆盖、小部分围障处，无犯；于半围障、小部分覆盖处，无犯；于小部分覆盖、小部分围障处，无犯。而于全覆盖、全不围障处，则如军营帐篷之类。”由此亦当知：“正如地基不计为围障。”其余含义显而易见。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කායතො ච කායචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

是依羊毛而起；由身、由身与心而生起；是作；非由想得解脱；可无心而犯；是制订罪；是身业；通三心；通三受。

සහසෙය්‍යසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

第五共卧学处。

6. දුතියසහසෙය්‍යසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第二共卧学处释义

55. දුතියසහසෙය්‍යසික්ඛාපදෙ [Pg.16] – ආවසථාගාරන්ති ආගන්තුකානං වසනාගාරං. පඤ්ඤත්තං හොතීති පුඤ්ඤකාමතාය කත්වා ඨපිතං හොති. යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කමීති අසුකස්මිං නාම ඨානෙ ආවසථාගාරං පඤ්ඤත්තං අත්ථීති මනුස්සානං සුත්වා උපසඞ්කමි. ගන්ධගන්ධිනීති අගරුකුඞ්කුමාදීනං ගන්ධානං ගන්ධො ගන්ධගන්ධො, සො අස්සා අත්ථීති ගන්ධගන්ධිනී. සාටකං නික්ඛිපිත්වාති අප්පෙව නාමස්ස ඉමම්පි විප්පකාරං පස්සන්තස්ස රාගො උප්පජ්ජෙය්‍යාති චින්තෙත්වා එවමකාසි. ඔක්ඛිපිත්වාති අධො ඛිපිත්වා. අච්චයොති අපරාධො. මං අච්චගමාති මං අතික්කම්ම අභිභවිත්වා පවත්තො. සෙසං පඨමසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. අයමෙව හි විසෙසො – පඨමසික්ඛාපදෙ චතුත්ථදිවසෙ ආපත්ති ඉධ පඨමදිවසෙපි. යක්ඛීපෙතීහි දිස්සමානකරූපාහි තිරච්ඡානගතිත්ථියා ච මෙථුනධම්මවත්ථුභූතාය එව දුක්කටං. සෙසාහි අනාපත්ති. සමුට්ඨානාදීනි පඨමසදිසානෙවාති.

55. 第二共宿学处中——“客舍”指供来客居住的房屋。“已设立”意为出于对福德的希求而建造并安置。“那女人往诣之处”指听人说某处已设立客舍而前往。“有香气的女子”指她身上有沉香、郁金等香料的气味。“解下外衣”是心想：“或许这位比丘看到我这般放肆之举，会生起贪欲。”于是便这么做了。“垂下目光”即垂下眼帘。“过”即过错。“它已胜我”指它已征服、压倒我而发生。其余的应按照第一学处中所说之理了知。此处的差别在于：第一学处中，于第四日得罪；此处则于第一日亦得罪。与现形的夜叉女、饿鬼女，以及作为淫欲法所依的雌性畜生共宿，得恶作。与其他则无犯。生起等与第一学处相同。

දුතියසහසෙය්‍යසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

第二共宿学处第六。

7. ධම්මදෙසනාසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 说法学处释义

60. සත්තමසික්ඛාපදෙ – ඝරණීති ඝරසාමිනී. නිවෙසනද්වාරෙති නිවෙසනස්ස මහාද්වාරෙ. ඝරසුණ්හාති තස්මිං ඝරෙ සුණ්හා. ආවසථද්වාරෙති ඔවරකද්වාරෙ. විස්සට්ඨෙනාති සුනිග්ගතෙන සද්දෙන. විවටෙනාති සුට්ඨු පකාසෙන අසංවුතෙන. ධම්මො දෙසෙතබ්බොති අයං සරණසීලාදිභෙදො ධම්මො කථෙතබ්බො. අඤ්ඤාතුන්ති ආජානිතුං. විඤ්ඤුනා පුරිසවිග්ගහෙනාති විඤ්ඤුනා පුරිසෙන, පුරිසවිග්ගහං ගහෙත්වාපි ඨිතෙන න යක්ඛෙන න පෙතෙන න තිරච්ඡානගතෙන.

60. 第七学处中——“家主妇”即房屋女主人。“住宅门处”指住宅的大门。“家媳”是指那个家里的媳妇。“客房门处”即里屋的门。“清晰地”指清晰发出的声音。“敞开”谓清楚明白，没有遮掩。“应说法”指应当讲述归依、戒等此类法。“为了知晓”即为了能了知。“由有智慧的男人形者”指有智慧的男人，而不是化为男人形的夜叉、饿鬼或畜生。

66. අනාපත්ති විඤ්ඤුනා පුරිසවිග්ගහෙනාති විඤ්ඤුනා පුරිසවිග්ගහෙන සද්ධිං ඨිතාය බහුම්පි ධම්මං දෙසෙන්තස්ස අනාපත්ති. ඡප්පඤ්චවාචාහීති ඡහි පඤ්චහි වාචාහි යො දෙසෙති, තස්සපි අනාපත්ති. තත්ථ එකො ගාථාපාදො එකවාචාති එවං සබ්බත්ථ වාචාපමාණං වෙදිතබ්බං. සචෙ අට්ඨකථං ධම්මපදං ජාතකාදිවත්ථුං වා කථෙතුකාමො හොති, ඡප්පඤ්චපදමත්තමෙව කථෙතුං [Pg.17] වට්ටති. පාළියා සද්ධිං කථෙන්තෙන එකපදං පාළිතො පඤ්ච අට්ඨකථාතොති එවං ඡ පදානි අනතික්කාමෙත්වාව කථෙතබ්බො. පදසොධම්මෙ වුත්තප්පභෙදො හි ඉධාපි සබ්බො ධම්මොයෙව. තස්මිං දෙසෙතීති තස්මිං ඛණෙ දෙසෙති. සම්පදානත්ථෙ වා එතං භුම්මවචනං. තස්සා දෙසෙතීති අත්ථො. අඤ්ඤිස්සා මාතුගාමස්සාති එකිස්සා දෙසෙත්වා පුන ආගතාගතාය අඤ්ඤිස්සාපි දෙසෙතීති එවං එකාසනෙ නිසින්නො මාතුගාමසතසහස්සන්නම්පි දෙසෙතීති අත්ථො. මහාපච්චරියට්ඨකථායං වුත්තං සමං නිසින්නානං මාතුගාමානං ‘‘තුම්හාකං එකෙකිස්සා එකෙකං ගාථං දෙසෙස්සාමි, තං සුණාථාති දෙසෙති, අනාපත්ති. පඨමං එකෙකිස්සා එකෙකං ගාථං කථෙස්සාමීති ආභොගං කත්වා ජානාපෙත්වා කථෙතුං වට්ටති, න පච්ඡාති. පඤ්හං පුච්ඡති පඤ්හං පුට්ඨො කථෙතීති මාතුගාමො ‘‘දීඝනිකායො නාම භන්තෙ කිමත්ථං දීපෙතී’’ති පුච්ඡති. එවං පඤ්හං පුට්ඨො භික්ඛු සබ්බං චෙපි දීඝනිකායං කථෙති, අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

66. 与有智慧的男子同在无犯——对与有智慧的男子同在的女人，即使说很多法也无犯。以六、五句——以六句或五句说法者，也无犯。于此，一句偈为一句话，应知在所有情况下都以此为话语的量度。如果想要讲述义注、法句、本生等故事，只可以说六句或五句。如果和巴利同时说，从巴利取一句，从义注取五句，如此不超过六句而说。在逐句教诫学处（Padasodhamma）中所说的各种法，于此也全都是法。“于彼说”意为“于彼时说”。或者，此处的处格是为格义，意为“为她说”。“对另一女人”意为：对一个女人说完后，又对陆续前来的另一女人说，如此坐于一处，即使对成百上千的女人说。在《大筏注》中说：对一同坐着的妇女们说：“我将为你们每人说一句偈，你们听。”如此说法，无犯。首先应当作意，告知她们“我将为每人说一句偈”，然后才可以讲说，不应事后告知。因提问而说——如果妇女提问：“尊者，所谓的《长部》是何义？”像这样被提问时，比丘即使讲说全部的《长部》，也无犯。其余的，于此义皆明显。

පදසොධම්මසමුට්ඨානං – වාචතො ච වාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

与逐句教诫学处同源，从语及语心生起，是作与非作，无想不得解脱，无心（可犯），是施设罪，属语业，通三心、三受。

ධම්මදෙසනාසික්ඛාපදං සත්තමං.

第七说法学处。

8. භූතාරොචනසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 如实告知学处释义

67. අට්ඨමසික්ඛාපදෙ – වත්ථුකථාය තාව යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං චතුත්ථපාරාජිකවණ්ණනායං වුත්තනයමෙව. අයමෙව හි විසෙසො – තත්ථ අභූතං ආරොචෙසුං, ඉධ භූතං. භූතම්පි පුථුජ්ජනා ආරොචෙසුං, න අරියා. අරියානඤ්හි පයුත්තවාචා නාම නත්ථි, අත්තනො ගුණෙ ආරොචයමානෙ පන අඤ්ඤෙ න පටිසෙධෙසුං, තථාඋප්පන්නෙ ච පච්චයෙ සාදියිංසු, තථාඋප්පන්නභාවං අජානන්තා.

67. 第八学处——关于事的叙述，首先，凡是应说之事，彼一切皆如第四波罗夷释义中所述之理。实则仅有此差别：在彼处，他们宣说非有；在此处，（他们）宣说为有。纵然为有，亦是凡夫所宣说，非是圣者。实则圣者无所谓“为利养语”，然当他人宣说其功德时，（圣者们）亦不阻止，且因不知其乃因此而生，故领受了因此而生的利养。

‘‘අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසු’’න්තිආදිම්හි පන යෙ උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණං භාසිංසු, තෙ ආරොචෙසුන්ති වෙදිතබ්බං. ‘‘කච්චි පන වො භික්ඛවෙ භූත’’න්ති පුච්ඡිතෙ පන සබ්බෙපි ‘‘භූතං භගවා’’ති පටිජානිංසු. අරියානම්පි හි අබ්භන්තරෙ භූතො උත්තරිමනුස්සධම්මොති. අථ භගවා [Pg.18] අරියමිස්සකත්තා ‘‘මොඝපුරිසා’’ති අවත්වා ‘‘කථඤ්හි නාම තුම්හෙ භික්ඛවෙ’’ති වත්වා ‘‘උදරස්ස කාරණා’’තිආදිමාහ. තත්ථ යස්මා අරියා අඤ්ඤෙසං සුත්වා ‘‘අය්‍යො කිර, භන්තෙ, සොතාපන්නො’’තිආදිනා නයෙන පසන්නෙහි මනුස්සෙහි පුච්ඡියමානා අපඤ්ඤත්තෙ සික්ඛාපදෙ අනාදීනවදස්සිනො සුද්ධචිත්තතාය අත්තනො ච පරෙසඤ්ච විසෙසාධිගමං පටිජානිංසු. එවං පටිජානන්තෙහි ච තෙහි යං අඤ්ඤෙ උදරස්ස කාරණා උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණං භාසිත්වා පිණ්ඩපාතං උප්පාදෙසුං, තං සුද්ධචිත්තතාය සාදියන්තෙහිපි උදරස්ස කාරණා උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණො භාසිතො විය හොති. තස්මා සබ්බසඞ්ගාහිකෙනෙව නයෙන ‘‘කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උදරස්ස කාරණා ගිහීනං අඤ්ඤමඤ්ඤං උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස වණ්ණං භාසිස්සථා’’ති ආහ. සෙසං චතුත්ථපාරාජිකවත්ථුසදිසමෙව. සික්ඛාපදවිභඞ්ගෙපි කෙවලං තත්ථ පාරාජිකඤ්චෙව ථුල්ලච්චයඤ්ච ඉධ භූතත්තා පාචිත්තියඤ්චෙව දුක්කටඤ්ච අයං විසෙසො. සෙසං වුත්තනයමෙව.

在“那时，那些比丘将此事禀告世尊”等句中，当知是那些称赞上人法的比丘们前去禀告。当被问到：“诸比丘，此事是真的吗？”时，所有人都承认：“世尊，是真的。”因为在圣者们之内，也真实地存在上人法。于是，世尊因其中混有圣者，所以没有说“你们这些愚人”，而是说了“诸比丘，你们怎么能……”之后，便说了“为了肚腹之故”等语。在此，因为圣者们听到他人所说，当被有信心的俗人以“尊者，据说您是入流者”等方式询问时，由于学处尚未制定，他们不见过患，并以清净心承认了自己和他人的殊胜证悟。并且，当他们如此承认时，即使他们以清净心接受了其他凡夫为肚腹之故而称赞上人法所获得的饮食，这也如同是为了肚腹之故而称赞上人法。因此，世尊以总摄一切（圣凡）的方式说道：“诸比丘，你们怎么能为了肚腹之故，在俗人面前互相称赞上人法呢？”其余部分与第四波罗夷事相同。在学处分别中，差别仅在于：彼处有波罗夷和偷兰遮，此处因（所说）是事实，故有波逸提和恶作。其余如前已说。

77. ‘‘උපසම්පන්නස්ස භූතං ආරොචෙතී’’ති උත්තරිමනුස්සධම්මමෙව සන්ධාය වුත්තං. පරිනිබ්බානකාලෙ හි අන්තරා වා අතිකඩ්ඪියමානෙන උපසම්පන්නස්ස භූතං ආරොචෙතුං වට්ටති. සුතපරියත්තිසීලගුණං පන අනුපසම්පන්නස්සාපි ආරොචෙතුං වට්ටති. ආදිකම්මිකස්ස අනාපත්ති. ‘‘උම්මත්තකස්සා’’ති ඉදං පන ඉධ න වුත්තං. කස්මා? දිට්ඨිසම්පන්නානං උම්මාදස්ස වා චිත්තක්ඛෙපස්ස වා අභාවාති. මහාපච්චරියම්පි හි විචාරිතං ‘‘ඣානලාභී පන පරිහීනෙ ඣානෙ උම්මත්තකො භවෙය්‍ය, තස්සපි භූතාරොචනපච්චයා අනාපත්ති න වත්තබ්බා, භූතස්සෙව අභාවතො’’ති. සෙසං උත්තානමෙව.

77. “‘向具足戒者告知实情’，此乃仅针对上人法而说。诚然，于般涅槃时，或于此之前，当被再三追问时，允许向具足戒者告知真实的（上人法）。至于听闻、学习、持戒之功德，则亦允许告知未受具足戒者。初犯者无罪。然而，‘癫狂者’此条，于此学处中未说。何故？因具见者无有癫狂或心乱。诚然，于《大筏注》(Mahāpaccarī)中亦曾审察：‘有禅那成就者，于禅那退失后，或成癫狂，然对他亦不应说“因告知实情而无罪”，因其（上人法）已非真实存在。’余者自明。

භූතාරොචනං නාමෙතං පුබ්බෙ අවුත්තෙහි තීහි සමුට්ඨානෙහි සමුට්ඨාති – කායතො වාචතො කායවාචතො චාති. කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, කුසලාබ්‍යාකතචිත්තෙහි ද්විචිත්තං, සුඛමජ්ඣත්තවෙදනාහි ද්විවෙදනන්ති.

此如实告知学处，由先前未说的三处而生起：由身、由语、及由身语。其为：作为、无想不免、无心、制订罪、身业、语业，由善心与无记心而为二心，由乐受与舍受而为二受。

භූතාරොචනසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

如实告知学处，第八。

9. දුට්ඨුල්ලාරොචනසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 告知粗罪学处释义

78. නවමසික්ඛාපදෙ [Pg.19] – දුට්ඨුල්ලා නාම ආපත්ති චත්තාරි ච පාරාජිකානි තෙරස ච සඞ්ඝාදිසෙසාති ඉමිස්සා පාළියා ‘‘පාරාජිකානි දුට්ඨුල්ලසද්දත්ථදස්සනත්ථං වුත්තානි, සඞ්ඝාදිසෙසං පන ඉධ අධිප්පෙත’’න්ති අට්ඨකථාසු වුත්තං. තත්‍රායං විචාරණා – සචෙ පාරාජිකං ආරොචෙන්තස්ස පාචිත්තියං න භවෙය්‍ය, යථා සමානෙපි භික්ඛු-භික්ඛුනීනං උපසම්පන්නසද්දෙ යත්ථ භික්ඛුනී අනධිප්පෙතා හොති, තත්ථ භික්ඛුං ඨපෙත්වා අවසෙසො අනුපසම්පන්නොති වුච්චති; එවමිධ සමානෙපි පාරාජිකසඞ්ඝාදිසෙසානං දුට්ඨුල්ලසද්දෙ යදි පාරාජිකං අනධිප්පෙතං, ‘‘දුට්ඨුල්ලා නාම ආපත්ති තෙරස සඞ්ඝාදිසෙසා’’ති එතදෙව වත්තබ්බං සියා. තත්ථ භවෙය්‍ය ‘‘යො පාරාජිකං ආපන්නො, සො භික්ඛුභාවතො චුතො, තස්මා තස්ස ආපත්තිං ආරොචෙන්තො දුක්කටං ආපජ්ජතී’’ති. එවං සති අක්කොසන්තොපි දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍ය, පාචිත්තියමෙව ච ආපජ්ජති. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘අසුද්ධො හොති පුග්ගලො අඤ්ඤතරං පාරාජිකං ධම්මං අජ්ඣාපන්නො, තඤ්චෙ අසුද්ධදිට්ඨි සමානො ඔකාසං කාරාපෙත්වා අක්කොසාධිප්පායො වදති, ආපත්ති ඔමසවාදස්සා’’ති (පාරා. 389). එවං පාළියා විචාරියමානාය පාරාජිකං ආරොචෙන්තස්සාපි පාචිත්තියමෙව දිස්සති. කිඤ්චාපි දිස්සති, අථ ඛො සබ්බඅට්ඨකථාසු වුත්තත්තා අට්ඨකථාචරියාව එත්ථ පමාණං, න අඤ්ඤා විචාරණා. පුබ්බෙපි ච ආවොචුම්හ – ‘‘බුද්ධෙන ධම්මො විනයො ච වුත්තො, යො තස්ස පුත්තෙහි තථෙව ඤාතො’’තිආදි (පාරා. අට්ඨ. 1.ගන්ථාරම්භකථා). අට්ඨකථාචරියා හි බුද්ධස්ස අධිප්පායං ජානන්ති.

78. 在第九学处中，关于“‘粗恶罪’(duṭṭhullā āpatti)是四种波罗夷与十三种僧残”这段巴利，诸义注(aṭṭhakathā)中说：“说‘波罗夷’是为了开示‘粗恶’一词的含义，然此处意指的是僧残。”于此有此思择：倘若告发波罗夷者不犯波逸提罪；譬如，‘具足戒者’(upasampanna)一词，虽然比丘与比丘尼同样适用，但在不意指比丘尼之处，则说‘除比丘外，其余为非具足戒者’；同理，此处‘粗恶’一词，虽然波罗夷与僧残同样适用，但若不意指波罗夷，则理应只说‘粗恶罪是十三种僧残’。于此，或有此疑：‘凡犯波罗夷者，彼已自比丘身份堕落，是故，告发其罪者，犯恶作。’若如此，则辱骂者亦应犯恶作，然实则仅犯波逸提。诚如所言：‘有不净之人(puggala)已犯某一波罗夷法，若他人对其怀不净见，制造机会后，以辱骂之意图言说，则犯轻蔑语的波逸提罪。’（见《波罗夷》389）。如是考察巴利，可见告发波罗夷者亦仅犯波逸提。虽则可见，然因所有义注皆如是说，故唯有诸义注师方为此处之权威，其他思择皆非权威。我等先前亦曾言：‘佛陀所说之法与律，其诸子如实了知。’等（见《波罗夷义注·序言》）。实则，诸义注师了知佛陀之意趣。

ඉමිනාපි චෙතං පරියායෙන වෙදිතබ්බං. අඤ්ඤත්‍ර භික්ඛුසම්මුතියාති හි වුත්තං. භික්ඛුසම්මුතියා ච ආරොචනං ආයතිං සංවරත්ථාය පුන තථාරූපං ආපත්තිං අනාපජ්ජනත්ථාය භගවතා අනුඤ්ඤාතං, න තස්ස භික්ඛුනො අවණ්ණමත්තප්පකාසනත්ථාය, සාසනෙ චස්ස පතිට්ඨානිසෙධනත්ථාය, න ච පාරාජිකං ආපන්නස්ස පුන තථාරූපාය ආපත්තියා අනාපජ්ජනෙන භික්ඛුභාවො නාම අත්ථි. තස්මා ‘‘පාරාජිකානි දුට්ඨුල්ලසද්දත්ථදස්සනත්ථං වුත්තානි, සඞ්ඝාදිසෙසං පන ඉධාධිප්පෙත’’න්ති යං අට්ඨකථාසු වුත්තං, තං සුවුත්තමෙව.

亦应以此理趣了知。经中说：“除经比丘许可外”。而经比丘许可的告知，是世尊为了令其将来防护、不再犯如是之罪而允许的；并非为了宣扬该比丘的过失，也非为了阻止其于教法中安住。再者，已犯波罗夷者，不会因不再犯如是之罪而仍保有比丘身份。是故，诸义注中所说：“说诸波罗夷，是为了显示‘粗恶’一词的含义，然此处意指僧残”，此诚为善说。

80. අත්ථි [Pg.20] භික්ඛුසම්මුති ආපත්තිපරියන්තාතිආදීසු පන යා අයං භික්ඛුසම්මුති වුත්තා, සා න කත්ථචි ආගතා, ඉධ වුත්තත්තායෙව පන අභිණ්හාපත්තිකං භික්ඛුං දිස්වා එවමෙස පරෙසු හිරොත්තප්පෙනාපි ආයතිං සංවරං ආපජ්ජිස්සතීති තස්ස භික්ඛුනො හිතෙසිතාය තික්ඛත්තුං අපලොකෙත්වා සඞ්ඝෙන කාතබ්බාති වෙදිතබ්බාති.

80. 再者，在“有比丘许可，罪有其限”等文中所说的这个比丘许可，在任何（其他）地方都未曾出现。然而，正因其在此处被提及，故应了知：当僧团见到屡屡犯戒的比丘时，出于为该比丘求利益之心，心想：“如此，他将来也会因对他人的惭愧心而达到防护”，于是经三次宣告后，由僧团施行。

82. අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං ආරොචෙති ආපත්ති දුක්කටස්සාති පඤ්චපි ආපත්තික්ඛන්ධෙ ආරොචෙන්තස්ස දුක්කටං. මහාපච්චරියං පන පාරාජිකං ආරොචෙන්තස්සාපි දුක්කටමෙව වුත්තං. අනුපසම්පන්නස්ස දුට්ඨුල්ලං වා අදුට්ඨුල්ලං වා අජ්ඣාචාරන්ති එත්ථ ආදිතො පඤ්ච සික්ඛාපදානි දුට්ඨුල්ලො නාම අජ්ඣාචාරො, සෙසානි අදුට්ඨුල්ලො. සුක්කවිස්සට්ඨිකායසංසග්ගදුට්ඨුල්ලඅත්තකාමා පනස්ස අජ්ඣාචාරො නාමාති වුත්තං.

82. “告知非粗恶罪，为恶作。”此句意为告知五罪蕴中任何一罪，皆为恶作。然于《大筏注》(Mahāpaccarī)中说，即使告知波罗夷，也同样是恶作。至于“未受具足戒者的粗恶或非粗恶犯行”，此处指最初的五学处名为粗恶犯行，其余则为非粗恶。又，（义注中）说，出精、身体接触、粗恶语及为满足己欲而服务，被称为他的犯行。

83. වත්ථුං ආරොචෙතීති ‘‘අයං සුක්කවිස්සට්ඨිං ආපන්නො, දුට්ඨුල්ලං ආපන්නො, අත්තකාමං ආපන්නො’’ කායසංසග්ගං ආපන්නොති එවං වදන්තස්ස අනාපත්ති. ආපත්තිං ආරොචෙතීති එත්ථ ‘‘අයං පාරාජිකං ආපන්නො, සඞ්ඝාදිසෙසං ථුල්ලච්චයං පාචිත්තියං පාටිදෙසනීයං දුක්කටං දුබ්භාසිතං ආපන්නො’’ති වදති අනාපත්ති. ‘‘අයං අසුචිං මොචෙත්වා සඞ්ඝාදිසෙසං ආපන්නො’’තිආදිනා පන නයෙන වත්ථුනා සද්ධිං ආපත්තිං ඝටෙත්වා ආරොචෙන්තස්සෙව ආපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

83. 所谓“告知事”，即说：“此比丘犯了出精……犯了身体接触。”如此说者无罪。所谓“告知罪”，即说：“此比丘犯了波罗夷、僧残、偷兰遮、波逸提、应悔过、恶作、恶说。”如此说者无罪。然而，以“此比丘泄出不净物而犯僧残”等方式，将事与罪结合而告知者，方为有罪。其余在此是显明的。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三等起：由身心、语心、身语心生起。是作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

දුට්ඨුල්ලාරොචනසික්ඛාපදං නවමං.

告知粗恶罪学处第九。

10. පථවීඛණනසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 掘地学处释义

86. දසමසික්ඛාපදෙ – ජාතා ච පථවී අජාතා ච පථවීති ඉමෙහි පදෙහි ජාතපථවිඤ්ච අජාතපථවිඤ්ච දස්සෙති. අප්පපාසාණාදීසු අප්පා පාසාණා එත්ථාති අප්පපාසාණාති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. තත්ථ මුට්ඨිප්පමාණතො [Pg.21] උපරි පාසාණාති වෙදිතබ්බා, මුට්ඨිප්පමාණා සක්ඛරා. කථලාති කපාලඛණ්ඩානි. මරුම්බාති කටසක්ඛරා. වාලිකාති වාලුකායෙව. යෙභුය්‍යෙන පංසුකාති තීසු කොට්ඨාසෙසු ද්වෙ කොට්ඨාසා පංසු, එකො පාසාණාදීසු අඤ්ඤතරො. අදඩ්ඪාපීති උද්ධනපත්තපචනකුම්භකාරාවාපාදිවසෙන තථා තථා අදඩ්ඪා. සා පන විසුං නත්ථි, සුද්ධපංසුආදීසු අඤ්ඤතරාව වෙදිතබ්බා. යෙභුය්‍යෙනසක්ඛරාති බහුතරා සක්ඛරා. හත්ථිකුච්ඡියං කිර එකපච්ඡිපූරං ආහරාපෙත්වා දොණියං ධොවිත්වා පථවියා යෙභුය්‍යෙන සක්ඛරභාවං ඤත්වා සයං භික්ඛූ පොක්ඛරණිං ඛණිංසු. යානි පන මජ්ඣෙ ‘‘අප්පපංසු අප්පමත්තිකා’’ති ද්වෙ පදානි, තානි යෙභුය්‍යෙනපාසාණාදිපඤ්චකමෙව පවිසන්ති තෙසංයෙව හි ද්වින්නං පභෙදදස්සනමෙතං. සයං ඛණති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ පහාරෙ පහාරෙ පාචිත්තියං වෙදිතබ්බං. සකිං ආණත්තො බහුකම්පි ඛණතීති සචෙපි සකලදිවසං ඛණති, ආණාපකස්ස එකංයෙව පාචිත්තියං. සචෙ පන කුසිතො හොති, පුනප්පුනං ආණාපෙතබ්බො. තං ආණාපෙත්වා ඛණාපෙන්තස්ස වාචාය වාචාය පාචිත්තියං. අයං තාව පාළිවණ්ණනා.

86. 第十学处中，以“已生土”与“未生土”等词说明了已生土与未生土。在“少石”等词中，“少石”的意思是‘此处石头少’，应如是理解。于此，应知大于拳头的是石头，拳头大小的是砾石。“陶片”指瓦片。“陶砾”是烧坏的砾石。“沙”就是沙。“大部分是土”指在三份中，两份是土，一份是石头等中的一种。“未烧过的”指未经炉灶、烧钵、陶窑等方式烧过的土。但它并非单独存在，应知它只是纯土等中的一种。“大部分是砾石”指砾石占多数。据说，在哈提库奇(Hatthikucchi)，有比丘们让人取来一满篮土，在盆中淘洗后，得知土中大部分是砾石，于是他们自己挖掘了莲池。至于中间的“少土”和“少泥”这两个词，它们实际上都属于“大部分是石头”等五类，这是对这两者的分类说明。“自己挖掘，犯波逸提罪”，于此，应知每挖一下即犯一波逸提罪。若被命令一次而多次挖掘，即使挖掘一整天，命令者也只犯一波逸提罪。但如果受命者懈怠，则应反复命令。命令他挖掘时，每说一次命令，即犯一波逸提罪。以上是巴利释义。

අයං පන පාළිමුත්තකවිනිච්ඡයො – ‘‘පොක්ඛරණිං ඛණා’’ති වදති, වට්ටති. ඛතායෙව හි පොක්ඛරණී නාම හොති, තස්මා අයං කප්පියවොහාරො. එස නයො ‘‘වාපිං තළාකං ආවාටං ඛණා’’තිආදීසුපි. ‘‘ඉමං ඔකාසං ඛණ, ඉමස්මිං ඔකාසෙ පොක්ඛරණිං ඛණා’’ති වත්තුං පන න වට්ටති. ‘‘කන්දං ඛණ, මූලං ඛණා’’ති අනියාමෙත්වා වත්තුං වට්ටති. ‘‘ඉමං වල්ලිං ඛණ, ඉමස්මිං ඔකාසෙ කන්දං වා මූලං වා ඛණා’’ති වත්තුං න වට්ටති. පොක්ඛරණිං සොධෙන්තෙහි යො කුටෙහි උස්සිඤ්චිතුං සක්කා හොති තනුකකද්දමො, තං අපනෙතුං වට්ටති, බහලං න වට්ටති. ආතපෙන සුක්ඛකද්දමො ඵලති, තත්‍ර යො හෙට්ඨා පථවියා අසම්බද්ධො, තමෙව අපනෙතුං වට්ටති. උදකෙන ගතට්ඨානෙ උදකපප්පටකො නාම හොති, වාතප්පහාරෙන චලති, තං අපනෙතුං වට්ටති.

此为律典之外的决择——说“挖掘方池”，是允许的。因为方池本就是被挖掘而成，故此为如法语。此理亦适用于“挖掘水池、池塘、坑洞”等语。然而，说“挖掘此地，并于此地挖掘方池”，则不被允许。若不作限定地说“挖掘块茎、挖掘根”，是允许的。然而，说“挖掘此藤，并于此地挖掘块茎或根”，则不被允许。清理方池时，可用罐舀出的稀泥，允许清除；而稠厚的则不被允许。因日晒而干裂的淤泥，其中与下方土地不相连者，方可清除。水流过之处有名为“水衣”者，其随风而动，允许清除。

පොක්ඛරණීආදීනං තටං භිජ්ජිත්වා උදකසාමන්තා පතති, සචෙ ඔමකචාතුමාසං ඔවට්ඨං, ඡින්දිතුං වා භින්දිතුං වා වට්ටති, චාතුමාසතො උද්ධං න [Pg.22] වට්ටති. සචෙ පන උදකෙයෙව පතති, දෙවෙ අතිරෙකචාතුමාසං ඔවට්ඨෙපි උදකෙයෙව උදකස්ස පතිතත්තා වට්ටති. පාසාණපිට්ඨියං සොණ්ඩිං ඛණන්ති, සචෙ තත්ථ පඨමමෙව සුඛුමරජං පතති, තඤ්චෙ දෙවෙන ඔවට්ඨං හොති, චාතුමාසච්චයෙන අකප්පියපථවීසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. උදකෙ පරියාදිණ්ණෙ සොණ්ඩිං සොධෙන්තෙහි තං විකොපෙතුං න වට්ටති. සචෙ පඨමමෙව උදකෙන පූරති, පච්ඡා රජං පතති, තං විකොපෙතුං වට්ටති. තත්ථ හි දෙවෙ වස්සන්තෙපි උදකෙයෙව උදකං පතතීති. පිට්ඨිපාසාණෙ සුඛුමරජං හොති, දෙවෙ ඵුසායන්තෙ අල්ලීයති, තම්පි චාතුමාසච්චයෙන විකොපෙතුං න වට්ටති. සචෙ පන අකතපබ්භාරෙ වම්මිකො උට්ඨිතො හොති, යථාසුඛං විකොපෙතුං වට්ටති. සචෙ අබ්භොකාසෙ උට්ඨහති, ඔමකචාතුමාසං ඔවට්ඨොයෙව වට්ටති. රුක්ඛාදීසු ආරුළ්හඋපචිකාමත්තිකායපි එසෙව නයො. ගණ්ඩුප්පාදගූථමූසිකුක්කරගොකණ්ටකාදීසුපි එසෙව නයො.

莲池等的岸崩塌，落于水边，若被雨淋湿未满四个月，则可以切开或破坏；超过四个月则不许。再者，若（岸土）仅落入水中，即使被雨淋湿超过四个月，因为（雨水）仅落入水中，故亦允许。在石板上挖掘水池，若最初有细尘落下，而此尘被雨淋湿，则经四个月后，即计为不可耕作之地。水干涸后，清理水池时，不许破坏该地。若最初即充满水，之后才有尘土落下，则允许破坏它，因为在此情况下，即使下雨，雨水也仅落入水中。石板上有细尘，被雨触及而附着，经过四个月后亦不许破坏。再者，若蚁丘生于天然山洞中，则可随意破坏。若（蚁丘）生于露天处，则仅在被雨淋湿未满四个月时方可（破坏）。攀附于树木等之上的白蚁土，准此（处理）。蚯蚓粪、鼠粪、牛蹄踩踏的土块等，亦准此（处理）。

ගොකණ්ටකො නාම ගාවීනං ඛුරච්ඡින්නකද්දමො වුච්චති. සචෙ පන හෙට්ඨිමතලෙන භූමිසම්බන්ධො හොති, එකදිවසම්පි න වට්ටති. කසිතට්ඨානෙපි නඞ්ගලච්ඡින්නමත්තිකාපිණ්ඩං ගණ්හන්තස්ස එසෙව නයො. පුරාණසෙනාසනං හොති අච්ඡදනං වා විනට්ඨච්ඡදනං වා, අතිරෙකචාතුමාසං ඔවට්ඨං ජාතපථවීසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. තතො අවසෙසං ඡදනිට්ඨකං වා ගොපානසීආදිකං උපකරණං වා ‘‘ඉට්ඨකං ගණ්හාමි ගොපනසිං භිත්තිපාදං පදරත්ථරණං පාසාණත්ථම්භං ගණ්හාමී’’ති සඤ්ඤාය ගණ්හිතුං වට්ටති. තෙන සද්ධිං මත්තිකා පතති, අනාපත්ති. භිත්තිමත්තිකං ගණ්හන්තස්ස පන ආපත්ති. සචෙ යා යා අතින්තා තං තං ගණ්හාති, අනාපත්ති.

所谓牛刺（gokaṇṭaka），是指被母牛蹄切开的泥。但若其下层与地面相连，即使（形成）仅一日，亦不许（掘取）。在已耕之地，取犁所切开的土块，亦同此理。旧的住所，若无顶盖或顶盖已毁，被雨水浸湿超过四个月，就算作已生土。其后，所余的屋瓦、椽木等用具，若以“我取砖、椽木、墙基、铺板、石柱”之念而取，则为应可。随之落下的泥土，无犯。但取壁泥，则有犯。若取其未被浸湿之处，无犯。

අන්තොගෙහෙ මත්තිකාපුඤ්ජො හොති, තස්මිං එකදිවසං ඔවට්ඨෙ ගෙහං ඡාදෙන්ති, සචෙ සබ්බො තින්තො චාතුමාසච්චයෙන ජාතපථවීයෙව. අථස්ස උපරිභාගොයෙව තින්තො, අන්තො අතින්තො, යත්තකං තින්තං තං කප්පියකාරකෙහි කප්පියවොහාරෙන අපනාමෙත්වා සෙසං යථාසුඛං වළඤ්ජෙතුං වට්ටති. උදකෙන තෙමෙත්වා එකාබද්ධායෙව හි ජාතපථවී හොති, න ඉතරාති.

屋内有土堆，被雨浸湿一日时，（人们）为屋盖顶。若（土堆）已全部湿透，经四月后即成已生土。又若仅其上部湿透，内部未湿，则可令净人以净语移除其湿透部分，所余者即可随意使用。实因此土被水浸湿而凝结为一，方成已生土，其他则不然。

අබ්භොකාසෙ [Pg.23] මත්තිකාපාකාරො හොති, අතිරෙකචාතුමාසං චෙ ඔවට්ඨො ජාතපථවීසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. තත්ථ ලග්ගපංසුං පන අල්ලහත්ථෙන ඡුපිත්වා ගහෙතුං වට්ටති. සචෙ ඉට්ඨකපාකාරො හොති, යෙභුය්‍යෙනකථලට්ඨානෙ තිට්ඨති, යථාසුඛං විකොපෙතුං වට්ටති. අබ්භොකාසෙ ඨිතමණ්ඩපත්ථම්භං ඉතො චිතො ච සඤ්චාලෙත්වා පථවිං විකොපෙන්තෙන ගහෙතුං න වට්ටති, උජුකමෙව උද්ධරිතුං වට්ටති. අඤ්ඤම්පි සුක්ඛරුක්ඛං වා සුක්ඛඛාණුකං වා ගණ්හන්තස්ස එසෙව නයො. නවකම්මත්ථං පාසාණං වා රුක්ඛං වා දණ්ඩකෙහි උච්චාලෙත්වා පවට්ටෙන්තා ගච්ඡන්ති, තත්ථ පථවී භිජ්ජති, සචෙ සුද්ධචිත්තා පවට්ටෙන්ති, අනාපත්ති. අථ පන තෙන අපදෙසෙන පථවිං භින්දිතුකාමායෙව හොන්ති, ආපත්ති. සාඛාදීනි කඩ්ඪන්තානම්පි පථවියං දාරූනි ඵාලෙන්තානම්පි එසෙව නයො.

在露天处有土墙，若被雨水浸湿超过四个月，就算作已生土。于此，可用湿手触摸沾取附着的尘土。若是砖墙，大多位于瓦砾之处，可以随意拆除。在露天处竖立的亭柱，不可来回摇动而破坏地面来拿取，只可笔直地拔出。拿取枯树或枯树桩者，也是同样的规定。为新工程，用木杠撬起石头或树木使其滚动前进，在此过程中地面被破坏，若动机纯正，则无犯。但若以此为借口，实则只想破坏地面，则有犯。拖拉树枝等物，或在地上劈柴者，也是同样的规定。

පථවියං අට්ඨිසූචිකණ්ටකාදීසුපි යංකිඤ්චි ආකොටෙතුං වා පවෙසෙතුං වා න වට්ටති. පස්සාවධාරාය වෙගෙන පථවිං භින්දිස්සාමීති එවං පස්සාවම්පි කාතුං න වට්ටති, කරොන්තස්ස භිජ්ජති, ආපත්ති. විසමභූමිං සමං කරිස්සාමීති සම්මුඤ්ජනියා ඝංසිතුම්පි න වට්ටති, වත්තසීසෙනෙව හි සම්මජ්ජිතබ්බං. කෙචි කත්තරයට්ඨියා භූමිං කොට්ටෙන්ති, පාදඞ්ගුට්ඨකෙන විලිඛන්ති, ‘‘චඞ්කමිතට්ඨානං දස්සෙස්සාමා’’ති පුනප්පුනං භූමිං භින්දන්තා චඞ්කමන්ති, සබ්බං න වට්ටති. වීරියසම්පග්ගහත්ථං පන සමණධම්මං කරොන්තෙන සුද්ධචිත්තෙන චඞ්කමිතුං වට්ටති, ‘‘හත්ථං ධොවිස්සාමා’’ති පථවියං ඝංසන්ති, න වට්ටති. අඝංසන්තෙන පන අල්ලහත්ථං පථවියං ඨපෙත්වා රජං ගහෙතුං වට්ටති. කෙචි කණ්ඩුකච්ඡුආදීහි ආබාධිකා ඡින්නතටාදීසු අඞ්ගපච්චඞ්ගානි ඝංසන්ති න වට්ටති.

在地上，不可敲击或插入骨、针、刺等任何东西。不可怀着“我要以尿流之势破坏地面”的意图排尿；这样做时若地面被破坏，则有犯。不可想“我要平整不平的地面”而用扫帚摩擦，只应以履行作务为先而扫地。有些人用手杖敲击地面，或用脚趾划地，或想“我们要标示出经行之处”而反复破坏地面并经行，这一切都是不允许的。然而，为策励精进、修行沙门法，以清净心经行是允许的。若想“我们要洗手”而在地上摩擦，是不允许的。但不摩擦，而将湿手放在地上沾取尘土，则是允许的。有些人因患有搔痒、疥疮等病，在断裂的河岸等处摩擦肢体，这是不允许的。

87. ඛණති වා ඛණාපෙති වාති අන්තමසො පාදඞ්ගුට්ඨකෙනපි සම්මජ්ජනීසලාකායපි සයං වා ඛණති, අඤ්ඤෙන වා ඛණාපෙති. භින්දති වා භෙදාපෙති වාති අන්තමසො උදකම්පි ඡඩ්ඩෙන්තො සයං වා භින්දති, අඤ්ඤෙන වා භින්දාපෙති. දහති වා දහාපෙති වාති අන්තමසො පත්තම්පි පචන්තො සයං වා දහති, අඤ්ඤෙන වා දහාපෙති. යත්තකෙසු ඨානෙසු අග්ගිං දෙති වා දාපෙති වා තත්තකානි පාචිත්තියානි. පත්තං පචන්තෙනපි හි පුබ්බෙ පක්කට්ඨානෙයෙව හි පචිතබ්බො. අදඩ්ඪාය පථවියා අග්ගිං ඨපෙතුං න වට්ටති. පත්තපචනකපාලස්ස පන උපරි අග්ගිං ඨපෙතුං වට්ටති. දාරූනං උපරි ඨපෙති[Pg.24], සො අග්ගි තානි දහන්තො ගන්ත්වා පථවිං දහති, න වට්ටති. ඉට්ඨකකපාලාදීසුපි එසෙව නයො.

87. “挖或叫人挖”，是指乃至用脚大拇指或扫帚杆，自己挖或叫他人挖。“破坏或叫人破坏”，是指乃至倒水时，自己破坏或叫他人破坏。“烧或叫人烧”，是指乃至烧钵时，自己烧或叫他人烧。在多少个地方点火或叫人点火，就得多少个波逸提。烧钵者，也只应在先前烧过的地方烧。不许在未烧过的地上放火。然而，可以在烧钵的瓦器上放火。若将火置于木柴之上，火燃烧木柴后蔓延至地，则不许。砖、瓦器等亦同此理。

තත්‍රාපි හි ඉට්ඨකාදීනංයෙව උපරි ඨපෙතුං වට්ටති. කස්මා? තෙසං අනුපාදානත්තා. න හි තානි අග්ගිස්ස උපාදානසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡන්ති. සුක්ඛඛාණුසුක්ඛරුක්ඛාදීසුපි අග්ගිං දාතුං න වට්ටති. සචෙ පන පථවිං අප්පත්තමෙව නිබ්බාපෙත්වා ගමිස්සාමීති දෙති, වට්ටති. පච්ඡා නිබ්බාපෙතුං න සක්කොති, අවිසයත්තා අනාපත්ති. තිණුක්කං ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො හත්ථෙ ඩය්හමානෙ භූමියං පාතෙති, අනාපත්ති. පතිතට්ඨානෙයෙව උපාදානං දත්වා අග්ගිං කාතුං වට්ටතීති මහාපච්චරියං වුත්තං. දඩ්ඪපථවියා ච යත්තකං ඨානං උසුමාය අනුගතං, සබ්බං විකොපෙතුං වට්ටතීති තත්ථෙව වුත්තං. යො පන අජානනකො භික්ඛු අරණීසහිතෙන අග්ගිං නිබ්බත්තෙත්වා හත්ථෙන උක්ඛිපිත්වා ‘‘කිං කරොමී’’ති වදති, ‘‘ජාලෙහී’’ති වත්තබ්බො, ‘‘හත්ථො ඩය්හතී’’ති වදති, ‘‘යථා න ඩය්හති තථා කරොහී’’ති වත්තබ්බො. ‘‘භූමියං පාතෙහී’’ති පන න වත්තබ්බො. සචෙ හත්ථෙ ඩය්හමානෙ පාතෙති ‘‘පථවිං දහිස්සාමී’’ති අපාතිතත්තා අනාපත්ති. පතිතට්ඨානෙ පන අග්ගිං කාතුං වට්ටතීති කුරුන්දියං වුත්තං.

于彼处亦只允许将火置于砖块等物上方。为何？因其非燃料故。彼等实不被计为火之燃料。亦不允许在干枯的树桩、干枯的树木等上点火。但若心想“在火未及地面时我便将之熄灭”而点火，则允许。若其后无法熄灭，因超出能力范围，故无罪。持草火把行走时，手被烧到而将之掉落在地，无罪。《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“允许就在其掉落之处，添加燃料生火。”于同一处又说：“凡是被烧过的土地，其热气所及之处，皆可翻动。”又，若有无知比丘以钻木取火后，用手拿起，问道：“我该如何？”应告知：“让它燃烧起来！”若彼言：“手要烧着了。”应告知：“当以不烧着手之法为之！”然不应告知：“把它丢在地上！”若手被烧到而将火掉落，因无“我要烧地”之意而掉落，故无罪。但《古仑谛》(Kurundī)中说：“允许就在其掉落之处生火。”

88. අනාපත්ති ඉමං ජානාතිආදීසු ‘‘ඉමස්ස ථම්භස්ස ආවාටං ජාන, මහාමත්තිකං ජාන, ථුසමත්තිකං ජාන, මහාමත්තිකං දෙහි, ථුසමත්තිකං දෙහි, මත්තිකං ආහර, පංසුං ආහර, මත්තිකාය අත්ථො, පංසුනා අත්ථො, ඉමස්ස ථම්භස්ස ආවාටං කප්පියං කරොහි, ඉමං මත්තිකං කප්පියං කරොහි, ඉමං පංසුං කප්පියං කරොහී’’ති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො.

88. 无罪：于“知此”等句中，其义应如是理解：“知此柱之坑，知大泥土，知糠泥土，给予大泥土，给予糠泥土，取泥土，取尘土，需要泥土，需要尘土，使此柱之坑如法，使此泥土如法，使此尘土如法。”

අසඤ්චිච්චාති පාසාණරුක්ඛාදීනි වා පවට්ටෙන්තස්ස කත්තරදණ්ඩෙන වා ආහච්ච ආහච්ච ගච්ඡන්තස්ස පථවී භිජ්ජති, සා ‘‘තෙන භින්දිස්සාමී’’ති එවං සඤ්චිච්ච අභින්නත්තා අසඤ්චිච්ච භින්නා නාම හොති. ඉති අසඤ්චිච්ච භින්දන්තස්ස අනාපත්ති. අසතියාති අඤ්ඤවිහිතො කෙනචි සද්ධිං කිඤ්චි කථෙන්තො පාදඞ්ගුට්ඨකෙන වා කත්තරයට්ඨියා වා පථවිං විලිඛන්තො තිට්ඨති, එවං අසතියා විලිඛන්තස්ස වා භින්දන්තස්ස වා අනාපත්ති. අජානන්තස්සාති අන්තොගෙහෙ ඔවට්ඨං ඡන්නං පථවිං ‘‘අකප්පියපථවී’’ති න ජානාති, ‘‘කප්පියපථවී’’ති සඤ්ඤාය විකොපෙති, ‘‘ඛණාමි භින්දාමි දහාමී’’ති වා න ජානාති[Pg.25], කෙවලං සඞ්ගොපනත්ථාය ඛණිත්තාදීනි වා ඨපෙති, ඩය්හමානහත්ථො වා අග්ගිං පාතෙති, එවං අජානන්තස්ස අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

“无意”者，谓或滚动石头、树木等时，或用手杖拄地行走时，地面被破坏。此地，因非“我欲坏之”这般故意破坏，故称为“无意破坏”。是故，无意破坏者无犯。“无念”者，谓心在别处，与某人说话时，用脚趾或手杖划地而站立。如此无念地划地或破坏者无犯。“不知”者，谓于屋内被雨水浸湿、被覆盖之地，不知其为“不可作业地”，而作“可作业地”想而破坏之；或不知“我正在掘、正在破坏、正在烧”；或仅为收藏而放置锄头等；或手被烧而使火掉落。如此不知者无犯。其余义自明。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති. කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此学处是三等起，由身与心、语与心、身语与心而生起。属作为，想解脱，有心，制罪，身业，语业，三心，三受。

පථවීඛණනසික්ඛාපදං දසමං.

掘地学处第十。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන මුසාවාදවග්ගො පඨමො.

依释义次第，第一妄语品终。

2. භූතගාමවග්ගො

2. 植物品

1. භූතගාමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 植物学处释义

89. සෙනාසනවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – අනාදියන්තොති තස්සා වචනං අගණ්හන්තො. දාරකස්ස බාහුං ආකොටෙසීති උක්ඛිත්තං ඵරසුං නිග්ගහෙතුං අසක්කොන්තො මනුස්සානං චක්ඛුවිසයාතීතෙ මහාරාජසන්තිකා ලද්ධෙ රුක්ඛට්ඨකදිබ්බවිමානෙ නිපන්නස්ස දාරකස්ස බාහුං ථනමූලෙයෙව ඡින්දි. න ඛො මෙතං පතිරූපන්තිආදිම්හි අයං සඞ්ඛෙපවණ්ණනා – හිමවන්තෙ කිර පක්ඛදිවසෙසු දෙවතාසන්නිපාතො හොති, තත්ථ රුක්ඛධම්මං පුච්ඡන්ති – ‘‘ත්වං රුක්ඛධම්මෙ ඨිතා න ඨිතා’’ති? රුක්ඛධම්මො නාම රුක්ඛෙ ඡිජ්ජමානෙ රුක්ඛදෙවතාය මනොපදොසස්ස අකරණං. තත්ථ යා දෙවතා රුක්ඛධම්මෙ අට්ඨිතා හොති, සා දෙවතාසන්නිපාතං පවිසිතුං න ලභති. ඉති සා දෙවතා ඉමඤ්ච රුක්ඛධම්මෙ අට්ඨානපච්චයං ආදීනවං අද්දස, භගවතො ච සම්මුඛා සුතපුබ්බධම්මදෙසනානුසාරෙන තථාගතස්ස ඡද්දන්තාදිකාලෙ පුබ්බචරිතං අනුස්සරි. තෙනස්සා එතදහොසි – ‘‘න ඛො මෙතං පතිරූපං…පෙ… වොරොපෙය්‍ය’’න්ති. යංනූනාහං භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙය්‍යන්ති ඉදං පනස්සා ‘‘අයං භික්ඛු සපිතිකො පුත්තො, අද්ධා භගවා ඉමං ඉමස්ස අජ්ඣාචාරං සුත්වා මරියාදං බන්ධිස්සති, සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙස්සතී’’ති පටිසඤ්චික්ඛන්තියා අහොසි. සචජ්ජ ත්වං දෙවතෙති සචෙ අජ්ජ ත්වං දෙවතෙ. පසවෙය්‍යාසීති ජනෙය්‍යාසි උප්පාදෙය්‍යාසි. එවඤ්ච පන වත්වා භගවා තං දෙවතං සඤ්ඤාපෙන්තො –

89. 《住所品》第一学处中：“不听从”，即不采纳她的话。“击伤了童子的手臂”，是说（比丘）无法控制住举起的斧头，在众人视线之外，于从大王处获得的树居天宫中，砍断了躺卧在那里的童子手臂，恰在乳根处。在“此于我实不当”等句中，此为简要释义：据说在雪山(Himavanta)，于布萨日时有天神集会，在那里他们会询问树法(rukkhadhamma)：“你是否安住于树法？”所谓树法，是指在树木被砍伐时，树神不生起意恶。在那里，凡是不安住于树法的天神，就不能进入天神集会。因此，那位天神看到了这个不安住于树法的过患，并且依据先前在世尊面前听闻过的法谈，回忆起如来在六牙象王(Chaddanta)等时期所行的往昔所行。因此她生起此念：“此于我实不当……乃至……我不应夺其生命。”“我何不将此事禀告世尊”——她之所以有此想法，是因为她思量到：“这位比丘是一位有父亲的儿子，世尊听闻他此等过失后，必定会制定界限，制订学处。”“天神，你今日若”，即“天神(devate)，你(tvaṃ)今日(ajja)若(sace)”。“你会产生”，即你会生起，你会引生。如是说后，世尊为了让那位天神理解，便说：

‘‘යො [Pg.26] වෙ උප්පතිතං කොධං, රථං භන්තංව වාරයෙ;

තමහං සාරථිං බ්‍රූමි, රස්මිග්ගාහො ඉතරො ජනො’’ති. (ධ. ප. 222);

“若人能抑怒，如止奔逸车，是名真御者，余徒执缰柯。”

ඉමං ගාථමභාසි. ගාථාපරියොසානෙ සා දෙවතා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාසි. පුන භගවා සම්පත්තපරිසාය ධම්මං දෙසෙන්තො –

说了此偈。偈颂结束时，那位天神便安立于须陀洹果。其后，世尊为已集会的会众说法：

‘‘යො උප්පතිතං විනෙති කොධං, විසටං සප්පවිසංව ඔසධෙහි;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණ’’න්ති. (සු. නි. 1);

若能调伏已生怒，如药除尽遍布毒；彼比丘舍此岸与彼岸，如蛇脱去旧故皮。

ඉමං ගාථමභාසි. තත්‍ර පඨමගාථා ධම්මපදෙ සඞ්ගහං ආරුළ්හා, දුතියා සුත්තනිපාතෙ, වත්ථු පන විනයෙති. අථ භගවා ධම්මං දෙසෙන්තොයෙව තස්සා දෙවතාය වසනට්ඨානං ආවජ්ජන්තො පතිරූපං ඨානං දිස්වා ‘‘ගච්ඡ, දෙවතෙ, අසුකස්මිං ඔකාසෙ රුක්ඛො විවිත්තො, තස්මිං උපගච්ඡා’’ති ආහ. සො කිර රුක්ඛො න ආළවිරට්ඨෙ, ජෙතවනස්ස අන්තොපරික්ඛෙපෙ, යස්ස දෙවපුත්තස්ස පරිග්ගහො අහොසි, සො චුතො; තස්මා ‘‘විවිත්තො’’ති වුත්තො. තතො පට්ඨාය ච පන සා දෙවතා සම්මාසම්බුද්ධතො ලද්ධපරිහාරා බුද්ධුපට්ඨායිකා අහොසි. යදා දෙවතාසමාගමො හොති, තදා මහෙසක්ඛදෙවතාසු ආගච්ඡන්තීසු අඤ්ඤා අප්පෙසක්ඛා දෙවතා යාව මහාසමුද්දචක්කවාළපබ්බතා තාව පටික්කමන්ති. අයං පන අත්තනො වසනට්ඨානෙ නිසීදිත්වාව ධම්මං සුණාති. යම්පි පඨමයාමෙ භික්ඛූ පඤ්හං පුච්ඡන්ති, මජ්ඣිමයාමෙ දෙවතා, තං සබ්බං තත්ථෙව නිසීදිත්වා සුණාති. චත්තාරො ච මහාරාජානොපි භගවතො උපට්ඨානං ආගන්ත්වා ගච්ඡන්තා තං දෙවතං දිස්වාව ගච්ඡන්ති.

他说了这偈颂。其中第一偈已收录于《法句经》，第二偈已收录于《经集》，其事则已收录于律藏。当时，世尊在说法时，观察那位天女的住处，看到一处适合的地方，便说：“天女，去吧，在某处有一棵无主之树，到那里去。”据说那棵树不在阿拉威国，而是在祇陀林的围墙之内。其原主天子已经去世，因此被称为“无主的”。从那时起，那位天女从正等觉者处获得特许，成为佛陀的侍者。每当天神集会，大威力天神到来时，其他小威力天神，乃至远至大海洋、轮围山的天神们都须退避。而这位天女却能安坐于自己的住处听法。初夜时分比丘们提问，中夜时分天神们提问，她都能安坐于原处听闻这一切。四大天王前来侍奉世尊，离开时，也是向那位天女致意后才走。

90. භූතගාමපාතබ්‍යතායාති එත්ථ භවන්ති අහුවුඤ්චාති භූතා; ජායන්ති වඩ්ඪන්ති ජාතා වඩ්ඪිතා චාති අත්ථො. ගාමොති රාසි; භූතානං ගාමොති භූතගාමො; භූතා එව වා ගාමො භූතගාමො; පතිට්ඨිතහරිතතිණරුක්ඛාදීනමෙතං අධිවචනං. පාතබ්‍යස්ස භාවො පාතබ්‍යතා; ඡෙදනභෙදනාදීහි යථාරුචි පරිභුඤ්ජිතබ්බතාති අත්ථො. තස්සා භූතගාමපාතබ්‍යතාය; නිමිත්තත්ථෙ භුම්මවචනං, භූතගාමපාතබ්‍යතාහෙතු, භූතගාමස්ස ඡෙදනාදිපච්චයා පාචිත්තියන්ති අත්ථො.

90. 于“bhūtagāmapātabyatāya”（因毁坏植物）一词，其义当知：所谓“bhūtā”（已生者），即“正在生成”（bhavanti）与“已经生成”（ahuvuṃ）者；其义为“正在出生、成长”以及“已经出生、成长”者。所谓“gāma”（聚），即是“聚集”（rāsi）。“bhūtānaṃ gāmo”（已生者之聚）是为“bhūtagāmo”（植物）；或“bhūtā eva gāmo”（已生者即是聚集）亦是“bhūtagāmo”。此乃对扎根于地的青草、树木等之称谓。“pātabyassa bhāvo”（可毁坏的状态）即是“pātabyatā”（可毁坏性），其义为：可通过砍伐、破坏等方式随意使用。“Tassā bhūtagāmapātabyatāya”（因毁坏植物），此处为表示原因的处格，其义为：因毁坏植物故，即以砍伐等为缘，犯波逸提。

91. ඉදානි [Pg.27] තං භූතගාමං විභජිත්වා දස්සෙන්තො භූතගාමො නාම පඤ්ච බීජජාතානීතිආදිමාහ. තත්ථ භූතගාමො නාමාති භූතගාමං උද්ධරිත්වා යස්මිං සති භූතගාමො හොති, තං දස්සෙතුං ‘‘පඤ්ච බීජජාතානී’’ති ආහාති අට්ඨකථාසු වුත්තං. එවං සන්තෙපි ‘‘යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි මූලෙ ජායන්තී’’තිආදීනි න සමෙන්ති. න හි මූලබීජාදීනි මූලාදීසු ජායන්ති, මූලාදීසු ජායමානානි පන තානි බීජාකතානි, තස්මා එවමෙත්ථ වණ්ණනා වෙදිතබ්බා – භූතගාමො නාමාති විභජිතබ්බපදං. පඤ්චාති තස්ස විභාගපරිච්ඡෙදො. බීජජාතානීති පරිච්ඡින්නධම්මනිදස්සනං. තස්සත්ථො – බීජෙහි ජාතානි බීජජාතානි; රුක්ඛාදීනමෙතං අධිවචනං. අපරො නයො – බීජානි ච තානි විජාතානි ච පසූතානි නිබ්බත්තපණ්ණමූලානීති බීජජාතානි. එතෙන අල්ලවාලිකාදීසු ඨපිතානං නිබ්බත්තපණ්ණමූලානං සිඞ්ගිවෙරාදීනං සඞ්ගහො කතො හොති.

91. 现在，为分辨并显示彼植物类(bhūtagāma)，说了以“所谓植物类，是五种种子所生者”等为始的（经文）。于此，举出“所谓植物类”后，为了显示“当有那种子时，便有植物类”，而说了“五种种子所生者”。如此在诸义注(aṭṭhakathā)中说。即使如此，（此说）与“或任何其他从根生长者”等（经文）并不相符。因为根种子等并非从根等中生长，然而，那些从根等中生长的，它们被当作种子。因此，于此应知释义(vaṇṇanā)如下：“所谓植物类”是应分辨之词。“五”是其分别的限定。“种子所生者”是对已限定之法的指明。其义为：由种子所生，是为“种子所生者”；这是树木等的同义词。另一理路：是种子，且它们已发芽、已长出、已生出叶和根，故名“种子所生者”。以此，置于湿沙等处、已生出叶和根的姜等，即被摄集。

ඉදානි යෙහි බීජෙහි ජාතත්තා රුක්ඛාදීනි බීජජාතානීති වුත්තානි, තානි දස්සෙන්තො ‘‘මූලබීජ’’න්තිආදිමාහ. තෙසං උද්දෙසො පාකටො එව. නිද්දෙසෙ යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි මූලෙ ජායන්ති මූලෙ සඤ්ජායන්තීති එත්ථ බීජතො නිබ්බත්තෙන බීජං දස්සිතං, තස්මා එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො, යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි ආලුවකසෙරුකමලුප්පලපුණ්ඩරීකකුවලයකන්දපාටලිමූලාදිභෙදෙ මූලෙ ගච්ඡවල්ලිරුක්ඛාදීනි ජායන්ති සඤ්ජායන්ති, තානි යම්හි මූලෙ ජායන්ති චෙව සඤ්ජායන්ති ච තඤ්ච, පාළියං වුත්තං හලිද්දාදි ච සබ්බම්පි එතං මූලබීජං නාම. එසෙව නයො ඛන්ධබීජාදීසු. යෙවාපනකඛන්ධබීජෙසු පනෙත්ථ අම්බාටකඉන්දසාලනුහීපාළිභද්දකණිකාරාදීනි ඛන්ධබීජානි, අමූලවල්ලි චතුරස්සවල්ලිකණවීරාදීනි ඵළුබීජානි මකචිසුමනජයසුමනාදීනි අග්ගබීජානි, අම්බජම්බූපනසට්ඨිආදීනි බීජබීජානීති දට්ඨබ්බානි.

现在，为开示那些因由种子所生，故被称为“种子所生”的树木等的种子，（世尊）说了“根种子”等。其纲目是显而易见的。在解释(niddesa)中，对于“或有任何其他从根生长、从根繁茂者”一句，是以从种子所生者来显示种子，因此，于此应如是了知其义：或有任何其他，如芋(āluva)、荸荠(kaseru)、红莲(kamala)、青莲(uppala)、白莲(puṇḍarīka)、睡莲(kuvalaya)、球茎(kanda)、紫葳(pāṭali)等不同种类的根，有灌木、藤蔓、树木等从其生长、繁茂。凡此等所从生的根，以及圣典中所说的姜黄(haliddi)等，所有这一切都名为“根种子”。对于干种子等，方法与此相同。于此，槟榔青(ambāṭaka)、因陀罗娑罗(indasāla)、大戟(nuhī)、刺桐(pāḷibhadda)、翅子树(kaṇikāra)等是干种子；无根藤(amūlavalli)、四棱藤(caturassavalli)、夹竹桃(kaṇavīra)等是节种子；makaci、素馨(sumana)、胜素馨(jayasumana)等是芽种子；芒果(amba)、阎浮(jambū)、波罗蜜(panasa)的核(aṭṭhi)等是籽种子，应如是了知。

92. ඉදානි යං වුත්තං ‘‘භූතගාමපාතබ්‍යතාය පාචිත්තිය’’න්ති තත්ථ සඤ්ඤාවසෙන ආපත්තානාපත්තිභෙදං පාතබ්‍යතාභෙදඤ්ච දස්සෙන්තො බීජෙ බීජසඤ්ඤීතිආදිමාහ. තත්ථ යථා ‘‘සාලීනං චෙපි ඔදනං භුඤ්ජතී’’තිආදීසු (ම. නි. 1.76) සාලිතණ්ඩුලානං ඔදනො ‘‘සාලීනං ඔදනො’’ති වුච්චති, එවං බීජතො සම්භූතො භූතගාමො ‘‘බීජ’’න්ති වුත්තොති වෙදිතබ්බො. යං [Pg.28] පන ‘‘බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො’’තිආදීසු (දී. නි. 1.10) වුත්තං භූතගාමපරිමොචනං කත්වා ඨපිතං බීජං, තං දුක්කටවත්ථු. අථ වා යදෙතං ‘‘භූතගාමො නාමා’’ති සික්ඛාපදවිභඞ්ගස්ස ආදිපදං, තෙන සද්ධිං යොජෙත්වා යං බීජං භූතගාමො නාම හොති, තස්මිං බීජෙ බීජසඤ්ඤී සත්ථකාදීනි ගහෙත්වා සයං වා ඡින්දති අඤ්ඤෙන වා ඡෙදාපෙති, පාසාණාදීනි ගහෙත්වා සයං වා භින්දති අඤ්ඤෙන වා භෙදාපෙති, අග්ගිං උපසංහරිත්වා සයං වා පචති අඤ්ඤෙන වා පචාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. යථාරුතං පන ගහෙත්වා භූතගාමවිනිමුත්තස්ස බීජස්ස ඡින්දනාදිභෙදාය පාතබ්‍යතාය පාචිත්තියං න වත්තබ්බං.

92. 现在，关于所说的“因毁坏植物而得波逸提”，此处为显示依想的差别而有罪、无罪的差别，以及毁坏的差别，而说“于种子有种子想”等。于此，正如在“食粳米饭”等句中，由粳米所成之饭被称为“粳米饭”；同样地，当知，由种子所生起的植物，被称为“种子”。再者，如“远离对种子类与植物类的伤害”等句中所说，已从植物分离而放置的种子，彼是恶作之事。又或者，与学处分别的开篇句“所谓植物”相结合，（当知：）凡名为植物的种子，于彼种子有种子想，（若）自己或让别人用刀具等切断，自己或让别人用石块等破坏，自己或让别人引火焚烧，则得波逸提之罪。于此，应如是理解其义。再者，若按字面义理解，则不应说因毁坏已脱离植物的种子而得波逸提。

අයඤ්හෙත්ථ විනිච්ඡයකථා – භූතගාමං විකොපෙන්තස්ස පාචිත්තියං භූතගාමපරිමොචිතං පඤ්චවිධම්පි බීජගාමං විකොපෙන්තස්ස දුක්කටං. බීජගාමභූතගාමො නාමෙස අත්ථි උදකට්ඨො, අත්ථි ථලට්ඨො. තත්ථ උදකට්ඨො සාසපමත්තිකා තිලබීජකාදිභෙදා සපණ්ණිකා අපණ්ණිකා ච සබ්බා සෙවාලජාති අන්තමසො උදකපප්පටකං උපාදාය ‘‘භූතගාමො’’ති වෙදිතබ්බො. උදකපප්පටකො නාම උපරි ථද්ධො ඵරුසවණ්ණො, හෙට්ඨා මුදු නීලවණ්ණො හොති. තත්ථ යස්ස සෙවාලස්ස මූලං ඔරූහිත්වා පථවියං පතිට්ඨිතං, තස්ස පථවී ඨානං. යො උදකෙ සඤ්චරති, තස්ස උදකං. පථවියං පතිට්ඨිතං යත්ථ කත්ථචි විකොපෙන්තස්ස උද්ධරිත්වා වා ඨානන්තරං සඞ්කාමෙන්තස්ස පාචිත්තියං. උදකෙ සඤ්චරන්තං විකොපෙන්තස්සෙව පාචිත්තියං. හත්ථෙහි පන ඉතො චිතො ච වියූහිත්වා න්හායිතුං වට්ටති, සකලඤ්හි උදකං තස්ස ඨානං. තස්මා න සො එත්තාවතා ඨානන්තරං සඞ්කාමිතො හොති. උදකතො පන උදකෙන විනා සඤ්චිච්ච උක්ඛිපිතුං න වට්ටති, උදකෙන සද්ධිං උක්ඛිපිත්වා පුන උදකෙ පක්ඛිපිතුං වට්ටති. පරිස්සාවනන්තරෙන නික්ඛමති, කප්පියං කාරාපෙත්වාව උදකං පරිභුඤ්ජිතබ්බං. උප්පලිනීපදුමිනීආදීනි ජලජවල්ලිතිණානි උදකතො උද්ධරන්තස්ස වා තත්ථෙව විකොපෙන්තස්ස වා පාචිත්තියං. පරෙහි උප්පාටිතානි විකොපෙන්තස්ස දුක්කටං. තානි හි බීජගාමෙ සඞ්ගහං ගච්ඡන්ති. තිලබීජකසාසපමත්තකසෙවාලොපි උදකතො උද්ධතො අමිලාතො අග්ගබීජසඞ්ගහං ගච්ඡති. මහාපච්චරියාදීසු [Pg.29] ‘‘අනන්තකතිලබීජකඋදකපප්පටකාදීනි දුක්කටවත්ථුකානී’’ති වුත්තං, තත්ථ කාරණං න දිස්සති. අන්ධකට්ඨකථායං ‘‘සම්පුණ්ණභූතගාමො න හොති, තස්මා දුක්කට’’න්ති වුත්තං, තම්පි න සමෙති, භූතගාමෙ හි පාචිත්තියං, බීජගාමෙ දුක්කටං වුත්තං. අසම්පුණ්ණභූතගාමො නාම තතියො කොට්ඨාසො නෙව පාළියං න අට්ඨකථාසු ආගතො. අථ එතං බීජගාමසඞ්ගහං ගච්ඡිස්සතීති, තම්පි න යුත්තං, අභූතගාමමූලත්තා තාදිසස්ස බීජගාමස්සාති. අපිච ‘‘ගරුකලහුකෙසු ගරුකෙ ඨාතබ්බ’’න්ති එතං විනයලක්ඛණං.

此处为决断之论：破坏植物者，犯波逸提；破坏五种已从植物中分离出来的种子，犯恶作。所谓种子与植物，有水生者，有陆生者。其中，水生者，如芥子、芝麻种子大小等不同种类，有叶或无叶的一切藻类，乃至水膜(udakapappaṭaka)，都应知为“植物”。所谓水膜，上层坚硬、色泽粗糙，下层柔软、色泽青黑。其中，若某藻类的根已向下扎入地里，则地是其依止处；若在水中游移，则水是其依止处。破坏已扎根于地的植物，或将其拔起迁移到别处，犯波逸提。对于在水中游移者，仅于破坏时，才犯波逸提。然而，可以用手将其拨到一旁而洗浴，因为整个水域都是它的依止处，因此这样做并不算是将其迁移到别处。但是，不可故意使其离水而取出；可以连水一同取出，再放回另一水中。若有藻类从滤水器中漏出，应让人作净后，方可使用此水。从水中拔起或即于水中破坏睡莲、荷花等水生蔓草，犯波逸提。破坏他人已拔起者，犯恶作，因为它们被摄入种子类。即便是芝麻种子、芥子大小的藻类，从水中取出后，只要尚未枯萎，就被摄入芽种。在《大筏注》(Mahāpaccarī)等处说：“无边苔(anantaka)、芝麻种子大小的藻类、水膜等是恶作之事。”于此未见其缘由。在《安达嘎义注》(Andhakaṭṭhakathā)中说：“不是完整的植物，因此犯恶作。”此说亦不合，因为（圣典中）已说：于植物，犯波逸提；于种子，犯恶作。所谓“不完整的植物”这第三分，既未见于巴利圣典，也未见于诸义注。若说它应被摄入种子类，此说亦不当，因为那样的种子并非以植物为根。此外，“于重轻事中，应依重者”，此是毗奈耶之相。

ථලට්ඨෙ – ඡින්නරුක්ඛානං අවසිට්ඨො හරිතඛාණු නාම හොති. තත්ථ කකුධකරඤ්ජපියඞ්ගුපනසාදීනං ඛාණු උද්ධං වඩ්ඪති, සො භූතගාමෙන සඞ්ගහිතො. තාලනාළිකෙරාදීනං ඛාණු උද්ධං න වඩ්ඪති, සො බීජගාමෙන සඞ්ගහිතො. කදලියා පන අඵලිතාය ඛාණු භූතගාමෙන සඞ්ගහිතො, ඵලිතාය බීජගාමෙන. කදලී පන ඵලිතා යාව නීලපණ්ණා, තාව භූතගාමෙනෙව සඞ්ගහිතා, තථා ඵලිතො වෙළු. යදා පන අග්ගතො පට්ඨාය සුස්සති, තදා බීජගාමෙන සඞ්ගහං ගච්ඡති. කතරබීජගාමෙන? ඵළුබීජගාමෙන. කිං තතො නිබ්බත්තති? න කිඤ්චි. යදි හි නිබ්බත්තෙය්‍ය, භූතගාමෙනෙව සඞ්ගහං ගච්ඡෙය්‍ය. ඉන්දසාලාදිරුක්ඛෙ ඡින්දිත්වා රාසිං කරොන්ති, කිඤ්චාපි රාසිකතදණ්ඩකෙහි රතනප්පමාණාපි සාඛා නික්ඛමන්ති, බීජගාමෙනෙව සඞ්ගහං ගච්ඡන්ති. තත්ථ මණ්ඩපත්ථාය වා වතිඅත්ථාය වා වල්ලිආරොපනත්ථාය වා භූමියං නිඛණන්ති, මූලෙසු චෙව පණ්ණෙසු ච නිග්ගතෙසු පුන භූතගාමසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡන්ති. මූලමත්තෙසු පන පණ්ණමත්තෙසු වා නිග්ගතෙසු බීජගාමෙන සඞ්ගහිතා එව.

于陆地者——被砍断树木所余留者，名为青树桩。其中，迦俱陀树(kakudha)、迦兰阇树(karañja)、宾头恭树(piyaṅgu)、波那娑树(panasa)等之树桩向上生长，此为植物类所摄。而棕榈树、椰子树等之树桩不向上生长，此为种子类所摄。又，未结果的芭蕉树桩，为植物类所摄；已结果的，则为种子类所摄。又，已结果的芭蕉树，只要叶子尚青，就仅为植物类所摄，已结果的竹子亦然。但当其从顶端开始枯萎时，则归入种子类。属于何种种子类？属于节种子类。其后还能生出什么吗？什么也不会生出。如果还能生出，那它就仅会被归入植物类。人们砍伐因陀娑罗树(indasāla)等堆积起来，即使从堆积的枝干中长出长约一肘的枝条，也仅属于种子类。若为搭建凉亭、制作篱笆或供藤蔓攀爬而将其植入土中，当根与叶都长出时，则复归入植物类。但若仅长出根或仅长出叶，则仍为种子类所摄。

යානි කානිචි බීජානි පථවියං වා උදකෙන සිඤ්චිත්වා ඨපිතානි, කපාලාදීසු වා අල්ලපංසුං පක්ඛිපිත්වා නික්ඛිත්තානි හොන්ති, සබ්බානි මූලමත්තෙ පණ්ණමත්තෙ වා නිග්ගතෙපි බීජානියෙව. සචෙපි මූලානි ච උපරි අඞ්කුරො ච නිග්ගච්ඡති, යාව අඞ්කුරො හරිතො න හොති, තාව බීජානියෙව. මුග්ගාදීනං පන පණ්ණෙසු උට්ඨිතෙසු වීහිආදීනං වා අඞ්කුරෙ හරිතෙ නීලපණ්ණවණ්ණෙ ජාතෙ භූතගාමසඞ්ගහං ගච්ඡන්ති. තාලට්ඨීනං පඨමං සූකරදාඨා විය මූලං නිග්ගච්ඡති. නිග්ගතෙපි යාව උපරි පත්තවට්ටි න නිග්ගච්ඡති, තාව බීජගාමොයෙව. නාළිකෙරස්ස තචං භින්දිත්වා දන්තසූචි විය අඞ්කුරො නිග්ගච්ඡති[Pg.30], යාව මිගසිඞ්ගසදිසා නීලපත්තවට්ටි න හොති, තාව බීජගාමොයෙව. මූලෙ අනිග්ගතෙපි තාදිසාය පත්තවට්ටියා ජාතාය අමූලකභූතගාමෙ සඞ්ගහං ගච්ඡති.

任何种子，无论是放在地上浇水，或是在陶器等之中放入湿土而安置的，即使只长出根或只长出叶，也都还是种子。即使长出了根，上面也冒出了芽，只要芽还没有变绿，就都还是种子。再者，当绿豆（mugga）等的叶子长出后，或稻谷（vīhi）等的芽变成绿色、或成为深绿叶色时，它们就归入植物类（bhūtagāma）。棕榈核（tālaṭṭhi）最初长出像野猪獠牙一样的根。即使长出了根，只要上面还没有长出叶卷，就仍然属于种子类（bījagāma）。椰子（nāḷikera）破壳后，长出像象牙簪一样的芽，只要还没有长出像鹿角一样的青色叶卷，就仍然属于种子类。即使没有长出根，只要长出了那样的叶卷，就归入无根的植物类。

අම්බට්ඨිආදීනි වීහිආදීහි විනිච්ඡිනිතබ්බානි. වන්දාකා වා අඤ්ඤා වා යා කාචි රුක්ඛෙ ජායිත්වා රුක්ඛං ඔත්ථරති, රුක්ඛොව තස්සා ඨානං, තං විකොපෙන්තස්ස වා තතො උද්ධරන්තස්ස වා පාචිත්තියං. එකා අමූලිකා ලතා හොති, අඞ්ගුලිවෙඨකො විය වනප්පගුම්බදණ්ඩකෙ වෙඨෙති, තස්සාපි අයමෙව විනිච්ඡයො. ගෙහමුඛපාකාරවෙදිකාචෙතියාදීසු නීලවණ්ණො සෙවාලො හොති, යාව ද්වෙ තීණි පත්තානි න සඤ්ජායන්ති තාව අග්ගබීජසඞ්ගහං ගච්ඡති. පත්තෙසු ජාතෙසු පාචිත්තියවත්ථු. තස්මා තාදිසෙසු ඨානෙසු සුධාලෙපම්පි දාතුං න වට්ටති. අනුපසම්පන්නෙන ලිත්තස්ස උපරිස්නෙහලෙපො දාතුං වට්ටති. සචෙ නිදාඝසමයෙ සුක්ඛසෙවාලො තිට්ඨති, තං සම්මුඤ්ජනීආදීහි ඝංසිත්වා අපනෙතුං වට්ටති. පානීයඝටාදීනං බහි සෙවාලො දුක්කටවත්ථු, අන්තො අබ්බොහාරිකො. දන්තකට්ඨපූවාදීසු කණ්ණකම්පි අබ්බොහාරිකමෙව. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘සචෙ ගෙරුකපරිකම්මකතා භිත්ති කණ්ණකිතා හොති, චොළකං තෙමෙත්වා පීළෙත්වා පමජ්ජිතබ්බා’’ති (මහාව. 66).

芒果核等应比照稻谷等来判定。寄生植物或其他任何在树上生长并覆盖树木的植物，树即是它的依处，（比丘）毁坏它或将它从树上移除，犯波逸提。有一种无根的藤蔓，像指环一样缠绕在林中灌木的茎干上，对此也作同样的判定。在房前、围墙、栏杆、塔庙等处生长的青色苔藓，只要尚未长出两三片叶子，即归于“从顶端繁殖的种子”一类。长出叶子后，即是波逸提事。因此，在这些地方不允许涂抹灰泥。允许在未受具足戒者所涂抹的灰泥上再涂抹粘性涂层。若在热季有干燥的苔藓，允许用扫帚等物擦除。饮水罐等外部的苔藓是恶作事，内部则不成罪。齿木、糕点等上的霉菌也不成罪。此乃世尊所说：“若以红土涂饰的墙壁发霉，应用布浸湿拧干后擦拭。”

පාසාණජාතිපාසාණදද්දුසෙවාලසෙලෙය්‍යකාදීනි අහරිතවණ්ණානි අපත්තකානි ච දුක්කටවත්ථුකානි. අහිච්ඡත්තකං යාව මකුළං හොති, තාව දුක්කටවත්ථු. පුප්ඵිතකාලතො පට්ඨාය අබ්බොහාරිකං. අල්ලරුක්ඛතො පන අහිච්ඡත්තකං ගණ්හන්තො රුක්ඛත්තචං විකොපෙති, තස්මා තත්ථ පාචිත්තියං. රුක්ඛපප්පටිකායපි එසෙව නයො. යා පන ඉන්දසාලකකුධාදීනං පප්පටිකා රුක්ඛතො මුච්චිත්වා තිට්ඨති, තං ගණ්හන්තස්ස අනාපත්ති. නිය්‍යාසම්පි රුක්ඛතො මුච්චිත්වා ඨිතං සුක්ඛරුක්ඛෙ වා ලග්ගං ගණ්හිතුං වට්ටති. අල්ලරුක්ඛතො න වට්ටති. ලාඛායපි එසෙව නයො. රුක්ඛං චාලෙත්වා පණ්ඩුපලාසං වා පරිණතකණිකාරාදිපුප්ඵං වා පාතෙන්තස්ස පාචිත්තියමෙව. හත්ථකුක්කුච්චෙන මුදුකෙසු ඉන්දසාලනුහීඛන්ධාදීසු වා තත්ථජාතකතාලපණ්ණාදීසු වා අක්ඛරං ඡින්දන්තස්සාපි එසෙව නයො.

石生类，如石上苔(pāsāṇadaddu)、石上藻(sevāla)、石上矾(seleyyaka)等，非绿色且无叶者，是恶作事。蘑菇(ahicchattakaṃ)尚为菌苞时，是恶作事；从开伞时起，则不成罪。又，从活树上采摘蘑菇，会损害树皮，因此犯波逸提。树上苔(rukkhapappaṭikā)也是同样的道理。然而，因陀娑罗树(indasāla)、拘陀树(kakudha)等树上已脱落的苔，取之者无犯。树胶(niyyāsa)若已从树上脱落，或附着于枯树上，则允许拿取；从活树上则不允许。紫胶(lākhā)也是同样的道理。摇动树木使枯叶或已成熟的翅子树(kaṇikāra)花等掉落者，即犯波逸提。以手嬉闹，在柔软的因陀娑罗树(indasāla)、仙人掌(nuhī)树干等，或在长于其上的棕榈叶等上刻字者，也是同样的道理。

සාමණෙරානං [Pg.31] පුප්ඵං ඔචිනන්තානං සාඛං ඔනාමෙත්වා දාතුං වට්ටති. තෙහි පන පුප්ඵෙහි පානීයං න වාසෙතබ්බං. පානීයවාසත්ථිකෙන සාමණෙරං උක්ඛිපිත්වා ඔචිනාපෙතබ්බානි. ඵලසාඛාපි අත්තනා ඛාදිතුකාමෙන න ඔනාමෙතබ්බා. සාමණෙරං උක්ඛිපිත්වා ඵලං ගාහාපෙතබ්බං. යංකිඤ්චි ගච්ඡං වා ලතං වා උප්පාටෙන්තෙහි සාමණෙරෙහි සද්ධිං ගහෙත්වා ආකඩ්ඪිතුං න වට්ටති. තෙසං පන උස්සාහජනනත්ථං අනාකඩ්ඪන්තෙන කඩ්ඪනාකාරං දස්සෙන්තෙන විය අග්ගෙ ගහෙතුං වට්ටති. යෙසං රුක්ඛානං සාඛා රුහති, තෙසං සාඛං මක්ඛිකාබීජනාදීනං අත්ථාය කප්පියං අකාරාපෙත්වා ගහිතං තචෙ වා පත්තෙ වා අන්තමසො නඛෙනපි විලිඛන්තස්ස දුක්කටං. අල්ලසිඞ්ගිවෙරාදීසුපි එසෙව නයො. සචෙ පන කප්පියං කාරාපෙත්වා සීතලෙ පදෙසෙ ඨපිතස්ස මූලං සඤ්ජායති, උපරිභාගෙ ඡින්දිතුං වට්ටති. සචෙ අඞ්කුරො ජායති, හෙට්ඨාභාගෙ ඡින්දිතුං වට්ටති. මූලෙ ච නීලඞ්කුරෙ ච ජාතෙ න වට්ටති.

沙弥采花时，可以为他们弯下树枝。但不可用这些花来熏香饮用水。若想熏香饮用水，应抱起沙弥让他们采摘。自己想吃果实时，也不应弯下果枝，应抱起沙弥让他摘取果实。不可与正在拔除任何灌木或藤蔓的沙弥一起拉扯。但为了鼓励他们，可以握住顶端，做出拉扯的样子而不实际用力。对于枝条能生长的树木，若为作拂蝇器等而取其枝，但未使之成为净物，而在其树皮或树叶上，乃至用指甲刮划者，犯恶作。鲜姜等也适用此理。若已使之成为净物，放置于阴凉处而生根，则允许切断上部。若长出新芽，则允许切断下部。若根与青芽都已长出，则不允许切断。

ඡින්දති වා ඡෙදාපෙති වාති අන්තමසො සම්මුඤ්ජනොසලාකායපි තිණානි ඡින්දිස්සාමීති භූමිං සම්මජ්ජන්තො සයං වා ඡින්දති, අඤ්ඤෙන වා ඡෙදාපෙති. භින්දති වා භෙදාපෙති වාති අන්තමසො චඞ්කමන්තොපි ඡිජ්ජනකං ඡිජ්ජතු, භිජ්ජනකං භිජ්ජතු, චඞ්කමිතට්ඨානං දස්සෙස්සාමීති සඤ්චිච්ච පාදෙහි අක්කමන්තො තිණවල්ලිආදීනි සයං වා භින්දති අඤ්ඤෙන වා භෙදාපෙති. සචෙපි හි තිණං වා ලතං වා ගණ්ඨිං කරොන්තස්ස භිජ්ජති, ගණ්ඨිපි න කාතබ්බො. තාලරුක්ඛාදීසු පන චොරානං අනාරුහනත්ථාය දාරුමක්කටකං ආකොටෙන්ති, කණ්ටකෙ බන්ධන්ති, භික්ඛුස්ස එවං කාතුං න වට්ටති. සචෙ දාරුමක්කටකො රුක්ඛෙ අල්ලීනමත්තොව හොති, රුක්ඛං න පීළෙති, වට්ටති. ‘‘රුක්ඛං ඡින්ද, ලතං ඡින්ද, කන්දං වා මූලං වා උප්පාටෙහී’’ති වත්තුම්පි වට්ටති, අනියාමිතත්තා. නියාමෙත්වා පන ‘‘ඉමං රුක්ඛං ඡින්දා’’තිආදි වත්තුං න වට්ටති. නාමං ගහෙත්වාපි ‘‘අම්බරුක්ඛං චතුරස්සවල්ලිං ආලුවකන්දං මුඤ්ජතිණං අසුකරුක්ඛච්ඡල්ලිං ඡින්ද භින්ද උප්පාටෙහී’’තිආදිවචනම්පි අනියාමිතමෙව හොති. ‘‘ඉමං අම්බරුක්ඛ’’න්තිආදිවචනමෙව හි නියාමිතං නාම, තං න වට්ටති.

所谓“自己砍伐或叫人砍伐”，是说乃至以扫帚杆扫地时，心想：“我要割草”，而自己砍伐，或叫他人砍伐。所谓“自己破坏或叫人破坏”，是说乃至经行时，心想：“令可断者断，令可破者破，我要显出经行之处”，而故意用脚踩踏草、藤等，自己破坏，或叫他人破坏。若为草或藤打结时会致其毁坏，则不应打结。又，为了防止盗贼攀爬棕榈树等，而钉上木猴、绑上荆棘，比丘不应如此做。如果木猴只是倚靠在树上，不压迫树木，则是允许的。说“砍树、砍藤、挖块茎或根”是允许的，因为没有指定。但若加以指定，说“砍此树”等，则不允许。即使指名说“砍芒果树、四方藤、芋头、白茅草、某某树皮，砍、破坏、挖出”等语，也同样属于未指定。只有“砍此芒果树”等语方是指定，那是不允许的。

පචති වා පචාපෙති වාති අන්තමසො පත්තම්පි පචිතුකාමො තිණාදීනං උපරි සඤ්චිච්ච අග්ගිං කරොන්තො සයං වා පචති, අඤ්ඤෙන වා පචාපෙතීති [Pg.32] සබ්බං පථවීඛණනසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. අනියාමෙත්වා පන ‘‘මුග්ගෙ පච, මාසෙ පචා’’තිආදි වත්තුං වට්ටති. ‘‘ඉමෙ මුග්ගෙ පච, ඉමෙ මාසෙ පචා’’ති එවං වත්තුං න වට්ටති.

所谓“自己烧或叫人烧”，是说乃至想烧制钵，而故意在草等之上生火，自己烧，或叫他人烧。这一切都应按照“掘地学处”中所说的方式来理解。但不加指定地说“煮绿豆，煮黑豆”等是允许的。说“煮这些绿豆，煮这些黑豆”则不允许。

අනාපත්ති ඉමං ජානාතිආදීසු ‘‘ඉමං මූලභෙසජ්ජං ජාන, ඉමං මූලං වා පණ්ණං වා දෙහි, ඉමං රුක්ඛං වා ලතං වා ආහර, ඉමිනා පුප්ඵෙන වා ඵලෙන වා පණ්ණෙන වා අත්ථො, ඉමං රුක්ඛං වා ලතං වා ඵලං වා කප්පියං කරොහී’’ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. එත්තාවතා භූතගාමපරිමොචනං කතං හොති. පරිභුඤ්ජන්තෙන පන බීජගාමපරිමොචනත්ථං පුන කප්පියං කාරෙතබ්බං.

不犯：于“知此”等句中，其义应知为：“请了知此根药”、“请给此根或叶”、“请取此树或藤”、“需要此花、果或叶”、“请将此树、藤或果实作净”。仅此言说，即已完成对植生（bhūtagāma）的免除。然受用者为免除种生（bījagāma），应再令作净。

කප්පියකරණඤ්චෙත්ථ ඉමිනා සුත්තානුසාරෙන වෙදිතබ්බං – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි සමණකප්පෙහි ඵලං පරිභුඤ්ජිතුං අග්ගිපරිජිතං සත්ථපරිජිතං නඛපරිජිතං අබීජං නිබ්බට්ටබීජමෙව පඤ්චම’’න්ති. තත්ථ ‘‘අග්ගිපරිජිත’’න්ති අග්ගිනා පරිජිතං අධිභූතං දඩ්ඪං ඵුට්ඨන්ති අත්ථො. ‘‘සත්ථපරිජිත’’න්ති සත්ථෙන පරිජිතං අධිභූතං ඡින්නං විද්ධං වාති අත්ථො. එස නයො නඛපරිජිතෙ. අබීජනිබ්බට්ටබීජානි සයමෙව කප්පියානි. අග්ගිනා කප්පියං කරොන්තෙන කට්ඨග්ගිගොමයග්ගිආදීසු යෙන කෙනචි අන්තමසො ලොහඛණ්ඩෙනපි ආදිත්තෙන කප්පියං කාතබ්බං. තඤ්ච ඛො එකදෙසෙ ඵුසන්තෙන ‘‘කප්පිය’’න්ති වත්වාව කාතබ්බං. සත්ථෙන කරොන්තෙන යස්ස කස්සචි ලොහමයසත්ථස්ස අන්තමසො සූචිනඛච්ඡෙදනානම්පි තුණ්ඩෙන වා ධාරාය වා ඡෙදං වා වෙධං වා දස්සෙන්තෙන ‘‘කප්පිය’’න්ති වත්වාව කාතබ්බං. නඛෙන කප්පියං කරොන්තෙන පූතිනඛෙන න කාතබ්බං. මනුස්සානං පන සීහබ්‍යග්ඝදීපිමක්කටාදීනං සකුන්තානඤ්ච නඛා තිඛිණා හොන්ති, තෙහි කාතබ්බං. අස්සමහිංසසූකරමිගගොරූපාදීනං ඛුරා අතිඛිණා, තෙහි න කාතබ්බං, කතම්පි අකතං හොති. හත්ථිනඛා පන ඛුරා න හොන්ති, තෙහි වට්ටති. යෙහි පන කාතුං වට්ටති, තෙහි තත්ථජාතකෙහිපි උද්ධරිත්වා ගහිතකෙහිපි ඡෙදං වා වෙධං වා දස්සෙන්තෙන ‘‘කප්පිය’’න්ති වත්වාව කාතබ්බං.

此处的作净法，应依此经文了知：“诸比丘，我允许以五种沙门净法受用果实：火所制净、刀所制净、指甲所制净、无种者，第五为去种者。”其中，“火所制净”是指为火所制伏、所烧或所触。“刀所制净”是指为刀所制伏、所切或所刺。指甲所制净，理亦如是。无种与去种者，其自为净。以火作净时，可用木柴火、牛粪火等任何火，乃至用烧热的铁块，触及其一分，随即说“此是净”即成。以刀作净时，可用任何金属刀具，乃至针或指甲刀的尖端或刃部，做出切或刺的表示，随即说“此是净”即成。以指甲作净时，不可用腐烂的指甲。又，人、狮、虎、豹、猴等及鸟类的指甲锋利，可以用之作净。马、水牛、猪、鹿、牛等的蹄不锋利，不可用之作净，即使作了也等于未作。又，象甲非蹄，可以用之作净。又，凡是允许用之作净的指甲，无论是长在身上的，还是拔下来取用的，都应做出切或刺的表示，随即说“此是净”即成。

තත්ථ සචෙපි බීජානං පබ්බතමත්තො රාසි රුක්ඛසහස්සං වා ඡින්දිත්වා එකාබද්ධං කත්වා උච්ඡූනං වා මහාභාරො බන්ධිත්වා ඨපිතො හොති, එකස්මිං බීජෙ වා රුක්ඛසාඛාය වා උච්ඡුම්හි වා කප්පියෙ කතෙ සබ්බං කතං හොති. උච්ඡූ ච දාරූනි ච එකතො බද්ධානි හොන්ති, උච්ඡුං කප්පියං කරිස්සාමීති දාරුං [Pg.33] විජ්ඣති, වට්ටතියෙව. සචෙ පන යාය රජ්ජුයා වා වල්ලියා වා බද්ධානි, තං විජ්ඣති, න වට්ටති. උච්ඡුඛණ්ඩානං පච්ඡිං පූරෙත්වා ආහරන්ති, එකස්මිං ඛණ්ඩෙ කප්පියෙ කතෙ සබ්බං කතමෙව හොති. මරිචපක්කාදීහි මිස්සෙත්වා භත්තං ආහරන්ති, ‘‘කප්පියං කරොහී’’ති වුත්තෙ සචෙපි භත්තසිත්ථෙ විජ්ඣති, වට්ටතියෙව. තිලතණ්ඩුලාදීසුපි එසෙව නයො. යාගුයා පක්ඛිත්තානි පන එකාබද්ධානි හුත්වා න සන්තිට්ඨන්ති, තත්ථ එකමෙකං විජ්ඣිත්වා කප්පියං කාතබ්බමෙව. කපිත්ථඵලාදීනං අන්තො මිඤ්ජං කටාහං මුඤ්චිත්වා සඤ්චරති, භින්දාපෙත්වා කප්පියං කාරාපෙතබ්බං. එකාබද්ධං හොති, කටාහෙපි කාතුං වට්ටති.

于此，纵有如山之种子堆，或斩千树捆为一束，或置一大捆甘蔗，于一粒种子、一根树枝或一根甘蔗作净后，全部即为已作净。甘蔗与木柴捆于一处，意图为甘蔗作净而触及木柴，亦可。然若触及捆绑所用之绳或藤，则不可。以篮盛满甘蔗段携来，于一段作净后，全部即为已作净。以熟辣椒等混入饭中携来，被告知“请作净”时，纵使触及饭粒，亦可。芝麻、米等亦同此理。然而，投入粥中之物，因非连为一体而不安住，于此必须逐一触碰作净。木苹果(kapittha)等果实，若果肉已离果壳于内晃动，应使人破开后作净。若（果肉）与壳连为一体，于果壳上作净亦可。

අසඤ්චිච්චාති පාසාණරුක්ඛාදීනි වා පවට්ටෙන්තස්ස සාඛං වා කඩ්ඪන්තස්ස කත්තරදණ්ඩෙන වා භූමිං පහරිත්වා ගච්ඡන්තස්ස තිණානි ඡිජ්ජන්ති, තානි තෙන ඡින්දිස්සාමීති එවං සඤ්චිච්ච අච්ඡින්නත්තා අසඤ්චිච්ච ඡින්නානි නාම හොන්ති. ඉති අසඤ්චිච්ච ඡින්දන්තස්ස අනාපත්ති.

“非故意”(asañcicca)者：譬如滚动石头、树木等时，或拉扯树枝时，或以杖击地而行时，草被截断，然彼并无‘我欲断之’如是故意，故非故意而断，名为“非故意断”。如是非故意而断者，无犯。

අසතියාති අඤ්ඤවිහිතො කෙනචි සද්ධිං කිඤ්චි කථෙන්තො පාදඞ්ගුට්ඨකෙන වා හත්ථෙන වා තිණං වා ලතං වා ඡින්දන්තො තිට්ඨති, එවං අසතියා ඡින්දන්තස්ස අනාපත්ති.

“失念”(asati)者：心住于他处，与人交谈时，以足趾或手折断草或藤。如是失念而断者，无犯。

අජානන්තස්සාති එත්ථබ්භන්තරෙ බීජගාමොති වා භූතගාමොති වා න ජානාති, ඡින්දාමීතිපි න ජානාති, කෙවලං වතියා වා පලාලපුඤ්ජෙ වා නිඛාදනං වා ඛණිත්තිං වා කුදාලං වා සඞ්ගොපනත්ථාය ඨපෙති, ඩය්හමානහත්ථො වා අග්ගිං පාතෙති, තත්‍ර චෙ තිණානි ඡිජ්ජන්ති වා ඩය්හන්ති වා අනාපත්ති. මනුස්සවිග්ගහපාරාජිකවණ්ණනායං පන සබ්බඅට්ඨකථාසු ‘‘සචෙ භික්ඛු රුක්ඛෙන වා අජ්ඣොත්ථටො හොති, ඔපාතෙ වා පතිතො සක්කා ච හොති රුක්ඛං ඡින්දිත්වා භූමිං වා ඛණිත්වා නික්ඛමිතුං, ජීවිතහෙතුපි අත්තනා න කාතබ්බං. අඤ්ඤෙන පන භික්ඛුනා භූමිං වා ඛණිත්වා රුක්ඛං වා ඡින්දිත්වා අල්ලරුක්ඛතො වා දණ්ඩකං ඡින්දිත්වා තං රුක්ඛං පවට්ටෙත්වා නික්ඛාමෙතුං වට්ටති, අනාපත්තී’’ති වුත්තං. තත්ථ කාරණං න දිස්සති – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, දවඩාහෙ ඩය්හමානෙ පටග්ගිං දාතුං, පරිත්තං කාතු’’න්ති (චූළව. 283) ඉදං පන එකමෙව සුත්තං දිස්සති. සචෙ එතස්ස අනුලොමං ‘‘අත්තනො න වට්ටති, අඤ්ඤස්ස වට්ටතී’’ති [Pg.34] ඉදං නානාකරණං න සක්කා ලද්ධුං. අත්තනො අත්ථාය කරොන්තො අත්තසිනෙහෙන අකුසලචිත්තෙනෙව කරොති, පරො පන කාරුඤ්ඤෙන, තස්මා අනාපත්තීති චෙ. එතම්පි අකාරණං. කුසලචිත්තෙනාපි හි ඉමං ආපත්තිං ආපජ්ජති. සබ්බඅට්ඨකථාසු පන වුත්තත්තා න සක්කා පටිසෙධෙතුං. ගවෙසිතබ්බා එත්ථ යුත්ති. අට්ඨකථාචරියානං වා සද්ධාය ගන්තබ්බන්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

所谓“不知者”：于此围篱或稻堆之内，不知有种子生植物或根生植物，亦不知“我正在砍断它”，仅为藏匿而将锄头、铲子或镐置于围篱或稻堆中，或因手被烧而掉落火种。若草因此被截断或烧毁，无犯。然而，在杀人波罗夷的释义中，所有义注都说：“若比丘为树所压或堕入坑中，纵能伐木或掘地以出，亦不应为保命而自为。然另一比丘可掘地、伐木，或从生树截取木棍，转动彼树，使其脱困，此为可行，无犯。”于此不见其理由——“诸比丘，我允许在林火焚烧时，燃逆火以作防护。”（《小品》283）然仅见此一经。若依此经，则“于己不可，于他则可”之别，难以成立。若云：“为自己而做者，是出于自身贪爱，唯以不善心而作；他人则是出于悲悯，故而无犯。”此亦非理由，因以善心亦犯此罪。然因所有义注皆作是说，故不可驳斥。于此应探求其理，或应凭对诸义注师之信而取。余者义自明显。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති. කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三等起——从身与心、语与心、身语与心而生起。是作，想解脱，有心，制立罪，身业，语业，三心，三受。

භූතගාමසික්ඛාපදං පඨමං.

植生学处第一。

2. අඤ්ඤවාදකසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 异语学处释义

94. දුතියසික්ඛාපදෙ – අනාචාරං ආචරිත්වාති අකාතබ්බං කත්වා; කායවචීද්වාරෙසු ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වාති වුත්තං හොති. අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරතීති අඤ්ඤෙන වචනෙන අඤ්ඤං වචනං පටිචරති පටිච්ඡාදෙති අජ්ඣොත්ථරති; ඉදානි තං පටිචරණවිධිං දස්සෙන්තො ‘‘කො ආපන්නො’’තිආදිමාහ. තත්‍රායං වචනසම්බන්ධො – සො කිර කිඤ්චි වීතික්කමං දිස්වා ‘‘ආවුසො, ආපත්තිං ආපන්නොසී’’ති සඞ්ඝමජ්ඣෙ ආපත්තියා අනුයුඤ්ජියමානො ‘‘කො ආපන්නො’’ති වදති. ‘‘තතො ත්ව’’න්ති වුත්තෙ ‘‘අහං කිං ආපන්නො’’ති වදති. අථ ‘‘පාචිත්තියං වා දුක්කටං වා’’ති වුත්තෙ වත්ථුං පුච්ඡන්තො ‘‘අහං කිස්මිං ආපන්නො’’ති වදති. තතො ‘‘අසුකස්මිං නාම වත්ථුස්මි’’න්ති වුත්තෙ ‘‘අහං කථං ආපන්නො, කිං කරොන්තො ආපන්නොම්හී’’ති පුච්ඡති. අථ ‘‘ඉදං නාම කරොන්තො ආපන්නො’’ති වුත්තෙ ‘‘කං භණථා’’ති වදති. තතො ‘‘තං භණාමා’’ති වුත්තෙ ‘‘කිං භණථා’’ති වදති.

94. 在第二学处(sikkhāpada)中：“行不当行”即做了不应做的事；这是说于身语二门犯了罪。“以异言搪塞”指用别的话来搪塞、遮蔽、覆盖另一句话；现在为了说明这种搪塞的方式，而说“谁犯了罪”等。此处的文句关联如下：据说他见到某个过失后，在僧团中被以罪质问：“贤友(āvuso)，你犯了罪。”时，他说：“谁犯了罪？”于是当被说：“是你。”时，他说：“我犯了什么罪？”然后当被说：“是波逸提(pācittiya)或恶作(dukkaṭa)。”时，他追问事情说：“我在何事(vatthu)上犯了罪？”于是当被说：“在某某事上。”时，他问：“我如何犯了罪？做什么时犯了罪？”然后当被说：“做了这事而犯罪。”时，他说：“你们在说谁？”于是当被说：“我们说的是你。”时，他说：“你们在说什么？”

අපිචෙත්ථ අයං පාළිමුත්තකොපි අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරණවිධි – භික්ඛූහි ‘‘තව සිපාටිකාය කහාපණො දිට්ඨො, කිස්සෙවමසාරුප්පං කරොසී’’ති වුත්තො ‘‘සුදිට්ඨං, භන්තෙ, න පනෙසො කහාපණො; තිපුමණ්ඩලං එත’’න්ති භණන්තො වා ‘‘ත්වං සුරං පිවන්තො දිට්ඨො, කිස්සෙවං කරොසී’’ති වුත්තො [Pg.35] ‘‘සුදිට්ඨො, භන්තෙ, න පනෙසා සුරා, භෙසජ්ජත්ථාය සම්පාදිතං අරිට්ඨ’’න්ති භණන්තො වා ‘‘ත්වං පටිච්ඡන්නෙ ආසනෙ මාතුගාමෙන සද්ධිං නිසින්නො දිට්ඨො, කිස්සෙවමසාරුප්පං කරොසී’’ති වුත්තො ‘‘යෙන දිට්ඨං සුදිට්ඨං, විඤ්ඤූ පනෙත්ථ දුතියො අත්ථි, සො කිස්ස න දිට්ඨො’’ති භණන්තො වා, ‘‘ඊදිසං තයා කිඤ්චි දිට්ඨ’’න්ති පුට්ඨො ‘‘න සුණාමී’’ති සොතමුපනෙන්තො වා, සොතද්වාරෙ පුච්ඡන්තානං චක්ඛුං උපනෙන්තො වා, අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරතීති වෙදිතබ්බො. අඤ්ඤවාදකං රොපෙතූති අඤ්ඤවාදකං ආරොපෙතු; පතිට්ඨාපෙතූති අත්ථො. විහෙසකං රොපෙතූති එතස්මිම්පි එසෙව නයො.

此外，于此，此为圣典之外的以异言搪塞之法：若被诸比丘言：“在你袋中见有钱，为何做此不相称之事？”，彼或答言：“尊者，看得清楚。但此非钱，此乃锡圆片。”或被言：“见你饮酒，为何如此做？”，彼或答言：“尊者，看得清楚。但此非酒，乃为药用而制的药液。”或被言：“见你在隐蔽处与女人同坐，为何做此不相称之事？”，彼或答言：“见者看得清楚，然此处有第二位智者在，为何不见彼？”或被问：“你见到此类事吗？”，彼或将耳朵凑近而言“我听不见”；或当在耳门被问时，却引向眼门，当知此为以异言搪塞。“令作异语者”(Aññavādakaṃ ropetu)即令其成为异语者，义为确立。“令作恼害者”(Vihesakaṃ ropetu)，于此亦同此理。

98. අඤ්ඤවාදකෙ විහෙසකෙ පාචිත්තියන්ති එත්ථ අඤ්ඤං වදතීති අඤ්ඤවාදකං; අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරණස්සෙතං නාමං. විහෙසෙතීති විහෙසකං; තුණ්හීභූතස්සෙතං නාමං, තස්මිං අඤ්ඤවාදකෙ විහෙසකෙ. පාචිත්තියන්ති වත්ථුද්වයෙ පාචිත්තියද්වයං වුත්තං.

98. 于“异语(aññavādake)、恼害(vihesake)，波逸提(pācittiya)”此句中：“说他事”，故为“异语”(aññavādaka)；此乃“以异言搪塞”(aññenaññaṃ paṭicaraṇa)之名。“恼乱”，故为“恼害”(vihesaka)；此乃“默然”(tuṇhībhūta)之名。于彼异语、恼害，“波逸提”者，谓于此二事，说二波逸提。

100. අරොපිතෙ අඤ්ඤවාදකෙති කම්මවාචාය අනාරොපිතෙ අඤ්ඤවාදකෙ. අරොපිතෙ විහෙසකෙති එතස්මිම්පි එසෙව නයො.

100. “于已确立异语”(Aropite aññavādake)：指由羯磨语确立之前，于异语的情况下。“于已确立恼害”(Aropite vihesake)，于此亦同此理。

101. ධම්මකම්මෙ ධම්මකම්මසඤ්ඤීතිආදීසු යං තං අඤ්ඤවාදකවිහෙසකරොපනකම්මං කතං, තඤ්චෙ ධම්මකම්මං හොති, සො ච භික්ඛු තස්මිං ධම්මකම්මසඤ්ඤී අඤ්ඤවාදකඤ්ච විහෙසකඤ්ච කරොති, අථස්ස තස්මිං අඤ්ඤවාදකෙ ච විහෙසකෙ ච ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

101. 于“如法羯磨，作如法羯磨想”等句中：所作的确立异语与恼害的羯磨，若其为如法羯磨，而彼比丘于彼作如法羯磨想，且行异语与恼害，则彼因此异语与恼害，犯波逸提罪。当以此理了知其义。

102. අජානන්තො පුච්ඡතීති ආපත්තිං වා ආපන්නභාවං අජානන්තොයෙව ‘‘කිං තුම්හෙ භණථ, අහං න ජානාමී’’ති පුච්ඡති. ගිලානො වා න කථෙතීති මුඛෙ තාදිසො බ්‍යාධි හොති, යෙන කථෙතුං න සක්කොති. සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං වාතිආදීසු සඞ්ඝමජ්ඣෙ කථිතෙ තප්පච්චයා සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං වා කලහො වා විවාදො වා භවිස්සති, සො මා අහොසීති මඤ්ඤමානො න කථෙතීති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙසං උත්තානමෙවාති.

102. “不知而问”者，是指不知所犯罪或已犯罪的状态，而问：“诸位尊者说什么？我不知道。”“病者不语”者，是指口中有病，以致不能说话。“僧团诤讼”等句，是指若在僧团中说，会因此导致僧团发生争吵、斗诤或争论，心想“愿此事不发生”而不说。应以此理了知其义。其余的则显而易见。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, සියා කිරියං, සියා අකිරියං, අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරන්තස්ස හි කිරියං [Pg.36] හොති, තුණ්හීභාවෙන විහෙසන්තස්ස අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

此学处为三等起，即从身与心、语与心、身语与心生起。有时是作为，有时是不作为：以他言遮覆他言者为“作为”，以沉默恼乱僧团者为“不作为”。此学处是想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

අඤ්ඤවාදකසික්ඛාපදං දුතියං.

异语学处第二。

3. උජ්ඣාපනකසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 轻蔑学处释义

103. තතියසික්ඛාපදෙ – දබ්බං මල්ලපුත්තං භික්ඛූ උජ්ඣාපෙන්තීති ‘‘ඡන්දාය දබ්බො මල්ලපුත්තො’’තිආදීනි වදන්තා තං ආයස්මන්තං තෙහි භික්ඛූහි අවජානාපෙන්ති, අවඤ්ඤාය ඔලොකාපෙන්ති, ලාමකතො වා චින්තාපෙන්තී’’ති අත්ථො. ලක්ඛණං පනෙත්ථ සද්දසත්ථානුසාරෙන වෙදිතබ්බං. ඔජ්ඣාපෙන්තීතිපි පාඨො. අයමෙවත්ථො. ඡන්දායාති ඡන්දෙන පක්ඛපාතෙන; අත්තනො අත්තනො සන්දිට්ඨසම්භත්තානං පණීතානි පඤ්ඤපෙතීති අධිප්පායො. ඛිය්‍යන්තීති ‘‘ඡන්දාය දබ්බො මල්ලපුත්තො’’තිආදීනි වදන්තා පකාසෙන්ති.

103. 第三学处中，“比丘们轻蔑达婆·摩罗子”者，即是说“达婆·摩罗子是出于私心”等语，使那位具寿被那些比丘们轻视、蔑视，或被认为是卑劣者之义。此处的（语法）特征应依声论了知。亦有“Ojjhāpenti”之读法，其义相同。“出于私心”者，即由于喜爱、偏袒；其意为：为自己的朋友与同伴安排上好的卧具。“毁谤”者，是指说着“达婆·摩罗子是出于私心”等语而宣扬其过。

105. උජ්ඣාපනකෙ ඛිය්‍යනකෙ පාචිත්තියන්ති එත්ථ යෙන වචනෙන උජ්ඣාපෙන්ති, තං උජ්ඣාපනකං. යෙන ච ඛිය්‍යන්ති තං ඛිය්‍යනකං. තස්මිං උජ්ඣාපනකෙ ඛිය්‍යනකෙ. පාචිත්තියන්ති වත්ථුද්වයෙ පාචිත්තියද්වයං වුත්තං.

105. 于“轻蔑、毁谤，犯波逸提”句中，用以轻蔑的言语，即是“轻蔑之事”；用以毁谤的言语，即是“毁谤之事”。对于此轻蔑与毁谤之事，说“犯波逸提”，是指就此两事，说了两种波逸提。

106. උජ්ඣාපනකං නාම උපසම්පන්නං සඞ්ඝෙන සම්මතං සෙනාසනපඤ්ඤාපකං වා…පෙ… අප්පමත්තකවිස්සජ්ජනකං වාති එතෙසං පදානං ‘‘මඞ්කුකත්තුකාමො’’ති ඉමිනා සම්බන්ධො. අවණ්ණං කත්තුකාමො අයසං කත්තුකාමොති ඉමෙසං පන වසෙන උපසම්පන්නන්තිආදීසු ‘‘උපසම්පන්නස්සා’’ති එවං විභත්තිවිපරිණාමො කාතබ්බො. උජ්ඣාපෙති වා ඛිය්‍යති වා ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ පන යස්මා ‘‘ඛිය්‍යනකං නාමා’’ති එවං මාතිකාපදං උද්ධරිත්වාපි ‘‘උජ්ඣාපනකං නාමා’’ති ඉමස්ස පදස්ස වුත්තවිභඞ්ගොයෙව වත්තබ්බො හොති, අඤ්ඤවාදකසික්ඛාපදෙ විය අඤ්ඤො විසෙසො නත්ථි, තස්මා තං විසුං අනුද්ධරිත්වා අවිභජිත්වා නිගමනමෙව එකතො කතන්ති වෙදිතබ්බං. ධම්මකම්මෙ ධම්මකම්මසඤ්ඤීතිආදීසු යං තස්ස උපසම්පන්නස්ස සම්මුතිකම්මං කතං තඤ්චෙ ධම්මකම්මං හොති, සො ච භික්ඛු තස්මිං ධම්මකම්මසඤ්ඤී උජ්ඣාපනකඤ්ච ඛිය්‍යනකඤ්ච කරොති, අථස්ස තස්මිං උජ්ඣාපනකෙ ච ඛිය්‍යනකෙ ච ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

106. 所谓“轻蔑”，是指对僧团所认可的受具戒者，即卧坐具分配者……乃至分发少量物品者等。这些词与“欲令其困窘”相关联。依“欲作毁谤”、“欲作恶名”之义，对于“受具戒者”等词，应作“受具戒者之”这样的格变化。于“若轻蔑或讥嫌，则犯波逸提”一句，此处，因即使从总纲中举出“所谓讥嫌”，其分析也与已说的“所谓轻蔑”一词相同，如在异说学处中一样，并无其他差别，是故当知，此词不被单独举出分析，而是将结论一并作出。于“于法羯磨中作法羯磨想”等句，若为彼受具戒者所作的认可羯磨是如法之羯磨，而该比丘亦于彼作如法羯磨想，并进行轻蔑和讥嫌，则彼于此轻蔑和讥嫌二事上，犯波逸提。应以此理趣理解其义。

අනුපසම්පන්නං [Pg.37] උජ්ඣාපෙති වා ඛිය්‍යති වාති එත්ථ උපසම්පන්නං සඞ්ඝෙන සම්මතං අඤ්ඤං අනුපසම්පන්නං උජ්ඣාපෙති අවජානාපෙති, තස්ස වා තං සන්තිකෙ ඛිය්‍යතීති අත්ථො. උපසම්පන්නං සඞ්ඝෙන අසම්මතන්ති කම්මවාචාය අසම්මතං කෙවලං ‘‘තවෙසො භාරො’’ති සඞ්ඝෙන ආරොපිතභාරං භික්ඛූනං වා ඵාසුවිහාරත්ථාය සයමෙව තං භාරං වහන්තං, යත්‍ර වා ද්වෙ තයො භික්ඛූ විහරන්ති, තත්‍ර වා තාදිසං කම්මං කරොන්තන්ති අධිප්පායො. අනුපසම්පන්නං සඞ්ඝෙන සම්මතං වා අසම්මතං වාති එත්ථ පන කිඤ්චාපි අනුපසම්පන්නස්ස තෙරස සම්මුතියො දාතුං න වට්ටන්ති. අථ ඛො උපසම්පන්නකාලෙ ලද්ධසම්මුතිකො පච්ඡා අනුපසම්පන්නභාවෙ ඨිතො, තං සන්ධාය ‘‘සඞ්ඝෙන සම්මතං වා’’ති වුත්තං. යස්ස පන බ්‍යත්තස්ස සාමණෙරස්ස කෙවලං සඞ්ඝෙන වා සම්මතෙන වා භික්ඛුනා ‘‘ත්වං ඉදං කම්මං කරොහී’’ති භාරො කතො, තාදිසං සන්ධාය ‘‘අසම්මතං වා’’ති වුත්තං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

于“令未受具戒者轻视或讥嫌”句中，其义为：僧团所认可的受具戒者，令另一位未受具戒者被轻视、小看；或于彼未受具戒者面前，讥嫌该僧团所认可者。至于“僧团未认可的受具戒者”，其意为：未经羯磨语(kammavācā)认可，仅由僧团说“此为汝之责任”而委以责任者；或为比丘们安住而自行承担该责任者；或于仅有二三比丘同住之处做此类工作者。又，于“僧团认可或未认可的未受具戒者”句中，虽不应授予未受具戒者十三种认可，然而是针对在受具戒时得到认可，后住于未受具戒状态者，而说“僧团认可的”。再者，对于能干的沙弥，仅由僧团或由被认可的比丘交付“汝做此项工作”的责任，是针对此种情况而说“或未认可的”。此处其余之义，皆显而易见。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

此学处为三等起，即从身与心、语与心、身语与心生起。属作为、想解脱、有心、世间罪(lokavajja)、身业、语业、不善心、苦受。

උජ්ඣාපනකසික්ඛාපදං තතියං.

讥嫌学处第三。

4. පඨමසෙනාසනසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第一卧具学处释义

108. චතුත්ථසික්ඛාපදෙ – හෙමන්තිකෙ කාලෙති හෙමන්තකාලෙ හිමපාතසමයෙ. කායං ඔතාපෙන්තාති මඤ්චපීඨාදීසු නිසින්නා බාලාතපෙන කායං ඔතාපෙන්තා. කාලෙ ආරොචිතෙති යාගුභත්තාදීසු යස්ස කස්සචි කාලෙ ආරොචිතෙ. ඔවට්ඨං හොතීති හිමවස්සෙන ඔවට්ඨං තින්තං හොති.

108. 于第四学处中：“于冬季时”，即在冬季、霜降之时。“暖身”，即坐于床、凳等上，以晨光暖身。“时间被告知后”，即粥、饭等任何事的时间被告知后。“被浸湿”，即被霜雪浸湿。

110. අවස්සිකසඞ්කෙතෙති වස්සිකවස්සානමාසාති එවං අපඤ්ඤත්තෙ චත්තාරො හෙමන්තිකෙ චත්තාරො ච ගිම්හිකෙ අට්ඨ මාසෙති අත්ථො. මණ්ඩපෙ වාති සාඛාමණ්ඩපෙ වා පදරමණ්ඩපෙ වා. රුක්ඛමූලෙ වාති [Pg.38] යස්ස කස්සචි රුක්ඛස්ස හෙට්ඨා. යත්ථ කාකා වා කුලලා වා න ඌහදන්තීති යත්ථ ධුවනිවාසෙන කුලාවකෙ කත්වා වසමානා එතෙ කාකකුලලා වා අඤ්ඤෙ වා සකුන්තා තං සෙනාසනං න ඌහදන්ති, තාදිසෙ රුක්ඛමූලෙ නික්ඛිපිතුං අනුජානාමීති. තස්මා යත්ථ ගොචරප්පසුතා සකුන්තා විස්සමිත්වා ගච්ඡන්ති, තස්ස රුක්ඛස්ස මූලෙ නික්ඛිපිතුං වට්ටති. යස්මිං පන ධුවනිවාසෙන කුලාවකෙ කත්වා වසන්ති, තස්ස රුක්ඛස්ස මූලෙ න නික්ඛිපිතබ්බං. ‘‘අට්ඨ මාසෙ’’ති වචනතො යෙසු ජනපදෙසු වස්සකාලෙ න වස්සති, තෙසුපි චත්තාරො මාසෙ නික්ඛිපිතුං න වට්ටතියෙව. ‘‘අවස්සිකසඞ්කෙතෙ’’ති වචනතො යත්ථ හෙමන්තෙ දෙවො වස්සති, තත්ථ හෙමන්තෙපි අජ්ඣොකාසෙ නික්ඛිපිතුං න වට්ටති. ගිම්හෙ පන සබ්බත්ථ විගතවලාහකං විසුද්ධං නභං හොති, එවරූපෙ කාලෙ කෙනචිදෙව කරණීයෙන අජ්ඣොකාසෙ මඤ්චපීඨං නික්ඛිපිතුං වට්ටති.

110. “于非雨时之标示处”，意指在雨季月份尚未确定之处，即冬季四个月与夏季四个月，共八个月。“或于棚下”，即于树枝棚或木板棚下。“或于树下”，即于任何树下。“于其处，乌鸦或鹰不便溺”，意指：“于其处，此等乌鸦、鹰或其他鸟类不筑常住之巢而居，亦不于彼卧坐具上便溺，我允许将卧坐具放置在如是树下。”因此，于仅有觅食之鸟前来歇息后即飞离的树下，可放置卧坐具。然于有鸟筑常住之巢而居的树下，则不应放置。依“八个月”之语，于雨季不降雨的地区，此四个月中亦不得放置（于露地）。依“于非雨时之标示处”之语，于冬季降雨之处，冬季亦不得放置于露地。然于夏季，各地天空无云而清净，于此时，若有任何事务，则可将床或凳子放置于露地。

අබ්භොකාසිකෙනාපි වත්තං ජානිතබ්බං, තස්ස හි සචෙ පුග්ගලිකමඤ්චකො අත්ථි, තත්ථෙව සයිතබ්බං. සඞ්ඝිකං ගණ්හන්තෙන වෙත්තෙන වා වාකෙන වා වීතමඤ්චකො ගහෙතබ්බො. තස්මිං අසති පුරාණමඤ්චකො ගහෙතබ්බො. තස්මිම්පි අසති නවවායිමො වා ඔනද්ධකො වා ගහෙතබ්බො. ගහෙත්වා ච පන ‘‘අහං උක්කට්ඨරුක්ඛමූලිකො උක්කට්ඨඅබ්භොකාසිකො’’ති චීවරකුටිම්පි අකත්වා අසමයෙ අජ්ඣොකාසෙ රුක්ඛමූලෙ වා පඤ්ඤපෙත්වා නිපජ්ජිතුං න වට්ටති. සචෙ පන චතුග්ගුණෙනපි චීවරෙන කතකුටි අතෙමෙන්තං රක්ඛිතුං න සක්කොති, සත්තාහවද්දලිකාදීනි භවන්ති, භික්ඛුනො කායානුගතිකත්තා වට්ටති.

露地住者亦应知晓其行法：若他有私人的床，即应睡于其上。若要拿取僧团的床，应拿藤条或树皮编织的床。若无此床，则应拿旧床。若亦无旧床，则应拿新编的或皮条所缚的床。拿了床后，不可自称“我是最上的树下住者、最上的露地住者”，而不作衣孤邸，于不适当之时在露地或树下铺设而卧。然若即使是用四叠衣所作的衣孤邸亦无法保护卧坐具不被淋湿，又值七日连绵雨等情况，因卧坐具是随比丘身体之物，故为可行。

අරඤ්ඤෙ පණ්ණකුටීසු වසන්තානං සීලසම්පදාය පසන්නචිත්තා මනුස්සා නවං මඤ්චපීඨං දෙන්ති ‘‘සඞ්ඝිකපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජථා’’ති වසිත්වා ගච්ඡන්තෙහි සාමන්තවිහාරෙ සභාගභික්ඛූනං පෙසෙත්වා ගන්තබ්බං, සභාගානං අභාවෙ අනොවස්සකෙ නික්ඛිපිත්වා ගන්තබ්බං, අනොවස්සකෙ අසති රුක්ඛෙ ලග්ගෙත්වා ගන්තබ්බං. චෙතියඞ්ගණෙ සම්මජ්ජනිං ගහෙත්වා භොජනසාලඞ්ගණං වා උපොසථාගාරඞ්ගණං වා පරිවෙණදිවාට්ඨානඅග්ගිසාලාදීසු වා අඤ්ඤතරං සම්මජ්ජිත්වා ධොවිත්වා පුන සම්මජ්ජනීමාළකෙයෙව ඨපෙතබ්බා. උපොසථාගාරාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං ගහෙත්වා අවසෙසානි සම්මජ්ජන්තස්සාපි එසෙව නයො.

对于住在森林叶孤邸中的比丘，人们因其戒行具足而心生净信，会布施新的床座说：“请作为僧团所有物而使用。”住后要离开时，应将床座送给附近寺院的同类比丘后才离开；若无同类比丘，应放置在不被雨淋之处后才离开；若无不被雨淋之处，应挂在树上后才离开。在塔院中拿起扫帚后，应清扫并洗净食堂庭院、布萨堂庭院，或僧房、日间住处、火房等其中一处，然后必须将扫帚放回扫帚架上。从布萨堂等处之一拿起扫帚清扫其余地方者，方法亦同。

යො [Pg.39] පන භික්ඛාචාරමග්ගං සම්මජ්ජන්තොව ගන්තුකාමො හොති, තෙන සම්මජ්ජිත්වා සචෙ අන්තරාමග්ගෙ සාලා අත්ථි, තත්ථ ඨපෙතබ්බා. සචෙ නත්ථි, වලාහකානං අනුට්ඨිතභාවං සල්ලක්ඛෙත්වා ‘‘යාවාහං ගාමතො නික්ඛමාමි, තාව න වස්සිස්සතී’’ති ජානන්තෙන යත්ථ කත්ථචි නික්ඛිපිත්වා පුන පච්චාගච්ඡන්තෙන පාකතිකට්ඨානෙ ඨපෙතබ්බා. සචෙ වස්සිස්සතීති ජානන්තො අජ්ඣොකාසෙ ඨපෙති, දුක්කටන්ති මහාපච්චරියං වුත්තං. සචෙ පන තත්‍ර තත්‍රෙව සම්මජ්ජනත්ථාය සම්මජ්ජනී නික්ඛිත්තා හොති, තං තං ඨානං සම්මජ්ජිත්වා තත්‍ර තත්‍රෙව නික්ඛිපිතුං වට්ටති. ආසනසාලං සම්මජ්ජන්තෙන වත්තං ජානිතබ්බං. තත්‍රිදං වත්තං – මජ්ඣතො පට්ඨාය පාදට්ඨානාභිමුඛා වාලිකා හරිතබ්බා. කචවරං හත්ථෙහි ගහෙත්වා බහි ඡඩ්ඩෙතබ්බං.

又，若有比丘欲清扫乞食路而行，清扫之后，若途中有堂，应将扫帚置于彼处。若无，则在观察到云未生起，且知“在我离开村子前不会下雨”时，可将扫帚暂置于任何地方，返回时再放回原处。若知晓将要下雨仍置于露地，则犯恶作，此乃《大筏注》所说。再者，若扫帚本就为清扫各处而放置于各处，则可清扫该处后放回原处。清扫座位堂者应知晓其义务。此为义务：应从中间开始，朝脚踏处清扫沙土。垃圾应用手拾起，丢弃于外。

111. මසාරකොති මඤ්චපාදෙ විජ්ඣිත්වා තත්ථ අටනියො පවෙසෙත්වා කතො. බුන්දිකාබද්ධොති අටනීහි මඤ්චපාදෙ ඩංසාපෙත්වා පල්ලඞ්කසඞ්ඛෙපෙන කතො. කුළීරපාදකොති අස්සමෙණ්ඩකාදීනං පාදසදිසෙහි පාදෙහි කතො. යො වා පන කොචි වඞ්කපාදකො, අයං වුච්චති කුළීරපාදකො. ආහච්චපාදකොති අයං පන ‘‘ආහච්චපාදකො නාම මඤ්චො අඞ්ගෙ විජ්ඣිත්වා කතො හොතී’’ති එවං පරතො පාළියංයෙව වුත්තො, තස්මා අටනියො විජ්ඣිත්වා තත්ථ පාදසිඛං පවෙසෙත්වා උපරි ආණිං දත්වා කතමඤ්චො ‘‘ආහච්චපාදකො’’ති වෙදිතබ්බො. පීඨෙපි එසෙව නයො. අන්තො සංවෙඨෙත්වා බද්ධං හොතීති හෙට්ඨා ච උපරි ච විත්ථතං මජ්ඣෙ සඞ්ඛිත්තං පණවසණ්ඨානං කත්වා බද්ධං හොති, තං කිර මජ්ඣෙ සීහබ්‍යග්ඝචම්මපරික්ඛිත්තම්පි කරොන්ති. අකප්පියචම්මං නාමෙත්ථ නත්ථි. සෙනාසනඤ්හි සොවණ්ණමයම්පි වට්ටති, තස්මා තං මහග්ඝං හොති. අනුපසම්පන්නං සන්ථරාපෙති තස්ස පලිබොධොති යෙන සන්ථරාපිතං, තස්ස පලිබොධො. ලෙඩ්ඩුපාතං අතික්කමන්තස්ස ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස ලෙඩ්ඩුපාතං අතික්කමන්තස්ස පාචිත්තියං.

111. “Masāraka床(Masāraka)”是指在床脚上钻孔，然后插入横木制成。“Bundikābaddha床(Bundikābaddha)”是用横木将床脚紧紧咬合，做成结跏趺坐的样式。“Kuḷīrapādaka床(Kuḷīrapādaka)”是用与马、羊等动物的脚相似的床脚制成。或者，任何有弯曲床脚的床，都称为“Kuḷīrapādaka”。至于“Āhaccapādaka床(Āhaccapādaka)”，在后面的巴利圣典中已说：“所谓Āhaccapādaka床，是在其部件上钻孔制成的。”因此，应知“Āhaccapādaka床”是在横木上钻孔，将床脚的顶端插入，再于上方用楔子固定而制成的床。凳子也适用同样的方法。“向内包裹而绑”是指上下宽广而中间收窄，做成手鼓的形状来捆绑；据说有时中间还会用狮子皮或老虎皮包裹。在此并无所谓不适宜的皮革。因为卧具即使是黄金所造也是允许的，所以它非常昂贵。“让未受具足戒者铺设，这对（该比丘）是一种障碍”，是指由谁让人铺设，就对谁构成障碍。“超过一投石所及(leḍḍupāta)，犯波逸提(pācittiya)罪”，是指对一个中等力气的男子而言，若超过一投石所及的距离，则犯波逸提罪。

අයං පනෙත්ථ විනිච්ඡයො – ථෙරො භොජනසාලායං භත්තකිච්චං කත්වා දහරං ආණාපෙති ‘‘ගච්ඡ දිවාට්ඨානෙ මඤ්චපීඨං පඤ්ඤපෙහී’’ති. සො තථා කත්වා නිසින්නො. ථෙරො යථාරුචිං විචරිත්වා තත්ථ ගන්ත්වා ථවිකං වා උත්තරාසඞ්ගං වා ඨපෙති, තතො පට්ඨාය ථෙරස්ස පලිබොධො. නිසීදිත්වා සයං [Pg.40] ගච්ඡන්තො නෙව උද්ධරති, න උද්ධරාපෙති, ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමෙ පාචිත්තියං. සචෙ පන ථෙරො තත්ථ ථවිකං වා උත්තරාසඞ්ගං වා අට්ඨපෙත්වා චඞ්කමන්තොව දහරං ‘‘ගච්ඡ ත්ව’’න්ති භණති, තෙන ‘‘ඉදං භන්තෙ මඤ්චපීඨ’’න්ති ආචික්ඛිතබ්බං. සචෙ ථෙරො වත්තං ජානාති ‘‘ත්වං ගච්ඡ, අහං පාකතිකං කරිස්සාමී’’ති වත්තබ්බං. සචෙ බාලො හොති අනුග්ගහිතවත්තො ‘‘ගච්ඡ, මා ඉධ තිට්ඨ, නෙව නිසීදිතුං න නිපජ්ජිතුං දෙමී’’ති දහරං තජ්ජෙතියෙව. දහරෙන ‘‘භන්තෙ සුඛං සයථා’’ති කප්පං ලභිත්වා වන්දිත්වා ගන්තබ්බං. තස්මිං ගතෙ ථෙරස්සෙව පලිබොධො. පුරිමනයෙනෙව චස්ස ආපත්ති වෙදිතබ්බා.

此处的决断如下：长老在食堂用完餐后，吩咐一位年轻比丘：“去日间住处铺设床座。”他照做后坐下。长老随意走动后，到那里放置衣袋或上衣(uttarāsaṅga)，从那时起，这就对长老构成了障碍。坐下后，到了傍晚离开时，若自己不收，也不叫人收，越过一投石所及(leḍḍupāta)，即犯波逸提(pācittiya)。但如果长老在那里没有放置衣袋或上衣，正在经行时对年轻比丘说：“你走吧。”年轻比丘应告知：“尊者，这是床座。”如果长老知晓仪轨，应说：“你走吧，我会将它恢复原状。”如果他愚笨无知，不懂仪轨，就会呵斥年轻比丘：“走开！别站在这里，不让你坐，也不让你躺！”年轻比丘应说：“尊者，请您安卧。”，以此获得许可后，顶礼离开。他走后，障碍就只对长老构成。其过失应知与前述方式相同。

අථ පන ආණත්තික්ඛණෙයෙව දහරො ‘‘මය්හං භන්තෙ භණ්ඩකධොවනාදි කිඤ්චි කරණීයං අත්ථී’’ති වදති, ථෙරො ච නං ‘‘ත්වං පඤ්ඤපෙත්වා ගච්ඡාහී’’ති වත්වා භොජනසාලතො නික්ඛමිත්වා අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡති, පාදුද්ධාරෙන කාරෙතබ්බො. සචෙ තත්ථෙව ගන්ත්වා නිසීදති පුරිමනයෙනෙව චස්ස ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමෙ ආපත්ති. සචෙ පන ථෙරො සාමණෙරං ආණාපෙති, සාමණෙරෙ තත්ථ මඤ්චපීඨං පඤ්ඤපෙත්වා නිසින්නෙපි භොජනසාලතො අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡන්තො පාදුද්ධාරෙන කාරෙතබ්බො. ගන්ත්වා නිසින්නො පුන ගමනකාලෙ ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමෙ ආපත්තියා කාරෙතබ්බො. සචෙ පන ආණාපෙන්තො මඤ්චපීඨං පඤ්ඤපෙත්වා තත්ථෙව නිසීදාති ආණාපෙති, යත්‍රිච්ඡති තත්‍ර ගන්ත්වා ආගන්තුං ලභති. සයං පන පාකතිකං අකත්වා ගච්ඡන්තස්ස ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමෙ පාචිත්තියං. අන්තරසන්නිපාතෙ මඤ්චපීඨානි පඤ්ඤපෙත්වා නිසින්නෙහි ගමනකාලෙ ආරාමිකානං ඉමං පටිසාමෙථාති වත්තබ්බං, අවත්වා ගච්ඡන්තානං ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමෙ ආපත්ති.

又，若于受命之时，年少比丘言：“尊者，我有洗涤用具等事待办。”长老告彼言：“汝铺设已，可去。”言毕，从食堂出，往至他处，当以举足而判定。若（长老）径往彼处而坐，则如前述，越一投石所及即有犯。若长老命令沙弥，于沙弥铺设床座坐于彼处时，长老从食堂前往他处，亦当以举足而判定。（长老）前往坐下后，再离去时，越一投石所及，当判其犯波逸提。又，若长老命令（沙弥）云：“汝铺设床座已，即坐于彼处。”则（沙弥）可随意往返。又，若（长老）自己未将其复原即离去，越一投石所及，犯波逸提。在临时集会中，铺设床座并坐下后，离开时应告知净人：“请收拾这些。”若不告知就离开，越一投石所及，则犯波逸提。

මහාධම්මසවනං නාම හොති තත්ථ උපොසථාගාරතොපි භොජනසාලතොපි ආහරිත්වා මඤ්චපීඨානි පඤ්ඤපෙන්ති. ආවාසිකානංයෙව පලිබොධො. සචෙ ආගන්තුකා ‘‘ඉදං අම්හාකං උපජ්ඣායස්ස ඉදං ආචරියස්සා’’ති ගණ්හන්ති, තතො පට්ඨාය තෙසංයෙව පලිබොධො. ගමනකාලෙ පාකතිකං අකත්වා ලෙඩ්ඩුපාතං අතික්කමන්තානං ආපත්ති. මහාපච්චරියං පුන වුත්තං – ‘‘යාව අඤ්ඤෙ න නිසීදන්ති, තාව යෙහි පඤ්ඤත්තං, තෙසං භාරො. අඤ්ඤෙසු ආගන්ත්වා නිසින්නෙසු නිසින්නකානං භාරො. සචෙ තෙ අනුද්ධරිත්වා වා අනුද්ධරාපෙත්වා වා ගච්ඡන්ති, දුක්කටං. කස්මා? අනාණත්තියා පඤ්ඤපිතත්තා’’ති. ධම්මාසනෙ පඤ්ඤත්තෙ යාව උස්සාරකො වා [Pg.41] ධම්මකථිකො වා නාගච්ඡති, තාව පඤ්ඤාපකානං පලිබොධො, තස්මිං ආගන්ත්වා නිසින්නෙ තස්ස පලිබොධො. සකලං අහොරත්තං ධම්මසවනං හොති, අඤ්ඤො උස්සාරකො වා ධම්මකථිකො වා උට්ඨහති, අඤ්ඤො නිසීදති, යො යො ආගන්ත්වා නිසීදති, තස්ස තස්ස භාරො. උට්ඨහන්තෙන පන ‘‘ඉදමාසනං තුම්හාකං භාරො’’ති වත්වා ගන්තබ්බං. සචෙපි ඉතරස්මිං අනාගතෙයෙව පඨමං නිසින්නො උට්ඨාය ගච්ඡති, තස්මිඤ්ච අන්තොඋපචාරට්ඨෙයෙව ඉතරො ආගන්ත්වා නිසීදති, උට්ඨාය ගතො ආපත්තියා න කාරෙතබ්බො. සචෙ පන ඉතරස්මිං අනාගතෙයෙව පඨමං නිසින්නො උට්ඨායාසනා ලෙඩ්ඩුපාතං අතික්කමති, ආපත්තියා කාරෙතබ්බො. සබ්බත්ථ ච ‘‘ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමෙ පඨමපාදෙ දුක්කටං, දුතියෙ පාචිත්තිය’’න්ති අයං නයො මහාපච්චරියං වුත්තො.

当有大法会(Mahādhammasavana)时，人们从布萨堂和食堂拿来床座铺设。责任在于常住比丘。如果来访的比丘说：“这是我们戒师的，这是我们阿阇梨的”而取走，那么从那时起，责任就在于他们。离开时没有恢复原状而越过一投石所及者，犯波逸提。《大筏注》中又说：“只要他人还未坐下，责任就在于铺设者。当他人前来坐下后，责任就在于坐下者。如果他们不收拾或不叫人收拾就离开，则犯恶作。为何？因为是未经嘱咐而铺设的。”法座铺设好后，在读诵者或说法者到来之前，责任在于铺设者；当他前来坐下后，责任就在于他。如果整日整夜都在听法，一位读诵者或说法者起身，另一位坐下，那么谁前来坐下，责任就在于谁。然而，起身者应说：“此座是您的责任”，然后才可离去。即使在另一人未到时，先坐者起身离去，而当他还在近处时，另一人前来坐下，那么起身离去者不应被判为有过失。但若在另一人未到时，先坐者从座位起身，越过一投石所及，则应被判为有过失。在所有情况中，“越过一投石所及，第一步犯恶作，第二步犯波逸提”，此法在《大筏注》中说。

112. චිමිලිකං වාතිආදීසු චිමිලිකා නාම සුධාදිපරිකම්මකතාය භූමියා වණ්ණානුරක්ඛණත්ථං කතා හොති, තං හෙට්ඨා පත්ථරිත්වා උපරි කටසාරකං පත්ථරන්ති. උත්තරත්ථරණං නාම මඤ්චපීඨානං උපරි අත්ථරිතබ්බකං පච්චත්ථරණං. භූමත්ථරණං නාම භූමියං අත්ථරිතබ්බා කටසාරකාදිවිකති. තට්ටිකං නාම තාලපණ්ණෙහි වා වාකෙහි වා කතතට්ටිකා. චම්මඛණ්ඩො නාම සීහබ්‍යග්ඝදීපිතරච්ඡචම්මාදීසුපි යංකිඤ්චි චම්මං. අට්ඨකථාසු හි සෙනාසනපරිභොගෙ පටික්ඛිත්තචම්මං නාම න දිස්සති, තස්මා සීහචම්මාදීනං පරිහරණෙයෙව පටික්ඛෙපො වෙදිතබ්බො. පාදපුඤ්ඡනී නාම රජ්ජුකෙහි වා පිලොතිකාහි වා පාදපුඤ්ඡනත්ථං කතා. ඵලකපීඨං නාම ඵලකමයං පීඨං. අථ වා ඵලකඤ්චෙව දාරුමයපීඨඤ්ච; එතෙන සබ්බම්පි දාරුභණ්ඩාදි සඞ්ගහිතං. මහාපච්චරියං පන විත්ථාරෙනෙව වුත්තං – ‘‘ආධාරකං පත්තපිධානං පාදකථලිකං තාලවණ්ටං බීජනීපත්තකං යංකිඤ්චි දාරුභණ්ඩං අන්තමසො පානීයඋළුඞ්කං පානීයසඞ්ඛං අජ්ඣොකාසෙ නික්ඛිපිත්වා ගච්ඡන්තස්ස දුක්කට’’න්ති. මහාඅට්ඨකථායං පන එස නයො දුතියසික්ඛාපදෙ දස්සිතො. අජ්ඣොකාසෙ රජනං පචිත්වා රජනභාජනං රජනඋළුඞ්කො රජනදොණිකාති සබ්බං අග්ගිසාලාය පටිසාමෙතබ්බං. සචෙ අග්ගිසාලා නත්ථි, අනොවස්සකෙ පබ්භාරෙ නික්ඛිපිතබ්බං. තස්මිම්පි අසති යත්ථ ඔලොකෙන්තා භික්ඛූ පස්සන්ති, තාදිසෙ ඨානෙ ඨපෙත්වාපි ගන්තුං වට්ටති.

112. 于“地席（cimilika）”等词中，“地席”是为了保护经灰泥（sudhā）等修饰过的地面色泽而制作的，将其铺于下方，上方再铺上草席。“上敷物（uttarattharaṇa）”是指铺在床、座上的覆盖物。“地敷物（bhūmattharaṇa）”是指铺在地上的草席等铺设物。“席垫（taṭṭika）”是用棕榈叶或树皮（vāka）制成的席垫。“皮块（cammakhaṇḍa）”是指狮子、老虎、豹、鬣狗（taraccha）等的皮，或任何兽皮。在诸义注中，未见有禁止在坐卧处（senāsana）使用皮革的记载，因此应知，此禁令仅针对携带狮子皮等而言。“拭足巾（pādapuñchanī）”是用细绳或布片（pilotikā）制成的、用以拭脚之物。“板凳（phalakapīṭha）”是木板制的凳子，或指木板与木凳；此词涵盖一切木制用具等。《大筏注》中则详细说道：“若将支架（ādhāraka）、钵盖（pattapidhāna）、刮足瓦（pādakathalika）、棕榈叶扇（tālavaṇṭa）、扇叶（bījanīpattaka）、任何木器，乃至饮水用的葫芦瓢（pānīyauḷuṅka）、饮水用的螺壳（pānīyasaṅkha）等置于露天处而离去者，犯恶作。”然而，在《大义注》中，此法已于第二学处中说明。在露天处调煮染料（rajana）后，染料盆（rajanabhājana）、染料筒（rajanauḷuṅka）、染料槽（rajanadoṇikā）等所有器具都应收拾到火室（aggisālā）中。若无火室，则应放置于不为雨淋的岩洞（pabbhāra）里。若亦无此等处，则放置于比丘们能望见的地方后离去，亦是允许的。

අඤ්ඤස්ස [Pg.42] පුග්ගලිකෙති යස්මිං විස්සාසග්ගාහො න රුහති, තස්ස සන්තකෙ දුක්කටං. යස්මිං පන විස්සාසො රුහති, තස්ස සන්තකං අත්තනො පුග්ගලිකමිව හොතීති මහාපච්චරියාදීසු වුත්තං.

“他人之私物（aññassa puggalika）”者：对于无法对其生起信赖（vissāsa）之人，（若不收拾）其所有物（而离去），犯恶作。然而，对于能对其生起信赖之人，其所有物则如同自己的私物一般，此乃《大筏注》等中所说。

113. ආපුච්ඡං ගච්ඡතීති යො භික්ඛු වා සාමණෙරො වා ආරාමිකො වා ලජ්ජී හොති, අත්තනො පලිබොධං විය මඤ්ඤති, යො තථාරූපං ආපුච්ඡිත්වා ගච්ඡති, තස්ස අනාපත්ති. ඔතාපෙන්තො ගච්ඡතීති ආතපෙ ඔතාපෙන්තො ආගන්ත්වා උද්ධරිස්සාමීති ගච්ඡති; එවං ගච්ඡතො අනාපත්ති. කෙනචි පලිබුද්ධං හොතීති සෙනාසනං කෙනචි උපද්දුතං හොතීති අත්ථො. සචෙපි හි වුඩ්ඪතරො භික්ඛු උට්ඨාපෙත්වා ගණ්හාති, සචෙපි යක්ඛො වා පෙතො වා ආගන්ත්වා නිසීදති, කොචි වා ඉස්සරො ආගන්ත්වා ගණ්හාති, සෙනාසනං පලිබුද්ධං හොති, සීහබ්‍යග්ඝාදීසු වා පන තං පදෙසං ආගන්ත්වා ඨිතෙසුපි සෙනාසනං පලිබුද්ධං හොතියෙව. එවං කෙනචි පලිබුද්ධෙ අනුද්ධරිත්වාපි ගච්ඡතො අනාපත්ති. ආපදාසූති ජීවිතබ්‍රහ්මචරියන්තරායෙසු. සෙසං උත්තානමෙවාති.

113. “告辞而去”：若比丘、沙弥或园住者有惭愧心，认为此是自己的障碍，若向此等人告辞而去，无犯。“曝晒而去”：指在阳光下曝晒，心想“回来后我将收拾”而去；如是而去者无犯。“为某者所扰”：义为卧具为某者所扰。即使是上座比丘令其起身后取走，或有夜叉或鬼前来坐下，或有某权势者前来取走，卧具即为被扰；或有狮、虎等前来彼处站立，卧具亦实为被扰。如是，卧具为某者所扰，不收拾而去，无犯。“于危难中”：指于生命及梵行之危难中。余者义自明。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

迦絺那生起：由身语、身语心而生起；是作为、不作为；无想不解脱；无心；制立罪；身业、语业；三心；三受。

පඨමසෙනාසනසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

第四，第一卧具学处。

5. දුතියසෙනාසනසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第二卧具学处释义

116. දුතියසෙනාසනසික්ඛාපදෙ – භිසීති මඤ්චකභිසි වා පීඨකභිසි වා. චිමිලිකාදීනිපි පුරිමසික්ඛාපදෙ වුත්තප්පකාරානියෙව. නිසීදනන්ති සදසං වෙදිතබ්බං. පච්චත්ථරණන්ති පාවාරො කොජවොති එත්තකමෙව වුත්තං. තිණසන්ථාරොති යෙසං කෙසඤ්චි තිණානං සන්ථාරො. එස නයො පණ්ණසන්ථාරෙ. පරික්ඛෙපං අතික්කමන්තස්සාති එත්ථ පඨමපාදං අතික්කාමෙන්තස්ස දුක්කටං, දුතියාතික්කමෙ පාචිත්තියං. අපරික්ඛිත්තස්ස උපචාරො නාම සෙනාසනතො ද්වෙ ලෙඩ්ඩුපාතා.

116. 于第二卧具学处中，“褥垫”(bhisi)指床褥或座褥。“毡褥”等亦如前学处中所说。“尼师坛”(nisīdana)当知为有填充物者。“铺盖”仅说为覆衣和毛毯。“草铺”指任何草所成之铺垫，叶铺亦同此理。“越过边界”者，跨出第一步犯恶作，于第二步越过时犯波逸提。于未围绕处，其近处(upacāra)名为离卧具两投石所及。

අනාපුච්ඡං [Pg.43] වා ගච්ඡෙය්‍යාති එත්ථ භික්ඛුම්හි සති භික්ඛු ආපුච්ඡිතබ්බො. තස්මිං අසති සාමණෙරො, තස්මිං අසති ආරාමිකො, තස්මිම්පි අසති යෙන විහාරො කාරිතො සො විහාරසාමිකො, තස්ස වා කුලෙ යො කොචි ආපුච්ඡිතබ්බො. තස්මිම්පි අසති චතූසු පාසාණෙසු මඤ්චං ඨපෙත්වා මඤ්චෙ අවසෙසමඤ්චපීඨානි ආරොපෙත්වා උපරි භිසිආදිකං දසවිධම්පි සෙය්‍යං රාසිං කරිත්වා දාරුභණ්ඩං මත්තිකාභණ්ඩං පටිසාමෙත්වා ද්වාරවාතපානානි පිදහිත්වා ගමියවත්තං පූරෙත්වා ගන්තබ්බං. සචෙ පන සෙනාසනං ඔවස්සති, ඡදනත්ථඤ්ච තිණං වා ඉට්ඨකා වා ආනීතා හොන්ති, සචෙ උස්සහති, ඡාදෙතබ්බං. නො චෙ සක්කොති, යො ඔකාසො අනොවස්සකො, තත්ථ මඤ්චපීඨාදීනි නික්ඛිපිත්වා ගන්තබ්බං. සචෙ සබ්බම්පි ඔවස්සති, උස්සහන්තෙන අන්තොගාමෙ උපාසකානං ඝරෙ ඨපෙතබ්බං. සචෙ තෙපි ‘‘සඞ්ඝිකං නාම භන්තෙ භාරියං, අග්ගිදාහාදීනං භායාමා’’ති න සම්පටිච්ඡන්ති, අජ්ඣොකාසෙපි පාසාණානං උපරි මඤ්චං ඨපෙත්වා සෙසං පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව නික්ඛිපිත්වා තිණෙහි ච පණ්ණෙහි ච පටිච්ඡාදෙත්වා ගන්තුං වට්ටති. යඤ්හි තත්ථ අඞ්ගමත්තම්පි අවසිස්සති, තං අඤ්ඤෙසං තත්ථ ආගතානං භික්ඛූනං උපකාරං භවිස්සතීති.

就“未经请示而离开”而言：若有比丘在，应告知比丘。若彼不在，则告知沙弥；若彼不在，则告知园林看护人；若彼亦不在，则告知建造精舍之人，即精舍主，或其家中任何一人。若彼亦不在，则应于四块石头上放置床榻，于床榻上放置其余床凳，再于其上堆积褥垫等十种卧具，收拾好木器与陶器，关闭门窗，尽远行者之务后，方可离去。复次，若卧坐处漏雨，且已备妥茅草或瓦片以作覆盖，若有能力，则应覆盖。若无能力，则应将床凳等物置于不漏雨之处后离去。若遍处皆漏雨，有能力者应将其置于村内优婆塞家中。若彼等言：“尊者，僧团之物责任重大，我等畏惧火灾等”而不接受，则亦可于露地之石上放置床榻，以上述方式放置余物，再以草叶覆盖，方可离去。因为其物于彼处纵使仅存些许，亦将有益于其他后来之比丘。

117. විහාරස්ස උපචාරෙතිආදීසු විහාරස්සූපචාරො නාම පරිවෙණං. උපට්ඨානසාලාති පරිවෙණභොජනසාලා. මණ්ඩපොති පරිවෙණමණ්ඩපො. රුක්ඛමූලන්ති පරිවෙණරුක්ඛමූලං. අයං තාව නයො කුරුන්දට්ඨකථායං වුත්තො. කිඤ්චාපි වුත්තො, අථ ඛො විහාරොති අන්තොගබ්භො වා අඤ්ඤං වා සබ්බපරිච්ඡන්නං ගුත්තසෙනාසනං වෙදිතබ්බං. විහාරස්ස උපචාරෙති තස්ස බහි ආසන්නෙ ඔකාසෙ. උපට්ඨානසාලායං වාති භොජනසාලායං වා. මණ්ඩපෙ වාති අපරිච්ඡන්නෙ පරිච්ඡන්නෙ වාපි බහූනං සන්නිපාතමණ්ඩපෙ. රුක්ඛමූලෙ වත්තබ්බං නත්ථි. ආපත්ති දුක්කටස්සාති වුත්තප්පකාරඤ්හි දසවිධං සෙය්‍යං අන්තොගබ්භාදිම්හි ගුත්තට්ඨානෙ පඤ්ඤපෙත්වා ගච්ඡන්තස්ස යස්මා සෙය්‍යාපි සෙනාසනම්පි උපචිකාහි පලුජ්ජති, වම්මිකරාසියෙව හොති, තස්මා පාචිත්තියං වුත්තං. බහි පන උපට්ඨානසාලාදීසු පඤ්ඤපෙත්වා ගච්ඡන්තස්ස සෙය්‍යාමත්තමෙව නස්සෙය්‍ය, ඨානස්ස අගුත්තතාය [Pg.44] න සෙනාසනං, තස්මා එත්ථ දුක්කටං වුත්තං. මඤ්චං වා පීඨං වාති එත්ථ යස්මා න සක්කා මඤ්චපීඨං සහසා උපචිකාහි ඛායිතුං, තස්මා තං විහාරෙපි සන්ථරිත්වා ගච්ඡන්තස්ස දුක්කටං වුත්තං. විහාරූපචාරෙ පන තං විහාරචාරිකං ආහිණ්ඩන්තාපි දිස්වා පටිසාමෙස්සන්ති.

117. 在“精舍的近处”等句中，“精舍的近处”名为园地(pariveṇa)。“侍候堂(upaṭṭhānasālā)”是园地里的食堂。“凉亭(maṇḍapo)”是园地里的凉亭。“树下(rukkhamūlaṃ)”是园地里的树下。此方法首先是在《古仑谛义注》(Kurundaṭṭhakathā)中所说。虽然这么说，但“精舍”当知为内室，或其他完全遮蔽、稳固的住所。“精舍的近处”是在其外部附近的地方。“在侍候堂”即或在食堂。“在凉亭”即或在无围绕或有围绕的、供众多比丘集会的凉亭。关于“在树下”，则无须多言。关于“犯恶作罪”：因为，若在内室等稳固处铺设了所说的十种卧具后离开，由于卧具和住所都会被白蚁损坏，终成蚁丘，因此说为波逸提(pācittiya)。然而，若在外部的侍候堂等处铺设后离开，则只有卧具会损坏；因为地方不稳固，住所不会损坏，因此在此处说为恶作(dukkaṭa)。关于“床或凳子”：因为床和凳子不能被白蚁立刻啃食，所以即使在精舍内铺设后离开，也说为恶作(dukkaṭa)。然而，在精舍的近处，周游精舍的比丘们看见了也会将它收拾好，因此说为恶作。

118. උද්ධරිත්වා ගච්ඡතීති එත්ථ උද්ධරිත්වා ගච්ඡන්තෙන මඤ්චපීඨකවාටං සබ්බං අපනෙත්වා සංහරිත්වා චීවරවංසෙ ලග්ගෙත්වා ගන්තබ්බං. පච්ඡා ආගන්ත්වා වසනකභික්ඛුනාපි පුන මඤ්චපීඨං වා පඤ්ඤපෙත්වා සයිත්වා ගච්ඡන්තෙන තථෙව කාතබ්බං. අන්තොකුට්ටතො සෙය්‍යං බහිකුට්ටෙ පඤ්ඤපෙත්වා වසන්තෙන ගමනකාලෙ ගහිතට්ඨානෙයෙව පටිසාමෙතබ්බං. උපරිපාසාදතො ඔරොපෙත්වා හෙට්ඨාපාසාදෙ වසන්තස්සපි එසෙව නයො. රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙසු මඤ්චපීඨං පඤ්ඤපෙත්වාපි ගමනකාලෙ පුන ගහිතට්ඨානෙයෙව ඨපෙතබ්බං.

118. 在“收拾后离开”一句中，离开的比丘应将床或凳子的编织物全部拆下、卷好、挂在衣杆上，然后才可离开。之后回来居住的比丘，如果重新铺设床或凳子睡卧，离开时也应同样做。将卧具从孤邸(kuṭi)内移至孤邸外铺设而住者，离开时应将其放回原处。从楼阁上层搬下（卧具）在下层居住者，也同样适用此理。在夜住处或日住处铺设床凳后，离开时也应再次将其放回原处。

ආපුච්ඡං ගච්ඡතීති එත්ථායං ආපුච්ඡිතබ්බානාපුච්ඡිතබ්බවිනිච්ඡයො – යා තාව භූමියං දීඝසාලා වා පණ්ණසාලා වා හොති, යං වා රුක්ඛත්ථම්භෙසු, කතගෙහං උපචිකානං උට්ඨානට්ඨානං හොති, තතො පක්කමන්තෙන තාව ආපුච්ඡිත්වාව පක්කමිතබ්බං. තස්මිඤ්හි කතිපයානි දිවසානි අජග්ගියමානෙ වම්මිකාව සන්තිට්ඨන්ති. යං පන පාසාණපිට්ඨියං වා පාසාණත්ථම්භෙසු වා කතසෙනාසනං සිලුච්චයලෙණං වා සුධාලිත්තසෙනාසනං වා යත්ථ උපචිකාසඞ්කා නත්ථි, තතො පක්කමන්තස්ස ආපුච්ඡිත්වාපි අනාපුච්ඡිත්වාපි ගන්තුං වට්ටති, ආපුච්ඡනං පන වත්තං. සචෙ තාදිසෙපි සෙනාසනෙ එකෙන පස්සෙන උපචිකා ආරොහන්ති, ආපුච්ඡිත්වාව ගන්තබ්බං. යො පන ආගන්තුකො භික්ඛු සඞ්ඝිකං සෙනාසනං ගහෙත්වා වසන්තං භික්ඛුං අනුවත්තන්තො අත්තනො සෙනාසනං අග්ගහෙත්වා වසති, යාව සො න ගණ්හාති, තාව තං සෙනාසනං පුරිමභික්ඛුස්සෙව පලිබොධො. යදා පන සො සෙනාසනං ගහෙත්වා අත්තනො ඉස්සරියෙන වසති, තතො පට්ඨාය ආගන්තුකස්සෙව පලිබොධො. සචෙ උභොපි විභජිත්වා ගණ්හන්ති, උභින්නම්පි පලිබොධො. මහාපච්චරියං පන වුත්තං – ‘‘සචෙ ද්වෙ තයො එකතො හුත්වා පඤ්ඤපෙන්ති, ගමනකාලෙ සබ්බෙහිපි ආපුච්ඡිතබ්බං. තෙසු චෙ පඨමං ගච්ඡන්තො ‘පච්ඡිමො ජග්ගිස්සතී’ති ආභොගං කත්වා ගච්ඡති වට්ටති. පච්ඡිමස්ස ආභොගෙන මුත්ති නත්ථි. බහූ එකං පෙසෙත්වා සන්ථරාපෙන්ති, ගමනකාලෙ සබ්බෙහි වා ආපුච්ඡිතබ්බං[Pg.45], එකං වා පෙසෙත්වා ආපුච්ඡිතබ්බං. අඤ්ඤතො මඤ්චපීඨාදීනි ආනෙත්වා අඤ්ඤත්‍ර වසිත්වාපි ගමනකාලෙ තත්ථෙව නෙතබ්බානි. සචෙ අඤ්ඤාවාසතො ආනෙත්වා වසමානස්ස අඤ්ඤො වුඩ්ඪතරො ආගච්ඡති, න පටිබාහිතබ්බො, ‘මයා භන්තෙ අඤ්ඤාවාසතො ආනීතං, පාකතිකං කරෙය්‍යාථා’ති වත්තබ්බං. තෙන ‘එවං කරිස්සාමී’ති සම්පටිච්ඡිතෙ ඉතරස්ස ගන්තුං වට්ටති. එවමඤ්ඤත්ථ හරිත්වාපි සඞ්ඝිකපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජන්තස්ස නට්ඨං වා ජිණ්ණං වා චොරෙහි වා හටං ගීවා න හොති, පුග්ගලිකපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජන්තස්ස පන ගීවා හොති. අඤ්ඤස්ස මඤ්චපීඨං පන සඞ්ඝිකපරිභොගෙන වා පුග්ගලිකපරිභොගෙන වා පරිභුඤ්ජන්තස්ස නට්ඨං ගීවායෙව’’.

此处是关于“告辞离去”的决断：哪些情况应告辞，哪些不应告辞。首先，若是在地面上的长廊或叶屋，或是在木柱上建造的房屋，是白蚁生起之处，从这种住所离开时，必须先告辞。因为如果几天无人照管，就会生起白蚁丘。至于在石板或石柱上建造的住所，或是山中洞窟、涂有灰泥的住所，凡是没有白蚁之虞的地方，离开时告辞或不告辞皆可离去，但告辞是应行之法。如果这类住所的一侧有白蚁爬上来，就必须告辞后才能离开。又，若有客比丘，随同一位已取得僧伽住所并居住的比丘而住，自己却没有取得住所，那么只要他还没有取得，那个住所的责任就还是原先比丘的。但当他取得住所并依自己的主权安住时，从那时起，责任就成为客比丘的。如果双方分割取得，那么双方都有责任。《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“如果两三位比丘一起铺设（卧具），离开的时候，所有的人都应该告辞。如果他们之中先离开的人作意‘最后的人会照管’而离去，这是允许的。但最后离开的人并不能通过作意免除责任。若许多人派一人铺设（卧具），离开时，所有人都应告辞，或派一人去告辞。从他处取来床、凳等，即使在别处居住，离开时也应送回原处。若从他处取来（卧具）居住时，有另一位更年长的比丘到来，不应阻止，应说：‘尊者，此乃我从他处取来，请您负责将它恢复原状。’若彼（年长比丘）应允‘我将如此做’，则另一（比丘）可离开。如此，即使拿到别处，若以属于僧伽之方式受用，物品丢失、损坏或被盗，则不负赔偿之责；但若以属于个人之方式受用，则须负赔偿之责。至于他人的床、凳，无论以属于僧伽之方式或属于个人之方式受用，若丢失，则必须负赔偿之责。”

කෙනචි පලිබුද්ධං හොතීති වුඩ්ඪතරභික්ඛූඉස්සරියයක්ඛසීහවාළමිගකණ්හසප්පාදීසු යෙන කෙනචි සෙනාසනං පලිබුද්ධං හොති. සාපෙක්ඛො ගන්ත්වා තත්ථ ඨිතො ආපුච්ඡති, කෙනචි පලිබුද්ධො හොතීති අජ්ජෙව ආගන්ත්වා පටිජග්ගිස්සාමීති එවං සාපෙක්ඛො නදීපාරං වා ගාමන්තරං වා ගන්ත්වා යත්ථස්ස ගමනචිත්තං උප්පන්නං, තත්ථෙව ඨිතො කඤ්චි පෙසෙත්වා ආපුච්ඡති, නදීපූරරාජචොරාදීසු වා කෙනචි පලිබුද්ධො හොති උපද්දුතො, න සක්කොති පච්චාගන්තුං, එවංභූතස්සපි අනාපත්ති. සෙසං පඨමසික්ඛාපදෙ වුත්තනයමෙව සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

“为某物所碍”是指：卧坐处为年长比丘、有权势者、夜叉、狮子、猛兽、黑蛇等任何一者所障碍。若有顾念，心想“我今日即回来照管或收拾”，如此前往河对岸或另一村庄，在他生起继续前行之心的地方，就在那里站着，派某人去告知。或者，他为洪水、国王、盗贼等任何一者所障碍或困扰，无法返回，如此情况亦无罪。其余的，连同其等起等，皆如第一学处中所说之法。

දුතියසෙනාසනසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

第五，第二卧坐处学处。

6. අනුපඛජ්ජසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 不强占学处释义

119. ඡට්ඨසික්ඛාපදෙ – පලිබුන්ධෙන්තීති පඨමතරං ගන්ත්වා පත්තචීවරං අතිහරිත්වා රුම්භිත්වා තිට්ඨන්ති. ථෙරා භික්ඛූ වුට්ඨාපෙන්තීති ‘‘අම්හාකං ආවුසො පාපුණාතී’’ති වස්සග්ගෙන ගහෙත්වා වුට්ඨාපෙන්ති. අනුපඛජ්ජ සෙය්‍යං කප්පෙන්තීති ‘‘තුම්හාකං භන්තෙ මඤ්චට්ඨානංයෙව පාපුණාති, න සබ්බො විහාරො. අම්හාකං දානි ඉදං ඨානං පාපුණාතී’’ති අනුපවිසිත්වා මඤ්චපීඨං පඤ්ඤපෙත්වා නිසීදන්තිපි නිපජ්ජන්තිපි සජ්ඣායම්පි කරොන්ති.

119. 第六学处中：“阻碍”是指先去者携带衣钵而占据，并停留在那里。长老比丘们让他们起身，是根据戒腊说“贤友，轮到我们了”而让他们起身。“强占而铺设卧具”是指说“尊者，只轮到您的床座处，并非整个住所。现在这个地方轮到我们了”，于是进入，铺设床座，或坐或卧，并且诵读。

120. ජානන්ති ‘‘අනුට්ඨාපනීයො අය’’න්ති ජානන්තො; තෙනෙවස්ස විභඞ්ගෙ ‘‘වුඩ්ඪොති ජානාතී’’තිආදි වුත්තං. වුඩ්ඪො හි අත්තනො වුඩ්ඪතාය අනුට්ඨාපනීයො[Pg.46], ගිලානො ගිලානතාය, සඞ්ඝො පන භණ්ඩාගාරිකස්ස වා ධම්මකථිකවිනයධරාදීනං වා ගණවාචකආචරියස්ස වා බහූපකාරතං ගුණවිසිට්ඨතඤ්ච සල්ලක්ඛෙන්තො ධුවවාසත්ථාය විහාරං සම්මන්නිත්වා දෙති, තස්මා යස්ස සඞ්ඝෙන දින්නො, සොපි අනුට්ඨාපනීයො. කාමඤ්චෙත්ථ ගිලානස්සාපි සඞ්ඝොයෙව අනුච්ඡවිකං සෙනාසනං දෙති, ගිලානො පන ‘‘අපලොකෙත්වා සඞ්ඝෙන අදින්නසෙනාසනොපි න පීළෙතබ්බො අනුකම්පිතබ්බො’’ති දස්සෙතුං විසුං වුත්තො.

120. 知道“此人不可令其起”；因此在其分别中说了“知其为耆宿”等。耆宿因其年长而不可令其起，病人因其生病而不可令其起。而僧团考虑到库房管理者、说法者、持律师等，或教授师(gaṇavācakaācariya)的诸多助益及殊胜功德，为了让他们长久居住，会认可并给予住处。因此，凡僧团所给予住处的人，也不可令其起。在此，僧团固然也会给予病人合适的卧坐具，但为了表明“病人即使使用着未经僧团分配的卧坐具，也不应被逼恼，而应被怜悯”，所以特别提到了病人。

121. උපචාරෙති එත්ථ මඤ්චපීඨානං තාව මහල්ලකෙ විහාරෙ සමන්තා දියඩ්ඪො හත්ථො උපචාරො, ඛුද්දකෙ යතො පහොති තතො දියඩ්ඪො හත්ථො, පාදෙ ධොවිත්වා පවිසන්තස්ස පස්සාවත්ථාය නික්ඛමන්තස්ස ච යාව ද්වාරෙ නික්ඛිත්තපාදධොවනපාසාණතො පස්සාවට්ඨානතො ච මඤ්චපීඨං, තාව දියඩ්ඪහත්ථවිත්ථාරො මග්ගො උපචාරො නාම. තස්මිං මඤ්චස්ස වා පීඨස්ස වා උපචාරෙ ඨිතස්ස වා භික්ඛුනො පවිසන්තස්ස වා නික්ඛමන්තස්ස වා උපචාරෙ යො අනුපඛජ්ජ සෙය්‍යං කප්පෙතුකාමො සෙය්‍යං සන්ථරති වා සන්ථරාපෙති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

121. 此处所谓“近处”(upacāra)：首先，在大型住处里，床或座周围一肘半为近处；在小型住处里，从空间足够之处算起一肘半为近处。对于洗脚后进入者和为小便而出者，从门口放置的洗脚石及小便处到床或座之间，这一肘半宽的通道也名为“近处”。当有比丘站立于、进入或离开床或座的近处时，若有人想侵占而铺设卧具，无论是自己铺设或叫人铺设，即犯恶作。

අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වාති එත්ථ අභිනිසීදනමත්තෙන අභිනිපජ්ජනමත්තෙනෙව වා පාචිත්තියං. සචෙ පන ද්වෙපි කරොති, ද්වෙ පාචිත්තියානි. උට්ඨායුට්ඨාය නිසීදතො වා නිපජ්ජතො වා පයොගෙ පයොගෙ පාචිත්තියං.

“强行坐下或强行躺下”，此处仅以强行坐下的行为，或仅以强行躺下的行为，即犯波逸提。如果两种行为都做，则犯两个波逸提。起身后又坐下或躺下，每一次行为都犯波逸提。

122. උපචාරං ඨපෙත්වා සෙය්‍යං සන්ථරති වා සන්ථරාපෙති වාති ඉමස්මිං ඉතො පරෙ ච ‘‘විහාරස්ස උපචාරෙ’’තිආදිකෙ දුක්කටවාරෙපි යථා ඉධ අභිනිසීදනමත්තෙ අභිනිපජ්ජනමත්තෙ උභයකරණෙ පයොගභෙදෙ ච පාචිත්තියප්පභෙදො වුත්තො, එවං දුක්කටප්පභෙදො වෙදිතබ්බො. එවරූපෙන හි විසභාගපුග්ගලෙන එකවිහාරෙ වා එකපරිවෙණෙ වා වසන්තෙන අත්ථො නත්ථි, තස්මා සබ්බත්ථෙවස්ස නිවාසො වාරිතො. අඤ්ඤස්ස පුග්ගලිකෙති ඉධාපි විස්සාසිකස්ස පුග්ගලිකං අත්තනො පුග්ගලිකසදිසමෙව, තත්ථ අනාපත්ති.

122. 在此恶作的情形中，以及在此之后如“在住处的近处”等诸恶作的情形中，也应当了知恶作的差别：正如在此（波逸提的情形）中，因仅是坐下、仅是躺下、二者皆做，以及行为的差别而宣说了波逸提的差别，同样地，也应了知恶作的差别。因为与这样不相宜的人同住于一住处或一院落中，实无益处，是故，在一切处皆禁止其居住。“他人的个人所有物”：在此，亲信者的个人所有物等同于自己的个人所有物，于此无罪。

123. ආපදාසූති [Pg.47] සචෙ බහි වසන්තස්ස ජීවිතබ්‍රහ්මචරියන්තරායො හොති, එවරූපාසු ආපදාසු යො පවිසති, තස්සාපි අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

123. “于诸危难时”：若住于外时，有生命或梵行之危险，于如是危难情况下进入者，亦无罪。余者义自明。此学处与第一波罗夷同源，是行为，是想解脱，是有心，是世间罪，是身业，是不善心，是苦受。

අනුපඛජ්ජසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

第六，强占学处。

7. නික්කඩ්ඪනසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 逐出学处释义

126. සත්තමසික්ඛාපදෙ – එකෙන පයොගෙන බහුකෙපි ද්වාරෙ අතික්කාමෙතීති යෙ චතුභූමකපඤ්චභූමකා පාසාදා ඡසත්තකොට්ඨකානි වා චතුස්සාලානි, තාදිසෙසු සෙනාසනෙසු හත්ථෙසු වා ගීවාය වා ගහෙත්වා අන්තරා අට්ඨපෙන්තො එකෙන පයොගෙන අතික්කාමෙති, එකමෙව පාචිත්තියං. ඨපෙත්වා ඨපෙත්වා නානාපයොගෙහි අතික්කාමෙන්තස්ස ද්වාරගණනාය පාචිත්තියානි. හත්ථෙන අනාමසිත්වා ‘‘නික්ඛමා’’ති වත්වා වාචාය නික්කඩ්ඪන්තස්සාපි එසෙව නයො.

126. 第七学处中：“以一行为令其越过多门”，是指在如四五层楼阁，或有六七个门房或四翼殿堂等此类的卧坐处中，抓住其手或颈，中途不停止，以一行为令其越过（多门），只有一个波逸提。若停下后再（驱逐），以不同行为令其越过，则依门的数量而犯波逸提。若不以手触碰，仅说“出去”，以言语驱逐者，也同此理。

අඤ්ඤං ආණාපෙතීති එත්ථ ‘‘ඉමං නික්කඩ්ඪා’’ති ආණත්තිමත්තෙ දුක්කටං. සචෙ සො සකිං ආණත්තො බහුකෙපි ද්වාරෙ අතික්කාමෙති, එකං පාචිත්තියං. සචෙ පන ‘‘එත්තකානි ද්වාරානි නික්කඩ්ඪාහී’’ති වා ‘‘යාව මහාද්වාරං තාව නික්කඩ්ඪාහී’’ති වා එවං නියාමෙත්වා ආණත්තො හොති, ද්වාරගණනාය පාචිත්තියානි.

“命令他人”，此处指仅下达“将此人逐出”的命令，即犯恶作。若受命者一次受命后令其越过多门，只有一个波逸提。但若受命时被限定，如“将他逐出，经过这么多扇门”或“将他逐至大门”，则依门的数量而犯波逸提。

තස්ස පරික්ඛාරන්ති යංකිඤ්චි තස්ස සන්තකං පත්තචීවරපරිස්සාවනධමකරණමඤ්චපීඨභිසිබිම්බොහනාදිභෙදං, අන්තමසො රජනඡල්ලිම්පි; යො නික්කඩ්ඪති වා නික්කඩ්ඪාපෙති වා; තස්ස වත්ථුගණනාය දුක්කටානි. ගාළ්හං බන්ධිත්වා ඨපිතෙසු පන එකාව ආපත්තීති මහාපච්චරියං වුත්තං.

其资具，是指属于他的任何物品，包括衣钵、滤水囊、滤水瓶、床、座、坐垫、枕头等，乃至染料块。凡亲自移出或令人移出者，依物品数量犯恶作。若物品被紧紧捆绑放置，则仅犯一罪——此乃《大筏注》所说。

127. අඤ්ඤස්ස පුග්ගලිකෙති ඉධාපි විස්සාසිකපුග්ගලිකං අත්තනො පුග්ගලිකසදිසමෙව. යථා ච ඉධ; එවං සබ්බත්ථ. යත්‍ර පන විසෙසො භවිස්සති, තත්‍ර වක්ඛාම.

127. “他人的个人物品”：在此学处中，可信赖者的个人物品，也等同于自己的个人物品。此处如此，一切处皆然。若有特殊之处，届时将予以说明。

128. අලජ්ජිං නික්කඩ්ඪති වාතිආදීසු භණ්ඩනකාරකකලහකාරකමෙව සකලසඞ්ඝාරාමතො නික්කඩ්ඪිතුං ලභති, සො හි පක්ඛං ලභිත්වා සඞ්ඝම්පි [Pg.48] භින්දෙය්‍ය. අලජ්ජීආදයො පන අත්තනො වසනට්ඨානතොයෙව නික්කඩ්ඪිතබ්බා, සකලසඞ්ඝාරාමතො නික්කඩ්ඪිතුං න වට්ටති. උම්මත්තකස්සාති සයං උම්මත්තකස්ස අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

128. “驱逐无耻者”等句：只有好争吵、制造纷争者，才可从整个僧伽蓝中驱逐，因为他若获得党羽，甚至可能分裂僧团。至于无耻者等人，则只应从其住处驱逐，不应从整个僧伽蓝中驱逐。关于“疯癫者”：若驱逐者自己是疯癫者，则无犯。余者义自明。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三等起：从身与心、语与心、身语与心生起。是作为、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

නික්කඩ්ඪනසික්ඛාපදං සත්තමං.

逐出学处第七

8. වෙහාසකුටිසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 高阁孤邸学处释义

129. අට්ඨමසික්ඛාපදෙ – උපරිවෙහාසකුටියාති උපරි අච්ඡන්නතලාය ද්විභූමිකකුටියා වා තිභූමිකාදිකුටියා වා. මඤ්චං සහසා අභිනිසීදීති මඤ්චං සහසා අභිභවිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා නිසීදි. භුම්මත්ථෙ වා එතං උපයොගවචනං; මඤ්චෙ නිසීදීති අත්ථො. අභීති ඉදං පන පදසොභනත්ථං උපසග්ගමත්තමෙව. නිප්පතිත්වාති නිපතිත්වා නික්ඛමිත්වා වා. තස්ස හි උපරි ආණීපි න දින්නා, තස්මා නික්ඛන්තො. විස්සරමකාසීති විරූපං ආතුරස්සරමකාසි.

129. 第八学处中，“上层高阁孤邸(uparivehāsakuṭi)”是指上层没有铺设地板的两层孤邸或三层及以上的孤邸。“猛然坐床(mañcaṃ sahasā abhinisīdi)”是指猛然用力坐到床上。或者，此处的宾格(mañcaṃ)是作方位格解，义为“在床上坐(mañce nisīdi)”。而“abhi”一词，仅是为使文句优美的语首词。“掉落(nippatitvā)”是指跌落或脱落。因为其上没有用销钉固定，所以脱落了。“发出怪声(vissaramakāsi)”是指发出像病人一样不悦耳的声音。

131. වෙහාසකුටි නාම මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස අසීසඝට්ටාති යා පමාණමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සබ්බහෙට්ඨිමාහි තුලාහි සීසං න ඝට්ටෙති, එතෙන ඉධ අධිප්පෙතා වෙහාසකුටි දස්සිතා හොති, න වෙහාසකුටිලක්ඛණං. යා හි කාචි උපරි අච්ඡින්නතලා ද්විභූමිකා කුටි තිභූමිකාදිකුටි වා ‘‘වෙහාසකුටී’’ති වුච්චති. ඉධ පන අසීසඝට්ටා අධිප්පෙතා. අභිනිසීදනාදීසු පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව පයොගවසෙන ආපත්තිභෙදො වෙදිතබ්බො.

131. 所谓空中孤邸(vehāsakuṭi)，是中等身材之人头不碰触者，即对标准中等身材之人而言，头不会碰触到最下方横梁的孤邸。以此显示了此处所意指的空中孤邸，而非空中孤邸的特征。诚然，任何上层楼板未铺设的两层孤邸或三层等孤邸，都称为“空中孤邸”。但在此处，意指的是头不碰触者。关于用力坐下等，应按照前面所述之理，依加行之差别了知罪的差别。

133. අවෙහාසකුටියාති භූමියං කතපණ්ණසාලාදීසු අනාපත්ති. න හි සක්කා තත්ථ පරස්ස පීළා කාතුං. සීසඝට්ටායාති යායං සීසඝට්ටා හොති, තත්ථාපි අනාපත්ති. න හි සක්කා තත්ථ හෙට්ඨාපාසාදෙ අනොණතෙන විචරිතුං, තස්මා අසඤ්චරණට්ඨානත්තා පරපීළා න භවිස්සති[Pg.49]. හෙට්ඨා අපරිභොගං හොතීති යස්සා හෙට්ඨා දබ්බසම්භාරාදීනං නික්ඛිත්තත්තා අපරිභොගං හොති, තත්ථාපි අනාපත්ති. පදරසඤ්චිතං හොතීති යස්සා උපරිමතලං දාරුඵලකෙහි වා ඝනසන්ථතං හොති, සුධාදිපරිකම්මකතං වා තත්ථාපි අනාපත්ති. පටාණි දින්නා හොතීති මඤ්චපීඨානං පාදසිඛාසු ආණී දින්නා හොති, යත්ථ නිසීදන්තෙපි න නිප්පතන්ති, තාදිසෙ මඤ්චපීඨෙ නිසීදතොපි අනාපත්ති. තස්මිං ඨිතොති ආහච්චපාදකෙ මඤ්චෙ වා පීඨෙ වා ඨිතො උපරි නාගදන්තකාදීසු ලග්ගිතකං චීවරං වා කිඤ්චි වා ගණ්හාති වා, අඤ්ඤං වා ලග්ගෙති, තස්සාපි අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කායතො ච කායචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

133. 于非空中孤邸(avehāsakuṭi)中，如在地上所造的叶茅屋等，无犯。因为在那里不可能对他人造成困扰。于头会碰触的孤邸中，也无犯。因为在下层殿堂中不可能不弯腰而行，所以因不是行走之处，将不会有对他人的困扰。若下层因放置木材等物资而不被使用，也无犯。若上层楼板用木板密集铺设，或用灰泥等处理过，也无犯。若床与座的脚上已装上销钉，即使坐上脚也不会脱落，坐在这样的床或座上，也无犯。站在可拆卸脚的床或座上，拿取或挂上挂在象牙钩等处的衣物或其他任何东西，也无犯。其余的文句意思明显。此学处是羊毛生起；由身及由身与心生起；是作用；无（犯）想不免罪；无心；是制罪；是身业；是三心；是三受。

වෙහාසකුටිසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

空中孤邸学处第八。

9. මහල්ලකවිහාරසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 大精舍学处释义

135. නවමසික්ඛාපදෙ – යාව ද්වාරකොසාති එත්ථ ද්වාරකොසො නාම පිට්ඨසඞ්ඝාටස්ස සමන්තා කවාටවිත්ථාරප්පමාණො ඔකාසො. මහාපච්චරියං පන ‘‘ද්වාරබාහතො පට්ඨාය දියඩ්ඪො හත්ථො’’ති වුත්තං. කුරුන්දියං පන ‘‘ද්වාරස්ස උභොසු පස්සෙසු කවාටප්පමාණ’’න්ති. මහාඅට්ඨකථායං ‘‘කවාටං නාම දියඩ්ඪහත්ථම්පි හොති ද්විහත්ථම්පි අඩ්ඪතෙය්‍යහත්ථම්පී’’ති වුත්තං, තං සුවුත්තං. තදෙව හි සන්ධාය භගවතාපි ‘‘පිට්ඨසඞ්ඝාටස්ස සමන්තා හත්ථපාසා’’ති අයං උක්කට්ඨනිද්දෙසො කතො. අග්ගළට්ඨපනායාති සකවාටකද්වාරබන්ධට්ඨපනාය; සකවාටකස්ස ද්වාරබන්ධස්ස නිච්චලභාවත්ථායාති අත්ථො. ද්වාරට්ඨපනායාති ඉදම්පි හි පදභාජනං ඉමමෙවත්ථං සන්ධාය භාසිතං. අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො – කවාටඤ්හි ලහුපරිවට්ටකං විවරණකාලෙ භිත්තිං ආහනති, පිදහනකාලෙ ද්වාරබන්ධං. තෙන ආහනනෙන භිත්ති කම්පති, තතො මත්තිකා චලති, චලිත්වා සිථිලා වා හොති පතති වා. තෙනාහ භගවා ‘‘යාව ද්වාරකොසා අග්ගළට්ඨපනායා’’ති. තත්ථ කිඤ්චාපි ‘‘ඉදං නාම කත්තබ්බ’’න්ති නෙව මාතිකායං න පදභාජනෙ වුත්තං, අට්ඨුප්පත්තියං පන ‘‘පුනප්පුනං ඡාදාපෙසි පුනප්පුනං ලෙපාපෙසී’’ති අධිකාරතො යාව ද්වාරකොසා අග්ගළට්ඨපනාය පුනප්පුනං ලිම්පිතබ්බො වා ලෙපාපෙතබ්බො වාති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

135. 第九学处中——“直至门框范围”(yāva dvārakosā)：此处所谓的“门框范围”(dvārakoso)是指围绕门框(piṭṭhasaṅghāṭa)四周，相当于门扇(kavāṭa)宽度的空间。《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“从门框向外一肘半。”《古仑谛》(Kurundī)中说：“门的左右两侧各为门扇的宽度。”《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中说：“所谓的门扇，可为一肘半、二肘、二肘半。”此说甚善。世尊正是考虑到那一点，才作了“门框周围伸手所及”这一最高的解释(ukkaṭṭhaniddeso)。“为安放门闩”(aggaḷaṭṭhapanāya)是指为安设有门扇的门框；意思是为使有门扇的门框稳固。“为安放门”，此词义分析(padabhājana)也是针对此义而说。此处的意趣(adhippāyo)是：门扇轻便易转，打开时会撞到墙壁，关闭时会撞到门框。这种撞击会使墙壁震动，从而导致泥土松动或掉落。因此，世尊说：“直至门框范围，为安放门闩。”在此，虽然在母题(mātikā)或词义分析中都未说“应做此事”，但根据缘起故事(aṭṭhuppatti)中“一再让人覆盖，一再让人涂抹”的相关文句，应知其义为：直至门框范围，为安放门闩，应一再涂抹或让人涂抹。

යං [Pg.50] පන පදභාජනෙ ‘‘පිට්ඨසඞ්ඝාටස්ස සමන්තා හත්ථපාසා’’ති වුත්තං. තත්ථ යස්ස වෙමජ්ඣෙ ද්වාරං හොති, උපරිභාගෙ උච්චා භිත්ති, තස්ස තීසු දිසාසු සමන්තා හත්ථපාසා උපචාරො හොති, ඛුද්දකස්ස විහාරස්ස ද්වීසු දිසාසු උපචාරො හොති. තත්‍රාපි යං භිත්තිං විවරියමානං කවාටං ආහනති, සා අපරිපූරඋපචාරාපි හොති. උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදෙන පන තීසු දිසාසු සමන්තා හත්ථපාසා ද්වාරස්ස නිච්චලභාවත්ථාය ලෙපො අනුඤ්ඤාතො. සචෙ පනස්ස ද්වාරස්ස අධොභාගෙපි ලෙපොකාසො අත්ථි, තම්පි ලිම්පිතුං වට්ටති. ආලොකසන්ධිපරිකම්මායාති එත්ථ ආලොකසන්ධීති වාතපානකවාටකා වුච්චන්ති, තෙපි විවරණකාලෙ විදත්ථිමත්තම්පි අතිරෙකම්පි භිත්තිප්පදෙසං පහරන්ති. උපචාරො පනෙත්ථ සබ්බදිසාසු ලබ්භති, තස්මා සබ්බදිසාසු කවාටවිත්ථාරප්පමාණො ඔකාසො ආලොකසන්ධිපරිකම්මත්ථාය ලිම්පිතබ්බො වා ලෙපාපෙතබ්බො වාති අයමෙත්ථ අධිප්පායො.

再者，在词句分析(padabhājana)中说：“门框(piṭṭhasaṅghāṭa)的周围是伸手所及(hatthapāsa)处”。于此，若住所的门在中间，上方有高墙，则其三面周围有“伸手所及”的近邻区(upacāra)；对于小的精舍，则有两面的近邻区。即便如此，当门扇打开时会撞击到的那面墙，其近邻区也是不完整的。但依最高的限定，为了门的稳固，允许在三面周围伸手所及处涂抹。如果此门的下部也有可涂抹之处，也适合涂抹。至于“为修饰采光孔(ālokasandhiparikamma)”一句，此处的“采光孔”(ālokasandhi)是指窗扇(vātapānakavāṭaka)，它们在打开时，也会撞击一张手(vidatthi)或更宽的墙面。此处的近邻区遍及所有方向，因此，为了修饰采光孔，在所有方向上，相当于窗扇宽度的区域，应当被涂抹或让人涂抹。此即此处的意趣。

සෙතවණ්ණන්තිආදිකං න මාතිකාය පදභාජනං. ඉමිනා හි විහාරස්ස භාරිකත්තං නාම නත්ථීති පදභාජනෙයෙව අනුඤ්ඤාතං, තස්මා සබ්බමෙතං යථාසුඛං කත්තබ්බං.

“白色等”并非母题(mātikā)的词句分析(padabhājana)。诚然，因为这对精舍并非是所谓的负担，所以在词句分析中即被允许。因此，这一切都可随欲而作。

එවං ලෙපකම්මෙ යං කත්තබ්බං, තං දස්සෙත්වා පුන ඡදනෙ කත්තබ්බං දස්සෙතුං ‘‘ද්වත්තිච්ඡදනස්සා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ ද්වත්තිච්ඡදනස්ස පරියායන්ති ඡදනස්ස ද්වත්තිපරියායං; පරියායො වුච්චති පරික්ඛෙපො, පරික්ඛෙපද්වයං වා පරික්ඛෙපත්තයං වා අධිට්ඨාතබ්බන්ති අත්ථො. අප්පහරිතෙ ඨිතෙනාති අහරිතෙ ඨිතෙන. හරිතන්ති චෙත්ථ සත්තධඤ්ඤභෙදං පුබ්බණ්ණං මුග්ගමාසතිලකුලත්ථඅලාබුකුම්භණ්ඩාදිභෙදඤ්ච අපරණ්ණං අධිප්පෙතං. තෙනෙවාහ – ‘‘හරිතං නාම පුබ්බණ්ණං අපරණ්ණ’’න්ති.

如是，在说明了涂抹工作中应做之事后，为说明在盖屋顶时应做之事，而说“二三层屋顶(dvatticchadana)”等。其中，“二三层屋顶的方式”是指屋顶的两层或三层。“层”(pariyāya)称为“圈”(parikkhepa)，意思是应决意铺两圈或三圈。“站在无青绿处”(appaharite ṭhitena)是指站在没有青绿植物的地方。此处的“青绿”(harita)意指七种谷物分类中的前期谷物(pubbaṇṇa)，以及绿豆、黑豆、芝麻、马豆、葫芦、南瓜等分类中的后期谷物(aparaṇṇa)。因此说：“青绿是指前期谷物和后期谷物。”

සචෙ හරිතෙ ඨිතො අධිට්ඨාති, ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ පන යස්මිම්පි ඛෙත්තෙ වුත්තං බීජං න තාව සම්පජ්ජති, වස්සෙ වා පන පතිතෙ සම්පජ්ජිස්සති, තම්පි හරිතසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති. තස්මා එවරූපෙ ඛෙත්තෙපි ඨිතෙන න අධිට්ඨාතබ්බං, අහරිතෙයෙව ඨිතෙන අධිට්ඨාතබ්බං. තත්‍රාපි අයං පරිච්ඡෙදො, පිට්ඨිවංසස්ස වා කූටාගාරකණ්ණිකාය වා උපරි ථුපිකාය වා පස්සෙ නිසින්නො ඡදනමුඛවට්ටිඅන්තෙන ඔලොකෙන්තො යස්මිං භූමිභාගෙ ඨිතං පස්සති, යස්මිඤ්ච භූමිභාගෙ ඨිතො, තං උපරි නිසින්නකං පස්සති, තස්මිං [Pg.51] ඨානෙ අධිට්ඨාතබ්බං. තස්ස අන්තො අහරිතෙපි ඨත්වා අධිට්ඨාතුං න ලබ්භති. කස්මා? විහාරස්ස හි පතන්තස්ස අයං පතනොකාසොති.

对于“若站立于青绿处监管，则犯恶作”一句：田中所播之种，纵然尚未长成，但雨降后即会长成者，亦计为青绿。是故，不应站于此类田中监管，只应站于无青绿处监管。于彼处亦有此界限(paricchedo)：若有人坐于屋脊(piṭṭhivaṃsa)、尖顶阁(kūṭāgāra)顶饰之上或塔尖(thupikā)旁边，顺着屋檐边沿向下看，能看见下方所站之人，而站于该地之人亦能看见上方就坐之人，则应于此相互可见的范围之外监管。在此范围之内，纵使是无青绿处，亦不得站立监管。为何？因为此乃精舍(vihāra)倒塌时会倒及的区域。

136. මග්ගෙන ඡාදෙන්තස්සාති එත්ථ මග්ගෙන ඡාදනං නාම අපරික්ඛිපිත්වා උජුකමෙව ඡාදනං; තං ඉට්ඨකසිලාසුධාහි ලබ්භති. ද්වෙ මග්ගෙ අධිට්ඨහිත්වාති ද්වෙ මග්ගා සචෙ දුච්ඡන්නා හොන්ති, අපනෙත්වාපි පුනප්පුනං ඡාදෙතුං ලබ්භති, තස්මා යථා ඉච්ඡති; තථා ද්වෙ මග්ගෙ අධිට්ඨහිත්වා තතියංමග්ගං ‘‘ඉදානි එවං ඡාදෙහී’’ති ආණාපෙත්වා පක්කමිතබ්බං. පරියායෙනාති පරික්ඛෙපෙන. එවංඡදනං පන තිණපණ්ණෙහි ලබ්භති. තස්මා ඉධාපි යථා ඉච්ඡති තථා ද්වෙ පරියායෙ අධිට්ඨහිත්වා තතියං පරියායං ‘‘ඉදානි එවං ඡාදෙහී’’ති ආණාපෙත්වා පක්කමිතබ්බං. සචෙ න පක්කමති, තුණ්හීභූතෙන ඨාතබ්බං. සබ්බම්පි චෙතං ඡදනං ඡදනූපරි වෙදිතබ්බං. උපරූපරිච්ඡන්නො හි විහාරො චිරං අනොවස්සකො හොතීති මඤ්ඤමානා එවං ඡාදෙන්ති. තතො චෙ උත්තරින්ති තිණ්ණං මග්ගානං වා පරියායානං වා උපරි චතුත්ථෙ මග්ගෙ වා පරියායෙ වා.

136. 对于“以排覆盖”(maggena chādenta)一句：所谓“以排覆盖”，是指不环绕而直接地覆盖；这可以用砖(iṭṭhaka)、石(silā)、灰泥(sudhā)来做。对于“监管两排后”(dve magge adhiṭṭhahitvā)一句：如果两排盖得不好，可以移开后一再重盖，因此可以随其所愿；如是监管两排后，应吩咐第三排“现在就这样盖”，然后离开。“以层”(pariyāyena)是指环绕覆盖。这样的覆盖则可以用草(tiṇa)、叶(paṇṇa)来做。因此，此处也可以随其所愿监管两层后，吩咐第三层“现在就这样盖”，然后离开。若不离开，应默然站立。所有这些覆盖，都应知是在原有覆盖之上。因为他们认为“层层覆盖的精舍可以长期不漏雨”，所以就这样覆盖。若超过此，则是在三排或三层之上，于第四排或第四层时（犯过）。

137. කරළෙ කරළෙති තිණමුට්ඨියං තිණමුට්ඨියං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති. ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

137. “于草束复草束”(karaḷe karaḷe)者，谓于草把复草把。此中余者，义自明显。此学处为六等起：是作业、非想解脱、无心、制订罪、身业、语业、三心、三受。

මහල්ලකවිහාරසික්ඛාපදං නවමං.

大住处学处第九。

10. සප්පාණකසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 有生物水学处释义

140. දසමසික්ඛාපදෙ – ජානං සප්පාණකන්ති සප්පාණකං එතන්ති යථා තථා වා ජානන්තො. සිඤ්චෙය්‍ය වා සිඤ්චාපෙය්‍ය වාති තෙන උදකෙන සයං වා සිඤ්චෙය්‍ය, අඤ්ඤං වා ආණාපෙත්වා සිඤ්චාපෙය්‍ය. පාළියං පන ‘‘සිඤ්චෙය්‍යාති සයං සිඤ්චතී’’ති ඊදිසානං වචනානං අත්ථො පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

140. 于第十学处中，“知而有生物”(jānaṃ sappāṇakaṃ)者，谓以某种方式知道“此水有生物”。“或浇，或使人浇”(siñceyya vā siñcāpeyya vā)者，谓或自己用那水浇，或命令他人而使人浇。至于圣典中“应浇”(siñceyya)即“自己浇”(sayaṃ siñcati)等此类文句之义，当依先前所述之理而知。

තත්ථ ධාරං අවිච්ඡින්දිත්වා සිඤ්චන්තස්ස එකස්මිං උදකඝටෙ එකාව ආපත්ති. එස නයො සබ්බභාජනෙසු. ධාරං විච්ඡින්දන්තස්ස පන පයොගෙ පයොගෙ ආපත්ති[Pg.52]. මාතිකං සම්මුඛං කරොති, දිවසම්පි සන්දතු, එකාව ආපත්ති. සචෙ තත්ථ තත්ථ බන්ධිත්වා අඤ්ඤතො අඤ්ඤතො නෙති, පයොගෙ පයොගෙ ආපත්ති. සකටභාරමත්තඤ්චෙපි තිණං එකපයොගෙන උදකෙ පක්ඛිපති, එකාව ආපත්ති. එකෙකං තිණං වා පණ්ණං වා පක්ඛිපන්තස්ස පයොගෙ පයොගෙ ආපත්ති. මත්තිකායපි අඤ්ඤෙසුපි කට්ඨගොමයාදීසු එසෙව නයො. ඉදං පන මහාඋදකං සන්ධාය න වුත්තං, යං තිණෙ වා මත්තිකාය වා පක්ඛිත්තාය පරියාදානං ගච්ඡති, ආවිලං වා හොති, යත්ථ පාණකා මරන්ති, තාදිසං උදකං සන්ධාය වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

于此，若不断开水流而浇，则于一水瓶中，仅一犯。此理于一切容器皆然。但若断开水流，则每一加行皆有犯。若使水渠朝向所需之处，纵使流淌一日，亦仅一犯。若于此处彼处筑坝，从一处引至另一处，则每一加行皆有犯。若以一加行将一车之量的草投入水中，亦仅一犯。若一一投入草或叶，则每一加行皆有犯。于黏土及其他木、牛粪等，此理亦然。然此非针对大水体而说，当知是针对如下之水而说：投入草或黏土后，水即耗尽或变浑浊，其中生物会死亡。此中余者，义自明显。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං තිවෙදනන්ති.

此学处为三等起：从身与心、语与心、身语与心而生起。是作业、想解脱、有心、制订罪、身业、语业、三心、三受。

සප්පාණකසික්ඛාපදං දසමං.

有生物水学处第十。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන සෙනාසනවග්ගො දුතියො.

依释义次第，第二卧坐具品终。

3. ඔවාදවග්ගො

3. 教诫品

1. ඔවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 教诫学处释义

141-144. භික්ඛුනිවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ලාභිනො හොන්තීති එත්ථ න තෙසං භික්ඛුනියො දෙන්ති, න දාපෙන්ති, මහාකුලෙහි පබ්බජිතා පන කුලධීතරො අත්තනො සන්තිකං ආගතානං ඤාතිමනුස්සානං ‘‘කුතො අය්‍යෙ ඔවාදං උද්දෙසං පරිපුච්ඡං ලභථා’’ති පුච්ඡන්තානං ‘‘අසුකො ච අසුකො ච ථෙරො ඔවදතී’’ති අසීතිමහාසාවකෙ උද්දිසිත්වා කථානුසාරෙන තෙසං සීලසුතාචාරජාතිගොත්තාදිභෙදං විජ්ජමානගුණං කථයන්ති. එවරූපා හි විජ්ජමානගුණා කථෙතුං වට්ටන්ති. තතො පසන්නචිත්තා මනුස්සා ථෙරානං චීවරාදිභෙදං මහන්තං ලාභසක්කාරං අභිහරිංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘ලාභිනො හොන්ති චීවර…පෙ… පරික්ඛාරාන’’න්ති.

141-144. 于比丘尼品第一学处中，就“得利养”而言，在此，并非比丘尼们布施给他们，或使人布施。然而，有些从大家族出家的善女子，当其亲族之人前来拜访，问道：“诸位尊尼，你们从何处获得教诫、教诵与问难呢？”她们会指出八十大弟子的名字说：“某某长老教诫我们。”然后顺着话题，讲述那些长老在戒、所学、行仪、出身、种姓等方面的种种真实功德。诚然，像这样讲述真实存在的功德是适当的。于是，那些心生净信的人们，便为长老们带来了衣物等大量的利养和恭敬。是故经中说：“他们获得衣……乃至……资具等利养。”

භික්ඛුනියො [Pg.53] උපසඞ්කමිත්වාති තෙසං කිර සන්තිකෙ තාසු එකා භික්ඛුනීපි න ආගච්ඡති, ලාභතණ්හාය පන ආකඩ්ඪියමානහදයා තාසං උපස්සයං අගමංසු. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘භික්ඛුනියො උපසඞ්කමිත්වා’’ති. තාපි භික්ඛුනියො චලචිත්තතාය තෙසං වචනං අකංසුයෙව. තෙන වුත්තං – ‘‘අථ ඛො තා භික්ඛුනියො…පෙ… නිසීදිංසූ’’ති. තිරච්ඡානකථන්ති සග්ගමග්ගගමනෙපි තිරච්ඡානභූතං රාජකථාදිමනෙකවිධං නිරත්ථකකථං. ඉද්ධොති සමිද්ධො, සහිතත්ථො ගම්භීරො බහුරසො ලක්ඛණපටිවෙධසංයුත්තොති අධිප්පායො.

就“往诣比丘尼”而言，据说，那些比丘尼中无一人前来他们（比丘们）之处，反而是他们因心为利养之贪所牵引，而前往比丘尼们的住处。此乃针对此事而说“往诣比丘尼”。那些比丘尼亦因心性动摇，而遵从了他们的话。是故经中说：“尔时，彼诸比丘尼……乃至……坐下。”所谓“畜生论(tiracchānakathā)”，是指如国王论等多种无益之论，其甚至对趣向天界之道亦成障碍。所谓“iddha”，意指圆满、具义、深奥、多味、与通达（三）相相应。

145-147. අනුජානාමි භික්ඛවෙති එත්ථ යස්මා තෙ භික්ඛූ ‘‘මා තුම්හෙ භික්ඛවෙ භික්ඛුනියො ඔවදිත්ථා’’ති වුච්චමානා අදිට්ඨසච්චත්තා තථාගතෙ ආඝාතං බන්ධිත්වා අපායුපගා භවෙය්‍යුං, තස්මා නෙසං තං අපායුපගතං පරිහරන්තො භගවා අඤ්ඤෙනෙව උපායෙන තෙ භික්ඛුනොවාදතො පරිබාහිරෙ කත්තුකාමො ඉමං භික්ඛුනොවාදකසම්මුතිං අනුජානීති වෙදිතබ්බො. එවං ඉධ පරිබාහිරෙ කත්තුකාමතාය අනුජානිත්වා පරතො කරොන්තොව ‘‘අනුජානාමි භික්ඛවෙ අට්ඨහඞ්ගෙහි සමන්නාගත’’න්තිආදිමාහ. ඉමානි හි අට්ඨඞ්ගානි ඡබ්බග්ගියානං සුපිනන්තෙනපි න භූතපුබ්බානීති.

145-147. “诸比丘，我允许”：于此，因为那些六群比丘在被告知“诸比丘，你们不要教诫比丘尼”时，由于未见真谛，可能会对如来结怨而堕入恶趣。因此，世尊为避免他们堕入恶趣，欲以另一种方法使他们被排除于教诫比丘尼之外，故应知，他准许了这项教诫比丘尼者的规定。如是，在此为了使他们被排除在外而准许之后，在后来的事中，正当要做此事时，才说：“诸比丘，我允许具足八支者”等等。因为此八支，对六群比丘而言，即使在梦中也未曾有过。

තත්ථ සීලමස්ස අත්ථීති සීලවා. ඉදානි යඤ්ච තං සීලං, යථා ච තං තස්ස අත්ථි නාම හොති, තං දස්සෙන්තො ‘‘පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො’’තිආදිමාහ. තත්ථ පාතිමොක්ඛොව සංවරො පාතිමොක්ඛසංවරො. පාතිමොක්ඛසංවරෙන සංවුතො සමන්නාගතොති පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො.

于彼（句）中，他有戒，故为“持戒者”。现在，为显示那戒是什么，以及他如何拥有此戒，而说“以波罗提木叉律仪防护”等。于此，波罗提木叉即是律仪，故为波罗提木叉律仪。以波罗提木叉律仪而防护、具足，故称“以波罗提木叉律仪防护”。

විහරතීති වත්තති. වුත්තඤ්හෙතං විභඞ්ගෙ –

“住”即是行转。此于《分别论》(Vibhaṅga)中已说——

‘‘පාතිමොක්ඛන්ති සීලං පතිට්ඨා ආදි චරණං සංයමො සංවරො මොක්ඛං පමොක්ඛං කුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා; සංවරොති කායිකො අවීතික්කමො වාචසිකො අවීතික්කමො කායිකවාචසිකො අවීතික්කමො. සංවුතොති ඉමිනා පාතිමොක්ඛසංවරෙන උපෙතො හොති සමුපෙතො උපගතො සමුපගතො උපපන්නො සමුපපන්නො සම්පන්නො සමන්නාගතො, තෙන වුච්චති ‘පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො’ති. විහරතීති ඉරියති වත්තති පාලෙති යපෙති යාපෙති චරති විහරති, තෙන වුච්චති ‘විහරතී’’’ති (විභ. 511-512).

“波罗提木叉(pātimokkha)，是戒、是依止、是开端、是行持、是制御、是防护、是（善法之）入口、是首要，为诸善法之证得；所谓律仪，即身不违越、语不违越、身语不违越。所谓已防护，即是已至、善至、已达、善达、已得、善得、圆满、具足此波罗提木叉律仪，是故名为‘以波罗提木叉律仪防护’。所谓住，即是行动、行转、守护、维持、行、住，是故名为‘住’。”（《分别论》 511-512）

ආචාරගොචරසම්පන්නොති [Pg.54] මිච්ඡාජීවපටිසෙධකෙන න වෙළුදානාදිනා ආචාරෙන, වෙසියාදිඅගොචරං පහාය සද්ධාසම්පන්නකුලාදිනා ච ගොචරෙන සම්පන්නො. අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවීති අප්පමත්තකෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, තානි වජ්ජානි භයතො දස්සනසීලොති වුත්තං හොති. සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසූති අධිසීලසික්ඛාදිභාවෙන තිධා ඨිතෙසු සික්ඛාපදෙසු තං තං සික්ඛාපදං සමාදාය සම්මා ආදාය සාධුකං ගහෙත්වා අවිජහන්තො සික්ඛතීති අත්ථො. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන යො ඉච්ඡති, තෙන විසුද්ධිමග්ගතො ගහෙතබ්බො.

“具足行与行处”：是指具足遮止邪命之行，而非施予竹子等之行，并舍弃妓女等非行处，而以具信家族等为行处。“于微小罪中见怖畏”：是指于微小之过失中见怖畏，即有视彼等过失为怖畏之习性。“受持学习诸学处”：是指于以增上戒学等而分为三类的诸学处中，受持每一学处，善受持，善把握，不舍弃而学习。此为简述，欲求广说者，当从《清净道论》(Visuddhimagga)中求取。

බහු සුතමස්සාති බහුස්සුතො. සුතං ධාරෙතීති සුතධරො; යදස්ස තං බහු සුතං නාම, තං න සුතමත්තමෙව; අථ ඛො නං ධාරෙතීති අත්ථො. මඤ්ජූසායං විය රතනං සුතං සන්නිචිතමස්මින්ති සුතසන්නිචයො. එතෙන යං සො සුතං ධාරෙති, තස්ස මඤ්ජූසාය ගොපෙත්වා සන්නිචිතරතනස්සෙව චිරකාලෙනාපි අවිනාසනං දස්සෙති. ඉදානි තං සුතං සරූපතො දස්සෙන්තො ‘‘යෙ තෙ ධම්මා’’තිආදිමාහ, තං වෙරඤ්ජකණ්ඩෙ වුත්තනයමෙව. ඉදං පනෙත්ථ නිගමනං – තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති, තස්මා බහුස්සුතො. ධාතා, තස්මා සුතධරො. වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා, දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; තස්මා සුතසන්නිචයො. තත්ථ වචසා පරිචිතාති වාචාය පගුණා කතා. මනසානුපෙක්ඛිතාති මනසා අනුපෙක්ඛිතා, ආවජ්ජන්තස්ස දීපසහස්සෙන ඔභාසිතා විය හොන්ති. දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධාති අත්ථතො ච කාරණතො ච පඤ්ඤාය සුට්ඨු පටිවිද්ධා සුපච්චක්ඛකතා හොන්ති.

“多闻者”：其所闻甚多。“持闻者”：能忆持所闻；其所闻甚多，非仅听闻而已，实乃能忆持，此为义。“闻积聚者”：于此人中，所闻已积聚，犹如箱中宝。此句显示，他所忆持之法，犹如守护于箱中而积聚之宝，纵经长时亦不亡失。今为显示彼所闻之自性，而说“彼诸法”等句，其义理同于维兰迦品(Verañjakaṇḍa)中所说。于此，总结如下：彼于此类法多有听闻，故为“多闻者”。已被忆持，故为“持闻者”。以言语熟习，以意随观，以见善通达，故为“闻积聚者”。其中，“以言语熟习”者，谓以言语令其娴熟。“以意随观”者，谓以意随观，于作意时，彼诸法犹如为千灯所照。“以见善通达”者，谓于义与因，以慧善通达，善现证之。

අයං පන බහුස්සුතො නාම තිවිධො හොති – නිස්සයමුච්චනකො, පරිසුපට්ඨාපකො, භික්ඛුනොවාදකොති. තත්ථ නිස්සයමුච්චනකෙන උපසම්පදාය පඤ්චවස්සෙන සබ්බන්තිමෙන පරිච්ඡෙදෙන ද්වෙ මාතිකා පගුණා වාචුග්ගතා කාතබ්බා පක්ඛදිවසෙසු ධම්මසාවනත්ථාය සුත්තන්තතො චත්තාරො භාණවාරා, සම්පත්තානං පරිකථනත්ථාය අන්ධකවින්දමහාරාහුලොවාදඅම්බට්ඨසදිසො එකො කථාමග්ගො, සඞ්ඝභත්තමඞ්ගලාමඞ්ගලෙසු අනුමොදනත්ථාය තිස්සො අනුමොදනා, උපොසථපවාරණාදිජානනත්ථං කම්මාකම්මවිනිච්ඡයො[Pg.55], සමණධම්මකරණත්ථං සමාධිවසෙන වා විපස්සනාවසෙන වා අරහත්තපරියොසානමෙකං කම්මට්ඨානං, එත්තකං උග්ගහෙතබ්බං. එත්තාවතා හි අයං බහුස්සුතො හොති චාතුද්දිසො, යත්ථ කත්ථචි අත්තනො ඉස්සරියෙන වසිතුං ලභති.

又，所谓多闻者有三种：离依止者、僧团侍奉者、比丘尼教诫者。其中，离依止者，受具足戒满五年时，最迟须将两种母论（比丘与比丘尼母论）学得纯熟，能流利背诵；为于布萨日宣说正法，须学习经藏中的四诵分；为向来访的会众说法，须学习一种如《安达咖文达经》(Andhakavindasutta)、《大罗睺罗教诫经》(Mahārāhulovādasutta)、《安巴塔经》(Ambaṭṭhasutta)的讲说方式；为在僧食、吉祥与非吉祥事务中作随喜，须学习三种随喜文；为知晓布萨、自恣等事，须学习羯磨与非羯磨的决择；为修沙门法，须学习一种以定或以观而达到阿罗汉果为终点的业处。须学习这么多。如此，此比丘方为多闻者、通达四方者，无论在何处，皆能独立自主而住。

පරිසුපට්ඨාපකෙන උපසම්පදාය දසවස්සෙන සබ්බන්තිමෙන පරිච්ඡෙදෙන පරිසං අභිවිනයෙ විනෙතුං ද්වෙ විභඞ්ගා පගුණා වාචුග්ගතා කාතබ්බා, අසක්කොන්තෙන තීහි ජනෙහි සද්ධිං පරිවත්තනක්ඛමා කාතබ්බා, කම්මාකම්මඤ්ච ඛන්ධකවත්තඤ්ච උග්ගහෙතබ්බං. පරිසාය පන අභිධම්මෙ විනයනත්ථං සචෙ මජ්ඣිමභාණකො හොති මූලපණ්ණාසකො උග්ගහෙතබ්බො, දීඝභාණකෙන මහාවග්ගො, සංයුත්තභාණකෙන හෙට්ඨිමා වා තයො වග්ගා මහාවග්ගො වා, අඞ්ගුත්තරභාණකෙන හෙට්ඨා වා උපරි වා උපඩ්ඪනිකායො උග්ගහෙතබ්බො, අසක්කොන්තෙන තිකනිපාතතො පට්ඨාය හෙට්ඨා උග්ගහෙතුම්පි වට්ටති. මහාපච්චරියං පන ‘‘එකං උග්ගණ්හන්තෙන චතුක්කනිපාතං වා පඤ්චකනිපාතං වා ගහෙතුං වට්ටතී’’ති වුත්තං. ජාතකභාණකෙන සාට්ඨකථං ජාතකං උග්ගහෙතබ්බං, තතො ඔරං න වට්ටති. ධම්මපදම්පි සහ වත්ථුනා උග්ගහෙතුං වට්ටතීති මහාපච්චරියං වුත්තං. තතො තතො සමුච්චයං කත්වා මූලපණ්ණාසකමත්තං වට්ටති, න වට්ටතීති? ‘‘න වට්ටතී’’ති කුරුන්දට්ඨකථායං පටික්ඛිත්තං, ඉතරාසු විචාරණායෙව නත්ථි. අභිධම්මෙ කිඤ්චි උග්ගහෙතබ්බන්ති න වුත්තං. යස්ස පන සාට්ඨකථම්පි විනයපිටකං අභිධම්මපිටකඤ්ච පගුණං, සුත්තන්තෙ ච වුත්තප්පකාරො ගන්ථො නත්ථි, පරිසං උපට්ඨාපෙතුං න ලභති. යෙන පන සුත්තන්තතො විනයතො ච වුත්තප්පමාණො ගන්ථො උග්ගහිතො, අයං පරිසුපට්ඨාපකො බහුස්සුතො හොති දිසාපාමොක්ඛො යෙනකාමඞ්ගමො, පරිසං උපට්ඨාපෙතුං ලභති.

为僧团侍者，最迟须受具足戒满十年。为于增上律中调伏僧团，应当熟练并能背诵二部《分别》；若不能者，则应与三人共同学习，使其能够轮流诵习；并且应当学习羯磨与非羯磨，以及犍度中的行仪。又，为于僧团中教导阿毗达摩，若是中部诵者，应当学习《根本五十经》；长部诵者则应学习《大品》；相应部诵者则应学习下部的三品或《大品》；增支部诵者则应学习下半部或上半部尼迦耶；若不能者，从《三集》开始往下学习亦可。然而，《大筏注》中说：“若只学习一集，则可学习《四集》或《五集》。”本生诵者，应学习带义注的《本生》，少于此则不合宜。《法句经》亦可连同其故事一起学习——《大筏注》中如是说。“从各处汇集，达到《根本五十经》的量可以吗？”“不可以。”——《古仑谛》义注中已驳斥此说，其他义注则无此讨论。于阿毗达摩中，并未说必须学习任何典籍。又，若有人虽熟练带义注的律藏与阿毗达摩藏，但在经藏方面未达所说之量，则不得侍奉僧团。然而，若有人从经藏与律藏中学得所说之量，此僧团侍者即是多闻者，是一方之首，能随意游方，并得以侍奉僧团。

භික්ඛුනොවාදකෙන පන සාට්ඨකථානි තීණි පිටකානි උග්ගහෙතබ්බානි, අසක්කොන්තෙන චතූසු නිකායෙසු එකස්ස අට්ඨකථා පගුණා කාතබ්බා, එකනිකායෙන හි සෙසනිකායෙසුපි පඤ්හං කථෙතුං සක්ඛිස්සති. සත්තසු පකරණෙසු චතුප්පකරණස්ස අට්ඨකථා පගුණා කාතබ්බා, තත්ථ ලද්ධනයෙන හි සෙසපකරණෙසු පඤ්හං කථෙතුං සක්ඛිස්සති. විනයපිටකං පන නානත්ථං නානාකාරණං, තස්මා තං සද්ධිං අට්ඨකථාය පගුණං කාතබ්බමෙව. එත්තාවතා හි භික්ඛුනොවාදකො බහුස්සුතො නාම හොතීති.

再者，教诫比丘尼之比丘应当学习带有义注的三藏。若不能，则应熟练掌握四部尼柯耶中一部的义注，因为精通一部尼柯耶，便能解答其他尼柯耶中的问题。在七部论中，应熟练掌握四部论的义注，因为掌握了其中的方法，便能解答其他诸论中的问题。至于律藏，其义理与缘由繁多，故必须连同义注一起熟练掌握。仅此，教诫比丘尼之比丘才被称为多闻者。

උභයානි [Pg.56] ඛො පනස්සාතිආදි පන යස්මා අඤ්ඤස්මිං සකලෙ නවඞ්ගෙපි බාහුස්සච්චෙ සති සාට්ඨකථං විනයපිටකං විනා න වට්ටතියෙව, තස්මා විසුං වුත්තං. තත්ථ විත්ථාරෙනාති උභතොවිභඞ්ගෙන සද්ධිං. ස්වාගතානීති සුට්ඨු ආගතානි. යථා ආගතානි පන ස්වාගතානි හොන්ති, තං දස්සෙතුං ‘‘සුවිභත්තානී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ සුවිභත්තානීති සුට්ඨු විභත්තානි පදපච්චාභට්ඨසඞ්කරදොසවිරහිතානි. සුප්පවත්තීනීති පගුණානි වාචුග්ගතානි. සුවිනිච්ඡිතානි සුත්තසොති ඛන්ධකපරිවාරතො ආහරිතබ්බසුත්තවසෙන සුට්ඨු විනිච්ඡිතානි. අනුබ්‍යඤ්ජනසොති අක්ඛරපදපාරිපූරියා ච සුවිනිච්ඡිතානි අඛණ්ඩානි අවිපරීතක්ඛරානි. එතෙන අට්ඨකථා දීපිතා, අට්ඨකථාතො හි එස විනිච්ඡයො හොතීති.

关于“然而他两者都具备”等句，因为即使在其余所有九分教中具备广博学识，若无带有义注的律藏，则绝不适宜，是故单独宣说。其中“详尽”（vitthārena）指连同两部《分别》（Ubhatovibhaṅga）。“善持”（svāgatāni）意为“善于口诵”。为显示如何才是善持，故说“善分别”（suvibhattāni）等。其中“善分别”指善加分别，远离词句重复与混杂之过。“流畅”（suppavattīni）指熟练且口诵流利。“依经善抉择”（suvinicchitāni suttaso）指依据从犍度与《附随》（Parivāra）所应引用的经文而善加抉择。“依文句善抉择”（anubyañjanaso）指依字母与词句的圆满而善加抉择，使其无缺漏、无错谬之文字。藉此阐明了义注，因为此等抉择实是源于义注。

කල්‍යාණවාචොති සිථිලධනිතාදීනං යථාවිධානවචනෙන පරිමණ්ඩලපදබ්‍යඤ්ජනාය පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගළාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා. කල්‍යාණවාක්කරණොති මධුරස්සරො, මාතුගාමො හි සරසම්පත්තිරතො, තස්මා පරිමණ්ඩලපදබ්‍යඤ්ජනම්පි වචනං සරසම්පත්තිරහිතං හීළෙති. යෙභුය්‍යෙන භික්ඛුනීනං පියො හොති මනාපොති සබ්බාසං පියො නාම දුල්ලභො, බහුතරානං පන පණ්ඩිතානං භික්ඛුනීනං සීලාචාරසම්පත්තියා පියො හොති මනවඩ්ඪනකො. පටිබලො හොති භික්ඛුනියො ඔවදිතුන්ති සුත්තඤ්ච කාරණඤ්ච දස්සෙන්තො වට්ටභයෙන තජ්ජෙත්වා භික්ඛුනියො ඔවදිතුං තාදිසං ධම්මං දෙසෙතුං සමත්ථො හොති. කාසායවත්ථවසනායාති කාසායවත්ථනිවත්ථාය. ගරුධම්මන්ති ගිහිකාලෙ භික්ඛුනියා කායසංසග්ගං වා සික්ඛමානාසාමණෙරීසු මෙථුනධම්මං වා අනජ්ඣාපන්නපුබ්බො හොති. මාතුගාමො හි පුබ්බෙ කතමනුස්සරන්තො සංවරෙ ඨිතස්සාපි ධම්මදෙසනාය ගාරවං න කරොති. අථ වා තස්මියෙව අසද්ධම්මෙ චිත්තං උප්පාදෙති. වීසතිවස්සො වාති උපසම්පදාය වීසතිවස්සො තතො අතිරෙකවස්සො වා. එවරූපො හි විසභාගෙහි වත්ථූහි පුනප්පුනං සමාගච්ඡන්තොපි දහරො විය සහසා සීලවිනාසං න පාපුණාති, අත්තනො වයං පච්චවෙක්ඛිත්වා අයුත්තට්ඨානෙ ඡන්දරාගං විනෙතුං පටිබලො හොති, තෙන වුත්තං – ‘‘වීසතිවස්සො වා හොති අතිරෙකවීසතිවස්සො වා’’ති.

所谓“善语者”，即是发音符合规范，远离松音、紧音等过失，言语优雅，字句圆满，流畅清晰，能阐明义理。所谓“美音者”，即是嗓音甜美。因为女性喜爱美妙的音声，所以即使言语的字句圆满，若缺乏音声之美，也会被轻视。所谓“多为比丘尼所喜爱、所悦意者”，是说要让所有的比丘尼都喜爱是很难得的，但对多数有智慧的比丘尼而言，会因他的戒行具足而喜爱他，这能增长她们的信心。所谓“能教导比丘尼者”，是说他能开示经文与缘由，以轮回之怖畏来警诫，有能力宣说如此之法来教导比丘尼。所谓“对于穿着袈裟衣者”，是就“重法”而说，指他在家时，未曾与比丘尼有过身体接触，或与在学尼、沙弥尼行过淫欲法。因为女性会忆念往事，即使对住于律仪者所说的法，她也不会生起恭敬心，或者反而对那不如法之事生起心念。所谓“年满二十岁”，是指受具足戒后，已满二十夏，或超过二十夏。因为这样的人，即使一再遇到不相应的对象，也不会像年轻比丘那样轻易地毁坏戒行，他能省察自己的年龄，在不当之处调伏欲贪。因此说：“年满二十岁，或超过二十岁。”

එත්ථ [Pg.57] ච ‘‘සීලවා’’තිආදි එකමඞ්ගං, ‘‘බහුස්සුතො හොතී’’තිආදි දුතියං, ‘‘උභයානි ඛො පනස්සා’’තිආදි තතියං, ‘‘කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො’’ති චතුත්ථං, ‘‘යෙභුය්‍යෙන භික්ඛුනීනං පියො හොති මනාපො’’ති පඤ්චමං, ‘‘පටිබලො හොති භික්ඛුනියො ඔවදිතු’’න්ති ඡට්ඨං, ‘‘න ඛො පනෙත’’න්තිආදි සත්තමං, ‘‘වීසතිවස්සො’’තිආදි අට්ඨමන්ති වෙදිතබ්බං.

于此应知：“具戒”等为第一支，“多闻”等为第二支，“两者皆通达”等为第三支，“善语、善说”为第四支，“多为比丘尼所喜爱悦意”为第五支，“堪能教诫比丘尼”为第六支，“未曾犯可呵责事”等为第七支，“年满二十夏”等为第八支。

148. ඤත්තිචතුත්ථෙනාති පුබ්බෙ වත්ථුස්මිං වුත්තෙනෙව. ගරුධම්මෙහීති ගරුකෙහි ධම්මෙහි, තෙ හි ගාරවං කත්වා භික්ඛුනීහි සම්පටිච්ඡිතබ්බත්තා ගරුධම්මාති වුච්චන්ති. එකතොඋපසම්පන්නායාති එත්ථ භික්ඛුනීනං සන්තිකෙ එකතොඋපසම්පන්නාය, යො ගරුධම්මෙන ඔවදති, තස්ස දුක්කටං. භික්ඛූනං සන්තිකෙ උපසම්පන්නාය පන යථාවත්ථුකමෙව.

148. “依白四羯磨”，即如前事中所说的那样。“依重法”，即依应受敬重之法；因为比丘尼应恭敬地接受彼等法，故称“重法”。于“单方面受具足戒者”中，对于在比丘尼僧团方面单方面受具足戒者，若有比丘以重法教诫，他得恶作。然而，对于在比丘僧团方面受具足戒者，则依其事而定。

149. පරිවෙණං සම්මජ්ජිත්වාති සචෙ පාතො අසම්මට්ඨං සම්මට්ඨම්පි වා පුන තිණපණ්ණාදීහි උක්ලාපං පාදප්පහාරෙහි ච විකිණ්ණවාලිකං ජාතං, සම්මජ්ජිතබ්බං. අසම්මට්ඨඤ්හි තං දිස්වා ‘‘අය්‍යො අත්තනො නිස්සිතකෙ දහරභික්ඛූපි වත්තපටිපත්තියං න යොජෙති, ධම්මංයෙව කථෙතී’’ති තා භික්ඛුනියො අසොතුකාමා විය භවෙය්‍යුං. තෙන වුත්තං – ‘‘පරිවෙණං සම්මජ්ජිත්වා’’ති. අන්තොගාමතො පන භික්ඛුනියො ආගච්ඡන්තියො පිපාසිතා ච කිලන්තා ච හොන්ති, තා පානීයඤ්ච හත්ථපාදමුඛසීතලකරණඤ්ච පච්චාසීසන්ති, තස්මිඤ්ච අසති පුරිමනයෙනෙව අගාරවං ජනෙත්වා අසොතුකාමාපි හොන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨපෙත්වා’’ති.

149. “洒扫住处”：若早晨未打扫，或虽已打扫但又被草叶等弄得杂乱，或因脚步而致沙土散乱，则应打扫。因为若见其未打扫，那些比丘尼可能会心想：‘这位尊者连依止他的年轻比丘都不教导履行义务，只会讲法。’从而不愿听法。因此说：‘洒扫住处’。此外，从村中前来的比丘尼往往口渴疲惫，她们期望有饮用水以及让手、脚、脸清凉的水。若无此等准备，则会如前述般产生不敬，亦不愿听法。因此说：‘备办饮用水与可用水’。

ආසනන්ති නීචපීඨකඵලකතට්ටිකකටසාරකාදිභෙදං අන්තමසො සාඛාභඞ්ගම්පි ‘‘ඉදං තාසං ආසනං භවිස්සතී’’ති එවං ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා. ධම්මදෙසනාපත්තිමොචනත්ථං පන දුතියො ඉච්ඡිතබ්බො. තෙන වුත්තං – ‘‘දුතියං ගහෙත්වා නිසීදිතබ්බ’’න්ති. නිසීදිතබ්බන්ති න විහාරපච්චන්තෙ, අථ ඛො විහාරමජ්ඣෙ උපොසථාගාරස්ස වා භොජනසාලාය වා ද්වාරෙ සබ්බෙසං ඔසරණට්ඨානෙ නිසීදිතබ්බං. සමග්ගාත්ථාති සබ්බා ආගතත්ථාති අත්ථො. වත්තන්තීති ආගච්ඡන්ති; පගුණා වාචුග්ගතාති අත්ථො. නිය්‍යාදෙතබ්බොති අප්පෙතබ්බො. ඔසාරෙතබ්බොති පාළි වත්තබ්බා. වස්සසතූපසම්පන්නායාතිආදි වත්තබ්බපාළිදස්සනං.

“座具”指矮凳、木板、草席、席垫等种类，乃至折断的树枝，心想‘这将是她们的座位’而安设。为了从说法罪中解脱，应当有一位同伴比丘。因此说‘应带着一位同伴比丘坐下’。坐下不应该在寺院边缘，而应该在寺院中央、布萨堂或斋堂门口等所有人都能聚集的地方。‘众集’的意思是所有人都已经到来。‘来’（vattanti）的意思是‘前来’；也可理解为‘精通且能背诵’。‘当呈’的意思是应当作结。‘当授’指应当诵读巴利。‘受具足戒百夏者’等是应诵读的巴利范例。

තත්ථ [Pg.58] සාමීචිකම්මන්ති මග්ගසම්පදානබීජනපානීයාපුච්ඡනාදිකං අනුච්ඡවිකවත්තං. එත්ථ ච භික්ඛුනියා භික්ඛුස්ස අභිවාදනං නාම අන්තොගාමෙ වා බහිගාමෙ වා අන්තොවිහාරෙ වා බහිවිහාරෙ වා අන්තරඝරෙ වා රථිකාය වා අන්තමසො රාජුස්සාරණායපි වත්තමානාය දෙවෙ වස්සමානෙ සකද්දමාය භූමියා ඡත්තපත්තහත්ථායපි හත්ථිඅස්සාදීහි අනුබද්ධායපි කාතබ්බමෙව. එකාබද්ධාය පාළියා භික්ඛාචාරං පවිසන්තෙ දිස්වා එකස්මිං ඨානෙ ‘‘වන්දාමි අය්‍යා’’ති වන්දිතුං වට්ටති. සචෙ අන්තරන්තරා ද්වාදසහත්ථෙ මුඤ්චිත්වා ගච්ඡන්ති, විසුං විසුං වන්දිතබ්බා. මහාසන්නිපාතෙ නිසින්නෙ එකස්මිංයෙව ඨානෙ වන්දිතුං වට්ටති. එස නයො අඤ්ජලිකම්මෙපි. යත්ථ කත්ථචි නිසින්නාය පන පච්චුට්ඨානං කාතබ්බං, තස්ස තස්ස සාමීචිකම්මස්ස අනුරූපෙ පදෙසෙ ච කාලෙ ච තං තං කාතබ්බං.

此处所谓“恭敬行为”，是指如让路、扇风、请示饮水等合宜的义务。在此，比丘尼对比丘的礼敬，无论在村内或村外、寺内或寺外、屋内或街道上，乃至在国王出巡时，即使天降大雨、地面泥泞，或手持伞和钵，或被象、马等追随，都必须行。看到比丘们排成一列进入村庄乞食时，可在一个地方说“我礼敬尊者们”而行礼。如果他们相隔十二肘而行，则应逐一礼敬。当比丘们在大集会中就座时，在一个地方礼敬即可。合掌之礼也是如此。无论比丘尼坐在何处，都应起立，并且应在相应的地点和时间做相应的恭敬行为。

සක්කත්වාති යථා කතො සුකතො හොති, එවං කත්වා. ගරුංකත්වාති තත්ථ ගාරවං ජනෙත්වා. මානෙත්වාති මනෙන පියං කත්වා. පූජෙත්වාති ඉමෙසංයෙව තිණ්ණං කිච්චානං කරණෙන පූජෙත්වා. අනතික්කමනීයොති න අතික්කමිතබ්බො.

“恭敬”（sakkatvā）是指妥善地行事。“尊重”（garuṃkatvā）是指心怀敬意。“尊敬”（mānetvā）是指在心中敬爱。“崇敬”（pūjetvā）是指通过做这三件事来崇敬。“不可违越”（anatikkamanīyo）是指不应违越。

අභික්ඛුකෙ ආවාසෙති එත්ථ සචෙ භික්ඛුනුපස්සයතො අඩ්ඪයොජනබ්භන්තරෙ ඔවාදදායකා භික්ඛූ න වසන්ති, අයං අභික්ඛුකො ආවාසො නාම. එත්ථ වස්සං න වසිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘අභික්ඛුකො නාම ආවාසො න සක්කා හොති ඔවාදාය වා සංවාසාය වා ගන්තු’’න්ති (පාචි. 1048). න ච සක්කා තතො පරං පච්ඡාභත්තං ගන්ත්වා ධම්මං සුත්වා ආගන්තුං. සචෙ තත්ථ වස්සං වසිතුං අනිච්ඡමානා භික්ඛුනියො ඤාතකා වා උපට්ඨාකා වා එවංවදන්ති – ‘‘වසථ, අය්‍යෙ, මයං භික්ඛූ ආනෙස්සාමා’’ති වට්ටති. සචෙ පන වුත්තප්පමාණෙ පදෙසෙ වස්සං උපගන්තුකාමා භික්ඛූ ආගන්ත්වා සාඛාමණ්ඩපෙපි එකරත්තං වුත්ථා හොන්ති; න නිමන්තිතා හුත්වා ගන්තුකාමා. එත්තාවතාපි සභික්ඛුකො ආවාසො හොති, එත්ථ වස්සං උපගන්තුං වට්ටති. උපගච්ඡන්තීහි ච පක්ඛස්ස තෙරසියංයෙව භික්ඛූ යාචිතබ්බා – ‘‘මයං අය්‍යා තුම්හාකං ඔවාදෙන වසිස්සාමා’’ති. යතො පන උජුනා මග්ගෙන අඩ්ඪයොජනෙ භික්ඛූනං වසනට්ඨානං, තෙන පන මග්ගෙන ගච්ඡන්තීනං ජීවිතන්තරායො වා බ්‍රහ්මචරියන්තරායො වා හොති, අඤ්ඤෙන මග්ගෙන ගච්ඡන්තීනං [Pg.59] අතිරෙකඩ්ඪයොජනං හොති, අයං අභික්ඛුකාවාසට්ඨානෙයෙව තිට්ඨති. සචෙ පන තතො ගාවුතමත්තෙ අඤ්ඤො භික්ඛුනුපස්සයො ඛෙමට්ඨානෙ හොති, තාහි භික්ඛුනීහි තා භික්ඛුනියො යාචිත්වා පුන ගන්ත්වා භික්ඛූ යාචිතබ්බා ‘‘අය්‍යා අම්හාකං උජුමග්ගෙ අන්තරායො අත්ථි, අඤ්ඤෙන මග්ගෙන අතිරෙකඩ්ඪයොජනං හොති. අන්තරාමග්ගෙ පන අම්හාකං උපස්සයතො ගාවුතමත්තෙ අඤ්ඤො භික්ඛුනුපස්සයො අත්ථි, අය්‍යානං සන්තිකා තත්ථ ආගතඔවාදෙන වසිස්සාමා’’ති. තෙහි භික්ඛූහි සම්පටිච්ඡිතබ්බං. තතො තාහි භික්ඛුනීහි තං භික්ඛුනුපස්සයං ආගන්ත්වා උපොසථො කාතබ්බො, තා වා භික්ඛුනියො දිස්වා අත්තනො උපස්සයමෙව ගන්ත්වා කාතුම්පි වට්ටති.

于“无比丘住处”(abhikkhuke āvāse)一句中：若从比丘尼住处算起，半由旬(aḍḍhayojana)之内没有给予教诫的比丘居住，此即名为“无比丘住处”。于此处不应安居。如是说：“名为无比丘的住处，是不能为了领受教诫或为了共住而前往的。”(pāci. 1048) 也不能在饭后前往（半由旬）之外的地方听法后再返回。若比丘尼们不愿在此处安居，其亲属或护持者若如此说：“圣尼们，请住下吧，我们会去请比丘们来”，则可以安居。再者，若在所述范围内的区域，有想来安居的比丘前来，即使只是在树枝搭的棚屋里住了一夜，且无意在受邀后离开，仅凭此，此住处也成为“有比丘住处”，在此安居是允许的。准备安居的比丘尼们，应在（该）月的第十三日就向比丘们请求：“尊者们，我们将依您的教诫而住。”再者，若从某处由直路前往半由旬处有比丘的住处，但若经由该路前往会有生命危险或梵行危险，若经由另一条路前往则超过半由旬，此（住处）仍属于“无比丘住处”。再者，若从那里约一伽浮陀(gāvuta)处，有另一个在安全地带的比丘尼住处，那些比丘尼应先请求（另一住处的）那些比丘尼，然后再去请求比丘们，说：“尊者们，我们的直路有危险，经由另一条路则超过半由旬。但在途中，离我们住处一伽浮陀处有另一个比丘尼住处，我们将依从由尊者们处来到那个住处的教诫而住。”那些比丘应予接受。其后，那些比丘尼应前往那个比丘尼住处行布萨，或者见到那些比丘尼后，返回自己的住处行布萨也是可以的。

සචෙ පන වස්සං උපගන්තුකාමා භික්ඛූ චාතුද්දසෙ විහාරං ආගච්ඡන්ති, භික්ඛුනීහි ච ‘‘ඉධ අය්‍යා වස්සං වසිස්සථා’’ති පුච්ඡිතා ‘‘ආමා’’ති වත්වා පුන තාහි ‘‘තෙනහි අය්‍යා මයම්පි තුම්හාකං ඔවාදං අනුජීවන්තියො වසිස්සාමා’’ති වුත්තා දුතියදිවසෙ ගාමෙ භික්ඛාචාරසම්පදං අපස්සන්තා ‘‘න සක්කා ඉධ වසිතු’’න්ති පක්කමන්ති. අථ තා භික්ඛුනියො උපොසථදිවසෙ විහාරං ගන්ත්වා භික්ඛූ න පස්සන්ති, එත්ථ කිං කාතබ්බන්ති? යත්ථ භික්ඛූ වසන්ති, තත්ථ ගන්ත්වා පච්ඡිමිකාය වස්සං උපගන්තබ්බං. ‘‘පච්ඡිමිකාය වස්සං උපගන්තුං ආගමිස්සන්තී’’ති වා ආභොගං කත්වා ආගතානං සන්තිකෙ ඔවාදෙන වසිතබ්බං. සචෙ පන පච්ඡිමිකායපි න කෙචි ආගච්ඡන්ති, අන්තරාමග්ගෙ ච රාජභයං වා චොරභයං වා දුබ්භික්ඛං වා හොති, අභික්ඛුකාවාසෙ වසන්තියා ආපත්ති, වස්සච්ඡෙදං කත්වා ගච්ඡන්තියාපි ආපත්ති, සා රක්ඛිතබ්බා. ආපදාසු හි අභික්ඛුකෙ ආවාසෙ වසන්තියා අනාපත්ති වුත්තා. සචෙ ආගන්ත්වා වස්සං උපගතා භික්ඛූ පුන කෙනචි කාරණෙන පක්කමන්ති, වසිතබ්බමෙව. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘අනාපත්ති වස්සූපගතා භික්ඛූ පක්කන්තා වා හොන්ති විබ්භන්තා වා කාලඞ්කතා වා පක්ඛසඞ්කන්තා වා ආපදාසු උම්මත්තිකාය ආදිකම්මිකායා’’ති. පවාරෙන්තියා පන යත්ථ භික්ඛූ අත්ථි, තත්ථ ගන්ත්වා පවාරෙතබ්බං.

再者，若有欲入雨安居的比丘于十四日来到住处，比丘尼问：“诸位尊者要在此处入雨安居吗？”他们回答说：“是的。”比丘尼又说：“那么，诸位尊者，我们也愿依止您的教诫而住。”但第二天，（比丘们）见村中托钵不易，便想：“此处无法居住”，于是离开。那时，比丘尼在布萨日来到住处，却不见比丘，该怎么办？应前往比丘们居住的地方，作后安居。或者，（比丘尼）可以先作意：“（比丘们）将会前来作后安居”，然后在前来的比丘处，依其教诫而住。再者，如果作后安居时也没有任何比丘前来，而且途中也有王难、贼难或饥荒，那么，在无比丘住处安居则有过失，中断雨安居而离开亦有过失，应守护雨安居。诚然，于危难时，在无比丘住处安居，说为无过失。如果比丘们前来入雨安居后，又因某种原因离开，（比丘尼）仍应继续安居。如是说：“（比丘尼）无过失：若已入雨安居的比丘已离去、或已还俗、或已亡故、或已改宗；或于危难时；或（比丘尼）心乱、或为初犯者。”再者，行自恣时，应前往有比丘的地方行自恣。

අන්වද්ධමාසන්ති අද්ධමාසෙ අද්ධමාසෙ. ද්වෙ ධම්මා පච්චාසීසිතබ්බාති ද්වෙ ධම්මා ඉච්ඡිතබ්බා. උපොසථපුච්ඡකන්ති උපොසථපුච්ඡනං, තත්ථ පන්නරසිකෙ උපොසථෙ පක්ඛස්ස චාතුද්දසියං චාතුද්දසිකෙ තෙරසියං ගන්ත්වා උපොසථො [Pg.60] පුච්ඡිතබ්බො. මහාපච්චරියං පන ‘‘පක්ඛස්ස තෙරසියංයෙව ගන්ත්වා ‘අයං උපොසථො චාතුද්දසිකො පන්නරසිකො’ති පුච්ඡිතබ්බ’’න්ති වුත්තං. උපොසථදිවසෙ ඔවාදත්ථාය උපසඞ්කමිතබ්බං. පාටිපදදිවසතො පන පට්ඨාය ධම්මසවනත්ථාය ගන්තබ්බං. ඉති භගවා අඤ්ඤස්ස කම්මස්ස ඔකාසං අදත්වා නිරන්තරං භික්ඛුනීනං භික්ඛූනං සන්තිකෙ ගමනමෙව පඤ්ඤපෙසි. කස්මා? මන්දපඤ්ඤත්තා මාතුගාමස්ස. මන්දපඤ්ඤො හි මාතුගාමො, තස්මා නිච්චං ධම්මසවනං බහූපකාරං. එවඤ්ච සති ‘‘යං මයං ජානාම, තමෙව අය්‍යා ජානන්තී’’ති මානං අකත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං පයිරූපාසමානා සාත්ථිකං පබ්බජ්ජං කරිස්සන්ති, තස්මා භගවා එවමකාසි. භික්ඛුනියොපි ‘‘යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජිස්සාමා’’ති සබ්බායෙව නිරන්තරං විහාරං උපසඞ්කමිංසු. වුත්තඤ්හෙතං –

“每半月”是指半月复半月。“应希求二法”是指应希求两种法。“询问布萨”是指询问布萨日。其中，对于十五日的布萨，应在半月的十四日去问；对于十四日的布萨，应在十三日去问。但在《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“应在半月的第十三日就去问：‘此布萨是十四日的还是十五日的？’”布萨日应为求教诫而前往。从初一日起，则应为听闻法而前往。就这样，世尊不给其他事务留有余地，只制定了比丘尼应持续不断地前往比丘们的住处。为何如此？因为女众智慧迟钝。女众确实智慧迟钝，因此恒常听闻法大有益处。这样一来，她们就不会生起“我们所知道的，尊者们也知道”的慢心，而会恭敬地亲近比丘僧团，使出家生活富有意义。因此世尊才如此制定。比丘尼们也心想“我们将如教奉行”，于是全都持续不断地前往寺院。如是说——

‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන සබ්බො භික්ඛුනිසඞ්ඝො ඔවාදං ගච්ඡති. මනුස්සා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති ‘ජායායො ඉමා ඉමෙසං, ජාරියො ඉමා ඉමෙසං, ඉදානිමෙ ඉමාහි සද්ධිං අභිරමිස්සන්තී’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං – ‘න, භික්ඛවෙ, සබ්බෙන භික්ඛුනිසඞ්ඝෙන ඔවාදො ගන්තබ්බො, ගච්ඡෙය්‍ය චෙ, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි භික්ඛවෙ චතූහි පඤ්චහි භික්ඛුනීහි ඔවාදං ගන්තු’න්ති. පුනපි තථෙව උජ්ඣායිංසු. පුන භගවා ‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ද්වෙ තිස්සො භික්ඛුනියො ඔවාදං ගන්තු’’’න්ති ආහ.

“那时，整个比丘尼僧团都去求教诫。人们抱怨、讥嫌、批评说：‘这些是他们的妻子，这些是他们的情妇，现在他们要与这些人一同享乐了。’他们将此事禀告世尊。‘诸比丘，不应由整个比丘尼僧团去求教诫。若去，得恶作。诸比丘，我允许四、五位比丘尼去求教诫。’人们又同样地抱怨。世尊再次说：‘诸比丘，我允许二、三位比丘尼去求教诫。’”

තස්මා භික්ඛුනිසඞ්ඝෙන ද්වෙ තිස්සො භික්ඛුනියො යාචිත්වා පෙසෙතබ්බා – ‘‘එථය්‍යෙ, භික්ඛුසඞ්ඝං ඔවාදූපසඞ්කමනං යාචථ, භික්ඛුනිසඞ්ඝො අය්‍යා…පෙ… ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති (චූළව. 413). තාහි භික්ඛුනීහි ආරාමං ගන්තබ්බං. තතො ඔවාදපටිග්ගාහකං එකං භික්ඛුං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා සො භික්ඛු එකාය භික්ඛුනියා එවමස්ස වචනීයො ‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො, අය්‍ය, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පාදෙ වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති, ලභතු කිර අය්‍ය භික්ඛුනිසඞ්ඝො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. තෙන භික්ඛුනා පාතිමොක්ඛුද්දෙසකො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො ‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො භන්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පාදෙ වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති, ලභතු කිර භන්තෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. පාතිමොක්ඛුද්දෙසකෙන වත්තබ්බො ‘‘අත්ථි කොචි භික්ඛු භික්ඛුනොවාදකො සම්මතො’’ති. සචෙ හොති කොචි භික්ඛු [Pg.61] භික්ඛුනොවාදකො සම්මතො, පාතිමොක්ඛුද්දෙසකෙන වත්තබ්බො ‘‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු භික්ඛුනොවාදකො සම්මතො, තං භික්ඛුනිසඞ්ඝො උපසඞ්කමතූ’’ති.

因此，比丘尼僧团应请求二三位比丘尼并派遣她们去（说）：“诸位尊尼，请去请求比丘僧团允许前去领受教诫，（说）比丘尼僧团……请求前去领受教诫。”那些比丘尼应前往寺院。然后，去到一位接受教诫请求的比丘那里，顶礼之后，其中一位比丘尼应对那位比丘如此说：“尊者，比丘尼僧团顶礼比丘僧团的双足，并请求前去领受教诫。愿比丘尼僧团得以领受教诫！”那位比丘应去到诵说波罗提木叉的比丘那里，对他如此说：“大德，比丘尼僧团顶礼比丘僧团的双足，并请求前去领受教诫。愿比丘尼僧团得以领受教诫！”诵说波罗提木叉的比丘应问：“是否有某位比丘被选任为比丘尼教诫师？”若有某位比丘被选任为比丘尼教诫师，诵说波罗提木叉的比丘应说：“名为某某的比丘被选任为比丘尼教诫师，比丘尼僧团可以去他那里。”

සචෙ න හොති කොචි භික්ඛු භික්ඛුනොවාදකො සම්මතො, පාතිමොක්ඛුද්දෙසකෙන වත්තබ්බො – ‘‘කො ආයස්මා උස්සහති භික්ඛුනියො ඔවදිතු’’න්ති. සචෙ කොචි භික්ඛු උස්සහති භික්ඛුනියො ඔවදිතුං, සො ච හොති අට්ඨහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො, සම්මන්නිත්වා වත්තබ්බො – ‘‘ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු භික්ඛුනොවාදකො සම්මතො, තං භික්ඛුනිසඞ්ඝො උපසඞ්කමතූ’’ති.

若没有比丘被选任为比丘尼教诫师，诵说波罗提木叉的比丘应问：“哪位具寿能够教诫诸比丘尼？”若有某位比丘能够教诫诸比丘尼，且他具足八支，经（僧团）选任后应说：“名为某某的比丘已被选任为比丘尼教诫师，比丘尼僧团可以去他那里。”

සචෙ පන කොචි න උස්සහති භික්ඛුනියො ඔවදිතුං, පාතිමොක්ඛුද්දෙසකෙන වත්තබ්බො – ‘‘නත්ථි කොචි භික්ඛු භික්ඛුනොවාදකො සම්මතො, පාසාදිකෙන භික්ඛුනිසඞ්ඝො සම්පාදෙතූ’’ති. එත්තාවතා හි සකලං සික්ඛත්තයසඞ්ගහං සාසනමාරොචිතං හොති. තෙන භික්ඛුනා ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා පාටිපදෙ භික්ඛුනීනං ආරොචෙතබ්බං. භික්ඛුනිසඞ්ඝෙනපි තා භික්ඛුනියො පෙසෙතබ්බා ‘‘ගච්ඡථය්‍යෙ, පුච්ඡථ ‘කිං අය්‍ය ලභති භික්ඛුනිසඞ්ඝො ඔවාදූපසඞ්කමන’’’න්ති. තාහි ‘‘සාධු අය්‍යෙ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා ආරාමං ගන්ත්වා තං භික්ඛුං උපසඞ්කමිත්වා එවං වත්තබ්බං – ‘‘කිං අය්‍ය ලභති භික්ඛුනිසඞ්ඝො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. තෙන වත්තබ්බං – ‘‘නත්ථි කොචි භික්ඛු භික්ඛුනොවාදකො සම්මතො, පාසාදිකෙන භික්ඛුනිසඞ්ඝො සම්පාදෙතූ’’ති. තාහි ‘‘සාධු අය්‍යා’’ති සම්පටිච්ඡිතබ්බං. එකතො ආගතානං වසෙන චෙතං වුත්තං, තාසු පන එකාය භික්ඛුනියා වත්තබ්බඤ්ච සම්පටිච්ඡිතබ්බඤ්ච, ඉතරා තස්සා සහායිකා.

再者，如果没有任何比丘愿意教诫比丘尼，诵波罗提木叉(pātimokkha)者应说：“没有被认可为比丘尼教诫师的比丘，比丘尼僧团当以令人净信之行，圆满三学。”如此，便已宣告了含摄一切三学的教法。那位比丘应应允“善哉”后，于初一日告知比丘尼们。比丘尼僧团也应派遣那些比丘尼去问：“尊姐们，去问：‘尊者，比丘尼僧团能获得前来请教的机会吗？’”她们应应允“好的，尊姐”后，前往僧伽蓝，去到那位比丘处，应如此说：“尊者，比丘尼僧团能获得前来请教的机会吗？”他应回答：“没有被认可为比丘尼教诫师的比丘，比丘尼僧团当以令人净信之行，圆满三学。”她们应应允：“好的，尊者。”这是就她们一同前来的情况而说。然而，在她们当中，应由一位比丘尼说和应允，其余的是她的同伴。

සචෙ පන භික්ඛුනිසඞ්ඝො වා භික්ඛුසඞ්ඝො වා න පූරති, උභයතොපි වා ගණමත්තමෙව පුග්ගලමත්තං වා හොති, එකා භික්ඛුනී වා බහූහි භික්ඛුනුපස්සයෙහි ඔවාදත්ථාය පෙසිතා හොති, තත්‍රායං වචනක්කමො – ‘‘භික්ඛුනියො අය්‍ය භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පාදෙ වන්දන්ති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචන්ති, ලභන්තු කිර අය්‍ය භික්ඛුනියො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. ‘‘අහං අය්‍ය භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පාදෙ වන්දාමි; ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචාමි, ලභාමහං අය්‍ය ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති.

再者，如果比丘尼僧团或比丘僧团不足法定人数，或双方都只有众或个人(puggala)，或只有一位比丘尼为了教诫而被众多比丘尼住处派遣而来，于此，言说之次第如下：“尊者，比丘尼们顶礼比丘僧团之足，并请求前来请教，愿比丘尼们能获得前来请教的机会。”“尊者，我顶礼比丘僧团之足，并请求前来请教，愿我能获得前来请教的机会。”

‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො [Pg.62] අය්‍ය අය්‍යානං පාදෙ වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති, ලභතු කිර අය්‍ය භික්ඛුනීසඞ්ඝො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. ‘‘භික්ඛුනියො අය්‍ය අය්‍යානං පාදෙ වන්දන්ති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචන්ති, ලභන්තු කිර අය්‍ය භික්ඛුනියො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. ‘‘අහං අය්‍ය අය්‍යානං පාදෙ වන්දාමි, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචාමි, ලභාමහං අය්‍ය ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති.

“尊者，比丘尼僧团顶礼诸位尊者之足，并请求教诫，愿比丘尼僧团得以领受教诫。”“尊者，比丘尼们顶礼诸位尊者之足，并请求教诫，愿比丘尼们得以领受教诫。”“尊者，我顶礼诸位尊者之足，并请求教诫，愿我得以领受教诫。”

‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො අය්‍ය අය්‍යස්ස පාදෙ වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති, ලභතු කිර අය්‍ය භික්ඛුනිසඞ්ඝො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. ‘‘භික්ඛුනියො අය්‍ය අය්‍යස්ස පාදෙ වන්දන්ති; ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචන්ති, ලභන්තු කිර අය්‍ය භික්ඛුනියො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. ‘‘අහං අය්‍ය අය්‍යස්ස පාදෙ වන්දාමි, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචාමි, ලභාමහං අය්‍ය ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති.

“尊者，比丘尼僧团顶礼尊者之足，并请求教诫，愿比丘尼僧团得以领受教诫。”“尊者，比丘尼们顶礼尊者之足，并请求教诫，愿比丘尼们得以领受教诫。”“尊者，我顶礼尊者之足，并请求教诫，愿我得以领受教诫。”

‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො ච අය්‍ය භික්ඛුනියො ච භික්ඛුනී ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අය්‍යානං අය්‍යස්ස පාදෙ වන්දති වන්දන්ති වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති යාචන්ති යාචති, ලභතු කිර ලභන්තු කිර ලභතු කිර අය්‍ය භික්ඛුනිසඞ්ඝො ච භික්ඛුනියො ච භික්ඛුනී ච ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති.

“尊者，比丘尼僧团、比丘尼们及一位比丘尼，分别顶礼比丘僧团、诸位尊者及尊者之足，并请求教诫，愿比丘尼僧团、比丘尼们及一位比丘尼得以领受教诫。”

තෙනපි භික්ඛුනා උපොසථකාලෙ එවං වත්තබ්බං – ‘‘භික්ඛුනියො භන්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පාදෙ වන්දන්ති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචන්ති, ලභන්තු කිර භන්තෙ භික්ඛුනියො ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති. ‘‘භික්ඛුනී භන්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පාදෙ වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති, ලභතු කිර භන්තෙ භික්ඛුනී ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති.

那位比丘也应当在布萨时如是说：“尊者，比丘尼们顶礼比丘僧团之足，并请求教诫，愿比丘尼们得以领受教诫。”“尊者，一位比丘尼顶礼比丘僧团之足，并请求教诫，愿该比丘尼得以领受教诫。”

‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො භන්තෙ, භික්ඛුනියො භන්තෙ, භික්ඛුනී භන්තෙ ආයස්මන්තානං පාදෙ වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති, ලභතු කිර භන්තෙ භික්ඛුනී ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති.

“尊者，比丘尼僧团、比丘尼们、一位比丘尼顶礼诸位具寿之足，并请求教诫，愿该比丘尼得以领受教诫。”

‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො ච භන්තෙ, භික්ඛුනියො ච භික්ඛුනී ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ආයස්මන්තානං පාදෙ වන්දති වන්දන්ති වන්දති, ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච යාචති යාචන්ති යාචති, ලභතු කිර ලභන්තු කිර ලභතු කිර භන්තෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝො ච භික්ඛුනියො ච භික්ඛුනී ච ඔවාදූපසඞ්කමන’’න්ති.

“大德，比丘尼僧团、诸比丘尼及一位比丘尼，顶礼比丘僧团诸具寿之足，并请求前来领受教诫；大德，愿比丘尼僧团、诸比丘尼及一位比丘尼得以前来领受教诫。”

පාතිමොක්ඛුද්දෙසකෙනාපි සචෙ සම්මතො භික්ඛු අත්ථි, පුරිමනයෙනෙව තං භික්ඛුනියො, තං භික්ඛුනී, තං භික්ඛුනිසඞ්ඝො ච භික්ඛුනියො ච භික්ඛුනී ච උපසඞ්කමන්තු උපසඞ්කමතු උපසඞ්කමතූති වත්තබ්බං. සචෙ නත්ථි, පාසාදිකෙන [Pg.63] භික්ඛුනිසඞ්ඝො ච භික්ඛුනියො ච භික්ඛුනී ච සම්පාදෙතු සම්පාදෙන්තු සම්පාදෙතූති වත්තබ්බං.

若有指定的教诫比丘，诵波罗提木叉者亦应依前述方式告知：“诸比丘尼、一位比丘尼、比丘尼僧团及诸比丘尼及一位比丘尼，当去拜见他。”若无，则应告知：“比丘尼僧团、诸比丘尼及一位比丘尼，当寻找一位具威仪者。”

ඔවාදපටිග්ගාහකෙන පාටිපදෙ පච්චාහරිත්වා තථෙව වත්තබ්බං. ඔවාදං පන බාලගිලානගමිකෙ ඨපෙත්වා අඤ්ඤො සචෙපි ආරඤ්ඤකො හොති, අප්පටිග්ගහෙතුං න ලභති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

领受教诫者应于初一日回报，并如实转告。再者，除愚人、病人、远行者外，其余比丘纵使是阿兰若住者，亦不得拒绝领受。此为世尊所说——

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඨපෙත්වා බාලං ඨපෙත්වා ගිලානං ඨපෙත්වා ගමිකං අවසෙසෙහි ඔවාදං ගහෙතු’’න්ති (චූළව. 414).

“诸比丘，我允许，除去愚人、病人、远行者，由其余的比丘领受教诫。”

තත්ථ යො චාතුද්දසිකපන්නරසිකෙසු වා උපොසථෙසු පාටිපදෙ වා ගන්තුකාමො, සො ගමිකො දුතියපක්ඛදිවසෙ ගච්ඡන්තොපි අග්ගහෙතුං න ලභති, ‘‘න, භික්ඛවෙ, ඔවාදො න ගහෙතබ්බො, යො න ගණ්හෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති (චූළව. 414) වුත්තං ආපත්තිං ආපජ්ජතියෙව. ඔවාදං ගහෙත්වා ච උපොසථග්ගෙ අනාරොචෙතුං වා පාටිපදෙ භික්ඛුනීනං අපච්චාහරිතුං වා න වට්ටති. වුත්තඤ්හෙතං –

此中，于十四日或十五日布萨，或于初一日，欲远行者，是为远行者。彼纵于半月之第二天出行，亦不得拒绝领受，否则必将犯下所说之罪：“诸比丘，教诫不可不领受。若不领受，即得恶作。”再者，接受教诫后，不得于布萨堂中不宣告，或于初一日不向诸比丘尼回报。此事已如是说——

‘‘න, භික්ඛවෙ, ඔවාදො න ආරොචෙතබ්බො. යො න ආරොචෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති (චූළව. 415).

“诸比丘，教诫不可不宣告。若不宣告，即得恶作。”

අපරම්පි වුත්තං –

又如是说——

‘‘න, භික්ඛවෙ, ඔවාදො න පච්චාහරිතබ්බො. යො න පච්චාහරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති (චූළව. 415).

“诸比丘，教诫不可不回报。若不回报，即得恶作。”

තත්ථ ආරඤ්ඤකෙන පච්චාහරණත්ථං සඞ්කෙතො කාතබ්බො. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤකෙන භික්ඛුනා ඔවාදං ගහෙතුං, සඞ්කෙතඤ්ච කාතුං, අත්‍ර පටිහරිස්සාමී’’ති. තස්මා ආරඤ්ඤකො භික්ඛු සචෙ භික්ඛුනීනං වසනගාමෙ භික්ඛං ලභති, තත්ථෙව චරිත්වා භික්ඛුනියො දිස්වා ආරොචෙත්වා ගන්තබ්බං. නො චස්ස තත්ථ භික්ඛා සුලභා හොති, සාමන්තගාමෙ චරිත්වා භික්ඛුනීනං ගාමං ආගම්ම තථෙව කාතබ්බං. සචෙ දූරං ගන්තබ්බං හොති, සඞ්කෙතො කාතබ්බො – ‘‘අහං අමුකං නාම තුම්හාකං ගාමද්වාරෙ සභං වා මණ්ඩපං වා රුක්ඛමූලං වා උපසඞ්කමිස්සාමි, තත්ථ ආගච්ඡෙය්‍යාථා’’ති[Pg.64]. භික්ඛුනීහි තත්ථ ගන්තබ්බං, අගන්තුං න ලබ්භති. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘න, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියා සඞ්කෙතං න ගන්තබ්බං. යා න ගච්ඡෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති (චූළව. 415).

在此，林住比丘应当为了传达教诫而作约定。此事已如是说：“诸比丘，我允许林住比丘接受教诫，并作约定：‘我将在此处传达。’”因此，林住比丘如果在比丘尼们居住的村庄能得到饮食，就在那里托钵，见到比丘尼们后，宣说教诫再离开。如果他在那里不易得到饮食，就在附近的村庄托钵后，来到比丘尼们的村庄，也同样这么做。如果需要去很远的地方，就应当作约定：“我将前往你们村口的某某集会所、凉亭或树下，你们到那里来。”比丘尼们必须去那里，不得缺席。此事已如是说：“诸比丘，比丘尼不可不去约定之处。谁若不去，即得恶作罪。”（《小品》415）

උභතොසඞ්ඝෙ තීහි ඨානෙහි පවාරෙතබ්බන්ති එත්ථ භික්ඛුනීහි චාතුද්දසෙ අත්තනා පවාරෙත්වා උපොසථෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ පවාරෙතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං –

在此，（所谓）“于二部僧中以三事自恣”，是指比丘尼们应在十四日自己自恣后，于布萨日在比丘僧团中自恣。此事已如是说——

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අජ්ජතනාය පවාරෙත්වා අපරජ්ජු භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙතු’’න්ති (චූළව. 427).

“诸比丘，我允许（比丘尼们）今日自恣后，次日在比丘僧团中自恣。”（《小品》427）

භික්ඛුනිඛන්ධකෙ වුත්තනයෙනෙව චෙත්ථ විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. වුත්තඤ්හෙතං –

于此，当依《比丘尼犍度》中所说之法而知其决择。此事已如是说——

‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන සබ්බො භික්ඛුනිසඞ්ඝො පවාරෙන්තො කොලාහලමකාසි. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, එකං භික්ඛුනිං බ්‍යත්තං පටිබලං සම්මන්නිතුං භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස අත්ථාය භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, සම්මන්නිතබ්බා. පඨමං භික්ඛුනී යාචිතබ්බා, යාචිත්වා බ්‍යත්තාය භික්ඛුනියා පටිබලාය සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

那时，所有比丘尼僧团在自恣时都大声喧哗。她们将此事禀告世尊。“诸比丘，我允许你们为了比丘尼僧团的利益，选任一位干练、有能力的比丘尼，在比丘僧团中行自恣。诸比丘，应如此选任：首先，应征求那位比丘尼的同意。征求同意后，应由一位干练、有能力的比丘尼对僧团作宣告——”

‘‘සුණාතු මෙ, අය්‍යෙ සඞ්ඝො, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුනිං සම්මන්නෙය්‍ය භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස අත්ථාය භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙතුං. එසා ඤත්ති.

“诸位尊尼，僧伽听我说。若僧伽时机已到，僧伽应授权某甲比丘尼，为比丘尼僧伽故，向比丘僧伽自恣。此是白。”

‘‘සුණාතු මෙ, අය්‍යෙ සඞ්ඝො, සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුනිං සම්මන්නෙය්‍ය භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස අත්ථාය භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙතුං. යස්සා අය්‍යාය ඛමති ඉත්ථන්නාමාය භික්ඛුනියා සම්මුති භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස අත්ථාය භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙතුං, සා තුණ්හස්ස; යස්සා නක්ඛමති, සා භාසෙය්‍ය.

“诸位尊尼，僧伽听我说。僧伽应授权某甲比丘尼，为比丘尼僧伽故，向比丘僧伽自恣。若有尊尼同意授权某甲比丘尼为比丘尼僧伽故向比丘僧伽自恣者，彼当默然；若有不同意者，彼当说。”

‘‘සම්මතා සඞ්ඝෙන ඉත්ථන්නාමා භික්ඛුනී භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස අත්ථාය භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙතුං. ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති (චූළව. 427).

“僧伽已授权某甲比丘尼，为比丘尼僧伽故，向比丘僧伽自恣。僧伽已同意，是故默然，我如是受持此事。”

තාය [Pg.65] සම්මතාය භික්ඛුනියා භික්ඛුනිසඞ්ඝං ආදාය භික්ඛුසඞ්ඝං උපසඞ්කමිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො අය්‍ය, භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙති – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා. වදතය්‍ය භික්ඛුසඞ්ඝො භික්ඛුනිසඞ්ඝං අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තො පටිකරිස්සති. දුතියම්පි අය්‍ය, තතියම්පි අය්‍ය, භික්ඛුනිසඞ්ඝො…පෙ… පටිකරිස්සතී’’ති.

彼已受授权之比丘尼，当率领比丘尼僧伽，前往比丘僧伽处，偏袒上衣，合掌，应如是说：“尊者，比丘尼僧伽向比丘僧伽自恣：或因见、或因闻、或因疑。愿尊者比丘僧伽，出于慈愍而说示比丘尼僧伽，见则将纠正。”“尊者，第二、第三次亦复如是……比丘尼僧伽……将纠正。”’

සචෙ භික්ඛුනිසඞ්ඝො න පූරති, ‘‘භික්ඛුනියො අය්‍ය භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙන්ති – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදතය්‍ය භික්ඛුසඞ්ඝො භික්ඛුනියො අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තියො පටිකරිස්සන්තී’’ති ච, ‘‘අහං අය්‍ය භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙමි – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදතු මං අය්‍ය භික්ඛුසඞ්ඝො අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තී පටිකරිස්සාමී’’ති ච එවං තික්ඛත්තුං වත්තබ්බං.

若比丘尼僧伽不具足，应如是三遍说：“尊者，诸比丘尼向比丘僧伽自恣：或因见、或因闻、或因疑。愿尊者比丘僧伽，出于慈愍而说示诸比丘尼，见则将纠正。”以及“尊者，我向比丘僧伽自恣：或因见、或因闻、或因疑。愿尊者比丘僧伽，出于慈愍而说示我，见则将纠正。”’

සචෙ භික්ඛුසඞ්ඝො න පූරති, ‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො අය්‍යා අය්‍යෙ පවාරෙති – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදන්තය්‍යා භික්ඛුනිසඞ්ඝං අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තො පටිකරිස්සතී’’ති ච, ‘‘භික්ඛුනිසඞ්ඝො අය්‍ය අය්‍යං පවාරෙති – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදතය්‍යො භික්ඛුනිසඞ්ඝං අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තො පටිකරිස්සතී’’ති ච එවං තික්ඛත්තුං වත්තබ්බං.

若比丘僧团不具足，应如是三遍说：“诸位尊者，比丘尼僧团向诸位尊者自恣：以所见、所闻或所疑。愿诸位尊者出于慈愍，教诫比丘尼僧团，见则将改之。”以及“尊者，比丘尼僧团向尊者自恣：以所见、所闻或所疑。愿尊者出于慈愍，教诫比丘尼僧团，见则将改之。”

උභින්නං අපාරිපූරියා ‘‘භික්ඛුනියො අය්‍යා අය්‍යෙ පවාරෙන්ති – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදන්තය්‍යා භික්ඛුනියො අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තියො පටිකරිස්සන්තී’’ති ච, ‘‘භික්ඛුනියො අය්‍ය අය්‍යං පවාරෙන්ති – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදතය්‍යො භික්ඛුනියො අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තියො පටිකරිස්සන්තී’’ති ච, ‘‘අහං අය්‍යා අය්‍යෙ පවාරෙමි – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදන්තු මං අය්‍යා අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තී පටිකරිස්සාමී’’ති ච, ‘‘අහං අය්‍ය අය්‍යං පවාරෙමි – දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, වදතු මං අය්‍යො අනුකම්පං උපාදාය, පස්සන්තී පටිකරිස්සාමී’’ති ච එවං තික්ඛත්තුං වත්තබ්බං.

若两边僧团皆不具足，应如是三遍说：“诸位尊者，诸比丘尼向诸位尊者自恣：以所见、所闻或所疑。愿诸位尊者出于慈愍，教诫诸比丘尼，见则将改之。”以及“尊者，诸比丘尼向尊者自恣：以所见、所闻或所疑。愿尊者出于慈愍，教诫诸比丘尼，见则将改之。”以及“诸位尊者，我向诸位尊者自恣：以所见、所闻或所疑。愿诸位尊者出于慈愍教诫我，见则将改之。”以及“尊者，我向尊者自恣：以所见、所闻或所疑。愿尊者出于慈愍教诫我，见则将改之。”

මානත්තචරණඤ්ච උපසම්පදාපරියෙසනා ච යථාඨානෙයෙව ආවි භවිස්සති.

行摩那埵与寻求受具足戒，将在其各自之处显明。

න [Pg.66] භික්ඛුනියා කෙනචි පරියායෙනාති දසහි වා අක්කොසවත්ථූහි අඤ්ඤෙන වා කෙනචි පරියායෙන භික්ඛු නෙව අක්කොසිතබ්බො, න පරිභාසිතබ්බො, න භයෙන තජ්ජෙතබ්බො. ඔවටොති පිහිතො වාරිතො පටික්ඛිත්තො. වචනයෙව වචනපථො. අනොවටොති අපිහිතො අවාරිතො අප්පටික්ඛිත්තො. තස්මා භික්ඛුනියා ආධිපච්චට්ඨානෙ ජෙට්ඨකට්ඨානෙ ඨත්වා ‘‘එවං අභික්කම, එවං පටික්කම, එවං නිවාසෙහි, එවං පාරුපාහී’’ති කෙනචි පරියායෙන නෙව භික්ඛු ඔවදිතබ්බො, න අනුසාසිතබ්බො. දොසං පන දිස්වා ‘‘පුබ්බෙ මහාථෙරා න එවං අභික්කමන්ති, න පටික්කමන්ති, න නිවාසෙන්ති, න පාරුපන්ති, ඊදිසං කාසාවම්පි න ධාරෙන්ති, න එවං අක්ඛීනි අඤ්ජෙන්තී’’තිආදිනා නයෙන විජ්ජමානදොසං දස්සෙතුං වට්ටති. භික්ඛූහි පන ‘‘අයං වුඩ්ඪසමණී එවං නිවාසෙති, එවං පාරුපති, මා එවං නිවාසෙහි, මා එවං පාරුපාහි, මා තිලකම්මපණ්ණකම්මාදීනි කරොහී’’ති යථාසුඛං භික්ඛුනිං ඔවදිතුං අනුසාසිතුං වට්ටති.

比丘尼不应以任何方式——无论是十种呵责事(akkosavatthu)或任何其他方式——呵责、辱骂或以恐惧威胁比丘。“已遮止”(Ovaṭa)意为已覆盖、已阻止、已拒绝。言路(vacanapatha)即是言语本身。“未遮止”(Anovaṭa)意为未覆盖、未阻止、未拒绝。因此，比丘尼不应立于主导或长辈的地位，以“应如是前进，如是后退，如是著下裙，如是披覆衣”等任何方式教诫或训诫比丘。然而，见到过失时，可以“过去诸大长老并非如是前进、后退、著下裙、披覆衣，亦不穿著此等袈裟，不如此涂眼药”等方式，指出其存在的过失。但比丘们则可以随意地教诫、训诫比丘尼，说：“这位年长沙门尼(vuḍḍhasamaṇī)如此著下裙、披覆衣，你不应如此著下裙、披覆衣，不应作磨芝麻、摘菜叶等事。”

සමග්ගම්හය්‍යාති භණන්තන්ති ‘‘සමග්ගා අම්හ අය්‍ය’’ ඉති භණන්තං භික්ඛුනිසඞ්ඝං. අඤ්ඤං ධම්මං භණතීති අඤ්ඤං සුත්තන්තං වා අභිධම්මං වා. සමග්ගම්හය්‍යාති වචනෙන හි ඔවාදං පච්චාසීසන්ති, තස්මා ඨපෙත්වා ඔවාදං අඤ්ඤං ධම්මං භණන්තස්ස දුක්කටං. ඔවාදං අනිය්‍යාදෙත්වාති එසො භගිනියො ඔවාදොති අවත්වා.

“说‘我们和合，尊者’”(Samaggamhayyāti bhaṇantanti)，是指比丘尼僧团说“尊者，我们和合”。“说其他法”(Aññaṃ dhammaṃ bhaṇatī)，是指说其他的经(suttanta)或阿毗达摩(abhidhamma)。因为她们以“我们和合”之语期待教诫，所以，搁置教诫而说其他法者，得恶作。“未交付教诫”(Ovādaṃ aniyyādetvā)，是指未说“诸位姐妹，这是教诫”。

150. අධම්මකම්මෙතිආදීසු භික්ඛුනොවාදකසම්මුතිකම්මං කම්මන්ති වෙදිතබ්බං. තත්ථ අධම්මකම්මෙ ද්වින්නං නවකානං වසෙන අට්ඨාරස පාචිත්තියානි. ධම්මකම්මෙ දුතියස්ස නවකස්ස අවසානපදෙ අනාපත්ති, සෙසෙසු සත්තරස දුක්කටානි.

150. 在“不如法羯磨”(adhammakamma)等句中，应知此处的“羯磨”(kamma)是指任命教诫比丘尼之比丘的羯磨。其中，在不如法羯磨中，依两组九法，有十八项波逸提(pācittiya)。在如法羯磨(dhammakamma)中，第二组九法的最后一项无犯，其余十七项得恶作(dukkaṭa)。

152. උද්දෙසං දෙන්තොති අට්ඨන්නං ගරුධම්මානං පාළිං උද්දිසන්තො. පරිපුච්ඡං දෙන්තොති තස්සායෙව පගුණාය ගරුධම්මපාළියා අට්ඨකථං කථෙන්තොති අත්ථො. ඔසාරෙහි අය්‍යාති වුච්චමානො ඔසාරෙතීති එවං වුච්චමානො අට්ඨගරුධම්මපාළිං ඔසාරෙතීති අත්ථො. එවං උද්දෙසං දෙන්තො, පරිපුච්ඡං දෙන්තො, යො ච ඔසාරෙහීති වුච්චමානො අට්ඨ ගරුධම්මෙ භණති, තස්ස පාචිත්තියෙන අනාපත්ති. අඤ්ඤං ධම්මං භණන්තස්ස දුක්කටෙන අනාපත්ති. පඤ්හං පුච්ඡති, පඤ්හං පුට්ඨො කථෙතීති භික්ඛුනී ගරුධම්මනිස්සිතං වා ඛන්ධාදිනිස්සිතං වා පඤ්හං පුච්ඡති, තං යො භික්ඛු කථෙති, තස්සාපි [Pg.67] අනාපත්ති. අඤ්ඤස්සත්ථාය භණන්තන්ති චතුපරිසතිං ධම්මං දෙසෙන්තං භික්ඛුං උපසඞ්කමිත්වා භික්ඛුනියො සුණන්ති, තත්‍රාපි භික්ඛුස්ස අනාපත්ති. සික්ඛමානාය සාමණෙරියාති එතාසං දෙසෙන්තස්සාපි අනාපත්ති. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

152. “授与诵文”，即诵出八重法的巴利。“授与问难”，其义为，解说那已熟练的重法巴利的义注。“被说‘尊者，请您传授’而传授”，其义为，被如此说后即传授八重法的巴利。如此，授与诵文、授与问难，以及被说‘请您传授’而说八重法者，不犯波逸提。说其他法者，不犯恶作。“提问，被问而解说”，即比丘尼提出关于重法或蕴等的问题，比丘为之解说，亦无罪。“为他人说”，即比丘尼前来听比丘为四众说法，于此，比丘亦无罪。为在学尼、沙弥尼说法，亦无罪。其余文义浅显易懂。

පදසොධම්මසමුට්ඨානං – වාචතො ච වාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, වචීකම්මං, තිචිත්තං තිවෙදනන්ති.

依句法而生：由语及语心而生起。是行，不以无知想为解脱，无心，制订罪，语业，三心，三受。

ඔවාදසික්ඛාපදං පඨමං.

第一教诫学处。

2. අත්ථඞ්ගතසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 日落学处释义

153. දුතියසික්ඛාපදෙ – පරියායෙනාති වාරෙන, පටිපාටියාති අත්ථො. අධිචෙතසොති අධිචිත්තවතො, සබ්බචිත්තානං අධිකෙන අරහත්තඵලචිත්තෙන සමන්නාගතස්සාති අත්ථො. අප්පමජ්ජතොති නප්පමජ්ජතො, අප්පමාදෙන කුසලානං ධම්මානං සාතච්චකිරියාය සමන්නාගතස්සාති වුත්තං හොති. මුනිනොති ‘‘යො මුනාති උභො ලොකෙ, මුනි තෙන පවුච්චතී’’ති (ධ. ප. 269) එවං උභයලොකමුනනෙන වා, මොනං වුච්චති ඤාණං, තෙන ඤාණෙන සමන්නාගතත්තා වා ඛීණාසවො මුනි නාම වුච්චති, තස්ස මුනිනො. මොනපථෙසු සික්ඛතොති අරහත්තඤාණසඞ්ඛාතස්ස මොනස්ස පථෙසු සත්තතිංසබොධිපක්ඛියධම්මෙසු තීසු වා සික්ඛාසු සික්ඛතො. ඉදඤ්ච පුබ්බභාගපටිපදං ගහෙත්වා වුත්තං, තස්මා එවං පුබ්බභාගෙ සික්ඛතො ඉමාය සික්ඛාය මුනිභාවං පත්තස්ස මුනිනොති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සොකා න භවන්ති තාදිනොති තාදිසස්ස ඛීණාසවමුනිනො අබ්භන්තරෙ ඉට්ඨවියොගාදිවත්ථුකා සොකා න සන්ති. අථ වා තාදිනොති තාදිලක්ඛණසමන්නාගතස්ස එවරූපස්ස මුනිනො සොකා න භවන්තීති අයමෙත්ථ අත්ථො. උපසන්තස්සාති රාගාදීනං උපසමෙන උපසන්තස්ස. සදා සතීමතොති සතිවෙපුල්ලප්පත්තත්තා නිච්චකාලං සතියා අවිරහිතස්ස. ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙති අන්තලික්ඛසඞ්ඛාතෙ ආකාසෙ, න කසිණුග්ඝාටිමෙ, න පන රූපපරිච්ඡෙදෙ. චඞ්කමතිපි තිට්ඨතිපීති තාසං භික්ඛුනීනං කථං [Pg.68] සුත්වා ‘‘ඉමා භික්ඛුනියො මං ‘එත්තකමෙව අයං ජානාතී’ති අවමඤ්ඤන්ති, හන්ද දානි එතාසං අත්තනො ආනුභාවං දස්සෙමී’’ති ධම්මබහුමානං උප්පාදෙත්වා අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය එවරූපං ඉද්ධිපාටිහාරියං දස්සෙසි – ‘‘ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ චඞ්කමතිපි…පෙ… අන්තරධායතිපී’’ති. තත්ථ අන්තරධායතිපීති අන්තරධායතිපි අදස්සනම්පි ගච්ඡතීති අත්ථො. තඤ්චෙව උදානං භණති අඤ්ඤඤ්ච බහුං බුද්ධවචනන්ති ථෙරො කිර අත්තනො භාතුථෙරස්ස සන්තිකෙ –

153. 第二学处——“以次第”(pariyāyena)，即以轮替、按顺序之义。“增上心”(adhicetaso)，指有增上心者，即具足超越一切心之阿罗汉果心之义。“不放逸者”(appamajjato)，是说具足以不放逸持续行持善法之义。所谓“牟尼”(munino)，如偈颂云：“了知二世间者，因此被称为牟尼”，即了知二世间；或说“牟那”(mona)即是智慧，因具足此智慧，故漏尽者被称为牟尼，此即指彼牟尼。“于牟尼道中修学”(monapathesu sikkhato)，即于名为阿罗汉智的牟尼之道中，也就是在三十七菩提分法或三学中修学。此乃就前分行道(pubbabhāgapaṭipadā)而说，因此当知，此中“牟尼”之义为：如是在前分中修学，并以此学处证得牟尼境界者。“于如是者无有诸忧”(sokā na bhavanti tādino)，指于如是的漏尽牟尼的内心中，没有因可爱之物别离等事而起的忧愁。或者，“于如是者”(tādino)之义为：于具足如是相状的牟尼，诸忧不生，此即此处之义。“于寂止者”(upasantassa)，指因贪等烦恼的止息而寂止者。“于恒具念者”(sadā satīmato)，指因已达念圆满，而恒常不离于念者。“于空中，于虚空”(ākāse antalikkhe)，指名为“虚空”(antalikkha)的空中，非由除去遍处(kasiṇa)而得，亦非色法之边界。“或经行或站立”等，是说听了那些比丘尼的言论后，（尊者想：）“这些比丘尼轻视我，认为‘此人仅知如此’，好，现在我应向她们显示自己的威力。”他生起对法的极大尊重后，进入作为神通基础的第四禅，出定后，显示了如是神变：“于空中，于虚空，或经行……乃至……或隐没。”其中“或隐没”(antaradhāyatipi)，即消失、变得不可见之义。他诵说此自说颂，以及许多其他佛语。据说，长老在他哥哥长老的面前——

‘‘පදුමං යථා කොකනුදං සුගන්ධං,පාතො සියා ඵුල්ලමවීතගන්ධං;

අඞ්ගීරසං පස්ස විරොචමානං,තපන්තමාදිච්චමිවන්තලික්ඛෙ’’ති. (සං. නි. 1.123);

“犹如红莲，芳香馥郁，于清晨盛开，其香未散；当观辉耀的具光辉者(Aṅgīrasa)，如照耀于空中的太阳。”

ඉමං ගාථං උද්දිසාපෙත්වා චත්තාරො මාසෙ සජ්ඣායි. න ච පගුණං කත්තුමසක්ඛි. තතො නං ථෙරො ‘‘අභබ්බො ත්වං ඉමස්මිං සාසනෙ’’ති විහාරා නික්කඩ්ඪාපෙසි, සො රොදමානො ද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨාසි. අථ භගවා බුද්ධචක්ඛුනා වෙනෙය්‍යසත්තෙ ඔලොකෙන්තො තං දිස්වා විහාරචාරිකං චරමානො විය තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ‘‘චූළපන්ථක, කස්මා රොදසී’’ති ආහ. සො තමත්ථං ආරොචෙසි. අථස්ස භගවා සුද්ධං පිලොතිකඛණ්ඩං දත්වා ‘‘ඉදං ‘රජොහරණං රජොහරණ’න්ති පරිමජ්ජාහී’’ති ආහ. සො ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා අත්තනො නිවාසට්ඨානෙ නිසීදිත්වා තස්ස එකමන්තං පරිමජ්ජි, පරිමජ්ජිතට්ඨානං කාළකමහොසි. සො ‘‘එවං පරිසුද්ධම්පි නාම වත්ථං ඉමං අත්තභාවං නිස්සාය කාළකං ජාත’’න්ති සංවෙගං පටිලභිත්වා විපස්සනං ආරභි. අථස්ස භගවා ආරද්ධවීරියභාවං ඤත්වා ‘‘අධිචෙතසො’’ති ඉමං ඔභාසගාථං අභාසි. ථෙරො ගාථාපරියොසානෙ අරහත්තං පාපුණි. තස්මා ථෙරො පකතියාව ඉමං ගාථං මමායති, සො තං ඉමිස්සා ගාථාය මමායනභාවං ජානාපෙතුං තංයෙව භණති. අඤ්ඤඤ්ච අන්තරන්තරා ආහරිත්වා බහුං බුද්ධවචනං. තෙන වුත්තං – ‘‘තඤ්චෙව උදානං භණති, අඤ්ඤඤ්ච බහුං බුද්ධවචන’’න්ති.

（其兄）教他此偈后，四个月间他勤加诵习，却仍无法熟练。于是长老说：“你于此教法不堪胜任”，便将他赶出寺院。他哭着站在门楼下。这时世尊以佛眼观察可度化的众生，看见了他，如同在寺院中经行一般走到他身边，问道：“周利盘陀伽，你为何哭泣？”他便禀告此事。世尊给他一块干净的布说：“拿着这布，一边擦拭一边念‘除垢，除垢’。”他道：“善哉！”并接受了，然后在自己的住处坐下，擦拭布的一角，被擦拭之处变黑了。他想：“竟然连如此洁净的布，因接触此身体而变黑了。”他因此生起悚惧感，开始修习观。世尊知他已发起精进，便说了这首以“增上心”为首的光明偈。长老在偈诵完毕时证得阿罗汉果。因此，这位长老天性便珍爱此偈，为了表明他珍爱此偈之故，便常常诵此偈，还时常引用其他大量的佛语。故说：“他既诵此自说偈，又广说诸佛语。”

156. එකතො උපසම්පන්නායාති [Pg.69] භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නාය, භික්ඛුසඞ්ඝෙ පන උපසම්පන්නං ඔවදන්තස්ස පාචිත්තියං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඉදම්පි ච පදසොධම්මසමුට්ඨානමෙව.

156. “单边受具足戒者”：指仅于比丘尼僧团中受具足戒者。然而，若教诫已于比丘僧团中受具足戒的比丘尼，则犯波逸提。其余文义明显。此学处亦为句随法生。

අත්ථඞ්ගතසික්ඛාපදං දුතියං.

第二日落学处终。

3. භික්ඛුනුපස්සයසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 比丘尼住处学处释义

162. තතියසික්ඛාපදෙ – අඤ්ඤත්‍ර සමයා ඔවදති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාතිආදීසු අට්ඨහි ගරුධම්මෙහි ඔවදන්තස්සෙව පාචිත්තියං, අඤ්ඤෙන ධම්මෙන දුක්කටන්ති වෙදිතබ්බං. එකතොඋපසම්පන්නායාති භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නාය, භික්ඛුසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නාය පන ඔවදතො පාචිත්තියමෙව. ඉතො පරම්පි යත්ථ යත්ථ ‘‘එකතොඋපසම්පන්නා’’ති වුච්චති, සබ්බත්ථ අයමෙව අත්ථො දට්ඨබ්බො. සෙසං උත්තානමෙව.

162. 于第三学处中：就“除约定时间外教诫，犯波逸提”等句而言，当知唯以八敬法教诫者犯波逸提，以其他法教诫者犯恶作。所谓“单方受具足戒者”(ekatoupasampannā)，是指于比丘尼僧团中受具足戒者；又，教诫于比丘僧团中受具足戒者，亦为波逸提。自此以后，于任何出现“单方受具足戒者”之处，皆应了知此义。其余义理，显而易见。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො, කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此学处为迦絺那等起，由身语、身语意而生起；是作为、非想解脱、有心、制罪、身业、语业、三心、三受。

භික්ඛුනුපස්සයසික්ඛාපදං තතියං.

比丘尼住处学处第三。

ඉදං පනෙත්ථ මහාපච්චරියං වුත්තං පකිණ්ණකං – අසම්මතො චෙ භික්ඛු අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ භික්ඛුනුපස්සයං උපසඞ්කමිත්වා අට්ඨහි ගරුධම්මෙහි ඔවදති, තීණි පාචිත්තියානි. අඤ්ඤෙන ධම්මෙන ඔවදතො ද්වෙ දුක්කටානි, එකං පාචිත්තියං. කථං? අසම්මතමූලකං දුක්කටං, උපස්සයං ගන්ත්වා අඤ්ඤෙන ධම්මෙන ඔවදනමූලකං දුක්කටං, අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ ඔවදනමූලකං පාචිත්තියන්ති. සම්මතස්ස අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ තත්ථ ගන්ත්වා අට්ඨහි ගරුධම්මෙහි ඔවදන්තස්ස එකා අනාපත්ති, ද්වෙ පාචිත්තියානි. කථං? සම්මතත්තා අනාපත්ති, අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ ඔවදනමූලකං එකං, ගන්ත්වා ගරුධම්මෙහි ඔවදනමූලකං එකන්ති ද්වෙ පාචිත්තියානි. තස්සෙව අඤ්ඤෙන ධම්මෙන ඔවදතො එකා අනාපත්ති, එකං දුක්කටං, එකං පාචිත්තියං. කථං? සම්මතත්තා අනාපත්ති, ගන්ත්වා අඤ්ඤෙන ධම්මෙන ඔවදනමූලකං දුක්කටං, අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ ඔවදනමූලකං පාචිත්තියන්ති. දිවා [Pg.70] පන ගන්ත්වා ඔවදතො සම්මතස්ස ච අසම්මතස්ස ච රත්තිං ඔවදනමූලකං එකං පාචිත්තියං අපනෙත්වා අවසෙසා ආපත්තානාපත්තියො වෙදිතබ්බාති.

这是《大筏注》在此处所说的杂项决断：若未经委任的比丘于日落后前往比丘尼住处，以八敬法教诫，则犯三项波逸提。若以其他法教诫，则犯两项恶作、一项波逸提。如何？以未经委任为根源，犯一恶作；以前往住所以其他法教诫为根源，犯一恶作；以日落后教诫为根源，犯一波逸提。若已受委任的比丘于日落后前往彼处，以八敬法教诫，则有一项无罪，两项波逸提。如何？因已受委任而无罪；以日落后教诫为根源，犯一波逸提；以前往并以八敬法教诫为根源，犯一波逸提，共两项波逸提。若该比丘以其他法教诫，则有一项无罪，一项恶作，一项波逸提。如何？因已受委任而无罪；以前往并以其他法教诫为根源，犯一恶作；以日落后教诫为根源，犯一波逸提。至于白天前往教诫，对已受委任和未经委任的比丘，除去因夜晚教诫而有的一项波逸提，其余的罪与无罪应当了知。

පකිණ්ණකකථා නිට්ඨිතා.

杂项论终。

4. ආමිසසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 利养学处释义

164. චතුත්ථසික්ඛාපදෙ – න බහුකතාති න කතබහුමානා, න ධම්මෙ බහුමානං කත්වා ඔවදන්තීති අධිප්පායො. ‘‘භික්ඛුනොවාදකං අවණ්ණං කත්තුකාමො’’තිආදීනං උජ්ඣාපනකෙ වුත්තනයෙනෙවත්ථො වෙදිතබ්බො.

164. 第四学处中，“不尊重”意为不致敬意，即不尊重法而教诫之义。“欲诋毁教诫比丘尼者”等句，其义应如在“令恼”学处中所说的那样来了知。

උපසම්පන්නං සඞ්ඝෙන අසම්මතන්ති එත්ථ අසම්මතො නාම සම්මතෙන වා සඞ්ඝෙන වා භාරං කත්වා ඨපිතො වෙදිතබ්බො. අනුපසම්පන්නං සම්මතං වා අසම්මතං වාති එත්ථ පන භික්ඛුකාලෙ සම්මුතිං ලභිත්වා සාමණෙරභූමියං ඨිතො සම්මතො, සම්මතෙන වා සඞ්ඝෙන වා ඨපිතො බහුස්සුතො සාමණෙරො අසම්මතොති වෙදිතබ්බො. සෙසං වුත්තනයත්තා උත්තානමෙව.

在“僧团未委任的已受具足戒者”一句中，“未委任者”当知是指未被已受委任者或僧团委以职责而确立者。又，在“未受具足戒者，已委任或未委任”一句中，于作比丘时得到委任而住于沙弥位者，是“已委任者”；而由已受委任者或僧团所确立的多闻沙弥，当知是“未委任者”。其余部分因已如前述，其义自明。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三生起：由身与心、语与心、身语与心而生起。是作为，是想解脱，是有心，是世间罪，是身业，是语业，是不善心，是苦受。

ආමිසසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

利养学处第四。

5. චීවරදානසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 施衣学处释义

169. පඤ්චමසික්ඛාපදෙ – විසිඛායාති රථිකාය. පිණ්ඩාය චරතීති නිබද්ධචාරවසෙන අභිණ්හං චරති. සන්දිට්ඨාති සන්දිට්ඨමිත්තා අහෙසුං. සෙසමෙත්ථ පදතො උත්තානත්ථං, විනිච්ඡයතො චීවරපටිග්ගහණසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහි. තත්‍ර හි භික්ඛු පටිග්ගාහකො, ඉධ භික්ඛුනී, අයං විසෙසො. සෙසං තාදිසමෙවාති.

169. 第五学处中：“街道”(visikhā)即道路(rathikā)。“为食而行”(piṇḍāya carati)是指因固定路线而时常行走。“相识者”(sandiṭṭhā)是指已成为熟识的朋友。此处其余词语的含义是明了的，其决择应如“受衣学处”中所说，连同其生起等而了知。彼处是比丘为接受者，此处是比丘尼，此为差别。其余皆同。

චීවරදානසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

施衣学处第五。

6. චීවරසිබ්බනසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 缝衣学处释义

175. ඡට්ඨසික්ඛාපදෙ [Pg.71] – උදායීති ලාළුදායී. පට්ඨොති පටිබලො, නිපුණො චෙව සමත්ථො චාති වුත්තං හොති. අඤ්ඤතරා භික්ඛුනීති තස්සෙව පුරාණදුතියිකා. පටිභානචිත්තන්ති අත්තනො පටිභානෙන කතචිත්තං, සො කිර චීවරං රජිත්වා තස්ස මජ්ඣෙ නානාවණ්ණෙහි විප්පකතමෙථුනං ඉත්ථිපුරිසරූපමකාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘මජ්ඣෙ පටිභානචිත්තං වුට්ඨාපෙත්වා’’ති. යථාසංහටන්ති යථාසංහරිතමෙව.

175. 第六学处中：“优陀夷”(Udāyī)指愚笨优陀夷(Lāḷudāyī)。“善巧”(paṭṭho)指有能力(paṭibalo)，即是说既熟练又能干。“某比丘尼”是指他的前妻。“创意图”(paṭibhānacittaṃ)指凭自己的巧思所作的图画。据说他将衣染色后，在中间用各种颜色的线制作了男女行淫的图像。因此说“在中间作出创意图”。“如其所折叠”(yathāsaṃhaṭaṃ)即如其所折叠。

176. චීවරන්ති යං නිවාසිතුං වා පාරුපිතුං වා සක්කා හොති, එවඤ්හි මහාපච්චරියාදීසු වුත්තං. සයං සිබ්බතීති එත්ථ සිබ්බිස්සාමීති විචාරෙන්තස්සාපි ඡින්දන්තස්සාපි දුක්කටං, සිබ්බන්තස්ස පන පාචිත්තියං. ආරාපථෙ ආරාපථෙති සූචිං පවෙසෙත්වා පවෙසෙත්වා නීහරණෙ. සචෙ පන සකලසූචිං අනීහරන්තො දීඝසුත්තප්පවෙසනත්ථං සතක්ඛත්තුම්පි විජ්ඣිත්වා නීහරති, එකමෙව පාචිත්තියං. සකිං ආණත්තොති සකිං ‘‘චීවරං සිබ්බා’’ති වුත්තො. බහුකම්පි සිබ්බතීති සචෙපි සබ්බං සූචිකම්මං පරියොසාපෙත්වා චීවරං නිට්ඨාපෙති, එකමෙව පාචිත්තියං. අථ පන ‘‘ඉමස්මිං චීවරෙ කත්තබ්බකම්මං තව භාරො’’ති වුත්තො කරොති, ආණත්තස්ස ආරාපථෙ ආරාපථෙ එකමෙකං පාචිත්තියං, ආණාපකස්ස එකවාචාය සම්බහුලානිපි. පුනප්පුනං ආණත්තියං පන වත්තබ්බමෙව නත්ථි.

176. 衣(cīvara)者，谓可以穿或可以披之物，此乃《大筏注》(Mahāpaccarī)等诸注疏所说。于“自缝”中，思量“我将缝制”或裁剪者，犯恶作(dukkaṭa)；然缝制者，则犯波逸提(pācittiya)。“于每一针路”(ārāpathe ārāpathe)，谓每穿入、拔出针一次。若不将针完全拔出，为穿长线而穿刺上百次后拔出，亦仅犯一波逸提。“一次受嘱”(sakiṃ āṇatto)，谓一次被告知“请缝衣”。“虽缝多”，谓即使完成所有针线活并制成衣，亦仅犯一波逸提。然若被告知“此衣应作之务是你的责任”而为之，则受嘱者于每一针路，一一皆犯波逸提；而嘱咐者以一言亦得多罪。至于再三嘱咐，则不待言矣。

යෙපි සචෙ ආචරියුපජ්ඣායෙසු අත්තනො ඤාතිකානං චීවරං සිබ්බන්තෙසු තෙසං නිස්සිතකා ‘‘ආචරියුපජ්ඣායවත්තං වා කථිනවත්තං වා කරොමා’’ති සිබ්බන්ති, තෙසම්පි ආරාපථගණනාය ආපත්තියො. ආචරියුපජ්ඣායා අත්තනො ඤාතිකානං චීවරං අන්තෙවාසිකෙහි සිබ්බාපෙන්ති, ආචරියුපජ්ඣායානං දුක්කටං, අන්තෙවාසිකානං පාචිත්තියං. අන්තෙවාසිකා අත්තනො ඤාතිකානං ආචරියුපජ්ඣායෙහි සිබ්බාපෙන්ති, තත්‍රාපි එසෙව නයො. අන්තෙවාසිකානම්පි ආචරියුපජ්ඣායානම්පි ඤාතිකාය චීවරං හොති, ආචරියුපජ්ඣායා පන අන්තෙවාසිකෙ වඤ්චෙත්වා සිබ්බාපෙන්ති, උභින්නම්පි දුක්කටං. කස්මා? අන්තෙවාසිකානං අඤ්ඤාතිකසඤ්ඤාය සිබ්බිතත්තා, ඉතරෙසං අකප්පියෙ නියොජිතත්තා. තස්මා ‘‘ඉදං තෙ මාතු චීවරං, ඉදං භගිනියා’’ති ආචික්ඛිත්වා සිබ්බාපෙතබ්බං.

若阿阇梨(ācariya)、戒师(upajjhāya)为己之亲族缝衣时，其弟子若思：“我等当行对阿阇梨、戒师之务，或行迦絺那(kathina)之务”而缝制，亦按针路数获罪。阿阇梨、戒师令弟子为己之亲族缝衣，则阿阇梨、戒师犯恶作(dukkaṭa)，弟子犯波逸提(pācittiya)。弟子令阿阇梨、戒师为己之亲族缝衣，于此亦然。若衣为弟子与阿阇梨、戒师双方亲族所有，而阿阇梨、戒师欺瞒弟子令其缝制，则二者俱犯恶作。何以故？因弟子以非亲族想而缝，而师长令其作不适宜事。是故，应告知“此是你母之衣，此是你姐妹之衣”后，方可令其缝制。

179. අඤ්ඤං [Pg.72] පරික්ඛාරන්ති යංකිඤ්චි උපාහනත්ථවිකාදිං. සෙසං උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

179. “其他资具”指任何鞋袋等。其余其义自明。六生起：是作用，非由想解脱，无心，施设罪，身业，语业，三心，三受。

චීවරසිබ්බනසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

缝衣学处第六。

7. සංවිධානසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 约定学处释义

181. සත්තමසික්ඛාපදෙ – පච්ඡා ගච්ඡන්තීනං චොරා අච්ඡින්දිංසූති පච්ඡා ගච්ඡන්තීනං පත්තචීවරං චොරා හරිංසු. දූසෙසුන්ති තා භික්ඛුනියො චොරා දූසයිංසු, සීලවිනාසං පාපයිංසූති අත්ථො.

181. 第七学处中——“走在后面的被盗贼抢夺”是指走在后面的比丘尼的衣钵被盗贼抢走。“被污辱”是指那些盗贼污辱了比丘尼，意思是导致她们的戒行被毁坏。

182-3. සංවිධායාති සංවිදහිත්වා, ගමනකාලෙ සඞ්කෙතං කත්වාති අත්ථො. කුක්කුටසම්පාදෙති එත්ථ යස්මා ගාමා නික්ඛමිත්වා කුක්කුටො පදසාව අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡති, අයං කුක්කුටසම්පාදොති වුච්චති. තත්‍රායං වචනත්ථො – සම්පදන්ති එත්ථාති සම්පාදො. කෙ සම්පදන්ති? කුක්කුටා. කුක්කුටානං සම්පාදො කුක්කුටසම්පාදො. අථ වා සම්පාදොති ගමනං, කුක්කුටානං සම්පාදො එත්ථ අත්ථීතිපි කුක්කුටසම්පාදො. කුක්කුටසම්පාතෙ ඉතිපි පාඨො, තත්ථ යස්ස ගාමස්ස ගෙහච්ඡදනපිට්ඨිතො කුක්කුටො උප්පතිත්වා අඤ්ඤස්ස ගෙහච්ඡදනපිට්ඨියං පතති, අයං කුක්කුටසම්පාතොති වුච්චති. වචනත්ථො පනෙත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ද්විධා වුත්තප්පකාරොපි චෙස ගාමො අච්චාසන්නො හොති, උපචාරො න ලබ්භති. යස්මිං පන ගාමෙ පච්චූසෙ වස්සන්තස්ස කුක්කුටස්ස සද්දො අනන්තරෙ ගාමෙ සුය්‍යති, තාදිසෙහි ගාමෙහි සම්පුණ්ණරට්ඨෙ ගාමන්තරෙ ගාමන්තරෙ පාචිත්තියන්ති අට්ඨකථායං වුත්තං. කිඤ්චාපි වුත්තං, ‘‘ගාමන්තරෙ ගාමන්තරෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්සා’’ති වචනතො පන සචෙපි රතනමත්තන්තරො ගාමො හොති, යො තස්ස මනුස්සෙහි ඨපිතඋපචාරො, තං ඔක්කමන්තස්ස ආපත්තියෙව.

182-3. “预先约定”(saṃvidhāya)就是事先安排好，意思是出发时约定好。“在鸡步可及处”(kukkuṭasampāde)——此处指从某个村庄出发的公鸡，仅靠步行就能到达另一个村庄，这被称为“鸡步可及”(kukkuṭasampāda)。这里的词义解释是：“他们到达此处”(sampadanti ettha)，所以是“到达处”(sampādo)。谁到达？公鸡。公鸡的到达处，就是“鸡步可及处”。或者，“sampāda”是行走的意思，公鸡在此处行走，所以也是“鸡步可及处”。也有异读作“鸡飞可及处”(kukkuṭasampāte)，那里是指公鸡从一个村庄的屋顶飞起，落在另一个村庄的屋顶，这被称为“鸡飞可及处”。其词义应按上述方式来理解。即使村庄属于这两种情况，但如果村庄之间过于邻近，则不被承认为有村界(upacāra)。然而，义注中说：在一个国家，如果村庄遍布，清晨一个村庄里公鸡的啼叫声在相邻的村庄里能被听到，那么在从一个村庄到另一个村庄之间，就会犯下波逸提。虽然这么说，但根据“于村庄际，得波逸提”之说，即使两个村庄相距仅一拉达那(ratana)，只要跨越了当地人所设定的村界，就必定得罪。

තත්‍රායං ආපත්තිවිනිච්ඡයො – සංවිධානකාලෙ හි සචෙ උභොපි භික්ඛුනුපස්සයෙ වා අන්තරාරාමෙ වා ආසනසාලාය වා තිත්ථියසෙය්‍යාය වා ඨත්වා සංවිදහන්ති, අනාපත්ති කප්පියභූමි කිරායං. තස්මා එත්ථ සංවිදහනපච්චයා [Pg.73] දුක්කටාපත්තිං න වදන්ති, ගච්ඡන්තස්ස යථාවත්ථුකමෙව. සචෙ පන අන්තොගාමෙ භික්ඛුනුපස්සයද්වාරෙ රථිකාය අඤ්ඤෙසු වා චතුක්කසිඞ්ඝාටකහත්ථිසාලාදීසු සංවිදහන්ති, භික්ඛුනො ආපත්ති දුක්කටස්ස. එවං සංවිදහිත්වා ගාමතො නික්ඛමන්ති, නික්ඛමනෙ අනාපත්ති, අනන්තරගාමස්ස උපචාරොක්කමනෙ පන භික්ඛුනො පාචිත්තියං. තත්‍රාපි ‘‘පඨමපාදෙ දුක්කටං, දුතියපාදෙ පාචිත්තිය’’න්ති මහාපච්චරියං වුත්තං. ගාමතො නික්ඛමිත්වා පන යාව අනන්තරගාමස්ස උපචාරං න ඔක්කමන්ති, එත්ථන්තරෙ සංවිදහිතෙපි භික්ඛුනො දුක්කටං, අනන්තරගාමස්ස උපචාරොක්කමනෙ පුරිමනයෙනෙව ආපත්ති. සචෙ දූරං ගන්තුකාමා හොන්ති, ගාමූපචාරගණනාය ඔක්කමනෙ ඔක්කමනෙ ආපත්ති, තස්ස තස්ස පන ගාමස්ස අතික්කමනෙ අනාපත්ති. සචෙ පන භික්ඛුනී ‘‘අසුකං නාම ගාමං ගමිස්සාමී’’ති උපස්සයතො නික්ඛමති, භික්ඛුපි තමෙව ගාමං සන්ධාය ‘‘අසුකං නාම ගාමං ගමිස්සාමී’’ති විහාරතො නික්ඛමති. අථ ද්වෙපි ගාමද්වාරෙ සමාගන්ත්වා ‘‘තුම්හෙ කුහිං ගච්ඡථ, අසුකං නාම ගාමං තුම්හෙ කුහින්ති, මයම්පි තත්ථෙවා’’ති වත්වා ‘‘එහි දානි, ගච්ඡාමා’’ති සංවිධාය ගච්ඡන්ති, අනාපත්ති. කස්මා? පුබ්බමෙව ගමිස්සාමාති නික්ඛන්තත්තාති මහාපච්චරියං වුත්තං. තං නෙව පාළියා න සෙසඅට්ඨකථාය සමෙති.

于此，罪的判定如下：若于约定之时，双方（比丘与比丘尼）在比丘尼住处、村内寺院、食堂或外道住处进行约定，无犯，因为此乃适宜之地。故于此处，不说因约定而得恶作罪，行进时则依其事而定。然而，若在村内比丘尼住处门口、街道或其他如十字路口、象棚等地约定，比丘得恶作罪。如是约定后离开村庄，离开时无犯，然于进入邻村近郊时，比丘得波逸提罪。于此，《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“第一步得恶作，第二步得波逸提。”离开村庄后，尚未进入邻村近郊之间，若于此时约定，比丘亦得恶作罪；进入邻村近郊时，则如前理得罪。若欲远行，则每入一村之近郊即得一罪，然经过各各村庄则无犯。若有比丘尼想：“我将前往某村。”并从其住处出来，比丘亦意指同村而想：“我将前往某村。”并从其寺院出来。其后二人在村口相遇，互道：“您去何处？”“去某村。”“您呢？”“我也去那里。”而后约定：“来，现今我等共行。”并同行，无犯。是何缘故？《大筏注》中说：“因其先前即有意前往而出发故。”此说既不符于圣典，亦不合于其余义注。

අද්ධයොජනෙ අද්ධයොජනෙති එකමෙකං අද්ධයොජනං අතික්කමන්තස්ස ඉදානි අතික්කමිස්සතීති පඨමපාදෙ දුක්කටං, දුතියපාදෙ පාචිත්තියං. ඉමස්මිඤ්හි නයෙ අතික්කමනෙ ආපත්ති, ඔක්කමනෙ අනාපත්ති.

“于半由旬”者，谓跨越每一半由旬，于“今将越过”之时，第一步犯恶作，第二步犯波逸提。于此法中，实于跨越时有犯，于进入时无犯。

184. භික්ඛු සංවිදහතීති නගරද්වාරෙ වා රථිකාය වා භික්ඛුනිං දිස්වා ‘‘අසුකං ගාමං නාම ගතපුබ්බත්ථා’’ති වදති, ‘‘නාම්හි අය්‍ය ගතපුබ්බා’’ති ‘‘එහි ගච්ඡාමා’’ති වා ‘‘ස්වෙ අහං ගමිස්සාමි, ත්වම්පි ආගච්ඡෙය්‍යාසී’’ති වා වදති. භික්ඛුනී සංවිදහතීති ගාමන්තරෙ චෙතියවන්දනත්ථං ගාමතො නික්ඛමන්තං භික්ඛුං දිස්වා ‘‘අය්‍ය කුහිං ගච්ඡථා’’ති වදති. ‘‘අසුකං නාම ගාමං චෙතියවන්දනත්ථ’’න්ති. ‘‘අහම්පි අය්‍ය ආගච්ඡාමී’’ති එවං භික්ඛුනීයෙව සංවිදහති, න භික්ඛු.

184. “比丘约定”者，谓比丘于城门口或街道上见比丘尼，问言：“您去过某某村吗？”答言：“尊者，我未曾去过。”比丘便言：“来，我等同去”，或言：“我明日去，您也来吧。”“比丘尼约定”者，谓比丘尼为至另一村庄礼拜支提，从村中出时见一比丘，问言：“尊者，您去何处？”答言：“为礼拜支提，去某某村。”比丘尼言：“尊者，我也去。”如是，乃比丘尼约定，非比丘也。

185. විසඞ්කෙතෙනාති එත්ථ ‘‘පුරෙභත්තං ගච්ඡිස්සාමා’’ති වත්වා පච්ඡාභත්තං ගච්ඡන්ති, ‘‘අජ්ජ වා ගමිස්සාමා’’ති වත්වා ස්වෙ ගච්ඡන්ති. එවං කාලවිසඞ්කෙතෙයෙව [Pg.74] අනාපත්ති, ද්වාරවිසඞ්කෙතෙ පන මග්ගවිසඞ්කෙතෙ වා සතිපි ආපත්තියෙව. ආපදාසූති රට්ඨභෙදෙ චක්කසමාරුළ්හා ජනපදා පරියායන්ති එවරූපාසු ආපදාසු අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

185. “以错乱约定”者，谓约定“我等午前去”而于午后去，或约定“我等今日去”而于明日去。如是，仅于时间约定错乱时无犯；然于门之约定或路之约定错乱，则仍有犯。“于危难时”者，谓于国家动乱，民众乘车流亡等危难情况下无犯。其余文义显而易见。

චතුසමුට්ඨානං – කායතො කායවාචතො කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此学处有四种生起：从身生起，从身与语生起，从身与心生起，从身、语、心生起。此乃唯作，非想解脱，无心（亦可成犯），属制订罪，是身业、语业，通于三心、三受。

සංවිධානසික්ඛාපදං සත්තමං.

第七约定学处。

8. නාවාභිරුහනසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 登船学处释义

188. අට්ඨමසික්ඛාපදෙ – සංවිධායාති ලොකස්සාදමිත්තසන්ථවවසෙන කීළාපුරෙක්ඛාරා සංවිදහිත්වා. උද්ධංගාමිනින්ති උද්ධං නදියා පටිසොතං ගච්ඡන්තිං. යස්මා පන යො උද්ධං ජවනතො උජ්ජවනිකාය නාවාය කීළති, සො ‘‘උද්ධංගාමිනිං අභිරුහතී’’ති වුච්චති. තෙනස්ස පදභාජනෙ අත්ථමෙව දස්සෙතුං ‘‘උජ්ජවනිකායා’’ති වුත්තං. අධොගාමිනින්ති අධො අනුසොතං ගච්ඡන්තිං. යස්මා පන යො අධො ජවනතො ඔජවනිකාය නාවාය කීළති, සො ‘‘අධොගාමිනිං අභිරුහතී’’ති වුච්චති. තෙනස්සාපි පදභාජනෙ අත්ථමෙව දස්සෙතුං ‘‘ඔජවනිකායා’’ති වුත්තං. තත්ථ යං තිත්ථසම්පටිපාදනත්ථං උද්ධං වා අධො වා හරන්ති, එත්ථ අනාපත්ති. තිරියං තරණායාති උපයොගත්ථෙ නිස්සක්කවචනං.

188. 第八学处中：“约定”(saṃvidhāya)是指为了世俗之乐与交友，以嬉戏为前导而共同商议。“上行”(uddhaṃgāminiṃ)是指逆流而上的船。因为凡是以快速上行的船嬉戏者，即被称为“登上行船”。因此，在其文句分析(padabhājana)中，为了只显示其义，而说为“快速上行船”(ujjavanikā)。“下行”(adhogāminiṃ)是指顺流而下的船。因为凡是以快速下行的船嬉戏者，即被称为“登下行船”。因此，在其文句分析中，也为了只显示其义，而说为“快速下行船”(ojavanikā)。于此，凡为抵达渡口而向上或向下运送[的船]，则无犯。“为横渡”(tiriyaṃ taraṇāya)是表示用途的用法。

189. ගාමන්තරෙ ගාමන්තරෙති එත්ථ යස්සා නදියා එකං තීරං කුක්කුටසම්පාදගාමෙහි නිරන්තරං, එකං අගාමකං අරඤ්ඤං, තස්සා සගාමකතීරපස්සෙන ගමනකාලෙ ගාමන්තරගණනාය පාචිත්තියානි, අගාමකතීරපස්සෙන ගමනකාලෙ අද්ධයොජනගණනාය. යා පන යොජනවිත්ථතා හොති, තස්සා මජ්ඣෙන ගමනෙපි අද්ධයොජනගණනාය පාචිත්තියානි වෙදිතබ්බානි. අනාපත්ති තිරියං තරණායාති එත්ථ න කෙවලං නදියා, යොපි මහාතිත්ථපට්ටනතො තාමලිත්තිං වා සුවණ්ණභූමිං වා ගච්ඡති, තස්සාපි අනාපත්ති. සබ්බඅට්ඨකථාසු හි නදියංයෙව ආපත්ති විචාරිතා, න සමුද්දෙ.

189. 于“村间又村间”：若某条河的一岸是鸡飞可及的相连村落，另一岸是无村的森林，那么，沿有村落的岸边行进时，按经过的村庄数计算波逸提；沿无村落的岸边行进时，以半由旬计算。若河宽一由旬，即使沿中间航行，也应知以半由旬计算波逸提。于“为横渡无犯”：此处不仅指渡河，凡从大渡口(Mahātitthapaṭṭana)前往塔马利提(Tāmalitti)或金地(Suvaṇṇabhūmi)者，也无犯。因为在所有义注中，只论及了在河中的罪，而未论及在海中的。

191. විසඞ්කෙතෙනාති [Pg.75] ඉධාපි කාලවිසඞ්කෙතෙනෙව අනාපත්ති, තිත්ථවිසඞ්කෙතෙන පන නාවාවිසඞ්කෙතෙන වා ගච්ඡන්තස්ස ආපත්තියෙව. සෙසං පඨමසික්ඛාපදසදිසමෙව සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

191. 于“以不同约定”：此处也仅因时间约定不同而无犯，但若因渡口约定或船只约定不同而前往，则有犯。其余的与第一学处相同，包括生起等。

නාවාභිරුහනසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

第八登船学处。

9. පරිපාචිතසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 教煮食学处释义

192. නවමසික්ඛාපදෙ – මහානාගෙ තිට්ඨමානෙති භුම්මත්ථෙ උපයොගවචනං, මහානාගෙසු තිට්ඨමානෙසූති අත්ථො. අථ වා මහානාගෙ තිට්ඨමානෙ ‘‘අදිස්වා’’ති අයමෙත්ථ පාඨසෙසො දට්ඨබ්බො. ඉතරථා හි අත්ථො න යුජ්ජති. අන්තරාකථාති අවසානං අප්පත්වා ආරම්භස්ස ච අවසානස්ස ච වෙමජ්ඣට්ඨානං පත්තකථා. විප්පකතාති කයිරමානා හොති. සච්චං මහානාගා ඛො තයා ගහපතීති අද්ධච්ඡිකෙන ඔලොකයමානා ථෙරෙ පවිසන්තෙ දිස්වා තෙහි සුතභාවං ඤත්වා එවමාහ.

192. 第九学处中：“当诸大龙象在时”(mahānāge tiṭṭhamāne)，此为用于方位格义的业格，义为“于诸大龙象在时”(mahānāgesu tiṭṭhamānesu)。或者，此处应理解有“未见”(adisvā)一词的补足，即“未见诸大龙象在”。否则，其义不成。“中间谈话”(antarākathā)是指谈话尚未结束，已达到开始与结束之间的状态。“未完成”(vippakatā)即是正在进行中。“居士，你确实已得到诸大龙象了！”——（她）斜眼看着，见到长老们进来，知道（自己的话）已被他们听到，便如此说道。

194. භික්ඛුනිපරිපාචිතන්ති භික්ඛුනියා පරිපාචිතං, ගුණප්පකාසනෙන නිප්ඵාදිතං; ලද්ධබ්බං කතන්ති අත්ථො. පදභාජනෙ පනස්ස භික්ඛුනිඤ්ච තස්සා පරිපාචනාකාරඤ්ච දස්සෙතුං ‘‘භික්ඛුනී නාම උභතොසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නා, පරිපාචෙති නාම පුබ්බෙ අදාතුකාමාන’’න්තිආදි වුත්තං. පුබ්බෙ ගිහිසමාරම්භාති එත්ථ පුබ්බෙති පඨමං. සමාරම්භොති සමාරද්ධං වුච්චති, පටියාදිතස්සෙතං අධිවචනං. ගිහීනං සමාරම්භො ගිහිසමාරම්භො. භික්ඛුනියා පරිපාචනතො පඨමමෙව යං ගිහීනං පටියාදිතං භත්තං, තතො අඤ්ඤත්‍ර තං පිණ්ඩපාතං ඨපෙත්වා අඤ්ඤං භුඤ්ජන්තස්ස ආපත්ති, තං පන භුඤ්ජන්තස්ස අනාපත්තීති වුත්තං හොති. පදභාජනෙ පන යස්මා ඤාතකපවාරිතෙහි භික්ඛුස්සත්ථාය අසමාරද්ධොපි පිණ්ඩපාතො අත්ථතො සමාරද්ධොව හොති, යථාසුඛං ආහරාපෙතබ්බතො, තස්මා බ්‍යඤ්ජනං අනාදියිත්වා අත්ථමෙව දස්සෙතුං ‘‘ගිහිසමාරම්භො නාම ඤාතකා වා හොන්ති පවාරිතා වා’’ති වුත්තං.

194. “比丘尼所劝导成办”(bhikkhuniparipācita)是指由比丘尼劝导，通过彰显功德而成就；其义为已成办为可得之物。在其词语分析中，为了说明比丘尼及其劝导的方式，而说：“比丘尼(bhikkhunī)者，是在二部僧中受具足戒者；“劝导”(paripāceti)是指对先前不愿布施者……”等。关于“先前在家者的操办”(pubbe gihisamārambha)：此处“先前”(pubbe)即最初。“操办”(samārambha)被称为已着手，是“已准备”(paṭiyādita)的同义词。在家者的操办即“在家操办”(gihisamārambha)。此即是说：除了在比丘尼劝导之前就已由在家者准备好的饭食，若食用另一份（因劝导而得的）食物则有犯；但食用那份（先前准备的）食物则无犯。再者，在词语分析中，因为由亲戚或受邀者为比丘准备的食物，即使没有（特意）着手准备，从意义上说也算是已着手准备，因为可以随意让人送来，所以不执取文句而只显示其义，说：“在家者操办是指亲戚或受邀者”。

195. පකතිපටියත්තන්ති [Pg.76] පකතියා තස්සෙව භික්ඛුනො අත්ථාය පටියාදිතං හොති ‘‘ථෙරස්ස දස්සාමා’’ති. මහාපච්චරියං පන ‘‘තස්ස අඤ්ඤස්සා’’ති අවත්වා ‘‘භික්ඛූනං දස්සාමාති පටියත්තං හොතී’’ති අවිසෙසෙන වුත්තං.

195. “通常所备”(pakatipaṭiyatta)是指通常为那位比丘的利益而准备，想着：“我们将供养长老。”但在《大筏注》(Mahāpaccarī)中，则未分别说“为他”或“为另一人”，而是无差别地说：“（我们）为供养诸比丘而准备。”

197. පඤ්ච භොජනානි ඨපෙත්වා සබ්බත්ථ අනාපත්තීති යාගුඛජ්ජකඵලාඵලෙ සබ්බත්ථ භික්ඛුනිපරිපාචිතෙපි අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

197. “置五种食物，于一切处皆无犯”是指：于粥、硬食、大小果等一切食物，即便由比丘尼操办亦无犯。其余文义已明了。此学处为第一波罗夷等起，从身与心生起，是行为，想解脱，有心，属制订罪，是身业，三心，三受。

පරිපාචිතසික්ඛාපදං නවමං.

操办食学处第九。

10. රහොනිසජ්ජසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 静处独坐学处释义

198. දසමසික්ඛාපදෙ – සබ්බො පාළිඅත්ථො ච විනිච්ඡයො ච දුතියඅනියතෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ඉදඤ්හි සික්ඛාපදං දුතියානියතෙන ච උපරි උපනන්ධස්ස චතුත්ථසික්ඛාපදෙන ච සද්ධිං එකපරිච්ඡෙදං, අට්ඨුප්පත්තිවසෙන පන විසුං පඤ්ඤත්තන්ති.

198. 在第十学处中，所有巴利义理与判定，皆应按照第二不定法中所说的方式来理解。此学处与第二不定法以及上文优波难陀的第四学处同属一章，然因其制戒缘起而分别制定。

රහොනිසජ්ජසික්ඛාපදං දසමං.

静处独坐学处第十。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන භික්ඛුනිවග්ගො තතියො.

依释义次第，比丘尼品第三终。

4. භොජනවග්ගො

4. 食物章

1. ආවසථපිණ්ඩසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 客舍食学处释义

203. භොජනවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ආවසථපිණ්ඩොති ආවසථෙ පිණ්ඩො. සමන්තා පරික්ඛිත්තං අද්ධිකගිලානගබ්භිනිපබ්බජිතානං යථානුරූපං පඤ්ඤත්තමඤ්චපීඨං අනෙකගබ්භපමුඛපරිච්ඡෙදං ආවසථං කත්වා තත්ථ පුඤ්ඤකාමතාය පිණ්ඩො පඤ්ඤත්තො හොති, යාගුභත්තභෙසජ්ජාදි සබ්බං තෙසං තෙසං දානත්ථාය ඨපිතං හොතීති අත්ථො. හිය්‍යොපීති ස්වෙපි. අපසක්කන්තීති [Pg.77] අපගච්ඡන්ති. මනුස්සා උජ්ඣායන්තීති තිත්ථියෙ අපස්සන්තා ‘‘තිත්ථියා කුහිං ගතා’’‘‘ඉමෙ පස්සිත්වා පක්කන්තා’’ති සුත්වා උජ්ඣායන්ති. කුක්කුච්චායන්තොති කුක්කුච්චං කරොන්තො, අකප්පියසඤ්ඤං උප්පාදෙන්තොති අත්ථො.

203. 食物章第一学处中，“客舍食”即客舍中的食物。其义为：为行旅者、病人、孕妇、出家人等，建造一处四周有围、内有多个房间与门廊等区隔、并相应设有床座的客舍后，人们出于求福之心而在彼处设置食物，即粥、饭、药品等一切，皆为布施彼等而置。“昨日亦有”即“明日亦有”。“他们退去”即他们离开。“众人讥嫌”是指：人们因不见外道而问：“外道去哪儿了？”，听闻“他们看见这些比丘后就走开了”之后，便加以讥嫌。“他追悔”是指：他心生追悔，生起“此为不当”之想，此为其义。

206. සක්කොති තම්හා ආවසථා පක්කමිතුන්ති අද්ධයොජනං වා යොජනං වා ගන්තුං සක්කොති. න සක්කොතීති එත්තකමෙව න සක්කොති. අනොදිස්සාති ඉමෙසංයෙව වා එත්තකානංයෙව වාති එකං පාසණ්ඩං අනුද්දිසිත්වා සබ්බෙසං පඤ්ඤත්තො හොති. යාවදත්ථොති භොජනම්පි එත්තකන්ති අපරිච්ඡින්දිත්වා යාවදත්ථො පඤ්ඤත්තො හොති. සකිං භුඤ්ජිතබ්බන්ති එකදිවසං භුඤ්ජිතබ්බං, දුතියදිවසතො පට්ඨාය පටිග්ගහණෙ දුක්කටං, අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ පාචිත්තියං.

206. “能”是指能够从那个客舍离开，走半由旬或一由旬。“不能”是指连这么远都走不了。“不指定”是指不特别指定“只给这些人”或“只给这么多人”，不指定某个外道，而是为所有人而准备。“随量”是指食物也不限定“这么多”，而是随所需而准备。“只吃一次”是指应该只吃一天，从第二天开始接受，即犯恶作(dukkaṭa)；每吞咽一口，即犯波逸提(pācittiya)。

අයං පනෙත්ථ විනිච්ඡයො – එකකුලෙන වා නානාකුලෙහි වා එකතො හුත්වා එකස්මිං ඨානෙ වා නානාඨානෙසු වා ‘‘අජ්ජ එකස්මිං; ස්වෙ එකස්මි’’න්ති එවං අනියමිතට්ඨානෙ වා පඤ්ඤත්තං එකස්මිං ඨානෙ එකදිවසං භුඤ්ජිත්වා දුතියදිවසෙ තස්මිං ඨානෙ අඤ්ඤස්මිං වා භුඤ්ජිතුං න වට්ටති. නානාකුලෙහි පන නානාඨානෙසු පඤ්ඤත්තං එකස්මිං ඨානෙ එකදිවසං භුඤ්ජිත්වා දුතියදිවසෙ අඤ්ඤත්ථ භුඤ්ජිතුං වට්ටති. පටිපාටිං පන ඛෙපෙත්වා පුන ආදිතො පට්ඨාය භුඤ්ජිතුං න වට්ටතීති මහාපච්චරියං වුත්තං. එකපූගනානාපූගඑකගාමනානාගාමෙසුපි එසෙව නයො. යොපි එකකුලස්ස වා නානාකුලානං වා එකතො පඤ්ඤත්තො තණ්ඩුලාදීනං අභාවෙන අන්තරන්තරා ඡිජ්ජති, සොපි න භුඤ්ජිතබ්බො. සචෙ පන ‘‘න සක්කොම දාතු’’න්ති උපච්ඡින්දිත්වා පුන කල්‍යාණචිත්තෙ උප්පන්නෙ දාතුං ආරභන්ති, එතං පුන එකදිවසං භුඤ්ජිතුං වට්ටතීති මහාපච්චරියං වුත්තං.

于此，决择如下：若由一家或多家，共同于一处或多处，或于“今日于此，明日于彼”等不固定之处设置食物，于一处食用一日后，第二日不应于彼处或他处再食。然若由多家于多处设置食物，于一处食用一日后，第二日可于他处食用。又，次第已尽，则不应再从头开始食用，如是《大筏注》(Mahāpaccarī)所说。于一团体、多团体，一村、多村，此理亦同。若由一家或多家共同设置之食，因缺米等而中途断绝，亦不应再食。然若施主言“我等无力布施”而中断，后复生善心而开始布施，则此食可再食一日，如是《大筏注》所说。

208. අනාපත්ති ගිලානස්සාති ගිලානස්ස අනුවසිත්වා භුඤ්ජන්තස්ස අනාපත්ති. ගච්ඡන්තො වාති යො ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ එකදිවසං ගතට්ඨානෙ ච එකදිවසං භුඤ්ජති, තස්සාපි අනාපත්ති. ආගච්ඡන්තෙපි එසෙව නයො. ගන්ත්වා පච්චාගච්ඡන්තොපි අන්තරාමග්ගෙ එකදිවසං ආගතට්ඨානෙ ච එකදිවසං භුඤ්ජිතුං ලභති. ගච්ඡිස්සාමීති භුඤ්ජිත්වා නික්ඛන්තස්ස නදී වා පූරති චොරාදිභයං වා හොති, සො නිවත්තිත්වා ඛෙමභාවං ඤත්වා ගච්ඡන්තො පුන එකදිවසං භුඤ්ජිතුං ලභතීති සබ්බමිදං මහාපච්චරියාදීසු වුත්තං[Pg.78]. ඔදිස්ස පඤ්ඤත්තො හොතීති භික්ඛූනංයෙව අත්ථාය උද්දිසිත්වා පඤ්ඤත්තො හොති. න යාවදත්ථොති යාවදත්ථං පඤ්ඤත්තො න හොති, ථොකං ථොකං ලබ්භති, තාදිසං නිච්චම්පි භුඤ්ජිතුං වට්ටති. පඤ්ච භොජනානි ඨපෙත්වා සබ්බත්ථාති යාගුඛජ්ජකඵලාඵලාදිභෙදෙ සබ්බත්ථ අනාපත්ති. යාගුආදීනි හි නිච්චම්පි භුඤ්ජිතුං වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කායතො ච කායචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

208. “病者无犯”是说：生病的比丘，日日居住而食用者，无犯。“行者”是说：行者在途中可食一日，在抵达之处亦可食一日，也无犯。返回者也是同样的道理。去后复返者，也可在途中食用一日，在返回抵达之处食用一日。“我将要去”，这样想后食用并出发者，若途中遭遇河水暴涨或盗贼等威胁，他返回后，了知安全再出发时，可再次获得一日的食用许可。这一切都在《大筏注》等释义中说过。“为特定对象而制”是说：此学处是专为比丘的利益而制定。“非随欲”是说：此学处并非为随心所欲而制；若仅获得少量食物，此类食物恒常食用亦可。“除了五种正食，于一切处”是说：对于粥、硬食、大小水果等各类食物，皆无犯。因为粥等本来就可恒常食用。其余文义显而易见。此学处是羊毛生起；由身、由身心而生起；是作，不因无知而得免，无心，是施设罪，是身业，三心，三受。

ආවසථපිණ්ඩසික්ඛාපදං පඨමං.

客舍抟食学处第一。

2. ගණභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 众食学处释义

209. දුතියසික්ඛාපදෙ – පරිහීනලාභසක්කාරොති සො කිර අජාතසත්තුනා රාජානං මාරාපෙත්වාපි අභිමාරෙ යොජෙත්වාපි රුහිරුප්පාදං කත්වාපි ගුළ්හපටිච්ඡන්නො අහොසි. යදා පන දිවායෙව ධනපාලකං පයොජෙසි, තදා පාකටො ජාතො. ‘‘කථං දෙවදත්තො හත්ථිං පයොජෙසී’’ති පරිකථාය උප්පන්නාය ‘‘න කෙවලං හත්ථිං පයොජෙසි, රාජානම්පි මාරාපෙසි, අභිමාරෙපි පෙසෙසි, සිලම්පි පවිජ්ඣි, පාපො දෙවදත්තො’’ති පාකටො අහොසි. ‘‘කෙන සද්ධිං ඉදං කම්මමකාසී’’ති ච වුත්තෙ ‘‘රඤ්ඤා අජාතසත්තුනා’’ති ආහංසු. තතො නාගරා ‘‘කථඤ්හි නාම රාජා එවරූපං චොරං සාසනකණ්ටකං ගහෙත්වා විචරිස්සතී’’ති උට්ඨහිංසු. රාජා නගරසඞ්ඛොභං ඤත්වා දෙවදත්තං නීහරි. තතො පට්ඨාය චස්ස පඤ්චථාලිපාකසතානි උපච්ඡින්දි, උපට්ඨානම්පිස්ස න අගමාසි, අඤ්ඤෙපිස්ස මනුස්සා න කිඤ්චි දාතබ්බං වා කාතබ්බං වා මඤ්ඤිංසු. තෙන වුත්තං – ‘‘පරිහීනලාභසක්කාරො’’ති. කුලෙසු විඤ්ඤාපෙත්වා විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජතීති ‘‘මා මෙ ගණො භිජ්ජී’’ති පරිසං පොසෙන්තො ‘‘ත්වං එකස්ස භික්ඛුනො භත්තං දෙහි, ත්වං ද්වින්න’’න්ති එවං විඤ්ඤාපෙත්වා සපරිසො කුලෙසු භුඤ්ජති.

209. 第二学处——利养恭敬衰退：据说，提婆达多(devadatta)教唆阿闍世(ajātasattu)王弑父、派遣刺客、出佛身血，其罪行却一直被隐藏。但当他在白日唆使护财(dhanapāla)象时，其恶行便败露了。当“提婆达多为何唆使大象？”的议论传开后，人们揭发道：“他不仅唆使大象，还教唆国王弑父、派遣刺客、滚下岩石，提婆达多实乃恶人！”当被问及“他与谁共谋此事？”时，他们答道：“与阿闍世王。”城中民众于是群起说道：“国王怎能与此等盗贼、佛法之刺为伍？”国王得知城中骚动，便驱逐了提婆达多。从此，供给他的五百份熟食被断绝，国王也不再亲近他，其他人亦认为不应再对他作任何布施或承事。因此说“利养恭敬衰退”。所谓“他在各家乞求后食用”，是指他为了维系其徒众，心想“愿我的僧团不致分裂”，便在各家请求道：“你给一位比丘供饭，你给两位。”如此请求后，他便与自己的徒众在各家食用。

211. චීවරං පරිත්තං උප්පජ්ජතීති භත්තං අගණ්හන්තානං චීවරං න දෙන්ති, තස්මා පරිත්තං උප්පජ්ජති.

211. 袈裟少量生起：因为人们不向不接受食物的比丘布施袈裟，因此袈裟便少量生起。

212. චීවරකාරකෙ [Pg.79] භික්ඛූ භත්තෙන නිමන්තෙන්තීති ගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා චිරෙන චීවරං නිට්ඨාපෙන්තෙ දිස්වා ‘‘එවං ලහුං නිට්ඨාපෙත්වා චීවරං පරිභුඤ්ජිස්සන්තී’’ති පුඤ්ඤකාමතාය නිමන්තෙන්ති.

212. 以食物邀请制作袈裟的比丘：人们见到制作袈裟的比丘们因在村中托钵乞食而费时良久方能完成袈裟时，便出于求福德的愿望而邀请他们，心想：“如是他们便能迅速完成并使用袈裟了”。

215. නානාවෙරජ්ජකෙති නානාවිධෙහි අඤ්ඤරජ්ජෙහි ආගතෙ. ‘‘නානාවිරජ්ජකෙ’’තිපි පාඨො, අයමෙවත්ථො.

215. 来自不同邦国者：指从各种不同的异国前来的人。“来自不同国度者”亦是一种读法，意义相同。

217-8. ගණභොජනෙති ගණස්ස භොජනෙ. ඉධ ච ගණො නාම චත්තාරො භික්ඛූ ආදිං කත්වා තතුත්තරිං භික්ඛූ අධිප්පෙතා, තෙනෙව සබ්බන්තිමං පරිච්ඡෙදං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘යත්ථ චත්තාරො භික්ඛූ…පෙ… එතං ගණභොජනං නාමා’’ති. තං පනෙතං ගණභොජනං ද්වීහාකාරෙහි පසවති නිමන්තනතො වා විඤ්ඤත්තිතො වා. කථං නිමන්තනතො පසවති? චත්තාරො භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා ‘‘තුම්හෙ, භන්තෙ, ඔදනෙන නිමන්තෙමි, ඔදනං මෙ ගණ්හථ ආකඞ්ඛථ ඔලොකෙථ අධිවාසෙථ පටිමානෙථා’’ති එවං යෙන කෙනචි වෙවචනෙන වා භාසන්තරෙන වා පඤ්චන්නං භොජනානං නාමං ගහෙත්වා නිමන්තෙති. එවං එකතො නිමන්තිතා පරිච්ඡින්නකාලවසෙන අජ්ජතනාය වා ස්වාතනාය වා එකතො ගච්ඡන්ති, එකතො ගණ්හන්ති, එකතො භුඤ්ජන්ති, ගණභොජනං හොති, සබ්බෙසං ආපත්ති. එකතො නිමන්තිතා එකතො වා නානතො වා ගච්ඡන්ති, එකතො ගණ්හන්ති, නානතො භුඤ්ජන්ති, ආපත්තියෙව. පටිග්ගහණමෙව හි එත්ථ පමාණං. එකතො නිමන්තිතා එකතො වා නානතො වා ගච්ඡන්ති, නානතො ගණ්හන්ති, එකතො වා නානතො වා භුඤ්ජන්ති, අනාපත්ති. චත්තාරි පරිවෙණානි වා විහාරෙ වා ගන්ත්වා නානතො නිමන්තිතා එකට්ඨානෙ ඨිතෙසුයෙව වා එකො පුත්තෙන එකො පිතරාති එවම්පි නානතො නිමන්තිතා එකතො වා නානතො වා ගච්ඡන්තු, එකතො වා නානතො වා භුඤ්ජන්තු, සචෙ එකතො ගණ්හන්ති, ගණභොජනං හොති, සබ්බෙසං ආපත්ති. එවං තාව නිමන්තනතො පසවති.

217-8. 众食是指团体用餐。此处的团体，是指以四位比丘为始，乃至更多的比丘。因此，为了说明最后的界限，（世尊）说：“凡有四位比丘……这便名为众食。”这种众食由两种方式发生：由邀请或由请求。如何由邀请而发生？（施主）走近四位比丘，用五种食物中任何一种的名称，以任何同义词或不同语言说道：“尊者们，我用米饭邀请你们，请接受我的米饭，请期待，请看顾，请同意，请珍视。”如此被同时邀请后，在指定的时间内，无论是当天或次日，若他们一同前往，一同领受，一同食用，便构成众食，所有人都犯过失。被同时邀请后，若一同或分别前往，一同领受，但分别食用，同样犯过失，因为于此，领受才是标准。被同时邀请后，若一同或分别前往，分别领受，再一同或分别食用，则无过失。到四个学舍或寺院中被分别邀请，或在同一处，一人被儿子邀请，一人被父亲邀请，像这样被分别邀请后，无论他们是一同或分别前往，一同或分别食用，只要他们是一同领受，便构成众食，所有人都犯过失。如是，首先是由邀请而发生。

කථං විඤ්ඤත්තිතො? චත්තාරො භික්ඛූ එකතො ඨිතා වා නිසින්නා වා උපාසකං දිස්වා ‘‘අම්හාකං චතුන්නම්පි භත්තං දෙහී’’ති වා විඤ්ඤාපෙය්‍යුං, පාටෙක්කං වා පස්සිත්වා ‘‘මය්හං දෙහි, මය්හං දෙහී’’ති එවං එකතො වා නානතො වා විඤ්ඤාපෙත්වා එකතො වා ගච්ඡන්තු නානතො වා, භත්තං ගහෙත්වාපි එකතො වා භුඤ්ජන්තු නානතො වා, සචෙ එකතො ගණ්හන්ති, ගණභොජනං හොති, සබ්බෙසං ආපත්ති. එවං විඤ්ඤත්තිතො පසවති.

如何由乞求而构成？四位比丘一同站立或坐着，见到一位优婆塞后，可以乞求道：“请给我们四人食物。”或者分别见到后乞求道：“请给我，请给我。”像这样一同或分别乞求后，无论他们是一同或分别前往，拿到食物后一同或分别食用，只要他们是一同领受，便构成众食，所有人都犯罪。如此，便由乞求而构成。

පාදාපි [Pg.80] ඵලිතාති යථා මහාචම්මස්ස පරතො මංසං දිස්සති; එවං ඵාලිතා, වාලිකාය වා සක්ඛරාය වා පහටමත්තෙ දුක්ඛං උප්පාදෙන්ති, න සක්කා හොති අන්තොගාමෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. ඊදිසෙ ගෙලඤ්ඤෙ ගිලානසමයොති භුඤ්ජිතබ්බං, න ලෙසකප්පියං කාතබ්බං.

脚也破裂：即破裂得如同厚皮之下可见肌肉一般；只要被沙或碎石碰到，就会产生痛苦，无法在村中托钵行乞。处于此等病况，即是“生病时”，可以食用（众食），不应以微小的理由为借口。

චීවරෙ කයිරමානෙති යදා සාටකඤ්ච සුත්තඤ්ච ලභිත්වා චීවරං කරොන්ති තදා; විසුඤ්හි චීවරකාරසමයො නාම නත්ථි. තස්මා යො තත්ථ චීවරෙ කත්තබ්බං යංකිඤ්චි කම්මං කරොති, මහාපච්චරියඤ්හි ‘‘අන්තමසො සූචිවෙධනකො’’තිපි වුත්තං, තෙන චීවරකාරසමයොති භුඤ්ජිතබ්බං. කුරුන්දියං පන විත්ථාරෙනෙව වුත්තං. යො චීවරං විචාරෙති, ඡින්දති, මොඝසුත්තං ඨපෙති, ආගන්තුකපට්ටං ඨපෙති, පච්චාගතං සිබ්බති, ආගන්තුකපට්ටං බන්ධති, අනුවාතං ඡින්දති ඝට්ටෙති ආරොපෙති, තත්ථ පච්චාගතං සිබ්බති, සුත්තං කරොති වලෙති, පිප්ඵලිකං නිසෙති, පරිවත්තනං කරොති, සබ්බොපි චීවරං කරොතියෙවාති වුච්චති. යො පන සමීපෙ නිසින්නො ජාතකං වා ධම්මපදං වා කථෙති, අයං න චීවරකාරකො. එතං ඨපෙත්වා සෙසානං ගණභොජනෙ අනාපත්තීති.

当制作袈裟时：即当获得衣料和线后制作袈裟之时。其实并没有一个单独名为“制衣时”的时期。因此，凡是从事任何与制作袈裟相关工作的人——如《大筏注》(Mahāpaccarī)中所说“乃至穿针者”——对他而言即是“制衣时”，可以食用（众食）。在《古仑谛》(Kurundī)中则有更详细的说明：凡是规划、裁剪袈裟，放标记线，贴补布，缝合折边，绑补布，裁剪、磨平、贴上边布，在那上面缝合折边，制线、绕线，磨利小刀，制作绕线工具的人，全都被称为“正在制作袈裟”。但若有人只是坐在旁边讲述本生故事或法句，则不算是制衣者。除去此人，其余诸人在众食中无犯。

අද්ධයොජනන්ති එත්තකම්පි අද්ධානං ගන්තුකාමෙන. යො පන දූරං ගන්තුකාමො, තත්ථ වත්තබ්බමෙව නත්ථි. ගච්ඡන්තෙනාති අද්ධානං ගච්ඡන්තෙන, අද්ධයොජනබ්භන්තරෙ ගාවුතෙපි භුඤ්ජිතුං වට්ටති. ගතෙන භුඤ්ජිතබ්බන්ති ගතෙන එකදිවසං භුඤ්ජිතබ්බං. නාවාභිරුහනෙපි එසෙව නයො. අයං පන විසෙසො – අභිරුළ්හෙන ඉච්ඡිතට්ඨානං ගන්ත්වාපි යාව න ඔරොහති තාව භුඤ්ජිතබ්බන්ති මහාපච්චරියං වුත්තං. චතුත්ථෙ ආගතෙති අයං අන්තිමපරිච්ඡෙදො, චතුත්ථෙපි ආගතෙ යත්ථ න යාපෙන්ති; සො මහාසමයො. යත්ථ පන සතං වා සහස්සං වා සන්නිපතන්ති, තත්ථ වත්තබ්බමෙව නත්ථි. තස්මා තාදිසෙ කාලෙ ‘‘මහාසමයො’’ති අධිට්ඨහිත්වා භුඤ්ජිතබ්බං. යො කොචි පරිබ්බාජකසමාපන්නොති සහධම්මිකෙසු වා තිත්ථියෙසු වා අඤ්ඤතරො, එතෙසඤ්හි යෙන කෙනචි කතෙ භත්තෙ ‘‘සමණභත්තසමයො’’ති භුඤ්ජිතබ්බං.

半由旬：指比丘欲行半由旬的路程。至于想走更远路程的比丘，则更不待言。行走时：指正在旅途中的比丘，在半由旬之内，即使只走了一拘卢舍(gāvuta)，也可以食用。到达后可食用：指到达后可食用一天。乘船时：道理与此相同。但有此差别：《大筏注》(Mahāpaccarī)中说，登船后，即便已到达想去之处，只要还未下船，就可以食用。当第四位（比丘）到达时：这是最后的章(paricchedo)。即使只有第四位比丘到达，若（此地供养）已无法维持，那便是“大集会时”。若有一百或一千位比丘聚集，则更不待言。因此，在此等时候，应决意“此为大集会时”而食用。任何游方者：指同法者或外道中的任何一位，当这些人中任何人准备了食物时，应决意“此为沙门食时”而食用。

220. අනාපත්ති සමයෙති සත්තසු සමයෙසු අඤ්ඤතරස්මිං අනාපත්ති. ද්වෙ තයො එකතොති යෙපි අකප්පියනිමන්තනං සාදියිත්වා ද්වෙ වා තයො වා එකතො ගහෙත්වා භුඤ්ජන්ති, තෙසම්පි අනාපත්ති.

220. 时无犯：于七时中的任何一时，无犯。两三人一起：即使那些比丘接受了不如法的邀请，只要是两三人一起领受而食，他们也无犯。

තත්ථ [Pg.81] අනිමන්තිතචතුත්ථං, පිණ්ඩපාතිකචතුත්ථං, අනුපසම්පන්නචතුත්ථං, පත්තචතුත්ථං, ගිලානචතුත්ථන්ති පඤ්චන්නං චතුක්කානං වසෙන විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. කථං? ඉධෙකච්චො චත්තාරො භික්ඛූ ‘‘භත්තං ගණ්හථා’’ති නිමන්තෙති. තෙසු තයො ගතා, එකො න ගතො. උපාසකො ‘‘එකො භන්තෙ ථෙරො කුහි’’න්ති පුච්ඡති. නාගතො උපාසකාති. සො අඤ්ඤං තඞ්ඛණප්පත්තං කඤ්චි ‘‘එහි භන්තෙ’’ති පවෙසෙත්වා චතුන්නම්පි භත්තං දෙති, සබ්බෙසං අනාපත්ති. කස්මා? ගණපූරකස්ස අනිමන්තිතත්තා. තයො එව හි තත්ථ නිමන්තිතා ගණ්හිංසු, තෙහි ගණො න පූරති, ගණපූරකො ච අනිමන්තිතො, තෙන ගණො භිජ්ජතීති ඉදං අනිමන්තිතචතුත්ථං.

于此，当知依五种四法作决择：未被邀请之四法、行乞食之四法、未受具戒之四法、仅钵至之四法、病者之四法。云何？于此，某优婆塞邀请四位比丘说：“请领受斋食。”其中三位去了，一位没去。优婆塞问：“尊者，那位长老在何处？”（答言：）“优婆塞，他没来。”于是他让另一位恰好到达的比丘进来，说：“尊者，请来。”并布施斋食给四位，则所有人皆无犯。何以故？因补足僧团者未被邀请。于彼处，实则仅有三位被邀请者领受，彼等不足以构成僧团，而补足僧团者未被邀请，因此僧团被破坏。此即未被邀请之四法。

පිණ්ඩපාතිකචතුත්ථෙ – නිමන්තනකාලෙ එකො පිණ්ඩපාතිකො හොති, සො නාධිවාසෙති. ගමනවෙලාය පන ‘‘එහි භන්තෙ’’ති වුත්තෙ අනධිවාසිතත්තා අනාගච්ඡන්තම්පි ‘‘එථ භික්ඛං ලච්ඡථා’’ති ගහෙත්වා ගච්ඡන්ති, සො තං ගණං භින්දති. තස්මා සබ්බෙසං අනාපත්ති.

行乞食之四法：邀请时，有一位是行乞食者，他不应允。然于出发时，当被告知“尊者，请来”时，他因未应允本不欲前来，（其他人）仍说“来吧，你们将得到食物”，而带他同去。他破坏了那个僧团。是故，所有人皆无犯。

අනුපසම්පන්නචතුත්ථෙ – සාමණෙරෙන සද්ධිං නිමන්තිතා හොන්ති, සොපි ගණං භින්දති.

未受具戒之四法：与一位沙弥一同被邀请，他也破坏了那个僧团。

පත්තචතුත්ථෙ – එකො සයං අගන්ත්වා පත්තං පෙසෙති; එවම්පි ගණො භිජ්ජති. තස්මා සබ්බෙසං අනාපත්ති.

仅钵至之四法：有一人自己不去，而派人送来其钵；这样也破坏了僧团。是故，所有人皆无犯。

ගිලානචතුත්ථෙ – ගිලානෙන සද්ධිං නිමන්තිතා හොන්ති, තත්ථ ගිලානස්සෙව අනාපත්ති, ඉතරෙසං පන ගණපූරකො හොති. න හි ගිලානෙන ගණො භිජ්ජති. තස්මා තෙසං ආපත්තියෙව. මහාපච්චරියං පන අවිසෙසෙන වුත්තං.

病者之四法：与病人一同被邀请时，于此仅病者无犯，然对其他人而言，（病者）是补足僧团者。因为僧团不会因病者而破坏。是故，他们有犯。然于《大筏注》(Mahāpaccarī)中，则是无差别而说。

සමයලද්ධකො සයමෙව මුච්චති, සෙසානං ගණපූරකත්තා ආපත්තිකරො හොති. තස්මා චීවරදානසමයලද්ධකාදීනම්පි වසෙන චතුක්කානි වෙදිතබ්බානි. සචෙ පන අධිවාසෙත්වා ගතෙසුපි චතූසු ජනෙසු එකො පණ්ඩිතො භික්ඛු ‘‘අහං තුම්හාකං ගණං භින්දිස්සාමි, නිමන්තනං සාදියථා’’ති වත්වා යාගුඛජ්ජකාවසානෙ භත්තත්ථාය පත්තං ගණ්හන්තානං අදත්වා ‘‘ඉමෙ තාව භික්ඛූ භොජෙත්වා විස්සජ්ජෙථ, අහං පච්ඡා අනුමොදනං කත්වා ගමිස්සාමී’’ති නිසින්නො. තෙසු භුත්වා ගතෙසු ‘‘දෙථ භන්තෙ පත්ත’’න්ති උපාසකෙන පත්තං ගහෙත්වා භත්තෙ දින්නෙ භුඤ්ජිත්වා අනුමොදනං [Pg.82] කත්වා ගච්ඡති, සබ්බෙසං අනාපත්ති. පඤ්චන්නඤ්හි භොජනානංයෙව වසෙන ගණභොජනෙ විසඞ්කෙතං නත්ථි. ඔදනෙන නිමන්තිතා කුම්මාසං ගණ්හන්තාපි ආපත්තිං ආපජ්ජන්ති. තානි ච තෙහි එකතො න ගහිතානි. යාගුආදීසු පන විසඞ්කෙතං හොති, තානි තෙහි එකතො ගහිතානීති. එවං එකො පණ්ඩිතො අඤ්ඤෙසම්පි අනාපත්තිං කරොති.

获得时机者自己得以免罪，其余者因补足团体而有过失。因此，应知依布施衣物之时机而获得者等，亦有四种情况。再者，若已应允后前去的四人中，有一位智慧比丘说：“我将破坏你们的团体，你们享用邀请吧。”说完，在粥和嚼食之后，当优婆塞为上饭而取钵时，他不给钵，并说道：“先让这些比丘吃完后送走他们，我之后作随喜再走。”然后坐下。当他们吃完离开后，优婆塞说：“尊者，请授钵。”优婆塞接过钵并供上饭，那位比丘吃完、作随喜后离开，则所有人都无过失。实在是因为，在团体食中，仅就五种正餐而言，才不容许约定错乱。若受邀吃米饭，即使接受麦饭，也同样有过失。而那些正餐，他们并没有一起接受。至于粥等食物，则容许约定错乱，而那些是他们一起接受的。就这样，一位智慧的比丘也能使他人无过失。

තස්මා සචෙ කොචි සඞ්ඝභත්තං කත්තුකාමෙන නිමන්තනත්ථාය පෙසිතො විහාරං ආගම්ම ‘‘භන්තෙ, ස්වෙ අම්හාකං ඝරෙ භික්ඛං ගණ්හථා’’ති අවත්වා ‘‘භත්තං ගණ්හථා’’ති වා ‘‘සඞ්ඝභත්තං ගණ්හථා’’ති වා ‘‘සඞ්ඝො භත්තං ගණ්හාතූ’’ති වා වදති, භත්තුද්දෙසකෙන පණ්ඩිතෙන භවිතබ්බං, නෙමන්තනිකා ගණභොජනතො පිණ්ඩපාතිකා ච ධුතඞ්ගභෙදතො මොචෙතබ්බා. කථං? එවං තාව වත්තබ්බං – ‘‘ස්වෙ න සක්කා උපාසකා’’ති. ‘‘පුනදිවසෙ, භන්තෙ’’ති. ‘‘පුනදිවසෙපි න සක්කා’’ති. එවං යාව අද්ධමාසම්පි හරිත්වා පුන වත්තබ්බො – ‘‘ත්වං කිං අවචා’’ති? සචෙ පුනපි ‘‘සඞ්ඝභත්තං ගණ්හථා’’ති වදති, තතො ‘‘ඉමං තාව උපාසක පුප්ඵං කප්පියං කරොහි, ඉමං තිණ’’න්ති එවං වික්ඛෙපං කත්වා පුන ‘‘කිං කථයිත්ථා’’ති පුච්ඡිතබ්බො. සචෙ පුනපි තථෙව වදති, ‘‘ආවුසො, ත්වං පිණ්ඩපාතිකෙ වා මහාථෙරෙ වා න ලච්ඡසි, සාමණෙරෙ ලච්ඡසී’’ති වත්තබ්බො. ‘‘නනු, භන්තෙ අසුකස්මිඤ්ච අසුකස්මිඤ්ච ගාමෙ භදන්තෙ භොජෙසුං, අහං කස්මා න ලභාමී’’ති ච වුත්තෙ ‘‘තෙ නිමන්තෙතුං ජානන්ති, ත්වං න ජානාසී’’ති. තෙ කථං නිමන්තෙසුං භන්තෙති? තෙ එවමාහංසු – ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, භික්ඛං ගණ්හථා’’ති. සචෙ සොපි තථෙව වදති, වට්ටති. අථ පුනපි ‘‘භත්තං ගණ්හථා’’ති වදති, ‘‘න දානි ත්වං, ආවුසො, බහූ භික්ඛූ ලච්ඡසි, තයො එව ලච්ඡසී’’ති වත්තබ්බො. ‘‘නනු, භන්තෙ, අසුකස්මිඤ්ච අසුකස්මිඤ්ච ගාමෙ සකලං භික්ඛුසඞ්ඝං භොජෙසුං, අහං කස්මා න ලභාමී’’ති? ‘‘ත්වං නිමන්තෙතුං න ජානාසී’’ති. ‘‘තෙ කථං නිමන්තෙසු’’න්ති? තෙ ‘‘භික්ඛං ගණ්හථා’’ති ආහංසූති. සචෙ සොපි ‘‘භික්ඛං ගණ්හථා’’ති වදති, වට්ටති. අථ පුනපි ‘‘භත්තමෙවා’’ති වදති, තතො වත්තබ්බො – ‘‘ගච්ඡ ත්වං, නත්ථම්හාකං තව භත්තෙනත්ථො, නිබද්ධගොචරො එස අම්හාකං, මයමෙත්ථ පිණ්ඩාය චරිස්සාමා’’ති. තං ‘‘චරථ, භන්තෙ’’ති වත්වා ආගතං පුච්ඡන්ති – ‘‘කිං භො ලද්ධා භික්ඛූ’’ති. ‘‘කිං එතෙන බහු එත්ථ වත්තබ්බං, ‘ථෙරා ස්වෙ පිණ්ඩාය චරිස්සාමා’ති ආහංසු. මා දානි තුම්හෙ පමජ්ජිත්ථා’’ති. දුතියදිවසෙ චෙතියවත්තං කත්වා ඨිතා භික්ඛූ සඞ්ඝත්ථෙරෙන [Pg.83] වත්තබ්බා – ‘‘ආවුසො, ධුරගාමෙ සඞ්ඝභත්තං අපණ්ඩිතමනුස්සො පන අගමාසි, ගච්ඡාම ධුරගාමෙ පිණ්ඩාය චරිස්සාමා’’ති. භික්ඛූහි ථෙරස්ස වචනං කාතබ්බං, න දුබ්බචෙහි භවිතබ්බං, ගාමද්වාරෙ අට්ඨත්වාව පිණ්ඩාය චරිතබ්බං. තෙසු පත්තානි ගහෙත්වා නිසීදාපෙත්වා භොජෙන්තෙසු භුඤ්ජිතබ්බං. සචෙ ආසනසාලාය භත්තං ඨපෙත්වා රථිකාසු ආහිණ්ඩන්තා ආරොචෙන්ති – ‘‘ආසනසාලාය, භන්තෙ, භත්තං ගණ්හථා’’ති න වට්ටති.

因此，若有优婆塞想办僧食而派人来寺院邀请，来者不说：“尊者，明天请到我们家接受供食。”却说：“请用餐”，或“请接受僧食”，或“愿僧团用餐”，那么分食比丘应当有智慧，要让受邀的比丘免于犯团体食罪，也要让持乞食行的比丘免于毁坏头陀行。如何做呢？首先应这样说：“优婆塞，明天不行。”若他说：“尊者，那么后天呢？”应答：“后天也不行。”如此拖延乃至半月后，再问他：“你说了什么？”若他还是说：“请接受僧食”，就应岔开话题说：“优婆塞，你先将这朵花处理如法，将这根草处理如法。”如此打断后，再问：“你刚才说什么？”若他还是那样说，就该告诉他：“贤友，你将无法请到行乞食的或大长老们，只能请到沙弥。”若他说：“尊者，在某某村和某某村，他们不是供养了尊者们吗？为何我不能？”应回答：“他们懂得如何邀请，你却不懂。”若他问：“尊者，他们是如何邀请的？”应答：“他们是这样说的：‘尊者，请接受我们的供食。’”若他也这样说，便可以。然而，若他又说：“请用餐”，就该告诉他：“贤友，现在你无法请到很多比丘，只能请到三位。”若他反驳：“尊者，在某某村和某某村，他们供养了整个比丘僧团，为何我不能？”应答：“你不会邀请。”若他问：“他们是如何邀请的？”应答：“他们说：‘请接受供食。’”若他也说“请接受供食”，便可以。然而，若他又坚持说“就是用餐”，就该告诉他：“你走吧，我们不需要你的饭食。此村是我们的固定乞食处，我们将在这里乞食。”他听后说：“尊者们，请自便。”然后回去。有人问他：“朋友，请到比丘们了吗？”他答：“这事何须多言，长老们说他们明天要自行乞食。现在你们可别懈怠了！”第二天，比丘们做完塔寺的义务后，僧团长老应告诉比丘们：“贤友们，那个村子有僧食，但来邀请的是个不懂事的人。我们去那个村子乞食吧。”比丘们应听从长老的话，不应难以教导。应不驻足于村口，而直接入村乞食。当那些施主接过他们的钵，请他们坐下供养时，便可食用。若有人在饭堂备好饭食，然后在街巷中巡行宣告：“尊者，请到饭堂用餐。”如此则不应食用。

අථ පන භත්තං ආදාය තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වා ‘‘භත්තං ගණ්හථා’’ති වදන්ති, පටිකච්චෙව වා විහාරං අභිහරිත්වා පතිරූපෙ ඨානෙ ඨපෙත්වා ආගතාගතානං දෙන්ති, අයං අභිහටභික්ඛා නාම වට්ටති. සචෙ පන භත්තසාලාය දානං සජ්ජෙත්වා තං තං පරිවෙණං පහිණන්ති ‘‘භත්තසාලාය භත්තං ගණ්හථා’’ති, න වට්ටති. යෙ පන මනුස්සා පිණ්ඩචාරිකෙ භික්ඛූ දිස්වා ආසනසාලං සම්මජ්ජිත්වා තත්ථ නිසීදාපෙත්වා භොජෙන්ති, න තෙ පටික්ඛිපිතබ්බා. යෙ පන ගාමෙ භික්ඛං අලභිත්වා ගාමතො නික්ඛමන්තෙ භික්ඛූ දිස්වා ‘‘භන්තෙ භත්තං ගණ්හථා’’ති වදන්ති, තෙ පටික්ඛිපිතබ්බා, න වා නිවත්තිතබ්බං. සචෙ ‘‘නිවත්තථ, භන්තෙ, භත්තං ගණ්හථා’’ති වදන්ති, ‘‘නිවත්තථා’’ති වුත්තපදෙ නිවත්තිතුං වට්ටති. ‘‘නිවත්තථ භන්තෙ, ඝරෙ භත්තං කතං, ගාමෙ භත්තං කත’’න්ති වදන්ති, ගෙහෙ ච ගාමෙ ච භත්තං නාම යස්ස කස්සචි හොතීති නිවත්තිතුං වට්ටති. ‘‘නිවත්තථ, භත්තං ගණ්හථා’’ති සම්බන්ධං කත්වා වදන්ති, නිවත්තිතුං න වට්ටති. ආසනසාලතො පිණ්ඩාය චරිතුං නික්ඛමන්තෙ දිස්වා ‘‘නිසීදථ භන්තෙ භත්තං ගණ්හථා’’ති වුත්තෙපි එසෙව නයො. නිච්චභත්තන්ති ධුවභත්තං වුච්චති. ‘‘නිච්චභත්තං ගණ්හථා’’ති වදන්ති, බහූනම්පි එකතො ගහෙතුං වට්ටති. සලාකභත්තාදීසුපි එසෙව නයො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

再者，若有人拿着食物到处走动说：“请领受食物”；或者预先将食物带到寺院，安放在合适的地方，布施给陆续前来的比丘，这称为“送来食”(abhihaṭabhikkhā)，是允许的。但若在食堂备好布施，然后派人到各个僧房通知：“请到食堂领受食物”，则不允许。若有人看见正在托钵的比丘，便打扫好休息堂，请他们坐下并供养食物，不应拒绝他们。若有比丘在村中未获得食物而正离开村子时，有人看见他们说：“尊者，请领受食物”，应拒绝他们，或者不应返回。若他们说：“尊者，请返回，请领受食物”，在说到“请返回”一词时，可以返回。若他们说：“尊者，请返回，家里已做好饭，村里已做好饭”，因为在家里或村里，饭食是为任何人准备的，所以可以返回。若他们连着说：“请返回领受食物”，则不应返回。正从休息堂出发去托钵时，若有人看见（比丘们）说：“尊者，请坐下领受食物”，也适用同样的道理。常食(niccabhatta)被称为固定食物(dhuvabhatta)。若他们说：“请领受常食”，即使许多比丘也可以一起领受。筹食(salākabhatta)等情况也适用同样的道理。其余的含义于此是显而易见的。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

与羊毛学处同缘起：是作，无知不免，无心，制戒罪，身业，三心，三受。

ගණභොජනසික්ඛාපදං දුතියං.

团体食学处第二。

3. පරම්පරභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 次第食学处释义

221. තතියසික්ඛාපදෙ – න ඛො ඉදං ඔරකං භවිස්සති, යථයිමෙ මනුස්සා සක්කච්චං භත්තං කරොන්තීති, යෙන නියාමෙන ඉමෙ මනුස්සා සක්කච්චං භත්තං [Pg.84] කරොන්ති, තෙන ඤායති – ‘‘ඉදං සාසනං ඉදං වා බුද්ධප්පමුඛෙ සඞ්ඝෙ දානං න ඛො ඔරකං භවිස්සති, පරිත්තං ලාමකං නෙව භවිස්සතී’’ති. කිරපතිකොති එත්ථ ‘‘කිරො’’ති තස්ස කුලපුත්තස්ස නාමං; අධිපච්චට්ඨෙන පන ‘‘කිරපතිකො’’ති වුච්චති. සො කිර ඉස්සරො අධිපති මාසඋතුසංවච්ඡරනියාමෙන වෙතනං දත්වා කම්මකාරකෙ කම්මං කාරෙති. බදරා පටියත්තාති උපචාරවසෙන වදති. බදරමිස්සෙනාති බදරසාළවෙන.

221. 第三学处中——“这不会是低劣的，就像这些人恭敬地准备食物一样。”由此可知：“此教法，或于以佛陀为首的僧团所作的此布施，确实不会是低劣的，绝不会是少量的、下劣的。”于“基罗家主”（Kirapatiko）一词中，“基罗”（Kiro）是那位良家子的名字；但因其为主人之义，故称“基罗家主”。据说，他作为主人、首领，按月、季、年的规定支付薪资，让工人们工作。“枣子已备好”（Badarā paṭiyattā）是依世俗惯用语而说。“与枣子混合”（Badaramissenā）即是以枣子羹。

222. උස්සූරෙ ආහරියිත්ථාති අතිදිවා ආහරියිත්ථ.

222. “日高时送来”（Ussūre āhariyittha）意为在白天过晚之时送来。

226. මය්හං භත්තපච්චාසං ඉත්ථන්නාමස්ස දම්මීති අයං භත්තවිකප්පනා නාම සම්මුඛාපි පරම්මුඛාපි වට්ටති. සම්මුඛා දිස්වා ‘‘තුය්හං විකප්පෙමී’’ති වත්වා භුඤ්ජිතබ්බං, අදිස්වා පඤ්චසු සහධම්මිකෙසු ‘‘ඉත්ථන්නාමස්ස විකප්පෙමී’’ති වත්වා භුඤ්ජිතබ්බං. මහාපච්චරියාදීසු පන පරම්මුඛාවිකප්පනාව වුත්තා. සා චායං යස්මා විනයකම්මෙන සඞ්ගහිතා, තස්මා භගවතො විකප්පෙතුං න වට්ටති. භගවති හි ගන්ධකුටියං නිසින්නෙපි සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසින්නෙපි සඞ්ඝෙන ගණප්පහොනකෙ භික්ඛූ ගහෙත්වා තං තං කම්මං කතං සුකතමෙව හොති, භගවා නෙව කම්මං කොපෙති; න සම්පාදෙති. න කොපෙති ධම්මිස්සරත්තා, න සම්පාදෙති අගණපූරකත්තා.

226. “我将我份的食物预期给予某某”——这称为食物的维甲遍那（bhattavikappanā），当面或背后作都允许。当面见到时，应说“我向你作维甲遍那”后食用；没有见到时，于五位同梵行者中，应说“我向某某作维甲遍那”后食用。但在《大筏注》（Mahāpaccarī）等义注中，只说了背后的维甲遍那。又，由于此（维甲遍那）为律的羯磨所含摄，因此，对世尊作维甲遍那是不允许的。因为，即使世尊住在香室（gandhakuṭi）里，或坐在僧团中间，由僧团召集了足够数量的比丘所作的彼彼羯磨，也都是善作的。世尊既不破坏羯磨，也不成全羯磨。不破坏，是因其为法主；不成全，是因其不圆满羯磨的定足数。

229. ද්වෙ තයො නිමන්තනෙ එකතො භුඤ්ජතීති ද්වෙ තීණි නිමන්තනානි එකපත්තෙ පක්ඛිපිත්වා මිස්සෙත්වා එකං කත්වා භුඤ්ජතීති අත්ථො. ද්වෙ තීණි කුලානි නිමන්තෙත්වා එකස්මිං ඨානෙ නිසීදාපෙත්වා ඉතො චිතො ච ආහරිත්වා භත්තං ආකිරන්ති, සූපබ්‍යඤ්ජනං ආකිරන්ති, එකමිස්සකං හොති, එත්ථ අනාපත්තීති මහාපච්චරියං වුත්තං. සචෙ පන මූලනිමන්තනං හෙට්ඨා හොති, පච්ඡිමං පච්ඡිමං උපරි, තං උපරිතො පට්ඨාය භුඤ්ජන්තස්ස ආපත්ති. හත්ථං පන අන්තො පවෙසෙත්වා පඨමනිමන්තනතො එකම්පි කබළං උද්ධරිත්වා භුත්තකාලතො පට්ඨාය යථා තථා වා භුඤ්ජන්තස්ස අනාපත්ති. සචෙපි තත්ථ ඛීරං වා රසං වා ආකිරන්ති, යෙන අජ්ඣොත්ථතං භත්තං එකරසං හොති, කොටිතො පට්ඨාය භුඤ්ජන්තස්ස අනාපත්තීති මහාපච්චරියං වුත්තං. මහාඅට්ඨකථායං පන වුත්තං – ‘‘ඛීරභත්තං වා රසභත්තං වා ලභිත්වා නිසින්නස්ස තත්ථෙව අඤ්ඤෙපි ඛීරභත්තං වා රසභත්තං වා ආකිරන්ති, ඛීරං වා රසං වා පිවතො අනාපත්ති. භුඤ්ජන්තෙන පන පඨමං ලද්ධමංසඛණ්ඩං වා භත්තපිණ්ඩං [Pg.85] වා මුඛෙ පක්ඛිපිත්වා කොටිතො පට්ඨාය භුඤ්ජිතුං වට්ටති. සප්පිපායාසෙපි එසෙව නයො’’ති.

229. “食二三家之请”，意即：将二三家所请之食，置于一钵中，混合为一而食。若二三家邀请，令坐于一处，从此处彼处取来饭食倒入，倒入汤与菜，混合为一，于此食时无犯，此为《大筏注》(Mahāpaccarī)所说。然若最初所请之食在下，后所请之食在上，从上方开始食者，则有犯。若将手伸入，从最初所请之食中取出一口食之，自食之时起，则无论如何食，皆无犯。若于其中倒入乳或肉汁，饭食因此浸润而成为同一味道，从边缘开始食者无犯，此为《大筏注》所说。《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中则说：“得乳饭或肉汁饭而坐，于彼处，他人亦倒入乳饭或肉汁饭，此时饮乳或肉汁者无犯。食者则应先将所得之肉块或饭团放入口中，而后从边缘开始食，此为可行。酥油乳饭亦同此理。”

මහාඋපාසකො භික්ඛුං නිමන්තෙති, තස්ස කුලං උපගතස්ස උපාසකොපි තස්ස පුත්තදාරභාතිකභගිනිආදයොපි අත්තනො අත්තනො කොට්ඨාසං ආහරිත්වා පත්තෙ පක්ඛිපන්ති, උපාසකෙන පඨමං දින්නං අභුඤ්ජිත්වා පච්ඡා ලද්ධං භුඤ්ජන්තස්ස ‘‘අනාපත්තී’’ති මහාඅට්ඨකථායං වුත්තං. කුරුන්දට්ඨකථායං පන වට්ටතීති වුත්තං. මහාපච්චරියං ‘‘සචෙ පාටෙක්කං පචන්ති, අත්තනො අත්තනො පක්කභත්තතො ආහරිත්වා දෙන්ති, තත්ථ පච්ඡා ආහටං පඨමං භුඤ්ජන්තස්ස පාචිත්තියං. යදි පන සබ්බෙසං එකොව පාකො හොති, පරම්පරභොජනං න හොතී’’ති වුත්තං. මහාඋපාසකො නිමන්තෙත්වා නිසීදාපෙති, අඤ්ඤො මනුස්සො පත්තං ගණ්හාති, න දාතබ්බං. කිං භන්තෙ න දෙථාති? නනු උපාසක තයා නිමන්තිතම්හාති! හොතු භන්තෙ, ලද්ධං ලද්ධං භුඤ්ජථාති වදති, භුඤ්ජිතුං වට්ටති. අඤ්ඤෙන ආහරිත්වා භත්තෙ දින්නෙ ආපුච්ඡිත්වාපි භුඤ්ජිතුං වට්ටතීති කුරුන්දියං වුත්තං.

一位大优婆塞(mahāupāsaka)邀请比丘，当比丘到他家时，该优婆塞及其妻、子、兄弟、姐妹等，各将自己那一份食物放入钵中。关于不食用优婆塞先给的食物，而食用后来得到的食物，《大义注》(mahāaṭṭhakathā)中说“无犯”。然而《古仑谛》(kurundī)中说“允许”。《大筏注》(mahāpaccarī)中说：“若他们各自煮食，各自从自己煮好的饭食中拿来供养，此时先食用后来拿来的食物，则犯波逸提(pācittiya)。但若大家一起煮，就不构成次第食(paramparabhojana)。”一位大优婆塞邀请比丘并请他坐下后，若另一个人来拿钵，不应给他。若被问：“尊者，为何不给？”应答：“优婆塞，我们不是你邀请的吗！”若他说：“没关系，尊者，请食用得到的食物吧”，则可以食用。食物由他人拿来供养时，禀告原邀请人后食用也是允许的，此说见于《古仑谛》。

අනුමොදනං කත්වා ගච්ඡන්තං ධම්මං සොතුකාමා ‘‘ස්වෙපි භන්තෙ ආගච්ඡෙය්‍යාථා’’ති සබ්බෙ නිමන්තෙන්ති, පුනදිවසෙ ආගන්ත්වා ලද්ධං ලද්ධං භුඤ්ජිතුං වට්ටති. කස්මා? සබ්බෙහි නිමන්තිතත්තා. එකො භික්ඛු පිණ්ඩාය චරන්තො භත්තං ලභති, තමඤ්ඤො උපාසකො නිමන්තෙත්වා ඝරෙ නිසීදාපෙති, න ච තාව භත්තං සම්පජ්ජති. සචෙ සො භික්ඛු පිණ්ඩාය චරිත්වා ලද්ධභත්තං භුඤ්ජති, ආපත්ති. අභුත්වා නිසින්නෙ ‘‘කිං භන්තෙ න භුඤ්ජසී’’ති වුත්තෙ ‘‘තයා නිමන්තිතත්තා’’ති වත්වා ලද්ධං ලද්ධං භුඤ්ජථ භන්තෙ’’ති වුත්තො භුඤ්ජති, වට්ටති.

比丘作随喜(anumodana)后离去时，欲听法的人们都邀请说：“尊者，明日亦请来！”次日来时，食用所得到的食物是允许的。为何？因为受到了所有人的邀请。有一位比丘托钵时得到食物，另一位优婆塞邀请他到家中坐下，但饭食尚未备好。若该比丘食用了托钵所得的食物，则有犯。若他未食而坐，被问：“尊者为何不食？”他回答说：“因受你邀请。”若被告知：“尊者，请食用得到的食物吧”，他便可以食用，这是允许的。

සකලෙන ගාමෙනාති සකලෙන ගාමෙන එකතො හුත්වා නිමන්තිතස්සෙව යත්ථ කත්ථචි භුඤ්ජතො අනාපත්ති. පූගෙපි එසෙව නයො. නිමන්තියමානො භික්ඛං ගහෙස්සාමීති භණතීති ‘‘භත්තං ගණ්හා’’ති නිමන්තියමානො ‘‘න මය්හං තව භත්තෙනත්ථො, භික්ඛං ගණ්හිස්සාමී’’ති වදති. එත්ථ පන මහාපදුමත්ථෙරො ආහ – ‘‘එවං වදන්තො ඉමස්මිං සික්ඛාපදෙ අනිමන්තනං කාතුං සක්කොති, භුඤ්ජනත්ථාය පන ඔකාසො කතො හොතීති නෙව ගණභොජනතො න චාරිත්තතො මුච්චතී’’ති. මහාසුමත්ථෙරො ආහ – ‘‘යදග්ගෙන අනිමන්තනං කාතුං සක්කොති, තදග්ගෙන නෙව ගණභොජනං න චාරිත්තං හොතී’’ති. සෙසං උත්තානමෙව.

所谓“以全村”，是指由全村一起邀请后，（受邀的比丘）在任何一处食用，皆无犯。对于团体（pūga）也是如此。所谓“被邀请时说‘我将领受乞食’”，是指当被邀请说“请受食”时，他却说：“我不需要你的食物，我将领受乞食。”关于此点，大红莲(Mahāpaduma)长老说：“如此说者，于此学处中虽能作非邀请，但为了食用，已创造了机会，因此既不能从众食中解脱，也不能从行仪中解脱。”大须摩(Mahāsuma)长老说：“以其能够作非邀请的程度，以此程度，既不成众食，也不成行仪。”其余文句，含义显而易见。

කථිනසමුට්ඨානං [Pg.86] – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං එත්ථ හි භොජනං කිරියා, අවිකප්පනං අකිරියා, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

是迦絺那(kathina)生起；由身语、及身语心而生起；是作业与非作业——于此，食是作业，不作净是非作业；是无（犯）想不解脱；是无心（亦得犯）；是制罪；是身业、语业；是三心；是三受。

පරම්පරභොජනසික්ඛාපදං තතියං.

第三次第食学处。

4. කාණමාතාසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 迦ṇā母学处释义

230. චතුත්ථසික්ඛාපදෙ – කාණමාතාති කාණාය මාතා. සා කිරස්සා ධීතා අභිරූපා අහොසි, යෙ යෙ තං පස්සන්ති, තෙ තෙ රාගෙන කාණා හොන්ති, රාගන්ධා හොන්තීති අත්ථො. තස්මා පරෙසං කාණභාවකරණතො ‘‘කාණා’’ති විස්සුතා අහොසි. තස්සා වසෙන මාතාපිස්සා ‘‘කාණමාතා’’ති පාකටා ජාතා. ආගතන්ති ආගමනං. කිස්මිං වියාති කීදිසං විය; ලජ්ජනකං විය හොතීති අධිප්පායො. රිත්තහත්ථං ගන්තුන්ති රිත්තා හත්ථා අස්මිං ගමනෙ තදිදං රිත්තහත්ථං, තං රිත්තහත්ථං ගමනං ගන්තුං ලජ්ජනකං විය හොතීති වුත්තං හොති. පරික්ඛයං අගමාසීති උපාසිකා අරියසාවිකා භික්ඛූ දිස්වා සන්තං අදාතුං න සක්කොති, තස්මා තාව දාපෙසි, යාව සබ්බං පරික්ඛයං අගමාසි. ධම්මියා කථායාති එත්ථ කාණාපි මාතු අත්ථාය දෙසියමානං ධම්මං සුණන්තී දෙසනාපරියොසානෙ සොතාපන්නා අහොසි. උට්ඨායාසනා පක්කාමීති ආසනතො උට්ඨහිත්වා ගතො. සොපි පුරිසො ‘‘සත්ථා කිර කාණමාතාය නිවෙසනං අගමාසී’’ති සුත්වා කාණං ආනෙත්වා පකතිට්ඨානෙයෙව ඨපෙසි.

230. 第四学处中——“迦娜母”（Kāṇamātā）即是迦娜（Kāṇā）的母亲。据说她的女儿容貌绝伦，任何见到她的男人，都会因贪欲而盲目，意思是因贪欲而变得盲目。因此，她因能使他人盲目，而以“迦娜”之名闻名。由于她的缘故，她的母亲也以“迦娜母”之名为人所知。“来”（āgataṃ）即来的行为。“像什么一样”（kismiṃ viya）即像什么样子；其意为好像是件令人羞愧的事。“空手而去”（rittahatthaṃ gantuṃ）：在此行中，双手空空，故称“空手”（rittahatthaṃ）；空手而去，好像是件令人羞愧的事，此为所述之义。“耗尽”（parikkhayaṃ agamāsi）：这位优婆夷是圣女弟子，见到比丘们，就无法不布施现有的东西，因此她一直让人布施，直到所有糕饼都耗尽为止。关于“如法之说”（dhammiyā kathāya）：在此，迦娜也听闻了为她母亲所说的法，在说法结束时，证得了入流果。“从座而起离去”（uṭṭhāyāsanā pakkāmi）即从座位上起身离去。那个男人听闻“据说导师去了迦娜母的住所”，便把迦娜带回，安置在原来的正妻之位。

231. ඉමස්මිං පන වත්ථුස්මිං උප්පන්නමත්තෙ අප්පඤ්ඤත්තෙයෙව සික්ඛාපදෙ පාථෙය්‍යවත්ථු උදපාදි, තස්මා අනන්තරමෙව චෙතං දස්සෙතුං ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙනා’’තිආදි වුත්තං. සොපි ච උපාසකො අරියසාවකත්තා සබ්බමෙව දාපෙසි. තෙන වුත්තං – ‘‘පරික්ඛයං අගමාසී’’ති.

231. 再者，在此糕饼事（pūvavatthu）刚发生，学处尚未制定时，行粮事（pātheyyavatthu）就发生了。因此，为了紧接着说明此事，（结集者）便说了“尔时……”等语。那位优婆塞也因为是圣弟子，而让人布施了全部的炒米粉。因此说：“已耗尽”。

233. යංකිඤ්චි පහෙණකත්ථායාති පණ්ණාකාරත්ථාය පටියත්තං යංකිඤ්චි අතිරසකමොදකසක්ඛලිකාදි සබ්බං ඉධ පූවොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. යංකිඤ්චි [Pg.87] පාථෙය්‍යත්ථායාති මග්ගං ගච්ඡන්තානං අන්තරාමග්ගත්ථාය පටියත්තං යංකිඤ්චි බද්ධසත්තුඅබද්ධසත්තුතිලතණ්ඩුලාදි සබ්බං ඉධ මන්ථොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. තතො චෙ උත්තරින්ති සචෙපි තතියං පත්තං ථූපීකතං ගණ්හාති, පූවගණනාය පාචිත්තියං.

233. “任何为赠礼之物”（yaṃkiñci paheṇakatthāya）：为作赠礼而准备的任何蜜糕（atirasa）、甜丸（modaka）、酥糖（sakkhalikā）等，在此学处中都算作“糕饼”（pūva）。“任何为行粮之物”（yaṃkiñci pātheyyatthāya）：为行路者在途中所需而准备的任何绑好的炒米粉团（baddhasattu）、未绑好的炒米粉（abaddhasattu）、芝麻、米等，在此学处中都算作“糗”（mantha）。“如果再多拿”（tato ce uttariṃ）：即使是接受堆成塔状的第三钵，也依糕饼数量犯波逸提。

ද්වත්තිපත්තපූරෙ පටිග්ගහෙත්වාති මුඛවට්ටියා හෙට්ඨිමලෙඛාය සමපූරෙ පත්තෙ ගහෙත්වා. අමුත්‍ර මයා ද්වත්තිපත්තපූරාති එත්ථ සචෙ ද්වෙ ගහිතා, ‘‘අත්‍ර මයා ද්වෙ පත්තපූරා පටිග්ගහිතා, ත්වං එකං ගණ්හෙය්‍යාසී’’ති වත්තබ්බං. තෙනාපි අඤ්ඤං පස්සිත්වා ‘‘පඨමං ආගතෙන ද්වෙ පත්තපූරා ගහිතා, මයා එකො, මා ත්වං ගණ්හී’’ති වත්තබ්බං. යෙන පඨමං එකො ගහිතො, තස්සාපි පරම්පරාරොචනෙ එසෙව නයො. යෙන පන සයමෙව තයො ගහිතා, තෙන අඤ්ඤං දිස්වා ‘‘මා ඛො එත්ථ පටිග්ගණ්හි’’ ච්චෙව වත්තබ්බං. පටික්කමනං නීහරිත්වාති ආසනසාලං හරිත්වා, ආසනසාලං ගච්ඡන්තෙන ච ඡඩ්ඩිතසාලා න ගන්තබ්බා. යත්ථ මහා භික්ඛුසඞ්ඝො නිසීදති, තත්ථ ගන්තබ්බං. මහාපච්චරියං පන වුත්තං ‘‘යා ලද්ධට්ඨානතො ආසන්නා ආසනසාලා, තත්ථ ගන්තබ්බං. අත්තනො ‘සන්දිට්ඨානං වා සම්භත්තානං වා එකනිකායිකානං වා දස්සාමී’ති අඤ්ඤත්ථ ගන්තුං න ලබ්භති. සචෙ පනස්ස නිබද්ධනිසීදනට්ඨානං හොති, දූරම්පි ගන්තුං වට්ටතී’’ති.

“接受二或三满钵”是指拿了装满至钵口边缘下方齐平线的钵。“我在别处已接受二或三满钵”此处，若是已拿了二钵，则应说：“我已在此接受了二满钵，你应拿一钵。”他也应在见到另一人时说：“先来者已拿了二满钵，我拿了一钵，你不要拿了。”对于先拿了一钵的人，在辗转相告时也是同样的方法。而对于自己一人就拿了三钵的人，他在见到另一人时，就只应说：“不要在此接受了。”“带回去”是指带到食堂去。去食堂时，不应去废弃的食堂，应去大比丘僧团坐的地方。但在《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“应去离得食处最近的食堂。不得心想‘我要给我的熟人、同伴或同派的人’而到别处去。但如果他有固定的坐处，即使远些也允许去。”

සංවිභජිතබ්බන්ති සචෙ තයො පත්තපූරා ගහිතා, එකං අත්තනො ඨපෙත්වා ද්වෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දාතබ්බා. සච්චෙ ද්වෙ ගහිතා, එකං අත්තනො ඨපෙත්වා එකො සඞ්ඝස්ස දාතබ්බො, යථාමිත්තං පන දාතුං න ලබ්භති. යෙන එකො ගහිතො, න තෙන කිඤ්චි අකාමා දාතබ්බං, යථාරුචි කාතබ්බං.

“应分施”是指：若是得到三满钵，应为自己留下一钵，其余两钵施予比丘僧团。若是得到两钵，应为自己留下一钵，另一钵施予僧团，但不允许分给朋友。若是只得到一钵，则不应不情愿地施予任何东西，可以随自己的意愿处理。

235. ගමනෙ පටිප්පස්සද්ධෙති අන්තරාමග්ගෙ උපද්දවං වා දිස්වා අනත්ථිකතාය වා ‘‘මයං ඉදානි න පෙසිස්සාම, න ගමිස්සාමා’’ති එවං ගමනෙ පටිප්පස්සද්ධෙ උපච්ඡින්නෙ. ඤාතකානං පවාරිතානන්ති එතෙසං බහුම්පි දෙන්තානං පටිග්ගණ්හන්තස්ස අනාපත්ති. අට්ඨකථාසු පන ‘‘තෙසම්පි පාථෙය්‍යපහෙණකත්ථාය පටියත්තතො පමාණමෙව වට්ටතී’’ති වුත්තං. සෙසං උත්තානමෙව.

235. “旅程已中止”是指在途中见到危险，或因无意前往而想：“我们现在不派遣，也不去了”，如此旅程被中止、中断。“已邀请的亲戚”是指：即使他们给很多，接受者也无罪。但在诸义注(aṭṭhakathāsu)中说：“即使是他们为旅途资粮或赠品所准备之物，也只允许接受限定的份量。”其余的文句意义明显。

ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

六种生起：是造作、非想解脱、无心、制罪、身业、语业、三心、三受。

කාණමාතාසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

迦ṇamātā学处第四。

5. පඨමපවාරණසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 初自恣学处释义

236. පඤ්චමසික්ඛාපදෙ [Pg.88] – භික්ඛූ භුත්තාවී පවාරිතාති බ්‍රාහ්මණෙන ‘‘ගණ්හථ, භන්තෙ, යාව ඉච්ඡථා’’ති එවං යාවදත්ථපවාරණාය, සයඤ්ච ‘‘අලං, ආවුසො, ථොකං ථොකං දෙහී’’ති එවං පටික්ඛෙපපවාරණාය පවාරිතා. පටිවිස්සකෙති සාමන්තඝරවාසිකෙ.

236. 第五学处：所谓“比丘食已，已表示满足”(bhikkhū bhuttāvī pavāritā)，是指由婆罗门说：“尊者，请随意拿取。”这样以“随意所欲的自恣”(yāvadatthapavāraṇā)，以及由自己说：“贤友，够了，请少给一点。”这样以“拒绝的自恣”(paṭikkhepapavāraṇā)而表示满足。所谓“邻人”(Paṭivissake)，是指邻近的住户。

237. කාකොරවසද්දන්ති කාකානං ඔරවසද්දං; සන්නිපතිත්වා විරවන්තානං සද්දං. අලමෙතං සබ්බන්ති එත්ථ තිකාරං අවත්වාව ‘‘අලමෙතං සබ්බං’’ එත්තකං වත්තුං වට්ටති.

237. 所谓“乌鸦群噪”(Kākoravasadda)，是指乌鸦聚集起来鸣叫的声音。对于“这一切都够了”(Alametaṃ sabbaṃ)这句话，在引用时不说“ti”字，只说“alametaṃ sabbaṃ”这么多是合适的。

238-9. භුත්තාවීති භුත්තවා. තත්ථ ච යස්මා යෙන එකම්පි සිත්ථං සඞ්ඛාදිත්වා වා අසඞ්ඛාදිත්වා වා අජ්ඣොහරිතං හොති, සො ‘‘භුත්තාවී’’ති සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තෙනස්ස පදභාජනෙ ‘‘භුත්තාවී නාම පඤ්චන්නං භොජනාන’’න්තිආදි වුත්තං. පවාරිතොති කතපවාරණො, කතපටික්ඛෙපො. සොපි ච යස්මා න පටික්ඛෙපමත්තෙන, අථ ඛො පඤ්චඞ්ගවසෙන, තෙනස්ස පදභාජනෙ ‘‘පවාරිතො නාම අසනං පඤ්ඤායතී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ යස්මා ‘‘අසනං පඤ්ඤායතී’’ති ඉමිනා විප්පකතභොජනො, ‘‘පවාරිතො’’ති වුත්තො. යො ච විප්පකතභොජනො, තෙන කිඤ්චි භුත්තං, කිඤ්චි අභුත්තං, යඤ්ච භුත්තං; තං සන්ධාය ‘‘භුත්තාවී’’තිපි සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තස්මා භුත්තාවීවචනෙන විසුං කඤ්චි අත්ථසිද්ධිං න පස්සාම. ‘‘දිරත්තතිරත්තං, ඡප්පඤ්චවාචාහී’’තිආදීසු (පාචි. 61-62) පන දිරත්තාදිවචනං විය පවාරිතපදස්ස පරිවාරකභාවෙන බ්‍යඤ්ජනසිලිට්ඨතාය චෙතං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

238-9. “食已”(Bhuttāvī)就是已食。在此，由于任何人只要咀嚼或不咀嚼地吞下哪怕一口饭，他就算为“食已”，因此，在其词语分析中，世尊说：“所谓食已，是指五种食物……”等。“已表示满足”(Pavārito)就是已作拒绝。又由于他并非仅凭拒绝，而是通过五种方式（才算已表示满足），因此，在其词语分析中说：“所谓已表示满足，是指食物被知晓……”等。在此，由于以“食物被知晓”此句所说的是中断进食者，故称其为“已表示满足”。而中断进食者，他已食一部分，未食一部分；就其已食的部分而言，他也算为“食已”。因此，我们认为“食已”一词并未另外达成任何义理。然而，当知此词是作为“已表示满足”一词的随属，并为了文句的流畅优美而说，如同在“二夜三夜”(dirattatirattaṃ)、“五六言”(chappañcavācāhi)等句中的“二夜”等词一样。

අසනං පඤ්ඤායතීතිආදීසු විප්පකතභොජනං දිස්සති, භුඤ්ජමානො චෙසො පුග්ගලො හොතීති අත්ථො. භොජනං පඤ්ඤායතීති පවාරණප්පහොනකභොජනං දිස්සති. ඔදනාදීනං චෙ අඤ්ඤතරං පටික්ඛිපිතබ්බං භොජනං හොතීති අත්ථො. හත්ථපාසෙ ඨිතොති පවාරණප්පහොනකං භොජනං ගණ්හිත්වා දායකො අඩ්ඪතෙය්‍යහත්ථප්පමාණෙ ඔකාසෙ හොතීති අත්ථො. අභිහරතීති සො චෙ දායකො තස්ස තං භත්තං කායෙන අභිහරතීති අත්ථො. පටික්ඛෙපො පඤ්ඤායතීති පටික්ඛෙපො දිස්සති; තඤ්චෙ අභිහටං සො භික්ඛු කායෙන වා වාචාය වා පටික්ඛිපතීති අත්ථො. එවං පඤ්චන්නං අඞ්ගානං වසෙන පවාරිතො නාම හොතීති. වුත්තම්පි චෙතං –

于“进食可见”等句中，其义为：能见到尚未用完的食物，且此人正在进食。“食物可见”，其义为：能见到足以令人满足的食物，即有饭等应予拒绝的食物。“于伸手所及处而住”，其义为：施主拿着足以令人满足的食物，住于大约二肘半的范围内。“送上”，其义为：那位施主以身体为他送上那份食物。“拒绝可见”，其义为：能见到拒绝；即那位比丘以身或语拒绝那份送上的食物。如是，以这五支，即名为“已满足者”。对此亦曾说：

‘‘පඤ්චහි [Pg.89] උපාලි ආකාරෙහි පවාරණා පඤ්ඤායති – අසනං පඤ්ඤායති, භොජනං පඤ්ඤායති, හත්ථපාසෙ ඨිතො, අභිහරති, පටික්ඛෙපො පඤ්ඤායතී’’ති (පරි. 428).

“优波离，以五种情况可知满足(pavāraṇā)：进食可见，食物可见，于伸手所及处而住，送上，以及拒绝可见。”

තත්‍රායං විනිච්ඡයො – ‘‘අසන’’න්තිආදීසු තාව යඤ්ච අස්නාති යඤ්ච භොජනං හත්ථපාසෙ ඨිතෙන අභිහටං පටික්ඛිපති, තං ‘‘ඔදනො, කුම්මාසො, සත්තු, මච්ඡො, මංස’’න්ති ඉමෙසං අඤ්ඤතරමෙව වෙදිතබ්බං. තත්ථ ඔදනො නාම – සාලි, වීහි, යවො, ගොධුමො, කඞ්ගු, වරකො, කුද්‍රූසකොති සත්තන්නං ධඤ්ඤානං තණ්ඩුලෙහි නිබ්බත්තො. තත්ථ ‘‘සාලී’’ති අන්තමසො නීවාරං උපාදාය සබ්බාපි සාලිජාති. ‘‘වීහී’’ති සබ්බාපි වීහිජාති. ‘‘යවගොධුමෙසු’’ භෙදො නත්ථි. ‘‘කඞ්ගූ’’ති සෙතරත්තකාළභෙදා සබ්බාපි කඞ්ගුජාති. ‘‘වරකො’’ති අන්තමසො වරකචොරකං උපාදාය සබ්බා සෙතවණ්ණා වරකජාති. ‘‘කුද්‍රූසකො’’ති කාළකො ද්‍රවො චෙව සාමාකාදිභෙදා ච සබ්බාපි තිණධඤ්ඤජාති.

于此，决择如下：首先，于“进食”等句中，所食之物，以及拒绝由住于伸手所及处者送上的食物，当知其仅是“饭、麦食、炒粮、鱼、肉”此五者之一。其中，所谓“饭”(odano)，是由七种谷物——稻(sāli)、谷(vīhi)、大麦(yavo)、小麦(godhumo)、黍(kaṅgu)、稗(varako)、穇子(kudrūsako)——的米粒所制成。此处，“稻”(sāli)指包括野生稻(nīvāra)在内的所有稻之种类。“谷”(vīhi)指所有谷之种类。“大麦”(yavo)与“小麦”(godhumo)没有区别。“黍”(kaṅgu)指白、红、黑等所有黍之种类。“稗”(varako)指包括贼稗(varakacoraka)在内的所有白色稗之种类。“穇子”(kudrūsako)指黑穇子以及稷(sāmāka)等所有种类的草谷。

නීවාරවරකචොරකා චෙත්ථ ‘‘ධඤ්ඤානුලොමා’’ති වදන්ති. ධඤ්ඤානි වා හොන්තු ධඤ්ඤානුලොමානි වා, එතෙසං වුත්තප්පභෙදානං සත්තන්නං ධඤ්ඤානං තණ්ඩුලෙ ගහෙත්වා ‘‘භත්තං පචිස්සාමා’’ති වා ‘‘යාගුං පචිස්සාමා’’ති වා ‘‘අම්බිලපායාසාදීසු අඤ්ඤතරං පචිස්සාමා’’ති වා යංකිඤ්චි සන්ධාය පචන්තු, සචෙ උණ්හං සීතලං වා භුඤ්ජන්තානං භොජනකාලෙ ගහිතගහිතට්ඨානෙ ඔධි පඤ්ඤායති, ඔදනසඞ්ගහමෙව ගච්ඡති, පවාරණං ජනෙති. සචෙ ඔධි න පඤ්ඤායති, යාගුසඞ්ගහං ගච්ඡති, පවාරණං න ජනෙති.

此处，野稻、莠子和贼稗被称为“随顺谷物”。无论是谷物还是随顺谷物，取上述七种谷物中的米粒，不论意图是“我们要煮饭”、“我们要煮粥”，还是“我们要煮酸粥、乳粥等其中一种”，以任何目的烹煮，如果在食用时，无论是热是冷，在每一口取食处都能看清米粒的轮廓，那么它就归为饭食类，会引起足食。如果看不清米粒的轮廓，则归为粥食类，不会引起足食。

යොපි පායාසො වා පණ්ණඵලකළීරමිස්සකා අම්බිලයාගු වා උද්ධනතො ඔතාරිතමත්තා අබ්භුණ්හා හොති, ආවජ්ජිත්වා පිවිතුං සක්කා, හත්ථෙන ගහිතොකාසෙපි ඔධිං න දස්සෙති, පවාරණං න ජනෙති. සචෙ පන උසුමාය විගතාය සීතලීභූතා ඝනභාවං ගච්ඡති, ඔධිං දස්සෙති, පුන පවාරණං ජනෙති. පුබ්බෙ තනුභාවො න රක්ඛති. සචෙපි දධිතක්කාදීනි ආරොපෙත්වා බහුපණ්ණඵලකළීරෙ පක්ඛිපිත්වා මුට්ඨිමත්තාපි තණ්ඩුලා පක්ඛිත්තා හොන්ති, භොජනකාලෙ චෙ ඔධි පඤ්ඤායති, පවාරණං ජනෙති. අයාගුකෙ නිමන්තනෙ ‘‘යාගුං දස්සාමා’’ති භත්තෙ උදකකඤ්ජිකඛීරාදීනි ආකිරිත්වා ‘‘යාගුං ගණ්හථා’’ති දෙන්ති. කිඤ්චාපි තනුකා හොන්ති, පවාරණං ජනෙතියෙව[Pg.90]. සචෙ පන පක්කුථිතෙසු උදකාදීසු පක්ඛිපිත්වා පචිත්වා දෙන්ති, යාගුසඞ්ගහමෙව ගච්ඡති. යාගුසඞ්ගහං ගතෙපි තස්මිං වා අඤ්ඤස්මිං වා යත්ථ මච්ඡමංසං පක්ඛිපන්ති, සචෙ සාසපමත්තම්පි මච්ඡමංසඛණ්ඩං වා න්හාරු වා පඤ්ඤායති, පවාරණං ජනෙති.

又如乳粥，或掺有叶、果、笋的酸粥，刚从灶上取下尚热时，可以倾斜而饮，用手取食之处也看不见米粒的轮廓，这不产生已足。但若热气散去，冷却变稠，显现出米粒的轮廓，则又会产生已足，先前稀薄的状态则不成立。即使加入了凝乳、酪浆等，或放入大量叶、果、笋，哪怕只加入一把米，若在食用时能看见米粒的轮廓，也会产生已足。在没有粥的邀请中，若说“我们供养粥”，而在饭中浇上水、米汤、牛奶等，说“请用粥”而给予，即使很稀，也同样产生已足。但若是在沸水中加入饭煮熟后给予，则归入粥类。即使归入粥类，若在其中或其它食物中加入了鱼肉，只要能看见芥子大小的鱼肉块或筋，就会产生已足。

සුද්ධරසකො පන රසකයාගු වා න ජනෙති. ඨපෙත්වා වුත්තධඤ්ඤානං තණ්ඩුලෙ අඤ්ඤෙහි වෙණුතණ්ඩුලාදීහි වා කන්දමූලඵලෙහි වා යෙහි කෙහිචි කතං භත්තම්පි පවාරණං න ජනෙති, පගෙව ඝනයාගු. සචෙ පනෙත්ථ මච්ඡමංසං පක්ඛිපන්ති, ජනෙති. මහාපච්චරියං ‘‘පුප්ඵඅත්ථාය භත්තම්පි පවාරණං ජනෙතී’’ති වුත්තං. පුප්ඵිඅත්ථාය භත්තං නාම පුප්ඵිඛජ්ජකත්ථාය කුථිතතූදකෙ පක්ඛිපිත්වා සෙදිතතණ්ඩුලා වුච්චන්ති. සචෙ පන තෙ තණ්ඩුලෙ සුක්ඛාපෙත්වා ඛාදන්ති, වට්ටති; නෙව සත්තුසඞ්ඛ්‍යං න භත්තසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡන්ති. පුන තෙහි කතභත්තං පවාරෙතියෙව. තෙ තණ්ඩුලෙ සප්පිතෙලාදීසු වා පචන්ති, පූවං වා කරොන්ති, න පවාරෙන්ති. පුථුකා වා තාහි කතසත්තුභත්තාදීනි වා න පවාරෙන්ති.

然而，纯肉汁或肉汁粥不引起足食。除了上述谷物的米粒，用其他如竹米等，或用块根、根、果实等任何东西做成的饭，也不引起足食，更何况是浓粥。如果其中加入了鱼肉，则会引起。《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“为爆花粮而做的饭也引起足食。”所谓为爆花粮而做的饭，是指为了制作爆花硬食而将米粒放入沸水中煮熟，此即所谓的熟米。如果将这些熟米晒干后食用，是允许的；它们既不归入炒粉类，也不归入饭食类。但用这些米做成的饭，则同样会引起足食。如果将这些米用酥油、油等烹煮，或做成糕点，则不引起足食。扁米，或用那些扁米做的炒粉、饭等，也不引起足食。

කුම්මාසො නාම යවෙහි කතකුම්මාසො. අඤ්ඤෙහි පන මුග්ගාදීහි කතකුම්මාසො පවාරණං න ජනෙති. සත්තු නාම සාලිවීහියවෙහි කතසත්තු. කඞ්ගුවරකකුද්‍රූසකසීසානිපි භජ්ජිත්වා ඊසකං කොට්ටෙත්වා ථුසෙ පලාපෙත්වා පුන දළ්හං කොට්ටෙත්වා චුණ්ණං කරොන්ති. සචෙපි තං අල්ලත්තා එකාබද්ධං හොති, සත්තුසඞ්ගහමෙව ගච්ඡති. ඛරපාකභජ්ජිතානං වීහීනං තණ්ඩුලෙ කොට්ටෙත්වා දෙන්ති, තම්පි චුණ්ණං සත්තුසඞ්ගහමෙව ගච්ඡති. සමපාකභජ්ජිතානං පන වීහීනං වා වීහිපලාපානං වා තණ්ඩුලා භජ්ජිතතණ්ඩුලා එව වා න පවාරෙන්ති. තෙසං පන තණ්ඩුලාදීනං චුණ්ණං පවාරෙති. ඛරපාකභජ්ජිතානං වීහීනං කුණ්ඩකම්පි පවාරෙති. සමපාකභජ්ජිතානං පන ආතපසුක්ඛානං වා කුණ්ඩකං න පවාරෙති. ලාජා වා තෙහි කතභත්තසත්තුආදීනි වා න පවාරෙන්ති. භජ්ජිතපිට්ඨං වා යංකිඤ්චි සුද්ධඛජ්ජකං වා න පවාරෙති. මච්ඡමංසපූරිතඛජ්ජකං පන සත්තුමොදකො වා පවාරෙති. මච්ඡො මංසඤ්ච පාකටමෙව. අයං පන විසෙසො – සචෙපි යාගුං පිවන්තස්ස යාගුසිත්ථමත්තානෙව ද්වෙ මච්ඡඛණ්ඩානි වා මංසඛණ්ඩානි වා එකභාජනෙ වා නානාභාජනෙ වා දෙන්ති, තානි චෙ අඛාදන්තො අඤ්ඤං යංකිඤ්චි පවාරණප්පහොනකං පටික්ඛිපති[Pg.91], න පවාරෙති. තතො එකං ඛාදිතං, එකං හත්ථෙ වා පත්තෙ වා හොති, සො චෙ අඤ්ඤං පටික්ඛිපති, පවාරෙති. ද්වෙපි ඛාදිතානි හොන්ති, මුඛෙ සාසපමත්තම්පි අවසිට්ඨං නත්ථි, සචෙපි අඤ්ඤං පටික්ඛිපති, න පවාරෙති.

名为麦食者，是以大麦所制成。若以其他如绿豆等所制成之麦食，则不引起足食。名为炒粉者，是以稻米、旱稻或大麦所制成。将小米、稗子、穇子之穗炒熟，略捣，去糠，再用力捣而成粉。此粉即便因潮湿而结团，亦归入炒粉类。将硬炒的稻谷之米捣成粉末而施予，此粉亦归入炒粉类。但适度翻炒的稻谷、或稻谷的谷壳、或米粒、或炒米本身，则不引起足食。然而，此等米粒等的粉末则引起足食。硬炒稻谷的碎米亦引起足食。但适度翻炒或日晒稻谷的碎米则不引起足食。炒米花，或用其制成的饭、炒粉等，不引起足食。任何烤过的面粉，或任何纯粹的嚼食，不引起足食。但是，填有鱼肉的嚼食，或炒粉团，则会引起足食。鱼和肉是显而易见的。此处有一差别：若于饮粥时，给予两片仅粥团大小的鱼或肉，无论置于一器或多器，彼若未食此鱼肉而拒绝任何其他足以引起足食的食物，则不构成足食。若吃了一片，另一片在手中或钵中，此时若他拒绝其他食物，则构成足食。若两片都已吃下，口中没有剩下芥子大小的残余，此时即使他拒绝其他食物，也不构成足食。

කප්පියමංසං ඛාදන්තො කප්පියමංසං පටික්ඛිපති, පවාරෙති. කප්පියමංසං ඛාදන්තො අකප්පියමංසං පටික්ඛිපති, න පවාරෙති. කස්මා? අවත්ථුතාය. යඤ්හි භික්ඛුනො ඛාදිතුං වට්ටති, තංයෙව පටික්ඛිපතො පවාරණා හොති. ඉදං පන ජානන්තො අකප්පියත්තා පටික්ඛිපති, අජානන්තොපි පටික්ඛිපිතබ්බට්ඨානෙ ඨිතමෙව පටික්ඛිපති නාම, තස්මා න පවාරෙති. සචෙ පන අකප්පියමංසං ඛාදන්තො කප්පියමංසං පටික්ඛිපති, පවාරෙති. කස්මා? වත්ථුතාය. යඤ්හි තෙන පටික්ඛිත්තං, තං පවාරණාය වත්ථු. යං පන ඛාදති, තං කිඤ්චාපි පටික්ඛිපිතබ්බට්ඨානෙ ඨිතං, ඛාදියමානං පන මංසභාවං න ජහති, තස්මා පවාරෙති. අකප්පියමංසං ඛාදන්තො අකප්පියමංසං පටික්ඛිපති, පුරිමනයෙනෙව න පවාරෙති. කප්පියමංසං වා අකප්පියමංසං වා ඛාදන්තො පඤ්චන්නං භොජනානං යංකිඤ්චි කප්පියභොජනං පටික්ඛිපති, පවාරෙති. කුලදූසකවෙජ්ජකම්මඋත්තරිමනුස්සධම්මාරොචනසාදිතරූපියාදීහි නිබ්බත්තං බුද්ධපටිකුට්ඨං අනෙසනාය උප්පන්නං අකප්පියභොජනං පටික්ඛිපති, න පවාරෙති. කප්පියභොජනං වා අකප්පියභොජනං වා භුඤ්ජන්තොපි කප්පියභොජනං පටික්ඛිපති, පවාරෙති. අකප්පියභොජනං පටික්ඛිපති, න පවාරෙතීති සබ්බත්ථ වුත්තනයෙනෙව කාරණං වෙදිතබ්බං.

食用如法肉时，拒绝如法肉，则构成足食。食用如法肉时，拒绝不如法肉，则不构成足食。为何？因为不是事。因为拒绝比丘所允许食用的东西，才构成足食。而此不如法肉，是知其不如法而拒绝；即便不知，也只是拒绝了本应拒绝之物，因此不构成足食。但若食用不如法肉时，拒绝如法肉，则构成足食。为何？因为是事。因为他所拒绝的，是足食之事。而他所食之物，虽是应被拒绝之物，但在被食用时并未失去其肉的体性，因此构成足食。食用不如法肉时，拒绝不如法肉，依前例不构成足食。食用如法或不如法肉时，若拒绝五种食物中任何如法的食物，则构成足食。若拒绝由污家(kuladūsaka)、行医、宣说上人法、乐受金银等，以佛陀所呵责的不正当营生而得的不如法食物，则不构成足食。食用如法或不如法食物时，若拒绝如法食物，则构成足食；若拒绝不如法食物，则不构成足食。于一切处，其原因皆应如前所说而了知。

එවං ‘‘අසන’’න්තිආදීසු යඤ්ච අස්නාති, යඤ්ච භොජනං හත්ථපාසෙ ඨිතෙන අභිහටං පටික්ඛිපන්තො පවාරණං ආපජ්ජති, තං ඤත්වා ඉදානි යථා ආපජ්ජති, තස්ස ජානනත්ථං අයං විනිච්ඡයො – ‘‘‘අසනං භොජන’න්ති එත්ථ තාව යෙන එකසිත්ථම්පි අජ්ඣොහටං හොති, සො සචෙ පත්තමුඛහත්ථානං යත්ථ කත්ථචි පඤ්චසු භොජනෙසු එකස්මිම්පි සති අඤ්ඤං පඤ්චසු භොජනෙසු එකම්පි පටික්ඛිපති, පවාරෙති. කත්ථචි භොජනං නත්ථි, ආමිසගන්ධමත්තං පඤ්ඤායති, න පවාරෙති. මුඛෙ ච හත්ථෙ ච භොජනං නත්ථි, පත්තෙ අත්ථි, තස්මිං පන ආසනෙ න භුඤ්ජිතුකාමො, විහාරං පවිසිත්වා භුඤ්ජිතුකාමො, අඤ්ඤස්ස වා දාතුකාමො, තස්මිං චෙ අන්තරෙ භොජනං පටික්ඛිපති, න පවාරෙති. කස්මා? විප්පකතභොජනභාවස්ස උපච්ඡින්නත්තා. යොපි අඤ්ඤත්‍ර ගන්ත්වා භුඤ්ජිතුකාමො මුඛෙ භත්තං [Pg.92] ගිලිත්වා සෙසං ආදාය ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ අඤ්ඤං භොජනං පටික්ඛිපති, තස්සාපි පවාරණා න හොතී’’ති මහාපච්චරියං වුත්තං. යථා ච පත්තෙ; එවං හත්ථෙපි. මුඛෙපි වා විජ්ජමානභොජනං සචෙ අනජ්ඣොහරිතුකාමො හොති, තස්මිඤ්ච ඛණෙ අඤ්ඤං පටික්ඛිපති, න පවාරෙති. එකස්මිඤ්හි පදෙ වුත්තලක්ඛණං සබ්බත්ථ වෙදිතබ්බං හොති. අපිච කුරුන්දියං එස නයො දස්සිතොයෙව. වුත්තඤ්හි තත්ථ ‘‘මුඛෙ භත්තං ගිලිතං, හත්ථෙ භත්තං විඝාසාදස්ස දාතුකාමො, පත්තෙ භත්තං භික්ඛුස්ස දාතුකාමො, සචෙ තස්මිං ඛණෙ පටික්ඛිපති, න පවාරෙතී’’ති. හත්ථපාසෙ ඨිතොති එත්ථ පන සචෙ භික්ඛු නිසින්නො හොති, ආසනස්ස පච්ඡිමන්තතො පට්ඨාය, සචෙ ඨිතො, පණ්හිඅන්තතො පට්ඨාය, සචෙ නිපන්නො, යෙන පස්සෙන නිපන්නො, තස්ස පාරිමන්තතො පට්ඨාය, දායකස්ස නිසින්නස්ස වා ඨිතස්ස වා නිපන්නස්ස වා ඨපෙත්වා පසාරිතහත්ථං යං ආසන්නතරං අඞ්ගං, තස්ස ඔරිමන්තෙන පරිච්ඡින්දිත්වා අඩ්ඪතෙය්‍යහත්ථො ‘‘හත්ථපාසො’’ති වෙදිතබ්බො. තස්මිං ඨත්වා අභිහටං පටික්ඛිපන්තස්සෙව පවාරණා හොති, න තතො පරං.

如此，关于“食”等词，为了解正在食用时，以及拒绝由身处伸手所及（hatthapāsa）之人带来的食物时，如何构成足食（pavāraṇā），现作此决择：首先，于“食、啖”一语中，若已吞下一口饭，此时若其钵、口或手中有五种食物中的任何一种，而他又拒绝五种食物中的任何一种，则构成足食。若某处没有食物，仅有食物的气味，则不构成足食。若口与手皆无食物，而钵中有，但他不想在那个座位上吃，想进入精舍再吃，或想给与他人，若在此期间拒绝食物，则不构成足食。为何？因为进食的状态已中断。又如有人想去别处吃，口中吞咽了饭食，带着剩下的食物走，在路上拒绝其他食物，他亦不构成足食。此乃《大筏注》（Mahāpaccarī）中所说。如钵中的情况，手中亦然。或若口中有食物，但他不想吞咽，在那一刻拒绝其他食物，亦不构成足食。于一处所说之理，应于一切处了知。此外，《古仑谛》（Kurundī）中亦已开示此理。彼中说：“口中之饭已吞下，手中之饭欲给食残食者，钵中之饭欲给比丘，若于此时拒绝食物，则不构成足食。”至于“伸手所及”（hatthapāsa），若比丘是坐着，则从座位的后沿算起；若是站着，则从脚后跟算起；若是躺着，则从其躺卧那一侧的外沿算起。对于供养者，无论坐、站、卧，除去其伸出的手，以其最近的身体部位的内沿为界，两肘半的距离应知为“伸手所及”。唯有拒绝由身在此范围之人带来的食物，方构成足食，超过此范围则不然。

අභිහරතීති හත්ථපාසබ්භන්තරෙ ඨිතො ගහණත්ථං උපනාමෙති. සචෙ පන අනන්තරනිසින්නොපි භික්ඛු හත්ථෙ වා ඌරූසු වා ආධාරකෙ වා ඨිතපත්තං අනභිහරිත්වාව ‘‘භත්තං ගණ්හා’’ති වදති, තං පටික්ඛිපතො පවාරණා නත්ථි. භත්තපච්ඡිං ආනෙත්වා පුරතො භූමියං ඨපෙත්වා ‘‘ගණ්හාහී’’ති වුත්තෙපි එසෙව නයො. ඊසකං පන උද්ධරිත්වා වා අපනාමෙත්වා වා ‘‘ගණ්හථා’’ති වුත්තෙ පටික්ඛිපතො පවාරණා හොති. ථෙරාසනෙ නිසින්නො ථෙරො දූරෙ නිසින්නස්ස දහරභික්ඛුස්ස පත්තං පෙසෙත්වා ‘‘ඉතො ඔදනං ගණ්හාහී’’ති වදති, ගණ්හිත්වා පන ගතො තුණ්හී තිට්ඨති, දහරො ‘‘අලං මය්හ’’න්ති පටික්ඛිපති, න පවාරෙති. කස්මා? ථෙරස්ස දූරභාවතො දූතස්ස ච අනභිහරණතොති. සචෙ පන ගහෙත්වා ආගතො භික්ඛු ‘‘ඉදං භත්තං ගණ්හා’’ති වදති, තං පටික්ඛිපතො පවාරණා හොති.

“递送”(abhiharati)是指站在伸手所及(hatthapāsa)的阿邦答勒(abbhantara)内，为令(他人)取食而将(食物)递近。然而，若比丘即便坐在邻座，未曾递送放在手上、腿上或钵架上的钵，只是说“取饭”，拒绝者不构成足食。将饭篮(bhattapacchi)拿来放在前面的地上后说“请取”，也是同样的情形。但若稍微拿起或移开后说“请取”，拒绝者则构成足食。坐在长老座位上的长老，派人将钵送到远处坐着的年少比丘那里，说“从这里取饭”，但奉命前去的使者(到了之后)只是默然站立，此时年少比丘说“我够了”而拒绝，不构成足食。为何？因为长老距离远，且使者未曾递送。但若拿着(饭)前来的比丘说“取此饭”，拒绝者则构成足食。

පරිවෙසනාය එකො එකෙන හත්ථෙන ඔදනපච්ඡිං එකෙන කටච්ඡුං ගහෙත්වා භික්ඛූ පරිවිසති, තත්‍ර චෙ අඤ්ඤො ආගන්ත්වා ‘‘අහං පච්ඡිං ධාරෙස්සාමි, ත්වං ඔදනං දෙහී’’ති වත්වා ගහිතමත්තකමෙව කරොති, පරිවෙසකො එව පන තං ධාරෙති, තස්මා සා අභිහටාව හොති. තතො දාතුකාමතාය ගණ්හන්තං පටික්ඛිපන්තස්ස පවාරණා හොති. සචෙ [Pg.93] පන පරිවිසකෙන ඵුට්ඨමත්තාව හොති, ඉතරොව නං ධාරෙති, තතො දාතුකාමතාය ගණ්හන්තං පටික්ඛිපන්තස්ස පවාරණා න හොති. කටච්ඡුනා උද්ධටභත්තෙ පන හොති. කටච්ඡුඅභිහාරොයෙව හි තස්ස අභිහාරො. ද්වින්නං සමභාරෙපි පටික්ඛිපන්තො පවාරෙතියෙවාති මහාපච්චරියං වුත්තං. අනන්තරස්ස භික්ඛුනො භත්තෙ දිය්‍යමානෙ ඉතරො පත්තං හත්ථෙහි පිදහති, පවාරණා නත්ථි. කස්මා? අඤ්ඤස්ස අභිහටෙ පටික්ඛිත්තත්තා.

在行食时，一人一手持饭篮(odanapacchi)，一手持勺，为比丘们行食。此时若有另一人前来，说：“我来持饭篮，你来分饭”，然后只是作势接触饭篮，而行食者自己仍在持着饭篮，那么这饭篮就算是(由行食者)所递送的。因此，拒绝他人(为自己)从那饭篮中取食，则构成足食。但若行食者只是触碰到饭篮，而由另一人持着它，那么拒绝他人(为自己)从那饭篮中取食，则不构成足食。然而，对以勺舀出的饭食(拒绝)，则构成足食。因为以勺递送即是对那饭食的递送。《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：即使由两人共同承担(饭篮的重量)，拒绝者也构成足食。当给邻座的比丘分饭时，另一位比丘用手盖住自己的钵，不构成足食。为何？因为他拒绝的是递送给他人之食。

පටික්ඛෙපො පඤ්ඤායතීති එත්ථ වාචාය අභිහටං පටික්ඛිපතො පවාරණා නත්ථි. කායෙන අභිහටං පන කායෙන වා වාචාය වා පටික්ඛිපන්තස්ස පවාරණා හොතීති වෙදිතබ්බො.

于此（律）中，对于以言语呈献的食物，拒绝者不成已足。然而，对于以身体呈献的食物，以身或以语拒绝者，则成已足，当如是知。

තත්ථ කායෙන පටික්ඛෙපො නාම අඞ්ගුලිං වා හත්ථං වා මච්ඡිකබීජනිං වා චීවරකණ්ණං වා චාලෙති, භමුකාය වා ආකාරං කරොති, කුද්ධො වා ඔලොකෙති, වාචාය පටික්ඛෙපො නාම ‘‘අල’’න්ති වා, ‘‘න ගණ්හාමී’’ති වා, ‘‘මා ආකිරා’’ති වා, ‘‘අපගච්ඡා’’ති වා වදති; එවං යෙන කෙනචි ආකාරෙන කායෙන වා වාචාය වා පටික්ඛිත්තෙ පවාරණා හොති.

其中，所谓以身拒绝，即动手指、动手、动蝇拂或动衣角，或以眉示意，或怒目而视；所谓以语拒绝，即说“够了”、“我不取”、“勿倾倒”或“离开”。如是，以任何方式，通过身体或语言拒绝时，即成已足。

එකො අභිහටෙ භත්තෙ පවාරණාය භීතො හත්ථ අපනෙත්වා පුනප්පුනං පත්තෙ ඔදනං ආකිරන්තං ‘‘ආකිර ආකිර කොට්ටෙත්වා පූරෙහී’’ති වදති, එත්ථ කථන්ති? මහාසුමත්ථෙරො තාව ‘‘අනාකිරණත්ථාය වුත්තත්තා පවාරණා හොතී’’ති ආහ. මහාපදුමත්ථෙරො පන ‘‘‘ආකිර පූරෙහී’ති වදන්තස්ස නාම ‘කස්සචි පවාරණා අත්ථී’ති වත්වා ‘න පවාරෙතී’’’ති ආහ. අපරො භත්තං අභිහරන්තං භික්ඛුං සල්ලක්ඛෙත්වා ‘‘කිං ආවුසො ඉතොපි කිඤ්චි ගණ්හිස්සසි, දම්මි තෙ කිඤ්චී’’ති ආහ. තත්‍රාපි ‘‘‘එවං නාගමිස්සතී’ති වුත්තත්තා ‘පවාරණා හොතී’’’ති මහාසුමත්ථෙරො ආහ. මහාපදුමත්ථෙරො පන ‘‘‘ගණ්හිස්සසී’ති වදන්තස්ස නාම ‘කස්සචි පවාරණා අත්ථී’ති වත්වා ‘න පවාරෙතී’’’ති ආහ.

有一比丘，当食物被呈献时，因害怕成已足而移开手，却对正在不断往其钵中倾倒米饭者说：“倒吧，倒吧，压实了填满它！”对此，应如何判断？大苏摩(Mahāsuma)长老首先说：“此话是为令其停止倾倒而说，故成已足。”而大红莲(Mahāpaduma)长老则说：“对于说‘倒吧，填满吧’的人，哪里还会有已足呢？”说完便道：“这不成已足。”另有一比丘，见到正端着食物的比丘，便对他说：“贤友，你也要从这里取一些吗？我给你一些。”对此，大苏摩长老也说：“此话是为令其‘不再前来’而说，故成已足。”而大红莲长老则说：“对于说‘你要取吗’的人，哪里还会有已足呢？”说完便道：“这不成已足。”

එකො සමංසකං රසං අභිහරිත්වා ‘‘රසං ගණ්හථා’’ති වදති, තං සුත්වා පටික්ඛිපතො පවාරණා නත්ථි. ‘‘මච්ඡරසං මංසරස’’න්ති වුත්තෙ පටික්ඛිපතො හොති, ‘‘ඉදං ගණ්හථා’’ති වුත්තෙපි හොතියෙව. මංසං විසුං කත්වා ‘‘මංසරසං ගණ්හථා’’ති වදති, තත්ථ චෙ සාසපමත්තම්පි මංසඛණ්ඩං අත්ථි[Pg.94], තං පටික්ඛිපතො පවාරණා හොති. සචෙ පන පරිස්සාවිතො හොති, ‘‘වට්ටතී’’ති අභයත්ථෙරො ආහ.

有一人端来带肉的汤，说：“请取汤。”听后拒绝者，不成已足。若说：“（这是）鱼汤，（这是）肉汤”，拒绝者即成已足。若说：“请取此物”，也同样成已足。将肉与汤分开后，说：“请取肉汤。”若其中尚有芥子大小的肉块，拒绝者即成已足。然而，若汤已被过滤，无畏(Abhaya)长老说：“（此为）允许。”

මංසරසෙන ආපුච්ඡන්තං මහාථෙරො ‘‘මුහුත්තං ආගමෙහී’’ති වත්වා ‘‘ථාලකං ආවුසො ආහරා’’ති ආහ. එත්ථ කථන්ති? මහාසුමත්ථෙරො තාව ‘‘අභිහාරකස්ස ගමනං පඨමං උපච්ඡින්නං, තස්මා පවාරෙතී’’ති ආහ. මහාපදුමත්ථෙරො පන ‘‘අයං කුහිං ගච්ඡති, කීදිසං එතස්ස ගමනං, ගණ්හන්තස්සාපි නාම පවාරණා අත්ථී’’ති වත්වා ‘‘න පවාරෙතී’’ති ආහ. කළීරපනසාදීහි මිස්සෙත්වා මංසං පචන්ති, තං ගහෙත්වා ‘‘කළීරසූපං ගණ්හථ, පනසබ්‍යඤ්ජනං ගණ්හථා’’ති වදන්ති, එවම්පි න පවාරෙති. කස්මා? අපවාරණාරහස්ස නාමෙන වුත්තත්තා. සචෙ පන ‘‘මච්ඡසූපං මංසසූප’’න්ති වා ‘‘ඉමං ගණ්හථා’’ති වා වදන්ති, පවාරෙති. මංසකරම්බකො නාම හොති, තං දාතුකාමොපි ‘‘කරම්බකං ගණ්හථා’’ති වදති, වට්ටති; න පවාරෙති. ‘‘මංසකරම්බක’’න්ති වා ‘‘ඉද’’න්ති වා වුත්තෙ පන පවාරෙති. එසෙව නයො සබ්බෙසු මච්ඡමංසමිස්සකෙසු.

对以肉汤邀请者，大长老说：“请稍等片刻。”然后说道：“贤友，请拿碗来。”于此，如何说呢？大苏摩(Mahāsumatthera)长老先说：“供食者的前行一开始就被中断了，因此构成足食。”而大红莲(Mahāpaduma)长老却说：“此人要去哪里？他的前行是怎样的？难道接受者也会构成足食吗？”并说：“不构成足食。”他们将竹笋(kaḷīra)和波罗蜜(panasa)等混合来煮肉，拿着它说：“请拿竹笋汤，请拿波罗蜜菜肴。”这样也不构成足食。为什么呢？因为是以不构成足食之物的名称称呼的。但如果他们说“鱼汤、肉汤”，或者说“请拿这个”，则构成足食。有一种食物叫肉杂烩(maṃsakarambaka)，想给的人即使说“请拿杂烩”，也是允许的，不构成足食。但如果说“肉杂烩”或“这个”，则构成足食。对于所有混合鱼肉的食物，此理亦然。

යො පන නිමන්තනෙ භුඤ්ජමානො මංසං අභිහටං ‘‘උද්දිස්ස කත’’න්ති මඤ්ඤමානො පටික්ඛිපති, පවාරිතොව හොතීති මහාපච්චරියං වුත්තං. මිස්සකකථා පන කුරුන්දියං සුට්ඨු වුත්තා. එවඤ්හි තත්ථ වුත්තං – පිණ්ඩපාතචාරිකො භික්ඛු භත්තමිස්සකං යාගුං ආහරිත්වා ‘‘යාගුං ගණ්හථා’’ති වදති, න පවාරෙති. ‘‘භත්තං ගණ්හථා’’ති වුත්තෙ පවාරෙති. කස්මා? යෙනාපුච්ඡිතො, තස්ස අත්ථිතාය. අයමෙත්ථ අධිප්පායො – ‘‘යාගුමිස්සකං ගණ්හථා’’ති වදති, තත්‍ර චෙ යාගු බහුතරා වා හොති සමසමා වා, න පවාරෙති. යාගු මන්දා, භත්තං බහුතරං, පවාරෙති. ඉදඤ්ච සබ්බඅට්ඨකථාසු වුත්තත්තා න සක්කා පටික්ඛිපිතුං, කාරණං පනෙත්ථ දුද්දසං. ‘‘භත්තමිස්සකං ගණ්හථා’’ති වදති, භත්තං බහුකං වා සමං වා අප්පතරං වා හොති, පවාරෙතියෙව. භත්තං වා යාගුං වා අනාමසිත්වා ‘‘මිස්සකං ගණ්හථා’’ති වදති, තත්‍ර චෙ භත්තං බහුතරං වා සමකං වා හොති, පවාරෙති. අප්පතරං න පවාරෙති. ඉදඤ්ච කරම්බකෙන න සමානෙතබ්බං. කරම්බකො හි මංසමිස්සකොපි හොති අමංසමිස්සකොපි, තස්මා ‘‘කරම්බක’’න්ති වුත්තෙ පවාරණා නත්ථි. ඉදං පන භත්තමිස්සකමෙව. එත්ථ වුත්තනයෙනෙව පවාරණා හොති. බහුරසෙ භත්තෙ රසං, බහුඛීරෙ ඛීරං බහුසප්පිම්හි ච [Pg.95] පායාසෙ සප්පිං ගණ්හථාති විසුං කත්වා දෙති, තං පටික්ඛිපතො පවාරණා නත්ථි.

再者，若有比丘于应供处用餐时，认为端上的肉是“特为（我）而作”，并因此拒绝，他便已是满足。此乃《大筏注》(Mahāpaccarī)中所说。而关于混合物的讨论，在《古仑谛》(Kurundī)中有详尽说明。其文如下：行乞的比丘带来与饭混合的粥，（若施者）说：“请取粥。”这不构成满足。若说：“请取饭。”则构成满足。何以故？因其所被询问之物确实存在。此中意趣为：（若施者）说：“请取与粥混合之物。”倘若其中粥较多或与饭等量，则不构成满足。若粥少饭多，则构成满足。此说于诸义注中皆有述及，故不可驳斥，然其缘由实难了知。（若施者）说：“请取与饭混合之物。”无论其中饭多、等量或较少，皆构成满足。若不指明是饭或粥，而说：“请取混合物。”倘若其中饭较多或等量，则构成满足；若饭较少，则不构成满足。此不应与杂烩(karambaka)等同视之。因为杂烩可与肉混合，亦可不与肉混合，是故当说“杂烩”时，不构成满足。然此仅是与饭混合之物，当依此处所述之理构成满足。于多汤汁之饭中，（施者）将汤汁；于多牛乳之饭中，将牛乳；于多酥油之乳粥(pāyāse)中，将酥油，分别取出而授与。拒绝此物者，不构成满足。

යො පන ගච්ඡන්තො පවාරෙති, සො ගච්ඡන්තොව භුඤ්ජිතුං ලභති. කද්දමං වා උදකං වා පත්වා ඨිතෙන අතිරිත්තං කාරෙතබ්බං. සචෙ අන්තරා නදී පූරා හොති, නදීතීරෙ ගුම්බං අනුපරියායන්තෙන භුඤ්ජිතබ්බං. අථ නාවා වා සෙතු වා අත්ථි, තං අභිරුහිත්වාපි චඞ්කමන්තෙනව භුඤ්ජිතබ්බං, ගමනං න උපච්ඡින්දිතබ්බං. යානෙ වා හත්ථිඅස්සපිට්ඨෙ වා චන්දමණ්ඩලෙ වා සූරියමණ්ඩලෙ වා නිසීදිත්වා පවාරිතෙන යාව මජ්ඣන්හිකං, තාව තෙසු ගච්ඡන්තෙසුපි නිසින්නෙනෙව භුඤ්ජිතබ්බං. යො ඨිතො පවාරෙති, ඨිතෙනෙව, යො නිසින්නො පවාරෙති, නිසින්නෙනෙව භුඤ්ජිතබ්බං. තං තං ඉරියාපථං කොපෙන්තෙන අතිරිත්තං කාරෙතබ්බං. යො උක්කුටිකො නිසීදිත්වා පවාරෙති, තෙන උක්කුටිකෙනෙව භුඤ්ජිතබ්බං. තස්ස පන හෙට්ඨා පලාලපීඨං වා කිඤ්චි වා නිසීදනකං දාතබ්බං. පීඨකෙ නිසීදිත්වා පවාරිතෙන ආසනං අචාලෙත්වාව චතස්සො දිසා පරිවත්තන්තෙන භුඤ්ජිතුං ලබ්භති. මඤ්චෙ නිසීදිත්වා පවාරිතෙන ඉතො වා එත්තො වා සංසරිතුං න ලබ්භති. සචෙ පන නං සහ මඤ්චෙන උක්ඛිපිත්වා අඤ්ඤත්‍ර නෙන්ති, වට්ටති. නිපජ්ජිත්වා පවාරිතෙන නිපන්නෙනෙව භුඤ්ජිතබ්බං. පරිවත්තන්තෙන යෙන පස්සෙන නිපන්නො, තස්ස ඨානං නාතික්කමෙතබ්බං.

若于行进中食足，则应于行进中食。若至泥泞或水边，应站立而作余食法。若途中河水满溢，应于河岸绕行树丛时食。若有船或桥，登上后亦应经行而食，不应中断行进。若于车上、象背、马背上，或月轮、日轮中坐着食足，则直至日中，即便彼等正在行进，亦应坐着食。站着食足者，应站着食；坐着食足者，应坐着食。若改变彼威仪，则应作余食法。蹲坐食足者，应蹲坐而食。然应于其下方给予草座或任何坐具。坐于凳上食足者，可不移动座位而转向四方食。坐于床上食足者，不得于此彼移动。然若有人连同床将其抬至他处，则为可行。躺卧食足者，应躺卧而食。翻身时，不应越过其原卧之侧的位置。

අනතිරිත්තන්ති න අතිරිත්තං; න අධිකන්ති අත්ථො. තං පන යස්මා කප්පියකතාදීහි සත්තහි විනයකම්මාකාරෙහි අකතං වා ගිලානස්ස අනධිකං වා හොති, තස්මා පදභාජනෙ ‘‘අකප්පියකත’’න්තිආදි වුත්තං. තත්ථ අකප්පියකතන්ති යං තත්ථ ඵලං වා කන්දමූලාදි වා පඤ්චහි සමණකප්පෙහි කප්පියං අකතං; යඤ්ච අකප්පියමංසං වා අකප්පියභොජනං වා, එතං අකප්පියං නාම. තං අකප්පියං ‘‘අලමෙතං සබ්බ’’න්ති එවං අතිරිත්තං කතම්පි අකප්පියකතන්ති වෙදිතබ්බං. අප්පටිග්ගහිතකතන්ති භික්ඛුනා අප්පටිග්ගහිතංයෙව පුරිමනයෙනෙව අතිරිත්තං කතං. අනුච්චාරිතකතන්ති කප්පියං කාරාපෙතුං ආගතෙන භික්ඛුනා ඊසකම්පි අනුක්ඛිත්තං වා අනපනාමිතං වා කතං. අහත්ථපාසෙ කතන්ති කප්පියං කාරාපෙතුං ආගතස්ස හත්ථපාසතො බහි ඨිතෙන කතං. අභුත්තාවිනා කතන්ති යො ‘‘අලමෙතං සබ්බ’’න්ති අතිරිත්තං කරොති, තෙන පවාරණප්පහොනකං භොජනං අභුත්තෙන කතං. භුත්තාවිනා පවාරිතෙන ආසනා වුට්ඨිතෙන කතන්ති ඉදං උත්තානමෙව. අලමෙතං සබ්බන්ති අවුත්තන්ති වචීභෙදං කත්වා එවං අවුත්තං හොති. ඉති ඉමෙහි [Pg.96] සත්තහි විනයකම්මාකාරෙහි යං අතිරිත්තං කප්පියං අකතං, යඤ්ච න ගිලානාතිරිත්තං, තදුභයම්පි අනතිරිත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

“非剩余”(anatiritta)即不是剩余，意为“不额外”。由于它或者未通过“作净”等七种律业方式而作，或者对病人而言非额外，因此在词义分析中说“非作净”等。其中，“非作净”是指那里的水果或根茎等未通过五种沙门净法作净；以及不净的肉或不净的食物，这称为“不净”。应知，此不净物即使说了“这一切都够了”而作了剩余，也还是“非作净”。“未受持而作”是指比丘对尚未受持的食物，就以前述方式作了剩余。“未提起而作”是指前来作净的比丘，对食物丝毫未提起或移开而作。“在伸手所及范围外作”是指作净者站在前来作净的比丘的伸手所及范围之外而作。“未食者作”是指作剩余者说了“这一切都够了”，但他自己并未食用足以满足的食物。“‘由已食、已满足、已离座者所作’，此义自明。“未说‘这一切都够了’”是指改变了言辞而未如此说。如是，应知任何未以此七种律业方式如法作成的剩余物，以及非病人的剩余物，此二者皆为‘非剩余’。

අතිරිත්තං පන තස්සෙව පටිපක්ඛනයෙන වෙදිතබ්බං. අපිචෙත්ථ භුත්තාවිනා කතං හොතීති අනන්තරෙ නිසින්නස්ස සභාගස්ස භික්ඛුනො පත්තතො එකම්පි සිත්ථං වා මංසහීරං වා ඛාදිත්වා කතම්පි භුත්තාවිනාව කතං හොතීති වෙදිතබ්බං. ආසනා අවුට්ඨිතෙනාති එත්ථ පන අසම්මොහත්ථං අයං විනිච්ඡයො – ද්වෙ භික්ඛූ පාතොව භුඤ්ජමානා පවාරිතා හොන්ති – එකෙන තත්ථෙව නිසීදිතබ්බං, ඉතරෙන නිච්චභත්තං වා සලාකභත්තං වා ආනෙත්වා උපඩ්ඪං තස්ස භික්ඛුනො පත්තෙ ආකිරිත්වා හත්ථං ධොවිත්වා සෙසං තෙන භික්ඛුනා කප්පියං කාරාපෙත්වා භුඤ්ජිතබ්බං. කස්මා? යඤ්හි තස්ස හත්ථෙ ලග්ගං, තං අකප්පියං හොති. සචෙ පන පඨමං නිසින්නො භික්ඛු සයමෙව තස්ස පත්තතො හත්ථෙන ගණ්හාති, හත්ථධොවනකිච්චං නත්ථි. සචෙ පන එවං කප්පියං කාරාපෙත්වා භුඤ්ජන්තස්ස පුන කිඤ්චි බ්‍යඤ්ජනං වා ඛාදනීයං වා පත්තෙ ආකිරන්ති, යෙන පඨමං කප්පියං කතං, සො පුන කාතුං න ලභති. යෙන අකතං, තෙන කාතබ්බං. යඤ්ච අකතං, තං කාතබ්බං. ‘‘යෙන අකත’’න්ති අඤ්ඤෙන භික්ඛුනා යෙන පඨමං න කතං, තෙන කාතබ්බං. ‘‘යඤ්ච අකත’’න්ති යෙන පඨමං කප්පියං කතං, තෙනාපි යං අකතං තං කාතබ්බං. පඨමභාජනෙ පන කාතුං න ලබ්භති. තත්ථ හි කරියමානං පඨමං කතෙන සද්ධිං කතං හොති, තස්මා අඤ්ඤස්මිං භාජනෙ කාතුං වට්ටතීති අධිප්පායො. එවං කතං පන තෙන භික්ඛුනා පඨමං කතෙන සද්ධිං භුඤ්ජිතුං වට්ටති.

至于“剩余”，则应以其反面来理解。再者，此处所谓“已食者作”，应知是指从邻座的同类比丘的钵中，取出哪怕一粒饭或一丝肉吃了之后所作，也算是“已食者作”。至于“未离座”，为免困惑，有此决择：两位比丘早上用餐后已足食。一位应就座不动，另一位可取来常食或筹食，将一半倒入那位比丘的钵中，洗手后，令那位比丘将剩余的食物作净，然后进食。为何？因为凡是沾到他手上的食物，即为不净(akappiya)。但若先坐下的比丘自己用手从他的钵中取食，则无须洗手。但若如此作净后正在进食时，又有人将某些菜肴或嚼食倒入其钵中，那么最初作净者，不得再作净。应由未作者作，且应对未作净之食作净。“由未作者”是指：由另一位先前未作净的比丘来作。“且应对未作净之食作净”是指：即使是先前已作净的比丘，也应就那未作净的食物作净。但是，不得在原来的容器中作净，因为若于彼处作，就会与先前已作净的食物一同被作净。是故，其意趣为：在另一个容器中作净是允许的。如此作净后，那位比丘可将其与先前已作净的食物一同食用。

කප්පියං කරොන්තෙන ච න කෙවලං පත්තෙයෙව, කුණ්ඩෙපි පච්ඡියම්පි යත්ථ කත්ථචි පුරතො ඨපෙත්වා ඔනාමිතභාජනෙ කාතබ්බං. තං සචෙපි භික්ඛුසතං පවාරිතං හොති, සබ්බෙසං භුඤ්ජිතුං වට්ටති, අප්පවාරිතානම්පි වට්ටති. යෙන පන කප්පියං කතං, තස්ස න වට්ටති. සචෙපි පවාරෙත්වා පිණ්ඩාය පවිට්ඨං භික්ඛුං පත්තං ගහෙත්වා අවස්සං භුඤ්ජනකෙ මඞ්ගලනිමන්තනෙ නිසීදාපෙන්ති, අතිරිත්තං කාරෙත්වාව භුඤ්ජිතබ්බං. සචෙ තත්ථ අඤ්ඤො භික්ඛු නත්ථි, ආසනසාලං වා විහාරං වා පත්තං පෙසෙත්වා කාරෙතබ්බං. කප්පියං කරොන්තෙන පන අනුපසම්පන්නස්ස හත්ථෙ ඨිතං න කාතබ්බං. සචෙ ආසනසාලායං අබ්‍යත්තො භික්ඛු හොති, සයං ගන්ත්වා කප්පියං කාරාපෙත්වා ආනෙත්වා භුඤ්ජිතබ්බං.

行作净者，不仅可在钵中，亦可在锅、篮等任何置于前方的倾斜容器中进行。此食物即使有一百位已满足的比丘，对所有人皆可食，对未满足者亦可食。然而，行作净者本人不可食用。若已满足的比丘为乞食入村，被人拿着钵邀请就坐于必须食用的吉祥宴席上，则须先令作剩余食法后方可食用。若此处无其他比丘，应将钵送至集会堂或寺院令作此法。此外，行作净者不应对未受具足戒者手中的食物作净。若集会堂中有不善巧的比丘，应亲自前往，令其作净后，再带回食用。

ගිලානාතිරිත්තන්ති [Pg.97] එත්ථ න කෙවලං යං ගිලානස්ස භුත්තාවසෙසං හොති, තං ගිලානාතිරිත්තං; අථ ඛො යංකිඤ්චි ගිලානං උද්දිස්ස අජ්ජ වා ස්වෙ වා යදා වා ඉච්ඡති, තදා ඛාදිස්සතීති ආහටං, තං සබ්බං ‘‘ගිලානාතිරිත්ත’’න්ති වෙදිතබ්බං. යං යාමකාලිකාදීසු අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ දුක්කටං, තං අසංසට්ඨවසෙන වුත්තං. සචෙ පන ආමිසසංසට්ඨානි හොන්ති, ආහාරත්ථායපි අනාහාරත්ථායපි පටිග්ගහෙත්වා අජ්ඣොහරන්තස්ස පාචිත්තියමෙව.

此处，所谓“病残食”，不仅指病人食后所剩为病残食；而且，凡是为病人而带来，意图“他今日、明日或任何想吃之时即可食用”的任何食物，皆应知为“病残食”。至于非时浆等，每食一口即犯恶作，此乃就未与食物混合而言。若与食物混合，则不论是否为食物之故而接受、食用，皆犯波逸提。

241. සති පච්චයෙති යාමකාලිකං පිපාසාය සති පිපාසච්ඡෙදනත්ථං, සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකඤ්ච තෙන තෙන උපසමෙතබ්බකෙ ආබාධෙ සති තස්ස උපසමනත්ථං පරිභුඤ්ජතො අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

241. “有因缘时”者，谓口渴时，为解渴而饮用非时浆；或有疾病时，为平息此病而服用七日药与终身药者，无犯。此处其余文句，义自明显。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此学处为迦絺那等起，由身语、身语心而生起。是作、不作，非想解脱，无心，制罪，身业，语业，三心，三受。

පඨමපවාරණසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

第五，初满足学处。

6. දුතියපවාරණසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第二满足学处释义

242. ඡට්ඨසික්ඛාපදෙ – අනාචාරං ආචරතීති පණ්ණත්තිවීතික්කමං කරොති. උපනන්ධීති උපනාහං ජනෙන්තො තස්මිං පුග්ගලෙ අත්තනො කොධං බන්ධි; පුනප්පුනං ආඝාතං ජනෙසීති අත්ථො. උපනද්ධො භික්ඛූති සො ජනිතඋපනාහො භික්ඛු.

242. 在第六学处中：“行非行”（anācāraṃ ācarati）是指违犯制戒。“怀恨”（upanandhati）是指生起怨恨，对那个人系缚自己的愤怒；意即不断生起怨恨。“怀恨比丘”（upanaddho bhikkhu）就是那个生起怨恨的比丘。

243. අභිහට්ඨුං පවාරෙය්‍යාති අභිහරිත්වා ‘‘හන්ද භික්ඛු ඛාද වා භුඤ්ජ වා’’ති එවං පවාරෙය්‍ය. පදභාජනෙ පන ‘‘හන්ද භික්ඛූ’’තිආදිං අනුද්ධරිත්වා සාධාරණමෙව අභිහට්ඨුං පවාරණාය අත්ථං දස්සෙතුං ‘‘යාවතකං ඉච්ඡසි තාවතකං ගණ්හාහී’’ති වුත්තං. ජානන්ති පවාරිතභාවං ජානන්තො. තං පනස්ස ජානනං යස්මා තීහාකාරෙහි හොති, තස්මා ‘‘ජානාති නාම සාමං වා ජානාතී’’තිආදිනා නයෙන පදභාජනං වුත්තං. ආසාදනාපෙක්ඛොති ආසාදනං චොදනං මඞ්කුකරණභාවං අපෙක්ඛමානො.

243. “持来劝食”（abhihaṭṭhuṃ pavāreyya）是指拿来食物后，如此劝请：“来，比丘，请嚼食或食用。”但在词语分析中，并未引用“来，比丘”等词，而是为了显示“持来劝食”的普遍含义而说：“你想要多少，就拿多少。”“知”是指知道对方已被劝请的状态。因为这种“知”有三种方式，所以词语分析中以“知，即自己知道……”等方式进行了解说。“意图羞辱”（āsādanāpekkho）是指怀着羞辱、指责、令其难堪的意图。

පටිග්ගණ්හාති [Pg.98] ආපත්ති දුක්කටස්සාති යස්ස අභිහටං තස්මිං පටිග්ගණ්හන්තෙ අභිහාරකස්ස භික්ඛුනො දුක්කටං. ඉතරස්ස පන සබ්බො ආපත්තිභෙදො පඨමසික්ඛාපදෙ වුත්තො, ඉමස්මිං පන සික්ඛාපදෙ සබ්බා ආපත්තියො අභිහාරකස්සෙව වෙදිතබ්බා. සෙසං පඨමසික්ඛාපදෙ වුත්තනයත්තා පාකටමෙව.

“接受时，得恶作”：指为谁拿来食物，当那个人接受时，拿来的比丘得恶作。至于另一方（接受者）的所有罪过类别，已在第一学处中说明。然而，在此学处中，应知所有罪过都只属于拿来食物者。其余部分，因已依第一学处所说的方式说明，故已明了。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

此学处为三等起，由身与心、语与心、或身语与心而生起；是作为，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

දුතියපවාරණසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

第二劝请食学处，第六。

7. විකාලභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 非时食学处释义

247. සත්තමසික්ඛාපදෙ – ගිරග්ගසමජ්ජොති ගිරිම්හි අග්ගසමජ්ජො, ගිරිස්ස වා අග්ගදෙසෙ සමජ්ජො. සො කිර සත්තමෙ දිවසෙ භවිස්සතීති නගරෙ ඝොසනා කරියති, නගරස්ස බහිද්ධා සමෙ භූමිභාගෙ පබ්බතච්ඡායාය මහාජනකායො සන්නිපතති, අනෙකප්පකාරානි නටනාටකානි පවත්තන්ති, තෙසං දස්සනත්ථං මඤ්චාතිමඤ්චෙ බන්ධන්ති. සත්තරසවග්ගියා අපඤ්ඤත්තෙ සික්ඛාපදෙ දහරාව උපසම්පන්නා, තෙ ‘‘නාටකානි ආවුසො පස්සිස්සාමා’’ති තත්ථ අගමංසු. අථ නෙසං ඤාතකා ‘‘අම්හාකං අය්‍යා ආගතා’’ති තුට්ඨචිත්තා න්හාපෙත්වා විලිම්පෙත්වා භොජෙත්වා අඤ්ඤම්පි පූවඛාදනීයාදිං හත්ථෙ අදංසු. තෙ සන්ධාය වුත්තං – ‘‘මනුස්සා සත්තරසවග්ගියෙ භික්ඛූ පස්සිත්වා’’තිආදි.

247. 在第七学处中：“山顶集会(giraggasamajjo)”是指在山上举行的盛大集会，或在山顶区域举行的集会。据说此集会将在第七日举行，城中便发出宣告。城外平坦的地面上，大批民众聚集在山影下，上演着各种各样的歌舞戏剧。为了观看表演，人们搭建了层层看台。十七群比丘(Sattarasavaggiyā)在学处尚未制定时，年少而受具足戒。他们说：“贤友们，我们去看戏吧”，于是便前往那里。其后，他们的亲人见到他们，心生欢喜，说道：“我们的尊者来了”，便为他们沐浴、涂香、供养食物，还将糕饼等嚼食放到他们手中。针对他们而说：“人们看见十七群比丘……”等。

248-9. විකාලෙති විගතෙ කාලෙ. කාලොති භික්ඛූනං භොජනකාලො අධිප්පෙතො, සො ච සබ්බන්තිමෙන පරිච්ඡෙදෙන මජ්ඣන්හිකො, තස්මිං වීතිවත්තෙති අධිප්පායො. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ ‘‘විකාලො නාම මජ්ඣන්හිකෙ වීතිවත්තෙ යාව අරුණුග්ගමනා’’ති වුත්තං, ඨිතමජ්ඣන්හිකොපි කාලසඞ්ගහං ගච්ඡති. තතො පට්ඨාය පන ඛාදිතුං වා භුඤ්ජිතුං වා න සක්කා, සහසා පිවිතුං සක්කා භවෙය්‍ය, කුක්කුච්චකෙන පන න කත්තබ්බං. කාලපරිච්ඡෙදජානනත්ථඤ්ච කාලත්ථම්භො යොජෙතබ්බො, කාලන්තරෙව භත්තකිච්චං කාතබ්බං.

248-9. “非时(vikāla)”是指过了时。此处的“时”意指比丘们的用餐时间，其最终界限为正午，意即过了此一时间。因此，在其词语分析中说：“非时，是指从正午过后直到黎明升起之时。”正午时分亦摄入“时”中。自那时起，则不可嚼食或正食。仓促饮用或可允许，但谨慎者不应为之。并且，为了知晓时间界限，应设置日影柱。用餐之事必须在时内完成。

අවසෙසං [Pg.99] ඛාදනීයං නාමාති එත්ථ යං තාව සක්ඛලිමොදකාදිපුබ්බණ්ණාපරණ්ණමයං, තත්ථ වත්තබ්බමෙව නත්ථි. යම්පි වනමූලාදිප්පභෙදං ආමිසගතිකං හොති, සෙය්‍යථිදං – මූලඛාදනීයං කන්දඛාදනීයං මූළාලඛාදනීයං මත්ථකඛාදනීයං ඛන්ධඛාදනීයං තචඛාදනීයං පත්තඛාදනීයං පුප්ඵඛාදනීයං ඵලඛාදනීයං අට්ඨිඛාදනීයං පිට්ඨඛාදනීයං නිය්‍යාසඛාදනීයන්ති, ඉදම්පි ඛාදනීයසඞ්ඛ්‍යමෙව ගච්ඡති.

于此，就所谓“其余的嚼食”而言：首先，凡是由谷物、豆类所成的糖饼、蜜丸等，对此无须赘言。而凡是如林中根等不同种类，属于食物一类者，例如：根嚼食、块茎嚼食、莲藕嚼食、嫩芽嚼食、树干嚼食、树皮嚼食、叶嚼食、花嚼食、果实嚼食、果核嚼食、粉末嚼食、树脂嚼食，此等亦归于嚼食一类。

තත්ථ පන ආමිසගතිකසල්ලක්ඛණත්ථං ඉදං මුඛමත්තනිදස්සනං – මූලඛාදනීයෙ තාව මූලකමූලං ඛාරකමූලං චච්චුමූලං තම්බකමූලං තණ්ඩුලෙය්‍යකමූලං වත්ථුලෙය්‍යකමූලං වජකලිමූලං ජජ්ඣරීමූලන්ති එවමාදීනි සූපෙය්‍යපණ්ණමූලානි ආමිසගතිකානි. එත්ථ ච වජකලිමූලෙ ජරට්ඨං ඡින්දිත්වා ඡඩ්ඩෙන්ති, තං යාවජීවිකං හොති. අඤ්ඤම්පි එවරූපං එතෙනෙව නයෙන වෙදිතබ්බං. මූලකඛාරකජජ්ඣරීමූලානං පන ජරට්ඨානිපි ආමිසගතිකානෙවාති වුත්තං. යානි පන පාළියං –

于此，为标示属于食物一类的特征，此为略举示例：在根嚼食中，首先如萝卜根、苦菜根、酸浆根、檀巴根、苋菜根、灰藋根、茄根、丝瓜根等，诸如此类可作汤菜的植物根，皆属于食物。其中，就茄根而言，人们切除其老硬部分并丢弃，该部分则为终身药。其他类似情况亦应以此理了知。然而，据说萝卜根、苦菜根、丝瓜根，即使是老硬部分，也属于食物。至于在圣典中所说——

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, මූලානි භෙසජ්ජානි හලිද්දිං සිඞ්ගිවෙරං වචං වචත්තං අතිවිසං කටුකරොහිණිං උසීරං භද්දමුත්තකං, යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි මූලානි භෙසජ්ජානි නෙව ඛාදනීයෙ ඛාදනීයත්ථං ඵරන්ති, න භොජනීයෙ භොජනීයත්ථං ඵරන්තී’’ති (මහාව. 263) –

“诸比丘，我准许根类药物，即：姜黄、生姜、菖蒲、白菖蒲、乌头、胡黄连、香根草、香附子，以及其他任何存在的根类药物，此等药物在嚼食中不作嚼食之用，在啖食中亦不作啖食之用。”

වුත්තානි, තානි යාවජීවිකානි. තෙසං චූළපඤ්චමූලං මහාපඤ්චමූලන්තිආදිනා නයෙන ගණියමානානං ගණනාය අන්තො නත්ථි. ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණාභාවොයෙව පන තෙසං ලක්ඛණං. තස්මා යංකිඤ්චි මූලං තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරති, තං යාවකාලිකං; ඉතරං යාවජීවිකන්ති වෙදිතබ්බං. තෙසු බහුං වත්වාපි හි ඉමස්මිංයෙව ලක්ඛණෙ ඨාතබ්බං. නාමසඤ්ඤාසු පන වුච්චමානාසු තං තං නාමං අජානන්තානං සම්මොහොයෙව හොති, තස්මා නාමසඤ්ඤාය ආදරං අකත්වා ලක්ඛණමෙව දස්සිතං.

所说者，彼等为终身药。若以小五根、大五根等法计数，其数无穷。然彼等之特征，实为不能充作嚼食与啖食。是故，任何根，于各地方，依常规食物，能为人们充作嚼食与啖食者，彼即时限药；反之，则应知为终身药。诚然，纵多言此等，亦应立于此特征。复次，若言及名称，于不知彼等名称者，唯生迷惑。是故，不注重名称，仅示其特征。

යථා ච මූලෙ; එවං කන්දාදීසුපි යං ලක්ඛණං දස්සිතං, තස්සෙව වසෙන විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. යඤ්ච තං පාළියං හලිද්දාදි අට්ඨවිධං වුත්තං, තස්ස ඛන්ධතචපුප්ඵඵලම්පි සබ්බං යාවජීවිකන්ති වුත්තං.

又，如于根中，于块茎等中，亦应依所开示的同一特征来了知其决择。并且，巴利中所说之姜黄(halidda)等八种，其茎、皮、花、果，皆被称为终身药。

කන්දඛාදනීයෙ [Pg.100] දුවිධො කන්දො – දීඝො ච රස්සො ච භිසකිංසුකකන්දාදි වට්ටො උප්පලකසෙරුකකන්දාදි, යං ‘‘ගණ්ඨී’’තිපි වදන්ති. තත්ථ සබ්බෙසං කන්දානං ජිණ්ණජරට්ඨානඤ්ච ඡල්ලි ච සුඛුමමූලානි ච යාවජීවිකානි. තරුණො පන සුඛඛාදනීයො, සාලකල්‍යාණීපොතකකන්දො කිංසුකපොතකකන්දො අම්බාටකකන්දො කෙතකකන්දො මාලුවකන්දො භිසසඞ්ඛාතො පදුමපුණ්ඩරීකකන්දො පිණ්ඩාලුමසාලුආදයො ච ඛීරවල්ලිකන්දො ආලුවකන්දො සිග්ගුකන්දො තාලකන්දො නීලුප්පලරත්තුප්පලකුමුදසොගන්ධිකානං කන්දා කදලිකන්දො වෙළුකන්දො කසෙරුකකන්දොති එවමාදයො තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථඤ්ච භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකකන්දා යාවකාලිකා.

于块茎嚼食，块茎有二种：长与短，如莲藕(bhisa)、毕罗叉(kiṃsuka)块茎等；以及圆形，如青莲(uppala)块茎、荸荠(kaseruka)块茎等，此亦称之为“节”(gaṇṭhī)。其中，所有块茎之陈旧腐朽部分、表皮及细根，皆为终身药。至于鲜嫩易食者，如娑罗迦利耶尼(sālakalyāṇī)幼株块茎、毕罗叉幼株块茎、庵婆罗(ambāṭaka)块茎、计达迦(ketaka)块茎、蔓藤(māluva)块茎、名为“毗沙”(bhisa)之钵昙摩(paduma)与芬陀利(puṇḍarīka)块茎、以及大薯(piṇḍālu)、摩娑罗(masālu)等，乳藤(khīravallī)块茎、芋(āluva)块茎、辣木(siggu)块茎、棕榈(tāla)块茎、青莲(nīluppala)、红莲(rattuppala)、白莲(kumuda)、香莲(sogandhika)之块茎、香蕉(kadali)块茎、竹(veḷu)块茎、荸荠(kaseruka)块茎等，此等在各地方，依常规食物，能为人们充作嚼食与啖食之块茎，皆为时限药。

ඛීරවල්ලිකන්දො අධොතො යාවජීවිකො, ධොතො යාවකාලිකො. ඛීරකාකොලීජීවිකඋසභකලසුණාදිකන්දා පන යාවජීවිකා. තෙ පාළියං – ‘‘යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි මූලානි භෙසජ්ජානී’’ති එවං මූලභෙසජ්ජසඞ්ගහෙනෙව සඞ්ගහිතා.

乳藤(khīravallī)根，未洗时是终身药，洗后则是时限药。又，乳迦拘梨(khīrakākolī)、耆婆迦(jīvaka)、牛王草(usabhaka)、大蒜(lasuṇa)等根是终身药。此等在圣典中，皆以“凡为药之其他诸根”之句，被摄于根药之中。

මූළාලඛාදනීයෙ පන පදුමමූළාලං පුණ්ඩරීකමුළාලසදිසමෙව. එරකමූලං කන්දුලමූලන්ති එවමාදි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථඤ්ච භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකමුළාලං යාවකාලිකං. හලිද්දිසිඞ්ගිවෙරමකචිචතුරස්සවල්ලිකෙතකතාලහින්තාලකුන්තාලනාළිකෙරපූගරුක්ඛාදිමුළාලං පන යාවජීවිකං, තං සබ්බම්පි පාළියං – ‘‘යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි මූලානි භෙසජ්ජානී’’ති (මහාව. 263) එවං මූලභෙසජ්ජසඞ්ගහෙනෙව සඞ්ගහිතං.

又，在根茎嚼食中，红莲(paduma)根茎与白莲(puṇḍarīka)根茎相似。茅草(eraka)根、白莲(kandula)根等，在各个地方，作为人们的日常食物，可供嚼食与啖食的根茎是时限药。又，姜黄(haliddi)、生姜(siṅgivera)、胡椒(makaci)、四方藤(caturassavallī)、露兜树(ketaka)、多罗树(tāla)、林投(hintāla)、棕榈(kuntāla)、椰子(nāḷikera)、槟榔树(pūgarukkha)等根是终身药。此等全部在圣典中，以“凡为药之其他诸根”之句，被摄于根药之中。

මත්ථකඛාදනීයෙ තාලහින්තාලකුන්තාලකෙතකනාළිකෙරපූගරුක්ඛඛජ්ජූරීවෙත්තඑරකකදලීනං කළීරසඞ්ඛාතා මත්ථකා වෙණුකළීරො නළකළීරො උච්ඡුකළීරො මූලකකළීරො සාසපකළීරො සතාවරිකළීරො සත්තන්නං ධඤ්ඤානං කළීරාති එවමාදි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකො රුක්ඛවල්ලිආදීනං මත්ථකො යාවකාලිකො. හලිද්දිසිඞ්ගිවෙරවචමකචිලසුණානංකළීරා තාලහින්තාලකුන්තාලනාළිකෙරකළීරානඤ්ච ඡින්දිත්වා පාතිතො ජරට්ඨබුන්දො යාවජීවිකො.

在顶端嚼食中，多罗树(tāla)、林投(hintāla)、棕榈(kuntāla)、露兜树(ketaka)、椰子(nāḷikera)、槟榔树(pūgarukkha)、海枣(khajjūrī)、藤(vetta)、茅草(eraka)、芭蕉(kadalī)等名为嫩芽(kaḷīra)的顶端部分，以及竹笋(veṇukaḷīra)、芦苇笋(naḷakaḷīra)、甘蔗笋(ucchukaḷīra)、萝卜苗(mūlakakaḷīra)、芥菜苗(sāsapakaḷīra)、天门冬苗(satāvarikaḷīra)、七种谷物的嫩芽等，在各个地方，作为人们的日常食物，可供嚼食与啖食的树木、藤蔓等的顶端部分是时限药。姜黄(haliddi)、生姜(siṅgivera)、菖蒲(vaca)、胡椒(makaci)、大蒜(lasuṇa)的嫩芽，以及多罗树(tāla)、林投(hintāla)、棕榈(kuntāla)、椰子(nāḷikera)等嫩芽被切下后落下的老节，是终身药。

ඛන්ධඛාදනීයෙ [Pg.101] අන්තොපථවීගතො සාලකල්‍යාණීඛන්ධො උච්ඡුඛන්ධො නීලුප්පලරත්තුප්පලකුමුදසොගන්ධිකානං ඛන්ධකාති එවමාදි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකො ඛන්ධො යාවකාලිකො. උප්පලජාතීනං පණ්ණදණ්ඩකො පදුමජාතීනං සබ්බොපි දණ්ඩකො කාරවින්දකදණ්ඩාදයො ච අවසෙසසබ්බඛන්ධා යාවජීවිකා.

在茎嚼食中，地下的娑罗迦利耶尼(sālakalyāṇī)茎、甘蔗(ucchu)茎、青莲(nīluppala)、红莲(rattuppala)、白莲(kumuda)、香莲(sogandhika)的犍度等，在各个地方，作为人们的日常食物，可供嚼食与啖食的茎是时限药。青莲类(uppalajāti)的叶柄、红莲类(padumajāti)的所有茎（花茎与叶柄）、迦罗频陀(kāravindaka)茎等，以及其余所有茎，是终身药。

තචඛාදනීයෙ උච්ඡුතචොව එකො යාවකාලිකො, සොපි සරසො. සෙසො සබ්බො යාවජීවිකො. තෙසං පන මත්ථකඛන්ධතචානං තිණ්ණං පාළියං කසාවභෙසජ්ජෙන සඞ්ගහො වෙදිතබ්බො. වුත්තඤ්හෙතං –

在作为嚼食的皮类中，唯有甘蔗皮一种是时限药，且须带汁。其余一切皆为终身药。又，此嫩芽、茎干、树皮三者，当知在圣典中以涩药摄之。诚如所说：

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, කසාවානි භෙසජ්ජානි නිම්බකසාවං, කුටජකසාවං, පටොලකසාවං, ඵග්ගවකසාවං නත්තමාලකසාවං, යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි කසාවානි භෙසජ්ජානි නෙව ඛාදනීයෙ ඛාදනීයත්ථං ඵරන්ති, න භොජනීයෙ භොජනීයත්ථං ඵරන්තී’’ති (මහාව. 263).

“诸比丘，我允许此等涩药：楝树(nimba)涩、古阇(kuṭaja)涩、波多罗(paṭola)涩、颇伽婆(phaggava)涩、那陀摩罗(nattamāla)涩，以及其他任何存在的涩药，彼等在嚼食中不充作嚼食之用，在啖食中不充作啖食之用。”

එත්ථ හි එතෙසම්පි සඞ්ගහො සිජ්ඣති. වුත්තකසාවානි ච සබ්බානි කප්පියානීති වෙදිතබ්බානි.

于此，彼等亦得以摄入。且当知，所有已说之涩药皆是适宜的。

පත්තඛාදනීයෙ මූලකං ඛාරකො චච්චු තම්බකො තණ්ඩුලෙය්‍යකො පපුන්නාගො වත්ථුලෙය්‍යකො වජකලි ජජ්ඣරී සෙල්ලු සිග්ගු කාසමද්දකො උම්මා චීනමුග්ගො මාසො රාජමාසො ඨපෙත්වා මහානිප්ඵාවං අවසෙසනිප්ඵාවො අග්ගිමන්ථො සුනිසන්නකො සෙතවරණො නාළිකා භූමියං ජාතලොණීති එතෙසං පත්තානි අඤ්ඤානි ච එවරූපානි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකානි පත්තානි එකංසෙන යාවකාලිකානි. යා පනඤ්ඤා මහානඛපිට්ඨිමත්තා පණ්ණලොණි රුක්ඛෙ ච ගච්ඡෙ ච ආරොහති, තස්සා පත්තං යාවජීවිකං. බ්‍රහ්මීපත්තඤ්ච යාවකාලිකන්ති දීපවාසිනො වදන්ති. අම්බපල්ලවං යාවකාලිකං, අසොකපල්ලවං පන යාවජීවිකං.

在叶嚼食中：萝卜(mūlaka)、芥菜(khāraka)、酸浆(caccu)、檀巴(tambaka)、苋菜(taṇḍuleyyaka)、决明(papunnāga)、灰藋(vatthuleyyaka)、瓦伽迦利(vajakali)、伽伽利(jajjharī)、塞路(sellu)、辣木(siggu)、望江南(kāsamaddaka)、亚麻(ummā)、绿豆(cīnamugga)、黑豆(māsa)、菜豆(rājamāsa)，除大豆(mahānipphāva)外的其余豆类(avasesanipphāva)、火柴木(aggimantha)、田字草(sunisannaka)、白花崖豆藤(setavaraṇa)、空心菜(nāḷikā)、地上生的盐草(bhūmiyaṃ jātaloṇī)之叶，以及在各地方作为人类天然食物，能充作嚼食与啖食之用的其他此类叶子，皆确定为时限药。又，另有一种大如指甲背的盐叶(paṇṇaloṇi)，攀缘于树木与灌木之上，其叶为终身药。岛居者(dīpavāsino)言，婆罗米叶(brahmīpatta)为时限药。芒果嫩叶(ambapallava)为时限药，然无忧树嫩叶(asokapallava)则为终身药。

යානි වා පනඤ්ඤානි පාළියං –

又或者，其他在圣典中所说者——

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පණ්ණානි භෙසජ්ජානි නිම්බපණ්ණං කුටජපණ්ණං පටොලපණ්ණං සුලසිපණ්ණං කප්පාසකපණ්ණං යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි [Pg.102] පණ්ණානි භෙසජ්ජානි නෙව ඛාදනීයෙ ඛාදනීයත්ථං ඵරන්ති න භොජනීයෙ භොජනීයත්ථං ඵරන්තී’’ති (මහාව. 263) –

“诸比丘，我允许此等叶药：印楝叶(nimbapaṇṇa)、止泻木叶(kuṭajapaṇṇa)、蛇瓜叶(paṭolapaṇṇa)、苏拉莎叶(sulasipaṇṇa)、棉花叶(kappāsakapaṇṇa)，以及其他任何存在的、在嚼食中不充作嚼食之用，在啖食中不充作啖食之用的叶药。”

වුත්තානි, තානි යාවජීවිකානි. න කෙවලඤ්ච පණ්ණානියෙව තෙසං පුප්ඵඵලාදීනිපි යාවජීවිකානි. පණ්ණානං ඵග්ගවපණ්ණං අජ්ජුකපණ්ණං ඵණිජ්ජකපණ්ණං පටොලපණ්ණං තම්බූලපණ්ණං පදුමිනිපණ්ණන්ති එවං ගණනවසෙන අන්තො නත්ථි.

所说之叶，是终身药。不仅只是其叶，其花、果等也是终身药。于叶中，如臭梧桐叶(phaggavapaṇṇa)、罗勒叶(ajjukapaṇṇa)、马郁兰叶(phaṇijjakapaṇṇa)、蛇瓜叶(paṭolapaṇṇa)、槟榔叶(tambūlapaṇṇa)、莲叶(paduminipaṇṇa)等，如此列举，无有穷尽。

පුප්ඵඛාදනීයෙ මූලකපුප්ඵං ඛාරකපුප්ඵං චච්චුපුප්ඵං තම්බකපුප්ඵං වජකලිපුප්ඵං ජජ්ඣරීපුප්ඵං චූළනිප්ඵාවපුප්ඵං මහානිප්ඵාවපුප්ඵං කසෙරුකපුප්ඵං නාළිකෙරතාලකෙතකානං තරුණපුප්ඵානි සෙතවරණපුප්ඵං සිග්ගුපුප්ඵං උප්පලපදුමජාතිකානං පුප්ඵානි කණ්ණිකමත්තං අගන්ධිකපුප්ඵං කළීරපුප්ඵං ජීවන්තීපුප්ඵන්ති එවමාදි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකපුප්ඵං යාවකාලිකං. අසොකබකුලකුය්‍යකපුන්නාගචම්පකජාතිකණවීරකණිකාරකුන්දනවමාලිකමල්ලිකාදීනං පන පුප්ඵං යාවජීවිකං තස්ස ගණනාය අන්තො නත්ථි. පාළියං පනස්ස කසාවභෙසජ්ජෙනෙව සඞ්ගහො වෙදිතබ්බො.

于花嚼食中：萝卜花、芥菜花、酸浆花、檀巴花(tambakapuppha)、瓦加咖哩花(vajakalipuppha)、贾贾利花(jajjharīpuppha)、小豆花、大豆花、荸荠花、嫩的椰子花、棕榈花与露兜树花、白花崖豆藤花、辣木花、青莲与红莲类之花、仅有花托的无香花、迦利罗花(kaḷīrapuppha)、耆万提花(jīvantīpuppha)等，凡在各地区作为人们的天然食物，能充作嚼食与啖食之花，是时限药。至于无忧花、木莲花、库亚卡花(kuyyaka)、红厚壳花、瞻波花(campaka)、素馨花(jāti)、夹竹桃花、迦尼迦罗花(kaṇikāra)、白素馨花(kunda)、那婆摩利迦花(navamālikā)、茉莉花(mallikā)等花，则是终身药，其数无有穷尽。于圣典中，当知其仅为涩味药所摄。

ඵලඛාදනීයෙ පනසලබුජතාලනාළිකෙරඅම්බජම්බූඅම්බාටකතින්තිණිකමාතුලුඞ්ගකපිත්ථලාබුකුම්භණ්ඩපුස්සඵලතිම්බරූසකතිපුසවාතිඞ්ගණචොචමොචමධුකාදීනං ඵලානි යානි ලොකෙ තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරන්ති, සබ්බානි තානි යාවකාලිකානි. නාමගණනවසෙන නෙසං න සක්කා පරියන්තං දස්සෙතුං. යානි පන පාළියං –

于果嚼食中：菠萝蜜、面包果、棕榈果、椰子、芒果、阎浮果、五眼果(ambāṭaka)、罗望子、枸橼、木苹果、葫芦、冬瓜、普沙果(pussaphala)、柿子(timbarūsaka)、黄瓜、茄子、野香蕉(coca)、家香蕉(moca)、蜜树果等果实，凡于世间各地区作为人们的天然食物，能充作嚼食与啖食者，彼等皆是时限药。以名计数，则不能示其边际。至于在圣典中——

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඵලානි භෙසජ්ජානි – බිලඞ්ගං, පිප්ඵලිං, මරිචං, හරීතකං, විභීතකං, ආමලකං, ගොට්ඨඵලං, යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි ඵලානි භෙසජ්ජානි නෙව ඛාදනීයෙ ඛාදනීයත්ථං ඵරන්ති න භොජනීයෙ භොජනීයත්ථං ඵරන්තී’’ති (මහාව. 263) –

“诸比丘，我允许果药：毗陵伽(bilaṅga)、荜拨、胡椒、诃梨勒、毗醯勒(vibhītaka)、庵摩罗迦(āmalaka)、牛角果(goṭṭhaphala)，以及其他任何果药，此等果药，于嚼食中不充嚼食之用，于啖食中不充啖食之用。”

වුත්තානි, තානි යාවජීවිකානි. තෙසම්පි අපරිපක්කානි අච්ඡිව බිම්බවරණකෙතකකාස්මරීආදීනං ඵලානි ජාතිඵලං කටුකඵලං එළා තක්කොලන්ති එවං නාමවසෙන න සක්කා පරියන්තං දස්සෙතුං.

以上所说的那些是终身药。它们的未成熟果实，以及诸如阿叉果(acchiva)、频婆果(bimba)、瓦鲁那果(varaṇa)、露兜树果(ketaka)、格斯马利果(kāsmarī)等的果实，还有肉豆蔻(jātiphala)、苦果(kaṭukaphala)、小豆蔻(eḷā)、荜澄茄(takkola)等，像这样按名称是无法一一列举穷尽的。

අට්ඨිඛාදනීයෙ [Pg.103] ලබුජට්ඨි පනසට්ඨි අම්බාටකට්ඨි සාලට්ඨි ඛජ්ජූරීකෙතකතිම්බරූසකානං තරුණඵලට්ඨි තින්තිණිකට්ඨි බිම්බඵලට්ඨි උප්පල පදුමජාතීනං පොක්ඛරට්ඨීති එවමාදීනි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු මනුස්සානං පකතිආහාරවසෙන ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකානි අට්ඨීනි යාවකාලිකානි. මධුකට්ඨි පුන්නාගට්ඨි හරීතකාදීනං අට්ඨීනි සිද්ධත්ථකට්ඨි රාජිකට්ඨීති එවමාදීනි අට්ඨීනි යාවජීවිකානි. තෙසං පාළියං ඵලභෙසජ්ජෙනෙව සඞ්ගහො වෙදිතබ්බො.

在果核类嚼食中，诸如面包果核、菠萝蜜核、油柑子核、娑罗树核，以及枣椰、露兜树、丁巴鲁（timbaru）、乌萨咖（ūsaka）的嫩果核，还有罗望子核、频婆果核，青莲、红莲等莲子，凡是在各地区作为人们的常规食物，用作嚼食与啖食的果核，皆是时限药。而蜜树核、红厚壳核、诃梨勒等的核，以及白芥子、黑芥子等核，则是终身药。在圣典中，应将它们归入果药（phalabhesajja）。

පිට්ඨඛාදනීයෙ සත්තන්නං තාව ධඤ්ඤානං ධඤ්ඤානුලොමානං අපරණ්ණානඤ්ච පිට්ඨං පනසපිට්ඨං ලබුජපිට්ඨං අම්බාටකපිට්ඨං සාලපිට්ඨං ධොතකතාලපිට්ඨඤ්ච ඛීරවල්ලිපිට්ඨඤ්චාති එවමාදීනි තෙසු තෙසු ජනපදෙසු පකතිආහාරවසෙන මනුස්සානං ඛාදනීයත්ථං භොජනීයත්ථඤ්ච ඵරණකානි පිට්ඨානි යාවකාලිකානි. අධොතකං තාලපිට්ඨං ඛීරවල්ලිපිට්ඨං අස්සගන්ධාදිපිට්ඨානි ච යාවජීවිකානි. තෙසං පාළියං කසාවෙහි ච මූලඵලෙහි ච සඞ්ඝහො වෙදිතබ්බො.

在粉类嚼食中：七种谷物、准谷物及豆类的粉，以及菠萝蜜粉、面包果粉、油柑子粉、娑罗籽粉、洗净的棕榈粉和乳藤粉等，凡是在各地区作为人们的常规食物，用作嚼食与啖食的粉，皆是时限药。而未洗的棕榈粉、乳藤粉及睡茄等粉，则是终身药。在圣典中，应将它们归入涩味药、根药和果药。

නිය්‍යාසඛාදනීයෙ එකො උච්ඡුනිය්‍යාසොව සත්තාහකාලිකො. සෙසා ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ජතූනි භෙසජ්ජානි – හිඞ්ගුං හිඞ්ගුජතුං හිඞ්ගුසිපාටිකං තකං තකපත්තිං තකපණ්ණිං සජ්ජුලසං යානි වා පනඤ්ඤානිපි අත්ථි ජතූනි භෙසජ්ජානී’’ති (මහාව. 263) එවං පාළියං වුත්තනිය්‍යාසා යාවජීවිකා. තත්ථ යෙවාපනකවසෙන සඞ්ගහිතානං අම්බනිය්‍යාසො කණිකාරනිය්‍යාසොති එවං නාමවසෙන න සක්කා පරියන්තං දස්සෙතුං. එවං ඉමෙසු මූලඛාදනීයාදීසු යංකිඤ්චි යාවකාලිකං, සබ්බම්පි ඉමස්මිං අත්ථෙ ‘‘අවසෙසං ඛාදනීයං නාමා’’ති සඞ්ගහිතං.

在树脂类嚼食中，仅甘蔗胶是七日药。其余在圣典中所说的树脂，如：“诸比丘，我允许树脂类药物——兴渠、兴渠胶、兴渠片、树胶、树胶脂、树胶片、娑罗树脂，以及其他任何可作药用的树脂类”，皆为终身药。其中，以“等等”之语所含摄的芒果胶、迦尼迦罗树胶等，其名称无法一一列举。如此，在这些根嚼食等中，任何属于时限药者，于此义中，皆被“名为其余嚼食”所含摄。

භොජනීයං නාම පඤ්ච භොජනානීතිආදිම්හි යං වත්තබ්බං තං වුත්තමෙව. ඛාදිස්සාමි භුඤ්ජිස්සාමීති, පටිග්ගණ්හාතීති යො භික්ඛු විකාලෙ එතං ඛාදනීයං භොජනීයඤ්ච පටිග්ගණ්හාති, තස්ස පටිග්ගහණෙ තාව ආපත්ති දුක්කටස්ස. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

关于“名为啖食者，即五种食物等”，凡应说者皆已说。若有比丘以“我将嚼食，我将啖食”之想，于非时接受此嚼食与啖食，其人首先于接受时，即得恶作罪。此处其余部分，其义自明。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කායතො ච කායචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

羊毛罪源：由身、由身与心而生起；是作为；非无想得解脱；无心；制订罪；是身业；具三心；具三受。

විකාලභොජනසික්ඛාපදං සත්තමං.

非时食学处第七。

8. සන්නිධිකාරකසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 积储学处释义

252. අට්ඨමසික්ඛාපදෙ [Pg.104] – බෙලට්ඨසීසො නාම ජටිලසහස්සබ්භන්තරො මහාථෙරො. අරඤ්ඤෙ විහරතීති ජෙතවනස්ස අවිදූරෙ පධානඝරෙ එකස්මිං ආවාසෙ වසති. සුක්ඛකුරන්ති අසූපබ්‍යඤ්ජනං ඔදනං. සො කිර අන්තොගාමෙ භුඤ්ජිත්වා පච්ඡා පිණ්ඩාය චරිත්වා තාදිසං ඔදනං ආහරති, තඤ්ච ඛො අප්පිච්ඡතාය, න පච්චයගිද්ධතාය. ථෙරො කිර සත්තාහං නිරොධසමාපත්තියා වීතිනාමෙත්වා සමාපත්තිතො වුට්ඨාය තං පිණ්ඩපාතං උදකෙන තෙමෙත්වා භුඤ්ජති, තතො පුන සත්තාහං සමාපත්තියා නිසීදති. එවං ද්වෙපි තීණිපි චත්තාරිපි සත්තාහානි වීතිනාමෙත්වා ගාමං පිණ්ඩාය පවිසති. තෙන වුත්තං – ‘‘චිරෙන ගාමං පිණ්ඩාය පවිසතී’’ති.

252. 第八学处——名为贝拉塔西萨（Belaṭṭhasīsa）的大长老，是千名结发者（jaṭila）中的一员。所谓他住在森林里，是指他住在祇陀林不远处一间禅修屋（padhānaghara）的某个住处里。干饭（sukkhakuranti）是指没有汤和菜的米饭。据说这位长老在村内用过餐后，再去托钵，带回那样的饭。他这样做是出于少欲，而非贪求资具。据说这位长老入灭尽定七日，出定后，将那份托钵食用水浸湿后食用，然后又再次入定七日。就这样，经过两、三、乃至四个七日后，他才进入村庄托钵。因此说：“他时隔很久才进入村庄托钵。”

253. කාරො කරණං කිරියාති අත්ථතො එකං, සන්නිධිකාරො අස්සාති සන්නිධිකාරං; සන්නිධිකාරමෙව සන්නිධිකාරකං. පටිග්ගහෙත්වා එකරත්තං වීතිනාමිතස්සෙතං අධිවචනං. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ වුත්තං – ‘‘සන්නිධිකාරකං නාම අජ්ජ පටිග්ගහිතං අපරජ්ජූ’’ති.

253. “作”（kāro）、“所作”（karaṇa）、“作为”（kiriyā）三词，意义上是相同的。有积存（sannidhi）之“作”（kāro），故称“积存作”（sannidhikāraṃ）。“积存作”本身即是“积存物”（sannidhikārakaṃ）。这是指接受后存放过一夜之物的称谓。因此，在其词义分析（padabhājana）中说：“所谓积存物，是指今日接受，于另一日（食用）者。”

පටිග්ගණ්හාති ආපත්ති දුක්කටස්සාති එවං සන්නිධිකතං යංකිඤ්චි යාවකාලිකං වා යාමකාලිකං වා අජ්ඣොහරිතුකාමතාය ගණ්හන්තස්ස පටිග්ගහණෙ තාව ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහරතො පන එකමෙකස්මිං අජ්ඣොහාරෙ පාචිත්තියං. සචෙපි පත්තො දුද්ධොතො හොති, යං අඞ්ගුලියා ඝංසන්තස්ස ලෙඛා පඤ්ඤායති, ගණ්ඨිකපත්තස්ස වා ගණ්ඨිකන්තරෙ ස්නෙහො පවිට්ඨො හොති, සො උණ්හෙ ඔතාපෙන්තස්ස පග්ඝරති, උණ්හයාගුයා වා ගහිතාය සන්දිස්සති, තාදිසෙ පත්තෙපි පුනදිවසෙ භුඤ්ජන්තස්ස පාචිත්තියං. තස්මා පත්තං ධොවිත්වා පුන තත්ථ අච්ඡොදකං වා ආසිඤ්චිත්වා අඞ්ගුලියා වා ඝංසිත්වා නිස්නෙහභාවො ජානිතබ්බො. සචෙ හි උදකෙ වා ස්නෙහභාවො පත්තෙ වා අඞ්ගුලිලෙඛා පඤ්ඤායති, දුද්ධොතො හොති. තෙලවණ්ණපත්තෙ පන අඞ්ගුලිලෙඛා පඤ්ඤායති, සා අබ්බොහාරිකා. යං භික්ඛූ නිරපෙක්ඛා සාමණෙරානං පරිච්චජන්ති, තඤ්චෙ සාමණෙරා නිදහිත්වා දෙන්ති, සබ්බං වට්ටති. සයං පටිග්ගහෙත්වා අපරිච්චත්තමෙව හි දුතියදිවසෙ න වට්ටති. තතො හි එකසිත්ථම්පි අජ්ඣොහරතො පාචිත්තියමෙව.

“受取，犯恶作”，即是说，若以欲吞食之心，受取任何已积存的时限药或非时浆，在受取时即犯恶作。吞食时，则每一口犯波逸提。即使钵未洗净，用手指擦拭时有指痕显现，或是有补丁的钵，其缝隙间渗入了油脂，在太阳下曝晒时会流出，或在盛热粥时会显现，于次日用此等钵进食，亦犯波逸提。因此，应在洗钵后，再倒入清水或用手指擦拭，以确知无有油脂。若水中见油光，或钵上有指痕，即是未洗净。但在油色钵上，指痕显现，此不成罪。比丘无所顾恋地舍与沙弥之物，若沙弥将其存放后给予，则一切皆允许。凡自己所受而未舍弃之物，于第二日则不许食用。从其中食用，乃至一粒饭，亦犯波逸提。

අකප්පියමංසෙසු [Pg.105] මනුස්සමංසෙ ථුල්ලච්චයෙන සද්විං පාචිත්තියං, අවසෙසෙසු දුක්කටෙන සද්ධිං. යාමකාලිකං සති පච්චයෙ අජ්ඣොහරතො පාචිත්තියං. ආහාරත්ථාය අජ්ඣොහරතො දුක්කටෙන සද්ධිං පාචිත්තියං. සචෙ පවාරිතො හුත්වා අනතිරිත්තකතං අජ්ඣොහරති, පකතිආමිසෙ ද්වෙ පාචිත්තියානි, මනුස්සමංසෙ ථුල්ලච්චයෙන සද්ධිං ද්වෙ, සෙසඅකප්පියමංසෙ දුක්කටෙන සද්ධිං, යාමකාලිකං සති පච්චයෙ සාමිසෙන මුඛෙන අජ්ඣොහරතො ද්වෙ, නිරාමිසෙන එකමෙව. ආහාරත්ථාය අජ්ඣොහරතො විකප්පද්වයෙපි දුක්කටං වඩ්ඪති. සචෙ විකාලෙ අජ්ඣොහරති, පකතිභොජනෙ සන්නිධිපච්චයා ච විකාලභොජනපච්චයා ච ද්වෙ පාචිත්තියානි, අකප්පියමංසෙසු ථුල්ලච්චයඤ්ච දුක්කටඤ්ච වඩ්ඪති. යාමකාලිකෙසු විකාලපච්චයා අනාපත්ති, අනතිරිත්තපච්චයා පන විකාලෙ සබ්බවිකප්පෙසු අනාපත්ති.

于不可食肉中，食人肉，犯偷兰遮与波逸提；食其余肉，犯恶作与波逸提。有缘由而饮用非时浆(yāmakālika)，犯波逸提。若为食物而饮用，则犯恶作与波逸提。若已作饱足相后，食用未经余食法处理之食：于普通食物，犯二波逸提；于人肉，犯偷兰遮与二波逸提；于其余不可食肉，犯恶作与二波逸提。有缘由而饮用非时浆，若以带食物之口饮用，犯二波逸提；若以不带食物之口饮用，仅犯一波逸提。若为食物而饮用，于此两种情况，皆加犯恶作。若于非时食：于普通食物，因积存与非时食二缘，犯二波逸提；于不可食肉，则加犯偷兰遮与恶作。于非时浆，因非时之缘由无犯；而因非余食之缘由，于非时，于一切情况皆无犯。

255. සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ආහාරත්ථායාති ආහාරත්ථාය පටිග්ගණ්හතො පටිග්ගහණපච්චයා තාව දුක්කටං, අජ්ඣොහරතො පන සචෙ නිරාමිසං හොති, අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ දුක්කටං. අථ ආමිසසංසට්ඨං පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතං හොති, යථාවත්ථුකං පාචිත්තියමෙව.

255. 为食物而接受七日药(sattāhakālika)或尽形寿药(yāvajīvika)：首先，因接受之缘由，犯恶作。食用时，若不与食物混合，则每食一口，犯恶作。若与食物混合后接受并存放，则依其事仅犯波逸提。

256. අනාපත්ති යාවකාලිකන්තිආදිම්හි විකාලභොජනසික්ඛාපදෙ නිද්දිට්ඨං ඛාදනීයභොජනීයං යාව මජ්ඣන්තිකසඞ්ඛාතො කාලො, තාව භුඤ්ජිතබ්බතො යාවකාලිකං. සද්ධිං අනුලොමපානෙහි අට්ඨවිධං පානං යාව රත්තියා පච්ඡිමයාමසඞ්ඛාතො යාමො, තාව පරිභුඤ්ජිතබ්බතො යාමො කාලො අස්සාති යාමකාලිකං. සප්පිආදි පඤ්චවිධං භෙසජ්ජං සත්තාහං නිධෙතබ්බතො සත්තාහො කාලො අස්සාති සත්තාහකාලිකං. ඨපෙත්වා උදකං අවසෙසං සබ්බම්පි යාවජීවං පරිහරිත්වා සති පච්චයෙ පරිභුඤ්ජිතබ්බතො යාවජීවකන්ති වුච්චති.

256. 于“无犯：时限药……”等句中当知：非时食学处中所说的食物(khādanīyabhojanīya)，因可食用至称为正午之时为止，故称“时限药”(yāvakālika)。与随顺饮品一起的八种浆，因可饮用至称为夜间后更之时为止，其时限为“更”，故称“非时浆”(yāmakālika)。酥油等五种药，因可存放七日，其时限为七日，故称“七日药”(sattāhakālika)。除水之外，其余一切，可终身携带，有缘由时方可服用，故称“尽形寿药”(yāvajīvika)。

තත්ථ අරුණොදයෙව පටිග්ගහිතං යාවකාලිකං සතක්ඛත්තුම්පි නිදහිත්වා යාවකාලො නාතික්කමති තාව, යාමකාලිකං එකං අහොරත්තං, සත්තාහකාලිකං සත්තරත්තං, ඉතරං සති පච්චයෙ, යාවජීවම්පි පරිභුඤ්ජන්තස්ස අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. අට්ඨකථාසු පන ඉමස්මිං ඨානෙ පානකථා කප්පියානුලොමකථා ‘‘කප්පති නු ඛො යාවකාලිකෙන යාමකාලික’’න්තිආදිකථා ච කප්පියභූමිකථා ච විත්ථාරිතා, තං මයං ආගතට්ඨානෙයෙව කථයිස්සාම.

其中，于黎明时领受的时限药，即使存放百次，只要食用时间未过；（于黎明时领受的）非时浆，于一昼夜内；（于黎明时领受的）七日药，于七夜内；其余的（尽形寿药），在有缘故时，乃至尽形寿，食用者皆无犯。其余部分在此是显而易见的。再者，在诸义注中，于此处详细阐述了饮品之论、适宜随顺之论、以“时限药与非时浆是否适宜”(kappati nu kho yāvakālikena yāmakālikaṃ)等开头的论述，以及适宜地之论，我们将在其出现的相应地方才加以解说。

එළකලොමසමුට්ඨානං [Pg.106] – කායතො ච කායචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

（此学处）属羊毛（学处）之生起方式——由身以及由身与心而生起，是作为，无想不得解脱，无心（亦成犯），是制罪，是身业，通于三心，具足三受。

සන්නිධිකාරකසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

积储学处第八。

9. පණීතභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 美食学处释义

257. නවමසික්ඛාපදෙ – පණීතභොජනානීති උත්තමභොජනානි. කස්ස සම්පන්නං න මනාපන්ති සම්පත්තියුත්තං කස්ස න පියං. සාදුන්ති සුරසං.

257. 第九学处中，“美食”(paṇītabhojanāni)指上等食物。“对谁而言，圆满具足之物不称心？”意指：圆满具足的食物，谁会不喜欢呢？“美味”(sādu)指味道好。

259. යො පන භික්ඛු එවරූපානි පණීතභොජනානි අගිලානො අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජෙය්‍යාති එත්ථ සුද්ධානි සප්පිආදීනි විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජන්තො පාචිත්තියං නාපජ්ජති, සෙඛියෙසු සූපොදනවිඤ්ඤත්තිදුක්කටං ආපජ්ජති, ඔදනසංසට්ඨානි පන විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජන්තො පාචිත්තියං ආපජ්ජතීති වෙදිතබ්බො, අයං කිරෙත්ථ අධිප්පායො. තෙනෙව ච ‘‘පණීතානී’’ති අවත්වා ‘‘පණීතභොජනානී’’ති සුත්තෙ වුත්තං. ‘‘පණීතානී’’ති හි වුත්තෙ සප්පිආදීනංයෙව ගහණං හොති, ‘‘පණීතභොජනානී’’ති වුත්තෙ පන පණීතසංසට්ඨානි සත්තධඤ්ඤනිබ්බත්තානි භොජනානි පණීතභොජනානීති අයමත්ථො පඤ්ඤායති.

259. 关于“若有比丘……食用”，于此的决择应如是了知：若仅索求纯的酥油等食用，不犯波逸提，但在众学法中犯下索求羹饭的恶作。再者，若索求与饭混合的（美食）食用，则犯波逸提。据说这即是此处的意趣。正因此，经中不说“美食”(paṇītāni)，而说“美食”(paṇītabhojanāni)。诚然，若说“美食”(paṇītāni)，则只包含酥油等；但若说“美食”(paṇītabhojanāni)，则此义明了：与美食混合的、由七种谷物所成的食物，即是“美食”(paṇītabhojanāni)。

ඉදානි විඤ්ඤාපෙති පයොගෙ දුක්කටන්තිආදීසු අයං විනිච්ඡයො – ‘‘සප්පිනා භත්තං දෙහි, සප්පිං ආකිරිත්වා දෙහි, සප්පිමිස්සකං කත්වා දෙහි, සහසප්පිනා දෙහි, සප්පිඤ්ච භත්තඤ්ච දෙහී’’ති විඤ්ඤාපෙන්තස්ස විඤ්ඤත්තියා දුක්කටං, පටිග්ගහණෙ දුක්කටං, අජ්ඣොහාරෙ පාචිත්තියං. ‘‘සප්පිභත්තං දෙහී’’ති වුත්තෙ පන යස්මා සාලිභත්තං විය සප්පිභත්තං නාම නත්ථි; තස්මා සූපොදනවිඤ්ඤත්තිදුක්කටමෙව වෙදිතබ්බං.

现在，关于“请求时得恶作”等句，决择如下——若请求说：“给我带酥油的饭”、“给我浇上酥油的饭”、“给我拌好酥油的饭”、“给我连同酥油的饭”、“给我酥油和饭”，则请求时得恶作，接受时得恶作，食用时得波逸提。但若说“给我酥油饭”，因为并没有像“粳米饭”那样名为“酥油饭”之物，所以应知这仅得请求羹饭的恶作。

සචෙ පන ‘‘සප්පිනා භත්තං දෙහී’’ති වුත්තෙ භත්තං දත්වා ‘‘සප්පිං කත්වා භුඤ්ජා’’ති නවනීතං වා ඛීරං වා දධිං වා දෙති, මූලං වා පන දෙති, ‘‘ඉමිනා සප්පිං ගහෙත්වා භුඤ්ජා’’ති යථාවත්ථුකමෙව. ‘‘ගොසප්පිනා භත්තං දෙහී’’ති වුත්තෙ පන ගොසප්පිනා වා දෙතු, ගොසප්පිම්හි අසති, පුරිමනයෙනෙව ගොනවනීතාදීනි වා ගාවිංයෙව වා දෙතු ‘‘ඉතො සප්පිනා භුඤ්ජා’’ති යථාවත්ථුකමෙව. සචෙ [Pg.107] පන ගොසප්පිනා යාචිතො අජියා සප්පිආදීහි දෙති, විසඞ්කෙතං. එවඤ්හි සති අඤ්ඤං යාචිතෙන අඤ්ඤං දින්නං නාම හොති, තස්මා අනාපත්ති. එස නයො අජියා සප්පිනා දෙහීති ආදීසුපි.

再者，若在说“请给我带酥油的饭”后，（施主）给了饭，又说“做成酥油后食用”而给予新酪、或乳、或酪；或者给予价钱说“用此换取酥油后食用”，皆依其事而定。若说“请给我带牛酥油的饭”，（施主）应给牛酥油；若无牛酥油，则可依前例给予牛的新酪等，或甚至给一头母牛说“用此（所出）的酥油食用”，亦皆依其事而定。但若在请求牛酥油后，（施主）却给予羊酥油等，则为错置。因为如此一来，即是所求之物与所给之物不同，因此无犯。此理亦适用于“请给我带羊酥油的饭”等情况。

‘‘කප්පියසප්පිනා දෙහී’’ති වුත්තෙ අකප්පියසප්පිනා දෙති, විසඞ්කෙතමෙව. ‘‘අකප්පියසප්පිනාති වුත්තෙ අකප්පියසප්පිනා දෙති, පටිග්ගහණෙපි පරිභොගෙපි දුක්කටමෙව. අකප්පියසප්පිම්හි අසති පුරිමනයෙනෙව අකප්පියනවනීතාදීනි දෙති ‘‘සප්පිං කත්වා භුඤ්ජා’’ති අකප්පියසප්පිනාව දින්නං හොති. ‘‘අකප්පියසප්පිනා’’ති වුත්තෙ කප්පියෙන දෙති, විසඞ්කෙතං. ‘‘සප්පිනා’’ති වුත්තෙ සෙසෙසු නවනීතාදීසු අඤ්ඤතරෙන දෙති, විසඞ්කෙතමෙව. එස නයො නවනීතෙන දෙහීතිආදීසුපි. යෙන යෙන හි විඤ්ඤත්ති හොති, තස්මිං වා තස්ස මූලෙ වා ලද්ධෙ, තං තං ලද්ධමෙව හොති.

若说“请给我净酥油”，（施主）却给予不净酥油，则为错置。若说“请给我不净酥油”，（施主）也给予不净酥油，则在接受和食用时皆仅得恶作。若无不净酥油，依前例给予不净新酪等，并说“做成酥油后食用”，即等同于给予了不净酥油。若说“请给我不净酥油”，（施主）却给予净酥油，则为错置。若说“请给我酥油”，（施主）却给予其余的新酪等其中之一，亦为错置。此理亦适用于“请给我新酪”等情况。因为无论请求何物，当得到该物或其价钱时，即视为已得到该物。

සචෙ පන අඤ්ඤං පාළියා ආගතං වා අනාගතං වා දෙන්ති, විසඞ්කෙතං. පාළියං ආගතනවනීතාදීනි ඨපෙත්වා අඤ්ඤෙහි නවනීතාදීහි විඤ්ඤාපෙන්තස්ස දුක්කටං. යථා ච ‘‘සප්පිභත්තං දෙහී’’ති වුත්තෙ සාලිභත්තස්ස විය සප්පිභත්තස්ස අභාවා සූපොදනවිඤ්ඤත්තිදුක්කටමෙව හොතීති වුත්තං. එවං නවනීතභත්තං දෙහීතිආදීසුපි. පටිපාටියා එකමෙකං විත්ථාරෙත්වා වුච්චමානෙපි හි අයමෙවත්ථො වත්තබ්බො සියා, සො ච සඞ්ඛෙපෙනපි සක්කා ඤාතුං, කිං තත්ථ විත්ථාරෙන? තෙන වුත්තං – ‘‘එස නයො නවනීතෙන දෙහීතිආදීසුපී’’ති.

再者，如果施主给与（比丘所索求的之外的）其它在圣典中提及或未提及的精美食物，则为不合约定。除了圣典中提及的新鲜奶油等，若以其它新鲜奶油等请求，则犯恶作。正如所说：当（比丘）说“给我酥油饭”时，因为没有像粳米饭那样名为“酥油饭”的食物，所以只构成索求羹饭的恶作。同样地，对于“给我新鲜奶油饭”等也是如此。因为即使按顺序逐一详细解释，也应说此义；而此义亦可从简略中得知，何需详细解释？因此说：“此理则亦适用于‘以新鲜奶油（与饭食一同）给我’等情况。”

සචෙ පන සබ්බෙහිපි සප්පිආදීහි එකට්ඨානෙ වා නානාට්ඨානෙ වා විඤ්ඤාපෙත්වා පටිලද්ධං එකභාජනෙ ආකිරිත්වා එකරසං කත්වා තතො කුසග්ගෙනාපි ජිව්හග්ගෙ බින්දුං ඨපෙත්වා අජ්ඣොහරති, නව පාචිත්තියානි ආපජ්ජති. වුත්තම්පි චෙතං පරිවාරෙ –

再者，如果比丘以所有酥油等物，于一处或多处请求而获得后，将它们倾倒于一器皿中混合成一味，然后即便只用草尖沾取一滴置于舌尖吞下，也犯九个波逸提。此亦如《附随》中所说：

‘‘කායිකානි න වාචසිකානි,සබ්බානි නානාවත්ථුකානි;

අපුබ්බං අචරිමං ආපජ්ජෙය්‍ය එකතො,පඤ්හාමෙසා කුසලෙහි චින්තිතා’’ති. (පරි. 481);

身行之罪非口语，万般事物各不同。一时并发非相续，此问善巧者所穷。

261. අගිලානො ගිලානසඤ්ඤීති එත්ථ සචෙ ගිලානසඤ්ඤීපි හුත්වා භෙසජ්ජත්ථාය පඤ්ච භෙසජ්ජානි විඤ්ඤාපෙති, මහානාමසික්ඛාපදෙන කාරෙතබ්බො[Pg.108]. නව පණීතභොජනානි විඤ්ඤාපෙන්තො පන ඉමිනා සික්ඛාපදෙන කාරෙතබ්බො. භික්ඛුනීනං පන එතානි පාටිදෙසනීයවත්ථූනි හොන්ති, සූපොදනවිඤ්ඤත්තියං උභයෙසම්පි සෙඛපණ්ණත්තිදුක්කටමෙව. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

261. 于“无病而有病想”：若（比丘）无病而有病想，为求医药而索求五种药，应依摩诃男学处处理。但若索求九种精美食物，则应依此学处处理。而对比丘尼来说，这些是应悔过之事；在索求羹饭上，二者（比丘与比丘尼）都只犯了众学法中所制定的恶作。其余的在此已很明显。

චතුසමුට්ඨානං – කායතො කායවාචතො කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති,

四生起：由身、由身与语、由身与心、由身语心而生起。

කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණතිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

是唯作，非想解脱，无心亦犯，制戒罪，是身业，是语业，通三心，具三受。

පණීතභොජනසික්ඛාපදං නවමං.

精美食物学处第九

10. දන්තපොනසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 齿木学处释义

263. දසමසික්ඛාපදෙ – චතූසු පච්චයෙසු අන්තමසො දන්තකට්ඨම්පි සබ්බං පංසුකූලමෙව අස්සාති සබ්බපංසුකූලිකො. සො කිර සුසානෙ ඡඩ්ඩිතභාජනමෙව පත්තං කත්වා තත්ථ ඡඩ්ඩිතචොළකෙහෙව චීවරං කත්වා තත්ථ ඡඩ්ඩිතමඤ්චපීඨකානියෙව ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජති. අය්‍යවොසාටිතකානීති එත්ථ අය්‍යා වුච්චන්ති කාලඞ්කතා පිතිපිතාමහා. වොසාටිතකානි වුච්චන්ති තෙසං අත්ථාය සුසානාදීසු ඡඩ්ඩිතකානි ඛාදනීයභොජනීයානි; මනුස්සා කිර කාලඞ්කතෙ ඤාතකෙ උද්දිස්ස යං තෙසං සජීවකාලෙ පියං හොති, තං එතෙසු සුසානාදීසු පිණ්ඩං පිණ්ඩං කත්වා ‘‘ඤාතකා නො පරිභුඤ්ජන්තූති ඨපෙන්ති. සො භික්ඛු තං ගහෙත්වා භුඤ්ජති, අඤ්ඤං පණීතම්පි දිය්‍යමානං න ඉච්ඡති. තෙන වුත්තං – ‘‘සුසානෙපි රුක්ඛමූලෙපි උම්මාරෙපි අය්‍යවොසාටිතකානි සාමං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජතී’’ති. ථෙරොති ථිරො ඝනබද්ධො. වඨරොති ථූලො; ථූලො ච ඝනසරීරො චායං භික්ඛූති වුත්තං හොති. මනුස්සමංසං මඤ්ඤෙ ඛාදතීති මනුස්සමංසං ඛාදතීති නං සල්ලක්ඛෙම; මනුස්සමංසං ඛාදන්තා හි ඊදිසා භවන්තීති අයං තෙසං අධිප්පායො.

263. 第十学处：就四资具而言，乃至齿木，一切皆为粪扫物，此为“一切粪扫者”。据说，他以坟场中丢弃的容器为钵，以彼处丢弃的碎布为衣，并取用彼处丢弃的床座而受用。“祖先所弃物”（ayyavosāṭitakāni）：于此，“祖先”（ayyā）是指已故的父祖。“所弃物”（vosāṭitakāni）是指为他们而在坟场等地丢弃的食物。据说，人们为祭祀已故的亲属，会将他们生前喜爱的食物，在坟场等地做成饭团后放置，心想：“愿我等亲属享用。”那位比丘便拾取而食，即使他人供养更精美的食物他也不想要。因此经中说：“于坟场中……亦受用。”“长老”（thero）是坚定、结实之义。“粗壮”（vaṭharo）是肥大之义；此谓该比丘肥大且身体结实。“我想他吃的是人肉”，是说我们认定他吃人肉；那些人的意思是：“食人肉者，就是这般模样。”

264. උදකදන්තපොනෙ කුක්කුච්චායන්තීති එත්ථ තෙ භික්ඛූ ‘‘අදින්නං මුඛද්වාරං ආහාරං ආහරෙය්‍යා’’ති පදස්ස සම්මා අත්ථං අසල්ලක්ඛෙත්වා කුක්කුච්චායිසුං, භගවා පන යථාඋප්පන්නස්ස වත්ථුස්ස වසෙන පිතා විය දාරකෙ තෙ භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙන්තො අනුපඤ්ඤත්තිං ඨපෙසි.

264. “因水和齿木而追悔”：于此，那些比丘因未能正确理解“将未给予的食物送入口中”此句之义而追悔。然而，世尊依所生起之事，如父教子般，令彼等比丘明了后，制定了补充规定。

265. අදින්නන්ති [Pg.109] කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා ගණ්හන්තස්ස කායකායපටිබද්ධනිස්සග්ගියානං අඤ්ඤතරවසෙන න දින්නං. එතදෙව හි සන්ධාය පදභාජනෙ ‘‘අදින්නං නාම අප්පටිග්ගහිතකං වුච්චතී’’ති වුත්තං. දුතියපාරාජිකෙ පන ‘‘අදින්නං නාම පරපරිග්ගහිතකං වුච්චතී’’ති වුත්තං. දින්නන්ති ඉදං පන තස්සෙව අදින්නස්ස පටිපක්ඛවසෙන ලක්ඛණදස්සනත්ථං උද්ධටං. නිද්දෙසෙ චස්ස ‘‘කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා නිස්සග්ගියෙන වා දෙන්තෙ’’ති එවං අඤ්ඤස්මිං දදමානෙ ‘‘හත්ථපාසෙ ඨිතො කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා පටිග්ගණ්හාතීති තං එවං දිය්‍යමානං අන්තමසො රථරෙණුම්පි සචෙ පුබ්බෙ වුත්තලක්ඛණෙ හත්ථපාසෙ ඨිතො කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා පටිග්ගණ්හාති, එතං එවං පටිග්ගහිතං දින්නං නාම වුච්චති. න ‘‘ඉදං ගණ්හ, ඉදං තව හොතූ’’තිආදිවචනෙන නිස්සට්ඨං.

265. “未给予”是说，对于以身或以身所依物拿取者，未通过身、身所依物或抛出物的任何一种方式给予。正是针对此义，在词句分别中说：“所谓未给予，是指未被领受的。”但在第二波罗夷(pārājika)中则说：“所谓未给予，是指为他人所有的。”而“已给予”这一项，则是为了从反面显示“未给予”的特征而引述的。在其解释(niddesa)中说：“当他人以身、以身所依物或以抛出物的方式给予时”，以及“站在伸手所及(hatthapāsa)处，以身或以身所依物领受”。对于这样被给予之物，乃至一粒车尘，如果站在前文所述特征的伸手所及处，以身或以身所依物领受，那么这样被领受的，就称为“已给予”。仅凭“拿这个，这个是你的”等言语所舍弃的，不称为“已给予”。

තත්ථ කායෙනාති හත්ථාදීසු යෙන කෙනචි සරීරාවයවෙන; අන්තමසො පාදඞ්ගුලියාපි දිය්‍යමානං කායෙන දින්නං නාම හොති, පටිග්ගහණෙපි එසෙව නයො. යෙන කෙනචි හි සරීරාවයවෙන ගහිතං කායෙන ගහිතමෙව හොති. සචෙපි නත්ථුකරණියා දිය්‍යමානං නාසාපුටෙන අකල්ලකො වා මුඛෙන පටිග්ගණ්හාති. ආභොගමත්තමෙව හි එත්ථ පමාණන්ති අයං නයො මහාපච්චරියං වුත්තො. කායපටිබද්ධෙනාති කටච්ඡුආදීසු යෙන කෙනචි උපකරණෙන දින්නං කායපටිබද්ධෙන දින්නං නාම හොති. පටිග්ගහණෙපි එසෙව නයො. යෙන කෙනචි සරීරපටිබද්ධෙන පත්තථාලකාදිනා ගහිතං කායපටිබද්ධෙන ගහිතමෙව හොති. නිස්සග්ගියෙනාති කායතො ච කායපටිබද්ධතො ච මොචෙත්වා හත්ථපාසෙ ඨිතස්ස කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා පාතියමානම්පි නිස්සග්ගියෙන පයොගෙන දින්නං නාම හොති. අයං තාව පාළිවණ්ණනා.

此中，所谓“以身”，是说以手等任何身体部位；乃至以脚趾给予，也称为以身给予，领受时也是此理。因为以任何身体部位拿取，都算是以身拿取。即使是病人以鼻孔或口领受为作鼻药而给予之物，也算是以身领受，因为于此，实以作意为准——此理说于《大筏注》(Mahāpaccarī)。所谓“以身所依物”，是说以勺等任何工具给予，称为以身所依物给予。领受时也是此理。以任何身所依物，如钵、盘等拿取，都算是以身所依物拿取。所谓“以抛掷”，是说从身及身所依物放开，使之落入站在伸手所及(hatthapāsa)处者的身或身所依物上，也称为以抛掷的方式给予。以上即是巴利（圣）典的释义(vaṇṇanā)。

අයං පනෙත්ථ පාළිමුත්තකවිනිච්ඡයො – පඤ්චඞ්ගෙහි පටිග්ගහණං රුහති – ථාමමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස උච්චාරණමත්තං හොති, හත්ථපාසො පඤ්ඤායති, අභිහාරො පඤ්ඤායති, දෙවො වා මනුස්සො වා තිරච්ඡානගතො වා කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා නිස්සග්ගියෙන වා දෙති, තං චෙ භික්ඛු කායෙන වා කායපටිබද්ධෙන වා පටිග්ගණ්හාති. එවං පඤ්චහඞ්ගෙහි පටිග්ගහණං රුහති.

于此，有非巴利律文的判定：领受由五支而成立：（一）物品为中等力气之人所能举起；（二）处于伸手所及（hatthapāsa）之处；（三）呈献的行为明显；（四）天、人或畜生以身、身所执持物或以抛出的方式给予；（五）比丘以身或身所执持物领受。如是，由五支，领受得以成立。

තත්ථ ඨිතනිසින්නනිපන්නානං පවාරණසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව හත්ථපාසො වෙදිතබ්බො. සචෙ පන දායකපටිග්ගාහකෙසු එකො ආකාසෙ හොති, එකො [Pg.110] භූමියං, භූමට්ඨස්ස ච සීසෙන ආකාසට්ඨස්ස ච ඨපෙත්වා දාතුං වා ගහෙතුං වා පසාරිතහත්ථං, යං ආසන්නතරං අඞ්ගං, තස්ස ඔරිමන්තෙන හත්ථපාසප්පමාණං පරිච්ඡින්දිතබ්බං. සචෙපි එකො කූපෙ හොති, එකො කූපතටෙ, එකො වා පන රුක්ඛෙ, එකො පථවියං, වුත්තනයෙනෙව හත්ථපාසප්පමාණං පරිච්ඡින්දිතබ්බං. එවරූපෙ හත්ථපාසෙ ඨත්වා සචෙපි පක්ඛී මුඛතුණ්ඩකෙන වා හත්ථී වා සොණ්ඩාය ගහෙත්වා පුප්ඵං වා ඵලං වා දෙති, පටිග්ගහණං රුහති. සචෙ පන අද්ධට්ඨමරතනස්සාපි හත්ථිනො ඛන්ධෙ නිසින්නො, තෙන සොණ්ඩාය දිය්‍යමානං ගණ්හාති, වට්ටතියෙව.

此中，对于站立、坐着、躺卧者，应按照第一自恣学处中所说的方法来确定伸手所及的范围。如果布施者和领受者中，一在空中，一在地上，那么应从地上者的头顶到空中者较近的肢体（不计为授受而伸出的手）的近端来划定伸手所及的范围。如果一在井中，一在井岸，或一在树上，一在地上，也应按照所说的方法划定伸手所及的范围。站在如此的伸手所及处，即使是鸟用喙，或象用鼻，拿着花或果实给予，领受也得以成立。如果坐在七肘半高的大象背上，领受它用象鼻给予之物，也是允许的。

එකො බහූනි භත්තබ්‍යඤ්ජනභාජනානි සීසෙ කත්වා භික්ඛුස්ස සන්තිකං ආගන්ත්වා ඨිතකොව ගණ්හථාති වදති, න තාව අභිහාරො පඤ්ඤායති, තස්මා න ගහෙතබ්බං. සචෙ පන ඊසකම්පි ඔනමති, භික්ඛුනා හත්ථං පසාරෙත්වා හෙට්ඨිමභාජනං එකදෙසෙනාපි සම්පටිච්ඡිතබ්බං. එත්තාවතා සබ්බභාජනානි පටිග්ගහිතානි හොන්ති, තතො පට්ඨාය ඔරොපෙත්වා වා උග්ඝාටෙත්වා වා යං ඉච්ඡති, තං ගහෙත්වා භුඤ්ජිතුං වට්ටති. සභත්තපච්ඡිආදිම්හි පන එකභාජනෙ වත්තබ්බමෙව නත්ථි, කාජෙන භත්තං හරන්තොපි සචෙ කාජං ඔනාමෙත්වා දෙති, වට්ටති. තිංසහත්ථො වෙණු හොති, එකස්මිං අන්තෙ ගුළකුම්භො බද්ධො, එකස්මිං සප්පිකුම්භො, තඤ්චෙ පටිග්ගණ්හාති, සබ්බං පටිග්ගහිතමෙව. උච්ඡුයන්තදොණිතො පග්ඝරන්තමෙව රසං ගණ්හථාති වදති, අභිහාරො න පඤ්ඤායතීති න ගහෙතබ්බො. සචෙ පන කසටං ඡඩ්ඩෙත්වා හත්ථෙන උස්සිඤ්චිත්වා උස්සිඤ්චිත්වා දෙති, වට්ටති.

一人头顶许多饭菜容器，来到比丘跟前，站着说：“请拿取。”此时供献尚不明显，因此不应拿取。但如果他稍微弯身，比丘应伸手，哪怕只接触到最下方的容器的一部分来领受。仅此，所有的容器即被视为已领受，从那时起，可以放下或打开，拿取想吃的来食用。至于饭篮等只有一个容器的情况，则无须多言。即使是用扁担运饭，如果他放下扁担给予，也是允许的。有一根三十肘长的竹竿，一端绑着糖罐，一端绑着酥油罐，如果领受了它，全部都算已领受。有人说：“请拿取从甘蔗机槽中流出的汁液。”因为供献不明显，所以不应拿取。但如果除去渣滓后，用手一再舀起给予，则是允许的。

බහූ පත්තා මඤ්චෙ වා පීඨෙ වා කටසාරකෙ වා දොණියං වා ඵලකෙ වා ඨපිතා හොන්ති, යත්ථ ඨිතස්ස දායකො හත්ථපාසෙ හොති, තත්ථ ඨත්වා පටිග්ගහණසඤ්ඤාය මඤ්චාදීනි අඞ්ගුලියාපි ඵුසිත්වා ඨිතෙන වා නිසින්නෙන වා නිපන්නෙන වා යං තෙසු පත්තෙසු දිය්‍යති, තං සබ්බං පටිග්ගහිතං හොති. සචෙපි පටිග්ගහෙස්සාමීති මඤ්චාදීනි ආරුහිත්වා නිසීදති, වට්ටතියෙව. සචෙ පන මඤ්චාදීනි හත්ථෙන ගහෙත්වා මඤ්චෙ නිසීදති, වත්තබ්බමෙව නත්ථි.

许多钵被放在床、凳、席、槽或板上，当布施者位于比丘的伸手所及（hatthapāsa）处时，比丘若怀着领受想，站着、坐着或躺着，哪怕只用手指触碰床等物，凡是给予那些钵中之物，都算已领受。即使比丘心想“我将领受”而登上床等物坐下，也是允许的。如果比丘用手抓住床等物，然后坐在床上，则无须多言。

පථවියං පන සචෙපි කුච්ඡියා කුච්ඡිං ආහච්ච ඨිතා හොන්ති, යං යං අඞ්ගුලියා වා සූචියා වා ඵුසිත්වා නිසින්නො හොති, තත්ථ තත්ථ දිය්‍යමානමෙව පටිග්ගහිතං හොති. ‘‘යත්ථ කත්ථචි මහාකටසාරහත්ථත්ථරණාදීසු ඨපිතපත්තෙ පටිග්ගහණං න රුහතී’’ති වුත්තං, තං හත්ථපාසාතික්කමං සන්ධාය [Pg.111] වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. හත්ථපාසෙ පන සති යත්ථ කත්ථචි වට්ටති අඤ්ඤත්‍ර තත්ථජාතකා.

又，若在地上，即使钵腹紧贴着钵腹放置，比丘用手指或针触碰了哪个钵后坐下，那么给予那个钵之物才算被领受。至于所说“在大的席垫、手巾等铺展物上，放置在任何地方的钵，其领受不成立”，当知此是针对超出伸手所及（hatthapāsa）范围的情况而说。若在伸手所及处，则在任何地方领受皆允许，除了就地生长之物。

තත්ථජාතකෙ පන පදුමිනිපණ්ණෙ වා කිංසුකපණ්ණාදිම්හි වා න වට්ටති. න හි තං කායපටිබද්ධසඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. යථා ච තත්ථජාතකෙ; එවං ඛාණුකෙ බන්ධිත්වා ඨපිතමඤ්චාදිම්හි අසංහාරිමෙ ඵලකෙ වා පාසාණෙ වා න රුහතියෙව, තෙපි හි තත්ථජාතකසඞ්ඛෙපුපගා හොන්ති. භූමියං අත්ථතෙසු සුඛුමෙසු තින්තිණිකාදිපණ්ණෙසුපි පටිග්ගහණං න රුහති, න හි තානි සන්ධාරෙතුං සමත්ථානීති. මහන්තෙසු පන පදුමිනිපණ්ණාදීසු රුහති. සචෙ හත්ථපාසං අතික්කම්ම ඨිතො දීඝදණ්ඩකෙන උළුඞ්කෙන දෙති, ආගන්ත්වා දෙහීති වත්තබ්බො. වචනං අසුත්වා වා අනාදියිත්වා වා පත්තෙ ආකිරතියෙව, පුන පටිග්ගහෙතබ්බං. දූරෙ ඨත්වා භත්තපිණ්ඩං ඛිපන්තෙපි එසෙව නයො.

然而，在就地生长的莲叶或翅果叶等上面，是不允许的，因为它不被视为与身体相连物。如同就地生长之物，在绑于树桩而放置的床等、不可移动的木板或石头上，领受亦不成立，因为它们亦属就地生长一类。在地上铺着的细小酸豆叶等上面，领受亦不成立，因为它们无法支撑。但在大的莲叶等上面，则成立。如果布施者站在伸手所及的范围外，用长柄勺给予，应说：“请过来给。”如果他听而不闻或不理会，仍然将食物倒入钵中，则应重新领受。站在远处投掷饭团时，亦复如是。

සචෙ පත්තත්ථවිකතො නීහරියමානෙ පත්තෙ රජනචුණ්ණානි හොන්ති, සති උදකෙ ධොවිතබ්බො, අසති රජනචුණ්ණං පුච්ඡිත්වා පටිග්ගහෙත්වා වා පිණ්ඩාය චරිතබ්බං. සචෙ පිණ්ඩාය චරන්තස්ස රජං පතති, පටිග්ගහෙත්වා භික්ඛා ගණ්හිතබ්බා. අප්පටිග්ගහෙත්වා ගණ්හතො විනයදුක්කටං. තං පන පුන පටිග්ගහෙත්වා භුඤ්ජතො අනාපත්ති. සචෙ පන ‘‘පටිග්ගහෙත්වා දෙථා’’ති වුත්තෙ වචනං අසුත්වා වා අනාදියිත්වා වා භික්ඛං දෙන්තියෙව, විනයදුක්කටං නත්ථි, පුන පටිග්ගහෙත්වා අඤ්ඤා භික්ඛා ගහෙතබ්බා.

如果从钵袋中取出钵时，钵里有染色粉，有水则应洗净；若无水，则应拭去染色粉，或令人将其授与后，再去托钵。如果托钵时，有尘土掉入，应令人将尘土授与，再领受食物。不令人授与而领受者，得恶作（dukkaṭa）。然而，将那食物令人重新授与后而食者，无犯。又，如果说了“请先授与我，再施与”，但对方听而不闻或不理会，仍然布施食物，则无恶作，应令人重新授与后，再领受其他食物。

සචෙ මහාවාතො තතො තතො රජං පාතෙති, න සක්කා හොති භික්ඛං ගහෙතුං, ‘‘අනුපසම්පන්නස්ස දස්සාමී’’ති සුද්ධචිත්තෙන ආභොගං කත්වා ගණ්හිතුං වට්ටති. එවං පිණ්ඩාය චරිත්වා විහාරං වා ආසනසාලං වා ගන්ත්වා තං අනුපසම්පන්නස්ස දත්වා පුන තෙන දින්නං වා තස්ස විස්සාසෙන වා පටිග්ගහෙත්වා භුඤ්ජිතුං වට්ටති.

若大风从各处扬起尘土，以致无法领受食物，则可作意“我将给予未受具足戒者”后，以清净心领受，此是允许的。如此为食物行乞后，前往寺院或会堂，将该食物给予未受具足戒者，之后再领受他所给与的，或因信任他而取回后食用，此是允许的。

සචෙ භික්ඛාචාරෙ සරජං පත්තං භික්ඛුස්ස දෙති, සො වත්තබ්බො – ‘‘ඉමං පටිග්ගහෙත්වා භික්ඛං වා ගණ්හෙය්‍යාසි, පරිභුඤ්ජෙය්‍යාසි වා’’ති තෙන තථා කාතබ්බං. සචෙ රජං උපරි උප්පිලවති, කඤ්ජිකං පවාහෙත්වා සෙසං භුඤ්ජිතබ්බං. සචෙ අන්තො පවිට්ඨං හොති, පටිග්ගහෙතබ්බං. අනුපසම්පන්නෙ අසති හත්ථතො අමොචෙන්තෙන, යත්ථ අනුපසම්පන්නො අත්ථි තත්ථ නෙත්වා පටිග්ගහෙතබ්බං[Pg.112]. සුක්ඛභත්තෙ පතිතරජං අපනෙත්වා භුඤ්ජිතුං වට්ටති. සචෙ අතිසුඛුමං හොති, උපරිභත්තෙන සද්ධිං අපනෙතබ්බං, පටිග්ගහෙත්වා වා භුඤ්ජිතබ්බං. යාගුං වා සූපං වා පුරතො ඨපෙත්වා ආලුලෙන්තානං භාජනතො ඵුසිතානි උග්ගන්ත්වා පත්තෙ පතන්ති, පත්තො පටිග්ගහෙතබ්බො.

若于行乞时，有比丘将有尘土的钵给予另一比丘，应告知该比丘：“你接受此钵后，可领受食物或可食用。”彼应如是行。若尘土漂浮于上，可倾去汤水后，食用剩余部分。若已进入内部，则应重受。当无未受具足戒者时，（比丘）手不离钵，应带至有未受具足戒者处重受。落于干饭上的尘土，去除后食用是允许的。若尘土非常细微，应连同上层饭一同去除，或重受后食用。当（未受具足戒者）将粥或汤置于（比丘）面前搅拌时，从其容器中飞溅之物，升起落入钵中，则此钵食应予重受。

උළුඞ්කෙන ආහරිත්වා දෙන්තානං පඨමතරං උළුඞ්කතො ථෙවා පත්තෙ පතන්ති, සුපතිතා, අභිහටත්තා දොසො නත්ථි. සචෙපි චරුකෙන භත්තෙ ආකිරියමානෙ චරුකතො මසි වා ඡාරිකා වා පතති, අභිහටත්තා නෙවත්ථි දොසො. අනන්තරස්ස භික්ඛුනො දිය්‍යමානං පත්තතො උප්පතිත්වා ඉතරස්ස පත්තෙ පතති, සුපතිතං. පටිග්ගහිතමෙව හි තං හොති.

（布施者）用勺取食布施时，先有数滴从勺中落入钵内，此为善落；因是特意带来，故无过失。即便用锅盛饭时，有烟尘或灰烬从锅中掉落，因是（随食物）一同带来，亦无过失。布施给邻座比丘的食物，从其钵中弹起，落入另一比丘钵内，此为善落。因为那确实是已被领受之物。

සචෙ ජජ්ඣරිසාඛාදිං ඵාලෙත්වා එකස්ස භික්ඛුනො දෙන්තානං සාඛතො ඵුසිතානි අඤ්ඤස්ස පත්තෙ පතන්ති, පත්තො පටිග්ගහෙතබ්බො. යස්ස පත්තස්ස උපරි ඵාලෙන්ති, තස්ස පත්තෙ පතිතෙසු දාතුකාමතාය අභිහටත්තා දොසො නත්ථි. පායාසස්ස පූරෙත්වා පත්තං දෙන්ති, උණ්හත්තා හෙට්ඨා ගහෙතුං න සක්කොති, මුඛවට්ටියාපි ගහෙතුං වට්ටති. සචෙ තථාපි න සක්කොති, ආධාරකෙන ගණ්හිතබ්බො.

如果劈开枯枝等物分给一位比丘时，有碎屑从树枝掉落到另一位比丘的钵中，应接受此钵。如果在谁的钵上方劈开，碎屑落入其钵中，因是带着布施的意图送来的，故无过失。如果（有人）用装满乳粥的钵布施，（比丘）因其烫而无法从下方拿住，则允许持其钵缘。如果那样也无法拿取，则应用钵架接受。

ආසනසාලාය පත්තං ගහෙත්වා නිසින්නො භික්ඛු නිද්දං ඔක්කන්තො හොති, නෙව ආහරියමානං න දිය්‍යමානං ජානාති, අප්පටිග්ගහිතං හොති. සචෙ පන ආභොගං කත්වා නිසින්නො හොති, වට්ටති. සචෙපි සො හත්ථෙන ආධාරකං මුඤ්චිත්වා පාදෙන පෙල්ලෙත්වා නිද්දායති, වට්ටතියෙව. පාදෙන ආධාරකං අක්කමිත්වා පටිග්ගණ්හන්තස්ස පන ජාගරන්තස්සපි අනාදරපටිග්ගහණං හොති, තස්මා න කාතබ්බං. කෙචි එවං ආධාරකෙන පටිග්ගහණං කායපටිබද්ධපටිබද්ධෙන පටිග්ගහණං නාම හොති, තස්මා න වට්ටතීති වදන්ති. තං තෙසං වචනමත්තමෙව. අත්ථතො පන සබ්බම්පෙතං කායපටිබද්ධමෙව හොති. කායසංසග්ගෙපි චෙස නයො දස්සිතොව. යම්පි භික්ඛුස්ස දිය්‍යමානං පතති, තම්පි සාමං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. තත්‍රිදං සුත්තං –

在食堂中，比丘拿着钵坐下后睡着了，既不知道（食物）被拿来，也不知道被布施，这便成为未接受。但如果他作意后坐下，则是允许的。即使他用手放开钵架，用脚抵住而睡，也是允许的。然而，用脚踩着钵架接受，即使是清醒时，也属于不恭敬地接受，因此不应这样做。有些人说：“用钵架接受，称为‘通过与身体相连之物相连之物来接受’，因此是不允许的。”那只是他们的说法而已。但从意义上说，所有这些确实都是与身体相连的。此法在身体接触（kāyasaṃsagga）中也已说明。布施给比丘时掉落之物，自己捡起食用也是允许的。对此，经中说：

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, යං දිය්‍යමානං පතති, තං සාමං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං පරිච්චත්තං තං, භික්ඛවෙ, දායකෙහී’’ති (චූළව. 273).

“诸比丘，我允许将在布施时掉落之物自己拿起食用。诸比丘，那已被施主舍弃。”

ඉදඤ්ච [Pg.113] පන සුත්තං නෙය්‍යත්ථං. තස්මා එවමෙත්ථ අධිප්පායො වෙදිතබ්බො – යං දිය්‍යමානං දායකස්ස හත්ථතො පරිගළිත්වා සුද්ධාය වා භූමියා පදුමිනිපණ්ණවත්ථකටසාරකාදීසු වා පතති, තං සාමං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. යං පන සරජාය භූමියා පතති, තං රජං පුඤ්ඡිත්වා වා ධොවිත්වා වා පටිග්ගහෙත්වා වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං. සචෙ පන පවට්ටන්තං අඤ්ඤස්ස භික්ඛුනො සන්තිකං ගච්ඡති, තෙන ආහරාපෙතුම්පි වට්ටති. සචෙ තං භික්ඛුං වදති ‘‘ත්වංයෙව ඛාදා’’ති තස්සාපි ඛාදිතුං වට්ටති. අනාණත්තෙන පන තෙන න ගහෙතබ්බං. අනාණත්තෙනාපි ‘‘ඉතරස්ස දස්සාමී’’ති ගහෙතුං වට්ටතීති කුරුන්දියං වුත්තං. කස්මා පනෙතං ඉතරස්ස භික්ඛුනො ගහෙතුං න වට්ටතීති? භගවතා අනනුඤ්ඤාතත්තා. භගවතා හි ‘‘සාමං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතු’’න්ති වදන්තෙන යස්සෙව තං දිය්‍යමානං පතති, තස්ස අප්පටිග්ගහිතකම්පි තං ගහෙත්වා පරිභොගො අනුඤ්ඤාතො. ‘‘පරිච්චත්තං තං භික්ඛවෙ දායකෙහී’’ති වචනෙන පනෙත්ථ පරසන්තකාභාවො දීපිතො. තස්මා අඤ්ඤස්ස සාමං ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටති, තස්ස පන ආණත්තියා වට්ටතීති අයං කිරෙත්ථ අධිප්පායො.

然而，此经是义理需被引导的。因此，此处应如是理解其义：当食物从布施者手中滑落，掉在干净的地上，或莲叶、布、草席等上面时，可以自己拿取食用。如果掉落在有尘土的地上，则应拂去或洗净尘土，或经重新授与后食用。如果食物滚动到另一位比丘那里，也可以让他拿来。如果原先的比丘对那位比丘说：“你自己吃吧”，那么那位比丘也可以吃。但是未经吩咐，后者不应拿取。在《古仑谛》(kurundī)中说，即使未经吩咐，若想着“我拿去给另一位比丘”而拿取，也是允许的。那么，为何另一位比丘不能拿取呢？因为未被世尊允许。确实，世尊说“可以自己拿取食用”时，只是允许那食物为其掉落的人，可以拿取即使未被接受的食物来食用。通过“诸比丘，那已被布施者舍弃”之语，此处显示了此物不属于他人。因此，另一人不能自己拿取食用，但经其吩咐则可以。这大概就是此处的要义。

යස්මා ච තං අප්පටිග්ගහිතකත්තා අනුඤ්ඤාතං, තස්මා යථාඨිතංයෙව අනාමසිත්වා කෙනචි පිදහිත්වා ඨපිතං දුතියදිවසෙපි පරිභුඤ්චිතුං වට්ටති, සන්නිධිපච්චයා අනාපත්ති. පටිග්ගහෙත්වා පන පරිභුඤ්ජිතබ්බං. තංදිවසංයෙව හි තස්ස සාමං ගහෙත්වා පරිභොගො අනුඤ්ඤාතො, න තතො පරන්ති අයම්පි කිරෙත්ථ අධිප්පායො.

又因其未经接受而得到允许，故可就地不动，不加触碰，以某物覆盖存放，至第二日食用亦是允许的，不犯储存罪。但食用前应先接受。确实，允许他自己拿取食用仅限于当天，而非此后——这大概也是此处的要义。

ඉදානි අබ්බොහාරිකනයො වුච්චති – භුඤ්ජන්තානඤ්හි දන්තා ඛිය්‍යන්ති, නඛා ඛිය්‍යන්ති, පත්තස්ස වණ්ණො ඛිය්‍යති, සබ්බං අබ්බොහාරිකං. යම්පි සත්ථකෙන උච්ඡුආදීසු ඵාලිතෙසු මලං පඤ්ඤායති, එතං නවසමුට්ඨිතං නාම පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං. සත්ථකං ධොවිත්වා ඵාලිතෙසු මලං න පඤ්ඤායති, ලොහගන්ධමත්තං හොති, තං අබ්බොහාරිකං. යම්පි සත්ථකං ගහෙත්වා පරිහරන්ති, තෙන ඵාලිතෙපි එසෙව නයො. න හි තං පරිභොගත්ථාය පරිහරන්තීති. මූලභෙසජ්ජාදීනි පිසන්තානං වා කොට්ටෙන්තානං වා නිසදනිසදපොතකඋදුක්ඛලමුසලාදීනි ඛිය්‍යන්ති, පරිහරණකවාසිං තාපෙත්වා භෙසජ්ජත්ථාය තක්කෙ වා ඛීරෙ වා පක්ඛිපන්ති, තත්ථ නීලිකා පඤ්ඤායති. සත්ථකෙ වුත්තසදිසොව විනිච්ඡයො. ආමකතක්කාදීසු පන සයං න පක්ඛිපිතබ්බා. පක්ඛිපති චෙ, සාමපාකතො න මුච්චති.

现在宣说非交易法：诚然，食用时牙齿会磨损，指甲会磨损，钵的颜色会消退，这一切都是非交易品。又如用小刀切甘蔗等时出现污垢，这称为“新生”，须经接受后方可食用。若将小刀洗净后再切，则污垢不显现，只有铁的气味，这是非交易品。对于未经接受而携带的小刀，用它切开东西，其判定亦同，因为携带它并非为了食用的目的。研磨或捣碎根药等时，石板、石块、臼、杵等会磨损。为了药用，将随身携带的刀加热后放入凝乳或牛乳中，其中会出现青黑色，其判定与前述关于刀的情况相同。但是，比丘不应亲自将其放入生的凝乳等中。如果放入，则不免于自煮的恶作罪。

දෙවෙ [Pg.114] වස්සන්තෙ පිණ්ඩාය චරන්තස්ස සරීරතො වා චීවරතො වා කිලිට්ඨඋදකං පත්තෙ පතති, තං පටිග්ගහෙතබ්බං. රුක්ඛමූලාදීසු භුඤ්ජන්තස්ස පතිතෙපි එසෙව නයො. සචෙ පන සත්තාහං වස්සන්තෙ දෙවෙ සුද්ධං උදකං හොති, අබ්භොකාසතො වා පතති, වට්ටති. සාමණෙරස්ස ඔදනං දෙන්තෙන තස්ස පත්තගතං අච්ඡුපන්තෙනෙව දාතබ්බො. පත්තො වාස්ස පටිග්ගහෙතබ්බො. අප්පටිග්ගහිතෙ ඔදනං ඡුපිත්වා පුන අත්තනො පත්තෙ ඔදනං ගණ්හන්තස්ස උග්ගහිතකො හොති.

天降雨时，比丘外出乞食，从身上或衣上的脏水落入钵中，此仍可受用。在树下等处进食时，水滴落入钵中，其判定亦同。又，若天连下七日，水是清净的，或是从露地落下，则为允许。给沙弥饭时，应不触碰他钵中已有的食物而施与，或者应先接受他的钵。若在未接受其钵的情况下，触碰了他钵中的饭，然后又取自己钵中的饭，则成为已执取食。

සචෙ පන දාතුකාමො හුත්වා ‘‘ආහර සාමණෙර පත්තං, ඔදනං ගණ්හා’’ති වදති, ඉතරො ච ‘‘අලං මය්හ’’න්ති පටික්ඛිපති, පුන තවෙවෙතං මයා පරිච්චත්ත’’න්ති ච වුත්තෙපි ‘‘න මය්හං එතෙනත්ථො’’ති වදති. සතක්ඛත්තුම්පි පරිච්චජතු, යාව අත්තනො හත්ථගතං පටිග්ගහිතමෙව හොති.

如果比丘想施与而说：“沙弥，拿钵来，取饭吧”，而对方却拒绝说：“我够了”，即使比丘再说：“这已由我为你舍弃了”，沙弥仍然说：“我不需要这个”。即使比丘舍弃一百次，只要食物还在自己手中，就仍算是他已受持的。

සචෙ පන ආධාරකෙ ඨිතං නිරපෙක්ඛො ‘‘ගණ්හා’’ති වදති, පුන පටිග්ගහෙතබ්බං. සාපෙක්ඛො ආධාරකෙ පත්තං ඨපෙත්වා ‘‘එත්තො පූවං වා භත්තං වා ගණ්හා’’ති සාමණෙරං වදති, සාමණෙරො හත්ථං ධොවිත්වා සචෙපි සතක්ඛත්තුං ගහෙත්වා අත්තනො පත්තගතං අඵුසන්තොව අත්තනො පත්තෙ පක්ඛිපති, පුන පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි. යදි පන අත්තනො පත්තගතං ඵුසිත්වා තතො ගණ්හාති, සාමණෙරසන්තකෙන සංසට්ඨං හොති, පුන පටිග්ගහෙතබ්බං. කෙචි පන ‘‘සචෙපි ගය්හමානං ඡිජ්ජිත්වා තත්ථ පතති, පුන පටිග්ගහෙතබ්බ’’න්ති වදන්ති. තං ‘‘එකං භත්තපිණ්ඩං ගණ්හ, එකං පූවං ගණ්හ, ඉමස්ස ගුළපිණ්ඩස්ස එත්තකං පදෙසං ගණ්හා’’ති එවං පරිච්ඡින්දිත්වා වුත්තෙ වෙදිතබ්බං. ඉධ පන පරිච්ඡෙදො නත්ථි. තස්මා යං සාමණෙරස්ස පත්තෙ පතති, තදෙව පටිග්ගහණං විජහති. හත්ථගතං පන යාව සාමණෙරො වා ‘‘අල’’න්ති න ඔරමති, භික්ඛු වා න වාරෙති, තාව භික්ඛුස්සෙව සන්තකං, තස්මා පටිග්ගහණං න විජහති.

若（比丘）对放在支架上的（钵）无所顾念地说“拿吧”，则须重新受持。若（比丘）有所顾念地将钵放在支架上，对沙弥说：“从这里拿糕点或饭吧”，沙弥洗手后，即使拿一百次，只要不触及自己钵中之物而放入自己钵里，则无须重新受持。但若（沙弥）触及自己钵中之物后，再从彼（比丘钵）中取食，则（食物）与沙弥的所有物混合，须重新受持。然而，有些人说：“即使在拿取时，（食物）断落于彼（比丘钵）中，亦须重新受持。”此（观点）当知是在限定地说“取一团饭”、“取一块糕点”、“取这块糖的此一部分”等情况下而言。然于此处并无限定。是故，凡落入沙弥钵中者，唯彼脱离受持。至于（沙弥）手中之物，乃至沙弥未说“够了”而停止，或比丘未制止，则仍为比丘所有，是故不脱离受持。

සචෙ අත්තනො වා භික්ඛූනං වා යාගුපචනකභාජනෙ කෙසඤ්චි අත්ථාය ඔදනං පක්ඛිපති, ‘‘සාමණෙර, භාජනස්ස උපරි හත්ථං කරොහී’’ති වත්වා තස්ස හත්ථෙ පක්ඛිපිතබ්බං, තස්ස හත්ථතො භාජනෙ පතිතඤ්හි දුතියදිවසෙ භාජනස්ස අකප්පියභාවං න කරොති, පරිච්චත්තත්තා. සචෙ එවං අකත්වා පක්ඛිපති, පත්තමිව භාජනං නිරාමිසං කත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං. දායකා යාගුකුටං ඨපෙත්වා ගතා, තං දහරසාමණෙරො පටිග්ගණ්හාපෙතුං න සක්කොති, භික්ඛු පත්තං උපනාමෙති, සාමණෙරො කුටස්ස ගීවං පත්තස්ස මුඛවට්ටියං [Pg.115] ඨපෙත්වා ආවජ්ජෙති, පත්තගතා යාගු පටිග්ගහිතාව හොති. අථ වා භික්ඛු භූමියං හත්ථං ඨපෙති, සාමණෙරො පවට්ටෙත්වා තත්ථ ආරොපෙති, වට්ටති. පූවපච්ඡිභත්තපච්ඡිඋච්ඡුභාරාදීසුපි එසෙව නයො.

若为了自己或众比丘，要在煮粥的器皿中为某些人放入饭食，应说：“沙弥，把手置于器皿上方”，然后放入他手中。因为从他手中落入器皿的饭食已被舍弃，故第二天不会使此器皿成为非净物。若不如此做而直接放入，则应将此器皿如钵一般，使其无食物残留后方可使用。施主们放下粥锅后离去，年少的沙弥无法使（比丘）受持它，比丘便递上钵，沙弥将锅颈置于钵口边缘上倾倒，进入钵中的粥即为已受持。或者，比丘将手置于地上，沙弥滚动（锅）并将其置于其手上，这是允许的。糕点篮、饭食篮、甘蔗捆等情况，准此为例。

සචෙ පටිග්ගහණූපගං භාරං ද්වෙ තයො සාමණෙරා දෙන්ති, එකෙන වා බලවතා උක්ඛිත්තං ද්වෙ තයො භික්ඛූ ගණ්හන්ති, වට්ටති. මඤ්චස්ස වා පීඨස්ස වා පාදෙ තෙලඝටං වා ඵාණිතඝටං වා නවනීතඝටං වා ලග්ගෙන්ති, භික්ඛුස්ස මඤ්චෙපි පීඨෙපි නිසීදිතුං වට්ටති. උග්ගහිතකං නාම න හොති.

若可受持的重物，由二、三位沙弥递送，或由一位强壮者举起后，由二、三位比丘接取，这是允许的。若将油罐、糖蜜罐或新酥罐系于床脚或凳脚，比丘坐于该床或该凳上是允许的，这不名为“已执取”。

නාගදන්තකෙ වා අඞ්කුසකෙ වා ද්වෙ තෙලඝටා ලග්ගිතා හොන්ති, උපරි පටිග්ගහිතකො හෙට්ඨා අප්පටිග්ගහිතකො, උපරිමං ගහෙතුං වට්ටති. හෙට්ඨා පටිග්ගහිතකො උපරි අප්පටිග්ගහිතකො, උපරිමං ගහෙත්වා ඉතරං ගණ්හතො උපරිමො උග්ගහිතකො හොති. හෙට්ඨාමඤ්චෙ අප්පටිග්ගහිතකං තෙලථාලකං හොති, තං චෙ සම්මජ්ජන්තො සම්මුඤ්ජනියා ඝට්ටෙති, උග්ගහිතකං න හොති. පටිග්ගහිතකං ගණ්හිස්සාමීති අප්පටිග්ගහිතකං ගහෙත්වා ඤත්වා පුන ඨපෙති, උග්ගහිතකං න හොති. බහි නීහරිත්වා සඤ්ජානාති, බහි අට්ඨපෙත්වා හරිත්වා තත්ථෙව ඨපෙතබ්බං, නත්ථි දොසො. සචෙ පන පුබ්බෙ විවරිත්වා ඨපිතං න පිදහිතබ්බං; යථා පුබ්බෙ ඨිතං තථෙව ඨපෙතබ්බං. සචෙ බහි ඨපෙති, පුන න ඡුපිතබ්බං.

于象牙钩或铁钩上挂有二油罐：若上者已受持、下者未受持，则允许取上者。若下者已受持、上者未受持，取了上者后又取另一者，则上者成为已执取物。床凳下有未受持的油盘，若打扫时以扫帚触及，不成为已执取物。意图取已受持物，却误取未受持物，察觉后放回，不成为已执取物。若携至外面方察觉，应携回原处，不可置于外，无过失。再者，若先前是打开着放置的，则不应盖上；应如其先前所置的样子放回。若已置于外面，则不可再触碰。

හෙට්ඨාපාසාදං ඔරොහන්තො නිස්සෙණිමජ්ඣෙ සඤ්ජානාති, අනොකාසත්තා උද්ධං වා අධො වා හරිත්වා ඨපෙතබ්බං. පටිග්ගහිතකෙ තෙලාදිම්හි කණ්ණකං උට්ඨෙති, සිඞ්ගිවෙරාදිම්හි ඝනචුණ්ණං, තංසමුට්ඨානමෙව නාමෙතං, පුන පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි.

从楼阁下层下行时，于楼梯中间方察觉误取，因无处可置，应将其携至上或下处放置。于已受持之油等物中生起霉菌，或于姜等物中生起稠厚之粉末，此乃其自身所生，无需重新作受。

තාලං වා නාළිකෙරං වා ආරුළ්හො යොත්තෙන ඵලපිණ්ඩිං ඔතාරෙත්වා උපරි ඨිතොව ගණ්හථාති වදති, න ගහෙතබ්බං. සචෙ අඤ්ඤො භූමියං ඨිතො යොත්තපාසකෙ ගහෙත්වා උක්ඛිපිත්වා දෙති, වට්ටති. සඵලං මහාසාඛං කප්පියං කාරෙත්වා පටිග්ගණ්හාති, ඵලානි පටිග්ගහිතානෙව හොන්ති, යථාසුඛං පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති.

若有人爬上棕榈树或椰子树，以绳索放下果串，立于树上言：“请取！”比丘不应接受。若另有人立于地上，执绳圈举起递与，则允许。若使人将带果实之大树枝作净后受持，则诸果实即为已受持，可随意食用。

අන්තොවතියං ඨත්වා වතිං ඡින්දිත්වා උච්ඡුං වා තිම්බරූසකං වා දෙන්ති, හත්ථපාසෙ සති වට්ටති. වතිදණ්ඩකෙසු අප්පහරිත්වා නිග්ගතං ගණ්හන්තස්ස වට්ටති. පහරිත්වා නිග්ගතෙ අට්ඨකථාසු දොසො න දස්සිතො. මයං පන යං [Pg.116] ඨානං පහටං, තතො සයංපතිතමෙව හොතීති තක්කයාම. තස්මිම්පි අට්ඨත්වා ගච්ඡන්තෙ යුජ්ජති, සුඞ්කඝාතතො පවට්ටෙත්වා බහිපතිතභණ්ඩං විය. වතිං වා පාකාරං වා ලඞ්ඝාපෙත්වා දෙන්ති, සචෙ පන න පුථුලො පාකාරො, අන්තොපාකාරෙ ච බහිපාකාරෙ ච ඨිතස්ස හත්ථපාසො පහොති, හත්ථසතම්පි උද්ධං ගන්ත්වා සම්පත්තං ගහෙතුං වට්ටති.

站在围栏内，破坏围栏而递予甘蔗或丁巴鲁(timbarūsaka)，若在伸手所及处，是允许的。拿取未经敲打而从围栏栏杆上掉落之物，是允许的。对于敲打后掉落者，诸义注中未指出其过失。然而，我们认为，从被敲打之处掉落，就如同自行掉落。因此，从那被敲打的栏杆上，走过时不驻足而取走，是恰当的，犹如货物从关税站滚落到外面。若让人将物品越过围栏或围墙递予，倘若围墙不宽厚，且墙内与墙外之人都伸手可及，那么即使物品向上飞至百肘高而到达，拿取也是允许的。

භික්ඛු ගිලානං සාමණෙරං ඛන්ධෙන වහති, සො ඵලාඵලං දිස්වා ගහෙත්වා ඛන්ධෙ නිසින්නොව දෙති, වට්ටති. අපරො භික්ඛුං වහන්තො ඛන්ධෙ නිසින්නස්ස භික්ඛුනො දෙති, වට්ටතියෙව.

比丘用肩膀背负生病的沙弥，沙弥看见水果后摘下，坐在比丘肩上递予，是允许的。另一人背负比丘，将水果递予坐在肩上的比丘，也是允许的。

භික්ඛු ඵලිනිං සාඛං ඡායත්ථාය ගහෙත්වා ගච්ඡති, ඵලානි ඛාදිතුං චිත්තෙ උප්පන්නෙ පටිග්ගහාපෙත්වා ඛාදිතුං වට්ටති. මච්ඡිකවාරණත්ථං කප්පියං කාරෙත්වා පටිග්ගණ්හාති, ඛාදිතුකාමො චෙ හොති, මූලපටිග්ගහණමෙව වට්ටති, ඛාදන්තස්ස නත්ථි දොසො.

比丘为遮荫而拿着带果实的树枝行走，若生起想吃果实的念头，应让人重新授与后食用，方为允许。若当初是为了驱赶苍蝇而将树枝作净后受持，那么当想吃果实时，最初的受持便已足够，食用者没有过失。

භික්ඛු පටිග්ගහණාරහං භණ්ඩං මනුස්සානං යානෙ ඨපෙත්වා මග්ගං ගච්ඡති, යානං කද්දමෙ ලග්ගති, දහරො චක්කං ගහෙත්වා උක්ඛිපති, වට්ටති, උග්ගහිතකං නාම න හොති. නාවාය ඨපෙත්වා නාවං අරිත්තෙන වා පාජෙති, හත්ථෙන වා කඩ්ඪති, වට්ටති. උළුම්පෙපි එසෙව නයො. චාටියං කුණ්ඩකෙ වා ඨපෙත්වාපි තං අනුපසම්පන්නෙන ගාහාපෙත්වා අනුපසම්පන්නං බාහායං ගහෙත්වා තරිතුං වට්ටති. තස්මිම්පි අසති අනුපසම්පන්නං ගාහාපෙත්වා තං බාහායං ගහෙත්වා තරිතුං වට්ටති.

比丘将可接受的物品放在俗人的车上赶路，车子陷入泥中，一位年轻比丘帮忙抬起车轮，是允许的，这不构成已执取。将物品放在船上，用桨或篙来行船，或用手拉船，是允许的。在木筏上也是同样的道理。也可以将物品放在罐或盆中，让未受具足戒者拿着它，然后比丘扶着那人的手臂渡水，这是允许的。如果没有罐或盆，可让未受具足戒者直接拿着物品，比丘扶着他的手臂渡水，这也是允许的。

උපාසකා ගමිකභික්ඛූනං පාථෙය්‍යතණ්ඩුලෙ දෙන්ති. සාමණෙරා භික්ඛූනං තණ්ඩුලෙ ගහෙත්වා අත්තනො තණ්ඩුලෙ ගහෙතුං න සක්කොන්ති, භික්ඛූ තෙසං තණ්ඩුලෙ ගණ්හන්ති. සාමණෙරා අත්තනා ගහිතතණ්ඩුලෙසු ඛීණෙසු ඉතරෙහි තණ්ඩුලෙහි යාගුං පචිත්වා සබ්බෙසං පත්තානි පටිපාටියා ඨපෙත්වා යාගුං ආකිරන්ති. පණ්ඩිතො සාමණෙරො අත්තනො පත්තං ගහෙත්වා ථෙරස්ස දෙති, ථෙරස්ස පත්තං අනුථෙරස්සාති එවං සබ්බානි පරිවත්තෙති, සබ්බෙහි සාමණෙරස්ස සන්තකං භුත්තං හොති, වට්ටති.

优婆塞供养远行比丘旅途资粮米。沙弥为诸比丘拿米，便无法拿自己的米，于是比丘们拿取沙弥的米。当沙弥自己所持的米用尽后，便用其他的米煮粥，依次放置所有比丘的钵，然后注入粥。聪慧的沙弥拿起自己的钵给长老，拿长老的钵给次长老，如此交换所有的钵。这样一来，所有比丘都食用了属于沙弥之物，这是允许的。

සචෙපි සාමණෙරො අපණ්ඩිතො හොති, අත්තනො පත්තෙ යාගුං සයමෙව පාතුං ආරභති, ‘‘ආවුසො තුය්හං යාගුං මය්හං දෙහී’’ති එවං ථෙරෙහි පටිපාටියා යාචිත්වාපි පිවිතුං වට්ටති, සබ්බෙහි සාමණෙරස්ස සන්තකමෙව [Pg.117] භුත්තං හොති, නෙව උග්ගහිතපච්චයා න සන්නිධිපච්චයා වජ්ජං ඵුසන්ති. එත්ථ පන මාතාපිතූනං තෙලාදීනි ඡායාදීනං අත්ථාය සාඛාදීනි ච හරන්තානං ඉමෙසඤ්ච විසෙසො න දිස්සති. තස්මා කාරණං උපපරික්ඛිතබ්බං.

倘若沙弥不聪慧，在自己的钵里独自开始喝粥，长老们可以依次向他请求：“贤友(āvuso)，请把你的粥给我。”像这样乞求来喝也是允许的。如此一来，所有比丘食用的确实是属于沙弥之物，不会因已取(uggahita)或积储(sannidhi)而触犯过失。于此，为父母携带油等物者，或为遮荫等而携带树枝等物者，与此情形中的比丘，不见其差别。因此，应当审查其缘由。

සාමණෙරො භත්තං පචිතුකාමො තණ්ඩුලෙ ධොවිත්වා නිච්චාලෙතුං න සක්කොති. භික්ඛුනා තණ්ඩුලෙ ච භාජනඤ්ච පටිග්ගහෙත්වා තණ්ඩුලෙ ධොවිත්වා නිච්චාලෙත්වා භාජනං උද්ධනං ආරොපෙතබ්බං, අග්ගි න කාතබ්බො, පක්කකාලෙ විවරිත්වා පක්කභාවො ජානිතබ්බො. සචෙ දුප්පක්කං හොති, පාකත්ථාය පිදහිතුං න වට්ටති. රජස්ස වා ඡාරිකාය වා අපතනත්ථාය වට්ටති, පක්කකාලෙ ආරොපෙතුම්පි භුඤ්ජිතුම්පි වට්ටති, පුන පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි.

沙弥想煮饭，洗米后无法沥干。比丘应接受米与容器，将米洗净沥干，然后把容器放到灶上，但不应生火。烹煮时，可以打开察看是否煮熟。倘若尚未煮熟，不可为了使其煮熟而盖上。但为防止灰尘或灰烬落入而盖上，则是允许的。煮熟后，取下食用亦可，无需再行接受。

සාමණෙරො පටිබලො පචිතුං, ඛණො පනස්ස නත්ථි, කත්ථචි ගන්තුකාමො. භික්ඛුනා සතණ්ඩුලොදකභාජනං පටිග්ගහෙත්වා උද්ධනං ආරොපෙත්වා අග්ගිං ජාලෙත්වා ගච්ඡාහීති වත්තබ්බො. තතො පරං පුරිමනයෙනෙව සබ්බං කාතුං වට්ටති.

沙弥有能力煮食，然无闲暇，欲往某处。比丘应接受盛有米水的容器，置于灶上，点燃火后，可说：“你走吧。”此后，一切皆可按前法行之。

භික්ඛු යාගුඅත්ථාය සුද්ධං භාජනං ආරොපෙත්වා උදකං තාපෙති, වට්ටති. තත්තෙ උදකෙ සාමණෙරො තණ්ඩුලෙ පක්ඛිපති, තතො පට්ඨාය භික්ඛුනා අග්ගි න කාතබ්බො. පක්කයාගුං පටිග්ගහෙත්වා පාතුං වට්ටති.

比丘为了煮粥，将干净的容器置于炉上烧水，这是允许的。水热后，沙弥放入米，从那时起，比丘不应再作火。接受煮好的粥后饮用，这是允许的。

සාමණෙරො යාගුං පචති, හත්ථකුක්කුච්චකො භික්ඛු කීළන්තො භාජනං ආමසති, පිධානං ආමසති, උග්ගතං ඵෙණං ඡින්දිත්වා හරති, තස්සෙව පාතුං න වට්ටති, දුරුපචිණ්ණං නාම හොති. සචෙ පන දබ්බිං වා උළුඞ්කං වා ගහෙත්වා අනුක්ඛිපන්තො ආලුළෙති, සබ්බෙසං න වට්ටති, සාමපාකඤ්චෙව හොති දුරුපචිණ්ණඤ්ච. සචෙ උක්ඛිපති, උග්ගහිතකම්පි හොති.

沙弥煮粥时，若有手不安分的比丘戏弄地触摸容器、触摸盖子，或撇去浮沫，则此粥仅对他不应饮用，这名为“不当行”(durupaciṇṇa)。但如果他拿着勺子或瓢，不将其举起而搅动，则对所有比丘都不应饮用，这既是“自煮”(sāmapāka)，也是“不当行”。如果他将容器举起，则也成为“未受而取”(uggahitaka)。

භික්ඛුනා පිණ්ඩාය චරිත්වා ආධාරකෙ පත්තො ඨපිතො හොති, තත්‍ර චෙ අඤ්ඤො ලොලභික්ඛු කීළන්තො පත්තං ආමසති, පත්තපිධානං ආමසති, තස්සෙව තතො ලද්ධං භත්තං න වට්ටති. සචෙ පන පත්තං උක්ඛිපිත්වා ඨපෙති, සබ්බෙසං න වට්ටති. තත්ථජාතකඵලානි සාඛාය වා වල්ලියා වා ගහෙත්වා චාලෙති, තස්සෙව තතො ලද්ධං ඵලං න වට්ටති, දුරුපචිණ්ණදුක්කටඤ්ච ආපජ්ජති. ඵලරුක්ඛං පන අපස්සයිතුං වා තත්ථ කණ්ඩකෙ වා බන්ධිතුං වට්ටති, දුරුපචිණ්ණං න හොතීති මහාපච්චරියං වුත්තං.

比丘乞食回来，将钵放置于钵架上。此时若有另一位轻浮的比丘戏弄地触摸其钵或钵盖，则从该钵中获得的食物仅对他不应食用。但如果他将钵拿起后又放下，则对所有比丘皆不应食用。若抓住生于彼处的树的枝或蔓并摇晃，则从中所获得的果实仅对他不应食用，并犯下不当行的恶作(durupaciṇṇadukkaṭa)。然而，依止果树，或在其上绑缚荆棘，这是允许的，不成为不当行——《大筏注》(Mahāpaccarī)中如是说。

අරඤ්ඤෙ [Pg.118] පතිතං පන අම්බඵලාදිං දිස්වා සාමණෙරස්ස දස්සාමීති ආහරිත්වා දාතුං වට්ටති. සීහවිඝාසාදිං දිස්වාපි සාමණෙරස්ස දස්සාමීති පටිග්ගහෙත්වා වා අප්පටිග්ගහෙත්වා වා ආහරිත්වා දාතුං වට්ටති. සචෙ පන සක්කොති විතක්කං සොධෙතුං, තතො ලද්ධං ඛාදිතුම්පි වට්ටති, නෙව ආමකමංසපටිග්ගහණපච්චයා න උග්ගහිතකපච්චයා වජ්ජං ඵුසති.

又，在林中见到掉落的芒果等物，心想“我将给沙弥”而拿来给他，这是允许的。见到狮子吃剩的食物(sīhavighāsa)等，也可心想“我将给沙弥”，无论是自己拾取或接受授与，拿来给他也是允许的。但如果比丘能够清净其意念，那么食用从该沙弥处获得的食物也是允许的，既不会因受取生肉之缘，也不会因未受而取之缘而触及过失。

මාතාපිතූනං අත්ථාය තෙලාදීනි ගහෙත්වා ගච්ඡතො අන්තරාමග්ගෙ බ්‍යාධි උප්පජ්ජති, තතො යං ඉච්ඡති, තං පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. සචෙ පන මූලෙපි පටිග්ගහිතං හොති, පුන පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි. මාතාපිතූනං තණ්ඩුලෙ ආහරිත්වා දෙති, තෙ තතොයෙව යාගුආදීනි සම්පාදෙත්වා තස්ස දෙන්ති, වට්ටති සන්නිධිපච්චයා වා උග්ගහිතකපච්චයා වා දොසො නත්ථි.

为父母携带油等物的比丘，若于途中生病，则可从那些物品中接受并使用他所需要的，这是允许的。再者，若此物在最初就已作受，则无需再作受。为父母带来米，父母用那些米做成粥等供养他，这是允许的，不会因积储或已受而有过失。

භික්ඛු පිදහිත්වා උදකං තාපෙති, යාව පරික්ඛයා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. සචෙ පනෙත්ථ ඡාරිකා පතති, පටිග්ගහෙතබ්බං. දීඝසණ්ඩාසෙන ථාලකං ගහෙත්වා තෙලං පචන්තස්ස ඡාරිකා පතති, හත්ථෙන අමුඤ්චන්තෙනෙව පචිත්වා ඔතාරෙත්වා පටිග්ගහෙතබ්බං. සචෙ අඞ්ගාරාපි දාරූනි වා පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතානි, මූලපටිග්ගහණමෙව වට්ටති.

比丘盖好（容器）烧水，可以使用至用尽为止，这是允许的。如果其中落入灰烬，则应再作受。用长钳夹着盘子煮油时，若有灰烬落入，应在手不离开（长钳）的情况下煮好、取下，然后应再作受。若木炭或木柴也已作受并放置一旁，则最初的作受即为有效。

භික්ඛු උච්ඡුං ඛාදති, සාමණෙරො ‘‘මය්හම්පි දෙථා’’ති වදති. ‘‘ඉතො ඡින්දිත්වා ගණ්හා’’ති වුත්තො ගණ්හාති, අවසෙසෙ පුන පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි. ගුළපිණ්ඩකං ඛාදන්තස්සාපි එසෙව නයො. වුත්තොකාසතො ඡින්දිත්වා ගහිතාවසෙසඤ්හි අජහිතපටිග්ගහණමෙව හොති.

比丘吃甘蔗时，沙弥说：“也请给我一些。”（比丘）说：“从这里折断拿去。”他拿了之后，对于剩余的部分，无需再作受。食糖块时亦是同样的方法。因为从所说之处折断取走后，剩余的部分仍是未曾舍弃的已受物。

භික්ඛු ගුළං භාජෙන්තො පටිග්ගහෙත්වා කොට්ඨාසෙ කරොති, භික්ඛූපි සාමණෙරාපි ආගන්ත්වා එකගහණෙනෙව එකමෙකං කොට්ඨාසං ගණ්හන්ති, ගහිතාවසෙසං පටිග්ගහිතමෙව හොති. සචෙ ලොලසාමණෙරො ගණ්හිත්වා ගණ්හිත්වා පුන ඨපෙති, තස්ස ගහිතාවසෙසං අප්පටිග්ගහිතකං හොති.

比丘欲分糖块，先作受，然后分成数份。比丘与沙弥们前来，各取一份，取后剩余的部分仍是已受物。若一轻浮的沙弥再三拿取又放下，则他取后剩余之物即成未受。

භික්ඛු ධූමවට්ටිං පටිග්ගහෙත්වා ධූමං පිවති, මුඛඤ්ච කණ්ඨො ච මනොසිලාය ලිත්තො විය හොති, යාවකාලිකං භුඤ්ජිතුං වට්ටති, යාවකාලිකෙන යාවජීවිකසංසග්ගෙ දොසො නත්ථි.

比丘作受烟卷后吸烟，口与喉咙有如涂上雄黄；即便如此，食用时限药也是允许的，不会因时限药与终身药相混而有过失。

පත්තං [Pg.119] වා රජනං වා පචන්තස්ස කණ්ණනාසමුඛච්ඡිද්දෙහි ධූමො පවිසති, බ්‍යාධිපච්චයා පුප්ඵං වා ඵලං වා උපසිඞ්ඝති, අබ්බොහාරිකත්තා වට්ටති. භත්තුග්ගාරො තාලුං ආහච්ච අන්තොයෙව පවිසති, අවිසයත්තා වට්ටති. මුඛං පවිට්ඨං පන අජ්ඣොහරතො විකාලෙ ආපත්ති. දන්තන්තරෙ ලග්ගස්ස ආමිසස්ස රසො පවිසති, ආපත්තියෙව. සචෙ සුඛුමං ආමිසං හොති, රසො න පඤ්ඤායති, අබ්බොහාරිකපක්ඛං භජති.

烧制衣钵或煮染料时，烟从耳、鼻、口窍进入；或因病而嗅闻花果，因其非食物，是允许的。因嗳气而涌上的食物，触及上颚后复又进入体内，因非能防护之事，是允许的。然而，在非时咽下已入其口的嗳出之物，则有罪。牙缝间所卡食物的汁液进入喉中，亦有罪。倘若食物细微，味道不明显，则归于非食物一类。

උපකට්ඨෙ කාලෙ නිරුදකට්ඨානෙ භත්තං භුඤ්ජිත්වා කක්ඛාරෙත්වා ද්වෙ තයො ඛෙළපිණ්ඩෙ පාතෙත්වා උදකට්ඨානං ගන්ත්වා මුඛං වික්ඛාලෙතබ්බං. පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතසිඞ්ගිවෙරාදීනං අඞ්කුරා නික්ඛමන්ති, පුන පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි. ලොණෙ අසති සමුද්දොදකෙන ලොණකිච්චං කාතුං වට්ටති. පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතං ලොණොදකං ලොණං හොති, ලොණං වා උදකං හොති, රසො වා ඵාණිතං හොති, ඵාණිතං වා රසො හොති, මූලපටිග්ගහණමෙව වට්ටති. හිමකරකා උදකගතිකා එව. පරිහාරිකෙන කතකට්ඨිනා උදකං පසාදෙන්ති, තං අබ්බොහාරිකං, ආමිසෙන සද්ධිං වට්ටති. ආමිසගතිකෙහි කපිත්ථඵලාදීහි පසාදිතං පුරෙභත්තමෙව වට්ටති.

临近正午时，在无水之处用过餐后，应清喉，吐出两三口痰唾，然后去有水之处漱口。已接受并存放的生姜等物发了芽，无需再行接受。无盐时，可用海水代盐。已接受并存放的盐水变成盐，或盐变成水；甘蔗汁变成糖蜜，或糖蜜变成甘蔗汁，唯最初的接受有效。霜、雹等与水同类。用携带的澄清果使水澄清，该物非食物，以此澄清之水与食物一同饮用是允许的。若用木苹果等食物类的东西使水澄清，则只在午前允许。

පොක්ඛරණීආදීසු උදකං බහලං හොති, වට්ටති. සචෙ පන මුඛෙ ච හත්ථෙ ච ලග්ගති, න වට්ටති, පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං. ඛෙත්තෙසු කසිතට්ඨානෙ බහලං උදකං හොති, පටිග්ගහෙතබ්බං. සචෙ සන්දිත්වා කන්දරාදීනි පවිසිත්වා නදිං පූරෙති, වට්ටති. කකුධසොබ්භාදයො හොන්ති, රුක්ඛතො පතිතෙහි පුප්ඵෙහි සඤ්ඡන්නොදකා, සචෙ පුප්ඵරසො න පඤ්ඤායති, පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි. පරිත්තං උදකං හොති, රසො පඤ්ඤායති, පටිග්ගහෙතබ්බං. පබ්බතකන්දරාදීසු කාළවණ්ණපණ්ණසඤ්ඡන්නඋදකෙපි එසෙව නයො.

方塘等处的水若稠厚，是允许的。但若其沾在口和手上，则不允许，应行接受后方可饮用。田地里耕过之处的水若稠厚，应行接受。若水流动，进入山涧等处而汇入河流，是允许的。水洼等处，水面被树上落下的花所覆盖，若尝不出花的味道，则无需接受。若水量少，味道明显，则应行接受。山涧等处的水被黑色树叶覆盖，亦依此法。

පානීයඝටෙ සරෙණුකානි වා සවණ්ටඛීරානි වා පුප්ඵානි පක්ඛිත්තානි හොන්ති, පටිග්ගහෙතබ්බං. පුප්ඵානි වා පටිග්ගහෙත්වා පක්ඛිපිතබ්බානි. පාටලිචම්පකමල්ලිකා පක්ඛිත්තා හොන්ති, වාසමත්තං තිට්ඨති තං අබ්බොහාරිකං, දුතියදිවසෙපි ආමිසෙන සද්ධිං වට්ටති. භික්ඛුනා ඨපිතපුප්ඵවාසිතකපානීයතො සාමණෙරො පානීයං ගහෙත්වා පීතාවසෙසං තත්ථෙව ආකිරති, පටිග්ගහෙතබ්බං. පදුමසරාදීසු උදකං සන්ථරිත්වා ඨිතං පුප්ඵරෙණුං ඝටෙන [Pg.120] වික්ඛම්භෙත්වා උදකං ගහෙතුං වට්ටති. කප්පියං කාරාපෙත්වා පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතං දන්තකට්ඨං හොති, සචෙ තස්ස රසං පිවිතුකාමො, මූලපටිග්ගහණමෙව වට්ටති. අප්පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතං පටිග්ගහෙතබ්බං. අජානන්තස්ස රසෙ පවිට්ඨෙපි ආපත්තියෙව. අචිත්තකඤ්හි ඉදං සික්ඛාපදං.

水罐中若投入了带花粉或带梗乳汁的花朵，（此水）应当接受。或者，花朵应在接受后才投入。若投入了波吒梨（Pāṭali）花、瞻波（Campaka）花、茉莉（mallikā）花，只有香气留下，那（香气）不属于食物，第二天与食物一起饮用也是允许的。沙弥从比丘放置的、以花熏香的水中取水，饮用后将剩余的倒回原处，（此水）应当重新接受。在莲池等处，可用水罐拨开散布于水面的花粉来取水，这是允许的。已让人作净、已接受并存放的齿木，如果想饮其汁，唯有最初的接受方为有效。未经接受而存放的，应当接受。不知情而咽下其汁，仍有过失。因为此学处是无心亦犯的。

මහාභූතෙසු කිං වට්ටති, කිං න වට්ටතීති? ඛීරං තාව වට්ටති, කප්පියමංසඛීරං වා අකප්පියමංසඛීරං වා හොතු, පිවන්තස්ස අනාපත්ති. අස්සු ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා මුත්තං කරීසං සෙම්හං දන්තමලං අක්ඛිගූථකො කණ්ණගූථකො සරීරෙ උට්ඨිතලොණන්ති ඉදං සබ්බං වට්ටති. යං පනෙත්ථ ඨානතො චවිත්වා පත්තෙ වා හත්ථෙ වා පතති, තං පටිග්ගහෙතබ්බං. අඞ්ගලග්ගං පටිග්ගහිතකමෙව. උණ්හංපායාසං භුඤ්ජන්තස්ස සෙදො අඞ්ගුලිඅනුසාරෙන එකාබද්ධොව හුත්වා පායාසෙ සන්තිට්ඨති, පිණ්ඩාය වා චරන්තස්ස හත්ථතො පත්තස්ස මුඛවට්ටිංතො වා පත්තතලං ඔරොහති, එත්ථ පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි. ඣාමමහාභූතෙසු ඉදං නාම න වට්ටතීති නත්ථි, දුජ්ඣාපිතං පන න වට්ටති. සුජ්ඣාපිතං මනුස්සට්ඨිම්පි චුණ්ණං කත්වා ලෙහෙ උපනෙතුං වට්ටති.

就大种而言，什么是允许的，什么是不允许的？首先，乳汁是允许的，无论是来自净肉动物的乳汁还是非净肉动物的乳汁，饮用者无过失。眼泪、唾液、鼻涕、尿、粪、痰、牙垢、眼垢、耳垢、身上析出的盐，这一切都是允许的。其中任何东西从其位置掉落到钵或手上，应当接受。沾在肢体上的，即视为已接受。吃热粥时，汗水顺着手指连成一流而停留在粥中；或于行乞时，汗水从手或从钵口边缘滴落到钵底，对此无需接受。就已烧尽的大种而言，没有所谓不允许之物，但未善烧的则不允许。即使是人的骨头，若善加燃烧并磨成粉末，也允许加入舔剂（lehe）中使用。

චත්තාරි මහාවිකටානි අසති කප්පියකාරකෙ සාමම්පි ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. එත්ථ ච දුබ්බචොපි අසමත්ථොපි කප්පියකාරකො අසන්තපක්ඛෙයෙව තිට්ඨති. ඡාරිකාය අසති සුක්ඛදාරුං ඣාපෙත්වා ඡාරිකා ගහෙතබ්බා. සුක්ඛදාරුම්හි අසති අල්ලදාරුං රුක්ඛතො ඡින්දිත්වාපි කාතුං වට්ටති. ඉදං පන චතුබ්බිධම්පි මහාවිකටං කාලොදිස්සං නාම සප්පදට්ඨක්ඛණෙයෙව වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

四种大不净药，在没有净人时，允许比丘自己取来使用。于此，难以教导或无能力的净人，亦归于不存在之列。没有灰时，应燃烧干木柴以取灰。没有干木柴时，亦允许从树上砍下湿木柴来制作。但这四种大不净药，名为时定药，仅在被蛇咬的刹那才允许。其余于此，义自明显。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කායතො ච කායචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此学处为羊毛(eḷakaloma)缘起，由身、由身与心而生起；是行业(kiriya)，非由想得脱(nosaññāvimokkha)，无心(acittaka)，制订罪(paṇṇattivajja)，身业(kāyakamma)，三心(ticitta)，三受(tivedanā)。

දන්තපොනසික්ඛාපදං දසමං.

第十嚼齿木学处。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන භොජනවග්ගො චතුත්ථො.

依释义次第，食物品第四，终。

5. අචෙලකවග්ගො

5. 裸形者品

1. අචෙලකසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 裸形者学处释义

269. අචෙලකවග්ගස්ස [Pg.121]9 පඨමසික්ඛාපදෙ – පරිවෙසනන්ති පරිවිසනට්ඨානං. පරිබ්බාජකසමාපන්නොති පබ්බජ්ජං සමාපන්නො. දෙති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති සමතිත්තිකං යාගුපත්තං එකපයොගෙන දෙති, එකං පාචිත්තියං. අවච්ඡින්දිත්වා අවච්ඡින්දිත්වා දෙති, පයොගෙ පයොගෙ පාචිත්තියං. එසෙව නයො පූවභත්තාදීසු. තිත්ථියෙ අතිත්ථියසඤ්ඤීති මාතා වා පිතා වා තිත්ථියෙසු පබ්බජති, තෙසං මාතාපිතුසඤ්ඤාය දෙන්තස්සාපි පාචිත්තියමෙව හොති. දාපෙතීති අනුපසම්පන්නෙන දාපෙති.

269. 裸形者品第一学处中：“供食”(parivesana)指供食之处。“已出家的游方者”(paribbājakasamāpanno)即已领受出家者。“给予，则犯波逸提”是说：若以单一功用给予满至钵缘的粥饭，则犯一波逸提。若屡屡中断而给予，则每一功用皆犯波逸提。此理则同样适用于糕饼、米饭等。“于外道作非外道想”是说：若其父母于外道中出家，他以父母想而给予，亦犯波逸提。“使人给予”(dāpeti)是说：使未受具足戒者给予。

273. උපනික්ඛිපිත්වා දෙතීති තථාරූපෙ භාජනෙ ඨපෙත්වා තං භාජනං තෙසං සන්තිකෙ භූමියං නික්ඛිපිත්වා දෙති, තෙසං වා භාජනං නික්ඛිපාපෙත්වා තත්ථ දෙති, පත්තං ආධාරකෙ වා භූමියං වා ඨපෙත්වාපි ‘‘ඉතො ගණ්හථා’’ති වත්තුං වට්ටති. සචෙ තිත්ථියො වදති ‘‘මය්හං නාම ඉදං සන්තකං, ඉධ න ආකිරථා’’ති ආකිරිතබ්බං. තස්ස සන්තකත්තා සහත්ථා දානං නාම න හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

273. “放置后给予”(upanikkhipitvā deti)是说：将食物置于适当的容器中，再将该容器置于他们附近的地上而给予；或让他们放下容器后，再将食物放入其中而给予；亦可将钵置于支架上或地上后说：“请从此处取。”若外道说：“此为我所有，请将它倒入此处。”则可以倒入。因其为彼所有，故不成为亲手施与。其余于此，义自明显。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

羊毛学处之生起——是行业；非想解脱；无心；是制订罪；是身业；三心；三受。

අචෙලකසික්ඛාපදං පඨමං.

裸形者学处第一。

2. උය්‍යොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 驱遣学处释义

274. දුතියසික්ඛාපදෙ – පටික්කමනෙපීති ආසනසාලායම්පි. භත්තවිස්සග්ගන්ති භත්තකිච්චං. න සම්භාවෙසීති න පාපුණි.

274. 在第二学处中：“离去时”也指在集会堂中。“遣食”即食事。“未完成”即未达到。

276. අනාචාරන්ති වුත්තාවසෙසං කායවචීද්වාරවීතික්කමං. දස්සනූපචාරං වා සවනූපචාරං වා විජහන්තස්සාති එත්ථ යදි ඨිතො වා නිසින්නො වා උය්‍යොජෙති; යො උය්‍යොජිතො, සො විජහති, තස්ස ච ආපත්ති නාම නත්ථි. තස්මිං පන විජහන්තෙපි අත්ථතො ඉතරෙන විජහිතමෙව හොති. තස්මා යො උය්‍යොජෙති, තස්සෙවායං ආපත්ති. තත්ථ සචෙ [Pg.122] උපචාරබ්භන්තරෙ එකො පාදො හොති, දුක්කටං. සීමාතික්කමෙ පාචිත්තියං. එත්ථ ච දස්සනූපචාරස්ස අබ්භොකාසෙ ද්වාදසහත්ථප්පමාණං, තථා සවනූපචාරස්ස. සචෙ පන අන්තරා කුට්ටද්වාරපාකාරාදයො හොන්ති, තෙහි අන්තරිතභාවො දස්සනූපචාරාතික්කමො, තස්ස වසෙන ආපත්ති වෙදිතබ්බා. න අඤ්ඤො කොචි පච්චයො හොතීති ඨපෙත්වා වුත්තප්පකාරමනාචාරං අඤ්ඤං කිඤ්චි කාරණං න හොති.

276. “不如法行”即所述其余的身门、语门之违犯。“离去见可及处或闻可及处”者：于此，若站立或坐着者驱遣另一比丘，被驱遣者离去，此被驱遣之人实无过失。然彼离去时，于驱遣者而言，实已构成离去。是故，驱遣者犯此罪。于此，若一足尚在近处之内，犯恶作；越过边界，犯波逸提。于此，见可及处在空旷处为十二肘量，闻可及处亦然。若其间有墙、门、围栏等，为其所隔即为超越见可及处，应依此而知其罪。“无有其他任何因缘”是说：除了所述之不如法行外，无有任何其他原因。

277. කලිසාසනං ආරොපෙතීති ‘‘කලී’’ති කොධො; තස්ස සාසනං ආරොපෙති; කොධස්ස ආණං ආරොපෙති; කොධවසෙන ඨානනිසජ්ජාදීසු දොසං දස්සෙත්වා ‘‘පස්සථ භො ඉමස්ස ඨානං, නිසජ්ජං ආලොකිතං විලොකිතං ඛාණුකො විය තිට්ඨති, සුනඛො විය නිසීදති, මක්කටො විය ඉතො චිතො ච විලොකෙතී’’ති එවං අමනාපවචනං වදති ‘‘අප්පෙව නාම ඉමිනාපි උබ්බාළ්හො පක්කමෙය්‍යා’’ති. සෙසං උත්තානමෙව.

277. “强加恶言”是说：“恶”即忿怒；强加其指令；强加忿怒之命令；以忿怒故，于站、坐等事指出过失后，说此不悦之言：“诸君，请看此人之站、坐、前瞻、环顾，如木桩般站立，如狗般坐下，如猴子般东张西望”，心想：“或许他因此被激怒而离去”。其余不言自明。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三处生起——由身与心、语与心、身语与心而生起；是行业；是想解脱；是有心；是世间罪；是身业；是语业；是不善心；是三受。

උය්‍යොජනසික්ඛාපදං දුතියං.

驱遣学处第二。

3. සභොජනසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 与夫妇家学处释义

279. තතියසික්ඛාපදෙ – සයනිඝරෙති සයනියඝරෙ. යතො අය්‍යස්ස භික්ඛා දින්නාති යස්මා භික්ඛා දින්නා, යං ආගතෙන ලද්ධබ්බං තං වො ලද්ධං; ගච්ඡථාති අධිප්පායො. පරියුට්ඨිතොති රාගපරියුට්ඨිතො; මෙථුනාධිප්පායොති අත්ථො.

279. 第三学处中：“卧室”(sayanighara)即睡眠之屋。“尊师已得施食”，其意趣是：“因为食物已施予，来者应得之物，汝等已得，去吧”。“心被缠绕”(pariyuṭṭhito)即心被贪欲缠绕；其义为有行淫之意。

280. සහ උභොහි ජනෙහීති සභොජනං; තස්මිං සභොජනෙ. අථ වා සභොජනෙති සභොගෙ. රාගපරියුට්ඨිතස්ස හි පුරිසස්ස ඉත්ථී භොගො ඉත්ථියා ච පුරිසො. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ – ‘‘ඉත්ථී චෙව හොති පුරිසො චා’’තිආදි වුත්තං. මහල්ලකෙ ඝරෙති මහල්ලකෙ සයනිඝරෙ. පිට්ඨසඞ්ඝාටස්ස හත්ථපාසං විජහිත්වාති තස්ස සයනිඝරෙ ගබ්භස්ස යො පිට්ඨසඞ්ඝාටො, තස්ස හත්ථපාසං විජහිත්වා; අන්තොසයනස්ස ආසන්නෙ [Pg.123] ඨානෙ නිසීදතීති අත්ථො. ඊදිසඤ්ච සයනිඝරං මහාචතුස්සාලාදීසු හොති. පිට්ඨිවංසං අතික්කමිත්වාති ඉමිනා මජ්ඣාතික්කමං දස්සෙති. තස්මා යථා වා තථා වා කතස්ස ඛුද්දකස්ස සයනිඝරස්ස මජ්ඣාතික්කමෙ ආපත්ති වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

280. “与夫妇共处”(saha ubhohi janehi)即是“有夫妇的家”(sabhojanaṃ)；于有夫妇的家中。或说，“有夫妇的家”(sabhojana)即“共同受用”(sabhoga)。因为对于为贪欲所缠绕的男人，女人是其受用品(bhogo)，男人也是女人的受用品。因此，在其文句分解中说：“有女人亦有男人”等。“于大屋中”(mahallake ghare)即于大卧室中。“离门框的伸手所及”(piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ vijahitvā)是说：离开该卧室内部房间门框的伸手所及之处，意即坐在内床的近处。此类卧室见于大殿堂(mahācatussāla)等处。“越过屋脊”(piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvā)此句显示越过中间。是故，于任何形式所造之小卧室，若越过其中间，当知有过失。其余于此已自明显。

පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනන්ති.

与第一波罗夷同源生起——是行为；依想而免罪；有心；是世间罪；是身业；不善心；二受。

සභොජනසික්ඛාපදං තතියං.

与夫妇家学处第三。

284. චතුත්ථපඤ්චමසික්ඛාපදෙසු යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං අනියතද්වයෙ වුත්තනයමෙව. යථා ච සභොජනසික්ඛාපදං, එවමෙතානිපි පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානානෙවාති.

284. 于第四、第五学处中，凡所应说，皆如二不定法(aniyata)中所说之理。并且，如同与夫妇家学处，此等学处也同样与第一波罗夷同源生起。

රහොපටිච්ඡන්නසික්ඛාපදං චතුත්ථං, රහොනිසජ්ජසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

隐秘遮蔽处学处第四，隐秘处共坐学处第五。

6. චාරිත්තසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 行仪学处释义

294. ඡට්ඨසික්ඛාපදෙ – දෙථාවුසො භත්තන්ති එත්ථ තං කිර භත්තං අභිහටං අහොසි, තස්මා එවමාහංසු. අනභිහටෙ පන එවං වත්තුං න ලබ්භති, පයුත්තවාචා හොති.

294. 第六学处中：“贤友(āvuso)，请给饭食”，在此，据说那饭食已被端上来了，所以他们这样说。但当饭食未被端上时，这样说是不允许的，此为索求语(payuttavācā)。

295. තෙන හි භික්ඛවෙ පටිග්ගහෙත්වා නික්ඛිපථාති ඉදං පන භගවා කුලස්ස සද්ධානුරක්ඛණත්ථාය ආහ. යදි ‘‘භාජෙත්වා ඛාදථා’’ති වදෙය්‍ය, මනුස්සානං පසාදඤ්ඤථත්තං සියා. උස්සාරියිත්ථාති පටිහරියිත්ථ; ඝරංයෙව නං ගහෙත්වා අගමංසූති වුත්තං හොති.

295. “那么，比丘们，你们应接受后存放起来”，这是世尊为了守护在家人的信心而说的。如果他（世尊）说“你们分了吃吧”，施主们的信心就会退失。“被送回去了”意即“被拿回去了”；意思是说，他们拿着它回家去了。

298. සන්තං භික්ඛුන්ති එත්ථ කිත්තාවතා සන්තො හොති, කිත්තාවතා අසන්තොති? අන්තොවිහාරෙ යත්ථ ඨිතස්ස කුලානි පයිරුපාසනචිත්තං උප්පන්නං, තතො පට්ඨාය යං පස්සෙ වා අභිමුඛෙ වා පස්සති, යස්ස සක්කා හොති පකතිවචනෙන ආරොචෙතුං, අයං සන්තො නාම. ඉතො චිතො ච පරියෙසිත්වා ආරොචනකිච්චං නාම නත්ථි. යො හි එවං පරියෙසිතබ්බො, සො අසන්තොයෙව. අපිච අන්තොඋපචාරසීමාය භික්ඛුං දිස්වා ආපුච්ඡිස්සාමීති ගන්ත්වා තත්ථ යං පස්සති, සො [Pg.124] ආපුච්ඡිතබ්බො. නො චෙ පස්සති, අසන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා පවිට්ඨො නාම හොති.

298. “有比丘在”——于此，怎样为“在”，怎样为“不在”？在寺院内，当（比丘）于某处生起拜访俗家的念头时，从该处起，他看见在旁边或迎面的（另一位比丘），且能以平常的话语告知，这位即名为“在”。无须到处寻找而告知。凡是需要如此寻找的，他即是“不在”。再者，在寺院近行界内看见比丘，心想“我将告知”，去到那里见到谁，即应告知谁。倘若未见，即名为“未告知不在的比丘而进入”。

302. අන්තරාරාමන්ති අන්තොගාමෙ විහාරො හොති, තං ගච්ඡති. භත්තියඝරන්ති නිමන්තිතඝරං වා සලාකභත්තාදිදායකානං වා ඝරං. ආපදාසූති ජීවිතබ්‍රහ්මචරියන්තරායෙසු සති ගන්තුං වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

302. “村中寺院”（antarārāma）指村中的寺院，他去那里。“食事之家”（bhattiyaghara）指受邀之家，或提供签筹食等（物品）的施主之家。“于诸危难时”（āpadāsu）指当生命或梵行有危险时，可以前往。其余的在此是显而易见的。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරයං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

迦絺那学处的生起：从身、语，及身、语、心生起；是作为、不作为；非想解脱；无心（亦犯）；是施设罪；是身业、语业；是三心、三受。

චාරිත්තසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

行仪学处第六。

7. මහානාමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 摩诃男学处释义

303. සත්තමසික්ඛාපදෙ – මහානාමො නාම භගවතො චූළපිතුපුත්තො මාසමත්තෙන මහල්ලකතරො ද්වීසු ඵලෙසු පතිට්ඨිතො අරියසාවකො. භෙසජ්ජං උස්සන්නං හොතීති වජතො ආහරිත්වා ඨපිතසප්පි බහු හොති.

303. 第七学处中：名为摩诃男者，是世尊的叔父之子，（比世尊）年长一个月，是安住于（下）二果的圣弟子。“药品丰足”是指从牛栏取来存放的酥油很多。

306. සාදිතබ්බාති තස්මිං සමයෙ රොගො නත්ථීති න පටික්ඛිපිතබ්බා; රොගෙ සති විඤ්ඤාපෙස්සාමීති අධිවාසෙතබ්බා. එත්තකෙහි භෙසජ්ජෙහි පවාරෙමීති නාමවසෙන සප්පිතෙලාදීසු ද්වීහි තීහි වා පරිමාණවසෙන පත්ථෙන නාළියා ආළ්හකෙනාති වා.අඤ්ඤං භෙසජ්ජං විඤ්ඤාපෙතීති සප්පිනා පවාරිතො තෙලං විඤ්ඤාපෙති, ආළ්හකෙන පවාරිතො දොණං. න භෙසජ්ජෙන කරණීයෙනාති මිස්සකභත්තෙනපි චෙ යාපෙතුං සක්කොති, න භෙසජ්ජකරණීයං නාම හොති.

306. “应领受”是说，不应以“当时无病”为由而拒绝；而应以“有病时我将告知”为由而同意。所谓“我以这些药品奉请”，是指就名称而言，以酥油、油等二或三种药品奉请；或就量而言，以一“钵他”、一“那ḷi”或一“阿ḷhaka”奉请。“请求其他药品”是指，受请酥油却请求油，受请一“阿ḷhaka”却请求一“多那”。“无须用药时”是指，倘若也能以混合食物来维持，即不名为需要用药。

310. පවාරිතානන්ති යෙ අත්තනො පුග්ගලිකාය පවාරණාය පවාරිතා; තෙසං පවාරිතානුරූපෙන විඤ්ඤත්තියා අනාපත්ති. සඞ්ඝවසෙන පවාරිතෙසු පන පමාණං සල්ලක්ඛෙතබ්බමෙවාති. සෙසං උත්තානමෙව.

310. “对于已作奉请的人”是指，对于那些以个人名义作奉请的施主；对他们，根据所奉请的药品而请求，无犯。但是，对于奉请给僧团的施主，则必须留意其量。其余的显而易见。

ඡසමුට්ඨානං [Pg.125] – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

六种生起：是作为；非想解脱；无心（亦犯）；是施设罪；是身业、语业；是三心、三受。

මහානාමසික්ඛාපදං සත්තමං.

摩诃男学处第七。

8. උය්‍යුත්තසෙනාසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 出征军学处释义

311. අට්ඨමෙ – අබ්භුය්‍යාතොති අභිඋය්‍යාතො; පරසෙනං අභිමුඛො ගමිස්සාමීති නගරතො නිග්ගතොති අත්ථො. උය්‍යුත්තන්ති කතඋය්‍යොගං; ගාමතො නික්ඛන්තන්ති අත්ථො.

311. 第八（学处）中：“出击”意即“征讨”；意思是：“我将迎击敌军”，并为此而出城。“已出动”意即“已作准备”；意思是已出村。

314. ද්වාදසපුරිසො හත්ථීති චත්තාරො ආරොහකා එකෙකපාදරක්ඛකා ද්වෙ ද්වෙති එවං ද්වාදසපුරිසො හොති. තිපුරිසො අස්සොති එකො ආරොහකො ද්වෙ පාදරක්ඛකාති එවං තිපුරිසො හොති. චතුපුරිසො රථොති එකො සාරථි එකො යොධො ද්වෙ ආණිරක්ඛකාති එවං චතුපුරිසො හොති. චත්තාරො පුරිසා සරහත්ථාති ආවුධහත්ථා චත්තාරො පුරිසාති අයං පච්ඡිමකොටියා චතුරඞ්ගසමන්නාගතා සෙනා නාම. ඊදිසං සෙනං දස්සනාය ගච්ඡතො පදෙ පදෙ දුක්කටං. දස්සනූපචාරං විජහිත්වාති කෙනචි අන්තරිතා වා නින්නං ඔරුළ්හා වා න දිස්සති; ඉධ ඨත්වා න සක්කා දට්ඨුන්ති අඤ්ඤං ඨානං ගන්ත්වා පස්සතො පයොගෙ පයොගෙ පාචිත්තියන්ති අත්ථො.

314. “十二人象”是指：四名骑者，（象的）每只脚有两名护足者，如此为十二人。“三人马”是指：一名骑者，两名护足者，如此为三人。“四人车”是指：一名驭者，一名战士，两名车轴护卫，如此为四人。“四位持弓箭士兵”是指手持武器的四位士兵，这是最低限度的四种部队所组成的军队。去观看这样的军队，步步得恶作。“离开能见范围后”是指被某物遮挡，或下到低洼处而看不见；意思是：“站在这里看不见”，于是去到别处观看，则每作一番努力即得一波逸提。

315. එකමෙකන්ති හත්ථිආදීසු චතූසු අඞ්ගෙසු එකමෙකං; අන්තමසො එකපුරිසාරුළ්හකහත්ථිම්පි එකම්පි සරහත්ථං පුරිසං. අනුය්‍යුත්තා නාම රාජා උය්‍යානං වා නදිං වා ගච්ඡති; එවං අනුය්‍යුත්තා හොති.

315. “每一个”（ekamekaṃ）是指象兵等四兵种中的每一种；乃至只是一人骑乘的象，或只是一名持弓箭的士兵。国王与之同去园林或河边的军队，名为“随行军”（anuyuttā）；这样就是随行军。

316. ආපදාසූති ජීවිතබ්‍රහ්මචරියන්තරායෙසු සති එත්ථ ගතො මුඤ්චිස්සාමීති ගච්ඡතො අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

316. “在危难时”（āpadāsu）是指当生命或梵行有危险时，心想“进入这军队中我将能脱险”而前往者，无犯。其余的在此是显而易见的。此罪的生起同羊毛学处：是作为，非想解脱，无心（亦犯），是世间罪，是身业，不善心，三受。

උය්‍යුත්තසෙනාසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

出征军学处第八。

9. සෙනාවාසසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 军营学处释义

319. නවමෙ [Pg.126] – අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ සෙනාය වසතීති තිට්ඨතු වා නිසීදතු වා සයතු වා සචෙපි ආකාසෙ ඉද්ධියා කඤ්චි ඉරියාපථං කප්පෙති, පාචිත්තියමෙව. සෙනා වා පටිසෙනාය රුද්ධා හොතීති යථා සඤ්චාරො ඡිජ්ජති; එවං රුද්ධා හොති. පලිබුද්ධොති වෙරිකෙන වා ඉස්සරෙන වා රුද්ධො. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

319. 第九——太阳已落，若在军队中停留，或站、或坐、或卧，即使以神通在空中保持任何姿势，也犯波逸提。军队被敌军围困：就像通行被断绝一样，这样就是被围困。被阻碍(palibuddho)：被仇敌或有权势者阻碍。其余的含义显而易见。此罪的生起同羊毛学处：是作为，非想解脱，无心，制戒罪，身业，三心，三受。

සෙනාවාසසික්ඛාපදං නවමං.

军营学处第九。

10. උය්‍යොධිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 观战学处释义

322. දසමෙ – උග්ගන්ත්වා උග්ගන්ත්වා එත්ථ යුජ්ඣන්තීති උය්‍යොධිකං; සම්පහාරට්ඨානස්සෙතං අධිවචනං. බලස්ස අග්ගං ජානන්ති එත්ථාති බලග්ගං; බලගණනට්ඨානන්ති අත්ථො. සෙනාය වියූහං සෙනාබ්‍යූහං; සෙනානිවෙසස්සෙතං අධිවචනං. තයො හත්ථී පච්ඡිමං හත්ථානීකන්ති යො පුබ්බෙ වුත්තො ද්වාදසපුරිසො හත්ථීති තෙන හත්ථිනා තයො හත්ථී. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. සෙසං උය්‍යුත්තසෙනාසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

322. 第十——“观战处”(uyyodhikaṃ)，即他们一再前进于此作战之处；这是“战场”(sampahāraṭṭhāna)的同义词。“点兵处”(balaggaṃ)，即于此了知军队总数之处；意思是计算军力的地方。“军阵”(senābyūhaṃ)，即军队的部署；这是“军营”(senānivesa)的同义词。“后方象队”(pacchimaṃ hatthānīkaṃ)是指三头大象，即先前所说的“十二人象”那种类型的大象，共三头。对其余（兵种）也应循此法。其余部分，应连同其生起等，按照在“出征军学处”中所说的方法来理解。

උය්‍යොධිකසික්ඛාපදං දසමං.

观战学处第十。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන අචෙලකවග්ගො පඤ්චමො.

依释义次第，第五无衣者品已毕。

6. සුරාපානවග්ගො

6. 饮酒品

1. සුරාපානසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 饮酒学处释义

326. සුරාපානවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – භද්දවතිකාති එකො ගාමො, සො භද්දිකාය වතියා සමන්නාගතත්තා එතං නාම ලභි. පථාවිනොති අද්ධිකා. තෙජසා තෙජන්ති අත්තනො තෙජසා ආනුභාවෙන නාගස්ස තෙජං. කාපොතිකාති කපොතපාදසමවණ්ණරත්තොභාසා. පසන්නාති සුරාමණ්ඩස්සෙතං [Pg.127] අධිවචනං. අනනුච්ඡවියං භික්ඛවෙ සාගතස්සාති පඤ්චාභිඤ්ඤස්ස සතො මජ්ජපානං නාම න අනුච්ඡවියන්ති වුත්තං හොති.

326. 在饮酒品的第一学处中：“跋陀瓦提”(Bhaddavatika)是一个村庄的名字，因为它有一道吉祥的围墙而得此名。“行路者”(pathāvino)是指旅人。“以威力降伏威力”(tejasā tejaṃ)是指以自身的威力与神通力，降伏了龙的威力。“鸽足色”(kāpotikā)是指颜色像鸽足一样，泛着红光。“清酒”(pasannā)是酒之清液的同义词。“诸比丘，对萨咖达而言不相称”的意思是说：对于一位具有五神通者，饮酒实为不相称。

328. පුප්ඵාසවො නාම මධුකපුප්ඵාදීනං රසෙන කතො. ඵලාසවො නාම මුද්දිකඵලාදීනි මද්දිත්වා තෙසං රසෙන කතො. මධ්වාසවො නාම මුද්දිකානං ජාතිරසෙන කතො; මක්ඛිකමධුනාපි කරියතීති වදන්ති. ගුළාසවො නාම උච්ඡුරසාදීහි කරියති. සුරා නාම පිට්ඨකිණ්ණපක්ඛිත්තා; නාළිකෙරාදීනම්පි රසෙන කතා සුරාත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති, තස්සායෙව කිණ්ණපක්ඛිත්තාය මණ්ඩෙ ගහිතෙ මෙරයොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතීති වදන්ති. අන්තමසො කුසග්ගෙනපි පිවතීති එතං සුරං වා මෙරයං වා බීජතො පට්ඨාය කුසග්ගෙන පිවතොපි පාචිත්තියන්ති අත්ථො. එකෙන පන පයොගෙන බහුම්පි පිවන්තස්ස එකා ආපත්ති. විච්ඡින්දිත්වා විච්ඡින්දිත්වා පිවතො පයොගගණනාය ආපත්තියො.

328. 所谓花酒(pupphāsava)，是用蜜花(madhuka)等的汁液制成。所谓果酒(phalāsava)，是将葡萄(muddika)等水果捣碎后用其汁液制成。所谓蜜酒(madhvāsava)，是用葡萄的天然汁液制成；也有人说是用蜂蜜制成。所谓糖酒(guḷāsava)，是用甘蔗汁等制成。所谓谷酒(surā)，是投入面粉和酒曲制成；用椰子等的汁液制成的也算作谷酒。据说，从那投入酒曲的发酵物中取出清液，则算作烈酒(meraya)。“乃至以草尖饮”的意思是：此谷酒或烈酒，从种子阶段开始，即使用草尖饮用，也犯波逸提。然而，一次饮用很多，只犯一罪。间断饮用者，则依饮用的次数定罪。

329. අමජ්ජඤ්ච හොති මජ්ජවණ්ණං මජ්ජගන්ධං මජ්ජරසන්ති ලොණසොවීරකං වා සුත්තං වා හොති. සූපසම්පාකෙති වාසගාහාපනත්ථං ඊසකං මජ්ජං පක්ඛිපිත්වා සූපං පචන්ති, තස්මිං අනාපත්ති. මංසසම්පාකෙපි එසෙව නයො. තෙලං පන වාතභෙසජ්ජත්ථං මජ්ජෙන සද්ධිං පචන්ති, තස්මිම්පි අනතික්ඛිත්තමජ්ජෙයෙව අනාපත්ති, යං පන අතික්ඛිත්තමජ්ජං හොති, එත්ථ මජ්ජස්ස වණ්ණගන්ධරසා පඤ්ඤායන්ති, තස්මිං ආපත්තියෙව. අමජ්ජං අරිට්ඨන්ති යො අරිට්ඨො මජ්ජං න හොති, තස්මිං අනාපත්ති. ආමලකාදීනංයෙව කිර රසෙන අරිට්ඨං කරොන්ති, සො මජ්ජවණ්ණගන්ධරසොයෙව හොති, න ච මජ්ජං; තං සන්ධායෙතං වුත්තං. යො පන සම්භාරපක්ඛිත්තො, සො මජ්ජං හොති, බීජතො පට්ඨාය න වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති. වත්ථුඅජානනතාය චෙත්ථ අචිත්තකතා වෙදිතබ්බා, අකුසලෙනෙව පාතබ්බතාය ලොකවජ්ජතාති.

329. 非酒而有酒色、酒香、酒味者，是盐渍酸粥(loṇasovīraka)或醋饮(sutta)。于汤中调味：为增添风味，放入少量酒煮汤，于此无罪。于肉中调味亦同此理。又，为治风病而用油与酒同煮，于此，只要酒未过量则无罪。然若酒已过量，能辨其酒色、酒香、酒味，则有罪。“非酒之药酒(ariṭṭha)”：凡药酒非酒者，无罪。据说，他们用余甘子(āmalaka)等汁液制作药酒，其有酒色、酒香、酒味，然并非是酒；此即针对此而言。然凡投入发酵原料者，即是酒，从其种子开始即不应饮用。其余于此已义自明。此罪的生起同羊毛(eḷakaloma)学处：是行为，非想解脱，无心(acittaka)，世间罪(lokavajja)，身业，不善心，三受。于此应知，“无心”是因不知其事(vatthu)；“世间罪”是因其仅能以不善心饮用故。

සුරාපානසික්ඛාපදං පඨමං.

饮酒学处第一。

2. අඞ්ගුලිපතොදකසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 以指搔弄学处释义

330. දුතියෙ [Pg.128] – අඞ්ගුලිපතොදකෙනාති අඞ්ගුලීහි උපකච්ඡකාදිඝට්ටනං වුච්චති. උත්තසන්තොති අතිහාසෙන කිලමන්තො. අනස්සාසකොති උපච්ඡින්නඅස්සාසපස්සාසසඤ්චාරො හුත්වා. අනුපසම්පන්නං කායෙන කායන්ති එත්ථ භික්ඛුනීපි අනුපසම්පන්නට්ඨානෙ ඨිතා, තම්පි ඛිඩ්ඩාධිප්පායෙන ඵුසන්තස්ස දුක්කටං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

330. 第二中：“以指搔弄”(aṅgulipatodakena)是指用手指戳弄腋下等处。“惊笑”(uttasanto)是指因过分大笑而疲惫。“不能呼吸”(anassāsako)是指入出息的运行被中断。在“与未受具足戒者身相触”中，比丘尼亦处于未受具足戒者的地位，若以嬉戏之意触碰她，犯恶作。此中余义已自明。

පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනන්ති.

此罪的生起同第一波罗夷：是行为，想解脱，有心，世间罪，身业，不善心，二受。

අඞ්ගුලිපතොදකසික්ඛාපදං දුතියං.

以指搔弄学处第二。

3. හසධම්මසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 嬉笑法学处释义

335. තතියෙ – අප්පකතඤ්ඤුනොති යං භගවතා පකතං පඤ්ඤත්තං, තං න ජානන්තීති අත්ථො.

335. 第三中：“不知所制者”(appakataññuno)，意思是不知道世尊所作、所制定的。

336. උදකෙ හසධම්මෙති උදකකීළිකා වුච්චති. උපරිගොප්ඵකෙති ගොප්ඵකානං උපරිභාගප්පමාණෙ. හසාධිප්පායොති කීළාධිප්පායො. නිමුජ්ජති වාතිආදීසු නිමුජ්ජනත්ථාය ඔරොහන්තස්ස පදවාරෙ පදවාරෙ දුක්කටං. නිමුජ්ජනුම්මුජ්ජනෙසු පයොගෙ පයොගෙ පාචිත්තියං. නිමුජ්ජිත්වා අන්තොඋදකෙයෙව ගච්ඡන්තස්ස හත්ථවාරපදවාරෙසු සබ්බත්ථ පාචිත්තියං. පලවතීති තරති. හත්ථෙහි තරන්තස්ස හත්ථවාරෙ හත්ථවාරෙ පාචිත්තියං. පාදෙසුපි එසෙව නයො. යෙන යෙන අඞ්ගෙන තරති, තස්ස තස්ස පයොගෙ පයොගෙ පාචිත්තියං. තීරතො වා රුක්ඛතො වා උදකෙ පතති, පාචිත්තියමෙව. නාවාය කීළතීති ඵියාරිත්තාදීහි නාවං පාජෙන්තො වා තීරෙ උස්සාරෙන්තො වා නාවාය කීළති, දුක්කටං.

336. “于水中嬉戏法”(udake hasadhamma)即是水中游戏(udakakīḷikā)。“过踝”(uparigopphake)即脚踝以上。“有嬉戏意”(hasādhippāyo)即有游戏意(kīḷādhippāyo)。在“潜水”(nimujjati)等情况中，为潜水而下水时，每一步都犯恶作。在潜入和浮出时，每一个动作都犯波逸提。潜入后就在水下前行，每一次动手或动脚，都犯波逸提。“漂浮”(palavati)即游泳(tarati)。用手游泳，每一次划手都犯波逸提。用脚也是同样的方法。用任何肢体游泳，其每一个动作都犯波逸提。从岸上或树上跳入水中，即犯波逸提。“以船嬉戏”(nāvāya kīḷati)是指用桨(phiya)、篙(aritta)等物驱船，或在岸边推船嬉戏，犯恶作。

හත්ථෙන වාතිආදීසුපි පයොගෙ පයොගෙ දුක්කටං. කෙචි හත්ථෙන උදකෙ ඛිත්තාය කථලාය පතනුප්පතනවාරෙසු දුක්කටං වදන්ති, තං න ගහෙතබ්බං. තත්ථ හි එකපයොගත්තා එකමෙව දුක්කටං, අපිච උපරිගොප්ඵකෙ වුත්තානි උම්මුජ්ජනාදීනි ඨපෙත්වා අඤ්ඤෙන යෙන කෙනචි ආකාරෙන උදකං ඔතරිත්වා වා අනොතරිත්වා වා යත්ථ කත්ථචි ඨිතං උදකං [Pg.129] අන්තමසො බින්දුං ගහෙත්වා ඛිපනකීළායපි කීළන්තස්ස දුක්කටමෙව, අත්ථජොතකං පන අක්ඛරං ලිඛිතුං වට්ටති, අයමෙත්ථ විනිච්ඡයො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

于“以手”等句，也是每一动作都犯恶作。有人说，用手将瓦片投于水中，在其下落和跳起的次数上犯许多恶作，此说不应采纳。因为那里只有一个动作，故只有一个恶作。此外，除了在过踝（深的水中）所说的潜浮等情况，以任何其他方式下水或不下水，取任何地方的水，乃至取一滴水作投掷游戏，也犯恶作。但为了阐明意义而写字是允许的，这是于此的判定。其余的于此是明了的。

පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

第一波罗夷的生起：是行为，是想解脱，是有心，是世间罪，是身业，是不善心，是三受。

හසධම්මසික්ඛාපදං තතියං.

嬉戏法学处第三。

4. අනාදරියසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 不尊重学处释义

342. චතුත්ථෙ – කථායං නස්සෙය්‍යාති කථං අයං ධම්මො තන්ති පවෙණී නස්සෙය්‍ය. තං වා න සික්ඛිතුකාමොති යෙන පඤ්ඤත්තෙන වුච්චති, තං පඤ්ඤත්තං න සික්ඛිතුකාමො. අපඤ්ඤත්තෙනාති සුත්තෙ වා අභිධම්මෙ වා ආගතෙන.

342. 第四——“此法怎会失传”，（意思是）此法、此传承、此传统怎会失传呢？“或不愿学”，是说他不愿学习那所制定的。“非所制定的”，是指在经中或在阿毗达摩中出现的。

344. එවං අම්හාකං ආචරියානං උග්ගහොති එත්ථ ගාරය්හො ආචරියුග්ගහො න ගහෙතබ්බො; පවෙණියා ආගතො ආචරියුග්ගහොව ගහෙතබ්බො. කුරුන්දියං පන ‘‘ලොකවජ්ජෙ ආචරියුග්ගහො න වට්ටති, පණ්ණත්තිවජ්ජෙ පන වට්ටතී’’ති වුත්තං. මහාපච්චරියං ‘‘සුත්තං සුත්තානුලොමඤ්ච උග්ගහිතකානංයෙව ආචරියානං උග්ගහො පමාණං, අජානන්තානං කථා අප්පමාණන්ති වුත්තං. තං සබ්බං පවෙණියා ආගතෙසමොධානං ගච්ඡති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

344. “我们老师的观点”是说：此处不应采纳应受呵责的师长之观点，只应采纳依传承而来的师长之观点。在《古仑谛》中则说：“于世间罪，师长之说不成立；于制罪，则成立。”在《大筏注》中说：“唯有已学习经及随顺经义的老师之教导才是标准，（对经及随顺经义）无知者之言非标准。”这一切都汇集于依传承而来者。其余的（意思）是明了的。

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三生起：由身心、语心、或身语心生起；是唯作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

අනාදරියසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

不尊重学处第四。

5. භිංසාපනසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 惊怖学处释义

345. පඤ්චමෙ – රූපූපහාරාදයො මනුස්සවිග්ගහෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි අනාදරියසදිසානෙවාති.

345. 第五——关于示现形色等，应按照在人形学处中所说的方法了知。其余的文义是明了的。其生起等与不尊重学处相同。

භිංසාපනසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

惊怖学处第五。

6. ජොතිසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 燃火学处释义

350. ඡට්ඨෙ [Pg.130] – භග්ගාති ජනපදස්ස නාමං. සංසුමාරගිරන්ති නගරස්ස. භෙසකළාවනන්ති තන්නිස්සිතවනස්ස. තං පන මිගානං ඵාසුවිහාරත්ථාය දින්නත්තා මිගදායොති වුච්චති. සමාදහිත්වාති ජාලෙත්වා. පරිපාතෙසීති අනුබන්ධි.

350. 第六——“跋耆”(Bhagga)是一地区之名。“鳄山”(Saṃsumāragira)是一城市之名。“鞞沙迦罗林”(Bhesakaḷāvana)是隶属于它的森林之名。而它因是为鹿群的安住而施与的，故被称为“鹿野苑”(Migadāya)。“燃起”(Samādahitvā)即点燃。“使其蔓延”(Paripātesi)即延烧。

352. පදීපෙපීති පදීපුජ්ජලනෙපි. ජොතිකෙපීති පත්තපචනසෙදකම්මාදීසු ජොතිකරණෙ. තථාරූපපච්චයාති පදීපාදිපච්චයා.

352. “于灯”(Padīpepi)即点灯。“于火”(Jotikepi)即在烧钵、发汗等工作中生火。“有类似因缘”(Tathārūpapaccayā)即有灯等因缘。

354-5. සයං සමාදහතීති එත්ථ ජොතිං සමාදහිතුකාමතාය අරණිසණ්ඨපනතො පට්ඨාය යාව ජාලා න උට්ඨහති, තාව සබ්බපයොගෙසු දුක්කටං. පටිලාතං උක්ඛිපතීති දය්හමානං අලාතං පතිතං උක්ඛිපති, පුන යථාඨානෙ ඨපෙතීති අත්ථො. එවං අවිජ්ඣාතං උක්ඛිපිත්වා පක්ඛිපන්තස්සෙව දුක්කටං, විජ්ඣාතං පුන ජාලාපෙන්තස්ස පාචිත්තියමෙව.

354-5. “自己燃火”(Sayaṃ samādahati)是说，此处，由于想燃火，从设置钻木取火的木条开始，直到火焰生起之前，在所有尝试中，都犯恶作(dukkaṭa)。“拾起火炭”(Paṭilātaṃ ukkhipati)是指拾起掉落的正在燃烧的火炭，再放回原处的意思。如此拾起未熄灭的火炭再放回去，只犯恶作；使已熄灭的火炭复燃，则犯波逸提(pācittiya)。

356. තථාරූපපච්චයාති ඨපෙත්වා පදීපාදීනි අඤ්ඤෙනපි තථාරූපෙන පච්චයෙන සමාදහන්තස්ස අනාපත්ති. ආපදාසූති දුට්ඨවාළමිගඅමනුස්සෙහි උපද්දවො හොති, තත්ථ සමාදහන්තස්සාපි අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති. ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

356. “有类似之缘”(Tathārūpapaccayā)是说，除了灯等之外，以其他能燃火的类似之缘燃火者，无犯。“于危难时”(Āpadāsu)是说，有凶恶的野兽或非人侵扰时，此时燃火亦无犯。其余的文义是明了的。六门生起：是唯作，非由想解脱，是无心，是制罪，是身业、语业，是三心，是三受。

ජොතිසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

燃火学处第六。

7. නහානසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 沐浴学处释义

364. සත්තමෙ – චුණ්ණෙන වා මත්තිකාය වාති එත්ථ චුණ්ණමත්තිකානං අභිසඞ්ඛරණකාලතො පට්ඨාය සබ්බපයොගෙසු දුක්කටං.

364. 第七——就“用粉末或泥土”而言，此处从调制粉末或泥土之时起，在一切使用中皆犯恶作(dukkaṭa)。

366. පාරං ගච්ඡන්තො න්හායතීති එත්ථ සුක්ඛාය නදියා වාලිකං උක්කිරිත්වා කතආවාටකෙසුපි න්හායිතුං වට්ටති. ආපදාසූති භමරාදීහි අනුබද්ධස්ස උදකෙ නිමුජ්ජිතුං වට්ටතීති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

366. 于“渡到对岸时沐浴”，此处在干涸的河床上掘沙成坑而沐浴，是允许的。于“在危难时”，被蜜蜂等追逐者，潜入水中是允许的。其余的在此是显而易见的。生起同羊毛学处：唯作，非由想解脱，无心，制罪，身业，三心，三受。

නහානසික්ඛාපදං සත්තමං.

沐浴学处第七。

8. දුබ්බණ්ණකරණසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 坏色学处释义

368-9. අට්ඨමෙ [Pg.131] – නවං පන භික්ඛුනා චීවරලාභෙනාති එත්ථ අලභීති ලභො; ලභොයෙව ලාභො. කිං අලභි? චීවරං. කීදිසං? නවං. ඉති ‘‘නවචීවරලාභෙනා’’ති වත්තබ්බෙ අනුනාසිකලොපං අකත්වා ‘‘නවචීවරලාභෙනා’’ති වුත්තං; පටිලද්ධනවචීවරෙනාති අත්ථො. මජ්ඣෙ ඨිතපදද්වයෙ පනාති නිපාතො. භික්ඛුනාති යෙන ලද්ධං තස්ස නිදස්සනං. පදභාජනෙ පන බ්‍යඤ්ජනං අනාදියිත්වා යං ලද්ධං තං දස්සෙතුං ‘‘චීවරං නාම ඡන්නං චීවරාන’’න්තිආදි වුත්තං. චීවරන්ති එත්ථ යං නිවාසෙතුං වා පාරුපිතුං වා සක්කා හොති, තදෙව වෙදිතබ්බං. තෙනෙව ‘‘විකප්පනුපගපච්ඡිම’’න්ති න වුත්තං. කංසනීලන්ති චම්මකාරනීලං. මහාපච්චරියං පන ‘‘අයොමලං ලොහමලං එතං කංසනීලං නාමා’’ති වුත්තං. පලාසනීලන්ති යො කොචි නීලවණ්ණො පණ්ණරසො. දුබ්බණ්ණකරණං ආදාතබ්බන්ති එතං කප්පබින්දුං සන්ධාය වුත්තං; න නීලාදීහි සකලචීවරස්ස දුබ්බණ්ණකරණං. තඤ්ච පන කප්පං ආදියන්තෙන චීවරං රජිත්වා චතූසු වා කොණෙසු තීසු වා ද්වීසු වා එකස්මිං වා කොණෙ මොරස්ස අක්ඛිමණ්ඩලමත්තං වා මඞ්කුලපිට්ඨිමත්තං වා ආදාතබ්බං. මහාපච්චරියං ‘‘පත්තෙ වා ගණ්ඨියං වා න වට්ටතී’’ති වුත්තං. මහාඅට්ඨකථායං පන ‘‘වට්ටතියෙවා’’ති වුත්තං. පාළිකප්පකණ්ණිකකප්පාදයො පන සබ්බත්ථ පටිසිද්ධා, තස්මා ඨපෙත්වා එකං වට්ටබින්දුං අඤ්ඤෙන කෙනචිපි විකාරෙන කප්පො න කාතබ්බො.

368-9. 第八——于“navaṃ pana bhikkhunā cīvaralābhena”，此处，其词义应如是了知：因已得(alabhi)，故为“得”(labho)；得者(labho)即是“所得”(lābho)。得到什么？衣。什么样的？新的。因此，本应说“navacīvaralābhena”，却没有省略鼻音而说成“navaṃcīvaralābhenā”；意思是“由已获得新衣者”。中间的“pana”是助词。“bhikkhunā”则指明是谁获得了它。在词句分析中，则不取其文句，为显示所得之物，故说“衣者，谓六种衣”等。‘衣’于此应知为可以穿作下衣或上衣者。因此，未说“可进入共享的最小衣”。铜青色(kaṃsanīla)，即是皮革匠所用之青色。但在《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“铁锈、铜锈，此名为铜青色。”叶青色(palāsanīla)，即是任何青色的叶汁。“应行坏色”，这是针对作净点(kappabindu)而说，并非用青色等将整件衣坏色。并且，行此作净时，应在染衣后，于四角、或三角、或二角、或一角，取如孔雀眼圈大小或如臭虫背大小的点。《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“于衣缘或结带处，不许。”但《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中说：“实则允许。”而成行、莲蕊形等作净方式则于一切处皆被禁止，是故，除一圆点外，不应以任何其他形状作净。

371. අග්ගළෙතිආදීසු එතානි අග්ගළාදීනි කප්පකතචීවරෙ පච්ඡා ආරොපෙත්වා කප්පකරණකිච්චං නත්ථි. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං; කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

371. 于“补丁”等，在已作净的衣上事后加上这些补丁等物，则无须再行作净。其余的显而易见。此学处的生起：由行与不行生起，非由想解脱，无心，制订罪；身业，三心，三受。

දුබ්බණ්ණකරණසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

坏色学处第八。

9. විකප්පනසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 共分学处释义

374. නවමෙ – තස්ස වා අදින්නන්ති චීවරසාමිකස්ස ‘‘පරිභුඤ්ජ වා විස්සජ්ජෙහි වා යථාපච්චයං වා කරොහී’’ති එවං වත්වා අදින්නං. තස්ස වා අවිස්සසන්තොති යෙන විනයකම්මං කතං, තස්ස අවිස්සාසෙන වා. තෙන [Pg.132] පන දින්නං වා තස්ස විස්සාසෙන වා පරිභුඤ්ජන්තස්ස අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ තිංසකවණ්ණනායං වුත්තනයත්තා උත්තානමෙවාති. කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

374. 第九——于“或未给与彼”，指衣主未曾如此说：“你用吧，或舍弃吧，或随意处置吧”而未给与。或不信任彼，即不信任与之行律法事者。但若由彼给与，或经其信任而使用，则无犯。其余的在此依《尼萨耆品释》中所说之理，是显而易见的。迦絺那(kathina)生起：从身、语，或从身、语、心生起，由行与不行，非由想解脱，无心，制订罪，身业、语业，三心，三受。

විකප්පනසික්ඛාපදං නවමං.

共分学处第九。

10. චීවරාපනිධානසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 藏衣学处释义

377-81. දසමෙ – අපනිධෙන්තීති අපනෙත්වා නිධෙන්ති. හසාපෙක්ඛොති හසාධිප්පායො. අඤ්ඤං පරික්ඛාරන්ති පාළියා අනාගතං පත්තත්ථවිකාදිං. ධම්මිං කථං කත්වාති ‘‘සමණෙන නාම අනිහිතපරික්ඛාරෙන භවිතුං න වට්ටතී’’ති එවං ධම්මකථං කථෙත්වා දස්සාමීති නික්ඛිපතො අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

377-81. 第十——“藏匿”即是拿走后藏匿。“开玩笑者”即是以开玩笑为目的。“其他资具”指律典中未提及的钵袋等。于“说法后”，若以“我将先说法，如‘沙门实不应令资具未收好’等，然后再给”之想法而藏匿者，无犯。其余的在此是显而易见的。三处生起：由行为生起，由想解脱，有心，世间罪(lokavajja)，身业、语业，不善心，三受。

චීවරාපනිධානසික්ඛාපදං දසමං.

藏衣学处第十。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන සුරාපානවග්ගො ඡට්ඨො.

第六饮酒品释义次第已毕。

7. සප්පාණකවග්ගො

7. 有生物品

1. සඤ්චිච්චපාණසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 故意杀有情学处释义

382. සප්පාණකවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ඉස්සාසො හොතීති ගිහිකාලෙ ධනුග්ගහාචරියො හොති. ජීවිතා වොරොපිතාති ජීවිතා වියොජිතා.

382. 有生物品第一学处中——所谓“弓手”(issāso)，是指在家时曾为弓箭师。“夺去生命”，是指使之脱离生命。

සික්ඛාපදෙපි වොරොපෙය්‍යාති වියොජෙය්‍ය. යස්මා පන වොහාරමත්තමෙවෙතං; න හෙත්ථ කිඤ්චි වියොජිතෙ සීසාලඞ්කාරෙ සීසං විය ජීවිතා වොරොපිතෙ පාණෙපි ජීවිතං නාම විසුං තිට්ඨති, අඤ්ඤදත්ථු අන්තරධානමෙව [Pg.133] ගච්ඡති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙතුං පදභාජනෙ ‘‘ජීවිතින්ද්‍රියං උපච්ඡින්දතී’’තිආදි වුත්තං. ඉමස්මිඤ්ච සික්ඛාපදෙ තිරච්ඡානගතොයෙව ‘‘පාණො’’ති වෙදිතබ්බො. තං ඛුද්දකම්පි මහන්තම්පි මාරෙන්තස්ස ආපත්තිනානාකරණං නත්ථි. මහන්තෙ පන උපක්කමමහන්තත්තා අකුසලමහත්තං හොති. පාණෙ පාණසඤ්ඤීති අන්තමසො මඤ්චපීඨං සොධෙන්තො මඞ්ගුලබීජකෙපි පාණසඤ්ඤී නික්කාරුණිකතාය තං භින්දන්තො අපනෙති, පාචිත්තියං. තස්මා එවරූපෙසු ඨානෙසු කාරුඤ්ඤං උපට්ඨපෙත්වා අප්පමත්තෙන වත්තං කාතබ්බං. සෙසං මනුස්සවිග්ගහෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

在学处中，“夺去”意即“使分离”。然而，这只是一种说法而已；因为在此，当有情被夺去生命时，并没有一个称为“生命”的东西会像头饰被分离后头还会独立存在那样地独立存在，它只不过是消失了。因此，为了说明此义，在词义分析(padabhājana)中说“他断绝了命根”等。在此学处中，“有情”应被理解为仅指畜生。杀死它，无论大小，在罪上没有差别。但在杀死大的有情时，由于行事重大，不善也大。“于有情有有情想”：乃至在清扫床座时，对臭虫卵有有情想，出于无悲悯心而将其毁坏清除，犯波逸提。因此，在此类情况下，应生起悲悯心，不放逸地履行其义务。其余的应连同其生起等，按照在人身学处(Manussaviggaha)中所说的方式了知。

සඤ්චිච්චපාණසික්ඛාපදං පඨමං.

故意杀有情学处，第一。

2. සප්පාණකසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 有生物学处释义

387. දුතියෙ – සප්පාණකන්ති යෙ පාණකා පරිභොගෙන මරන්ති, තෙහි පාණකෙහි සප්පාණකං, තාදිසඤ්හි ජානං පරිභුඤ්ජතො පයොගෙ පයොගෙ පාචිත්තියං. පත්තපූරම්පි අවිච්ඡින්දිත්වා එකපයොගෙන පිවතො එකා ආපත්ති. තාදිසෙන උදකෙන සාමිසං පත්තං ආවිඤ්ඡිත්වා ධොවතොපි තාදිසෙ උදකෙ උණ්හයාගුපත්තං නිබ්බාපයතොපි තං උදකං හත්ථෙන වා උළුඞ්කෙන වා ගහෙත්වා න්හායතොපි පයොගෙ පයොගෙ පාචිත්තියං. උදකසොණ්ඩිං වා පොක්ඛරණිං වා පවිසිත්වා බහිනික්ඛමනත්ථාය වීචිං උට්ඨාපයතොපි. සොණ්ඩිං වා පොක්ඛරණිං වා සොධෙන්තෙහි තතො ගහිතඋදකං උදකෙයෙව ආසිඤ්චිතබ්බං. සමීපම්හි උදකෙ අසති කප්පියඋදකස්ස අට්ඨ වා දස වා ඝටෙ උදකසණ්ඨානකප්පදෙසෙ ආසිඤ්චිත්වා තත්ථ ආසිඤ්චිතබ්බං. ‘‘පවට්ටිත්වා උදකෙ පතිස්සතී’’ති උණ්හපාසාණෙ උදකං නාසිඤ්චිතබ්බං. කප්පියඋදකෙන පන පාසාණං නිබ්බාපෙත්වා ආසිඤ්චිතුං වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

387. 第二学处中，所谓“有生物”(sappāṇaka)，是指水中有因使用而会死亡的生物；若明知而使用此等有生物的水，则每一功用皆犯波逸提。即使是满钵的水，若不间断地以一功用喝下，仅犯一罪。用此等水旋转清洗有食物的钵，或在此等水中冷却热粥钵，或用手、用勺取此水沐浴，皆为每一功用犯波逸提。进入水池(udakasoṇḍi)或莲池(pokkharaṇi)，为出来而激起波浪者，亦然。清理水池或莲池时，从中取出的水应只倒在其他水中。附近若无水，则应先于一适宜存水之处，倾倒八或十罐净水，然后再将有生物的水倾倒于彼处。不应想着“（水）会流淌后落入水中”而将有生物的水倒在热石上。然而，可以用净水将石头冷却后再倒水。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං,

三生起：是行为，想解脱，有心，制订罪，身业，

වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති. එත්ථ ච පටඞ්ගපාණකානං පතනං ඤත්වාපි සුද්ධචිත්තතාය දීපජාලනෙ විය සප්පාණකභාවං ඤත්වාපි උදකසඤ්ඤාය පරිභුඤ්ජිතබ්බතො පණ්ණත්තිවජ්ජතා වෙදිතබ්බාති.

语业，三心，三受。于此应知，其所以为制订罪，乃是犹如点灯时，虽知飞蛾会坠入，但因心清净；同样地，（于此学处）虽知水中有生物，但因是以“水”想而使用。

සප්පාණකසික්ඛාපදං දුතියං.

有生物学处，第二。

3. උක්කොටනසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 翻案学处释义

392. තතියසික්ඛාපදෙ [Pg.134] – උක්කොටෙන්තීති තස්ස තස්ස භික්ඛුනො සන්තිකං ගන්ත්වා ‘‘අකතං කම්ම’’න්තිආදීනි වදන්තා උච්චාලෙන්ති; යථාපතිට්ඨිතභාවෙන පතිට්ඨාතුං න දෙන්ති.

392. 第三学处中，所谓“翻案”(ukkoṭenti)，是指前往各个比丘处，说“羯磨(kamma)未做”等语，使他们动摇，不让他们安住于已确立之事。

393. යථාධම්මන්ති යො යස්ස අධිකරණස්ස වූපසමනාය ධම්මො වුත්තො, තෙනෙව ධම්මෙනාති අත්ථො. නිහතාධිකරණන්ති නිහතං අධිකරණං; සත්ථාරා වුත්තධම්මෙනෙව වූපසමිතං අධිකරණන්ති අත්ථො.

393. 所谓“如法”(yathādhammaṃ)，其义为：为了平息某个争端(adhikaraṇa)而宣说了哪个法，就用那个法（来平息）。所谓“争端已平息”(nihatādhikaraṇa)，其义为：争端已被平息；即争端已用导师所说的法平息了。

395. ධම්මකම්මෙ ධම්මකම්මසඤ්ඤීති යෙන කම්මෙන තං අධිකරණං වූපසමිතං, තඤ්චෙ ධම්මකම්මං හොති, තස්මිං ධම්මකම්මෙ අයම්පි ධම්මකම්මසඤ්ඤී හුත්වා යදි උක්කොටෙති, පාචිත්තියං ආපජ්ජතීති අත්ථො. එතෙන නයෙන සෙසපදානිපි වෙදිතබ්බානි. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන ‘‘ඉමෙසං චතුන්නං අධිකරණානං කති උක්කොටනා’’තිආදිනා නයෙන පරිවාරෙ වුත්තො. අට්ඨකථාසු තං සබ්බං ආහරිත්වා තස්සෙවත්ථො වණ්ණිතො. මයං පන තං තත්ථෙව වණ්ණයිස්සාම. ඉධ ආහරිත්වා වණ්ණියමානෙ හි සුට්ඨුතරං සම්මොහො භවෙය්‍යාති න වණ්ණයිම්හ. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

395. “于如法羯磨中作如法羯磨想”，其义为：以某羯磨平息该诤事，若其为如法羯磨，于此如法羯磨中，此比丘亦作如法羯磨想而翻案，则犯波逸提。依此理趣，亦应了知其余诸句。此为此处之略说。至于广说，则如《附随》(Parivāra)中以“此四诤事有几种翻案”等方式所述。在诸古义注中，已引述其全部内容而阐释其义。而我们则将在《附随》的相应之处解释它。因为若引述于此解释，实会产生更大的困惑，故不在此解释。其余在此皆已明了。三生起：是行为、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

උක්කොටනසික්ඛාපදං තතියං.

翻案学处第三

4. දුට්ඨුල්ලසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 粗罪学处释义

399. චතුත්ථෙ – දුට්ඨුල්ලා නාම ආපත්තීති එත්ථ චත්තාරි පාරාජිකානි අත්ථුද්ධාරවසෙන දස්සිතානි, සඞ්ඝාදිසෙසාපත්ති පන අධිප්පෙතා, තං ඡාදෙන්තස්ස පාචිත්තියං. ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙති ධුරෙ නික්ඛිත්තමත්තෙ. සචෙපි ධුරං නික්ඛිපිත්වා පච්ඡා ආරොචෙති, න රක්ඛති; ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙයෙව පාචිත්තියන්ති වුත්තං හොති. සචෙ පන එවං ධුරං නික්ඛිපිත්වා පටිච්ඡාදනත්ථමෙව අඤ්ඤස්ස ආරොචෙති, සොපි අඤ්ඤස්සාති එතෙනුපායෙන සමණසතම්පි සමණසහස්සම්පි ආපත්තිං ආපජ්ජතියෙව තාව, යාව කොටි න ඡිජ්ජති. කදා පන කොටි ඡිජ්ජතීති? මහාසුමත්ථෙරො තාව වදති – ‘‘ආපත්තිං ආපන්නො එකස්ස [Pg.135] ආරොචෙති, සො පටිනිවත්තිත්වා තස්සෙව ආරොචෙති; එවං කොටි ඡිජ්ජතී’’ති. මහාපදුමත්ථෙරො පනාහ – ‘‘අයඤ්හි වත්ථුපුග්ගලොයෙව. ආපත්තිං ආපන්නො පන එකස්ස භික්ඛුනො ආරොචෙති, අයං අඤ්ඤස්ස ආරොචෙති, සො පටිනිවත්තිත්වා යෙනස්ස ආරොචිතං, තස්සෙව ආරොචෙති; එවං තතියෙන පුග්ගලෙන දුතියස්ස ආරොචිතෙ කොටි ඡින්නා හොතී’’ති.

399. 第四，在“所谓粗罪”中：此处以揭示其义的方式而显示了四种波罗夷，但意指的是僧残罪，隐瞒它则犯波逸提。“刚一放下责任”即在放下责任之时。即使放下责任后才告知，也不能免罪；这是说，刚一放下责任就犯了波逸提。如果放下责任后，纯粹为了隐瞒而告知另一人，那人又告知另一人，通过这种方式，乃至一百位、一千位沙门都会一直犯下此罪，直到这个链条被切断。那么，链条何时被切断呢？大须摩(Mahāsuma)长老说：“犯罪者告知一人，那人返回后又告知犯罪者本人；这样链条就被切断了。”但大红莲(Mahāpaduma)长老说：“此人正是那事件的当事人。犯罪的比丘告知一位比丘，此人又告知另一人，那人返回后又告知那位告知他的人；这样，当第三个人告知第二个人时，链条就被切断了。”

400. අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තින්ති අවසෙසෙ පඤ්චාපත්තික්ඛන්ධෙ. අනුපසම්පන්නස්ස දුට්ඨුල්ලං වා අදුට්ඨුල්ලං වා අජ්ඣාචාරන්ති එත්ථ අනුපසම්පන්නස්ස සුක්කවිස්සට්ඨි ච කායසංසග්ගො චාති අයං දුට්ඨුල්ලඅජ්ඣාචාරො නාම. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

400. “非粗罪”是指其余的五种罪聚。在“对于未受具足戒者，无论是粗罪还是非粗罪的违犯”中：此处，未受具足戒者的出精(sukkavissaṭṭhi)及身体接触，被称为粗罪违犯。其余部分含义显明。此罪的生起：由身、语、意生起；非行；想解脱；有心；世间罪；身业，语业；不善心；苦受。

දුට්ඨුල්ලසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

粗罪学处第四。

5. ඌනවීසතිවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 未满二十岁者学处释义

402. පඤ්චමසික්ඛාපදෙ – අඞ්ගුලියො දුක්ඛා භවිස්සන්තීති අක්ඛරානි ලිඛන්තස්ස අඞ්ගුලියො දුක්ඛා භවිස්සන්තීති චින්තෙසුං. උරස්ස දුක්ඛොති ගණනං සික්ඛන්තෙන බහුං චින්තෙතබ්බං හොති, තෙනස්ස උරො දුක්ඛො භවිස්සතීති මඤ්ඤිංසු. අක්ඛීනි දුක්ඛා භවිස්සන්තීති රූපසුත්තං සික්ඛන්තෙන කහාපණා පරිවත්තෙත්වා පරිවත්තෙත්වා පස්සිතබ්බා හොන්ති, තෙනස්ස අක්ඛීනි දුක්ඛානි භවිස්සන්තීති මඤ්ඤිංසු. ඩංසාදීසු ඩංසාති පිඞ්ගලමක්ඛිකායො. දුක්ඛානන්ති දුක්ඛමානං. තිබ්බානන්ති බහලානං. ඛරානන්ති තිඛිණානං. කටුකානන්ති ඵරුසානං; අමනාපතාය වා කටුකරසසදිසානං. අසාතානන්ති අමධුරානං. පාණහරානන්ති ජීවිතහරානං.

402. 于第五学处中：“手指会痛”，他们认为写字者的手指会痛。“胸口会痛”，他们认为，由于学习算术者需要多方思考，他的胸口会痛。“眼睛会痛”，他们认为，由于学习验币术者需要反复翻转钱币来观察，他的眼睛会痛。在“虻等”中，“虻”是指黄褐色的苍蝇。“痛苦的”即难以忍受的。“猛烈的”即强烈的。“粗硬的”即锐利的。“苦涩的”即粗暴的；或因其不可意而如苦味。“不愉快的”即不甜美的。“夺命的”即夺取生命的。

404. සීමං සම්මන්නතීති නවං සීමං බන්ධති. කුරුන්දියං පන උදකුක්ඛෙපපරිච්ඡින්දනෙපි දුක්කටං වුත්තං. පරිපුණ්ණවීසතිවස්සොති පටිසන්ධිග්ගහණතො පට්ඨාය පරිපුණ්ණවීසතිවස්සො; ගබ්භවීසොපි හි පරිපුණ්ණවීසතිවස්සොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යෙ ගච්ඡති. යථාහ –

404. “议定界限”即确立新的界限。但在《古仑谛》(Kurundī)中说，即使以投水划界，亦说为恶作。“满二十岁”是指从结生时起已满二十岁；因为胎龄二十岁确实也被计为满二十岁。如所说：

‘‘තෙන [Pg.136] ඛො පන සමයෙන ආයස්මා කුමාරකස්සපො ගබ්භවීසො උපසම්පන්නො හොති. අථ ඛො ආයස්මතො කුමාරකස්සපස්ස එතදහොසි – ‘භගවතා පඤ්ඤත්තං, න ඌනවීසතිවස්සො පුග්ගලො උපසම්පාදෙතබ්බොති. අහඤ්චම්හි ගබ්භවීසො උපසම්පන්නො. උපසම්පන්නො නුඛොම්හි, නනු ඛො උපසම්පන්නො’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. යං භික්ඛවෙ මාතුකුච්ඡිම්හි පඨමං චිත්තං උප්පන්නං, පඨමං විඤ්ඤාණං පාතුභූතං තදුපාදාය සාවස්ස ජාති. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ගබ්භවීසං උපසම්පාදෙතු’’න්ති (මහාව. 124).

尔时，具寿鸠摩罗迦叶(Kumārakassapa)以胎龄满二十岁而受具足戒。于是，具寿鸠摩罗迦叶生起如是思惟：“世尊已制定：‘未满二十岁之人，不可令其受具足戒。’而我以胎龄满二十岁受具足戒。我究竟是已受具足戒，还是未受具足戒呢？”他们将此事禀告世尊。世尊说：“诸比丘，在母胎中，最初生起的心、最初显现的识，以此为始，即是其生。诸比丘，我允许为胎龄满二十岁者授具足戒。”（《大品》124）

තත්ථ යො ද්වාදසමාසෙ මාතුකුච්ඡිස්මිං වසිත්වා මහාපවාරණාය ජාතො, සො තතො පට්ඨාය යාව එකූනවීසතිමෙ වස්සෙ මහාපවාරණා, තං අතික්කමිත්වා පාටිපදෙ උපසම්පාදෙතබ්බො. එතෙනුපායෙන හායනවඩ්ඪනං වෙදිතබ්බං.

于此，若有人在母胎中住满十二个月，于大自恣(mahāpavāraṇā)日出生，则从彼时起，直至第十九年的大自恣日，越过此日后，应于（次月）初一日为他授具足戒。应以此方法了知增减。

පොරාණකත්ථෙරා පන එකූනවීසතිවස්සං සාමණෙරං නික්ඛමනීයපුණ්ණමාසිං අතික්කම්ම පාටිපදදිවසෙ උපසම්පාදෙන්ති, තං කස්මාති? වුච්චතෙ – එකස්මිං වස්සෙ ඡ චාතුද්දසිකඋපොසථා හොන්ති. ඉති වීසතියා වස්සෙසු චත්තාරො මාසා පරිහායන්ති. රාජානො තතියෙ තතියෙ වස්සෙ වස්සං උක්කඩ්ඪන්ති. ඉති අට්ඨාරසසු වස්සෙසු ඡ මාසා වඩ්ඪන්ති, තතො උපොසථවසෙන පරිහීනෙ චත්තාරො මාසෙ අපනෙත්වා ද්වෙ මාසා අවසෙසා හොන්ති, තෙ ද්වෙ මාසෙ ගහෙත්වා වීසතිවස්සානි පරිපුණ්ණානි හොන්තීති නික්කඞ්ඛා හුත්වා නික්ඛමනීයපුණ්ණමාසිං අතික්කම්ම පාටිපදෙ උපසම්පාදෙන්ති. එත්ථ පන යො පවාරෙත්වා වීසතිවස්සො භවිස්සති, තං සන්ධාය ‘‘එකූනවීසතිවස්ස’’න්ති වුත්තං. තස්මා යො මාතුකුච්ඡිස්මිං ද්වාදසමාසෙ වසි, සො එකවීසතිවස්සො හොති. යො සත්තමාසෙ වසි, සො සත්තමාසාධිකවීසතිවස්සො. ඡමාසජාතො පන න ජීවති.

然而，古代诸长老于尼柯摩尼耶(Nikkhamanīya)月圆日后，在初一日为十九岁的沙弥(sāmaṇera)授具足戒。此是何故？当说：一年中有六个十四日的布萨(uposatha)日，如是在二十年中则减少四个月。又诸王每隔二年（即每三年）增加一闰月，如是在十八年中则增加六个月。从所增六个月中，除去因布萨日而减少的四个月，尚余二个月。取此二个月，则二十年得以圆满。如是作想，便无有疑惑地于尼柯摩尼耶月圆日后，在初一日授具足戒。于此，所谓“十九岁”，是针对自恣后将满二十岁者而说。是故，若在母胎中住满十二个月，他即是二十一岁；若住满七个月，他即是二十岁又七个月。至于住胎六月而生者，则不能存活。

406. අනාපත්ති ඌනවීසතිවස්සං පරිපුණ්ණවීසතිවස්සසඤ්ඤීති එත්ථ කිඤ්චාපි උපසම්පාදෙන්තස්ස අනාපත්ති, පුග්ගලො පන අනුපසම්පන්නොව හොති. සචෙ පන සො දසවස්සච්චයෙන අඤ්ඤං උපසම්පාදෙති, තඤ්චෙ මුඤ්චිත්වා ගණො පූරති, සූපසම්පන්නො. සොපි ච යාව න ජානාති, තාවස්ස නෙව සග්ගන්තරායො [Pg.137] න මොක්ඛන්තරායො, ඤත්වා පන පුන උපසම්පජ්ජිතබ්බං. සෙසං උත්තානමෙව.

406. 于“对不足二十岁者，作其已满二十岁想”（而为授戒），无犯。于此，授戒者虽然无犯，然此人(puggala)实未得具足戒。若彼于十年后为他人授具足戒，倘若除去彼，僧团人数依然满足，则（被授戒者）为善受具足戒。又，乃至彼自己尚未知晓（其戒不成就）期间，于彼则无生天之障，亦无解脱之障；然了知后，则应重新受具足戒。余者义自明了。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං,

三生起：是“作”，是“想解脱”，是“有心”，是“制罪”，是“身业”、

වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

是“语业”，具“三心”，通“三受”。

ඌනවීසතිවස්සසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

不足二十岁学处第五。

6. ථෙය්‍යසත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 与盗贼同行学处之释义

407. ඡට්ඨෙ – පටියාලොකන්ති සූරියාලොකස්ස පටිමුඛං; පච්ඡිමදිසන්ති අත්ථො. කම්මියාති සුඞ්කට්ඨානෙ කම්මිකා.

407. 第六（学处）中：“向光”意为面向日光，即西方之意。“从事者”指在税关处的官吏。

409. රාජානං වා ථෙය්‍යං ගච්ඡන්තීති රාජානං වා ථෙනෙත්වා වඤ්චෙත්වා රඤ්ඤො සන්තකං කිඤ්චි ගහෙත්වා ඉදානි න තස්ස දස්සාමාති ගච්ඡන්ති.

409. “或者他们去偷盗国王”，意思是：他们偷盗或欺骗国王，拿走属于国王的某物后，心想：“现在我们不给他了”，然后离去。

411. විසඞ්කෙතෙනාති කාලවිසඞ්කෙතෙන දිවසවිසඞ්කෙතෙන ච ගච්ඡතො අනාපත්ති. මග්ගවිසඞ්කෙතෙන පන අටවිවිසඞ්කෙතෙන වා ආපත්තියෙව. සෙසමෙත්ථ භික්ඛුනිවග්ගෙ වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථමෙව. ථෙය්‍යසත්ථසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

411. “错过约定”，意思是：因错过时间的约定或日期的约定而前行，无犯。但若因错过道路的约定或林野的约定而前行，则有犯。其余的内容如同比丘尼篇中所说，其义自明。与盗贼同行学处的生起：从身与心、以及身语心生起；是所作；想解脱；有意的；制订罪；身业；语业；三心；三受。

ථෙය්‍යසත්ථසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

与盗贼同行学处，第六。

7. සංවිධානසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 约定学处释义

412. සත්තමෙ – පධූපෙන්තො නිසීදීති පජ්ඣායන්තො අත්තානංයෙව පරිභාසන්තො නිසීදි. නාය්‍යො සො භික්ඛු මං නිප්පාතෙසීති අය්‍යො අයං භික්ඛු මං න නික්ඛාමෙසි; න මං ගහෙත්වා අගමාසීති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ භික්ඛුනියා සද්ධිං සංවිධානසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

412. 第七（学处）中：“他懊恼地坐着”，意思是，他坐着苦思，自我责备。“那位尊者比丘没有抛下我”，意思是：这位尊者比丘没有驱逐我，也没有带上我一起走。其余部分，应当依照与比丘尼约定学处中所说的方法来理解，包括生起等。

සංවිධානසික්ඛාපදං සත්තමං.

约定学处，第七。

8. අරිට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 阿梨吒学处释义

417. අට්ඨමෙ [Pg.138] – ගද්ධෙ බාධයිංසූති ගද්ධබාධිනො; ගද්ධබාධිනො පුබ්බපුරිසා අස්සාති ගද්ධබාධිපුබ්බො, තස්ස ගද්ධබාධිපුබ්බස්ස ගිජ්ඣඝාතකකුලප්පසුතස්සාති අත්ථො.

417. 第八（学处）中：“他们猎杀秃鹫”，（有此行为者）称为“猎杀秃鹫者”；以“猎杀秃鹫者”为祖先的人，即是“祖上猎杀秃鹫者”。意思是，这位“祖上猎杀秃鹫者”出身于猎杀秃鹫的家族。

සග්ගමොක්ඛානං අන්තරායං කරොන්තීති අන්තරායිකා. තෙ කම්මකිලෙසවිපාකඋපවාදආණාවීතික්කමවසෙන පඤ්චවිධා. තත්ථ පඤ්චානන්තරියකම්මා කම්මන්තරායිකා නාම. තථා භික්ඛුනීදූසකකම්මං, තං පන මොක්ඛස්සෙව අන්තරායං කරොති, න සග්ගස්ස. නියතමිච්ඡාදිට්ඨිධම්මා කිලෙසන්තරායිකා නාම. පණ්ඩකතිරච්ඡානගතඋභතොබ්‍යඤ්ජනකානං පටිසන්ධිධම්මා විපාකන්තරායිකා නාම. අරියූපවාදා උපවාදන්තරායිකා නාම, තෙ පන යාව අරියෙ න ඛමාපෙන්ති තාවදෙව, න තතො පරං. සඤ්චිච්ච ආපන්නා ආපත්තියො ආණාවීතික්කමන්තරායිකා නාම, තාපි යාව භික්ඛුභාවං වා පටිජානාති, න වුට්ඨාති වා න දෙසෙති වා තාවදෙව, න තතො පරං.

能为生天与解脱作障碍，故名障碍法。此等障碍法依业、烦恼、异熟、诽谤、违越教令而有五种。其中，五无间业称为业障。同样，污辱比丘尼之业，然此仅障碍解脱，不障碍生天。决定邪见法称为烦恼障。黄门(paṇḍaka)、畜生、二形人之结生法，称为异熟障。诽谤圣者，称为诽谤障；然此仅限于未向圣者请求宽恕之前，非于其后。故意所犯之诸罪，称为违越教令障；此亦仅限于其人尚承认比丘身份，且未出罪或未发露之前，非于其后。

තත්‍රායං භික්ඛු බහුස්සුතො ධම්මකථිකො සෙසන්තරායිකෙ ජානාති, විනයෙ පන අකොවිදත්තා පණ්ණත්තිවීතික්කමන්තරායිකෙ න ජානාති, තස්මා රහොගතො එවං චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ ආගාරිකා පඤ්ච කාමගුණෙ පරිභුඤ්ජන්තා සොතාපන්නාපි සකදාගාමිනොපි අනාගාමිනොපි හොන්ති, භික්ඛූපි මනාපිකානි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යානි රූපානි පස්සන්ති…පෙ… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙ ඵොට්ඨබ්බෙ ඵුසන්ති, මුදුකානි අත්ථරණපාවුරණාදීනි පරිභුඤ්ජන්ති, එතං සබ්බං වට්ටති. කස්මා ඉත්ථිරූපා…පෙ… ඉත්ථිඵොට්ඨබ්බා එව න වට්ටන්ති, එතෙපි වට්ටන්තී’’ති. එවං රසෙන රසං සංසන්දිත්වා සච්ඡන්දරාගපරිභොගඤ්ච නිච්ඡන්දරාගපරිභොගඤ්ච එකං කත්වා ථූලවාකෙහි සද්ධිං අතිසුඛුමසුත්තං ඝටෙන්තො විය සාසපෙන සද්ධිං සිනෙරුං උපසංහරන්තො විය පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පාදෙත්වා ‘‘කිං භගවතා මහාසමුද්දං බන්ධන්තෙන විය මහතා උස්සාහෙන පඨමපාරාජිකං පඤ්ඤත්තං, නත්ථි එත්ථ දොසො’’ති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සද්ධිං පටිවිරුජ්ඣන්තො භබ්බපුග්ගලානං ආසං ඡින්දන්තො ජිනස්ස ආණාචක්කෙ පහාරමදාසි. තෙනාහ – ‘‘තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී’’තිආදි.

于此，这位阿里吒比丘博学多闻，善于说法，了知其余的障碍法，但因不精通律，不了知违越制令的障碍法。因此，他到静处时如是思惟：“这些在家人享受五欲，却也有成为预流、一来、不还者；比丘们也观看悦意的、眼所识知的色……乃至……触碰身所识知的所触，受用柔软的铺盖卧具等，这一切都是允许的。为何只有女人的形色……乃至……女人的所触不被允许呢？这些也应被允许！”他就这样将味与味相混，将有欲贪的受用和无欲贪的受用混为一谈，犹如以粗麻连接极细的线，犹如以芥子比对须弥山，生起了邪恶的见解，说：“为何世尊要如为大海设限般，以极大的努力制订第一波罗夷？于此实无过失。”他就这样与一切知智相冲突，断绝了具根机者的希望，打击了胜者的教令之轮。是故他说：“我如是了知世尊所说之法……”等。

අට්ඨිකඞ්කලූපමාතිආදිම්හි [Pg.139] අට්ඨිකඞ්කලූපමා අප්පස්සාදට්ඨෙන. මංසපෙසූපමා බහුසාධාරණට්ඨෙන. තිණුක්කූපමා අනුදහනට්ඨෙන. අඞ්ගාරකාසූපමා මහාභිතාපනට්ඨෙන. සුපිනකූපමා ඉත්තරපච්චුපට්ඨානට්ඨෙන. යාචිතකූපමා තාවකාලිකට්ඨෙන. රුක්ඛඵලූපමා සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගපලිභඤ්ජනට්ඨෙන. අසිසූනූපමා අධිකුට්ටනට්ඨෙන. සත්තිසූලූපමා විනිවිජ්ඣනට්ඨෙන. සප්පසිරූපමා සාසඞ්කසප්පටිභයට්ඨෙනාති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන පපඤ්චසූදනියං මජ්ඣිමට්ඨකථායං (ම. නි. 1.234 ආදයො; 2.42 ආදයො) ගහෙතබ්බො. එවං බ්‍යාඛොති එවං විය ඛො. සෙසමෙත්ථ පුබ්බෙ වුත්තනයත්තා උත්තානමෙව.

在“骸骨喻”等中：骸骨喻，以少味为义；肉块喻，以众人共享为义；草炬喻，以次第燃烧为义；火坑喻，以大热恼为义；梦喻，以短暂显现为义；借用物喻，以暂时为义；树果喻，以毁坏一切肢节为义；刀砧喻，以被斩碎为义；矛桩喻，以被贯穿为义；蛇头喻，以有疑惧和危险为义。此为简略。详尽的解释应从《破斥妄见》（即《中部义注》）中得知。“evaṃ byā kho”意为“诚然如是”。其余部分，因如前述，其义自明。

සමනුභාසනසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

随谏的生起：从身、语、心生起；非所作；想解脱；有心；世间罪；身业；语业；不善心；苦受。

අරිට්ඨසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

阿里吒学处，第八。

9. උක්ඛිත්තසම්භොගසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 与被举者共住学处之释义

424-5. නවමෙ – අකටානුධම්මෙනාති අනුධම්මො වුච්චති ආපත්තියා අදස්සනෙ වා අප්පටිකම්මෙ වා පාපිකාය දිට්ඨියා අප්පටිනිස්සග්ගෙ වා ධම්මෙන විනයෙන සත්ථුසාසනෙන උක්ඛිත්තකස්ස අනුලොමවත්තං දිස්වා කතා ඔසාරණා; සො ඔසාරණසඞ්ඛාතො අනුධම්මො යස්ස න කතො, අයං අකටානුධම්මො නාම, තාදිසෙන සද්ධින්ති අත්ථො. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ ‘‘අකටානුධම්මො නාම උක්ඛිත්තො අනොසාරිතො’’ති වුත්තං.

424-5. 在第九条中，“未行随法者”：所谓的“随法”，是指见到因不见罪、不忏悔或不舍弃恶见，而依正法、依律、依导师的教诫被举罪者，其行为已顺从后，为他所作的恢复资格；那称为“恢复资格”的随法未为他而作，此人名为“未行随法者”。意思是与这样的人在一起。因此，在其词句分析中说：“所谓未行随法者，是指被举罪而未被恢复资格者。”

දෙති වා පටිග්ගණ්හාති වාති එකපයොගෙන බහුම්පි දදතො වා ගණ්හතො වා එකං පාචිත්තියං. විච්ඡින්දිත්වා විච්ඡින්දිත්වා දෙන්තස්ස ච ගණ්හන්තස්ස ච පයොගගණනාය පාචිත්තියානි. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

“给予或接受”：以一个行为给予或接受许多物品，犯一个波逸提。若间断地给予和接受，则依行为的次数犯多个波逸提。其余的在此是清楚的。三处生起：所作、想解脱、有心、制订罪、身业、语业、三心、三受。

උක්ඛිත්තසම්භොගසික්ඛාපදං නවමං.

第九，与被举罪者共食学处。

10. කණ්ටකසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 根ḍaka学处释义

428. දසමෙ [Pg.140] – දිට්ඨිගතං උප්පන්නන්ති අරිට්ඨස්ස විය එතස්සාපි අයොනිසො උම්මුජ්ජන්තස්ස උප්පන්නං. නාසෙතූති එත්ථ තිවිධා නාසනා – සංවාසනාසනා, ලිඞ්ගනාසනා, දණ්ඩකම්මනාසනාති. තත්ථ ආපත්තියා අදස්සනාදීසු උක්ඛෙපනා සංවාසනාසනා නාම. ‘‘දූසකො නාසෙතබ්බො (පාරා. 66) මෙත්තියං භික්ඛුනිං නාසෙථා’’ති (පාරා. 384) අයං ලිඞ්ගනාසනා නාම. ‘‘අජ්ජතග්ගෙ තෙ ආවුසො සමණුද්දෙස න චෙව සො භගවා සත්ථා අපදිසිතබ්බො’’ති අයං දණ්ඩකම්මනාසනා නාම. අයං ඉධ අධිප්පෙතා. තෙනාහ – ‘‘එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ නාසෙතබ්බො…පෙ… විනස්සා’’ති. තත්ථ චරාති ගච්ඡ. පිරෙති පර අමාමක. විනස්සාති නස්ස; යත්ථ තෙ න පස්සාම, තත්ථ ගච්ඡාති.

428. 第十——“生起了邪见”，即像对阿里吒(Ariṭṭha)一样，此根ḍaka(Kaṇṭaka)也是由于不如理思惟而生起。“应予灭摈”，于此有三种灭摈：共住灭摈、相灭摈、罚则灭摈。其中，因不见罪等而作的举罪，名为共住灭摈。“度西(Dūsī)应予灭摈”、“你们应灭摈弥提亚(Mettiyā)比丘尼”，这名为相灭摈。“贤友沙弥，从今天起，你不得再称那位世尊为导师”，这名为罚则灭摈。此处意指此种。因此世尊说：“诸比丘，应如此灭摈……乃至……消失”。其中，“cara”是“去”。“pire”是“外人，不敬爱三宝者”。“vinassa”是“消失”；即“到我们看不见你的地方去”。

429. උපලාපෙය්‍යාති සඞ්ගණ්හෙය්‍ය. උපට්ඨාපෙය්‍යාති තෙන අත්තනො උපට්ඨානං කාරාපෙය්‍ය. සෙසං අරිට්ඨසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

429. “若劝诱”是说拉拢。“若令侍奉”是说让他来为自己服务。其余的，应连同生起等，一并按照阿里吒学处中所说的方式来了知。

කණ්ටකසික්ඛාපදං දසමං.

第十，根ḍaka学处。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන සප්පාණකවග්ගො සත්තමො.

第七有情品释义竟。

8. සහධම්මිකවග්ගො

8. 同法品

1. සහධම්මිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 同法学处释义

434. සහධම්මිකවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – එතස්මිං සික්ඛාපදෙති එතස්මිං සික්ඛාපදෙ යං වුත්තං, තං න තාව සික්ඛිස්සාමි. ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ පන වාචාය වාචාය ආපත්ති වෙදිතබ්බා. සික්ඛමානෙන භික්ඛවෙ භික්ඛුනාති ඔවාදං සිරසා සම්පටිච්ඡිත්වා සික්ඛිතුකාමෙනෙව හුත්වා ආජානිතබ්බඤ්චෙව පුච්ඡිතබ්බඤ්ච උපපරික්ඛිතබ්බඤ්ච. සෙසමෙත්ථ දුබ්බචසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව පදත්ථතො වෙදිතබ්බං. විනිච්ඡයතො උත්තානමෙව.

434. 同法品第一学处中——“于此学处”，是说“于此学处中所说的，我暂不学习”。“犯波逸提”，于此，应知每一句话都犯波逸提。“正在学习的比丘”，是说应恭敬领受教诫，成为有心欲学者，并且应了知、应询问、应审察。其余的，应依难教诫学处中所说的方式，从其词义来了知。从判决上说，是清楚的。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三处生起：唯作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

සහධම්මිකසික්ඛාපදං පඨමං.

第一，如法学处。

2. විලෙඛනසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 轻侮学处释义

438. දුතියෙ [Pg.141] – විනයකථං කථෙතීති විනයකථා නාම කප්පියාකප්පියආපත්තානාපත්තිසංවරපහානපටිසංයුත්තකථා, තං කථෙති. විනයස්ස වණ්ණං භාසතීති විනයස්ස වණ්ණො නාම පඤ්චන්නම්පි සත්තන්නම්පි ආපත්තික්ඛන්ධානං වසෙන මාතිකං නික්ඛිපිත්වා පදභාජනෙන වණ්ණනා, තං භාසති. විනයපරියත්තියා වණ්ණං භාසතීති විනයං පරියාපුණන්තානං විනයපරියත්තිමූලකං වණ්ණං ගුණං ආනිසංසං භාසති. විනයධරො හි විනයපරියත්තිමූලකෙ පඤ්චානිසංසෙ ඡානිසංසෙ සත්තානිසංසෙ අට්ඨානිසංසෙ නවානිසංසෙ දසානිසංසෙ එකාදසානිසංසෙ ච ලභති තෙ සබ්බෙ භාසතීති අත්ථො. කතමෙ පඤ්චානිසංසෙ ලභතීති? අත්තනො සීලක්ඛන්ධසුගුත්තිආදිකෙ. වුත්තඤ්හෙතං –

438. 第二——“说律语”，律语是与适宜不适宜、有罪无罪、防护断除相应的言说，他说此语。“说律的阐释”，律的阐释是依五或七罪蕴而建立总纲，再以词句分析来释义，他说此阐释。“说通达律的赞誉”，是说为学习律者，说源于通达律的赞誉、功德、利益。因为持律者能获得源于通达律的五种、六种、七种、八种、九种、十种乃至十一种利益，意思是说他宣说所有这些。获得哪五种利益呢？即自己善护戒蕴等。如所说——

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා විනයධරෙ පුග්ගලෙ – අත්තනො සීලක්ඛන්ධො සුගුත්තො හොති සුරක්ඛිතො, කුක්කුච්චපකතානං පටිසරණං හොති, විසාරදො සඞ්ඝමජ්ඣෙ වොහරති, පච්චත්ථිකෙ සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හාති, සද්ධම්මට්ඨිතියා පටිපන්නො හොතී’’ති (පරි. 325).

“诸比丘，持律的个人有此五种利益：自己的戒蕴得到善护与善防；成为为追悔所作者的皈依处；在僧团中能无畏地言行；能如法地善伏敌对者；为正法的住立而行道。”

කථමස්ස අත්තනො සීලක්ඛන්ධො සුගුත්තො හොති සුරක්ඛිතො? ඉධෙකච්චො භික්ඛු ආපත්තිං ආපජ්ජන්තො ඡහාකාරෙහි ආපජ්ජති – අලජ්ජිතා, අඤ්ඤාණතා, කුක්කුච්චපකතතා, අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතා, කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතා, සතිසම්මොසාති.

他的戒蕴如何得到善护与善防？于此，有比丘因六种情况而犯罪：无惭、无知、为追悔所作、于不适宜作适宜想、于适宜作不适宜想、以及失念。

කථං අලජ්ජිතාය ආපත්තිං ආපජ්ජති? අකප්පියභාවං ජානන්තොයෙව මද්දිත්වා වීතික්කමං කරොති. වුත්තම්පි චෙතං –

如何因无惭而犯戒？明知其为不适宜，却悍然违犯。亦如所说：

‘‘සඤ්චිච්ච ආපත්තිං ආපජ්ජති, ආපත්තිං පරිගූහති;

අගතිගමනඤ්ච ගච්ඡති, එදිසො වුච්චති අලජ්ජිපුග්ගලො’’ති. (පරි. 359);

“故意而犯戒，覆藏其所犯；亦行于非道，是名无惭人。”

කථං අඤ්ඤාණතාය ආපජ්ජති? අඤ්ඤාණපුග්ගලො හි මන්දො මොමූහො කත්තබ්බාකත්තබ්බං අජානන්තො අකත්තබ්බං කරොති, කත්තබ්බං විරාධෙති; එවං අඤ්ඤාණතාය ආපජ්ජති.

如何因无知而犯罪？无知之人愚钝、极度迷惑，不知何为应作、何为不应作，行不应作之事，错失应作之事；如是因无知而犯罪。

කථං [Pg.142] කුක්කුච්චපකතතාය ආපජ්ජති? කප්පියාකප්පියං නිස්සාය කුක්කුච්චෙ උප්පන්නෙ විනයධරං පුච්ඡිත්වා කප්පියඤ්චෙ කත්තබ්බං සියා, අකප්පියඤ්චෙ න කත්තබ්බං, අයං පන ‘‘වට්ටතී’’ති මද්දිත්වා වීතික්කමතියෙව; එවං කුක්කුච්චපකතතාය ආපජ්ජති.

如何因常怀追悔而犯罪？于适宜、不适宜之事生起追悔时，本应询问持律者，若适宜则应作，若不适宜则不应作。然而此人却认为“这是允许的”，从而践踏、违越；如是因常怀追悔而犯罪。

කථං අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතාය ආපජ්ජති? අච්ඡමංසං සූකරමංසන්ති ඛාදති, දීපිමංසං මිගමංසන්ති ඛාදති, අකප්පියභොජනං කප්පියභොජනන්ති භුඤ්ජති, විකාලෙ කාලසඤ්ඤාය භුඤ්ජති, අකප්පියපානකං කප්පියපානකන්ති පිවති; එවං අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤිතාය ආපජ්ජති.

如何因于不适宜作适宜想而犯罪？食熊肉作猪肉想，食豹肉作鹿肉想，食不适宜的食物作适宜食物想，于非时作时想而食，饮不适宜的饮品作适宜饮品想；如是因于不适宜作适宜想而犯罪。

කථං කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතාය ආපජ්ජති? සූකරමංසං අච්ඡමංසන්ති ඛාදති, මිගමංසං දීපිමංසන්ති ඛාදති, කප්පියභොජනං අකප්පියභොජනන්ති භුඤ්ජති, කාලෙ විකාලසඤ්ඤාය භුඤ්ජති, කප්පියපානකං අකප්පියපානකන්ති පිවති; එවං කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතාය ආපජ්ජති.

如何因于适宜作不适宜想而犯罪？食猪肉作熊肉想，食鹿肉作豹肉想，食适宜的食物作不适宜食物想，于时作非时想而食，饮适宜的饮品作不适宜饮品想；如是因于适宜作不适宜想而犯罪。

කථං සතිසම්මොසාය ආපජ්ජති? සහසෙය්‍යචීවරවිප්පවාසභෙසජ්ජචීවරකාලාතික්කමනපච්චයා ආපත්තිඤ්ච සතිසම්මොසාය ආපජ්ජති; එවමිධෙකච්චො භික්ඛු ඉමෙහි ඡහාකාරෙහි ආපත්තිං ආපජ්ජති.

如何因失念而犯罪？因共宿、与衣离宿、使药品与衣物过时之缘，亦因失念而犯罪。如是，某个比丘以此六种方式犯罪。

විනයධරො පන ඉමෙහි ඡහාකාරෙහි ආපත්තිං නාපජ්ජති. කථං ලජ්ජිතාය නාපජ්ජති? සො හි ‘‘පස්සථ භො, අයං කප්පියාකප්පියං ජානන්තොයෙව පණ්ණත්තිවීතික්කමං කරොතී’’ති ඉමං පරූපවාදං රක්ඛන්තොපි නාපජ්ජති; එවං ලජ්ජිතාය නාපජ්ජති. සහසා ආපන්නම්පි දෙසනාගාමිනිං දෙසෙත්වා වුට්ඨානගාමිනියා වුට්ඨහිත්වා සුද්ධන්තෙ පතිට්ඨාති. තතො –

然而，持律者因这六种原因而不犯罪。如何因有惭而不犯罪？他为了避免他人“诸位请看，此人明知适宜与不适宜，却违越制戒”的指责，便不犯罪；如是因有惭而不犯罪。即使仓促犯罪，也能通过发露可发露之罪、出离可出离之罪，而安住于清净之中。于是——

‘‘සඤ්චිච්ච ආපත්තිං න ආපජ්ජති, ආපත්තිං න පරිගූහති;

අගතිගමනඤ්ච න ගච්ඡති, එදිසො වුච්චති ලජ්ජිපුග්ගලො’’ති. (පරි. 359)

“故意不犯过，不覆藏所犯之过；亦不趣于非道，如是者称为有惭人。”

ඉමස්මිං ලජ්ජිභාවෙ පතිට්ඨිතොව හොති.

他便安住于此有惭的状态中。

කථං ඤාණතාය නාපජ්ජති? සො හි කප්පියාකප්පියං ජානාති, තස්මා කප්පියමෙව කරොති, අකප්පියං න කරොති; එවං ඤාණතාය නාපජ්ජති.

如何因有智而不犯戒？他了知适宜与不适宜，因此只做适宜之事，不做不适宜之事；如是因有智而不犯戒。

කථං අකුක්කුච්චපකතතාය නාපජ්ජති? සො හි කප්පියාකප්පියං නිස්සාය කුක්කුච්චෙ උප්පන්නෙ වත්ථුං ඔලොකෙත්වා මාතිකං පදභාජනං අන්තරාපත්තිං [Pg.143] ආපත්තිං අනාපත්තිඤ්ච ඔලොකෙත්වා කප්පියඤ්චෙ හොති කරොති, අකප්පියඤ්චෙ න කරොති; එවං අකුක්කුච්චපකතතාය නාපජ්ජති.

如何因无追悔而不犯戒？当对何为适宜、何为不适宜生起追悔时，他审查其事由，查阅戒本、句义分析、中间罪、罪与无罪。若事情适宜，他就做；若不适宜，他就不做。如是，因无追悔而不犯戒。

කථං අකප්පියාදිසඤ්ඤිතාය නාපජ්ජති? සො හි කප්පියාකප්පියං ජානාති, තස්මා අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤී න හොති, කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤී න හොති; සුප්පතිට්ඨිතා චස්ස සති හොති, අධිට්ඨාතබ්බං අධිට්ඨෙති, විකප්පෙතබ්බං විකප්පෙති. ඉති ඉමෙහි ඡහාකාරෙහි ආපත්තිං නාපජ්ජති. ආපත්තිං අනාපජ්ජන්තො අඛණ්ඩසීලො හොති පරිසුද්ධසීලො; එවමස්ස අත්තනො සීලක්ඛන්ධො සුගුත්තො හොති සුරක්ඛිතො.

如何因认知不适宜等事而不犯戒？他了知适宜与不适宜，因此不会于不适宜之事生起适宜想，也不会于适宜之事生起不适宜想；并且他的念善安住，决意所应决意，作净所应作净。如是，通过这六种方式，他不犯戒。不犯戒者，其戒不缺损，其戒清净；如是，他自身的戒蕴即得到善守护、善保护。

කථං කුක්කුච්චපකතානං පටිසරණං හොති? තිරොරට්ඨෙසු තිරොජනපදෙසු ච උප්පන්නකුක්කුච්චා භික්ඛූ ‘‘අසුකස්මිං කිර විහාරෙ විනයධරො වසතී’’ති දූරතොපි තස්ස සන්තිකං ආගන්ත්වා කුක්කුච්චං පුච්ඡන්ති, සො තෙහි කතස්ස කම්මස්ස වත්ථුං ඔලොකෙත්වා ආපත්තානාපත්තිගරුකලහුකාදිභෙදං සල්ලක්ඛෙත්වා දෙසනාගාමිනිං දෙසාපෙත්වා වුට්ඨානගාමිනියා වුට්ඨාපෙත්වා සුද්ධන්තෙ පතිට්ඨාපෙති; එවං කුක්කුච්චපකතානං පටිසරණං හොති.

如何成为生起追悔者的依止处？在异国他乡生起追悔的比丘们，听说“某座寺院里住着一位持律者”，即使从远处也来到他跟前请教追悔之事。他审查他们所作之事的缘由，辨明有罪、无罪、重罪、轻罪等差别，令其忏悔应忏悔之罪，令其出离应出离之罪，使他们安住于清净；如是，他便成为生起追悔者的依止处。

විසාරදො සඞ්ඝමජ්ඣෙ වොහරතීති අවිනයධරස්ස හි සඞ්ඝමජ්ඣෙ කථෙන්තස්ස භයං සාරජ්ජං ඔක්කමති, විනයධරස්ස තං න හොති. කස්මා? ‘‘එවං කථෙන්තස්ස දොසො හොති; එවං න දොසො’’ති ඤත්වා කථනතො.

在僧团中无畏地言说。因为当非持律者在僧团中言说时，恐惧与怯懦会生起，持律者则无此情况。为什么呢？因为他是在了知“如是说有过失；如是说无过失”之后才说。

පච්චත්ථිකෙ සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හාතීති එත්ථ ද්විධා පච්චත්ථිකා නාම – අත්තපච්චත්ථිකා ච සාසනපච්චත්ථිකා ච. තත්ථ මෙත්තියභුම්මජකා ච භික්ඛූ වඩ්ඪො ච ලිච්ඡවී අමූලකෙන අන්තිමවත්ථුනා චොදෙසුං, ඉමෙ අත්තපච්චත්ථිකා නාම. යෙ වා පනඤ්ඤෙපි දුස්සීලා පාපධම්මා, සබ්බෙ තෙ අත්තපච්චත්ථිකා. විපරීතදස්සනා පන අරිට්ඨභික්ඛුකණ්ටකසාමණෙරවෙසාලිකවජ්ජිපුත්තකා පරූපහාරඅඤ්ඤාණකඞ්ඛාපරවිතරණාදිවාදා මහාසඞ්ඝිකාදයො ච අබුද්ධසාසනං ‘‘බුද්ධසාසන’’න්ති වත්වා කතපග්ගහා සාසනපච්චත්ථිකා නාම. තෙ සබ්බෙපි සහධම්මෙන සකාරණෙන වචනෙන යථා තං අසද්ධම්මං පතිට්ඨාපෙතුං න සක්කොන්ති, එවං සුනිග්ගහිතං කත්වා නිග්ගණ්හාති.

以正法善加制伏敌对者。此处敌对者有两种：自身的敌对者与教法的敌对者。其中，弥帝耶与布摩迦比丘，以及离车族的瓦达，曾以毫无根据的究竟事加以指控，此等名为自身的敌对者。凡其他无戒、行恶法者，皆是自身的敌对者。而有颠倒见者，如阿利吒比丘、干达迦沙弥、毗舍离的跋耆子们，以及主张伤害他人、无知、疑惑、转施他物等论调的大众部等，将非佛陀教法说成是佛陀教法而执取者，名为教法的敌对者。他以如法、有因由之言，善加制伏所有这些敌对者，使他们无法确立那不正法。

සද්ධම්මට්ඨිතියා [Pg.144] පටිපන්නො හොතීති එත්ථ පන තිවිධො සද්ධම්මො පරියත්තිපටිපත්තිඅධිගමවසෙන. තත්ථ තෙපිටකං බුද්ධවචනං පරියත්තිසද්ධම්මො නාම. තෙරස ධුතඞ්ගගුණා චුද්දස ඛන්ධකවත්තානි ද්වෙඅසීති මහාවත්තානීති අයං පටිපත්තිසද්ධම්මො නාම. චත්තාරො මග්ගා ච ඵලානි චාති අයං අධිගමසද්ධම්මො නාම.

他为正法之住立而行道。此处，正法有三种，即依教理、行道与现证。其中，三藏佛语名为教理正法。十三头陀支、十四犍度行法、八十二大行法，此名为行道正法。四道与四果，此名为现证正法。

තත්ථ කෙචි ථෙරා ‘‘යො වො, ආනන්ද, මයා ධම්මො ච විනයො ච දෙසිතො පඤ්ඤත්තො, සො වො මමච්චයෙන සත්ථා’’ති (දී. නි. 2.216) ඉමිනා සුත්තෙන ‘‘සාසනස්ස පරියත්ති මූල’’න්ති වදන්ති. කෙචි ථෙරා ‘‘ඉමෙ ච සුභද්ද භික්ඛූ සම්මා විහරෙය්‍යුං, අසුඤ්ඤො ලොකො අරහන්තෙහි අස්සා’’ති (දී. නි. 2.214) ඉමිනා සුත්තෙන ‘‘සාසනස්ස පටිපත්තිමූල’’න්ති වත්වා ‘‘යාව පඤ්ච භික්ඛූ සම්මා පටිපන්නා සංවිජ්ජන්ති, තාව සාසනං ඨිතං හොතී’’ති ආහංසු. ඉතරෙ පන ථෙරා පරියත්තියා අන්තරහිතාය සුප්පටිපන්නස්සපි ධම්මාභිසමයො නත්ථී’’ති ආහංසු. සචෙ පඤ්ච භික්ඛූ චත්තාරි පාරාජිකානි රක්ඛණකා හොන්ති, තෙ සද්ධෙ කුලපුත්තෙ පබ්බාජෙත්වා පච්චන්තිමෙ ජනපදෙ උපසම්පාදෙත්වා දසවග්ගං ගණං පූරෙත්වා මජ්ඣිමෙ ජනපදෙපි උපසම්පදං කරිස්සන්ති, එතෙනුපායෙන වීසතිවග්ගගණං සඞ්ඝං පූරෙත්වා අත්තනොපි අබ්භානකම්මං කත්වා සාසනං වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ගමයිස්සන්ති. එවමයං විනයධරො තිවිධස්සාපි සද්ධම්මස්ස චිරට්ඨිතියා පටිපන්නො හොතීති එවමයං විනයධරො ඉමෙ තාව පඤ්චානිසංසෙ පටිලභතීති වෙදිතබ්බො.

于此，一些长老引用此经：“阿难，我为你们所教导、制定的法与律，在我去世后，便是你们的导师。”而说：“教理为教法之根。”另一些长老则引用此经：“须跋陀(Subhadda)，若这些比丘能如法而住，世间便不空缺阿罗汉。”而说：“行道为教法之根。”并宣称：“只要还有五位比丘如法行道，教法就能住立。”其余的长老则说：“若教理消失，即使是善行道者也无法现证正法。”倘若有五位比丘能守护四波罗夷，他们便能令有信心的良家子出家，在边境地区为他们行受具足戒，从而圆满十人众，之后亦可于中心地区行受具足戒，以此方法圆满二十人众的僧伽，并为自己行出罪羯磨(abbhānakamma)，使教法增长、繁荣、广大。如是，此持律者是为三种正法的长久住立而行道，当知此持律者首先获得此五种利益。

කතමෙ ඡ ආනිසංසෙ ලභතීති? තස්සාධෙය්‍යො උපොසථො, පවාරණා, සඞ්ඝකම්මං, පබ්බජ්ජා, උපසම්පදා, නිස්සයං දෙති සාමණෙරං උපට්ඨාපෙති.

获得哪六种利益呢？布萨、自恣、僧团羯磨、出家、受具足戒，皆为其权责；他能给予依止，能令沙弥侍奉。

යෙ ඉමෙ චාතුද්දසිකො, පන්නරසිකො, සාමග්ගිඋපොසථො, සඞ්ඝෙ උපොසථො, ගණෙ පුග්ගලෙ උපොසථො, සුත්තුද්දෙසො, පාරිසුද්ධි, අධිට්ඨානඋපොසථොති නව උපොසථා, සබ්බෙ තෙ විනයධරායත්තා.

此即十四日布萨、十五日布萨、和合布萨、僧团布萨、众布萨、个人布萨、诵经布萨、清净布萨、决意布萨——这九种布萨，皆由持律者掌管。

යාපි ච ඉමා චාතුද්දසිකා පන්නරසිකා, සාමග්ගිපවාරණා, සඞ්ඝෙ පවාරණා ගණෙ පුග්ගලෙ පවාරණා, තෙවාචිකා, ද්වෙවාචිකා, සමානවස්සිකා පවාරණාති නව පවාරණායො, තාපි විනයධරායත්තා එව, තස්ස සන්තකා, සො තාසං සාමී.

又，此即十四日自恣、十五日自恣、和合自恣、僧团自恣、众自恣、个人自恣、三语自恣、二语自恣、同夏自恣——这九种自恣，也皆由持律者掌管，是其所有，彼是其主。

යානිපි [Pg.145] ඉමානි අපලොකනකම්මං ඤත්තිකම්මං ඤත්තිදුතියකම්මං ඤත්තිචතුත්ථකම්මන්ති චත්තාරි සඞ්ඝකම්මානි, තානි විනයධරායත්තානි.

又，此即求听羯磨、单白羯磨、白二羯磨、白四羯磨——这四种僧伽羯磨，也都依于持律者。

යාපි චායං උපජ්ඣායෙන හුත්වා කුලපුත්තානං පබ්බජ්ජා ච උපසම්පදා ච කාතබ්බා, අයම්පි විනයධරායත්තාව. න හි අඤ්ඤො ද්විපිටකධරොපි එතං කාතුං ලභති. සො එව නිස්සයං දෙති, සාමණෙරං උපට්ඨාපෙති. අඤ්ඤො නෙව නිස්සයං දාතුං ලභති, න සාමණෙරං උපට්ඨාපෙතුං. සාමණෙරූපට්ඨානං පච්චාසීසන්තො පන විනයධරස්ස සන්තිකෙ උපජ්ඣං ගාහාපෙත්වා වත්තපටිපත්තිං සාදිතුං ලභති. එත්ථ ච නිස්සයදානඤ්චෙව සාමණෙරූපට්ඨානඤ්ච එකමඞ්ගං.

再者，作为戒师为良家子行出家与受具足戒之事，也都依于持律者。诚然，其他持二藏者（dvipiṭakadhara）亦不能行此事。唯有他能给予依止，令沙弥侍奉。其他人都不能给予依止，也不能令沙弥侍奉。然而，若想有沙弥侍奉，可在持律者跟前，令（沙弥）受戒师，从而得以成就行仪。于此，给予依止与令沙弥侍奉是一支。

ඉති ඉමෙසු ඡසු ආනිසංසෙසු එකෙන සද්ධිං පුරිමා පඤ්ච ඡ හොන්ති, ද්වීහි සද්ධිං සත්ත, තීහි සද්ධිං අට්ඨ, චතූහි සද්ධිං නව, පඤ්චහි සද්ධිං දස, සබ්බෙහි පෙතෙහි සද්ධිං එකාදසාති එවං විනයධරො පුග්ගලො පඤ්ච ඡ සත්ත අට්ඨ නව දස එකාදස ච ආනිසංසෙ ලභතීති වෙදිතබ්බො. එවං භගවා ඉමෙ ආනිසංසෙ දස්සෙන්තො විනයපරියත්තියා වණ්ණං භාසතීති වෙදිතබ්බො.

如是，于此六种利益中，以前五种为基础，与其中一种结合则有六种利益，与两种结合有七种，与三种结合有八种，与四种结合有九种，与五种结合有十种，与所有这六种结合则有十一种。当知，持律之人能获得五、六、七、八、九、十乃至十一种利益。当知，世尊如是开示此等利益，即是称扬学习律藏（vinayapariyatti）之功德。

ආදිස්ස ආදිස්සාති පුනප්පුනං වවත්ථපෙත්වා විසුං විසුං කත්වා. ආයස්මතො උපාලිස්ස වණ්ණං භාසතීති විනයපරියත්තිං නිස්සාය උපාලිත්ථෙරස්ස ගුණං භාසති ථොමෙති පසංසති. කස්මා? අප්පෙව නාම මම වණ්ණනං සුත්වාපි භික්ඛූ උපාලිස්ස සන්තිකෙ විනයං උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යුං, එවමිදං සාසනං අද්ධනියං භවිස්සති, පඤ්චවස්සසහස්සානි පවත්තිස්සතීති.

“一再地指出”（ādissa ādissa），即是反复确立，分别而说。“称赞具寿优波离”，即是依于学习律藏，而宣说、称颂、赞叹优波离长老之功德。何以故？“或许比丘们听了我的称赞后，也会认为应在优波离处学习、通晓律，如此，此教法将长久住立，延续五千年。”

තෙධ බහූ භික්ඛූති තෙ ඉමං භගවතො වණ්ණනං සුත්වා ‘‘ඉමෙ කිරානිසංසෙ නෙව සුත්තන්තිකා න ආභිධම්මිකා ලභන්තී’’ති යථාපරිකිත්තිතානිසංසාධිගමෙ උස්සාහජාතා බහූ භික්ඛූ ථෙරා ච නවා ච මජ්ඣිමා ච ආයස්මතො උපාලිස්ස සන්තිකෙ විනයං පරියාපුණන්තීති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඉධාති නිපාතමත්තමෙව.

“于此，众多比丘”者，谓彼等比丘听闻世尊此番称赞后，心想：“此等利益，经师与论师似乎皆不能得。”于是为获得如前所述之利益而生起精进，众多比丘——长老、新学与中等——皆于具寿优波离处学习律。此为此处之义。“于此”（idha）仅为虚词而已。

439-40. උද්දිස්සමානෙති ආචරියෙන අන්තෙවාසිකස්ස උද්දිස්සමානෙ, සො පන යස්මා ආචරියෙ අත්තනො රුචියා උද්දිසන්තෙ වා ආචරියං යාචිත්වා [Pg.146] අන්තෙවාසිකෙන උද්දිසාපෙන්තෙ වා යො නං ධාරෙති, තස්මිං සජ්ඣායං කරොන්තෙ වා උද්දිස්සමානො නාම හොති, තස්මා ‘‘උද්දිසන්තෙ වා උද්දිසාපෙන්තෙ වා සජ්ඣායං වා කරොන්තෙ’’ති පදභාජනං වුත්තං. ඛුද්දානුඛුද්දකෙහීති ඛුද්දකෙහි ච අනුඛුද්දකෙහි ච. යාවදෙවාති තෙසං සංවත්තනමරියාදපරිච්ඡෙදවචනං. ඉදං වුත්තං හොති – එතානි හි යෙ උද්දිසන්ති, උද්දිසාපෙන්ති සජ්ඣායන්ති වා, තෙසං තාව සංවත්තන්ති යාව ‘‘කප්පති නු ඛො, න කප්පති නු ඛො’’ති කුක්කුච්චසඞ්ඛාතො විප්පටිසාරො විහෙසා විචිකිච්ඡාසඞ්ඛාතො මනොවිලෙඛො ච උප්පජ්ජතියෙව. අථ වා යාවදෙවාති අතිසයවවත්ථාපනං; තස්ස සංවත්තන්තීති ඉමිනා සම්බන්ධො, කුක්කුච්චාය විහෙසාය විලෙඛාය අතිවිය සංවත්තන්තියෙවාති වුත්තං හොති. උපසම්පන්නස්ස විනයං විවණ්ණෙතීති උපසම්පන්නස්ස සන්තිකෙ තස්ස තස්මිං විමතිං උප්පාදෙතුකාමො විනයං විවණ්ණෙති නින්දති ගරහති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

439-40.“诵时”(uddissamāne)，即当师长为弟子诵时。因为，无论是师长随己意而诵，或弟子请求师长而令其诵，凡受持者，当其自诵时，亦名为“被诵”。是故，世尊在“分别”(padabhājana)中说：“诵时，或令诵时，或自诵时”。“由微小又更微小者”(khuddānukhuddakehi)，即由微小的与更微小的学处。“乃至”(yāvadeva)是说明其所引生之界限的词。此即是说：凡诵、令诵或自诵此等学处者，它们会引生问题，直到“此是否允许？此是否不允许？”这类名为“掉悔”(kukkucca)的后悔(vippaṭisāro)、疲恼(vihesā)，以及名为“怀疑”(vicikicchā)的心垢(manovilekho)必然生起为止。或“乃至”(yāvadeva)是为表示强调；它与“引生”(saṃvattanti)相关联，意为：它们极度地引生掉悔、疲恼与心垢。“对已受具足戒者毁谤律”，意为：欲于已受具足戒者心中，对彼学处生起疑惑，而毁谤、谴责、批判律。其余文义于此是显而易见的。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三生起：有作为、想解、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

විලෙඛනසික්ඛාපදං දුතියං.

扰乱学处第二。

3. මොහනසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 迷惑学处释义

444. තතියෙ – අන්වද්ධමාසන්ති අනුපටිපාටියා අද්ධමාසෙ අද්ධමාසෙ; යස්මා පන සො උපොසථදිවසෙ උද්දිසියති, තස්මා ‘‘අනුපොසථික’’න්ති පදභාජනෙ වුත්තං. උද්දිස්සමානෙති උද්දිසියමානෙ. යස්මා පන සො පාතිමොක්ඛුද්දෙසකෙ උද්දිසන්තෙ උද්දිසියමානො නාම හොති, තස්මා ‘‘උද්දිසන්තෙ’’ති පදභාජනෙ වුත්තං. යඤ්ච තත්ථ ආපත්තිං ආපන්නොති තස්මිං අනාචාරෙ චිණ්ණෙ යං ආපත්තිං ආපන්නො. යථාධම්මො කාරෙතබ්බොති අඤ්ඤාණෙන ආපන්නත්තා තස්සා ආපත්තියා මොක්ඛො නත්ථි, යථා පන ධම්මො ච විනයො ච ඨිතො, තථා කාරෙතබ්බො. දෙසනාගාමිනිඤ්චෙ ආපන්නො හොති, දෙසාපෙතබ්බො, වුට්ඨානගාමිනිඤ්චෙ, වුට්ඨාපෙතබ්බොති අත්ථො. සාධුකන්ති සුට්ඨු. අට්ඨිංකත්වාති අත්ථිකභාවං කත්වා; අත්ථිකො හුත්වාති වුත්තං හොති.

444. 第三——“每半月”(anvaddhamāsaṃ)是指次第地于每半月、每半月；因为那（波罗提木叉）是在布萨日诵说，所以在词义分析(padabhājana)中说为“随布萨”(anuposathika)。“当被诵说时”(Uddissamāne)是指正在被诵说时。因为当诵波罗提木叉者诵说时，那（波罗提木叉）被称为“正在被诵说”，所以在词义分析中说“当诵说时”(uddisante)。“他于此所犯的罪”(Yañca tattha āpattiṃ āpanno)是指：在那不如法的行为中，他所犯的罪。“应如法处置”(Yathādhammo kāretabbo)是指：因为是由于无知而犯，对此罪无有豁免，而是应按照法与律的规定来处置。意思是：如果犯的是应忏悔罪(desanāgāminī)，应令其忏悔；如果犯的是应出罪(vuṭṭhānagāminī)，应令其出罪。“善哉”(Sādhukaṃ)是指很好。“用心”(Aṭṭhiṃkatvā)是指作成有希求的状态；即是说，成为有希求者。

447. ධම්මකම්මෙතිආදීසු [Pg.147] මොහාරොපනකම්මං අධිප්පෙතං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

447. 于“如法羯磨”(dhammakamma)等中，意指施加迷惑的羯磨(mohāropanakamma)。其余的在此是显而易见的。此学处具三生起，是行、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

මොහනසික්ඛාපදං තතියං.

迷惑学处第三。

4. පහාරසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 击打学处之释义

449. චතුත්ථෙ – පහාරං දෙන්තීති ‘‘ආවුසො පීඨකං පඤ්ඤපෙථ, පාදධොවනං ආහරථා’’තිආදීනි වත්වා තථා අකරොන්තානං පහාරං දෙන්ති.

449. 第四——“给予打击”(pahāraṃ denti)是指：说了“贤友，请准备座位，拿洗脚水来”之类的话，对那些不照做的人给予打击。

451. පහාරං දෙති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ පහරිතුකාමතාය පහාරෙ දින්නෙ සචෙපි මරති පාචිත්තියමෙව. පහාරෙන හත්ථො වා පාදො වා භිජ්ජති, සීසං වා භින්නං හොති, පාචිත්තියමෙව. ‘‘යථායං සඞ්ඝමජ්ඣෙ න විරොචති, තථා නං කරොමී’’ති එවං විරූපකරණාධිප්පායෙන කණ්ණං වා නාසං වා ඡින්දති, දුක්කටං.

451. “给予打击，犯波逸提罪”(Pahāraṃ deti āpatti pācittiyassa)。在此，如果意图打击而给予了打击，即使导致死亡，也只是波逸提。如果因为打击导致手或脚折断，或者头被打裂，也只是波逸提。“我要让他这样，使他在僧团中不光彩”，如果怀着这种毁容的意图而割耳朵或鼻子，犯恶作。

452. අනුපසම්පන්නස්සාති ගහට්ඨස්ස වා පබ්බජිතස්ස වා ඉත්ථියා වා පුරිසස්ස වා අන්තමසො තිරච්ඡානගතස්සාපි පහාරං දෙති, දුක්කටං. සචෙ පන රත්තචිත්තො ඉත්ථිං පහරති, සඞ්ඝාදිසෙසො.

452. “对未具足者”(Anupasampannassa)是指：对在家人或出家人，女人或男人，乃至对畜生给予打击，犯恶作。但如果以染污心打击女人，则犯僧残。

453. කෙනචි විහෙඨියමානොති මනුස්සෙන වා තිරච්ඡානගතෙන වා විහෙඨියමානො. මොක්ඛාධිප්පායොති තතො අත්තනො මොක්ඛං පත්ථයමානො. පහාරං දෙතීති කායකායපටිබද්ධනිස්සග්ගියානං අඤ්ඤතරෙන පහාරං දෙති, අනාපත්ති. සචෙපි අන්තරාමග්ගෙ චොරං වා පච්චත්ථිකං වා විහෙඨෙතුකාමං දිස්වා ‘‘උපාසක, එත්ථෙව තිට්ඨ, මා ආගමී’’ති වත්වා වචනං අනාදියිත්වා ආගච්ඡන්තං ‘‘ගච්ඡ රෙ’’ති මුග්ගරෙන වා සත්ථකෙන වා පහරිත්වා යාති, සො චෙ තෙන පහාරෙන මරති, අනාපත්තියෙව. වාළමිගෙසුපි එසෙව නයො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි පනස්ස පඨමපාරාජිකසදිසානි, ඉදං පන දුක්ඛවෙදනන්ති.

453. “被某人侵扰”是指被人或畜生侵扰。“意图解脱”是指希望自己能从中解脱。“给予打击”是指用身体、与身体相连之物或抛出物中的一者给予打击，无犯。如果在路上看见想加害的盗贼或敌人，说了‘优婆塞，就停在那里，不要过来！’，但他不听劝告而来，（比丘）便说‘滚开！’并用棍棒或小刀将他击退，若那人因此打击而死，也无犯。对凶猛的野兽也是同样的道理。其余的在此是显而易见的。此（学处）的生起等与第一波罗夷（学处）相似，但这（学处）有苦受。

පහාරසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

击打学处第四。

5. තලසත්තිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 扬掌学处释义

454. පඤ්චමෙ [Pg.148] – තලසත්තිකං උග්ගිරන්තීති පහාරදානාකාරං දස්සෙත්වා කායම්පි කායපටිබද්ධම්පි උච්චාරෙන්ති. තෙ පහාරසමුච්චිතා රොදන්තීති තෙ පහාරපරිචිතා පුබ්බෙපි ලද්ධපහාරත්තා ඉදානි ච පහාරං දස්සන්තීති මඤ්ඤමානා රොදන්තීති අත්ථො. ‘‘පහාරස්ස මුච්චිතා’’තිපි සජ්ඣායන්ති, තත්ථ ‘‘පහාරස්ස භීතා’’ති අත්ථො.

454. 第五（学处）中，“扬起掌刀”是指：做出要打人的样子，举起身体或与身体相连之物。“他们因积习于打击而哭泣”的意思是：那些（十七群比丘）习惯于被打，因为以前曾被打过，现在又以为“他们要打人了”，于是哭泣。也有读诵为“Pahārassa muccitā”的，其义为“害怕打击”。

457. උග්ගිරති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ සචෙ උග්ගිරිත්වා විරද්ධො පහාරං දෙති, අවස්සං ධාරෙතුං අසක්කොන්තස්ස පහාරො සහසා පතති, න පහරිතුකාමතාය දින්නත්තා දුක්කටං. තෙන පහාරෙන හත්ථාදීසු යංකිඤ්චි භිජ්ජති, දුක්කටමෙව.

457. 在“扬（掌）者，犯波逸提”中：如果扬起（手）后因失误而击打，（此即）无法克制自己而导致打击突然落下，因为并非出于想打的意图而击出，犯恶作。因那一击而导致手等任何部位受伤，也仅是恶作。

458. මොක්ඛාධිප්පායො තලසත්තිකං උග්ගිරතීති එත්ථ පුබ්බෙ වුත්තෙසු වත්ථූසු පුරිමනයෙනෙව තලසත්තිකං උග්ගිරන්තස්ස අනාපත්ති. සචෙපි විරජ්ඣිත්වා පහාරං දෙති, අනාපත්තියෙව. සෙසං පුරිමසදිසමෙව සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

458. 在“为解脱故而扬掌”中：对于先前学处中所说的（盗贼等）对象，依照前述方法而扬掌者，无犯。即使失手而击打，也无犯。其余的连同生起等，都与前面（的学处）相同。

තලසත්තිකසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

扬掌学处第五。

6. අමූලකසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 无根诽谤学处释义

459. ඡට්ඨෙ – අනුද්ධංසෙන්තීති තෙ කිර සයං ආකිණ්ණදොසත්තා ‘‘එවං භික්ඛූ අම්හෙ නෙව චොදෙස්සන්ති, න සාරෙස්සන්තී’’ති අත්තපරිත්තාණං කරොන්තා පටිකච්චෙව භික්ඛූ අමූලකෙන සඞ්ඝාදිසෙසෙන චොදෙන්ති. සෙසමෙත්ථ තෙරසකම්හි අමූලකසික්ඛාපදෙ වුත්තනයත්තා උත්තානමෙව.

459. 第六，（阿努当森提）是说，据说他们自己充满过失，为了自我保护，心想：“这样比丘们就不会谴责我们，不会令我们忆起（过失）”，于是就预先以毫无根据的僧残罪指控比丘。其余的，因为在（僧残）十三法中的无根学处里已说过，其义自明。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三生起：是行为，是知解脱，是有心，是世间罪，是身业，是语业，是不善心，是苦受。

අමූලකසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

无根学处第六。

7. සඤ්චිච්චසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 故意学处释义

464. සත්තමෙ – උපදහන්තීති උප්පාදෙන්ති. කුක්කුච්චං උපදහති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති වාචාය වාචාය ආපත්ති. අනුපසම්පන්නස්සාති සාමණෙරස්ස[Pg.149]. මාතුගාමෙන සද්ධිං රහො මඤ්ඤෙ තයා නිසින්නං නිපන්නං භුත්තං පීතං, සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඉදඤ්චිදඤ්ච කතන්තිආදිනා නයෙන කුක්කුච්චං උපදහති, වාචාය වාචාය දුක්කටං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි අමූලකසදිසානෙවාති.

464. 第七，（伍巴达汉帝）即是使其生起。（令生忧悔，犯波逸提）是说，每说一句话，便犯一罪。（对未受具足戒者）是指对沙弥。以“我想你曾在隐蔽处与女人同坐、同卧、同食、同饮，曾在僧团中做过这这那那”等方式令其生起忧悔，则每说一句话，犯一恶作罪。其余的在此其义自明。其生起等也与无根（学处）相似。

සඤ්චිච්චසික්ඛාපදං සත්තමං.

故意学处第七。

8. උපස්සුතිසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 偷听学处释义

471. අට්ඨමෙ – අධිකරණජාතානන්ති එතෙහි භණ්ඩනාදීහි උප්පන්නවිවාදාධිකරණානං. උපස්සුතින්ති සුතිසමීපං; යත්ථ ඨත්වා සක්කා හොති තෙසං වචනං සොතුං, තත්ථාති අත්ථො. ගච්ඡති ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ පදවාරෙ පදවාරෙ දුක්කටං. මන්තෙන්තන්ති අඤ්ඤෙන සද්ධිං අඤ්ඤස්මිං මන්තයමානෙ; ‘‘මන්තෙන්තෙ’’ති වා පාඨො, අයමෙවත්ථො.

471. 第八，（已生起争讼者）是指因争吵等而生起论诤之事的（比丘们）。（偷听）是指靠近所听闻处，即是说，站在能够听到他们说话的地方。去（偷听）者，每走一步，犯一恶作罪。（正在商议时），是指当另一（比丘）与他人正在商议时；或作“mantente”，其义相同。

473. වූපසමිස්සාමීති උපසමං ගමිස්සාමි, කලහං න කරිස්සාමි. අත්තානං පරිමොචෙස්සාමීති මම අකාරකභාවං කථෙත්වා අත්තානං මොචෙස්සාමි. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

473. （我将止息），即我将趋向寂静，不作争论。（我将解脱自己），即讲述我非造作者的情况后，我将解脱自己。其余的在此其义自明。

ථෙය්‍යසත්ථසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, සියා කිරියං සොතුකාමතාය ගමනවසෙන, සියා අකිරියං ඨිතට්ඨානං ආගන්ත්වා මන්තයමානානං අජානාපනවසෙන, රූපියං අඤ්ඤවාදකං උපස්සුතීති ඉමානි හි තීණි සික්ඛාපදානි එකපරිච්ඡෙදානි, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

盗心生起：从身心、或从身语心生起；可能是“作”，因想听而前往；可能是“不作”，因他人来到自己所站之处商议时，不让他们知道。确实，金钱(rūpiya)、异语(aññavādaka)和偷听(upassuti)这三条学处属同一章；是知而故犯、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

උපස්සුතිසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

偷听学处第八。

9. කම්මපටිබාහනසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 阻止羯磨学处释义

474. නවමෙ – සචෙ ච මයං ජානෙය්‍යාමාති සචෙ මයං ජානෙය්‍යාම; චකාරො පන නිපාතමත්තමෙව. ධම්මිකානන්ති ධම්මෙන විනයෙන සත්ථුසාසනෙන කතත්තා ධම්මා එතෙසු අත්ථීති ධම්මිකානි; තෙසං ධම්මිකානං චතුන්නං සඞ්ඝකම්මානං. ඛිය්‍යති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ වාචාය වාචාය පාචිත්තියං[Pg.150]. සෙසං උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

474. 第九——“sace ca mayaṃ jāneyyāma”（如果我们要知道）是“sace mayaṃ jāneyyāma”（如果我们知道）的意思；其中的“ca”只是一个助词。“如法的”（dhammikānaṃ）是指：因其乃依循法、律及导师的教诫而作，故其中有法，此即为“如法”；此指那四种如法的僧伽羯磨。每一言语，犯一波逸提。其余部分文意显明。三生起：是“作”、知而故犯、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

කම්මපටිබාහනසික්ඛාපදං නවමං.

阻止羯磨学处第九。

10. ඡන්දංඅදත්වාගමනසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 不与欲而去学处释义

481. දසමෙ – වත්ථු වා ආරොචිතන්ති චොදකෙන ච චුදිතකෙන ච අත්තනො කථා කථිතා, අනුවිජ්ජකො සම්මතො, එත්තාවතාපි වත්ථුමෙව ආරොචිතං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

481. 于第十学处中，“事已告知”是指举发者与被举发者各自陈述其说，审查者已被认可，仅此之事即已告知。其余部分文意显明。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

舍担生起：由身、语、心生起；是作、不作；知而故犯；有心；是世间罪；是身业、语业；是不善心；是苦受。

ඡන්දං අදත්වා ගමනසික්ඛාපදං දසමං.

不与欲而去学处第十。

11. දුබ්බලසික්ඛාපදවණ්ණනා

11. 削弱学处释义

484. එකාදසමෙ – යථාමිත්තතාති යථාමිත්තතාය; යො යො මිත්තො, තස්ස තස්ස දෙතීති වුත්තං හොති. එස නයො සබ්බපදෙසු. සෙසං උජ්ඣාපනකාදීසු වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථමෙව.

484. 于第十一学处中，“如友”意即：“他是谁的朋友，就给谁”。此理通于一切处。其余部分，因其方式已在（有关）挑剔等的学处中述及，文意显明。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三生起：作、知而故犯、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

දුබ්බලසික්ඛාපදං එකාදසමං.

削弱学处第十一。

12. පරිණාමනසික්ඛාපදවණ්ණනා

12. 回向学处释义

489. ද්වාදසමෙ – යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං තිංසකෙ පරිණාමනසික්ඛාපදෙ වුත්තනයමෙව. අයමෙව හි විසෙසො – තත්ථ අත්තනො පරිණාමිතත්තා නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං, ඉධ පුග්ගලස්ස පරිණාමිතත්තා සුද්ධිකපාචිත්තියන්ති.

489. 于第十二学处中，凡所应说，其方式皆如尼萨耆品第三十回向学处中所说。此中差别仅在于：彼处，因回向给自己而得尼萨耆波逸提；此处，因回向给个人而得纯波逸提。

තිසමුට්ඨානං [Pg.151] – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三生起：作、知而故犯、有心、世间罪、身业、语业、不善心、三受。

පරිණාමනසික්ඛාපදං ද්වාදසමං.

回向学处第十二。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන සහධම්මිකවග්ගො අට්ඨමො.

第八同法品释义次第已毕。

9. රතනවග්ගො

9. 珍宝品

1. අන්තෙපුරසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 内宫学处释义

494. රාජවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ඔරකොති පරිත්තකො. උපරිපාසාදවරගතොති පාසාදවරස්ස උපරිගතො. අය්‍යානං වාහසාති අය්‍යානං කාරණා; තෙහි ජානාපිතත්තා ජානාමීති වුත්තං හොති.

494. 于王品第一学处中：“劣”即是小。“登上妙殿上层”即是登上妙殿之上。“为诸贵人故”即是为诸贵人之缘故；意即：“因她们告知，我才知道”。

497. පිතරං පත්ථෙතීති අන්තරං පස්සිත්වා ඝාතෙතුං ඉච්ඡති. රාජන්තෙපුරං හත්ථිසම්මද්දන්තිආදීසු හත්ථීහි සම්මද්දො එත්ථාති හත්ථිසම්මද්දං; හත්ථිසම්බාධන්ති අත්ථො. අස්සරථසම්මද්දපදෙපි එසෙව නයො. ‘‘සම්මත්ත’’න්ති කෙචි පඨන්ති, තං න ගහෙතබ්බං. ‘‘රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ හත්ථිසම්මද්ද’’න්තිපි පාඨො, තත්ථ හත්ථීනං සම්මද්දං හත්ථිසම්මද්දන්ති අත්ථො, රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ හත්ථිසම්මද්දො අත්ථීති වුත්තං හොති. එස නයො සෙසපදෙසුපි. රජනීයානීති තස්මිං අන්තෙපුරෙ එදිසානි රූපාදීනි.

497. “欲害其父”即是见机欲杀。于“王之内宫，象之冲撞”等语中，“象之冲撞”即此处有象冲撞，意为“象之拥挤”。于“马冲撞”与“车冲撞”二词，其理亦然。有人读作“sammatta”，不应取。亦有“王之内宫有象之冲撞”的读法，此处其义为“象的冲撞”。此理亦通于其余诸词。“可染”即于彼内宫有如是色等可染之境。

498. මුද්ධාවසිත්තස්සාති මුද්ධනි අවසිත්තස්ස. අනික්ඛන්තො රාජා ඉතොති අනික්ඛන්තරාජකං, තස්මිං අනික්ඛන්තරාජකෙ; සයනිඝරෙති අත්ථො. රතනං වුච්චති මහෙසී, නිග්ගතන්ති නික්ඛන්තං, අනිග්ගතං රතනං ඉතොති අනිග්ගතරතනකං, තස්මිං අනිග්ගතරතනකෙ; සයනිඝරෙති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

498. “头顶灌顶者”(Muddhāvasittassāti)即头顶已受灌顶者。因王未出，故名“王未出处”(anikkhantarājakaṃ)；于彼“王未出处”，意为于寝宫中。“宝”(ratanaṃ)者，谓之王后。“已离”(niggatanti)即是出去；因宝未离，故名“宝未离处”(aniggataratanakaṃ)；于彼“宝未离处”，意为于寝宫中。于此，其余义皆自明。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

迦絺那(kathina)生起：由身语、以及身语意生起；是作、不作；非想解脱；无心；是制教罪；是身业、语业；是三心；是三受。

අන්තෙපුරසික්ඛාපදං පඨමං.

内宫学处，第一。

2. රතනසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 宝学处释义

502-3. දුතියෙ [Pg.152] – විස්සරිත්වාති පමුස්සිත්වා. පුණ්ණපත්තං නාම සතතො පඤ්ච කහාපණා. ක්‍යාහං කරිස්සාමීති කිං අහං කරිස්සාමි. ආභරණං ඔමුඤ්චිත්වාති මහාලතං නාම නවකොටිඅග්ඝනකං අලඞ්කාරං අපනෙත්වා.

502-3. 于第二（学处）中：“遗忘”即是忘记。“满钵”(Puṇṇapattaṃ)者，即每一百取五迦哈巴那(kahāpaṇa)。“我该如何”即“我将作何”。“脱下饰品”即是取下名为大藤(mahālata)、价值九千万的饰物。

504. අන්තෙවාසීති පරිචාරකො.

504. “弟子”(Antevāsīti)即是侍者。

506. අපරික්ඛිත්තස්ස උපචාරොති එත්ථ උපචාරො නාම ආරාමස්ස ද්වෙ ලෙඩ්ඩුපාතා – ‘‘ආවසථස්ස පන සුප්පපාතො වා මුසලපාතො වා’’ති මහාපච්චරියං වුත්තං. උග්ගණ්හාති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ ජාතරූපරජතං අත්තනො අත්ථාය උග්ගණ්හන්තස්ස වා උග්ගණ්හාපෙන්තස්ස වා නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං, සඞ්ඝගණපුග්ගලචෙතියනවකම්මානං අත්ථාය දුක්කටං, අවසෙසං මුත්තාදිරතනං අත්තනො වා සඞ්ඝාදීනං වා අත්ථාය උග්ගණ්හන්තස්ස වා උග්ගණ්හාපෙන්තස්ස වා දුක්කටං. කප්පියවත්ථු වා අකප්පියවත්ථු වා හොතු, අන්තමසො මාතු කණ්ණපිළන්ධනතාළපණ්ණම්පි ගිහිසන්තකං භණ්ඩාගාරිකසීසෙන පටිසාමෙන්තස්ස පාචිත්තියමෙව.

506. 于“无围者之周边”一句，此处“周边”者，对寺院而言为二“一投石所及”(leḍḍupāta)——于《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“然于房舍，则为一簸箕所及或一杵所及”。于“拾取者得波逸提罪”一句，此处，为自己拾取或使人拾取金银者，得尼萨耆波逸提；为僧团、团体、个人、塔、新工程之故者，得恶作。其余如珍珠等宝，为自己或为僧团等之故而拾取或使人拾取者，得恶作。无论是净物或不净物，乃至母亲的棕榈叶耳饰等属于在家人的物品，若以库藏看管者的名义代为保管，亦得波逸提。

සචෙ පන මාතාපිතූනං සන්තකං අවස්සං පටිසාමෙතබ්බං කප්පියභණ්ඩං හොති, අත්තනො අත්ථාය ගහෙත්වා පටිසාමෙතබ්බං. ‘‘ඉදං පටිසාමෙත්වා දෙහී’’ති වුත්තෙ පන ‘‘න වට්ටතී’’ති පටික්ඛිපිතබ්බං. සචෙ ‘‘පටිසාමෙහී’’ති පාතෙත්වා ගච්ඡන්ති, පලිබොධො නාම හොති, පටිසාමෙතුං වට්ටති. විහාරෙ කම්මං කරොන්තා වඩ්ඪකීආදයො වා රාජවල්ලභා වා අත්තනො උපකරණභණ්ඩං වා සයනභණ්ඩං වා ‘‘පටිසාමෙත්වා දෙථා’’ති වදන්ති, ඡන්දෙනපි භයෙනපි න කාතබ්බමෙව, ගුත්තට්ඨානං පන දස්සෙතුං වට්ටති. බලක්කාරෙන පාතෙත්වා ගතෙසු ච පටිසාමෙතුං වට්ටති.

再者，若是父母所有、必须保管的如法物品，则应为自己而拿取并予以保管。但若被告知：“请保管此物后交还给我”，则应以“此不适宜”而拒绝。若他们说：“你保管吧”后，将物品丢下离去，此即成为一种挂碍，可以保管。在寺院中工作的木匠等人，或国王的亲信，若说：“请保管好我们的工具或卧具后交还我们”，则纵使出于喜爱或恐惧也绝不应为之，但可以指示一安全之处。若他们强行将物品丢下后离去，则可以保管。

අජ්ඣාරාමෙ වා අජ්ඣාවසථෙ වාති එත්ථ සචෙ මහාවිහාරසදිසො මහාරාමො හොති, තත්ථ පාකාරපරික්ඛිත්තෙ පරිවෙණෙ යත්ථ භික්ඛූහි වා සාමණෙරෙහි වා ගහිතං භවිස්සතීති සඞ්කා උප්පජ්ජති, තාදිසෙ එව ඨානෙ උග්ගණ්හිත්වා වා උග්ගණ්හාපෙත්වා වා ඨපෙතබ්බං. මහාබොධිද්වාරකොට්ඨකඅම්බඞ්ගණසදිසෙසු පන මහාජනසඤ්චරණට්ඨානෙසු න ගහෙතබ්බං, පලිබොධො න හොති. කුරුන්දියං පන වුත්තං ‘‘එකො මග්ගං ගච්ඡන්තො නිමනුස්සට්ඨානෙ කිඤ්චි භණ්ඩං පස්සති, ආකිණ්ණමනුස්සෙපි ජාතෙ මනුස්සා තමෙව [Pg.153] භික්ඛුං ආසඞ්කන්ති, තස්මා මග්ගා ඔක්කම්ම නිසීදිතබ්බං. සාමිකෙසු ආගතෙසු තං ආචික්ඛිතබ්බං. සචෙ සාමිකෙ න පස්සති පතිරූපං කරිස්සතී’’ති.

关于“在寺院中或在住所中”：此处，若有如大寺(Mahāvihāra)一般的大寺院，在其有围墙的院落中，若生起“此物或将被比丘或沙弥取走”的疑虑，则应在这样的地方自己拾起或叫人拾起后放置好。但在如大菩提门楼、芒果庭院等大众往来之处，则不应拾取，此不成为挂碍。而《古仑谛》中说：“一位比丘行于路上，在无人之处看见某物，即使后来路上人多了，人们也会怀疑那位比丘，因此应离开道路坐下。待物主前来时，应告知他们。若不见物主，他则应作适当处理。”

රූපෙන වා නිමිත්තෙන වා සඤ්ඤාණං කත්වාති එත්ථ රූපං නාම අන්තොභණ්ඩිකාය භණ්ඩං; තස්මා භණ්ඩිකං මුඤ්චිත්වා ගණෙත්වා එත්තකා කහාපණා වා ජාතරූපරජතං වාති සල්ලක්ඛෙතබ්බං. නිමිත්තන්ති ලඤ්ඡනාදි; තස්මා ලඤ්ඡිතාය භණ්ඩිකාය මත්තිකාලඤ්ඡනන්ති වා ලාඛාලඤ්ඡනන්ති වා නීලපිලොතිකාය භණ්ඩිකා කතාති වා සෙතපිලොතිකාය කතාති වා එවමාදි සබ්බං සල්ලක්ඛෙතබ්බං.

关于“以形或以相作记认”：此处，“形”(rūpa)指的是包裹内的物品；因此，应解开包裹，点算后记下：“有如此数量的钱币”或“有如此数量的金银”。“相”(nimitta)指的是封印等；因此，应记下所有诸如此类的特征，例如：就已封缄的包裹而言，是“泥印”或“漆印”；包裹是“以蓝布所作”或“以白布所作”等。

භික්ඛූ පතිරූපාති ලජ්ජිනො කුක්කුච්චකා. ලොලජාතිකානඤ්හි හත්ථෙ ඨපෙතුං න ලභති. යො පන නෙව තම්හා ආවාසා පක්කමති, න සාමිකෙ පස්සති, තෙනාපි අත්තනො චීවරාදිමූලං න කාතබ්බං; ථාවරං පන සෙනාසනං වා චෙතියං වා පොක්ඛරණී වා කාරෙතබ්බා. සචෙ දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන සාමිකො ආගච්ඡති, ‘‘උපාසක තව සන්තකෙන ඉදං නාම කතං, අනුමොදාහී’’ති වත්තබ්බො. සචෙ අනුමොදති, ඉච්චෙතං කුසලං; නො චෙ අනුමොදති, ‘‘මම ධනං දෙථා’’ති චොදෙතියෙව, අඤ්ඤං සමාදපෙත්වා දාතබ්බං.

“适任的比丘”是指有惭、有愧者。确实，不应将财物置于轻浮者手中。若有比丘既不离开那座住处，也不见物主，他也不应将此物作为自己衣物等的资本；但可以用来建造永久的住处、塔或莲池。若经过很长时间后物主前来，应告知：“优婆塞，此某某物是用你的财物所造，请随喜。”若他随喜，这便是善事；若不随喜，而一直索求道：“请还我财物”，则应劝说他人出资偿还。

507. රතනසම්මතං විස්සාසං ගණ්හාතීතිආදීසු ආමාසමෙව සන්ධාය වුත්තං. අනාමාසං න වට්ටතියෙව. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

507. 关于“以信任心拿取被认为是宝物之物”等句，是仅就可触及之物而说。以信任心拿取不可触及之物，则绝不适宜。其余的在此是显而易见的。此罪有六种生起：是作业，非由想解脱，无心，是制教罪，是身业、语业，通于三心，通于三受。

රතනසික්ඛාපදං දුතියං.

宝物学处，第二。

3. විකාලගාමප්පවිසනසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 非时入村学处释义

508. තතියෙ – තිරච්ඡානකථන්ති අරියමග්ගස්ස තිරච්ඡානභූතං කථං. රාජකථන්ති රාජපටිසංයුත්ත කථං. චොරකථාදීසුපි එසෙව නයො.

508. 第三，所谓“畜生论(tiracchānakathā)”，是指横阻圣道的言论。所谓“国王论”，是指与国王相应的言论。在“盗贼论”等（言论）中，也是同样的道理。

512. සන්තං භික්ඛුන්ති එත්ථ යං වත්තබ්බං, තං චාරිත්තසික්ඛාපදෙ වුත්තමෙව. සචෙ සම්බහුලා කෙනචි කම්මෙන ගාමං පවිසන්ති, ‘‘විකාලෙ ගාමප්පවෙසනං ආපුච්ඡාමී’’ති [Pg.154] සබ්බෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤං ආපුච්ඡිතබ්බං. තස්මිං ගාමෙ තං කම්මං න සම්පජ්ජතීති අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡන්ති, ගාමසතම්පි හොතු, පුන ආපුච්ඡනකිච්චං නත්ථි. සචෙ පන උස්සාහං පටිප්පස්සම්භෙත්වා විහාරං ගච්ඡන්තා අන්තරා අඤ්ඤං ගාමං පවිසිතුකාමා හොන්ති, පුන ආපුච්ඡිතබ්බමෙව.

512. 关于“有比丘在(santaṃ bhikkhuṃ)”一句，此处应说的内容，已在“行仪学处”中说过。若众多比丘因某项事务进入村庄，所有人都应互相告假说：“我因非时入村而告假。”若在该村事务未成而前往另一村庄，即使经过百座村庄，也无须再次告假。但是，若他们中止了该事务，在返回寺院的途中，想要进入另一村庄，则必须再次告假。

කුලඝරෙ වා ආසනසාලාය වා භත්තකිච්චං කත්වා තෙලභික්ඛාය වා සප්පිභික්ඛාය වා චරිතුකාමො හොති, සචෙ පස්සෙ භික්ඛු අත්ථි, ආපුච්ඡිත්වා ගන්තබ්බං. අසන්තෙ නත්ථීති ගන්තබ්බං. වීථිං ඔතරිත්වා භික්ඛුං පස්සති, ආපුච්ඡනකිච්චං නත්ථි, අනාපුච්ඡිත්වාපි චරිතබ්බමෙව. ගාමමජ්ඣෙන මග්ගො හොති, තෙන ගච්ඡන්තස්ස තෙලාදිභික්ඛාය චරිස්සාමීති චිත්තෙ උප්පන්නෙ සචෙ පස්සෙ භික්ඛු අත්ථි, ආපුච්ඡිත්වා චරිතබ්බං. මග්ගා අනොක්කම්ම භික්ඛාය චරන්තස්ස පන ආපුච්ඡනකිච්චං නත්ථි, අපරික්ඛිත්තස්ස ගාමස්ස උපචාරො අදින්නාදානෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

或在俗家，或在食堂做完食事后，欲为乞求油或酥油而行，若身边有比丘，应告知后前去。若无，心想“没有”后即可前去。下至街道后看见比丘，则无告知之义务，不告知亦可前行。有道路穿过村中，行于其上时，若心中生起“我将为乞求油等而行”之念，且身边有比丘，应告知后前行。然若不离道路而乞求，则无告知之义务。无围墙村庄的近郊，应依不与取学处中所说之方式了知。

515. අන්තරාරාමන්තිආදීසු න කෙවලං අනාපුච්ඡා කායබන්ධනං අබන්ධිත්වා සඞ්ඝාටිං අපාරුපිත්වා ගච්ඡන්තස්සපි අනාපත්ති. ආපදාසූති සීහො වා බ්‍යග්ඝො වා ආගච්ඡති, මෙඝො වා උට්ඨෙති, අඤ්ඤො වා කොචි උපද්දවො උප්පජ්ජති, අනාපත්ති. එවරූපාසු ආපදාසු බහිගාමතො අන්තොගාමං පවිසිතුං වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

515. 在“寺院之内”等情况下，不仅不告知而行无罪，不系腰带、不披僧伽梨而行亦无罪。所谓“在危难时”，是指狮子或老虎前来，或乌云升起，或任何其他灾难发生，则无罪。在此等危难情况下，允许从村外进入村内。其余于此义白可知。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此学处之犯相：由身语、以及身语意而生起；是作为与不作为；非想解脱；无心；制罪；身业、语业；三心；三受。

විකාලගාමප්පවිසනසික්ඛාපදං තතියං.

非时入村学处第三。

4. සූචිඝරසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 针筒学处释义

517-20. චතුත්ථෙ – භෙදනමෙව භෙදනකං; තං අස්ස අත්ථීති භෙදනකමෙව. අරණිකෙති අරණිධනුකෙ. විධෙති වෙධකෙ. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

517-20. 第四学处——破坏（bhedana）即是“应破坏者”（bhedanaka）；此罪有此破坏，故名“应破坏者”。所谓“araṇika”，是指钻木弓。所谓“vidha”，是指带扣。其余于此义白可知。六种犯相：是作为；非想解脱；无心；制罪；身业、语业；三心；三受。

සූචිඝරසික්ඛාපදං චතුත්ථං.

针筒学处第四。

5. මඤ්චසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 床座学处释义

522. පඤ්චමෙ [Pg.155] – ඡෙදනකං වුත්තනයමෙව.

522. 第五学处——关于“应切断者”（chedanaka），如前已说。

525. ඡින්දිත්වා පරිභුඤ්ජතීති එත්ථ සචෙ න ඡින්දිතුකාමො හොති, භූමියං නිඛණිත්වා පමාණං උපරි දස්සෙති, උත්තානං වා කත්වා පරිභුඤ්ජති, උක්ඛිපිත්වා වා තුලාසඞ්ඝාටෙ ඨපෙත්වා අට්ටං කත්වා පරිභුඤ්ජති, සබ්බං වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං.

525. 关于“切断后使用”：此处，若不欲切断，可以将其埋入地里，仅露出标准尺寸的部分；或将其仰放后使用；或将其抬起，置于横梁上，搭成高台后使用，这些都是允许的。其余的在此处是义白可知。犯相有六种生起。

මඤ්චසික්ඛාපදං පඤ්චමං.

床座学处第五。

6. තූලොනද්ධසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 填絮学处释义

526. ඡට්ඨෙ – තූලං ඔනද්ධමෙත්ථාති තූලොනද්ධං; තූලං පක්ඛිපිත්වා උපරි චිමිලිකාය ඔනද්ධන්ති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං.

526. 第六——“于此有填絮”，故名“填絮”；此谓填入棉絮后，在上面覆以粗布。其余的在此处是义白可知。犯相有六种生起。

තූලොනද්ධසික්ඛාපදං ඡට්ඨං.

填絮学处第六。

7. නිසීදනසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 尼师坛学处释义

531-4. සත්තමෙ – නිසීදනං අනුඤ්ඤාතං හොතීති කත්ථ අනුඤ්ඤාතං? චීවරක්ඛන්ධකෙ පණීතභොජනවත්ථුස්මිං. වුත්තඤ්හි තත්ථ – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, කායගුත්තියා චීවරගුත්තියා සෙනාසනගුත්තියා නිසීදන’’න්ති (මහාව. 353). සෙය්‍යථාපි පුරාණාසිකොට්ඨොති යථා නාම පුරාණචම්මකාරොති අත්ථො. යථා හි චම්මකාරො චම්මං විත්ථතං කරිස්සාමීති ඉතො චිතො ච සමඤ්ඡති, කඩ්ඪති; එවං සොපි තං නිසීදනං. තෙන තං භගවා එවමාහ – ‘‘නිසීදනං නාම සදසං වුච්චතී’’ති සන්ථතසදිසං සන්ථරිත්වා එකස්මිං අන්තෙ සුගතවිදත්ථියා විදත්ථිමත්තෙ පදෙසෙ ද්වීසු ඨානෙසු ඵාලෙත්වා තිස්සො දසා කරියන්ති, තාහි දසාහි සදසං නාම වුච්චති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං.

531-4. 第七——所谓“尼师坛是被允许的”，是在哪里被允许的呢？在《衣犍度》的美味食物事中。诚然，彼处说道：“诸比丘，我允许为守护身体、守护衣、守护坐卧处而使用尼师坛。”所谓“如旧皮匠”，意思是“如旧日的皮革工”。正如皮革工想要拉伸皮革，便在此处彼处拉伸、扯拽；他也如此对待那尼师坛。因此世尊那样说他。关于“尼师坛被称为有缘饰者”：即如毡垫般铺开，在一端以善逝张手量之一张手大小之处，于两处撕开，作成三条缘饰，因此被称为“有缘饰”。其余的在此处是义白可知。犯相有六种生起。

නිසීදනසික්ඛාපදං සත්තමං.

尼师坛学处第七。

8. කණ්ඩුපටිච්ඡාදිසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 覆疮衣学处释义

537. අට්ඨමෙ [Pg.156] – කණ්ඩුපටිච්ඡාදි අනුඤ්ඤාතා හොතීති කත්ථ අනුඤ්ඤාතා? චීවරක්ඛන්ධකෙ බෙලට්ඨසීසවත්ථුස්මිං. වුත්තඤ්හි තත්ථ – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, යස්ස කණ්ඩු වා පිළකා වා අස්සාවො වා ථුල්ලකච්ඡු වා ආබාධො තස්ස කණ්ඩුපටිච්ඡාදි’’න්ති (මහාව. 354).

537. 第八——“覆疮衣是允许的”，在何处允许？在《衣犍度》的贝拉塔西沙事中。因为在那里说过：“诸比丘，我允许有搔痒、或脓疱、或流脓疮、或严重疥癣、或疾病者使用覆疮衣。”

539. යස්ස අධොනාභි උබ්භජාණුමණ්ඩලන්ති යස්ස භික්ඛුනො නාභියා හෙට්ඨා ජාණුමණ්ඩලානං උපරි. කණ්ඩූති කච්ඡු. පිළකාති ලොහිතතුණ්ඩිකා සුඛුමපිළකා. අස්සාවොති අරිසභගන්දරමධුමෙහාදීනං වසෙන අසුචිපග්ඝරණකං. ථුල්ලකච්ඡු වා ආබාධොති මහාපිළකාබාධො වුච්චති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං.

539. “`Yassa adhonābhi ubbhajāṇumaṇḍalan`ti”（于脐下、膝上者）是“于某比丘，在肚脐之下、膝盖之上”。“`Kaṇḍū`ti”（痒者）是疥疮。“`Piḷakā`ti”（疮者）是顶端带血的细小疮。“`Assāvo`ti”（流出者）是因痔、瘘、糖尿病等而流出不净物的疮。“`Thullakacchu vā ābādho`ti”（或粗疥病者）被称为大疮病。此中余者，义已自明。六等起。

කණ්ඩුපටිච්ඡාදිසික්ඛාපදං අට්ඨමං.

第八，覆疮衣学处。

9. වස්සිකසාටිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 雨浴衣学处释义

542. නවමෙ – වස්සිකසාටිකා අනුඤ්ඤාතා හොතීති කත්ථ අනුඤ්ඤාතා? චීවරක්ඛන්ධකෙ විසාඛාවත්ථුස්මිං. වුත්තඤ්හි තත්ථ – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, වස්සිකසාටික’’න්ති (මහාව. 352). සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං.

542. 第九。“`vassikasāṭikā anuññātā hoti`ti”（雨浴衣是所允许的），于何处允许？于《衣犍度》中毘舍佉(Visākhā)事。诚然，彼处所说：“诸比丘，我允许雨浴衣。”此中余者，义已自明。六等起。

වස්සිකසාටිකසික්ඛාපදං නවමං.

第九，雨浴衣学处。

10. නන්දත්ථෙරසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 难陀长老学处释义

547. දසමෙ – චතුරඞ්ගුලොමකොති චතූහි අඞ්ගුලෙහි ඌනකප්පමාණො. සෙසං උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං.

547. 第十。“`caturaṅgulomakoti`”（少于四指者）是尺寸少于四指。余者义已自明。六等起。

නන්දත්ථෙරසික්ඛාපදං දසමං.

第十，难陀长老学处。

සමත්තො වණ්ණනාක්කමෙන රතනවග්ගො නවමො.

依释义之次序，第九宝品终。

උද්දිට්ඨා ඛොතිආදි වුත්තනයමෙවාති.

“`Uddiṭṭhā kho`”等，如前已说。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

于《普端严》律释义中

ඛුද්දකවණ්ණනා සමත්තා.

小法释义终。

පාචිත්තියකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

波逸提篇终。

6. පාටිදෙසනීයකණ්ඩං

6. 应悔过篇

1. පඨමපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一应悔过学处释义

පාටිදෙසනීයා [Pg.157] ධම්මා, ඛුද්දකානං අනන්තරා;

ඨපිතා යෙ අයං දානි, තෙසං භවති වණ්ණනා.

紧随小法后，所置应悔法，今于此诸法，为作其释义。

552. පඨමපාටිදෙසනීයෙ තාව පටික්කමනකාලෙති පිණ්ඩාය චරිත්වා පටිආගමනකාලෙ. සබ්බෙව අග්ගහෙසීති සබ්බමෙව අග්ගහෙසි. පවෙධෙන්තීති කම්පමානා. අපෙහීති අපගච්ඡ.

552. 于第一应悔过法中，首先，“`paṭikkamanakāle`ti”（返回之时）是指行乞后返回之时。“`Sabbeva aggahesī`ti”（已取全部）是指已取其所有。“`Pavedhentī`ti”（颤抖着）是指身体摇动。“`Apehī`ti”（离去）是指走开。

553-5. ගාරය්හං ආවුසොතිආදි පටිදෙසෙතබ්බාකාරදස්සනං. රථිකාති රච්ඡා. බ්‍යූහන්ති අනිබ්බිජ්ඣිත්වා ඨිතා ගතපච්චාගතරච්ඡා. සිඞ්ඝාටකන්ති චතුක්කොණං වා තිකොණං වා මග්ගසමොධානට්ඨානං. ඝරන්ති කුලඝරං. එතෙසු යත්ථ කත්ථචි ඨත්වා ගණ්හන්තස්ස ගහණෙ දුක්කටං, අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරගණනාය පාටිදෙසනීයං. හත්ථිසාලාදීසු ගණ්හන්තස්සාපි එසෙව නයො. භික්ඛුනී රථිකාය ඨත්වා දෙති, භික්ඛු සචෙපි අන්තරාරාමාදීසු ඨත්වා ගණ්හාති, ආපත්තියෙව. ‘‘අන්තරඝරං පවිට්ඨායා’’ති හි වචනතො භික්ඛුනියා අන්තරඝරෙ ඨත්වා දදමානාය වසෙනෙත්ථ ආපත්ති වෙදිතබ්බා, භික්ඛුස්ස ඨිතට්ඨානං පන අප්පමාණං. තස්මා සචෙපි වීථිආදීසු ඨිතො භික්ඛු අන්තරාරාමාදීසු ඨත්වා දදමානාය භික්ඛුනියා ගණ්හාති, අනාපත්තියෙව.

553-5. “贤友，应呵责”等语，是显示应悔过之相。“道路”(rathikā)即是街道(racchā)。“里巷”(byūha)是指未贯通的往来街道。“岔路口”(siṅghāṭaka)是指三岔或四岔的道路汇合处。“家”(ghara)即是族姓之家(kulaghara)。在这些地方的任何一处站立而接受，于接受时犯恶作，于吞咽时则依吞咽次数犯应悔过。在象厩等处接受，亦是此理。若比丘尼站在街道上给予，比丘即使站在村内寺院等处接受，也构成犯戒。因为经文说“进入村内后”，故应知此处的犯戒是就比丘尼站在村内给予而言，比丘所站之处则非关键。因此，若比丘站在街道等处，从站在村内寺院等处的比丘尼手中接受，则不构成犯戒。

යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ආහාරත්ථාය පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති දුක්කටස්සාති ඉදං ආමිසෙන අසම්භින්නං සන්ධාය වුත්තං, සම්භින්නෙ පන එකරසෙ පාටිදෙසනීයමෙව. එකතො උපසම්පන්නායාති භික්ඛුනීනං සන්තිකෙ උපසම්පන්නාය. භික්ඛූනං සන්තිකෙ උපසම්පන්නාය පන යථාවත්ථුකමෙව.

（接受）非时浆(yāmakālika)、七日药(sattāhakālika)或终身药(yāvajīvika)……犯恶作”，此说乃是针对未与食物(āmisa)混合的情况而言；若是（与食物）混合后味道单一，则犯应悔过。“从仅一方受具足戒者”(ekato upasampannā)是指从比丘尼僧团一方受具足戒者。至于从比丘僧团一方受具足戒者，则按具体情况而定。

556. දාපෙති න දෙතීති අඤ්ඤාතිකා අඤ්ඤෙන කෙනචි දාපෙති තං ගණ්හන්තස්ස අනාපත්ති. උපනික්ඛිපිත්වා දෙතීති භූමියං ඨපෙත්වා ‘‘ඉදං අය්‍ය තුම්හාකං දම්මී’’ති දෙති, එවං දින්නං ‘‘සාධු භගිනී’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා තාය එව වා භික්ඛුනියා අඤ්ඤෙන වා කෙනචි පටිග්ගහාපෙත්වා භුඤ්ජිතුං වට්ටති. සික්ඛමානාය [Pg.158] සාමණෙරියාති එතාසං දදමානානං ගණ්හන්තස්ස අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

556. “使人给而非自己给”，是指非亲属比丘尼让其他某人给予，接受者不构成犯戒。“放下后给”，是指放在地上后说：“尊者，我将此物供养您”而给。如此给予后，应说“善哉，姐妹！”来应允，然后让该比丘尼或其他某人授与后，方可食用。“从在学尼(sikkhamānā)、沙弥尼(sāmaṇerī)”，是指（比丘）从她们（手中）接受时，不构成犯戒。此处其余部分是显而易见的。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

其等起与羊毛学处相同——是作，非想解脱，无心，制立罪，身业，三心，三受。

පඨමපාටිදෙසනීයං.

第一应悔过。

2. දුතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二应悔过学处释义

558. දුතියෙ – අපසක්ක තාව භගිනීතිආදි අපසාදෙතබ්බාකාරදස්සනං.

558. 第二——“姊妹，你先退下”等等，是显示应令其退避之相。

561. අත්තනො භත්තං දාපෙති න දෙතීති එත්ථ සචෙපි අත්තනො භත්තං දෙති, ඉමිනා සික්ඛාපදෙන අනාපත්තියෙව, පුරිමසික්ඛාපදෙන ආපත්ති. අඤ්ඤෙසං භත්තං දෙති න දාපෙතීති එත්ථ සචෙපි දාපෙය්‍ය, ඉමිනා සික්ඛාපදෙන ආපත්ති භවෙය්‍ය. දෙන්තියා පන නෙව ඉමිනා න පුරිමෙන ආපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. කථිනසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

561. 于“令施自己食，自己不施”，若施自己食，依此学处无犯，依前学处有犯。于“施他人食，不令他施”，若令他施，依此学处有犯。而施者，于此、于前俱无犯。其余于此皆已明。迦絺那(kathina)生起：作与不作、非想解脱、无心、制订罪、身业、语业、三心、三受。

දුතියපාටිදෙසනීයං.

第二应悔过。

3. තතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三应悔过学处释义

562. තතියෙ – උභතොපසන්නන්ති ද්වීහි පසන්නං උපාසකෙනපි උපාසිකායපි. තස්මිං කිර කුලෙ උභොපි තෙ සොතාපන්නායෙව. භොගෙන හායතීති එදිසඤ්හි කුලං සචෙපි අසීතිකොටිධනං හොති, භොගෙහි හායතියෙව. කස්මා? යස්මා තත්ථ නෙව උපාසිකා න උපාසකො භොගෙ රක්ඛති.

562. 第三，“二俱信”，指因优婆塞与优婆夷二者而信。据说于其家中，彼二人皆是须陀洹(sotāpanna)。“因财富而衰败”，如此之家，纵有八十俱胝之财，亦必因财富而衰败。何以故？以其家中，优婆夷、优婆塞皆不守护财富故。

569. ඝරතො නීහරිත්වා දෙන්තීති ආසනසාලං වා විහාරං වා ආනෙත්වා දෙන්ති. සචෙපි අනාගතෙ භික්ඛුම්හි පඨමංයෙව නීහරිත්වා ද්වාරෙ ඨපෙත්වා පච්ඡා සම්පත්තස්ස දෙන්ති, වට්ටති. භික්ඛුං පන දිස්වා අන්තොගෙහතො නීහරිත්වා දිය්‍යමානං න වට්ටතීති මහාපච්චරියං වුත්තං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව[Pg.159]. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

569. “从家中取出而施”，谓取至食堂或寺院而施。若于比丘未至前，先取出置于门口，待其到后而施，则为可行。然见比丘后，方从屋内取出而施者，则为不可行——此乃《大筏注》(Mahāpaccarī)所说。其余于此皆已明。羊毛生起：作、非想解脱、无心、制订罪、身业、语业、三心、三受。

තතියපාටිදෙසනීයං.

第三应悔过。

4. චතුත්ථපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四应悔过学处释义

570. චතුත්ථෙ – අවරුද්ධා හොන්තීති පටිවිරුද්ධා හොන්ති.

570. 第四——“被阻止”，谓相违。

573. පඤ්චන්නං පටිසංවිදිතන්ති පඤ්චසු සහධම්මිකෙසු යංකිඤ්චි පෙසෙත්වා ඛාදනීයං භොජනීයං ආහරිස්සාමාති පටිසංවිදිතං කතම්පි අප්පටිසංවිදිතමෙවාති අත්ථො. ආරාමං ආරාමූපචාරං ඨපෙත්වාති ආරඤ්ඤකසෙනාසනාරාමඤ්ච තස්ස උපචාරඤ්ච ඨපෙත්වා; උපචාරතො නික්ඛන්තං අන්තරාමග්ගෙ භික්ඛුං දිස්වා වා ගාමං ආගතස්ස වා පටිසංවිදිතං කතම්පි අප්පටිසංවිදිතමෙව හොතීති වෙදිතබ්බං. සචෙ සාසඞ්කං හොති සාසඞ්කන්ති ආචික්ඛිතබ්බන්ති කස්මා ආචික්ඛිතබ්බං? ආරාමෙ චොරෙ වසන්තෙ අම්හාකං නාරොචෙන්තීති වචනපටිමොචනත්ථං. චොරා වත්තබ්බා මනුස්සා ඉධූපචරන්තීති කස්මා වත්තබ්බං? අත්තනො උපට්ඨාකෙහි අම්හෙ ගණ්හාපෙන්තීති වචනපටිමොචනත්ථං.

573. “于五人中预先告知”者，谓于五位同梵行者中，即使已告知“我们将派遣某人送来嚼食、啖食”，亦同于未被告知。此为其义。“除园林、园林周边”者，谓除林野住所之园林及其周边；当知，比丘已离其周边，于路途中被见，或已至村中，纵使对其预先告知，亦同于未被告知。若有可疑，则应告知。何故应告知？为免于“盗贼住于园林，彼等不告知我等”之言说。何故应言“盗贼于此出没”？为免于“彼等令其侍者捉我等”之言说。

යාගුයා පටිසංවිදිතෙ තස්සා පරිවාරො ආහරිය්‍යතීති යාගුයා පටිසංවිදිතං කත්වා ‘‘කිං සුද්ධයාගුයා දින්නාය පූවභත්තාදීනිපි එතිස්සා යාගුයා පරිවාරං කත්වා දස්සාමා’’ති එවං යං කිඤ්චි ආහරන්ති, සබ්බං පටිසංවිදිතමෙව හොති. භත්තෙන පටිසංවිදිතෙතිආදීසුපි එසෙව නයො. අසුකං නාම කුලං පටිසංවිදිතං කත්වා ඛාදනීයාදීනි ගහෙත්වා ගච්ඡතීති සුත්වා අඤ්ඤානිපි තෙන සද්ධිං අත්තනො දෙය්‍යධම්මං ආහරන්ති, වට්ටති. යාගුයා පටිසංවිදිතං කත්වා පූවං වා භත්තං වා ආහරන්ති, එතම්පි වට්ටතීති කුරුන්දියං වුත්තං.

“以粥预先告知，其附属品亦被带来”者，谓作粥之预告后，（施主思惟：）“仅施纯粥有何益？我等亦当以饼、饭等为此粥之附属品而施予。”如是，则无论带来何物，皆视为已预告。于“以饭预告”等中，理路亦然。闻某家作预告后，携嚼食等物前往，其他人家亦随之带来自家所施之物，（比丘）可接受。作粥之预告后，（施主）带来饼或饭，亦可接受。此乃《古仑谛》(Kurundī)所说。

575. ගිලානස්සාති අප්පටිසංවිදිතෙපි ගිලානස්ස අනාපත්ති. පටිසංවිදිතෙ වා ගිලානස්ස වා සෙසකන්ති එකස්සත්ථාය පටිසංවිදිතං කත්වා ආහටං, තස්ස සෙසකං අඤ්ඤස්සාපි භුඤ්ජිතුං වට්ටති. චතුන්නං පඤ්චන්නං වා පටිසංවිදිතං කත්වා බහුං ආහටං හොති, අඤ්ඤෙසම්පි දාතුං ඉච්ඡන්ති, එතම්පි [Pg.160] පටිසංවිදිතසෙසකමෙව, සබ්බෙසම්පි වට්ටති. අථ අධිකමෙව හොති, සන්නිධිං මොචෙත්වා ඨපිතං දුතියදිවසෙපි වට්ටති. ගිලානස්ස ආහටාවසෙසෙපි එසෙව නයො. යං පන අප්පටිසංවිදිතමෙව කත්වා ආභතං, තං බහිආරාමං පෙසෙත්වා පටිසංවිදිතං කාරෙත්වා ආහරාපෙතබ්බං, භික්ඛූහි වා ගන්ත්වා අන්තරාමග්ගෙ ගහෙතබ්බං. යම්පි විහාරමජ්ඣෙන ගච්ඡන්තා වා වනචරකාදයො වා වනතො ආහරිත්වා දෙන්ති, පුරිමනයෙනෙව පටිසංවිදිතං කාරෙතබ්බං. තත්ථජාතකන්ති ආරාමෙ ජාතකමෙව; මූලඛාදනීයාදිං අඤ්ඤෙන කප්පියං කත්වා දින්නං පරිභුඤ්ජතො අනාපත්ති. සචෙ පන තං ගාමං හරිත්වා පචිත්වා ආහරන්ති, න වට්ටති. පටිසංවිදිතං කාරෙතබ්බං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

575. “为病人”者，即使是未预先告知的（食物），病人（食用）也无罪。“已告知，或为病人，或剩余”者，即为一位（比丘）作告知后带来的（食物），其剩余部分其他（比丘）也可食用。若为四或五位（比丘）作告知后带来很多（食物），而他们想分给其他（比丘），此亦为“已告知剩余”，所有（比丘）皆可食用。又或有更多，免除积蓄罪后放置的，第二日亦可食用。为病人带来的剩余食物，也是同样的方法。然而，凡是未作告知而带来的，应将其送至寺院外，让人作告知后，再让人带来；或由比丘们前往半路中接受。凡是经过寺院中间的人，或林行者等从林中带来给予的，也应按照之前的方法让人作告知。“彼处生”者，即是在寺院中生长的；根嚼食等，由他人作净后给予，食用者无罪。然而，如果将其带到村里烹煮后再带来，则不适合，应让人作告知。其余于此是显而易见的。

කථිනසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

迦絺那的生起：由作与不作，非想解免，无心，制订罪，身业，语业，三心，三受。

චතුත්ථපාටිදෙසනීයං.

第四应悔过法。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

于律释义《普端严》中

පාටිදෙසනීයවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

应悔过释义终。

පාටිදෙසනීයකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

应悔过篇终。

7. සෙඛියකණ්ඩං

7. 众学法篇

1. පරිමණ්ඩලවග්ගවණ්ණනා

1. 圆整品释义

යානි [Pg.161] සික්ඛිතසික්ඛෙන, සෙඛියානීති තාදිනා;

භාසිතානි අයං දානි, තෙසම්පි වණ්ණනාක්කමො.

凡由已学学者、如是者所宣说之众学法，如今此即为其次第释义。

576. තත්ථ පරිමණ්ඩලන්ති සමන්තතො මණ්ඩලං. නාභිමණ්ඩලං ජාණුමණ්ඩලන්ති උද්ධං නාභිමණ්ඩලං අධො ජාණුමණ්ඩලං පටිච්ඡාදෙන්තෙන ජාණුමණ්ඩලස්ස හෙට්ඨා ජඞ්ඝට්ඨිකතො පට්ඨාය අට්ඨඞ්ගුලමත්තං නිවාසනං ඔතාරෙත්වා නිවාසෙතබ්බං, තතො පරං ඔතාරෙන්තස්ස දුක්කටන්ති වුත්තං. යථා නිසින්නස්ස ජාණුමණ්ඩලතො හෙට්ඨා චතුරඞ්ගුලමත්තං පටිච්ඡන්නං හොතීති මහාපච්චරියං වුත්තං; එවං නිවාසෙන්තස්ස පන නිවාසනං පමාණිකං වට්ටති. තත්‍රිදං පමාණං – දීඝතො මුට්ඨිපඤ්චකං, තිරියං අඩ්ඪතෙය්‍යහත්ථං. තාදිසස්ස පන අලාභෙ තිරියං ද්විහත්ථපමාණම්පි වට්ටති ජාණුමණ්ඩලපටිච්ඡාදනත්ථං, නාභිමණ්ඩලං පන චීවරෙනාපි සක්කා පටිච්ඡාදෙතුන්ති. තත්ථ එකපට්ටචීවරං එවං නිවත්ථම්පි නිවත්ථට්ඨානෙ න තිට්ඨති, දුපට්ටං පන තිට්ඨති.

576. 于此，“圆整”(parimaṇḍala)即周遭圆整。“脐轮、膝轮”者，即向上覆盖脐轮、向下覆盖膝轮，应将下裙自膝轮下方之胫骨起，下垂八指量而穿着。据说若过此下垂，则得恶作。《大筏注》(mahāpaccarī)云：“坐时，膝轮下方应被覆盖四指量。”又，如是穿着者，其下裙应为标准尺寸。此中尺寸为：长五握肘，宽二肘半。又，若不得此等尺寸之衣，为覆盖膝轮，宽二肘量者亦可；至于脐轮，亦可以衣覆盖之。于此，单层衣虽如是穿着，于穿着处亦不安住，而双层衣则安住。

ඔලම්බෙන්තො නිවාසෙති ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ න කෙවලං පුරතො ච පච්ඡතො ච ඔලම්බෙත්වා නිවාසෙන්තස්සෙව දුක්කටං, යෙ පනඤ්ඤෙ ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ ගිහිනිවත්ථං නිවාසෙන්ති හත්ථිසොණ්ඩකං මච්ඡවාලකං චතුක්කණ්ණකං තාලවණ්ටකං සතවලිකං නිවාසෙන්තී’’තිආදිනා (චූළව. 280) නයෙන ඛන්ධකෙ නිවාසනදොසා වුත්තා, තථා නිවාසෙන්තස්සාපි දුක්කටමෙව. තෙ සබ්බෙ වුත්තනයෙන පරිමණ්ඩලං නිවාසෙන්තස්ස න හොන්ති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පන තත්ථෙව ආවි භවිස්සති.

关于“下垂穿着……得恶作”，于此，不仅是前后下垂而穿着者得恶作；而且，凡是如犍度(khandhaka)中所说：“尔时，六群比丘作俗人穿着(gihinivattha)，即作象鼻式(hatthisoṇḍaka)、鱼尾式(macchavālaka)、四角式(catukkaṇṇaka)、多罗叶扇式(tālavaṇṭaka)、百褶式(satavalika)而穿着”等，有此等穿着过失者，亦得恶作。对于依前述方法圆整穿着者，所有这些过失皆不成立。此为此处之简略，广说将于彼处（即《小品》犍度）中显明。

අසඤ්චිච්චාති පුරතො වා පච්ඡතො වා ඔලම්බෙත්වා නිවාසෙස්සාමීති එවං අසඤ්චිච්ච; අථ ඛො පරිමණ්ඩලංයෙව නිවාසෙස්සාමීති විරජ්ඣිත්වා අපරිමණ්ඩලං නිවාසෙන්තස්ස අනාපත්ති. අස්සතියාති අඤ්ඤවිහිතස්සාපි තථා නිවාසෙන්තස්ස අනාපත්ති. අජානන්තස්සාති එත්ථ නිවාසනවත්තං අජානන්තස්ස මොක්ඛො නත්ථි. නිවාසනවත්තඤ්හි සාධුකං උග්ගහෙතබ්බං, තස්ස අනුග්ගහණමෙවස්ස අනාදරියං. තං පන සඤ්චිච්ච අනුග්ගණ්හන්තස්ස යුජ්ජති, තස්මා උග්ගහිතවත්තොපි යො ආරුළ්හභාවං වා ඔරුළ්හභාවං වා න ජානාති, තස්ස [Pg.162] අනාපත්ති. කුරුන්දියං පන ‘‘පරිමණ්ඩලං නිවාසෙතුං අජානන්තස්ස අනාපත්තී’’ති වුත්තං. යො පන සුක්ඛජඞ්ඝො වා මහාපිණ්ඩිකමංසො වා හොති, තස්ස සාරුප්පත්ථාය ජාණුමණ්ඩලතො අට්ඨඞ්ගුලාධිකම්පි ඔතාරෙත්වා නිවාසෙතුං වට්ටති.

“非故意”（asañcicca）是指并非有意图将下裙前后悬垂，而是本想圆整穿着，却因失误而未能圆整，无犯。“失念”（assatiyā）是指心在别处而如此穿着，亦无犯。“不知者”（ajānantassa），于此，不知穿着下裙规定者，不得免罪。因为穿着下裙的规定应当善加学习，不学习即是不尊重。而此不尊重，适用于故意不学习者。因此，即使已学习规定，但不知（下裙）是穿高了还是穿低了，无犯。然而，在《古仑谛》（Kurundī）中说：“不知如何圆整穿着者，无犯。”又，若有人小腿干瘦或小腿肚肌肉丰满，为求合宜，允许从膝盖往下超过八指穿着。

ගිලානස්සාති ජඞ්ඝාය වා පාදෙ වා වණො හොති, උක්ඛිපිත්වා වා ඔතාරෙත්වා වා නිවාසෙතුං වට්ටති. ආපදාසූති වාළමිගා වා චොරා වා අනුබන්ධන්ති, එවරූපාසු ආපදාසු අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

“病人”（gilānassa）：若其小腿或脚有伤，允许将下裙向上提或向下拉来穿着。“危难时”（āpadāsu）：若被猛兽或盗贼追赶，在此等危难中（不圆整穿着），无犯。其余的于此已是显而易见。

පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති. ඵුස්සදෙවත්ථෙරො ‘‘අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, තිවෙදන’’න්ති ආහ. උපතිස්සත්ථෙරො පන ‘‘අනාදරියං පටිච්චා’’ති වුත්තත්තා ‘‘ලොකවජ්ජං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදන’’න්ති ආහ.

第一波罗夷的生起：是行为、想解脱、有心、世间罪、身业、不善心、苦受。普萨迭瓦（Phussadeva）长老说：“是无心，是制罪，是三受。”而伍巴谛萨（Upatissa）长老，因（律疏）说“缘于不尊重”，故说：“是世间罪，是不善心，是苦受。”

577. පරිමණ්ඩලං පාරුපිතබ්බන්ති ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ ගිහිපාරුතං පාරුපන්තී’’ති (චූළව. 280) එවං වුත්තං අනෙකප්පකාරං ගිහිපාරුපනං අපාරුපිත්වා ඉධ වුත්තනයෙනෙව උභො කණ්ණෙ සමං කත්වා පාරුපනවත්තං පූරෙන්තෙන පරිමණ්ඩලං පාරුපිතබ්බං. ඉමානි ච ද්වෙ සික්ඛාපදානි අවිසෙසෙන වුත්තානි. තස්මා විහාරෙපි අන්තරඝරෙපි පරිමණ්ඩලමෙව නිවාසෙතබ්බඤ්ච පාරුපිතබ්බඤ්චාති. සමුට්ඨානාදීනි පඨමසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි සද්ධිං ථෙරවාදෙන.

577. “应圆整披衣”是指：不应以《小品》(Cūḷavagga, 280)中所说“其时，六群比丘以在家人的方式披衣”等种种在家方式披衣，而应依此处所说之法，履行披衣之仪，使两边衣缘齐等，圆整地披着。此二学处是不加区别而宣说的。因此，无论在寺院还是在俗人家中，都应圆整地穿着下衣与披着上衣。其生起等，应与上座部之说一同，依第一学处中所说的方式了知。

578. කායං විවරිත්වාති ජත්තුම්පි උරම්පි විවරිත්වා. සුප්පටිච්ඡන්නෙනාති න සසීසං පාරුතෙන; අථ ඛො ගණ්ඨිකං පටිමුඤ්චිත්වා අනුවාතන්තෙන ගීවං පටිච්ඡාදෙත්වා උභො කණ්ණෙ සමං කත්වා පටිසංහරිත්වා යාව මණිබන්ධං පටිච්ඡාදෙත්වා අන්තරඝරෙ ගන්තබ්බං. දුතියසික්ඛාපදෙ – ගලවාටකතො පට්ඨාය සීසං මණිබන්ධතො පට්ඨාය හත්ථෙ පිණ්ඩිකමංසතො ච පට්ඨාය පාදෙ විවරිත්වා නිසීදිතබ්බං.

578. “裸露身体”是指暴露锁骨与胸部。“善加覆护”不是指连头都盖住地披着；而是应扣上衣角扣，用衣缘覆盖颈部，使两边衣缘齐等并收拢，覆盖至手腕，然后进入俗人家中。在第二学处中，应从喉结处起暴露头部，从手腕处起暴露双手，以及从小腿肚处起暴露双脚而坐。

579. වාසූපගතස්සාති වාසත්ථාය උපගතස්ස රත්තිභාගෙ වා දිවසභාගෙ වා කායං විවරිත්වාපි නිසීදතො අනාපත්ති.

579. “已至住处者”(vāsūpagatassa)是指为住宿而至者，无论在夜晚还是白天，即使敞开身体而坐，也无过失。

580. සුසංවුතොති හත්ථං වා පාදං වා අකීළාපෙන්තො; සුවිනීතොති අත්ථො.

580. “善防护”(susaṃvuto)是指不摆弄手足；其义为“善调伏”(suvinīto)。

582. ඔක්ඛිත්තචක්ඛූති [Pg.163] හෙට්ඨා ඛිත්තචක්ඛු හුත්වා. යුගමත්තං පෙක්ඛමානොති යුගයුත්තකො හි දන්තො ආජානෙය්‍යො යුගමත්තං පෙක්ඛති, පුරතො චතුහත්ථප්පමාණං භූමිභාගං; ඉමිනාපි එත්තකං පෙක්ඛන්තෙන ගන්තබ්බං. යො අනාදරියං පටිච්ච තහං තහං ඔලොකෙන්තොති යො තංතංදිසාභාගං පාසාදං කූටාගාරං වීථිං ඔලොකෙන්තො ගච්ඡති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. එකස්මිං පන ඨානෙ ඨත්වා හත්ථිඅස්සාදිපරිස්සයාභාවං ඔලොකෙතුං වට්ටති. නිසීදන්තෙනාපි ඔක්ඛිත්තචක්ඛුනාව නිසීදිතබ්බං.

582. “眼目下垂”(okkhittacakkhu)是指目光向下看。“观一轭量”(yugamattaṃ pekkhamāno)是指：譬如一匹已调伏、系于轭上的良马，仅看一轭之量，即前方四肘的地面；比丘也应观看如此距离而行。若因不敬重而东张西望，即观看各个方向、宫殿、楼阁、街道而行，则得恶作(dukkaṭa)罪。但在某处站立时，为了察看有无象、马等危险，则可以观望。坐时也应眼目下垂而坐。

584. උක්ඛිත්තකායාති උක්ඛෙපෙන; ඉත්ථම්භූතලක්ඛණෙ කරණවචනං එකතො වා උභතො වා උක්ඛිත්තචීවරො හුත්වාති අත්ථො. අන්තොඉන්දඛීලතො පට්ඨාය න එවං ගන්තබ්බං. නිසින්නකාලෙ පන ධමකරණං නීහරන්තෙනාපි චීවරං අනුක්ඛිපිත්වාව නීහරිතබ්බන්ති.

584. “撩衣”(Ukkhittakāya)是指撩起；此为表状态之工具格，其义为：撩起一（边）或两（边）衣。从内门槛(indakhīla)起，不应如此行走。又，坐时，即使取出滤水器，亦应不撩起衣而取出。

පඨමො වග්ගො.

第一品。

2. උජ්ජග්ඝිකවග්ගවණ්ණනා

2. 大笑品释义

586. උජ්ජග්ඝිකායාති මහාහසිතං හසන්තො. වුත්තනයෙනෙවෙත්ථ කරණවචනං.

586. “大笑”(Ujjagghikā)是指大声地笑。此处的工具格，如前所述。

588. අප්පසද්දො අන්තරඝරෙති එත්ථ කිත්තාවතා අප්පසද්දො හොති? ද්වාදසහත්ථෙ ගෙහෙ ආදිම්හි සඞ්ඝත්ථෙරො, මජ්ඣෙ දුතියත්ථෙරො, අන්තෙ තතියත්ථෙරොති එවං නිසින්නෙසු සඞ්ඝත්ථෙරො දුතියෙන සද්ධිං මන්තෙති, දුතියත්ථෙරො තස්ස සද්දඤ්චෙව සුණාති, කථඤ්ච වවත්ථපෙති. තතියත්ථෙරො පන සද්දමෙව සුණාති, කථං න වවත්ථපෙති. එත්තාවතා අප්පසද්දො හොති. සචෙ පන තතියත්ථෙරො කථං වවත්ථපෙති, මහාසද්දො නාම හොති.

588. “于屋内低声”中，至何程度为低声？于十二肘之屋，僧团上座(saṅghatthera)在首，第二上座在中，第三上座在尾，如是而坐。僧团上座与第二上座交谈，第二上座既闻其声，亦辨其语；而第三上座但闻其声，不辨其语。至此程度，为低声。若第三上座能辨其语，则名高声。

590. කායං පග්ගහෙත්වාති නිච්චලං කත්වා උජුකෙන කායෙන සමෙන ඉරියාපථෙන ගන්තබ්බඤ්චෙව නිසීදිතබ්බඤ්ච.

590. “端正身体”(Kāyaṃ paggahetvā)是指：身体保持不动，以正直之身、平稳之威仪行走与坐。

592. බාහුං පග්ගහෙත්වාති නිච්චලං කත්වා.

592. “端正手臂”(Bāhuṃ paggahetvā)是指：手臂保持不动而行走与坐。

594. සීසං පග්ගහෙත්වාති නිච්චලං උජුං ඨපයිත්වා.

594. “端正头部”(Sīsaṃ paggahetvā)是指：应保持头部不动而竖直地行走与坐。

දුතියො වග්ගො.

第二品。

3. ඛම්භකතවග්ගවණ්ණනා

3. 叉腰品释义

596-8. ඛම්භකතො [Pg.164] නාම කටියං හත්ථං ඨපෙත්වා කතඛම්භො. ඔගුණ්ඨිතොති සසීසං පාරුතො.

596-8. “叉腰”(khambhakaṭa)是指将手置于腰间。“覆头”(oguṇṭhita)是指连同头部一起覆盖。

600. උක්කුටිකායාති එත්ථ උක්කුටිකා වුච්චති පණ්හියො උක්ඛිපිත්වා අග්ගපාදෙහි වා, අග්ගපාදෙ වා උක්ඛිපිත්වා පණ්හීහියෙව වා භූමිං ඵුසන්තස්ස ගමනං. කරණවචනං පනෙත්ථ වුත්තලක්ඛණමෙව.

600. “踞行”(Ukkuṭikā)：此处，“踞行”被称为：提起脚跟仅用脚尖，或提起脚尖仅用脚跟触地而行。此处的工具格，其相状如前述。

601. දුස්සපල්ලත්ථිකායාති එත්ථ ආයොගපල්ලත්ථිකාපි දුස්සපල්ලත්ථිකා එව.

601. “以衣缠膝”(Dussapallatthikā)：此处，以带缠身(āyogapallatthikā)亦即是以衣缠膝。

602. සක්කච්චන්ති සතිං උපට්ඨපෙත්වා.

602. “恭敬”(Sakkaccaṃ)是指：安立于念。

603. ආකිරන්තෙපීති පිණ්ඩපාතං දෙන්තෙපි. පත්තසඤ්ඤීති පත්තෙ සඤ්ඤං කත්වා.

603. “于抛撒时”(Ākirantepi)亦指于布施团食(piṇḍapāta)时。“具钵想者”(Pattasaññī)是指于钵作意。

604. සමසූපකො නාම යත්ථ භත්තස්ස චතුත්ථභාගප්පමාණො සූපො හොති. මුග්ගසූපො මාසසූපොති එත්ථ කුලත්ථාදීහි කතසූපාපි සඞ්ගහං ගච්ඡන්තියෙවාති මහාපච්චරියං වුත්තං. රසරසෙති එත්ථ ඨපෙත්වා ද්වෙ සූපෙ අවසෙසානි ඔලොණීසාකසූපෙය්‍යමච්ඡරසමංසරසාදීනි රසරසාති වෙදිතබ්බානි. තං රසරසං බහුම්පි ගණ්හන්තස්ස අනාපත්ති.

604. “等羹（samasūpaka）”是指羹的量为饭的四分之一。就“绿豆羹（muggasūpa）”和“黑豆羹（māsasūpa）”而言，以马豆（kulattha）等所作的羹亦被包含在内，此为《大筏注》（Mahāpaccarī）所说。就“味之味（rasarasa）”而言，除去此二种羹，其余的佐味浓汁、菜羹、鱼汁、肉汁等，当知为“味之味”。取用此“味之味”虽多也无犯。

605. සමතිත්තිකන්ති සමපුණ්ණං සමභරිතං. ථූපීකතං පිණ්ඩපාතං පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ ථූපීකතො නාම පත්තස්ස අන්තොමුඛවට්ටිලෙඛං අතික්කමිත්වා කතො; පත්තෙ පක්ඛිත්තො රචිතො පූරිතොති අත්ථො. එවං කතං අගහෙත්වා අන්තොමුඛවට්ටිලෙඛාසමප්පමාණො ගහෙතබ්බො.

605. “平满（samatittika）”即是等满、等量充满。在“接受堆聚如塔的团食（piṇḍapāta），得恶作（dukkaṭa）罪”的规定中，所谓“堆聚如塔（thūpīkata）”，是指超越钵的内口圆形边缘线而堆积；义即是置于钵中、堆砌、充满。不应接受如此堆积的食物，应接受与内口圆形边缘线齐平的食物。

තත්ථ ථූපීකතං නාම ‘‘පඤ්චහි භොජනෙහි කත’’න්ති අභයත්ථෙරො ආහ. තිපිටකචූළනාගත්ථෙරො පන ‘‘පිණ්ඩපාතො නාම යාගුපි භත්තම්පි ඛාදනීයම්පි චුණ්ණපිණ්ඩොපි දන්තකට්ඨම්පි දසිකසුත්තම්පී’’ති ඉදං සුත්තං වත්වා දසිකසුත්තම්පි ථූපීකතං න වට්ටතීති ආහ. තෙසං වාදං සුත්වා භික්ඛූ රොහණං ගන්ත්වා චූළසුමනත්ථෙරං පුච්ඡිංසු – ‘‘භන්තෙ ථූපීකතපිණ්ඩපාතො කෙන පරිච්ඡින්නො’’ති? තෙසඤ්ච ථෙරානං වාදං ආරොචෙසුං. ථෙරො සුත්වා ආහ [Pg.165] – ‘‘අහො, චූළනාගො සාසනතො භට්ඨො, අහං එතස්ස සත්තක්ඛත්තුං විනයං වාචෙන්තො න කදාචි එවං අවචං, අයං කුතො ලභිත්වා එවං වදසී’’ති. භික්ඛූ ථෙරං යාචිංසු – ‘‘කථෙථ දානි, භන්තෙ, කෙන පරිච්ඡින්නො’’ති? ‘‘යාවකාලිකෙනාවුසො’’ති ථෙරො ආහ. තස්මා යංකිඤ්චි යාගුභත්තං වා ඵලාඵලං වා ආමිසජාතිකං සමතිත්තිකමෙව ගහෙතබ්බං. තඤ්ච ඛො අධිට්ඨානුපගෙන පත්තෙන, ඉතරෙන පන ථූපීකතම්පි වට්ටති. යාමකාලිකසත්තාහකාලිකයාවජීවිකානි පන අධිට්ඨානුපගපත්තෙපි ථූපීකතානි වට්ටන්ති. ද්වීසු පත්තෙසු භත්තං ගහෙත්වා එකස්මිං පූරෙත්වා විහාරං පෙසෙතුං වට්ටතීති මහාපච්චරියං පන වුත්තං. යං පත්තෙ පක්ඛිපියමානං පූවඋච්ඡුඛණ්ඩඵලාඵලාදි හෙට්ඨා ඔරොහති, තං ථූපීකතං නාම න හොති. පූවවටංසකං ඨපෙත්වා පිණ්ඩපාතං දෙන්ති, ථූපීකතමෙව හොති. පුප්ඵවටංසකතක්කොලකටුකඵලාදිවටංසකෙ පන ඨපෙත්වා දින්නං ථූපීකතං න හොති. භත්තස්ස උපරි ථාලකං වා පත්තං වා ඨපෙත්වා පූරෙත්වා ගණ්හාති, ථූපීකතං නාම න හොති. කුරුන්දියම්පි වුත්තං – ‘‘ථාලකෙ වා පණ්ණෙ වා පක්ඛිපිත්වා තං පත්තමත්ථකෙ ඨපෙත්වා දෙන්ති, පාටෙක්කභාජනං වට්ටතී’’ති.

于此，阿跋耶长老(Abhayatthera)说：“所谓堆叠食(thūpīkata)，即以五种食物所成。”然而，三藏小龙长老(Tipiṭakacūḷanāgatthero)则引此经：“所谓乞食(piṇḍapāta)，即是粥、饭、嚼食、粉团、齿木乃至缀边线(dasikasutta)。”并说：“缀边线亦不允许堆叠。”比丘们听闻此说，便前往罗哈那(Rohana)请教小须摩那长老(Cūḷasumanatthera)：“尊者，堆叠食以何为限？”并呈报了二位长老的观点。长老听后说：“唉！小龙已偏离教法！我为他教诵《律》七次，从未作此说。他从何处得来而作此说？”比丘们请求长老：“尊者，那么现在请您开示，以何为限？”长老说：“贤友们，以时限药(yāvakālika)为限。”是故，任何粥饭、大小水果或属于食物之物，皆应只取至与钵缘齐平。且须以决意之钵领受；若用其他钵，则堆叠亦无妨。至于非时浆、七日药与终身药，即使用决意之钵，堆叠亦无妨。《大筏注》中则说：“以二钵取饭，装满一钵送至寺院，此亦允许。”放入钵中时，若糕饼、甘蔗段、大小水果等物会沉落至底部，则不名为堆叠食。若置糕饼环(pūvavaṭaṃsaka)而施予乞食，即是堆叠食。然而，若置花环(pupphavaṭaṃsaka)、豆蔻(takkola)、苦果等顶饰而施予，则不为堆叠食。于饭上置小盘或叶，装满而领受，不名为堆叠食。《古仑谛》中亦说：“若置于小盘或叶上，再置于钵顶而施予，此为另一容器，是允许的。”

ඉධ අනාපත්තියං ගිලානො න ආගතො, තස්මා ගිලානස්සපි ථූපීකතං න වට්ටති. සබ්බත්ථ පන පටිග්ගහෙතුමෙව න වට්ටති. පටිග්ගහිතං පන සුපටිග්ගහිතමෙව හොති, පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටතීති.

在此无犯篇中，病人未到，因此对病人而言，（接受）堆成塔状的食物亦不允许。再者，于所有情况，仅是不允许接受。然而，已接受之物即为善接受，允许食用。

තතියො වග්ගො.

第三品。

4. සක්කච්චවග්ගවණ්ණනා

4. 恭敬品释义

606. සක්කච්චන්ති එත්ථාපි අසක්කච්චං පටිග්ගහණෙයෙව ආපත්ති, පටිග්ගහිතං පන සුපටිග්ගහිතමෙව. සක්කච්චන්ති ච පත්තසඤ්ඤීති චාති උභයං වුත්තනයමෙව.

606. “恭敬地”：在此学处中，亦仅于不恭敬地接受时有犯；然而，已接受之物即为善接受。“恭敬地”与“有钵想”，此二者皆如前已说之理。

608. සපදානන්ති තත්ථ තත්ථ ඔධිං අකත්වා අනුපටිපාටියා. සමසූපකෙ වත්තබ්බං වුත්තමෙව.

608. “次第地”：指在各处不作界限，依次地。于等汤学处中应说者，皆已说。

610. ථූපකතොති මත්ථකතො; වෙමජ්ඣතොති අත්ථො.

610. “堆成塔状地”：意指从顶部或从中间（取食）。

611. පටිච්ඡාදෙත්වා [Pg.166] දෙන්තීති මාඝාතසමයාදීසු පටිච්ඡන්නං බ්‍යඤ්ජනං කත්වා දෙන්ති. විඤ්ඤත්තියං වත්තබ්බං නත්ථි.

611. “覆盖后施与”：指在摩伽(Māgha)时节等，制作覆盖的菜肴后施与。于乞求学处中无应说者。

614. උජ්ඣානසඤ්ඤීසික්ඛාපදෙපි ගිලානො න මුච්චති.

614. 于轻蔑想学处中，病人亦不得免（犯）。

615. නාතිමහන්තො කබළොති මයූරණ්ඩං අතිමහන්තං, කුක්කුටණ්ඩං අතිඛුද්දකං, තෙසං වෙමජ්ඣප්පමාණො. ඛජ්ජකෙති එත්ථ මූලඛාදනීයාදි සබ්බං ගහෙතබ්බං.

615. “不过大的饭团”：孔雀蛋过大，鸡蛋过小，（饭团大小应为）彼二者之中等大小。于“嚼食”(khajjake)中，此处应包含所有根嚼食等。

චතුත්ථො වග්ගො.

第四品。

5. කබළවග්ගවණ්ණනා

5. 饭团品释义

617. අනාහටෙති අනාහරිතෙ; මුඛද්වාරං අසම්පාපිතෙති අත්ථො.

617. “未送至时”：指未送来时，即未送至口门时，此为义。

618. සබ්බං හත්ථන්ති සකලහත්ථං.

618. “整只手”：指全部的手。

619. සකබළෙනාති එත්ථ ධම්මං කථෙන්තො හරීතකං වා ලට්ඨිමධුකං වා මුඛෙ පක්ඛිපිත්වා කථෙති. යත්තකෙන වචනං අපරිපුණ්ණං න හොති, තත්තකෙ මුඛම්හි සන්තෙ කථෙතුං වට්ටති.

619. “口中含食”：于此，说法者说法时，或将诃子(harītaka)，或将甘草(laṭṭhimadhuka)放入口中而说。只要言语不因此而不完整，口中有此等物时，允许说法。

620. පිණ්ඩුක්ඛෙපකන්ති පිණ්ඩං උක්ඛිපිත්වා උක්ඛිපිත්වා.

620. “抛食”：指将食物一再向上抛。

621. කබළාවච්ඡෙදකන්ති කබළං අවච්ඡින්දිත්වා අවච්ඡින්දිත්වා.

621. “咬断饭团”：指将饭团一再咬断。

622. අවගණ්ඩකාරකන්ති මක්කටො විය ගණ්ඩෙ කත්වා කත්වා.

622. “鼓颊”：指如猴子般，一再鼓起脸颊。

623. හත්ථනිද්ධුනකන්ති හත්ථං නිද්ධුනිත්වා නිද්ධුනිත්වා.

623. “甩手”：指一再甩手。

624. සිත්ථාවකාරකන්ති සිත්ථානි අවකිරිත්වා අවකිරිත්වා.

624. “散落饭粒”：指一再散落饭粒。

625. ජිව්හානිච්ඡාරකන්ති ජිව්හං නිච්ඡාරෙත්වා නිච්ඡාරෙත්වා.

625. “伸舌”：指一再伸出舌头。

626. චපුචපුකාරකන්ති චපු චපූති එවං සද්දං කත්වා කත්වා.

626. “作‘咂咂’声”：指一再发出‘咂咂’这样的声音。

පඤ්චමො වග්ගො.

第五品。

6. සුරුසුරුවග්ගවණ්ණනා

6. 啜饮品释义

627. සුරුසුරුකාරකන්ති [Pg.167] සුරුසුරූති එවං සද්දං කත්වා කත්වා. දවොති පරිහාසවචනං; තං යෙන කෙනචි පරියායෙන ‘‘කිං බුද්ධො, සිලකබුද්ධො, පටිබුද්ධො; කිං ධම්මො, ගොධම්මො, අජධම්මො; කිං සඞ්ඝො, මිගසඞ්ඝො, පසුසඞ්ඝො’’තිආදිනා නයෙන තීණි රතනානි ආරබ්භ න කාතබ්බන්ති අත්ථො.

627. “作簌簌声”(Surusurukārakaṃ)是指反复发出“簌簌”(surusuru)的声音。“戏言”(davo)是戏笑语；其义为：不应以任何方式，如“什么是佛？是石佛(silakabuddha)，还是觉醒佛(paṭibuddha)？什么是法？是牛法(godhamma)，还是羊法(ajadhamma)？什么是僧？是鹿群(migasaṅgha)，还是兽群(pasusaṅgha)？”等，以此对三宝进行戏笑。

628. හත්ථනිල්ලෙහකන්ති හත්ථං නිල්ලෙහිත්වා නිල්ලෙහිත්වා. භුඤ්ජන්තෙන හි අඞ්ගුලිමත්තම්පි නිල්ලෙහිතුං න වට්ටති. ඝනයාගුඵාණිතපායාසාදිකෙ පන අඞ්ගුලීහි ගහෙත්වා අඞ්ගුලියො මුඛෙ පවෙසෙත්වා භුඤ්ජිතුං වට්ටති. පත්තනිල්ලෙහකඔට්ඨනිල්ලෙහකෙසුපි එසෙව නයො. තස්මා එකඞ්ගුලියාපි පත්තො න නිල්ලෙහිතබ්බො, එකඔට්ඨොපි ජිව්හාය න නිල්ලෙහිතබ්බො, ඔට්ඨමංසෙහි එව පන ගහෙත්වා අන්තො පවෙසෙතුං වට්ටති.

628. “舔手”(Hatthanillehakaṃ)是指反复舔舐手。进食时，即使是舔手指也是不应许的。但是，对于浓粥、糖蜜、乳糜等，可以用手指拿取，将手指放入口中食用。在舔钵(pattanillehaka)与舔唇(oṭṭhanillehaka)的学处中，也是此理。因此，不应以任何一指舔钵，亦不应以舌舔任何一唇，但是只可用唇肉含取食物送入口中。

631. කොකනදෙති එවංනාමකෙ. කොකනදන්ති පදුමං වුච්චති, සො ච පාසාදො පදුමසණ්ඨානො, තෙනස්ස කොකනදොත්වෙව නාමං අකංසු. න සාමිසෙන හත්ථෙන පානීයථාලකන්ති එතං පටික්කූලවසෙන පටික්ඛිත්තං, තස්මා සඞ්ඝිකම්පි පුග්ගලිකම්පි ගිහිසන්තකම්පි අත්තනො සන්තකම්පි සඞ්ඛම්පි සරාවම්පි ථාලකම්පි න ගහෙතබ්බමෙව, ගණ්හන්තස්ස දුක්කටං. සචෙ පන හත්ථස්ස එකදෙසො ආමිසමක්ඛිතො න හොති, තෙන පදෙසෙන ගහෙතුං වට්ටති.

631. “拘迦那陀”(Kokanada)是此物的名称。“拘迦那陀”被称为红莲，而那座宫殿形如红莲，因此他们就给它取名为“拘迦那陀”。“不得以沾有食物的手拿饮水器”，此事因其可厌而被制止。因此，无论是僧团的、个人的、居士的，还是自己的；无论是海螺、小饮杯，还是饮杯，都绝不应拿取，拿取者得恶作。但是，如果手的一部分没有沾染食物，则可以用那一部分拿取。

632. උද්ධරිත්වා වාති සිත්ථානි උදකතො උද්ධරිත්වා එකස්මිං ඨානෙ රාසිං කත්වා උදකං ඡඩ්ඩෙති. භින්දිත්වා වාති සිත්ථානි භින්දිත්වා උදකගතිකානි කත්වා ඡඩ්ඩෙති. පටිග්ගහෙ වාති පටිග්ගහෙන පටිච්ඡන්තො නං පටිග්ගහෙ ඡඩ්ඩෙති. නීහරිත්වාති බහි නීහරිත්වා ඡඩ්ඩෙති; එවං ඡඩ්ඩෙන්තස්ස අනාපත්ති.

632. “或捞出”(Uddharitvā vā)是指将饭粒从水中捞起，堆于一处后，倒掉水。“或捻碎”(Bhinditvā vā)是指将饭粒捻碎，使之随水流去而倒掉。“或倒入接水器中”(Paṭiggahe vā)是指将之倒入他人的接水器中。“或携出”(Nīharitvā vā)是指携至外面倒掉。如是倒掉者，无犯。

634. සෙතච්ඡත්තන්ති වත්ථපලිගුණ්ඨිතං පණ්ඩරච්ඡත්තං. කිලඤ්ජච්ඡත්තන්ති විලීවච්ඡත්තං. පණ්ණච්ඡත්තන්ති තාලපණ්ණාදීහි යෙහි කෙහිචි කතං. මණ්ඩලබද්ධං සලාකබද්ධන්ති ඉදං පන තිණ්ණම්පි ඡත්තානං පඤ්ජරදස්සනත්ථං වුත්තං. තානි හි මණ්ඩලබද්ධානි චෙව හොන්ති සලාකබද්ධානි ච. යම්පි තත්ථජාතකදණ්ඩකෙන කතං එකපණ්ණච්ඡත්තං හොති, තම්පි ඡත්තමෙව. එතෙසු යංකිඤ්චි ඡත්තං පාණිම්හි [Pg.168] අස්සාති ඡත්තපාණි. සො තං ඡත්තං ධාරයමානො වා අංසෙ වා කත්වා ඌරුම්හි වා ඨපෙත්වා යාව හත්ථෙන න මුච්චති, තාවස්ස ධම්මං දෙසෙතුං න වට්ටති, දෙසෙන්තස්ස වුත්තනයෙන දුක්කටං. සචෙ පනස්ස අඤ්ඤො ඡත්තං ධාරෙති, ඡත්තපාදුකාය වා ඨිතං හොති, හත්ථතො අපගතමත්තෙ ඡත්තපාණි නාම න හොති. තස්ස ධම්මං දෙසෙතුං වට්ටති. ධම්මපරිච්ඡෙදො පනෙත්ථ පදසොධම්මෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

634. “白伞(setacchatta)”指用白布包裹的白伞。“席伞(kilañjacchatta)”指用竹篾做的伞。“叶伞(paṇṇacchatta)”指用棕榈叶等任何树叶做的伞。至于“圆盘绑缚(maṇḍalabaddha)”和“辐条绑缚(salākabaddha)”，这是为了说明这三种伞的骨架而说的。因为它们既是圆盘绑缚的，也是辐条绑缚的。即使是用那棵树上长出的柄做成的单叶伞，那也是伞。在这些伞中，任何一种伞在其手中，即为“持伞者(chattapāṇi)”。他撑着那把伞，或放在肩上，或置于大腿上，只要手没有离开，就不应为他说法；若为他说法，说法者依前述之法得恶作。但是，若有他人为他持伞，或伞放在伞座上，只要伞一离开手，就不名为“持伞者”，可以为他说法。此处法的界定，应按照在“逐句法学处”(padasodhamma)中所说的方式来了知。

635. දණ්ඩපාණිස්සාති එත්ථ දණ්ඩො නාම මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස චතුහත්ථප්පමාණො දණ්ඩපාණිභාවො පනස්ස ඡත්තපාණිම්හි වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

635. 于“持杖者(daṇḍapāṇi)”，此中，“杖(daṇḍa)”指中等身材男子四肘长的杖。至于其成为持杖者的状态，应按照在“持伞者”中所说的方式来了知。

636. සත්ථපාණිම්හිපි එසෙව නයො. අසිං සන්නහිත්වා ඨිතොපි හි සත්ථපාණිසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති.

636. 于“持刀者(satthapāṇi)”也是同样之理。因为即使是佩戴着剑站立的人，也不算入“持刀者”之数。

637. ආවුධපාණිස්සාති එත්ථ කිඤ්චාපි වුත්තං – ‘‘ආවුධං නාම චාපො කොදණ්ඩො’’ති, අථ ඛො සබ්බාපි ධනුවිකති සද්ධිං සරවිකතියා ආවුධන්ති වෙදිතබ්බං. තස්මා සද්ධිං වා සරෙන ධනුං ගහෙත්වා සුද්ධධනුං වා සුද්ධසරං වා සජියධනුං වා නිජ්ජියධනුං වා ගහෙත්වා ඨිතස්ස වා නිසින්නස්ස වා ධම්මො දෙසෙතුං න වට්ටති. සචෙ පනස්ස ධනුං කණ්ඨෙපි පටිමුක්කං හොති, යාව හත්ථෙන න ගණ්හාති, තාව ධම්මං දෙසෙතුං වට්ටතියෙවාති.

637. 于“持武器者(āvudhapāṇi)”，此中，虽然曾说：“武器(āvudha)是名为‘弓(cāpa)’与‘弓(kodaṇḍa)’者”，然而，应知一切种类的弓连同一切种类的箭，都是“武器”。因此，为拿着带箭的弓，或只拿着弓，或只拿着箭，或拿着上了弦的弓，或拿着未上弦的弓而站立或坐着的人，不应说法。但是，如果他的弓是挂在脖子上的，只要手没有拿，就实实在在可以为他说法。

ඡට්ඨො වග්ගො.

第六品。

7. පාදුකවග්ගවණ්ණනා

7. 鞋品释义

638. අක්කන්තස්සාති ඡත්තදණ්ඩකෙ අඞ්ගුලන්තරං අප්පවෙසෙත්වා කෙවලං පාදුකං අක්කමිත්වා ඨිතස්ස. පටිමුක්කස්සාති පටිමුඤ්චිත්වා ඨිතස්ස. උපාහනායපි එසෙව නයො. ඔමුක්කොති පනෙත්ථ පණ්හිකබද්ධං ඔමුඤ්චිත්වා ඨිතො වුච්චති.

638. “‘踩踏者’（akkantassa）是指未将脚趾伸入趾柱间，仅是踩踏在鞋上而站立者。‘穿妥者’（paṭimukkassa）是指已穿好而站立者。对于鞋（upāhanā）也是同样的方法。在此，已解开脚后跟系带而站立者，称为‘已解下者’（omukka）。

640. යානගතස්සාති එත්ථ සචෙපි ද්වීහි ජනෙහි හත්ථසඞ්ඝාටෙන ගහිතො, සාටකෙ වා ඨපෙත්වා වංසෙන වය්හති, අයුත්තෙ වා වය්හාදිකෙ යානෙ[Pg.169], විසඞ්ඛරිත්වා වා ඨපිතෙ චක්කමත්තෙපි නිසින්නො යානගතොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. සචෙ පන ද්වෙපි එකයානෙ නිසින්නා හොන්ති, වට්ටති. විසුං නිසින්නෙසුපි උච්චෙ යානෙ නිසින්නෙන නීචෙ නිසින්නස්ස දෙසෙතුං වට්ටති, සමප්පමාණෙපි වට්ටති. පුරිමෙ යානෙ නිසින්නෙන පච්ඡිමෙ නිසින්නස්ස වට්ටති. පච්ඡිමෙ පන උච්චතරෙපි නිසින්නෙන දෙසෙතුං න වට්ටති.

640. 于此，“在交通工具上者”（yānagata）是指：即使被两人以手相连抬着，或被置于布上用竹竿抬着，或坐在未套上牲畜的货车等交通工具上，乃至仅是坐在被拆卸放置的车轮上，也算是在交通工具上。再者，若说法者与听法者二人都坐在同一交通工具上，则允许说法。即使分别而坐，坐在较高交通工具上者，为坐在较低交通工具上者说法，是允许的；高度相等者，也允许。坐在前面交通工具上者，为坐在后面交通工具上者说法，是允许的。然而，坐在后面交通工具上者，即使位置更高，也不允许为前面的人说法。

641. සයනගතස්සාති අන්තමසො කටසාරකෙපි පකතිභූමියම්පි නිපන්නස්ස උච්චෙපි මඤ්චපීඨෙ වා භූමිපදෙසෙ වා ඨිතෙන නිසින්නෙන වා දෙසෙතුං න වට්ටති. සයනගතෙන පන සයනගතස්ස උච්චතරෙ වා සමප්පමාණෙ වා නිපන්නෙන දෙසෙතුං වට්ටති. නිපන්නෙන ච ඨිතස්ස වා නිසින්නස්ස වා දෙසෙතුං වට්ටති, නිසින්නෙනාපි ඨිතස්ස වා නිසින්නස්ස වා වට්ටති. ඨිතෙන ඨිතස්සෙව වට්ටති.

641. “在卧具上者”（sayanagata）是指：对于躺卧者，即使是躺在草席上或天然的土地上，说法者站立或坐于较高的床座或地面上，为其说法是不允许的。然而，在卧具上者，为另一位躺在更高或同等高度卧具上者说法，是允许的。并且，躺卧者为站立者或坐者说法是允许的；坐者为站立者或坐者说法也允许。站立者只能为站立者说法。

642. පල්ලත්ථිකායාති ආයොගපල්ලත්ථිකාය වා හත්ථපල්ලත්ථිකාය වා දුස්සපල්ලත්ථිකාය වා යාය කායචි පල්ලත්ථිකාය නිසින්නස්ස අගිලානස්ස දෙසෙතුං න වට්ටති.

642. “以各种方式盘坐”（pallatthikā）是指：不应为无病而以束带盘坐（āyogapallatthikā）、或以手抱膝盘坐（hatthapallatthikā）、或以布巾盘坐（dussapallatthikā）、或以任何其他方式盘坐者说法。

643. වෙඨිතසීසස්සාති දුස්සවෙඨනෙන වා මොළිආදීහි වා යථා කෙසන්තො න දිස්සති; එවං වෙඨිතසීසස්ස.

643. “缠头者”（veṭhitasīsa）是指：用布巾或顶髻等缠绕，以致发际线不可见；如此，即为头被缠绕者。

644. ඔගුණ්ඨිතසීසස්සාති සසීසං පාරුතස්ස.

644. “覆头者”（oguṇṭhitasīsa）是指：连同头部一起覆盖身体者。

645. ඡමායං නිසින්නෙනාති භූමියං නිසින්නෙන. ආසනෙ නිසින්නස්සාති අන්තමසො වත්ථම්පි තිණානිපි සන්ථරිත්වා නිසින්නස්ස.

645. “坐于地上”（chamāyaṃ nisinna）是指坐在地上者。“坐于座位上”（āsane nisinna）是指乃至仅是铺了布或草而坐者。

647. ඡපකස්සාති චණ්ඩාලස්ස. ඡපකීති චණ්ඩාලී. නිලීනොති පටිච්ඡන්නො හුත්වා. යත්‍ර හි නාමාති යො හි නාම. සබ්බමිදං චරිමං කතන්ති තත්ථෙව පරිපතීති ‘‘සබ්බො අයං ලොකො සඞ්කරං ගතො නිම්මරියාදො’’ති ඉමං වචනං වත්වා තත්ථෙව තෙසං ද්වින්නම්පි අන්තරා රුක්ඛතො පතිතො. පතිත්වා ච පන උභින්නම්පි පුරතො ඨත්වා ඉමං ගාථං අභාසි –

647. “`Chapakassāti`”是“`caṇḍālassa`”（旃陀罗的）之义。“`Chapakīti`”是“`caṇḍālī`”（旃陀罗女）之义。“`Nilīnoti`”是“`paṭicchanno hutvā`”（已隐藏）之义。“`Yatra hi nāmāti`”是“`yo hi nāma`”之义。关于“`Sabbamidaṃ carimaṃ katanti tattheva paripatīti`”：他说了“此世间已完全混乱，没有界限”这句话后，就在他们两人之间，从树上掉了下来。并且，掉下来后，又站在他们两人面前，诵此偈颂：

‘‘උභො අත්ථං න ජානන්ති…පෙ… අස්මා කුම්භමිවාභිදා’’ති.

“两人都不知义……（略）……如石破瓦罐。”

තත්ථ උභො අත්ථං න ජානන්තීති ද්වෙපි ජනා පාළියා අත්ථං න ජානන්ති. ධම්මං න පස්සරෙති පාළිං න පස්සන්ති. කතමෙ තෙ උභොති? ‘‘යො චායං මන්තං [Pg.170] වාචෙති, යො චාධම්මෙනධීයතී’’ති. එවං බ්‍රාහ්මණඤ්ච රාජානඤ්ච උභොපි අධම්මිකභාවෙ ඨපෙසි.

此处，“两人都不知义”是指两人都不懂巴利（Pāḷi）的含义。“不见法”是指不见巴利。是哪两人呢？即“教念咒语者，与不如法学习者”。如此，他便将婆罗门与国王二者都置于不如法的境地。

තතො බ්‍රාහ්මණො සාලීනන්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – ජානාමහං භො ‘‘අයං අධම්මො’’ති; අපි ච ඛො මයා දීඝරත්තං සපුත්තදාරපරිජනෙන රඤ්ඤො සන්තකො සාලීනං ඔදනො භුත්තො. සුචිමංසූපසෙචනොති නානප්පකාරවිකතිසම්පාදිතං සුචිමංසූපසෙචනං මිස්සීකරණමස්සාති සුචිමංසූපසෙචනො. තස්මා ධම්මෙ න වත්තාමීති යස්මා එවං මයා රඤ්ඤො ඔදනො භුත්තො, අඤ්ඤෙ ච බහූ ලාභා ලද්ධා, තස්මා ධම්මෙ අහං න වත්තාමි උදරෙ බද්ධො හුත්වා, න ධම්මං අජානන්තො. අයඤ්හි ධම්මො අරියෙහි වණ්ණිතො පසත්ථො ථොමිතොති ජානාමි.

于是婆罗门说了以“`sālīnaṃ`”（稻米）开头的偈颂。其义为：朋友，我知道“这是不如法的”；然而，我长久以来与妻儿、仆从一起食用国王的香稻米饭。所谓“`sucimaṃsūpasecano`”（净肉羹），是指用种种方式精心调制的净肉羹，与饭食混合，故名。因此我不如法而行，是因为我这样吃了国王的饭食，又获得了许多其他利益，所以我为肚腹所缚而不如法而行，并非因为不知晓法。我确实知道此法为圣者们所称赞、所嘉许、所赞叹。

අථ නං ඡපකො ‘‘ධිරත්ථූ’’තිආදිනා ගාථාද්වයෙන අජ්ඣභාසි. තස්සත්ථො – යො තයා ධනලාභො ච යසලාභො ච ලද්ධො, ධිරත්ථු තං ධනලාභං යසලාභඤ්ච බ්‍රාහ්මණ. කස්මා? යස්මා අයං තයා ලද්ධො ලාභො ආයතිං අපායෙසු විනිපාතනහෙතුනා සම්පති ච අධම්මචරණෙන වුත්ති නාම හොති. එවරූපා යා වුත්ති ආයතිං විනිපාතෙන ඉධ අධම්මචරණෙන වා නිප්පජ්ජති, කිං තාය වුත්තියා? තෙන වුත්තං –

其后，旃陀罗以“`dhiratthu`”（可耻）等二偈对他说道。其义为：婆罗门，你所获得的财富与名声，可耻！为何？因为你所获得的此等利养，在未来是堕于恶趣之因，于现在则构成不如法之行，此即名为谋生。此等谋生方式，或由未来之堕落，或由现世之不如法行而成就，要此谋生何用？是故说：

‘‘ධිරත්ථු තං ධනලාභං, යසලාභඤ්ච බ්‍රාහ්මණ;

යා වුත්ති විනිපාතෙන, අධම්මචරණෙන වා’’ති.

“婆罗门，可鄙啊！那财富之利与名声之利，以及由堕落或非法行而得的生计！”

පරිබ්බජ මහාබ්‍රහ්මෙති මහාබ්‍රාහ්මණ ඉතො දිසා සීඝං පලායස්සු. පචන්තඤ්ඤෙපි පාණිනොති අඤ්ඤෙපි සත්තා පචන්ති චෙව භුඤ්ජන්ති ච; න කෙවලං ත්වඤ්චෙව රාජා ච. මා ත්වං අධම්මො ආචරිතො අස්මා කුම්භමිවාභිදාති සචෙ හි ත්වං ඉතො අපරිබ්බජිත්වා ඉමං අධම්මං ආචරිස්සසි, තතො ත්වං සො අධම්මො එවං ආචරිතො යථා උදකකුම්භං පාසාණො භින්දෙය්‍ය; එවං භෙච්ඡති, තෙන මයං තං වදාම –

“‘大婆罗门，你当游方去！’（Paribbaja mahābrahme）是说：大婆罗门，你赶快从此地逃走。‘其他有情亦在烹煮’（Pacantaññepi pāṇino）是说：其他众生也在烹煮和食用，而你和国王则不。‘不要让你所行的非法像石头击碎水罐那样粉碎你’（Mā tvaṃ adhammo ācarito asmā kumbhamivābhidā）是说：如果你不从此地离去而行此非法，那么你所行的非法，就会像石头击碎水罐那样粉碎你，因此我们对你这么说——”

‘‘පරිබ්බජ මහාබ්‍රහ්මෙ, පචන්තඤ්ඤෙපි පාණිනො;

මා ත්වං අධම්මො ආචරිතො, අස්මා කුම්භමිවාභිදා’’ති.

“大婆罗门，你当游方去！其他有情亦在烹煮；不要让你所行的非法，像石头击碎水罐那样粉碎你。”

උච්චෙ ආසනෙති අන්තමසො භූමිප්පදෙසෙපි උන්නතට්ඨානෙ නිසින්නස්ස දෙසෙතුං න වට්ටති.

“‘为坐于高座者（说法）’（ucce āsane）是说：不应为坐于高处而无病者说法，乃至仅是坐于地面隆起之处。”

648. න [Pg.171] ඨිතො නිසින්නස්සාති සචෙපි ථෙරුපට්ඨානං ගන්ත්වා ඨිතං දහරභික්ඛුං ආසනෙ නිසින්නො මහාථෙරො පඤ්හං පුච්ඡති, න කථෙතබ්බං. ගාරවෙන පන ථෙරං උට්ඨහිත්වා පුච්ඡථාති වත්තුං න සක්කා, පස්සෙ ඨිතභික්ඛුස්ස කථෙමීති කථෙතුං වට්ටති.

648. “‘站立者不为坐者（说法）’（na ṭhito nisinnassa）是说：即便年轻比丘前往侍奉长老时是站立的，而坐于座上的大长老向他提问，他也不应回答。然而，出于恭敬，不能对长老说：‘请您起身提问’，但可以作意‘我是对站在旁边的比丘回答’而作答。”

649. න පච්ඡතො ගච්ඡන්තෙනාති එත්ථ සචෙ පුරතො ගච්ඡන්තො පච්ඡතො ගච්ඡන්තං පඤ්හං පුච්ඡති, න කථෙතබ්බං. පච්ඡිමස්ස භික්ඛුනො කථෙමීති කථෙතුං වට්ටති. සද්ධිං උග්ගහිතධම්මං පන සජ්ඣායිතුං වට්ටති. සමධුරෙන ගච්ඡන්තස්ස කථෙතුං වට්ටති.

649. “‘走在前面者不为走在后面者（说法）’（na pacchato gacchantena）于此是说：如果走在前面的人向走在后面的人提问，则不应回答。可以作意‘我是对后面的比丘说’而作答。此外，允许一起诵习共同学习过的法。为并排行走者说法，是恰当的。”

650. න උප්පථෙනාති එත්ථාපි සචෙ ද්වෙපි සකටපථෙ එකෙකචක්කපථෙන වා උප්පථෙන වා සමධුරං ගච්ඡන්ති, වට්ටති.

650. “‘在正道上者不为在非正道上者（说法）’（na uppathena）于此亦是说：如果说法者与听法者二人在车道上、或在各自的车辙道上、或在非正道上并排行走，则是允许（说法）的。”

651. අසඤ්චිච්චාති පටිච්ඡන්නට්ඨානං ගච්ඡන්තස්ස සහසා උච්චාරො වා පස්සාවො වා නික්ඛමති, අසඤ්චිච්ච කතො නාම අනාපත්ති.

651. “‘无意’（asañcicca）是说：前往隐蔽处时，粪便或小便突然不由自主地排出，这称为‘无意所为’，无犯。”

652. න හරිතෙති එත්ථ යම්පි ජීවරුක්ඛස්ස මූලං පථවියං දිස්සමානං ගච්ඡති, සාඛා වා භූමිලග්ගා ගච්ඡති, සබ්බං හරිතසඞ්ඛාතමෙව. ඛන්ධෙ නිසීදිත්වා අප්පහරිතට්ඨානෙ පාතෙතුං වට්ටති. අප්පහරිතට්ඨානං ඔලොකෙන්තස්සෙව සහසා නික්ඛමති, ගිලානට්ඨානෙ ඨිතො හොති, වට්ටති. අප්පහරිතෙ කතොති අප්පහරිතං අලභන්තෙන තිණණ්ඩුපකං වා පලාලණ්ඩුපකං වා ඨපෙත්වා කතොපි පච්ඡා හරිතං ඔත්ථරති, වට්ටතියෙව. ඛෙළෙන චෙත්ථ සිඞ්ඝාණිකාපි සඞ්ගහිතාති මහාපච්චරියං වුත්තං.

652. 所谓“不于青草上”(na harite)：此中，活树显现于地面的根，或接触地面的树枝，这一切都算作青色物。坐在树干上，可以排泄到没有青草的地方。正在寻找没有青草的地方时，[大小便]突然排出，或为病人时，是允许的。所谓“于非青色处做”，是指找不到没有青草的地方者，放置草团或稻草团后排泄，即使之后[排泄物]覆盖了青草，也是允许的。于此，唾液和鼻涕也被包含在内，如是《大筏注》(mahāpaccarī)中所说。

653. න උදකෙති එතං පරිභොගඋදකමෙව සන්ධාය වුත්තං, වච්චකුටිසමුද්දාදිඋදකෙසු පන අපරිභොගෙසු අනාපත්ති. දෙවෙ වස්සන්තෙ සමන්තතො උදකොඝො හොති, අනුදකට්ඨානං ඔලොකෙන්තස්සෙව නික්ඛමති, වට්ටති. මහාපච්චරියං වුත්තං – ‘‘එතාදිසෙ කාලෙ අනුදකට්ඨානං අලභන්තෙන කාතුං වට්ටතී’’ති. සෙසං සබ්බසික්ඛාපදෙසු උත්තානත්ථමෙව.

653. 所谓“不于水上”(na udake)：此乃针对可受用水而说。再者，于不可受用的水，如厕所(vaccakuṭi)水、海水等中[排泄]，无犯。下雨时，周围有水流，正在寻找无水之处时[大小便]排出，是允许的。《大筏注》(mahāpaccarī)中说：“于此之时，找不到无水之处者，做是允许的。”其余[文句]在所有学处中，其义自明。

සත්තමො වග්ගො.

第七品。

සමුට්ඨානාදිදීපනත්ථාය පනෙත්ථ ඉදං පකිණ්ණකං – උජ්ජග්ඝිකඋච්චාසද්දපටිසංයුත්තානි චත්තාරි, සකබළෙන මුඛෙන බ්‍යාහරණං එකං, ඡමානීචාසනඨානපච්ඡතොගමනඋප්පථගමනපටිසංයුත්තානි පඤ්චාති ඉමානි දස සික්ඛාපදානි සමනුභාසනසමුට්ඨානානි කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨහන්ති, කිරියානි, සඤ්ඤාවිමොක්ඛානි[Pg.172], සචිත්තකානි, ලොකවජ්ජානි, කායකම්මවචීකම්මානි, අකුසලචිත්තානි, දුක්ඛවෙදනානීති.

为显示生起等，于此有此杂说：与大笑、高声相应的有四条，满口食物时说话有一条，与在地上、低座、站立、随后走、非道走相应的有五条。如是此十学处(sikkhāpada)，与呵责学处有相同的生起，从身、语、意生起，是行为，依想而解脱，是有心，是世间罪(lokavajja)，是身业和语业，是不善心，是苦受。

සූපොදනවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදං ථෙය්‍යසත්ථසමුට්ඨානං කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

乞求咖喱饭食学处(sūpodanaviññattisikkhāpada)，与盗心有相同的生起，从身与心、以及身语意生起，是行为，依想而解脱，是有心，是世间罪(lokavajja)，是身业，是语业，是不善心，是苦受。

ඡත්තපාණිදණ්ඩපාණිසත්ථපාණිආවුධපාණිපාදුකඋපාහනයානසයනපල්ලත්ථිකවෙඨිතඔගුණ්ඨිතනාමකානි එකාදස සික්ඛාපදානි ධම්මදෙසනසමුට්ඨානානි වාචාචිත්තතො සමුට්ඨහන්ති, කිරියාකිරියානි, සඤ්ඤාවිමොක්ඛානි, සචිත්තකානි, ලොකවජ්ජානි, වචීකම්මානි, අකුසලචිත්තානි, දුක්ඛවෙදනානීති.

名为持伞、持杖、持刀、持武器、穿履、着鞋、乘车、卧、结坐、缠头、覆头之十一学处，是因说法而生起，从语和心生起，是有作为与不作为，依想而解脱，是有心，是世间罪，是语业，是不善心，是苦受。

අවසෙසානි තෙපණ්ණාස සික්ඛාපදානි පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානානීති.

其余五十三条学处，皆与第一波罗夷同源。

සබ්බසෙඛියෙසු ආබාධපච්චයා අනාපත්ති, ථූපීකතපිණ්ඩපාතෙ සූපබ්‍යඤ්ජනෙන පටිච්ඡාදනෙ උජ්ඣානසඤ්ඤිම්හීති තීසු සික්ඛාපදෙසු ගිලානො නත්ථීති.

于一切众学法中，因病缘故无犯；然于堆食、以羹饭覆、作嫌恶想此三学处中，无有病者之开缘。

සෙඛියවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

众学法释义终。

සෙඛියකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

众学法篇终。

8. සත්තාධිකරණසමථා

8. 七灭诤法

655. අධිකරණසමථෙසු – සත්තාති තෙසං ධම්මානං සඞ්ඛ්‍යාපරිච්ඡෙදො. චතුබ්බිධං අධිකරණං සමෙන්ති වූපසමෙන්තීති අධිකරණසමථා. තෙසං විත්ථාරො ඛන්ධකෙ ච පරිවාරෙ ච වුත්තො, තස්සත්ථං තත්ථෙව වණ්ණයිස්සාම. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

655. 于诸灭诤法中——“七”是限定此等法之数量。因其能平息四种诤事，故名“灭诤法”。其详尽解说，已于诸犍度及《附篇》(Parivāra)中说，我等亦将于彼处释其义。其余一切，义皆明显。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

于律释义《普端严》中

භික්ඛුවිභඞ්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

比丘分别释义终。

අනන්තරායෙන යථා, නිට්ඨිතා වණ්ණනා අයං;

අනන්තරායෙන තථා, සන්තිං පප්පොන්තු පාණිනො.

此释义已无碍完成，愿诸有情亦如是，无碍得寂静。

චිරං තිට්ඨතු සද්ධම්මො, කාලෙ වස්සං චිරං පජං;

තප්පෙතු දෙවො ධම්මෙන, රාජා රක්ඛතු මෙදනින්ති.

愿正法久住，天降时雨，长悦万民；愿君王如法，守护大地。

මහාවිභඞ්ගො නිට්ඨිතො.

大分别终。

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

භික්ඛුනීවිභඞ්ගවණ්ණනා

比丘尼分别释义

1. පාරාජිකකණ්ඩං (භික්ඛුනීවිභඞ්ගවණ්ණනා)

1. 波罗夷篇（比丘尼分别释义）

යො [Pg.173] භික්ඛූනං විභඞ්ගස්ස, සඞ්ගහිතො අනන්තරං;

භික්ඛුනීනං විභඞ්ගස්ස, තස්ස සංවණ්ණනාක්කමො.

于比丘分别之后，所结集之比丘尼分别，此为彼之释义次第。

පත්තො යතො තතො තස්ස, අපුබ්බපදවණ්ණනං;

කාතුං පාරාජිකෙ තාව, හොති සංවණ්ණනා අයං.

今既至此，故为释其先前未释之词，此释义先于波罗夷篇中作。

1. පඨමපාරාජිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一波罗夷学处释义

656. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති…පෙ… සාළ්හො මිගාරනත්තාති එත්ථ සාළ්හොති තස්ස නාමං; මිගාරමාතුයා පන නත්තා හොති, තෙන වුත්තං – ‘‘මිගාරනත්තා’’ති. නවකම්මිකන්ති නවකම්මාධිට්ඨායිකං. පණ්ඩිතාති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතා. බ්‍යත්තාති වෙය්‍යත්තිකෙන සමන්නාගතා. මෙධාවිනීති පාළිග්ගහණෙ සතිපුබ්බඞ්ගමාය පඤ්ඤාය අත්ථග්ගහණෙ පඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමාය සතියා සමන්නාගතා. දක්ඛාති ඡෙකා; අවිරජ්ඣිත්වා සීඝං කත්තබ්බකාරිනීති අත්ථො. අනලසාති ආලසියවිරහිතා. තත්‍රුපායායාති තෙසු තෙසු කම්මෙසු උපායභූතාය. වීමංසායාති කත්තබ්බකම්මුපපරික්ඛාය. සමන්නාගතාති සම්පයුත්තා. අලං කාතුන්ති සමත්ථා තං තං කම්මං කාතුං. අලං සංවිධාතුන්ති එවඤ්ච එවඤ්ච ඉදං හොතූති එවං සංවිදහිතුම්පි සමත්ථා. කතාකතං ජානිතුන්ති කතඤ්ච අකතඤ්ච ජානිතුං. තෙති තෙ උභො; සා ච සුන්දරීනන්දා සො ච සාළ්හොති අත්ථො. භත්තග්ගෙති පරිවෙසනට්ඨානෙ. නිකූටෙති කොණසදිසං කත්වා දස්සිතෙ ගම්භීරෙ. විස්සරො මෙ භවිස්සතීති විරූපො මෙ සරො [Pg.174] භවිස්සති; විප්පකාරසද්දො භවිස්සතීති අත්ථො. පතිමානෙන්තීති අපෙක්ඛමානා. ක්‍යාහන්ති කිං අහං. ජරාදුබ්බලාති ජරාය දුබ්බලා. චරණගිලානාති පාදරොගෙන සමන්නාගතා.

656. 尔时，佛陀世尊住于舍卫城……（中略）……于“萨哈是弥伽罗之孙”(sāḷho migāranattā)中，“萨哈”(sāḷho)是其名；又因他是弥伽罗母的孙子，故说“弥伽罗之孙”(migāranattā)。“新作务者”(navakammikanti)是指导新工程者。“聪慧”(paṇḍitāti)是说她具备了智慧。“干练”(byattāti)是说她具备了才能。“明智”(medhāvinīti)是说她在学习巴利语时，具备以念为前导的慧；在领会义理时，具备以慧为前导的念。“灵巧”(dakkhāti)是说她熟练；其义为：能迅速无误地完成应做之事。“勤勉”(analasāti)是说她远离了懈怠。“于彼有方便”(tatrupāyāyāti)是说她于各种事务中善于变通。“审察”(vīmaṃsāyāti)是说她能审查应做之事。“具备”(samannāgatāti)是说她与此相应。“堪能作”(alaṃ kātunti)是说她有能力亲自完成各项事务。“堪能安排”(alaṃ saṃvidhātunti)是说她也能如此筹划：“此事应如此如此成就。”“知已作未作”(katākataṃ jānitunti)是说能了知已完成和未完成之事。“彼等”(teti)指他们二人；其义为：即孙陀利难陀(Sundarīnandā)与萨哈(Sāḷha)。“在食堂”(bhattaggeti)是在供食之处。“在隐蔽处”(nikūṭeti)是在布置得如角落般的深暗之处。“我的声音将会变调”(vissaro me bhavissatīti)是说我的声音将会变得难听；其义为：将会发出异常的声音。“期待”(patimānentīti)是说她在盼望。“Kyāhanti”是“kiṃ ahaṃ”(我什么)的分解。“老弱”(jarādubbalāti)是说因年老而衰弱。“足疾”(caraṇagilānāti)是说患有脚病。

657-8. අවස්සුතාති කායසංසග්ගරාගෙන අවස්සුතා; තින්තා කිලින්නාති අත්ථො. පදභාජනෙ පනස්ස තමෙව රාගං ගහෙත්වා ‘‘සාරත්තා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ සාරත්තාති වත්ථං විය රඞ්ගජාතෙන කායසංසග්ගරාගෙන සුට්ඨු රත්තා. අපෙක්ඛවතීති තස්සෙව රාගස්ස වසෙන තස්මිං පුරිසෙ පවත්තාය අපෙක්ඛාය සමන්නාගතා. පටිබද්ධචිත්තාති තෙන රාගෙන තස්මිං පුරිසෙ බන්ධිත්වා ඨපිතචිත්තා විය. එස නයො දුතියපදවිභඞ්ගෙපි. පුරිසපුග්ගලස්සාති පුරිසසඞ්ඛාතස්ස පුග්ගලස්ස. අධක්ඛකන්ති අක්ඛකානං අධො. උබ්භජාණුමණ්ඩලන්ති ජාණුමණ්ඩලානං උපරි. පදභාජනෙ පන පදපටිපාටියා එව ‘‘හෙට්ඨක්ඛකං උපරිජාණුමණ්ඩල’’න්ති වුත්තං. එත්ථ ච උබ්භකප්පරම්පි උබ්භජාණුමණ්ඩලෙනෙව සඞ්ගහිතං. සෙසං මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. පුරිමායො උපාදායාති සාධාරණපාරාජිකෙහි පාරාජිකායො චතස්සො උපාදායාති අත්ථො. උබ්භජාණුමණ්ඩලිකාති ඉදං පන ඉමිස්සා පාරාජිකාය නාමමත්තං, තස්මා පදභාජනෙ න විචාරිතං.

657-8. “为贪所染”(Avassutā)指因身体接触的贪欲而染污，意思是“浸透、湿透”。在词句分析(Padabhājane)中，则取同样的贪欲，说了“贪著”(sārattā)等。其中，“贪著”指像布料被染料染透一般，被身体接触的贪欲彻底染着。“有顾念”(Apekkhavatī)指因那贪欲的缘故，对那个男子具有生起的顾念。“心系缚”(Paṭibaddhacittā)指如同心被那种贪欲束缚于那个男子。在第二句的分析中也是同样的方法。“男人个人”(Purisapuggala)是指被称为男人的个人。“锁骨之下”(Adhakkhaka)是锁骨的下方。“膝盖之上”(Ubbhajāṇumaṇḍala)是膝盖的上方。但在词句分析中，仅按词的顺序，说成“锁骨之下，膝盖之上”(heṭṭhakkhakaṃ uparijāṇumaṇḍala)。并且，在此(学处)中，“肘部以上”(ubbhakapparaṃ)也被“膝盖之上”(ubbhajāṇumaṇḍala)所含摄。其余的应当按照《大分别》(Mahāvibhaṅga)里所说的方法来理解。“相对于之前的”(Purimāyo upādāya)是说，相对于(与比丘)共通的四条波罗夷而言。而这个“膝盖之上者”(Ubbhajāṇumaṇḍalikā)只是这条波罗夷的名称而已，因此在词句分析中没有审查。

659. එවං උද්දිට්ඨසික්ඛාපදං පදානුක්කමෙන විභජිත්වා ඉදානි අවස්සුතාදිභෙදෙන ආපත්තිභෙදං දස්සෙතුං ‘‘උභතොඅවස්සුතෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ උභතොඅවස්සුතෙති උභතොඅවස්සවෙ; භික්ඛුනියා චෙව පුරිසස්ස ච කායසංසග්ගරාගෙන අවස්සුතභාවෙ සතීති අත්ථො. කායෙන කායං ආමසතීති භික්ඛුනී යථාපරිච්ඡින්නෙන කායෙන පුරිසස්ස යංකිඤ්චි කායං පුරිසො වා යෙන කෙනචි කායෙන භික්ඛුනියා යථාපරිච්ඡින්නං කායං ආමසති, උභයථාපි භික්ඛුනියා පාරාජිකං. කායෙන කායපටිබද්ධන්ති වුත්තප්පකාරෙනෙව අත්තනො කායෙන පුරිසස්ස කායපටිබද්ධං. ආමසතීති එත්ථ සයං වා ආමසතු, තස්ස වා ආමසනං සාදියතු, ථුල්ලච්චයමෙව. කායපටිබද්ධෙන කායන්ති අත්තනො වුත්තප්පකාරකායපටිබද්ධෙන පුරිසස්ස කායං. ආමසතීති ඉධාපි සයං වා ආමසතු, තස්ස වා ආමසනං සාදියතු, ථුල්ලච්චයමෙව. අවසෙසපදෙසුපි ඉමිනාව නයෙන විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො.

659. 如此逐句分别已宣说的学处后，如今为显示由漏失等差别所致的罪的差别，而说“于双方漏失时”等。于此，“于双方漏失时”(ubhato avassute)，意即：当比丘尼与男人双方因身触之贪而处于漏失状态时。“以身触身”(Kāyena kāyaṃ āmasati)，是指比丘尼以所限定之身触男人的任何身体，或男人以任何身体触比丘尼所限定之身，两种情况下，比丘尼都犯波罗夷。“以身触身所系”(Kāyena kāyapaṭibaddhaṃ)，是指以自己如前所说之身，触男人的身所系物。于此“触”(āmasati)中，无论是自己触，还是乐于他的触，仅犯偷兰遮。“以身所系触身”(Kāyapaṭibaddhena kāyaṃ)，是指以自己如前所说之身所系物，触男人的身体。于此“触”中，无论是自己触，还是乐于他的触，也仅犯偷兰遮。其余诸句，也应依此理趣了知其决择。

සචෙ [Pg.175] පන භික්ඛු චෙව භික්ඛුනී ච හොති, තත්‍ර චෙ භික්ඛුනී ආමසති, භික්ඛු නිච්චලො හුත්වා චිත්තෙන සාදියති, භික්ඛු ආපත්තියා න කාරෙතබ්බො. සචෙ භික්ඛු ආමසති, භික්ඛුනී නිච්චලා හුත්වා චිත්තෙනෙව අධිවාසෙති, කායඞ්ගං අචොපයමානාපි පාරාජිකක්ඛෙත්තෙ පාරාජිකෙන, ථුල්ලච්චයක්ඛෙත්තෙ ථුල්ලච්චයෙන, දුක්කටක්ඛෙත්තෙ දුක්කටෙන කාරෙතබ්බා. කස්මා? ‘‘කායසංසග්ගං සාදියෙය්‍යා’’ති වුත්තත්තා. අයං අට්ඨකථාසු විනිච්ඡයො. එවං පන සති කිරියාසමුට්ඨානතා න දිස්සති, තස්මා තබ්බහුලනයෙන සා වුත්තාති වෙදිතබ්බා.

再者，若有比丘与比丘尼，于此，若比丘尼触摸，比丘不动而以心乐受，则不应判比丘有罪。若比丘触摸，比丘尼不动而仅以心领受，即使身体不动，在波罗夷的范围内，应判其波罗夷；在偷兰遮的范围内，应判其偷兰遮；在恶作的范围内，应判其恶作。为何？因曾说“应乐于身触”。此乃诸义注中的决择。然而，在这种情况下，“从作为生起”(kiriyāsamuṭṭhānatā)的特性并不显现，因此当知，彼是依“彼为多数”之理趣而说。

660. උබ්භක්ඛකන්ති අක්ඛකානං උපරි. අධොජාණුමණ්ඩලන්ති ජාණුමණ්ඩලානං හෙට්ඨා. එත්ථ ච අධොකප්පරම්පි අධොජාණුමණ්ඩලෙනෙව සඞ්ගහිතං.

660. “锁骨之上”(Ubbhakkhakaṃ)者，谓锁骨之上。“膝轮之下”(Adhojāṇumaṇḍalaṃ)者，谓膝轮之下。于此，肘之下亦为“膝轮之下”一词所摄。

662. එකතොඅවස්සුතෙති එත්ථ කිඤ්චාපි එකතොති අවිසෙසෙන වුත්තං, තථාපි භික්ඛුනියා එව අවස්සුතෙ සති අයං ආපත්තිභෙදො වුත්තොති වෙදිතබ්බො.

662. 于“单方染着”一句，其中“单方”虽是无差别而说，但应了知，此罪品之别，是仅就比丘尼一方染着而说。

තත්‍රායං ආදිතො පට්ඨාය විනිච්ඡයො – භික්ඛුනී කායසංසග්ගරාගෙන අවස්සුතා, පුරිසොපි තථෙව. අධක්ඛකෙ උබ්භජාණුමණ්ඩලෙ කායප්පදෙසෙ කායසංසග්ගසාදියනෙ සති භික්ඛුනියා පාරාජිකං. භික්ඛුනියා කායසංසග්ගරාගො, පුරිසස්ස මෙථුනරාගො වා ගෙහස්සිතපෙමං වා සුද්ධචිත්තං වා හොතු, ථුල්ලච්චයමෙව. භික්ඛුනියා මෙථුනරාගො, පුරිසස්ස කායසංසග්ගරාගො වා මෙථුනරාගො වා ගහෙස්සිතපෙමං වා සුද්ධචිත්තං වා හොතු, දුක්කටං. භික්ඛුනියා ගෙහස්සිතපෙමං, පුරිසස්ස වුත්තෙසු චතූසු යං වා තං වා හොතු, දුක්කටමෙව. භික්ඛුනියා සුද්ධචිත්තං, පුරිසස්ස වුත්තෙසු චතූසු යං වා තං වා හොතු, අනාපත්ති.

于此，从始决择如下：比丘尼因身触之贪而染着，男子亦然。于锁骨之下、膝盖之上身体部位，若乐于身体接触，比丘尼犯波罗夷。若比丘尼有身触之贪，而男子有淫欲、或有居家之爱、或心清净，（比丘尼）犯偷兰遮。若比丘尼有淫欲，而男子有身触之贪、或有淫欲、或有居家之爱、或心清净，（比丘尼）犯恶作。若比丘尼有居家之爱，而男子有前述四种心中任何一种，（比丘尼）亦犯恶作。若比丘尼心清净，而男子有前述四种心中任何一种，无犯。

සචෙ පන භික්ඛු චෙව හොති භික්ඛුනී ච උභින්නං කායසංසග්ගරාගො, භික්ඛුස්ස සඞ්ඝාදිසෙසො, භික්ඛුනියා පාරාජිකං. භික්ඛුනියා කායසංසග්ගරාගො, භික්ඛුස්ස මෙථුනරාගො වා ගෙහස්සිතපෙමං වා, භික්ඛුනියා ථුල්ලච්චයං, භික්ඛුස්ස දුක්කටං. උභින්නං මෙථුනරාගො වා ගෙහස්සිතපෙමං වා, උභින්නම්පි දුක්කටමෙව. යස්ස යත්ථ සුද්ධචිත්තං, තස්ස තත්ථ අනාපත්ති. උභින්නම්පි සුද්ධචිත්තං, උභින්නම්පි අනාපත්ති.

再者，若有比丘与比丘尼，二者皆有身触之贪，则比丘犯僧残，比丘尼犯波罗夷。若比丘尼有身触之贪，而比丘有淫欲或居家之爱，则比丘尼犯偷兰遮，比丘犯恶作。若二者皆有淫欲或居家之爱，则二者皆犯恶作。谁于此（接触）中心清净，谁即无犯。若二者皆心清净，则二者皆无犯。

663. අනාපත්ති [Pg.176] අසඤ්චිච්චාතිආදීසු විරජ්ඣිත්වා වා ආමසන්තියා අඤ්ඤවිහිතාය වා ‘‘අයං පුරිසො වා ඉත්ථී වා’’ති අජානන්තියා වා තෙන ඵුට්ඨායපි තං ඵස්සං අසාදියන්තියා වා ආමසනෙපි සති අනාපත්ති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙව.

663. 于“无犯：非故意……”等句：或因失误而触碰，或心在别处，或不知“此是男”抑或“此是女”，或虽被彼所触却不乐于该触，纵有触碰亦无犯。其余各处，其义自明。

පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනන්ති.

第一波罗夷的生起：由行为生、想解脱、有心、世间罪、身业、不善心、二受。

පඨමපාරාජිකං.

第一波罗夷竟。

2. දුතියපාරාජිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二波罗夷学处释义

664. දුතියෙ පාරාජිකෙ – කච්චි නො සාති කච්චි නු සා. අවණ්ණොති අගුණො. අකිත්තීති නින්දා. අයසොති පරිවාරවිපත්ති; පරම්මුඛගරහා වා.

664. 在第二波罗夷中：“kacci no sā”即是“kacci nu sā”。“恶名”（avaṇṇa）指无德。“恶评”（akitti）指责难。“损名”（ayaso）指眷属离散，或指背后呵责。

665. වජ්ජපටිච්ඡාදිකාති ඉදම්පි ඉමිස්සා පාරාජිකාය නාමමත්තමෙව, තස්මා පදභාජනෙ න විචාරිතං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

665. “遮覆过失”（Vajjapaṭicchādikā）这也仅仅是此波罗夷的名称而已，因此在词义分析中未予考察。此处其余的都已明了。

666. සා වා ආරොචෙතීති යා පාරාජිකං ආපන්නා, සා සයං ආරොචෙති. අට්ඨන්නං පාරාජිකානං අඤ්ඤතරන්ති භික්ඛූහි සාධාරණානං චතුන්නං අසාධාරණානඤ්ච චතුන්නමෙව අඤ්ඤතරං. ඉදඤ්ච පාරාජිකං පච්ඡා පඤ්ඤත්තං, තස්මා ‘‘අට්ඨන්න’’න්ති විභඞ්ගෙ වුත්තං. පුරිමෙන පන සද්ධිං යුගළත්තා ඉමස්මිං ඔකාසෙ ඨපිතන්ති වෙදිතබ්බං. ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙති ධුරෙ නික්ඛිත්තමත්තෙ. විත්ථාරකථා පනෙත්ථ සප්පාණකවග්ගම්හි දුට්ඨුල්ලසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. තත්‍ර හි පාචිත්තියං, ඉධ පාරාජිකන්ති අයමෙව විසෙසො. සෙසං තාදිසමෙව. වජ්ජපටිච්ඡාදිකාති ඉදම්පිඉමිස්සා පාරාජිකාය නාමමත්ථාමෙව, තස්මා පදභාජනෙ න විචාරිතං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

666. “她禀告”（Sā vā āroceti）指：已犯波罗夷的比丘尼，她自己报告。“八种波罗夷中的任何一种”（Aṭṭhannaṃ pārājikānaṃ aññataraṃ）指：与比丘共通的四种，以及不共通的四种中的任何一种。此波罗夷是后来制定的，因此在《分别》（Vibhaṅga）中说“八种”。但应了知，因其与前一（波罗夷）成对，故置于此处。“仅是放下重担”（Dhuraṃ nikkhittamatta）指放下重担之时。此处的详细解说，应依有情品（sappāṇakavagga）中关于遮覆粗罪学处（duṭṭhullasikkhāpada）所说的方法来了知。在那里是波逸提，在这里是波罗夷，这即是差别。其余的与那（学处）相同。“遮覆过失”（Vajjapaṭicchādikā）这也仅是此波罗夷的名称，因此在词义分析中未予考察。此处其余的都已明了。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

舍担之生起：从身、语、心生起，非唯作，有想，有心，是世间罪，是身业、语业，属不善心，是苦受。

දුතියපාරාජිකං.

第二波罗夷竟。

3. තතියපාරාජිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三波罗夷学处释义

669. තතියෙ [Pg.177] – ධම්මෙනාති භූතෙන වත්ථුනා. විනයෙනාති චොදෙත්වා සාරෙත්වා. පදභාජනං පනස්ස ‘‘යෙන ධම්මෙන යෙන විනයෙන උක්ඛිත්තො සුඋක්ඛිත්තො හොතී’’ති ඉමංඅධිප්පායමත්තං දස්සෙතුං වුත්තං. සත්ථුසාසනෙනාති ඤත්තිසම්පදාය චෙව අනුසාවනසම්පදාය ච. පදභාජනෙ පනස්ස ‘‘ජිනසාසනෙන බුද්ධසාසනෙනා’’ති වෙවචනමත්තමෙව වුත්තං. සඞ්ඝං වා ගණං වාතිආදීසු යෙන සඞ්ඝෙන කම්මං කතං, තං සඞ්ඝං වා තත්ථ සම්බහුලපුග්ගලසඞ්ඛාතං ගණං වා, එකපුග්ගලං වා තං කම්මං වා න ආදියති, න අනුවත්තති, න තත්ථ ආදරං ජනෙතීති අත්ථො. සමානසංවාසකා භික්ඛූ වුච්චන්ති සහායා, සො තෙහි සද්ධිං නත්ථීති එත්ථ ‘‘එකකම්මං එකුද්දෙසො සමසික්ඛතා’’ති අයං තාව සංවාසො; සමානො සංවාසො එතෙසන්ති සමානසංවාසකා.එවරූපා භික්ඛූ භික්ඛුස්ස තස්මිං සංවාසෙ සහ අයනභාවෙන සහායාති වුච්චන්ති. ඉදානි යෙන සංවාසෙන තෙ සමානසංවාසකාති වුත්තා, සො සංවාසො තස්ස උක්ඛිත්තකස්ස තෙහි සද්ධිං නත්ථි. යෙහි ච සද්ධිං තස්ස සො සංවාසො නත්ථි, න තෙන තෙ භික්ඛූ අත්තනො සහායා කතා හොන්ති. තස්මා වුත්තං ‘‘සමානසංවාසකා භික්ඛූ වුච්චන්ති සහායා, සො තෙහි සද්ධිං නත්ථි, තෙන වුච්චති අකතසහායො’’ති. සෙසං සඞ්ඝභෙදසික්ඛාපදාදීසු වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථමෙව.

669. 第三——“依法”(dhammena)者，是以真实之事。“依律”(vinayena)者，是呵责、令忆念后。其文句分析中所说“以何法、以何律被驱逐者，是为善驱逐”，仅为显示此意趣而说。“依师教”(satthusāsanena)者，是以白成就与随说成就。在其文句分析中，说“依胜者教、依佛陀教”仅为同义词而已。在“于僧团或于众”等句中，其义为：对于对其作羯磨的僧团，或于彼处被称为众多人的众，或单个人，或那个羯磨，他“不接受、不随顺、不在彼处生起恭敬”。在此，“同一羯磨、同一诵（波罗提木叉）、同学处”，此先为“共住”(saṃvāsa)；对他们而言有相同的共住，故为“同住者”(samānasaṃvāsakā)。如此的比丘，因于该共住中与（另一）比丘有“共同行”之故，被称为“同伴”(sahāyā)。现在，他们因之被称为“同住者”的那个“共住”，对那位被驱逐者而言，与他们（之间）已不存在。而与谁（之间）他的那个“共住”已不存在，那些比丘就不是被他当作自己同伴的了。因此说：“同住的比丘被称为同伴，他与他们没有（共住），因此被称为‘无作同伴者’(akatasahāyo)”。其余的，因在《破僧学处》等中已说其理，故其义自明。

සමනුභාසනසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

谏诫的生起：从身、语、意生起，非唯作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

තතියපාරාජිකං.

第三波罗夷竟。

4. චතුත්ථපාරාජිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四波罗夷学处释义

675. චතුත්ථෙ – අවස්සුතාති ලොකස්සාදමිත්තසන්ථවවසෙන කායසංසග්ගරාගෙන අවස්සුතා. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. පුරිසපුග්ගලස්ස හත්ථග්ගහණං වාතිආදීසු පන යං පුරිසපුග්ගලෙන හත්ථෙ ගහණං කතං, තං පුරිසපුග්ගලස්ස හත්ථග්ගහණන්ති වුත්තං. එසෙව නයො සඞ්ඝාටිකණ්ණග්ගහණෙපි. හත්ථග්ගහණන්ති එත්ථ ච හත්ථග්ගහණඤ්ච අඤ්ඤම්පි අපාරාජිකක්ඛෙත්තෙ ගහණඤ්ච [Pg.178] එකජ්ඣං කත්වා හත්ථග්ගහණන්ති වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ ‘‘හත්ථග්ගහණං වා සාදියෙය්‍යාති හත්ථො නාම කප්පරං උපාදාය යාව අග්ගනඛා, එතස්ස අසද්ධම්මස්ස පටිසෙවනත්ථාය උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං ගහණං සාදියති, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති වුත්තං. එත්ථ ච අසද්ධම්මොති කායසංසග්ගො වෙදිතබ්බො, න මෙථුනධම්මො. න හි මෙථුනස්ස සාමන්තා ථුල්ලච්චයං හොති. ‘‘විඤ්ඤූ පටිබලො කායසංසග්ගං සමාපජ්ජිතුන්ති වචනම්පි චෙත්ථ සාධකං.

675. 第四——“被染着”(avassutā)者，谓因世俗之乐与交友，为身触之贪所染着。第二句其理亦同。至于“男子之握手”(purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ)等句，所谓“男子之握手”，是指男子于（他人）手上所作之抓握。此理于捉僧伽梨(saṅghāṭi)衣角亦同。此处之“握手”，当知是合“握手”与于非波罗夷(pārājika)罪范围内之其他“抓握”而说。是故，于其释义中说：“‘或乐于握手……’所谓手，即从肘至指甲尖。（比丘）为行此非正法，乐于（被女子）抓握锁骨以上、膝盖以下之处，犯偷兰遮(thullaccaya)罪。”又，此处之“非正法”当知为身触，而非淫欲法(methunadhamma)。盖因偷兰遮罪，不发生于淫欲法之近边。“‘有智者、有能力者，能行身触’之语，于此亦为佐证。”

‘‘තිස්සිත්ථියො මෙථුනං තං න සෙවෙ,තයො පුරිසෙ තයො ච අනරියපණ්ඩකෙ;

න චාචරෙ මෙථුනං බ්‍යඤ්ජනස්මිං,ඡෙජ්ජා සියා මෙථුනධම්මපච්චයා;

පඤ්හා මෙසා කුසලෙහි චින්තිතා’’ති. (පරි. 481);

“不应与三女、三男、及三非圣黄门(anariyapaṇḍaka)行淫，亦不应于（自身）根门行淫。因淫欲法(methunadhamma)故，当有断绝之罪。此是诸善巧者所思之问。”

ඉමාය පරිවාරෙ වුත්තාය සෙදමොචකගාථාය විරුජ්ඣතීති චෙ? න; මෙථුනධම්මස්ස පුබ්බභාගත්තා. පරිවාරෙයෙව හි ‘‘මෙථුනධම්මස්ස පුබ්බභාගො ජානිතබ්බො’’ති ‘‘වණ්ණාවණ්ණො කායසංසග්ගො දුට්ඨුල්ලවාචා අත්තකාමපාරිචරියාගමනුප්පාදන’’න්ති එවං සුක්කවිස්සට්ඨිආදීනි පඤ්ච සික්ඛාපදානි මෙථුනධම්මස්ස පුබ්බභාගොති වුත්තානි. තස්මා කායසංසග්ගො මෙථුනධම්මස්ස පුබ්බභාගත්තා පච්චයො හොති. ඉති ඡෙජ්ජා සියා මෙථුනධම්මපච්චයාති එත්ථ ඉමිනා පරියායෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. එතෙනුපායෙන සබ්බපදෙසු විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො. අපිච ‘‘සඞ්කෙතං වා ගච්ඡෙය්‍යා’’ති එතස්ස පදභාජනෙ ‘‘ඉත්ථන්නාමං ආගච්ඡා’’ති. එවංනාමකං ඨානං ආගච්ඡාති අත්ථො.

若言：“此说与《附随》(Parivāra)中所言之‘驱散疲劳偈’(sedamocakagāthā)相违”，（应答：）不相违。因其是淫欲法(methunadhamma)的前分。诚然，在《附随》中，以“当知淫欲法之前分”为始，（并列举）“种种色、身触、粗恶语、自我欲事承事、促成往来”，如是，出精(sukkavissaṭṭhi)等五学处(sikkhāpada)被说为是淫欲法的前分。是故，身触是淫欲法的前分，故为其缘。因此，于“因淫欲法而有被断绝（僧伽生命）之虞”句，当以此理趣了知其义。以此方法，于一切文句中皆应了知其决择。再者，对于“或往约定处”(saṅketaṃ vā gaccheyyā)的逐句解释为“来到某某处”(itthannāmaṃ āgacchā)，其义即是“来到如是名称之处”。

676. අට්ඨමං වත්ථුං පරිපූරෙන්තී අස්සමණී හොතීති අනුලොමතො වා පටිලොමතො වා එකන්තරිකාය වා යෙන තෙන නයෙන අට්ඨමං වත්ථුං පරිපූරෙන්තීයෙව අස්සමණී හොති. යා පන එකං වා වත්ථුං සත්ත වා වත්ථූනි සතක්ඛත්තුම්පි පූරෙති, නෙව අස්සමණී හොති. ආපන්නා ආපත්තියො දෙසෙත්වා මුච්චති. අපිචෙත්ථ ගණනූපිකා ආපත්ති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘අත්ථාපත්ති දෙසිතා ගණනූපිකා, අත්ථාපත්ති දෙසිතා න ගණනූපිකා’’ති. තත්‍රායං විනිච්ඡයො – ඉදානි නාපජ්ජිස්සාමීති ධුරනික්ඛෙපං කත්වා දෙසිතා ගණනූපිකා දෙසිතගණනං උපෙති පාරාජිකස්ස අඞ්ගං න [Pg.179] හොති. තස්මා යා එකං ආපන්නා ධුරනික්ඛෙපං කත්වා දෙසෙත්වා පුන කිලෙසවසෙන ආපජ්ජති, පුන දෙසෙති, එවං අට්ඨ වත්ථූනි පූරෙන්තීපි පාරාජිකා න හොති. යා පන ආපජ්ජිත්වා පුනපි අඤ්ඤං වත්ථුං ආපජ්ජිස්සාමීති සඋස්සාහාව දෙසෙති, තස්සා සා ආපත්ති නගණනූපිකා, දෙසිතාපි අදෙසිතා හොති, දෙසිතගණනං න ගච්ඡති, පාරාජිකස්සෙව අඞ්ගං හොති. අට්ඨමෙ වත්ථුම්හි පරිපුණ්ණමත්තෙ පාරාජිකා හොති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

676. 圆满第八事即成非沙门尼者，谓或顺次、或逆次、或间隔，以任何方式圆满第八事者，即成非沙门尼。若有比丘尼，于一事或七事，即便圆满百次，亦不成非沙门尼。所犯之罪，经发露而得解脱。此外，于此应知有计入计数之罪。诚如所言：“有罪已发露而计入计数，有罪已发露而不计入计数。”于此有此决断：作“我今后不再犯”想而舍弃重担后发露之罪，是计入计数的，进入已发露的计数，不成为波罗夷的构成部分。是故，若犯一事，舍弃重担并发露后，复因烦恼而再犯，再发露，如是即便圆满八事，亦不成波罗夷。但若犯罪后，仍有“我将再犯他事”之意图而发露，对她而言，该罪不计入计数，虽已发露亦如未发露，不进入已发露的计数，而成为波罗夷的构成部分。就在圆满第八事时，即成波罗夷。余者义自明。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනන්ති.

舍担之生起：从身、语、意生起，是行，有想，有心，是世间罪，是身业，是语业，不善心，具二受。

චතුත්ථපාරාජිකං.

第四波罗夷。

උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො අට්ඨ පාරාජිකා ධම්මාති භික්ඛූ ආරබ්භ පඤ්ඤත්තා සාධාරණා චත්තාරො ඉමෙ ච චත්තාරොති එවං පාතිමොක්ඛුද්දෙසමග්ගෙන උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො අට්ඨ පාරාජිකා ධම්මාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සෙසං මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තනයමෙවාති.

“诸位尊者尼，八波罗夷法已诵出”者，谓：缘比丘而制定的共通四法，以及此（不共的）四法，如是依照波罗提木叉的诵出之道，（说）“诸位尊者尼，八波罗夷法已诵出”。于此应如是见其义。余者如《大分别》中所说之理。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය භික්ඛුනීවිභඞ්ගෙ

于名为《普端严》的律释义之《比丘尼分别》中

පාරාජිකකණ්ඩවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

波罗夷篇释义终。

පාරාජිකකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

波罗夷篇终。

2. සඞ්ඝාදිසෙසකණ්ඩං (භික්ඛුනීවිභඞ්ගවණ්ණනා)

2. 僧残篇（比丘尼分别释义）

1. පඨමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一僧残学处释义

පාරාජිකානන්තරස්ස[Pg.180], අයං දානි භවිස්සති;

සඞ්ඝාදිසෙසකණ්ඩස්ස, අනුත්තානත්ථවණ්ණනා.

波罗夷篇之后，今将有此僧残篇不显明义之释义。

678. උදොසිතන්ති භණ්ඩසාලා. මාය්‍යො එවං අවචාති අය්‍යො මා එවං අවච. අපිනාය්‍යාති අපිනු අය්‍යා. අච්චාවදථාති අතික්කමිත්වා වදථ; අක්කොසථාති වුත්තං හොති.

678. “Udosita”即仓库。“Māyyo evaṃ avaca”即“尊者，莫作是说”。“Apināyyāti”即“尊者，难道是这样吗？”。“Accāvadathāti”即“你们越分而说”，意为“你们辱骂”。

679. උස්සයවාදිකාති මානුස්සයවසෙන කොධුස්සයවසෙන විවදමානා. යස්මා පන සා අත්ථතො අට්ටකාරිකා හොති, තස්මා ‘‘උස්සයවාදිකා නාම අඩ්ඩකාරිකා වුච්චතී’’ති පදභාජනෙ වුත්තං. එත්ථ ච අඩ්ඩොති වොහාරිකවිනිච්ඡයො වුච්චති, යං පබ්බජිතා ‘‘අධිකරණ’’න්තිපි වදන්ති. දුතියං වා පරියෙසතීති සක්ඛිං වා සහායං වා පරියෙසති, දුක්කටං. ගච්ඡති වාති උපස්සයො වා හොතු භික්ඛාචාරමග්ගො වා, යත්ථ ඨිතාය ‘‘අඩ්ඩං කරිස්සාමී’’ති චිත්තං උප්පජ්ජති, තතො වොහාරිකානං සන්තිකං ගච්ඡන්තියා පදවාරෙ පදවාරෙ දුක්කටං. එකස්ස ආරොචෙතීති ද්වීසු ජනෙසු යස්ස කස්සචි එකස්ස කථං යො කොචි වොහාරිකානං ආරොචෙති. දුතියස්ස ආරොචෙතීති එත්ථාපි එසෙව නයො.

679. “争讼者”，是指因傲慢或因愤怒而争论的人。因为她实际上是诉讼人，所以在词义分析中说：“争讼者，名为诉讼人。”此处所说的“诉讼”，是指俗人的判决，也就是出家人所说的“诤事”。“寻找第二个人”，就是寻找证人或同伴，犯恶作。前往，即无论在住处或乞食的路上，当她站着生起“我要诉讼”的念头时，从那里起，每向俗人走一步，就犯一恶作。告诉一个人，是指将（争讼）双方中任何一方的事情告诉任何一个俗人。告诉第二个人，此处也是同样的方法。

අයං පනෙත්ථ අසම්මොහත්ථාය විත්ථාරකථා – යත්ථ කත්ථචි අන්තමසො භික්ඛුනුපස්සයං ආගතෙපි වොහාරිකෙ දිස්වා භික්ඛුනී අත්තනො කථං ආරොචෙති, භික්ඛුනියා දුක්කටං. උපාසකො අත්තනො කථං ආරොචෙති, භික්ඛුනියා ථුල්ලච්චයං. පඨමං උපාසකො අත්තනො කථං ආරොචෙති, භික්ඛුනියා දුක්කටං. අථ සා අත්තනො කථං ආරොචෙති, ථුල්ලච්චයං. භික්ඛුනී උපාසකං වදති – ‘‘මම ච තව ච කථං ත්වංයෙව ආරොචෙහී’’ති, සො අත්තනො වා කථං පඨමං ආරොචෙතු භික්ඛුනියා වා, පඨමාරොචනෙ දුක්කටං, දුතියාරොචනෙ ථුල්ලච්චයං. උපාසකො භික්ඛුනිං වදති – ‘‘මම ච තව ච කථං ත්වංයෙව ආරොචෙහී’’ති, එත්ථාපි එසෙව නයො.

此为免于困惑的详细解说：无论在何处，乃至在来到比丘尼住处的俗人面前，比丘尼见到后陈述自己的案情，比丘尼犯恶作。优婆塞陈述自己的案情，比丘尼犯偷兰遮。如果先是优婆塞陈述自己的案情，比丘尼犯恶作；然后她再陈述自己的案情，犯偷兰遮。如果比丘尼对优婆塞说：“你来陈述我和你的案情吧”，无论他先陈述自己的案情还是比丘尼的案情，在第一次陈述时（比丘尼）犯恶作，在第二次陈述时犯偷兰遮。如果优婆塞对比丘尼说：“你来陈述我和你的案情吧”，这里也是同样的道理。

භික්ඛුනී [Pg.181] කප්පියකාරකෙන කථාපෙති, තත්ථ කප්පියකාරකො වා භික්ඛුනියා කථං පඨමං ආරොචෙතු, ඉතරො වා අත්තනො කථං, කප්පියකාරකො වා උභින්නම්පි කථං, ඉතරො වා උභින්නම්පි කථං ආරොචෙතු, යථා වා තථා වා ආරොචියමානෙ පඨමෙ ආරොචනෙ භික්ඛුනියා දුක්කටං, දුතියෙ ථුල්ලච්චයං. යථා වා තථා වා ආරොචිතං පන උභින්නම්පි කථං සුත්වා වොහාරිකෙහි විනිච්ඡයෙ කතෙ අඩ්ඩපරියොසානං නාම හොති, තස්මිං අඩ්ඩපරියොසානෙ භික්ඛුනියා ජයෙපි පරාජයෙපි සඞ්ඝාදිසෙසො. සචෙ පන ගතිගතං අධිකරණං හොති, සුතපුබ්බං වොහාරිකෙහි. අථ තෙ භික්ඛුනිඤ්ච අඩ්ඩකාරකඤ්ච දිස්වාව ‘‘තුම්හාකං කථනකිච්චං නත්ථි, ජානාම මයං එත්ථ පවත්ති’’න්ති සයමෙව විනිච්ඡිනිත්වා දෙන්ති, එවරූපෙ අඩ්ඩපරියොසානෙපි භික්ඛුනියා අනාපත්ති.

比丘尼让净人(kappiyakāraka)代为陈述，于此，无论是净人先陈述比丘尼之言，或另一方先陈述己言，或净人陈述双方之言，或另一方陈述双方之言，无论以何种方式陈述，于初次陈述时，比丘尼得恶作，于第二次时，得偷兰遮。又，无论以何种方式陈述，裁判者听闻双方之言后作出裁决，此称为“诉讼终结”(aḍḍapariyosānaṃ)。于此诉讼终结时，比丘尼无论胜诉或败诉，皆得僧残。但若此诤事已辗转处理过，为裁判者先前所听闻，其后他们一见到比丘尼和诉讼人(aḍḍakāraka)，便说：“你们无需陈述，我们了知此事之原委。”并自行裁决，于如是诉讼终结中，比丘尼无犯。

පඨමං ආපත්ති එතස්සාති පඨමාපත්තිකො; වීතික්කමක්ඛණෙයෙව ආපජ්ජිතබ්බොති අත්ථො, තං පඨමාපත්තිකං. පදභාජනෙ පන අධිප්පායමත්තං දස්සෙතුං ‘‘සහ වත්ථුජ්ඣාචාරා ආපජ්ජති අසමනුභාසනායා’’ති වුත්තං. අයඤ්හෙත්ථ අත්ථො – සහ වත්ථුජ්ඣාචාරා යං භික්ඛුනී ආපජ්ජති, න තතියාය සමනුභාසනාය, අයං පඨමමෙව සහ වත්ථුජ්ඣාචාරෙන ආපජ්ජිතබ්බත්තා පඨමාපත්තිකොති. භික්ඛුනිසඞ්ඝතො නිස්සාරෙතීති නිස්සාරණීයො; තං නිස්සාරණීයං. පදභාජනෙ පන අධිප්පායමත්තං දස්සෙතුං ‘‘සඞ්ඝම්හා නිස්සාරීයතීති වුත්තං. තත්ථ යං ආපන්නා භික්ඛුනී සඞ්ඝතො නිස්සාරීයති, සො නිස්සාරණීයොති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. න හි සො එව ධම්මො සඞ්ඝම්හා කෙනචි නිස්සාරීයති. තෙන පන ධම්මෙන භික්ඛුනී නිස්සාරීයති, තස්මා සො නිස්සාරෙතීති නිස්සාරණීයො.

此法初次即成犯，故名“初犯法”(paṭhamāpattika)；意即于违越之刹那即应犯。此即初犯法。又，于词义分析(padabhājana)中，为示其义，故说：“与违越事同时成犯，非由谏举(asamanubhāsanā)。”此中之义为：比丘尼与违越事同时所成之犯，非由第三次谏举而成犯；此罪因初次即与违越事同时而应犯，故名“初犯法”。“能令其自比丘尼僧团驱摈”，故名“驱摈法”(nissāraṇīya)；此即驱摈法。又，于词义分析中，为示其义，故说：“自僧团中被驱摈。”于此，应如是解其义：比丘尼因犯某法而被自僧团驱摈，彼法即名“驱摈法”。盖非彼法自体为任何人自僧团中驱摈，然比丘尼乃因此法而被驱摈，是故，彼法能驱摈，故名“驱摈法”。

ආකඩ්ඪියමානා ගච්ඡතීති අඩ්ඩකාරකමනුස්සෙහි සයං වා ආගන්ත්වා දූතං වා පෙසෙත්වා එහීති වුච්චමානා වොහාරිකානං සන්තිකං ගච්ඡති, තතො අඩ්ඩකාරකො අත්තනො වා කථං පඨමං ආරොචෙතු භික්ඛුනියා වා, නෙව පඨමාරොචනෙ දුක්කටං, න දුතියාරොචනෙ ථුල්ලච්චයං. අමච්චෙහි විනිච්ඡිනිත්වා කතෙ අඩ්ඩපරියොසානෙපි අනාපත්තියෙව. සචෙපි අඩ්ඩකාරකො භික්ඛුනිං වදති ‘‘මම ච තව ච කථං ත්වමෙව කථෙහී’’ති; කථෙන්තියාපි කථං සුත්වා කතෙ අඩ්ඩපරියොසානෙපි අනාපත්තියෙව.

“被传唤而去”，是指被诉讼人(aḍḍakāraka)亲自前来或派遣使者传唤，当被告知“来”时，便前往司法官(vohārika)处。之后，无论诉讼人先陈述其事，或比丘尼先陈述，初次陈述不犯恶作，二次陈述不犯偷兰遮。即使由大臣(amacca)们裁决而使诉讼终结，也无犯。即使诉讼人对比丘尼说：“你来说我和你的事吧”；听了她的陈述而使诉讼终结，也无犯。

රක්ඛං [Pg.182] යාචතීති ධම්මිකං රක්ඛං යාචති, අනාපත්ති. ඉදානි යථායාචිතා රක්ඛා ධම්මිකා හොති, තං දස්සෙතුං අනොදිස්ස ආචික්ඛතීති ආහ. තත්ථ අතීතං ආරබ්භ අත්ථි ඔදිස්සආචික්ඛනා, අත්ථි අනොදිස්සආචික්ඛනා, අනාගතං ආරබ්භාපි අත්ථි ඔදිස්සආචික්ඛනා, අත්ථි අනොදිස්සආචික්ඛනා.

“请求保护”，即如法地请求保护，无犯。现在为示所请求的保护如何是如法的，故说“不指定而告知”(anodissa ācikkhati)。于此，就过去事而言，有“指定而告知”(odissa ācikkhanā)，亦有“不指定而告知”；就未来事而言，亦有“指定而告知”，亦有“不指定而告知”。

කථං අතීතං ආරබ්භ ඔදිස්සආචික්ඛනා හොති? භික්ඛුනුපස්සයෙ ගාමදාරකා ධුත්තාදයො වා යෙ කෙචි අනාචාරං වා ආචරන්ති, රුක්ඛං වා ඡින්දන්ති, ඵලාඵලං වා හරන්ති, පරික්ඛාරෙ වා අච්ඡින්දන්ති. භික්ඛුනී වොහාරිකෙ උපසඞ්කමිත්වා ‘‘අම්හාකං උපස්සයෙ ඉදං නාම කත’’න්ති වදති. ‘‘කෙනා’’ති වුත්තෙ ‘‘අසුකෙන ච අසුකෙන චා’’ති ආචික්ඛති. එවං අතීතං ආරබ්භ ඔදිස්සආචික්ඛනා හොති, සා න වට්ටති. තඤ්චෙ සුත්වා තෙ වොහාරිකා තෙසං දණ්ඩං කරොන්ති, සබ්බං භික්ඛුනියා ගීවා හොති. දණ්ඩං ගණ්හිස්සන්තීති අධිප්පායෙපි සති ගීවායෙව හොති. සචෙ පන තස්ස දණ්ඩං ගණ්හථාති වදති, පඤ්චමාසකමත්තෙ ගහිතෙ පාරාජිකං හොති.

如何是就过去事指定而告知？在比丘尼住处，有村童、无赖(dhutta)等人行不端，或砍伐树木，或拿走果实，或抢夺资具(parikkhāra)。比丘尼前往司法官(vohārika)处说：“在我们的住处发生了这样的事。”被问：“谁做的？”时，她回答：“是某某和某某。”如此便是就过去事指定而告知，此为不许。若司法官听后处罚他们，则一切责任皆归于比丘尼。即使仅有令他们受罚之意图，责任亦归于比丘尼。但若（比丘尼）说“你们应处罚他”，当（他们）被处以价值五摩沙迦的罚金时，（她）即犯波罗夷。

‘‘කෙනා’’ති වුත්තෙ පන ‘‘අසුකෙනාති වත්තුං අම්හාකං න වට්ටති, තුම්හෙයෙව ජානිස්සථ. කෙවලඤ්හි මයං රක්ඛං යාචාම, තං නො දෙථ, අවහටභණ්ඩඤ්ච ආහරාපෙථා’’ති වත්තබ්බං. එවං අනොදිස්ස ආචික්ඛනා හොති, සා වට්ටති. එවං වුත්තෙ සචෙපි තෙ වොහාරිකා කාරකෙ ගවෙසිත්වා තෙසං දණ්ඩං කරොන්ති, සබ්බං සාපතෙය්‍යම්පි ගහිතං භික්ඛුනියා, නෙව ගීවා න ආපත්ති.

若被问：“是谁做的？”应回答：“我们不应说出是谁，你们自己会知道的。我们只是请求保护，请给予我们保护，并请追回被盗的物品。”这样不指名地告知是应许的。如此告知后，即使那些负责人搜寻到肇事者并对他们处以惩罚，乃至没收其全部财物，比丘尼也无过咎，无罪。

පරික්ඛාරං හරන්තෙ දිස්වා තෙසං අනත්ථකාමතාය චොරො චොරොති වත්තුම්පි න වට්ටති. එවං වුත්තෙපි හි යං තෙසං දණ්ඩං කරොන්ති, සබ්බම්පි භික්ඛුනියා ගීවා හොති. අත්තනො වචනකරං පන ‘‘ඉමිනා මෙ පරික්ඛාරො ගහිතො, තං ආහරාපෙහි, මා චස්ස දණ්ඩං කරොහී’’ති වත්තුං වට්ටති. දාසදාසීවාපිආදීනං අත්ථාය අඩ්ඩං කරොන්ති, අයං අකප්පියඅඩ්ඩො නාම, න වට්ටති.

见到有人拿走资具时，出于希望他们遭受不利的意图，连喊“贼！贼！”也是不应许的。因为如此说后，他们所受到的任何惩罚，其全部责任都归于比丘尼。但是，对于听从自己话的人，可以说：“此人拿了我的资具，你让他送还，但不要惩罚他。”这是应许的。为了男奴、女婢、水池等的利益而提起诉讼，这被称为“不适宜的诉讼”（akappiyaaḍḍa），是不应许的。

කථං අනාගතං ආරබ්භ ඔදිස්සආචික්ඛනා හොති? වුත්තනයෙනෙව පරෙහි අනාචාරාදීසු කතෙසු භික්ඛුනී වොහාරිකෙ එවං වදති ‘‘අම්හාකං උපස්සයෙ ඉදඤ්චිදඤ්ච කරොන්ති, රක්ඛං නො දෙථ ආයතිං අකරණත්ථායා’’ති. ‘‘කෙන එවං කත’’න්ති වුත්තෙ ච ‘‘අසුකෙන අසුකෙන චා’’ති [Pg.183] ආචික්ඛති. එවං අනාගතං ආරබ්භ ඔදිස්සආචික්ඛනා හොති, සාපි න වට්ටති. තෙසඤ්හි දණ්ඩෙ කතෙ පුරිමනයෙනෙව සබ්බං භික්ඛුනියා ගීවා. සෙසං පුරිමසදිසමෙව.

如何是缘于未来之事而作指名告发？依前述之法，当他人做出不如法等行为时，比丘尼对负责人如此说：“他们在我们的住处做了这些那些事，为了将来不再发生，请给予我们保护。”当被问：“是谁这样做的？”时，她便指名说是“某某和某某”。如此缘于未来之事而作指名告发，也是不应许的。因为当对他们施加惩罚时，依前述之法，其全部责任都归于比丘尼。其余的与前面所述相同。

සචෙ පන වොහාරිකා ‘‘භික්ඛුනුපස්සයෙ එවරූපං අනාචාරං කරොන්තානං ඉමං නාම දණ්ඩං කරොමා’’ති භෙරිං චරාපෙත්වා ආණාය අතිට්ඨමානෙ පරියෙසිත්වා දණ්ඩං කරොන්ති, භික්ඛුනියා නෙව ගීවා න ආපත්ති.

但是，如果负责人宣告：“对于在比丘尼住处做出此等不如法行为的人，我们将处以此等惩罚。”然后击鼓宣布，搜寻那些不遵从命令的人并处以惩罚，那么比丘尼既无过咎，也无罪。

යො චායං භික්ඛුනීනං වුත්තො, භික්ඛූනම්පි එසෙව නයො. භික්ඛුනොපි හි ඔදිස්සආචික්ඛනා න වට්ටති. යං තථා ආචික්ඛිතෙ දණ්ඩං කරොන්ති, සබ්බං ගීවා හොති. වුත්තනයෙනෙව දණ්ඩං ගණ්හාපෙන්තස්ස පාරාජිකං. යො පන ‘‘දණ්ඩං කරිස්සන්තී’’ති ජානන්තොපි අනොදිස්ස කථෙති, තෙ ච පරියෙසිත්වා දණ්ඩං කරොන්තියෙව, න දොසො. විහාරසීමාය රුක්ඛාදීනි ඡින්දන්තානං වාසිඵරසුආදීනි ගහෙත්වා පාසාණෙහි කොට්ටෙන්ති, න වට්ටති. සචෙ ධාරා භිජ්ජති, කාරාපෙත්වා දාතබ්බා. උපධාවිත්වා තෙසං පරික්ඛාරෙ ගණ්හන්ති, තම්පි න කාතබ්බං, ලහුපරිවත්තඤ්හි චිත්තං, ථෙය්‍යචෙතනාය උප්පන්නාය මූලච්ඡෙජ්ජම්පි ගච්ඡෙය්‍ය. සෙසං උත්තානමෙව.

我为比丘尼所说的这个方法，对比丘也同样适用。比丘亦不应指名告发。若如此指名告发而导致他人施加惩罚，一切罪责皆由其承担。以此方式使人受罚者，犯波罗夷。另外，若有人虽知“（他们）将要施加惩罚”却不指名地告知，而执法者搜寻后确实施加了惩罚，则（此比丘）无过失。在寺院界限内，拿走砍伐树木等之人的斧、锛等用具，并用石头敲打，是不适宜的。若刃口损坏，应让人修理好后归还。跑过去拿走他们的用具，此亦不应为，因为心念转变迅速，若生起盗心，甚至可能导致犯下根本断绝之罪。其余部分文义明显。

කථිනසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

迦絺那的生起：是行为，非知解脱，无心，制订罪，身业，语业，三心，三受。

සත්තරසකෙ පඨමසික්ඛාපදං.

十七法中的第一学处。

2. දුතියසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二僧残学处释义

682. දුතියෙ – වරභණ්ඩන්ති මුත්තාමණිවෙළුරියාදි මහග්ඝභණ්ඩං.

682. 第二则中，所谓“上等物”（varabhaṇḍa），即珍珠、宝石、琉璃等贵重物品。

683. අනපලොකෙත්වාති අනාපුච්ඡිත්වා. ගණං වාති මල්ලගණභටිපුත්තගණාදිකං. පූගන්ති ධම්මගණං. සෙණින්ති ගන්ධිකසෙණිදුස්සිකසෙණිආදිකං. යත්ථ යත්ථ හි රාජානො ගණාදීනං ගාමනිගමෙ නිය්‍යාතෙන්ති ‘‘තුම්හෙව එත්ථ අනුසාසථා’’ති, තත්ථ තත්ථ තෙ එව ඉස්සරා හොන්ති. තස්මා තෙ සන්ධාය ඉදං වුත්තං. එත්ථ ච රාජානං වා ගණාදිකෙ වා ආපුච්ඡිත්වාපි භික්ඛුනිසඞ්ඝො ආපුච්ඡිතබ්බොව. ඨපෙත්වා කප්පන්ති තිත්ථියෙසු වා [Pg.184] අඤ්ඤභික්ඛුනීසු වා පබ්බජිතපුබ්බං කප්පගතිකං ඨපෙත්වාති. සෙසං උත්තානමෙව.

683. “未观察”（anapaloketvā）即未经禀告。“众”（gaṇa）指诸如马alla族、跋耆子（bhaṭiputta）等团体。“聚”（pūga）指有法之众。“会”（seṇi）指诸如香料商会、布商会等。因为在任何地方，凡国王将村庄、城镇交托给“众”等，说“你们就在此治理”，在那些地方，他们就是主事者。因此，这是针对他们而说的。在此，即使已禀告国王或“众”等，也必须禀告比丘尼僧团。“除去适宜者”（ṭhapetvā kappaṃ）意为：除去先前曾在外道或其他比丘尼处出家、已达适宜状态者。其余部分文义明显。

චොරීවුට්ඨාපනසමුට්ඨානං – කෙනචි කරණීයෙන පක්කන්තාසු භික්ඛුනීසු අගන්ත්වා ඛණ්ඩසීමං යථානිසින්නට්ඨානෙයෙව අත්තනො නිස්සිතකපරිසාය සද්ධිං වුට්ඨාපෙන්තියා වාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, ඛණ්ඩසීමං වා නදිං වා ගන්ත්වා වුට්ඨාපෙන්තියා කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, අනාපුච්ඡා වුට්ඨාපනවසෙන කිරියාකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

为盗贼女授具足戒之生起：当比丘尼们因某事离开时，（戒师）未前往残缺界(khaṇḍasīma)，就在原坐处与自己的徒众一起为（盗贼女）授具足戒，（此罪）从语与心生起；或前往残缺界或河边授具足戒，则从身、语与心生起。就未经请示而授具足戒而言，此为作与不作、想解脱、有心、制罪、身业、语业、三心、三受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处。

3. තතියසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三僧残学处释义

692. තතියෙ – පරික්ඛෙපං අතික්කාමෙන්තියාති එත්ථ එකං පාදං අතික්කාමෙන්තියා ථුල්ලච්චයං, දුතියෙන අතික්කන්තමත්තෙ සඞ්ඝාදිසෙසො. අපරික්ඛිත්තස්ස ගාමස්ස උපචාරන්ති එත්ථ පරික්ඛෙපාරහට්ඨානං එකෙන පාදෙන අතික්කමති ථුල්ලච්චයං, දුතියෙන අතික්කන්තමත්තෙ සඞ්ඝාදිසෙසො. අපිචෙත්ථ සකගාමතො නික්ඛමන්තියා ගාමන්තරපච්චයා අනාපත්ති, නික්ඛමිත්වා පන ගාමන්තරං ගච්ඡන්තියා පදවාරෙ පදවාරෙ දුක්කටං, එකෙන පාදෙන ඉතරස්ස ගාමස්ස පරික්ඛෙපෙ වා උපචාරෙ වා අතික්කන්තමත්තෙ ථුල්ලච්චයං, දුතියෙන අතික්කන්තමත්තෙ සඞ්ඝාදිසෙසො. තතො නික්ඛමිත්වා පුන සකගාමං පවිසන්තියාපි එසෙව නයො. සචෙ පන ඛණ්ඩපාකාරෙන වා වතිඡිද්දෙන වා භික්ඛුනිවිහාරභූමියෙව සක්කා හොති පවිසිතුං, එවං පවිසමානාය කප්පියභූමිං නාම පවිට්ඨා හොති, තස්මා වට්ටති. සචෙපි හත්ථිපිට්ඨිආදීහි වා ඉද්ධියා වා පවිසති, වට්ටතියෙව. පදසා ගමනමෙව හි ඉධාධිප්පෙතං. තෙනෙව ‘‘පඨමං පාදං අතික්කාමෙන්තියා’’තිආදිමාහ.

692. 第三学处中——关于“超越围绕”(parikkhepaṃ atikkāmentiyā)一句：若以一足跨越，犯偷兰遮；以第二足跨越时，犯僧残。于“无围绕之村的周边”(Aparikkhittassa gāmassa upacāra)一句：若以一足跨越适于围绕之处，犯偷兰遮；以第二足跨越时，犯僧残。此外，于此学处中，比丘尼从己村出发，缘于前往他村，无犯。然已出发，前往他村时，则步步犯恶作。若以一足跨入另一村庄的围绕或其周边，犯偷兰遮；以第二足跨入时，犯僧残。从彼处出来，再进入己村，亦是此理。然若能通过断垣(khaṇḍapākāra)或篱笆缺口(vatichidda)进入比丘尼寺院之地，如此进入者，名为进入清净地(kappiyabhūmi)，故为许可。即使乘于象背等或以神通进入，亦为许可。盖此处仅意指步行，是故说：“初足跨越时”(paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā)等。

ද්වෙ ගාමා භික්ඛුනිවිහාරෙන සම්බද්ධවතිකා හොන්ති, යස්මිං ගාමෙ භික්ඛුනිවිහාරො, තත්ථ පිණ්ඩාය චරිත්වා පුන විහාරං පවිසිත්වා සචෙ විහාරමජ්ඣෙන ඉතරස්ස ගාමස්ස මග්ගො අත්ථි, ගන්තුං වට්ටති. තතො පන ගාමතො තෙනෙව මග්ගෙන පච්චාගන්තබ්බං. සචෙ ගාමද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා ආගච්ඡති, පුරිමනයෙනෙව ආපත්තිභෙදො වෙදිතබ්බො. සකගාමතො කෙනචි [Pg.185] කරණීයෙන භික්ඛුනීහි සද්ධිං නික්ඛන්තාය පුන පවිසනකාලෙ හත්ථි වා මුච්චති, උස්සාරණා වා හොති, ඉතරා භික්ඛුනියො සහසා ගාමං පවිසන්ති, යාව අඤ්ඤා භික්ඛුනී ආගච්ඡති, තාව බහිගාමද්වාරෙ ඨාතබ්බං. සචෙ න ආගච්ඡති, දුතියිකා භික්ඛුනී පක්කන්තා නාම හොති, පවිසිතුං වට්ටති.

二村的围篱由一座比丘尼寺院连接。在有比丘尼寺院的村庄乞食后，返回寺院，若有路从寺院中间通往另一村庄，则可以前往。但须从该村庄循原路返回。若出村门而返回，则应依前法了知罪的差别。若有比丘尼因某事务与其他比丘尼一同自村中外出，在返回时，或有大象脱逃，或有人群骚动，其他比丘尼匆忙进入村庄，（她）则应在村外门口站立，直到另一位比丘尼到来。若她不来，同伴比丘尼即名为已离去，可以进入村庄。

පුබ්බෙ මහාගාමො හොති, මජ්ඣෙ භික්ඛුනිවිහාරො. පච්ඡා තං ගාමං චත්තාරො ජනා ලභිත්වා විසුං විසුං වතිපරික්ඛෙපං කත්වා විභජිත්වා භුඤ්ජන්ති, විහාරතො එකං ගාමං ගන්තුං වට්ටති. තතො අපරං ගාමං ද්වාරෙන වා වතිඡිද්දෙන වා පවිසිතුං න වට්ටති. පුන විහාරමෙව පච්චාගන්තුං වට්ටති. කස්මා? විහාරස්ස චතුගාමසාධාරණත්තා.

往昔有一大村，中间有比丘尼寺院。后来有四人获得此村，各自筑起围篱，将其分割而享用。允许从寺院前往其中一个村庄。但不允许从该村庄通过村门或围篱缺口进入另一村庄。只能再返回寺院。何故？因为寺院为四村所共用。

අන්තරවාසකො තෙමියතීති යත්ථ යථා තිමණ්ඩලපටිච්ඡාදනං හොති; එවං නිවත්ථාය භික්ඛුනියා වස්සකාලෙ තිත්ථෙන වා අතිත්ථෙන වා ඔතරිත්වා යත්ථ කත්ථචි උත්තරන්තියා එකද්වඞ්ගුලමත්තම්පි අන්තරවාසකො තෙමියති. සෙසං නදීලක්ඛණං නදීනිමිත්තකථාය ආවි භවිස්සති. එවරූපං නදිං තිත්ථෙන වා අතිත්ථෙන වා ඔතරිත්වා උත්තරණකාලෙ පඨමං පාදං උද්ධරිත්වා තීරෙ ඨපෙන්තියා ථුල්ලච්චයං, දුතියපාදුද්ධාරෙ සඞ්ඝාදිසෙසො. සෙතුනා ගච්ඡති, අනාපත්ති. පදසා ඔතරිත්වා උත්තරණකාලෙ සෙතුං ආරොහිත්වා උත්තරන්තියාපි අනාපත්ති. සෙතුනා පන ගන්ත්වා උත්තරණකාලෙ පදසා ගච්ඡන්තියා ආපත්තියෙව. යානනාවාආකාසගමනාදීසුපි එසෙව නයො. ඔරිමතීරතො පන පරතීරමෙව අක්කමන්තියා අනාපත්ති. රජනකම්මත්ථං ගන්ත්වා දාරුසඞ්කඩ්ඪනාදිකිච්චෙන ද්වෙ තිස්සො උභයතීරෙසු විචරන්ති, වට්ටති. සචෙ පනෙත්ථ කාචි කලහං කත්වා ඉතරං තීරං ගච්ඡති, ආපත්ති. ද්වෙ එකතො උත්තරන්ති, එකා මජ්ඣෙ නදියා කලහං කත්වා නිවත්තිත්වා ඔරිමතීරමෙව ආගච්ඡති, ආපත්ති. ඉතරිස්සා පන අයං පක්කන්තට්ඨානෙ ඨිතා හොති, තස්මා පරතීරං ගච්ඡන්තියාපි අනාපත්ති. න්හායිතුං වා පාතුං වා ඔතිණ්ණා තමෙව තීරං පච්චුත්තරති, අනාපත්ති.

“下衣浸湿”是指：在雨季，比丘尼穿着能覆盖三圆（双膝与肚脐）的下衣，从渡口或非渡口下到某条河里，在任何地方上岸时，下衣哪怕只湿了一指或两指宽，这条河就符合此戒所说的“河”。（关于河的其余特征，将在“河相说”中阐明。）渡过这样的河，上岸时，抬起第一只脚放在岸上，犯偷兰遮；抬起第二只脚时，犯僧残。经由桥梁过河，无犯。徒步下水，上岸时登上桥梁而上岸，也无犯。但若经由桥梁，上岸时却徒步走，则有犯。乘车、乘船、空中飞行等情况，准此理。从此岸直接踏到彼岸，无犯。为了染衣工作，或因收集木柴等事，两三位比丘尼在两岸活动，可以。但若其中有人争吵后去到另一岸，则有犯。两人一同渡河，一人在河中争吵后，转身回到此岸，有犯。至于另一人，因这位返回者已处于离去者的位置，故她即使去到对岸也无犯。为洗浴或饮水而下水，然后回到同一岸，无犯。

සහ අරුණුග්ගමනාති එත්ථ සචෙ සජ්ඣායං වා පධානං වා අඤ්ඤං වා කිඤ්චි කම්මං කුරුමානා පුරෙඅරුණෙයෙව දුතියිකාය සන්තිකං ගමිස්සාමීති ආභොගං කරොති, අජානන්තියා එව චස්සා අරුණො උග්ගච්ඡති, අනාපත්ති. අථ පන ‘‘යාව අරුණුග්ගමනා ඉධෙව භවිස්සාමී’’ති වා අනාභොගෙන වා විහාරස්ස එකදෙසෙ අච්ඡති, දුතියිකාය හත්ථපාසං න [Pg.186] ඔතරති, අරුණුග්ගමනෙ සඞ්ඝාදිසෙසො. හත්ථපාසොයෙව හි ඉධ පමාණං, හත්ථපාසාතික්කමෙ එකගබ්භොපි න රක්ඛති.

关于“与黎明一同升起”：若比丘尼正在诵读、精勤修行或做其他任何工作时，作意“我要在黎明前就到同伴那里去”，而当她自己还不知道时黎明就已升起，无犯。但若她心想“我要在这里待到黎明升起”，或无“要在黎明前去同伴处”的作意，而住在寺院的一处，且不在同伴的伸手所及之内，那么黎明升起时，犯僧残。在此，伸手所及确实是标准；若超出伸手所及，即使同处一室也不能防护此罪。

අගාමකෙ අරඤ්ඤෙති එත්ථ ‘‘නික්ඛමිත්වා බහි ඉන්දඛීලා සබ්බමෙතං අරඤ්ඤ’’න්ති එවං වුත්තලක්ඛණමෙව අරඤ්ඤං. තං පනෙතං කෙවලං ගාමාභාවෙන ‘‘අගාමක’’න්ති වුත්තං, න විඤ්ඣාටවිසදිසතාය. තාදිසෙ අරඤ්ඤෙ ඔක්කන්තෙ දස්සනූපචාරෙ විජහිතෙ සචෙපි සවනූපචාරො අත්ථි, ආපත්ති. තෙනෙව වුත්තං අට්ඨකථායං ‘‘සචෙ භික්ඛුනීසු මහාබොධිඅඞ්ගණං පවිසන්තීසු එකා බහි තිට්ඨති, තස්සාපි ආපත්ති. ලොහපාසාදං පවිසන්තීසුපි පරිවෙණං පවිසන්තීසුපි එසෙව නයො. මහාචෙතියං වන්දමානාසු එකා උත්තරද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා ගච්ඡති, තස්සාපි ආපත්ති. ථූපාරාමං පවිසන්තීසු එකා බහි තිට්ඨති, තස්සාපි ආපත්තී’’ති. එත්ථ ච දස්සනූපචාරො නාම යත්ථ ඨිතං දුතියිකා පස්සති. සචෙ පන සාණිපාකාරන්තරිකාපි හොති, දස්සනූපචාරං විජහති නාම. සවනූපචාරො නාම යත්ථ ඨිතා මග්ගමූළ්හසද්දෙන විය ධම්මසවනාරොචනසද්දෙන විය ච ‘‘අය්‍යෙ’’ති සද්දායන්තියා සද්දං සුණාති. අජ්ඣොකාසෙ දූරෙපි දස්සනූපචාරො නාම හොති. සො එවරූපෙ සවනූපචාරෙ විජහිතෙ න රක්ඛති, විජහිතමත්තෙව ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.

于“无村落的林野”(agāmake araññe)此句，所谓“出村门门槛(indakhīla)外，此一切皆为林野”，即是具有如是所说相状的林野。而此林野被称为“无村落”，仅因其无村落，并非因其类似Viñjhāṭavi林。在进入此等林野后，若见达已断，即便尚有闻达，亦成罪。是故，义注(aṭṭhakathā)中说：“若诸比丘尼进入大菩提树院时，有一人立于外，彼亦成罪。进入铜殿(Lohapāsāda)时，或进入其院落时，理亦如此。诸比丘尼礼拜大塔时，有一人从北门出，彼亦成罪。进入塔园寺(Thūpārāma)时，有一人立于外，彼亦成罪。”于此，所谓见达，即安立于某处，同伴能见。若为布幕或墙壁所隔，则名断见达。所谓闻达，即安立于某处，能听闻同伴如迷路者之声、如说法告知之声、或呼“圣尼”之声。于空旷处，即便遥远，亦名为见达。当此种闻达已断时，彼见达亦不能守护（使不犯戒）；只要一断，即犯僧残(saṅghādisesa)罪。

එකා මග්ගං ගච්ඡන්තී ඔහීයති. සඋස්සාහා චෙ හුත්වා ඉදානි පාපුණිස්සාමීති අනුබන්ධති, අනාපත්ති. සචෙ පුරිමායො අඤ්ඤෙන මග්ගෙන ගච්ඡන්ති, පක්කන්තා නාම හොන්ති, අනාපත්තියෙව. ද්වින්නං ගච්ඡන්තීනං එකා අනුබන්ධිතුං අසක්කොන්තී ‘‘ගච්ඡතු අය’’න්ති ඔහීයති, ඉතරාපි ‘‘ඔහීයතු අය’’න්ති, ගච්ඡති, ද්වින්නම්පි ආපත්ති. සචෙ පන ගච්ඡන්තීසු පුරිමාපි අඤ්ඤං මග්ගං ගණ්හාති, පච්ඡිමාපි අඤ්ඤං, එකා එකිස්සා පක්කන්තට්ඨානෙ තිට්ඨති, ද්වින්නම්පි අනාපත්ති.

有一比丘尼行路时落后。若她努力追赶，心想：“我现今定能赶上”，则无罪。若前行的比丘尼们改走他路，则名为已离去，亦无罪。二人同行，一人无力追赶，心想：“任她去吧”而落后；另一人亦想：“任她留下吧”而前行，则二人都成罪。又，行路时，若前者亦择他路，后者亦择他路，则一人处于另一人已离去的位置，是故二人皆无罪。

693. පක්ඛසඞ්කන්තා වාති තිත්ථායතනං සඞ්කන්තා, සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

693. 所谓“转投他派”（pakkhasaṅkantā vā），即是转投至外道之住处，其余的含义是明了的。初波罗夷的生起：是“作”、想解脱、有心、制订罪、身业、三心、三受。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四僧残学处释义

694-8. චතුත්ථෙ [Pg.187] – පාදපීඨං නාම ධොතපාදට්ඨපනකං. පාදකඨලිකා නාම අධොතපාදට්ඨපනකං. අනඤ්ඤාය ගණස්ස ඡන්දන්ති තස්සෙව කාරකගණස්ස ඡන්දං අජානිත්වා. වත්තෙ වත්තන්තින්ති තෙචත්තාලීසප්පභෙදෙ නෙත්ථාරවත්තෙ වත්තමානං. සෙසං උත්තානමෙව.

694-8. 六九四至八、第四（学处）中——“脚凳”（pādapīṭhaṃ）是放置已洗之脚的（器具）。“足台”（pādakaṭhalikā）是放置未洗之脚的（器具）。“不知僧团之意”（anaññāya gaṇassa chandaṃ）是指不知晓那个作举罪羯磨僧团的意愿。“履行义务时”（vatte vattanti）是指（对比丘尼）正在四十三种出罪行仪中履行（义务）。其余的含义是明了的。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

舍弃责任的生起：从身、语、意生起，是“作”与“非作”、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五僧残学处释义

701. පඤ්චමෙ – එකතො අවස්සුතෙති එත්ථ ‘‘භික්ඛුනියා අවස්සුතභාවො දට්ඨබ්බො’’ති මහාපච්චරියං වුත්තං. මහාඅට්ඨකථායං පනෙතං න වුත්තං, තං පාළියා සමෙති. සෙසං උත්තානමෙව.

701. 第五（学处）中——于“一方有染欲”（ekato avassute）此处，《大筏注》（mahāpaccarī）中说：“应理解为是比丘尼有染欲的状态”。然而在《大义注》（mahāaṭṭhakathā）中则未如是说，那（后者的说法）与圣典（pāḷi）相符。其余的含义是明了的。

පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනන්ති.

初波罗夷的生起：是“作”、想解脱、有心、世间罪、身业、不善心、二受。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六僧残学处释义

705-6. ඡට්ඨෙ – යතො ත්වන්ති යස්මා ත්වං. උය්‍යොජෙති ආපත්ති දුක්කටස්සාතිආදිකා සඞ්ඝාදිසෙසපරියොසානා ආපත්තියො කස්සා හොන්තීති? උය්‍යොජිකාය. වුත්තඤ්චෙතං පරිවාරෙපි –

705-6. 七〇五至六、第六（学处）中——“因汝”（yato tvaṃ）即“因为你”（yasmā tvaṃ）。以“怂恿，犯恶作”（uyyojeti āpatti dukkaṭassa）等为始，以僧残为终的诸罪，是属于谁的呢？属于怂恿者（uyyojikā）。这一点在《附随》（Parivāra）中也说过：

‘‘න දෙති න පටිග්ගණ්හාති, පටිග්ගහො තෙන න විජ්ජති;

ආපජ්ජති ගරුකං න ලහුකං, තඤ්ච පරිභොගපච්චයා;

පඤ්හා මෙසා කුසලෙහි චින්තිතා’’ති. (පරි. 481);

“不给、不取，是故无受；然犯重罪非轻罪，彼乃受用之缘；此问题为善者所思。”

අයඤ්හි [Pg.188] ගාථා ඉමං උය්‍යොජිකං සන්ධාය වුත්තා. ඉතරිස්සා පන ආපත්තිභෙදො පඨමසික්ඛාපදෙ විභත්තොති. සෙසං උත්තානමෙව.

此偈实是针对此怂恿者而说。至于另一人（被怂恿者）的罪之差别，已在第一学处中分别说明。其余的含义是明了的。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三生起：是唯作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，三受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

7. සත්තමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七僧残学处释义

709. සත්තමෙ – යාවතතියකපදත්ථො මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. සෙසං උත්තානමෙවාති.

709. 第七（学处）中：关于“乃至第三遍”一词的含义，应当依照《大分别》中所说的方法来理解。其余的含义是显而易见的。

සමනුභාසනසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

随谏生起：是唯作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

8. අට්ඨමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八僧残学处释义

715. අට්ඨමෙ – කිස්මිඤ්චිදෙව අධිකරණෙති චතුන්නං අඤ්ඤතරස්මිං. පදභාජනෙ පන කෙවලං අධිකරණවිභාගං දස්සෙතුං ‘‘අධිකරණං නාම චත්තාරි අධිකරණානී’’තිආදි වුත්තං. සෙසං උත්තානමෙව සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

715. 第八（学处）中：“于任何诤事”，是指四种诤事中的任何一种。但在词义分析中，只是为了说明诤事的分类，才说“名为诤事者，有四种诤事”等。其余的含义连同生起等，皆是显而易见的。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处竟。

9. නවමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九僧残学处释义

723. නවමෙ – සංසට්ඨාති මිස්සීභූතා. අනනුලොමිකෙනාති පබ්බජිතානං අනනුලොමෙන කායිකවාචසිකෙන. සංසට්ඨාති ගිහීනං කොට්ටනපචනගන්ධපිසනමාලාගන්ථනාදිනා කායිකෙන සාසනපටිසාසනාහරණසඤ්චරිත්තාදිනා වාචසිකෙන ච සංසට්ඨා. පාපො කිත්තිසද්දො එතාසන්ති පාපසද්දා[Pg.189]. පාපො ආජීවසඞ්ඛාතො සිලොකො එතාසන්ති පාපසිලොකා. සෙසං උත්තානමෙව සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

723. 第九（学处）中：混杂，即是混合。不适宜，即以不适宜出家人的身行与语行。混杂，即与在家人混杂于舂米、烹煮、研磨香料、编织花环等身行，或传递信息、回复信息、充当信使等语行。恶名声者，即她们有恶的名声。恶名誉者，即她们有关于谋生的恶名声。其余的含义连同生起等，皆是显而易见的。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

10. දසමසඞ්ඝාදිසෙසසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十僧残学处释义

727. දසමෙ – එවාචාරාති එවංආචාරා. යාදිසො තුම්හාකං ආචාරො, තාදිසා ආචාරාති අත්ථො. එස නයො සබ්බත්ථ. උඤ්ඤායාති අවඤ්ඤාය නීචං කත්වා ජානනාය. පරිභවෙනාති කිං ඉමා කරිස්සන්තීති එවං පරිභවිත්වා ජානනෙන. අක්ඛන්තියාති අසහනතාය; කොධෙනාති අත්ථො. වෙභස්සියාති බලවභස්සභාවෙන; අත්තනො බලප්පකාසනෙන සමුත්‍රාසනෙනාති අත්ථො. දුබ්බල්‍යාති තුම්හාකං දුබ්බලභාවෙන. සබ්බත්ථ උඤ්ඤාය ච පරිභවෙන චාති එවං සමුච්චයත්ථො දට්ඨබ්බො. විවිච්චථාති විනා හොථ. සෙසං උත්තානමෙව සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

727. 第十，“如是行者”(evācārā)是“如此行为者”。其义为：“你们的行为如何，（他们）就是那样的行为者。”此理通于一切处。“以轻蔑”(uññāya)者，是以轻视、贬低而知。“以轻贱”(paribhavena)者，是心怀“此辈能为何事？”而轻视地知。“以不忍”(akkhantiyā)者，是不堪忍受，即“以嗔”之义。“以粗言”(vebhassiyā)者，是以强有力之言说，即“以显示自身力量、以恐吓”之义。“以软弱”(dubbalyā)者，是因你们的软弱。于一切处，应知“以轻蔑与以轻贱”等为集合义。“你们当远离”(viviccatha)者，是“你们当分开”。其余的连同生起等，其义已明显。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处终。

උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො සත්තරස සඞ්ඝාදිසෙසාති එත්ථ ඡන්නං පඨමාපත්තිකානං අනන්තරා සඤ්චරිත්තං, ද්වෙ දුට්ඨදොසාති ඉමානි තීණි සික්ඛාපදානි මහාවිභඞ්ගතො පක්ඛිපිත්වා නව පඨමාපත්තිකා, චතුන්නං යාවතතියකානං අනන්තරා මහාවිභඞ්ගතොපි චත්තාරො යාවතතියකෙ පක්ඛිපිත්වා අට්ඨ යාවතතියකා වෙදිතබ්බා. එවං සබ්බෙපි පාතිමොක්ඛුද්දෙසමග්ගෙන උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො සත්තරස සඞ්ඝාදිසෙසා ධම්මාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සෙසං උත්තානමෙව අඤ්ඤත්‍ර පක්ඛමානත්තා. තං පන ඛන්ධකෙ විත්ථාරෙන වණ්ණයිස්සාමාති.

于“诸位圣尼，十七条僧残法已诵出”句中：在六条初犯之后，从《大分别》(Mahāvibhaṅga)中加入媒合学处(sañcaritta)与两条恶口学处(duṭṭhadosa)这三条学处，（合为）九条初犯；在四条至三谏之后，也从《大分别》中加入四条至三谏，应知（合为）八条至三谏。如此，应知此中义为：“诸位圣尼，全部十七条僧残法，皆已依波罗提木叉的诵出之道而诵出。”除了半月摩那埵(pakkhamānatta)，其余的（文义）都已明显。至于那（半月摩那埵），我们将在犍度中详细释义。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය භික්ඛුනීවිභඞ්ගෙ

于《普端严》律释义之比丘尼分别中。

සත්තරසකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

十七（僧残）释义终。

සඞ්ඝාදිසෙසකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

僧残篇终。

3. නිස්සග්ගියකණ්ඩං (භික්ඛුනීවිභඞ්ගවණ්ණනා)

3. 尼萨耆篇（比丘尼分别释义）

පඨමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第一尼萨耆波逸提学处释义

තිංස [Pg.190] නිස්සග්ගියා ධම්මා, භික්ඛුනීනං පකාසිතා;

යෙ තෙසං දානි භවති, අයං සංවණ්ණනාක්කමො.

为诸比丘尼，已说三十条尼萨耆法；于此等诸法，今说其次第释义。

733. ආමත්තිකාපණන්ති අමත්තානි වුච්චන්ති භාජනානි; තානි යෙ වික්කිණන්ති, තෙ වුච්චන්ති ආමත්තිකා; තෙසං ආපණො ආමත්තිකාපණො; තං වා පසාරෙස්සන්තීති අත්ථො.

733. “陶器商的店铺”(āmattikāpaṇa)者：器皿(bhājanāni)被称为“amattāni”；贩卖此等器皿者，被称为“陶器商”(āmattikā)；彼等之店铺，即是“陶器商的店铺”(āmattikāpaṇa)。或者，其义为“他们将要陈列（店铺）”。

734. පත්තසන්නිචයං කරෙය්‍යාති පත්තසන්නිධිං කරෙය්‍ය; එකාහං අනධිට්ඨහිත්වා වා අවිකප්පෙත්වා වා පත්තං ඨපෙය්‍යාති අත්ථො. සෙසං මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. අයමෙව හි විසෙසො – තත්ථ දසාහං පරිහාරො, ඉධ එකාහම්පි නත්ථි. සෙසං තාදිසමෙව.

734. “应积蓄钵(Pattasannicayaṃ kareyya)”，即是应储藏钵。其义为：未经受持(adhiṭṭhāna)或作净(vikappanā)，而放置钵一天。余者，当知如《大分别》(Mahāvibhaṅga)中所说之方法。此即是差别：于彼处有十日之宽限，于此处则一日亦无。余者皆同于彼。

ඉදම්පි කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, අකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此亦为迦絺那(kathina)所引生：从身语、身语意生起，是无作、非想解脱、无心、制订罪、身业、语业、三心、三受。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处竟。

දුතියනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第二尼萨耆波逸提学处释义

738. දුතියෙ – දුච්චොළාති විරූපචොළා; ජිණ්ණචොළාති අත්ථො. අපය්‍යාහීති අපි අය්‍යාහි.

738. 于第二学处中，“弊衣”(duccoḷa)者，谓形色不正之衣(virūpacoḷa)；其义为陈旧之衣(jiṇṇacoḷa)。“Apayyāhi”者，即是“api ayyāhi”（尊女们，有所得吗？）。

740. ආදිස්ස දින්නන්ති සම්පත්තා භාජෙන්තූති වත්වාපි ඉදං ගණස්ස ඉදං තුම්හාකං දම්මීති වත්වා වා දාතුකම්‍යතාය පාදමූලෙ ඨපෙත්වා වා දින්නම්පි ආදිස්ස දින්නං නාම හොති. එතං සබ්බම්පි අකාලචීවරං. අය්‍යාය දම්මීති එවං පටිලද්ධං පන යථාදානෙයෙව උපනෙතබ්බං. සෙසං උත්තානමෙව.

740. “指定而施”(Ādissa dinnaṃ)者，谓说“让到达者均分”后而施，或说“此我施予僧团”、“此我施予汝等”，或因欲施而置于足下而施，此等名为“指定而施”。此等皆为非时衣(akālacīvara)。然而，如“我施予尊女”这般辗转获得者，则应按照布施时的原样呈送。余者义自明。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三处生起：是有作、想解脱、有心、世间罪(lokavajja)、身业、语业、不善心、三受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

තතියනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第三尼萨耆波逸提学处释义

743-5. තතියෙ [Pg.191] – හන්දාති ගණ්හ. සයං අච්ඡින්දතීති එකං දත්වා එකං අච්ඡින්දන්තියා එකං නිස්සග්ගියං, බහූසු බහූනි. සචෙ සංහරිත්වා ඨපිතානි එකතො අච්ඡින්දති, වත්ථුගණනාය ආපත්තියො. බන්ධිත්වා ඨපිතෙසු පන එකාව ආපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

743-5. 于第三学处中，“handa”者，谓“取”。“自抢夺”(sayaṃ acchindati)者，谓比丘尼给一件复抢夺一件，得一尼萨耆(nissaggiya)罪；于多件则得多罪。若将折叠放置之衣一并抢夺，则依物之数量计罪。然于捆扎放置者，仅得一罪。余者义自明。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三处生起：是有作、想解脱、有心、世间罪(lokavajja)、身业、语业、不善心、苦受。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

චතුත්ථනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第四尼萨耆波逸提学处释义

748. චතුත්ථෙ – කයෙනාති මූලෙන. න මෙ ආවුසො සප්පිනා අත්ථො; තෙලෙන මෙ අත්ථොති ඉදං කිර සා ආහටසප්පිං දත්වා තෙලම්පි ආහරිස්සතීති මඤ්ඤමානා ආහ. විඤ්ඤාපෙත්වාති ජානාපෙත්වා; ඉදං නාම ආහරාති යාචිත්වා වා.

748. 第四学处中：“以购买”（kayena）即是以价钱（mūlena）。“贤友，我不需要酥油，我需要油”，据说她如此说是心想：“（她）给了带来的酥油后，还会再带来油。”“索求”（Viññāpetvā）即是使人知道（自己的意愿）；或说“请带来此物”而请求。

752. තඤ්ඤෙව විඤ්ඤාපෙතීති යං පඨමං විඤ්ඤත්තං තං ථොකං නප්පහොති, තස්මා පුන තඤ්ඤෙව විඤ්ඤාපෙතීති අත්ථො. අඤ්ඤඤ්ච විඤ්ඤාපෙතීති සචෙ පඨමං සප්පිවිඤ්ඤත්තං, යමකං පචිතබ්බන්ති ච වෙජ්ජෙන වුත්තත්තා තෙලෙන අත්ථො හොති, තතො තෙලෙනාපි මෙ අත්ථොති එවං අඤ්ඤඤ්ච විඤ්ඤාපෙති. ආනිසංසං දස්සෙත්වාති සචෙ කහාපණස්ස සප්පි ආභතං හොති, ඉමිනා මූලෙන දිගුණං තෙලං ලබ්භති, තෙනාපි ච ඉදං කිච්චං නිප්ඵජ්ජති, තස්මා තෙලං ආහරාති එවං ආනිසංසං දස්සෙත්වා විඤ්ඤාපෙතීති. සෙසං උත්තානමෙව.

752. “索求同一物”（Taññeva viññāpeti）是说：最初索求之物太少不够用，因此再次索求同一物。“又索求他物”（Aññañca viññāpeti）是说：如果最初索求的是酥油，因为医生说“应成对地烹煮”，所以需要油，于是又索求他物说：“我也需要油。”“显示利益后”（Ānisaṃsaṃ dassetvā）是说：如果用一钱（kahāpaṇa）带来了酥油，（便开示说：）“用这个价钱可以得到双倍的油，而且也能办成这件事，所以请带来油。”像这样显示利益后索求。其余的（文句）是显而易见的。

ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

六种生起：是唯作，非由想解脱，无心，是制订罪，是身业，是语业，是三心，是三受。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处。

පඤ්චමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第五尼萨耆波逸提学处释义

753. පඤ්චමෙ [Pg.192] – න මෙ සික්ඛමානෙති ඉදං කිර සා කුලධීතා ‘‘අයං අද්ධා එවං වුත්තා ඉදං තෙලං ඨපෙත්වා සප්පිම්පි මෙ අත්තනො කුලඝරා ආහරිස්සතී’’ති මඤ්ඤමානා ආහ. චෙතාපෙත්වාති ජානාපෙත්වා ඉච්චෙව අත්ථො. සෙසං සබ්බත්ථ චතුත්ථසදිසමෙවාති.

753. 第五学处中：据说那位身为良家女子的在学尼（sikkhamānā）说出那句话，是心想：“这位（比丘尼）被我这样说了之后，必定会留下这油，再从她自己娘家为我拿来酥油。”“使置办”（Cetāpetvā）的意思就是“使知道”（jānāpetvā）。其余各处皆与第四学处相同。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处。

ඡට්ඨනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第六尼萨耆波逸提学处释义

758. ඡට්ඨෙ – ඡන්දකන්ති ‘‘ඉදං නාම ධම්මකිච්චං කරිස්සාම, යං සක්කොථ; තං දෙථා’’ති එවං පරෙසං ඡන්දඤ්ච රුචිඤ්ච උප්පාදෙත්වා ගහිතපරික්ඛාරස්සෙතං අධිවචනං. අඤ්ඤදත්ථිකෙනාති අඤ්ඤස්සත්ථාය දින්නෙන. අඤ්ඤුද්දිසිකෙනාති අඤ්ඤං උද්දිසිත්වා දින්නෙන. සඞ්ඝිකෙනාති සඞ්ඝස්ස පරිච්චත්තෙන.

758. 第六学处中：“募集品”（chandaka）是通过说“我们要做某某法事，你们能给什么，就请给什么”这样的话，使他人生起意愿和欢喜后，对所收到的资具的称呼。“为他物而给的”（Aññadatthikena）即是为另一物品之故而给的。“为他人而指定的”（Aññuddisikena）即是指定另一人后而给的。“僧团的”（Saṅghikena）即是捐赠给僧团的。

762. සෙසකං උපනෙතීති යදත්ථාය දින්නො, තං චෙතාපෙත්වා අවසෙසං අඤ්ඤස්සත්ථාය උපනෙති. සාමිකෙ අපලොකෙත්වාති ‘‘තුම්හෙහි චීවරත්ථාය දින්නො, අම්හාකඤ්ච චීවරං අත්ථි, තෙලාදීහි පන අත්ථො’’ති එවං ආපුච්ඡිත්වා උපනෙති. ආපදාසූති තථාරූපෙසු උපද්දවෙසු; භික්ඛුනියො විහාරං ඡඩ්ඩෙත්වා පක්කමන්ති, එවරූපාසු ආපදාසු යං වා තං වා චෙතාපෙතුං වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව.

762. “剩余转用”(Sesakaṃ upaneti)是指：为了某一资具而接受布施，在交换或购买该物品后，将剩余的价款用于另一资具。“告知施主”(Sāmike apaloketvā)是指：像这样禀告“你们是为了衣而布施，但我们已经有衣了，而需要油等物”后，才加以转用。“在危难时”(Āpadāsu)是指：在诸如比丘尼们因灾患而舍弃寺院离去等危难情况下，可以交换或购买任何物品。其余的意义显而易见。

ඡසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

六处生起：作业、非作业，非由想解脱，无心，制订罪，身业，语业，三心，三受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

සත්තමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第七尼萨耆波逸提学处释义

764. සත්තමෙ – සඤ්ඤාචිකෙනාති සයං යාචිතකෙන. එතදෙවෙත්ථ නානාකරණං. සෙසං ඡට්ඨසදිසමෙවාති.

764. 在第七学处中，“为己乞求”(saññācikena)是指自己乞求所得。此处只有这个不同。其余部分与第六学处相同。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

අට්ඨමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第八尼萨耆波逸提学处释义

769. අට්ඨමෙ [Pg.193] – මහාජනිකෙනාති ගණස්ස පරිච්චත්තෙන. එතදෙවෙත්ථ නානාකරණං.

769. 在第八学处中，“大众所施”(mahājanikena)是指为比丘尼僧团所布施。此处只有这个不同。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处竟。

නවමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第九尼萨耆波逸提学处释义

774. නවමසික්ඛාපදෙ – සඤ්ඤාචිකෙනාති ඉදං පදං ඉතො අධිකතරං.

774. 在第九学处中，“为己乞求”(saññācikena)这一词是比第八学处所增加的。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

දසමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第十尼萨耆波逸提学处释义

778. දසමෙ – පරිවෙණං උන්ද්‍රියතීති පරිවෙණං විනස්සති; පරිපතතීති අත්ථො. ඉදඤ්ච පදං පුග්ගලිකෙන සඤ්ඤාචිකෙනාති ඉදඤ්ච එත්තකමෙව නානාකරණං. සෙසං පුබ්බසදිසමෙවාති.

778. 在第十学处中，“住所毁坏”(pariveṇaṃ undriyati)是指住所被摧毁、倒塌的意思。而“住所毁坏”这一词，以及“由个人为己乞求”(puggalikena saññācikena)这一词，仅有这些是不同之处。其余部分与前面相同。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

එකාදසමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第十一尼萨耆波逸提学处释义

784. එකාදසමෙ – ගරුපාවුරණන්ති සීතකාලෙ පාවුරණං. චතුක්කංසපරමන්ති එත්ථ කංසො නාම චතුක්කහාපණිකො හොති; තස්මා පදභාජනෙ ‘‘සොළසකහාපණග්ඝනක’’න්ති වුත්තං.

784. 在第十一学处中，“厚重覆衣”(garupāvuraṇa)是指寒冷季节用的覆衣。“以四个堪萨(kaṃsa)为限”(Catukkaṃsaparamanti)中，一个堪萨是四个咖哈巴那(kahāpaṇa)；因此在词义分别(padabhājana)中说“价值十六咖哈巴那”。

එකාදසමසික්ඛාපදං.

第十一学处竟。

ද්වාදසමනිස්සග්ගියපාචිත්තියසික්ඛාපදවණ්ණනා

第十二尼萨耆波逸提学处释义

789. ද්වාදසමෙ – ලහුපාවුරණන්ති උණ්හකාලෙ පාවුරණං. සෙසං සික්ඛාපදද්වයෙපි උත්තානමෙව.

789. 在第十二学处中，“轻便覆衣”(lahupāvuraṇa)是指在炎热季节使用的覆衣。其余部分在这两个学处中都是意义明显的。

ඡසමුට්ඨානං [Pg.194] – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

六种生起：是行为，非由觉知而解脱，无心，制戒罪，是身业、语业，是三心，是三受。

ද්වාදසමසික්ඛාපදං.

第十二学处终。

උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො තිංස නිස්සග්ගියා පාචිත්තියා ධම්මාති එත්ථ මහාවිභඞ්ගෙ චීවරවග්ගතො ධොවනඤ්ච පටිග්ගහණඤ්චාති ද්වෙ සික්ඛාපදානි අපනෙත්වා අකාලචීවරං කාලචීවරන්ති අධිට්ඨහිත්වා භාජිතසික්ඛාපදෙන ච පරිවත්තෙත්වා අච්ඡින්නචීවරෙන ච පඨමවග්ගො පූරෙතබ්බො. පුන එළකලොමවග්ගස්ස ආදිතො සත්ත සික්ඛාපදානි අපනෙත්වා සත්ත අඤ්ඤදත්ථිකානි පක්ඛිපිත්වා දුතියවග්ගො පූරෙතබ්බො. තතියවග්ගතො පඨමපත්තං වස්සිකසාටිකං ආරඤ්ඤකසික්ඛාපදන්ති ඉමානි තීණි අපනෙත්වා පත්තසන්නිචයගරුපාවුරණලහුපාවුරණසික්ඛාපදෙහි තතියවග්ගො පූරෙතබ්බො. ඉති භික්ඛුනීනං ද්වාදස සික්ඛාපදානි එකතොපඤ්ඤත්තානි, අට්ඨාරස උභතොපඤ්ඤත්තානීති එවං සබ්බෙපි පාතිමොක්ඛුද්දෙසමග්ගෙන ‘‘උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො තිංස නිස්සග්ගියා පාචිත්තියා ධම්මා’’ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සෙසං වුත්තනයමෙවාති.

“诸位圣女，已诵说三十尼萨耆波逸提法”，于此句中义当知：在比丘的《大分别》中，从衣品除去洗涤与接受这两条学处，用“将非时衣作时衣受持而分”学处与不断衣学处替换，以补足第一品。再者，从羊毛品开头除去七条学处，加入七条另作他用学处，以补足第二品。从第三品中除去第一钵、雨季浴衣、阿兰若这三条学处，用积钵、厚覆、轻覆学处补足第三品。如是，比丘尼的十二条学处是为一方而制，十八条是为两方而制。如此，通过波罗提木叉的诵说方式，（当知其义为）“诸位圣女，已诵说三十尼萨耆波逸提法”。其余如前所说。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය භික්ඛුනීවිභඞ්ගෙ

于律释义《普端严》之《比丘尼分别》中

තිංසකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

三十事释义终。

නිස්සග්ගියකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

尼萨耆篇终。

4. පාචිත්තියකණ්ඩං (භික්ඛුනීවිභඞ්ගවණ්ණනා)

4. 波逸提篇（比丘尼分别释义）

1. ලසුණවග්ගො

1. 蒜品

1. පඨමලසුණසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一蒜学处释义

තිංසකානන්තරං [Pg.195] ධම්මා, ඡසට්ඨිසතසඞ්ගහා;

සඞ්ගීතා යෙ අයං දානි, හොති තෙසම්පි වණ්ණනා.

三十法之后，有一百六十六法为结集者所结集；如今，此即是对彼等的释义。

793. තත්ථ ලසුණවග්ගස්ස තාව පඨමසික්ඛාපදෙ – ද්වෙ තයො භණ්ඩිකෙති ද්වෙ වා තයො වා පොට්ටලිකෙ; සම්පුණ්ණමිඤ්ජානමෙතං අධිවචනං. න මත්තං ජානිත්වාති පමාණං අජානිත්වා ඛෙත්තපාලස්ස වාරෙන්තස්ස බහුං ලසුණං හරාපෙසි.

793. 于此，先于蒜品第一学处中：“两三束”者，谓两束或三束蒜头；此乃饱满蒜瓣之谓词。“不知量”者，谓不知其量，于田地看守者阻止时，仍使人拿走大量蒜。

අඤ්ඤතරං හංසයොනින්ති සුවණ්ණහංසයොනිං. සො තාසං එකෙකන්ති සො හංසො ජාතිස්සරො අහොසි, අථ පුබ්බසිනෙහෙන ආගන්ත්වා තාසං එකෙකං පත්තං දෙති, තං තාපනතාලනච්ඡෙදනක්ඛමං සුවණ්ණමෙව හොති.

“于某一鹅胎中”，即于金鹅胎中。“彼予彼等一一”者，谓彼金鹅能忆宿命，其后因往昔之爱而来，予彼等母女各一根羽毛，其羽毛能耐火烧、捶打、切割，实是纯金。

795. මාගධකන්ති මගධෙසු ජාතං. මගධරට්ඨෙ ජාතලසුණමෙව හි ඉධ ලසුණන්ති අධිප්පෙතං, තම්පි භණ්ඩිකලසුණමෙව, න එකද්විතිමිඤ්ජකං. කුරුන්දියං පන ජාතදෙසං අවත්වා ‘‘මාගධකං නාම භණ්ඩිකලසුණ’’න්ති වුත්තං. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙති එත්ථ සචෙ ද්වෙ තයො භණ්ඩිකෙ එකතොයෙව සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරති, එකං පාචිත්තියං. භින්දිත්වා එකෙකං මිඤ්ජං ඛාදන්තියා පන පයොගගණනාය පාචිත්තියානීති.

795. “摩揭陀者”，谓生于摩揭陀国者。于此学处中，“蒜”实指生于摩揭陀国之蒜，且亦唯指多瓣蒜，非指一瓣、二瓣、三瓣者。然于《古仑谛》中，未言产地而云：“所谓摩揭陀者，即多瓣蒜。”于“吞咽”句中，若将二、三头多瓣蒜一并嚼食而咽，则得一波逸提。然若擘开，逐瓣食者，则依食用次数而得诸波逸提。

797. පලණ්ඩුකාදීනං වණ්ණෙන වා මිඤ්ජාය වා නානත්තං වෙදිතබ්බං – වණ්ණෙන තාව පලණ්ඩුකො පණ්ඩුවණ්ණො හොති. භඤ්ජනකො ලොහිතවණ්ණො. හරිතකො හරිතපණ්ණවණ්ණො. මිඤ්ජාය පන පලණ්ඩුකස්ස එකා මිඤ්ජා හොති, භඤ්ජනකස්ස ද්වෙ, හරිතකස්ස තිස්සො. චාපලසුණො අමිඤ්ජකො, අඞ්කුරමත්තමෙව හි තස්ස හොති. මහාපච්චරියාදීසු පන ‘‘පලණ්ඩුකස්ස තීණි මිඤ්ජානි, භඤ්ජනකස්ස ද්වෙ, හරිතකස්ස එක’’න්ති වුත්තං[Pg.196]. එතෙ පලණ්ඩුකාදයො සභාවෙනෙව වට්ටන්ති. සූපසම්පාකාදීසු පන මාගධකම්පි වට්ටති. තඤ්හි පච්චමානෙසු මුග්ගසූපාදීසු වා මච්ඡමංසවිකතියා වා තෙලාදීසු වා බදරසාළවාදීසු වා අම්බිලසාකාදීසු වා උත්තරිභඞ්ගෙසු වා යත්ථ කත්ථචි අන්තමසො යාගුභත්තෙපි පක්ඛිපිතුං වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

797. 应依颜色或蒜瓣之别了知葱等。先依颜色：“葱”(palaṇḍu)为淡黄色，“红葱”(bhañjanaka)为红色，“青葱”(haritaka)为绿叶色。次依蒜瓣：“葱”有一瓣，“红葱”有二瓣，“青葱”有三瓣。“野蒜”(cāpalasuṇa)无瓣，实仅有芽。然于《大筏注》等中云：“葱有三瓣，红葱有二瓣，青葱有一瓣。”此等葱类，其自性本即可食。然于汤品等中，摩揭陀蒜亦可。实则，可将其置于烹煮中之豆汤等，或鱼肉制品，或油等，或枣酱等，或酸菜等，或佐餐菜肴等，任何食物之中，乃至粥饭之中亦可。余者义自明。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

山羊毛学处之生起：是唯作，非由想解脱，无心，制教罪，身业，三心，三受。

ලසුණසික්ඛාපදං පඨමං.

蒜学处第一。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

799. දුතියෙ – සම්බාධෙති පටිච්ඡන්නොකාසෙ. තස්ස විභාගදස්සනත්ථං පන ‘‘උභො උපකච්ඡකා මුත්තකරණ’’න්ති වුත්තං. එකම්පි ලොමන්ති කත්තරියා වා සණ්ඩාසකෙන වා ඛුරෙන වා යෙන කෙනචි එකපයොගෙන වා නානාපයොගෙන වා එකං වා බහූනි වා සංහරාපෙන්තියා පයොගගණනාය පාචිත්තියානි, න ලොමගණනාය.

799. 第二学处中，“在私密处”(sambādhe)是指在隐蔽处(paṭicchannokāse)。为了说明其区别，所以说“两腋下与小便处”。“即使一根毛发”是指：无论是用剪刀、镊子或剃刀，或任何工具，以一次或多次的动作，去除一根或多根毛发，对（该比丘尼）而言，是依动作的次数计波逸提，而非依毛发的数量。

801. ආබාධපච්චයාති කණ්ඩුකච්ඡුආදිආබාධපච්චයා සංහරාපෙන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. චතුසමුට්ඨානං – කායතො කායවාචතො කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

801. “因疾病的缘故”(Ābādhapaccayā)是指，例如因疥疮等疾病而去除毛发，无犯。其余皆明了。此学处为四等起：从身、从身语、从身心、从身语心而生起；是唯作；非想解脱；无心；是制罪；是身业、语业；是三心；是三受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

803-4. තතියෙ – තලඝාතකෙති මුත්තකරණතලඝාතනෙ. අන්තමසො උප්පලපත්තෙනාපීති එත්ථ පත්තං තාව මහන්තං, කෙසරෙනාපි පහාරං දෙන්තියා ආපත්තියෙව.

803-4. 第三学处中，“拍打”(talaghātake)是指拍打小便处。“乃至用青莲叶”(antamaso uppalapattenāpi)一句中，叶子尚且算大，即使用莲花的花蕊击打，也同样有犯。

805. ආබාධපච්චයාති [Pg.197] ගණ්ඩං වා වණං වා පහරිතුං වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

805. “因疾病的缘故”(Ābādhapaccayā)是指，可以击打肿块或伤口。其余皆明了。此学处与第一波罗夷同等起：是唯作；是想解脱；有心；是世间罪；是身业；是不善心；是三受。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

806. චතුත්ථෙ – පුරාණරාජොරොධාති පුරාණෙ ගිහිභාවෙ රඤ්ඤො ඔරොධා. චිරාචිරං ගච්ඡතීති චිරෙන චිරෙන ගච්ඡති. ධාරෙථාති සක්කොථ. කස්සිදං කම්මන්ති වුත්තෙ අනාරොචිතෙපි එතා මයි ආසඞ්කං කරිස්සන්තීති මඤ්ඤමානා එවමාහ – ‘‘මය්හිදං කම්ම’’න්ති.

806. 第四学处中，“昔日王妃”(purāṇarājorodhā)是指往昔在家时曾为国王的后妃。“久久乃去”(cirāciraṃ gacchati)是说过了很久很久才去。“你们能管理吗？”(dhāretha)是“你们能够吗？”(sakkotha)的意思。当被问“这是谁的所为？”时，即使（别人）没有说明，（她）也心想：“她们会怀疑我”，于是便说：“这是我的所为”。

807. ජතුමට්ඨකෙති ජතුනා කතෙ මට්ඨදණ්ඩකෙ. වත්ථුවසෙනෙවෙතං වුත්තං, යංකිඤ්චි පන දණ්ඩකං පවෙසෙන්තියා ආපත්තියෙව. තෙනාහ – ‘‘අන්තමසො උප්පලපත්තම්පි මුත්තකරණං පවෙසෙතී’’ති. එතම්පි ච අතිමහන්තං, කෙසරමත්තම්පි පන පවෙසෙන්තියා ආපත්ති එව. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි තලඝාතකෙ වුත්තසදිසානෙවාති.

807. “Jatumaṭṭhaka”者，是以漆涂饰的光滑棒。此仅是就事而说，实际上（比丘尼）插入任何棒，都会成罪。因此说：“乃至将莲叶插入阴处”。而此（莲叶）亦属甚大，实际上乃至插入如莲蕊丝般细微之物，亦会成罪。余者义自明。生起等，与击掌学处(Talaghātaka)中所说相同。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

810. පඤ්චමෙ – අතිගම්භීරං උදකසුද්ධිකං ආදියන්තීති අතිඅන්තො පවෙසෙත්වා උදකෙන ධොවනං කුරුමානා.

810. 第五——所谓“行甚深水净”，是指过度深入地用水清洗。

812. කෙසග්ගමත්තම්පි අතික්කාමෙතීති විත්ථාරතො තතියං වා චතුත්ථං වා අඞ්ගුලං ගම්භීරතො ද්වින්නං පබ්බානං උපරි කෙසග්ගමත්තම්පි පවෙසෙන්තියා පාචිත්තියන්ති අත්ථො. වුත්තඤ්හෙතං මහාපච්චරියං – ‘‘එකිස්සා අඞ්ගුලියා තීණි පබ්බානි ආදාතුං න ලභති, තිණ්ණං වා චතුන්නං වා එකෙකම්පි පබ්බං ආදාතුං න [Pg.198] ලභතී’’ති. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි තලඝාතකෙ වුත්තසදිසානෙවාති.

812. 所谓“乃至超越发尖之量”，其义为：（比丘尼）插入时，若宽度上使用第三或第四指，或深度上超过两指节，乃至仅发尖之量，即犯波逸提。正如《大筏注》(Mahāpaccarī)中所说：“不得于一指插入三节，亦不得于三指或四指各插入一节。”余者义自明。生起等，与击掌学处(Talaghātaka)中所说相同。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

815. ඡට්ඨෙ – භත්තවිස්සග්ගන්ති භත්තකිච්චං. පානීයෙන ච විධූපනෙන ච උපතිට්ඨිත්වාති එකෙන හත්ථෙන පානීයථාලකං එකෙන බීජනිං ගහෙත්වා බීජමානා සමීපෙ ඨත්වාති අත්ථො. අච්චාවදතීති පුබ්බෙපි තුම්හෙ එවං භුඤ්ජථ, අහං එවං උපට්ඨානං කරොමී’’ති පබ්බජිතචාරිත්තං අතික්කමිත්වා ගෙහස්සිතකථං කථෙතීති අත්ථො.

815. 第六——所谓“供食”，即用餐之事。所谓“以水与扇侍立”，其义为：一手持水器，一手持扇，一边扇风一边立于近旁。所谓“言语唐突”，其义为：说“以前你们也这样吃，我这样侍候你们”之类的话，这是超越了出家人的行仪，说了在家人的话。

817. යංකිඤ්චි පානීයන්ති සුද්ධඋදකං වා හොතු, තක්කදධිමත්ථුරසඛීරාදීනං වා අඤ්ඤතරං. යා කාචි බීජනීති අන්තමසො චීවරකණ්ණොපි. හත්ථපාසෙ තිට්ඨති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති ඉධ ඨානපච්චයාව පාචිත්තියං වුත්තං. පහාරපච්චයා පන ඛන්ධකෙ දුක්කටං පඤ්ඤත්තං.

817. 所谓“任何饮品”，无论是清水，还是酪浆、凝乳、乳清、羹汤、乳汁等任何一种。所谓“任何扇子”，乃至是衣角。所谓“立于伸手所及处，犯波逸提”，此处仅是就站立的因缘说犯波逸提。若是由于击打的因缘，在《犍度》(Khandhaka)中则制定为犯恶作。

819. දෙති දාපෙතීති පානීයං වා සූපාදිං වා ඉමං පිවථ, ඉමිනා භුඤ්ජථාති දෙති; තාලවණ්ටං ඉමිනා බීජන්තා භුඤ්ජථාති දෙති; අඤ්ඤෙන වා උභයම්පි දාපෙති, අනාපත්ති. අනුපසම්පන්නං ආණාපෙතීති උපතිට්ඨනත්ථං සාමණෙරිං ආණාපෙති, අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

819. “给与或令人给与”：即给水或汤等，说“请饮此水，请以此汤等进食”而给与；或给棕榈扇(tālavaṇṭa)，说“请一边用此扇风，一边进食”而给与；或让别人给与此二者，无犯。“命令未受具足戒者”：如为令其侍奉而命令沙弥尼，无犯。其余义自明。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

羊毛（学处）的生起：唯作、非想解脱、无心、制罪、身业、三心、三受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

822. සත්තමෙ – භුඤ්ජිස්සාමීති පටිග්ගණ්හාති ආපත්ති දුක්කටස්සාති ඉදං පයොගදුක්කටං නාම, තස්මා න කෙවලං පටිග්ගහණෙයෙව [Pg.199] හොති, පටිග්ගණ්හිත්වා පන අරඤ්ඤතො ආහරණෙපි සුක්ඛාපනෙපි වද්දලිදිවසෙ භජ්ජනත්ථාය උද්ධනසජ්ජනෙපි කපල්ලසජ්ජනෙපි දබ්බිසජ්ජනෙපි දාරූනි ආදාය අග්ගිකරණෙපි කපල්ලම්හි ධඤ්ඤපක්ඛිපනෙපි දබ්බියා සඞ්ඝට්ටනෙසුපි කොට්ටනත්ථං උදුක්ඛලමුසලාදිසජ්ජනෙසුපි කොට්ටනපප්ඵොටනධොවනාදීසුපි යාව මුඛෙ ඨපෙත්වා අජ්ඣොහරණත්ථං දන්තෙහි සඞ්ඛාදති, තාව සබ්බපයොගෙසු දුක්කටානි, අජ්ඣොහරණකාලෙ පන අජ්ඣොහරණගණනාය පාචිත්තියානි. එත්ථ ච විඤ්ඤත්ති චෙව භොජනඤ්ච පමාණං. තස්මා සයං විඤ්ඤාපෙත්වා අඤ්ඤාය භජ්ජනකොට්ටනපචනානි කාරාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියාපි ආපත්ති. අඤ්ඤාය විඤ්ඤාපෙත්වා සයං භජ්ජනාදීනි කත්වා භුඤ්ජන්තියාපි ආපත්ති. මහාපච්චරියං පන වුත්තං – ‘‘ඉදං ආමකධඤ්ඤං නාම මාතරම්පි විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියා පාචිත්තියමෙව, අවිඤ්ඤත්තියා ලද්ධං සයං භජ්ජනාදීනි කත්වා වා කාරාපෙත්වා වා භුඤ්ජන්තියා දුක්කටං. අඤ්ඤාය විඤ්ඤත්තියා ලද්ධං සයං වා භජ්ජනාදීනි කත්වා තාය වා කාරාපෙත්වා අඤ්ඤාය වා කාරාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියාපි දුක්කටමෙවා’’ති. පුනපි වුත්තං ‘‘අඤ්ඤාය විඤ්ඤත්තියා ලද්ධං, සයං භජ්ජනාදීනි කත්වා භුඤ්ජන්තියා පාචිත්තියමෙව. භජ්ජනාදීනි කාරාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියා පන දුක්කට’’න්ති. තං පුබ්බාපරවිරුද්ධං හොති, න හි භජ්ජනාදීනං කරණෙ වා කාරාපනෙ වා විසෙසො අත්ථි. මහාඅට්ඨකථායං පන ‘‘අඤ්ඤාය විඤ්ඤත්තං භුඤ්ජන්තියා දුක්කට’’න්ති අවිසෙසෙන වුත්තං.

822. 第七学处中，“想着‘我将要吃’而接受，犯恶作罪”，此名预备恶作。因此，非仅于接受时，于接受之后，从林中拿来、晒干、在雨天为焙炒而准备炉灶、准备烤盘、准备勺子、取来薪柴生火、将谷物放入烤盘、用勺子搅拌、为舂捣而准备臼杵等、舂捣、簸扬、淘洗等，乃至放入口中为吞咽而用牙齿咀嚼，于所有这些准备过程中，皆犯恶作罪。然于吞咽时，则依吞咽的次数犯波逸提罪。于此，乞求与食用是标准。因此，自己乞求后，让他人进行焙炒、舂捣、烹煮后食用，亦犯罪。让他人乞求后，自己进行焙炒等后食用，亦犯罪。然于《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：‘此生谷(āmakadhañña)，纵使向母亲乞求后食用，亦犯波逸提罪。未经乞求而得者，自己做或让他人做焙炒等后食用，犯恶作罪。由他人乞求而得者，自己做，或让该乞求者做，或让其他人做焙炒等后食用，亦犯恶作罪。’复说：‘由他人乞求而得者，自己做焙炒等后食用，犯波逸提罪；然让他人做焙炒等后食用，犯恶作罪。’此说前后相违，盖因于做或让他人做焙炒等之事上，并无差别。然于《大义注》(Mahāaṭṭhakathā)中则不加区别地说道：‘食用他人所乞求之物，犯恶作罪。’

823. ආබාධපච්චයාති සෙදකම්මාදීනං අත්ථාය ධඤ්ඤවිඤ්ඤත්තියා අනාපත්ති. ‘‘අවිඤ්ඤත්තියා ලබ්භමානං පන නවකම්මත්ථාය සම්පටිච්ඡිතුං වට්ටතී’’ති මහාපච්චරියං වුත්තං. අපරණ්ණං විඤ්ඤාපෙතීති ඨපෙත්වා සත්ත ධඤ්ඤානි මුග්ගමාසාදිං වා ලාබුකුම්භණ්ඩාදිං වා අඤ්ඤං යංකිඤ්චි ඤාතකපවාරිතට්ඨානෙ විඤ්ඤාපෙන්තියා අනාපත්ති. ආමකධඤ්ඤං පන ඤාතකපවාරිතට්ඨානෙ න වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව.

823. “因病缘故”是指为了发汗等事而乞求谷物，无犯。《大筏注》(Mahāpaccarī)中说：“但是，未经乞求而获得的生谷，为了新工程是可以接受的。”“乞求其他谷物”是指：除了七种谷物，在亲戚或受邀处乞求绿豆、黑豆等，或葫芦、南瓜等，或其他任何（豆类），无犯。但是，生谷即使在亲戚或受邀处也不得乞求。余句义自明。

චතුසමුට්ඨානං – කායතො කායවාචතො කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

四生起：从身、从身语、从身心、从身语心生起；是唯作，非想解脱，无心，制订罪，是身业、语业，三心，三受。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处。

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八学处释义

824. අට්ඨමෙ [Pg.200] – නිබ්බිට්ඨො රාජභටො රඤ්ඤො භති කෙණි එතෙනාති නිබ්බිට්ඨරාජභටො, එකං ඨානන්තරං කෙණියා ගහෙත්වා තතො ලද්ධඋදයොති අත්ථො. තඤ්ඤෙව භටපථං යාචිස්සාමීති රඤ්ඤො කෙණිං දත්වා පුන තංයෙව ඨානන්තරං යාචිස්සාමීති චින්තෙන්තො. පරිභාසීති තා භික්ඛුනියො ‘‘මා පුන එවං කරිත්ථා’’ති සන්තජ්ජෙසි.

824. 第八（学处）中。“固定的王家税收”（nibbiṭṭharājabhaṭo）是复合词，其义为：国王的税收（bhati keṇi）由此人而固定（nibbiṭṭho）。其义是：通过缴纳贡税而获得某一职位，并从中获得收益。“我将乞求那个职位”是指他心想：“向国王缴纳贡税后，我将再次乞求那个职位。”“责骂”（paribhāsi）是指：他恐吓那些比丘尼说：“你们不要再这样做了！”

826. සයං ඡඩ්ඩෙතීති චත්තාරිපි වත්ථූනි එකපයොගෙන ඡඩ්ඩෙන්තියා එකාව ආපත්ති, පාටෙක්කං ඡඩ්ඩෙන්තියා වත්ථුගණනාය ආපත්තියො. ආණත්තියම්පි එසෙව නයො. දන්තකට්ඨඡඩ්ඩනෙපි භික්ඛුනියා පාචිත්තියමෙව. භික්ඛුස්ස සබ්බත්ථ දුක්කටං. සෙසං උත්තානමෙව.

826. “自己丢弃”是指：若（比丘尼）以一次行为丢弃所有四种事物，只犯一波逸提；若逐一丢弃，则依事物的数量而犯（多个）波逸提。在命令时也是此理。在丢弃齿木时，比丘尼只犯波逸提；比丘在一切（情况）中都犯恶作。余句义自明。

ඡසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

六生起：是唯作与非作，非想解脱，无心，制订罪，是身业、语业，三心，三受。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处。

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九学处释义

830-2. නවමෙ – යං මනුස්සානං උපභොගපරිභොගං රොපිමන්ති ඛෙත්තං වා හොතු නාළිකෙරාදිආරාමො වා, යත්ථ කත්ථචි රොපිමහරිතට්ඨානෙ එතානි වත්ථූනි ඡඩ්ඩෙන්තියා පුරිමනයෙනෙව ආපත්තිභෙදො වෙදිතබ්බො. ඛෙත්තෙ වා ආරාමෙ වා නිසීදිත්වා භුඤ්ජමානා උච්ඡුආදීනි වා ඛාදන්තී; ගච්ඡමානා උච්ඡිට්ඨොදකචලකාදීනි හරිතට්ඨානෙ ඡඩ්ඩෙති, අන්තමසො උදකං පිවිත්වා මත්ථකච්ඡින්නනාළිකෙරම්පි ඡඩ්ඩෙති, පාචිත්තියමෙව. භික්ඛුනො දුක්කටං. කසිතට්ඨානෙ පන නික්ඛිත්තබීජෙ යාව අඞ්කුරං න උට්ඨහති, තාව සබ්බෙසං දුක්කටං. අනික්ඛිත්තබීජෙසු ඛෙත්තකොණාදීසු වා අසඤ්ජාතරොපිමෙසු ඛෙත්තමරියාදාදීසු වා ඡඩ්ඩෙතුං වට්ටති. මනුස්සානං කචවරඡඩ්ඩනට්ඨානෙපි වට්ටති. ඡඩ්ඩිතඛෙත්තෙති මනුස්සෙසු සස්සං උද්ධරිත්වා ගතෙසු ඡඩ්ඩිතඛෙත්තං නාම හොති, තත්ථ වට්ටති. යත්ථ පන ලායිතම්පි පුබ්බණ්ණාදි පුන උට්ඨහිස්සතීති රක්ඛන්ති, තත්ථ යථාවත්ථුකමෙව. සෙසං උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං…පෙ… තිවෙදනන්ති.

830-2. 第九学处中——于人们为受用而种植之处，无论是田地，还是椰子等园地，比丘尼在任何种植而成的绿地上丢弃这些物品，其罪过的差别应依前述方法了知。在田地或园地里坐着吃东西，或吃着甘蔗等行走时，将残食水、甘蔗渣等丢弃在绿地上，乃至喝完水后将切开顶部的椰子丢弃，即为波逸提。比丘则为恶作。再者，于已耕之地，若已播下的种子尚未发芽，在此期间，对所有人（比丘与比丘尼）皆为恶作。在未播种的田角等地，或在作物未长成的田埂等地，可以丢弃。在人们丢弃垃圾的地方也可以。所谓“已舍弃的田地”，是指人们收割庄稼离开后的田地，在那里可以丢弃。但若在某地，人们守护着已收割的豆类等，认为其会再生，那么在那里（犯罪）则依物品本身而定。其余文义是显而易见的。此学处为六生起：由作……乃至三受。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

835. දසමෙ [Pg.201] – යංකිඤ්චි නච්චන්ති නටාදයො වා නච්චන්තු සොණ්ඩා වා, අන්තමසො මොරසුවමක්කටාදයොපි, සබ්බම්පෙතං නච්චමෙව. යංකිඤ්චි ගීතන්ති යංකිඤ්චි නටාදීනං වා ගීතං හොතු, අරියානං පරිනිබ්බානකාලෙ රතනත්තයගුණූපසංහිතං සාධුකීළිතගීතං වා අසංයතභික්ඛූනං ධම්මභාණකගීතං වා, සබ්බම්පෙතං ගීතමෙව. යංකිඤ්චි වාදිතන්ති තන්තිබද්ධාදිවාදනීයභණ්ඩවාදිතං වා හොතු, කුටභෙරිවාදිතං වා, අන්තමසො උදකභෙරිවාදිතම්පි, සබ්බම්පෙතං වාදිතමෙව.

835. 第十学处中——无论是舞者（naṭa）等跳舞，还是醉汉（soṇḍa）跳舞，乃至孔雀、鹦鹉、猴子等跳舞，这一切都名为舞蹈。无论是舞者等的歌唱，还是圣者般涅槃时，与三宝功德相应的善妙之歌，或是不律仪比丘说法时的歌唱，这一切都名为歌唱。无论是弦乐器等的演奏，还是罐鼓的演奏，乃至水鼓的演奏，这一切都名为演奏。

836. දස්සනාය ගච්ඡති ආපත්ති දුක්කටස්සාති පදවාරගණනාය ආපත්ති දුක්කටස්ස. යත්ථ ඨිතා පස්සති වා සුණාති වාති එකපයොගෙන ඔලොකෙන්තී පස්සති, තෙසංයෙව ගීතවාදිතං සුණාති, එකමෙව පාචිත්තියං. සචෙ පන එකං දිසං ඔලොකෙත්වා නච්චං පස්සති, පුන අඤ්ඤතො ඔලොකෙත්වා ගායන්තෙ පස්සති අඤ්ඤතො වාදෙන්තෙ, පාටෙක්කා ආපත්තියො. භික්ඛුනී සයම්පි නච්චිතුං වා ගායිතුං වා වාදිතුං වා න ලභති, අඤ්ඤෙ ‘‘නච්ච, ගාය, වාදෙහී’’ති වත්තුම්පි න ලභති. ‘‘චෙතියස්ස උපහාරං දෙථ, උපාසකා’’ති වත්තුම්පි ‘‘තුම්හාකං චෙතියස්ස උපට්ඨානං කරොමා’’ති වුත්තෙ ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිතුම්පි න ලභති. සබ්බත්ථ පාචිත්තියන්ති සබ්බඅට්ඨකථාසු වුත්තං. භික්ඛුනො දුක්කටං. ‘‘තුම්හාකං චෙතියස්ස උපට්ඨානං කරොමා’’ති වුත්තෙ පන ‘‘උපට්ඨානකරණං නාම සුන්දර’’න්ති වත්තුං වට්ටති.

836. 为观看而去，犯恶作；以步数计，犯恶作。若于一处，以一个行为观看而见到，或听闻他们的歌唱与音乐，仅犯一个波逸提。然而，若朝一个方向观看舞蹈，又转向别处观看歌唱者，再转向别处观看演奏者，则各各犯（波逸提）。比丘尼自己不得跳舞、唱歌或演奏，也不得对他人说：“你跳舞，你唱歌，你演奏。”也不得说：“优婆塞，请供养塔。”当他人说“我们来侍奉您的塔”时，也不得以“善哉”接受。于一切情况，皆犯波逸提。此为所有义注所说。比丘则犯恶作。然而，当他人说“我们来侍奉您的塔”时，（比丘）可以说：“侍奉是好事。”

837. ආරාමෙ ඨිතාති ආරාමෙ ඨත්වා අන්තරාරාමෙ වා බහිආරාමෙ වා නච්චාදීනි පස්සති වා සුණාති වා, අනාපත්ති. සති කරණීයෙති සලාකභත්තාදීනං වා අත්ථාය අඤ්ඤෙන වා කෙනචි කරණීයෙන ගන්ත්වා ගතට්ඨානෙ පස්සති වා සුණාති වා, අනාපත්ති. ආපදාසූති තාදිසෙන උපද්දවෙන උපද්දුතා සමජ්ජට්ඨානං පවිසති, එවං පවිසිත්වා පස්සන්තියා වා සුණන්තියා වා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

837. “立于园中”者：立于园中，于园内或园外，观看或听闻舞蹈等，无犯。“有要事”者：为筹签食(salākabhatta)等，或为任何其他要事而去，于所到之处观看或听闻，无犯。“于灾难时”者：被那样的灾难所困扰而进入节庆场所(samajjaṭṭhāna)，如此进入后观看或听闻，无犯。余者义显。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

依羊毛学处而生起(Eḷakalomasamuṭṭhāna)：是作，非知解脱，无心，世间罪，身业，不善心，三受。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

ලසුණවග්ගො පඨමො.

蒜品第一。

2. අන්ධකාරවග්ගො

2. 黑暗品

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一学处释义

839. අන්ධකාරවග්ගස්ස [Pg.202] පඨමසික්ඛාපදෙ – අප්පදීපෙති පදීපචන්දසූරියඅග්ගීසු එකෙනාපි අනොභාසිතෙ. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ ‘‘අනාලොකෙ’’ති වුත්තං. සල්ලපෙය්‍ය වාති ගෙහස්සිතකථං කථෙය්‍ය.

839. 于黑暗品第一学处中：“于无灯处”(appadīpe)者，于灯、月、日、火，任何一者所不照之处。是故，于其分别句中说为“于无光处”(anāloke)。“交谈”(sallapeyya)者，说居家语。

841. අරහොපෙක්ඛා අඤ්ඤවිහිතාති න රහොඅස්සාදාපෙක්ඛා රහොඅස්සාදතො අඤ්ඤවිහිතාව හුත්වා ඤාතිං වා පුච්ඡති, දානෙ වා පූජාය වා මන්තෙති. සෙසං උත්තානමෙව. ථෙය්‍යසත්ථසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, ද්විවෙදනන්ති.

841. “不顾念独处而心转向他处”是说：不顾念于独处之乐，心从独处之乐转向他处，而询问亲戚，或商议布施、供养之事。余者义自明。此学处与盗戒同等而生起：由身心、身语心而生起；是作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，二受。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处竟。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

842. දුතියෙ – පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙති ඉදමෙව නානං. සෙසං සබ්බං පුරිමසදිසමෙවාති.

842. 于第二（学处）中，仅“于隐蔽处”(paṭicchanne okāse)此语有别，其余一切皆同于前（学处）。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

846. තතියෙ – අජ්ඣොකාසෙති නානං, සෙසං සබ්බං තාදිසමෙවාති.

846. 于第三（学处）中，“于露天处”(ajjhokāse)此语有别，其余一切皆同于前。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

850-3. චතුත්ථෙ – නිකණ්ණිකන්ති කණ්ණමූලං වුච්චති; කණ්ණමූලෙ ජප්පෙය්‍යාති වුත්තං හොති. සති කරණීයෙති සලාකභත්තාදීනං ආහරණත්ථාය විහාරෙ වා දුන්නික්ඛිත්තං පටිසාමනත්ථාය. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි පුරිමසදිසානෙවාති.

850-3. 于第四（学处）中，“近耳语”(nikaṇṇika)即是说耳根；意为‘应于耳根处低语’。‘有应作之事时’是说：为了拿取筹食(salākabhatta)等，或为了收拾在寺院里放置不当之物。余者义自明。生起等皆同于第一学处。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

854. පඤ්චමෙ [Pg.203] – ඝරං සොධෙන්තාති තෙසං කිර එතදහොසි – ‘‘ථෙරියා කොචි කායිකවාචසිකො වීතික්කමො න දිස්සති, ඝරම්පි තාව සොධෙමා’’ති, තතො ඝරං සොධෙන්තා නං අද්දසංසු.

854. 于第五（学处）中，“打扫房屋”是说：据说他们生起此念：“未见长老尼有任何身语的过错，我们也先打扫房屋吧。”于是，当他们打扫房屋时，看见了那个卧具。

856. අනොවස්සකං අතික්කාමෙන්තියාති පඨමං පාදං අතික්කාමෙන්තියා දුක්කටං, දුතියං අතික්කාමෙන්තියා පාචිත්තියං, උපචාරාතික්කමෙ එසෙව නයො.

856. “未告知而越界”是说：令第一足越过（的比丘尼），得恶作(dukkaṭa)；令第二足越过，得波逸提(pācittiya)。越过近处，准则亦尔。

858. ගිලානායාති යා තාදිසෙන ගෙලඤ්ඤෙන ආපුච්ඡිතුං න සක්කොති. ආපදාසූති ඝරෙ අග්ගි වා උට්ඨිතො හොති, චොරා වා; එවරූපෙ උපද්දවෙ අනාපුච්ඡා පක්කමති, අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

858. “病者”是说：任何比丘尼因那样的疾病而无法告知。“于灾难中”是说：屋里起火，或有盗贼；于此等危难中，不告知而离去，无犯。于此学处中，余者义自明。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

与迦絺那(kathina)同等而生起：由身语、身语心而生起；是作非作，非想解脱，无心，制戒罪，身业，语业，三心，三受。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

860. ඡට්ඨෙ – අභිනිසීදෙය්‍යාති නිසීදෙය්‍ය. නිසීදිත්වා ගච්ඡන්තියා එකා ආපත්ති, අනිසීදිත්වා නිපජ්ජිත්වා ගච්ඡන්තියා එකා, නිසීදිත්වා නිපජ්ජිත්වා ගච්ඡන්තියා ද්වෙ.

860. 第六学处中，“坐下”即是坐下。坐下后，比丘尼离去时，犯一罪；不坐而卧，比丘尼离去时，犯一罪；既坐又卧，比丘尼离去时，犯二罪。

863. ධුවපඤ්ඤත්තෙති භික්ඛුනීනං අත්ථාය නිච්චපඤ්ඤත්තෙ. සෙසං උත්තානමෙව. කථිනසමුට්ඨානං…පෙ… තිවෙදනන්ති.

863. “常设”，是指为比丘尼的利益而常设的（卧坐具）。其余皆是明显易懂的。迦絺那生起……乃至……三受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

864. සත්තමෙපි – සබ්බං ඡට්ඨෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

864. 第七学处中，一切都应按照第六学处中所说的方法来理解。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八学处释义

869. අට්ඨමෙ [Pg.204] – සබ්බං උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

869. 第八学处中，一切皆是明显易懂的。三等起，作用，无想解脱，有心，世间罪，身业、语业，不善心，苦受。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处竟。

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九学处释义

875. නවමෙ – අභිසපෙය්‍යාති සපථං කරෙය්‍ය. නිරයෙන අභිසපති නාම ‘‘නිරයෙ නිබ්බත්තාමි, අවීචිම්හි නිබ්බත්තාමි, නිරයෙ නිබ්බත්තතු, අවීචිම්හි නිබ්බත්තතූ’’ති එවමාදිනා නයෙන අක්කොසති. බ්‍රහ්මචරියෙන අභිසපති නාම ‘‘ගිහිනී හොමි, ඔදාතවත්ථා හොමි, පරිබ්බාජිකා හොමි, ඉතරා වා එදිසා හොතූ’’ති එවමාදිනා නයෙන අක්කොසති; වාචාය වාචාය පාචිත්තියං. ඨපෙත්වා පන නිරයඤ්ච බ්‍රහ්මචරියඤ්ච ‘‘සුනඛී සූකරී කාණා කුණී’’තිආදිනා නයෙන අක්කොසන්තියා වාචාය වාචාය දුක්කටං.

875. 第九学处中，“诅咒”即是发下咒誓。所谓“以地狱诅咒”，是指用“愿我生于地狱，愿我生于无间地狱(Avīci)，愿她生于地狱，愿她生于无间地狱”等方式辱骂。所谓“以梵行诅咒”，是指用“愿我成为在家人，愿我成为白衣者，愿我成为遍行女，或愿另一人也变成这样”等方式辱骂；一言一句，皆犯波逸提。然而，除了地狱和梵行，若用“母狗、母猪、瞎子、瘸子”等方式辱骂，一言一句，皆犯恶作。

878. අත්ථපුරෙක්ඛාරායාති අට්ඨකථං කථෙන්තියා. ධම්මපුරෙක්ඛාරායාති පාළිං වාචෙන්තියා. අනුසාසනිපුරෙක්ඛාරායාති ‘‘ඉදානිපි ත්වං එදිසා, සාධු විරමස්සු, නො චෙ විරමසි, අද්ධා පුන එවරූපානි කම්මානි කත්වා නිරයෙ උප්පජ්ජිස්සසි, තිරච්ඡානයොනියා උප්පජ්ජිස්සසී’’ති එවං අනුසාසනියං ඨත්වා වදන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

878. “以义为先”，是指讲说义注时无犯。“以法为先”，是指读诵巴利时无犯。“以教诫为先”，是指站在教诫的立场上说：“你现在还是这样，请停止吧！如果你不停止，将来必定会因造作了这样的业而投生于地狱，投生于畜生道。”像这样说，无犯。其余皆是明显易懂的。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三等起，作用，无想解脱，有心，世间罪，身业、语业，不善心，苦受。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

879. දසමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කායවාචාචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලකම්මං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

879. 第十学处中，一切皆是显而易见。由放下重担而生起：从身、语、意生起，是作业、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善业、苦受。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

අන්ධකාරවග්ගො දුතියො.

黑闇品第二。

3. නග්ගවග්ගො

3. 裸体品

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一学处释义

883-6. නග්ගවග්ගස්ස [Pg.205] පඨමසික්ඛාපදෙ – බ්‍රහ්මචරියං චිණ්ණෙනාති බ්‍රහ්මචරියෙන චිණ්ණෙන; අථ වා බ්‍රහ්මචරියස්ස චරණෙනාති; එවං කරණත්ථෙ වා සාමිඅත්ථෙ වා උපයොගවචනං වෙදිතබ්බං. අච්ඡින්නචීවරිකායාති ඉදං උදකසාටිකං සන්ධාය වුත්තං, න අඤ්ඤං චීවරං. තස්මා උදකසාටිකාය අච්ඡින්නාය වා නට්ඨාය වා නග්ගාය න්හායන්තියා අනාපත්ති. සචෙපි උදකසාටිකචීවරං මහග්ඝං හොති, න සක්කා නිවාසෙත්වා බහි ගන්තුං, එවම්පි නග්ගාය න්හායිතුං වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

883-6. 八八三至六，裸体品第一学处中：“brahmacariyaṃ ciṇṇenā”ti（以已行之梵行），是以已行之梵行；或“brahmacariyassa caraṇenā”ti（以梵行之行）；如是，当知此为作格或属格义之业格。“acchinnacīvarikāyā”ti（衣被夺者），此是针对浴衣而说，非指其他衣。是故，浴衣被夺或丢失，裸体沐浴者无犯。即便浴衣昂贵，不可穿着外出，亦可裸体沐浴。于此，其余皆是显而易见。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

由羊毛而生起：是作业、非想解脱、无心、制戒罪、身业、三心、三受。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处竟。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

887. දුතියෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

887. 第二学处中，一切皆是显而易见。由六处而生起：是作业、非想解脱、无心、制戒罪、身业、语业、三心、三受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

893-4. තතියෙ – අනන්තරායිකිනීති දසසු අන්තරායෙසු එකෙනපි අන්තරායෙන අනන්තරායා. ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙති ධුරං නික්ඛිපිත්වා සචෙපි පච්ඡා සිබ්බති, ආපත්තියෙවාති අත්ථො. සෙසං උත්තානමෙව.

893-4. 八九三至四，第三学处中：“anantarāyikinī”ti（无障碍者），指于十种障碍中，不因任何一种障碍而有障碍。“dhuraṃ nikkhittamatta”ti（仅是放下责任），其义为：放下责任后，即便之后再缝，亦是犯戒。其余皆是显而易见。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

由放下责任而生起：是非作业、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

898-9. චතුත්ථෙ [Pg.206] – පඤ්ච අහානි පඤ්චාහං, පඤ්චාහමෙව පඤ්චාහිකං. සඞ්ඝාටීනං චාරො සඞ්ඝාටිචාරො; පරිභොගවසෙන වා ඔතාපනවසෙන වා සඞ්ඝටිතට්ඨෙන සඞ්ඝාටීති ලද්ධනාමානං පඤ්චන්නං චීවරානං පරිවත්තනන්ති අත්ථො. තස්මායෙව පදභාජනෙ ‘‘පඤ්චමං දිවසං පඤ්ච චීවරානී’’තිආදිමාහ. ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ ච එකස්මිං චීවරෙ එකා ආපත්ති; පඤ්චසු පඤ්ච.

898-9. 第四（学处）：五日为五日期，仅五日即为五日限。僧伽梨(saṅghāṭi)的轮转，即僧伽梨轮转；其义为：或因受用，或因晾晒，对因缝合而得名“僧伽梨”的五衣进行轮换。因此，世尊在《词分别》(Padabhājana)中说：“第五日，五件衣”等。于“犯波逸提(pācittiya)罪”，此中，一件衣犯一罪；五件衣则犯五罪。

900. ආපදාසූති මහග්ඝං චීවරං, න සක්කා හොති චොරභයාදීසු පරිභුඤ්ජිතුං; එවරූපෙ උපද්දවෙ අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. කථිනසමුට්ඨානං – අකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

900. 于危难时：有贵重衣，因盗贼之畏等而不能受用；于此等灾患中，无犯。余者自明。迦絺那(kathina)生起：非作业，非想解脱，无心，制教罪，身业，语业，三心，三受。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

903. පඤ්චමෙ – චීවරසඞ්කමනීයන්ති සඞ්කමෙතබ්බං චීවරං; අඤ්ඤිස්සා සන්තකං අනාපුච්ඡා ගහිතං පුන පටිදාතබ්බචීවරන්ති අත්ථො.

903. 第五（学处）：衣之交换(cīvarasaṅkamanīya)，即应交换的衣；其义为：未经询问而取走他人的所有物，是应再次归还的衣。

906. ආපදාසූති සචෙ අපාරුතං වා අනිවත්ථං වා චොරා හරන්ති, එවරූපාසු ආපදාසු ධාරෙන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. කථිනසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

906. 于危难时：若上衣未披或下衣未穿时被盗贼夺走，于此等危难中，（为遮身而取他人衣）穿着者无犯。余者自明。迦絺那(kathina)生起：作与不作，非想解脱，无心，制教罪，身业，语业，三心，三受。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

909-10. ඡට්ඨෙ – අඤ්ඤං පරික්ඛාරන්ති යංකිඤ්චි ථාලකාදීනං වා සප්පිතෙලාදීනං වා අඤ්ඤතරං. ආනිසංසන්ති ‘‘කිත්තකං අග්ඝනකං දාතුකාමත්ථා’’ති පුච්ඡති, ‘‘එත්තකං නාමා’’ති වදන්ති, ‘‘ආගමෙථ තාව, ඉදානි වත්ථං මහග්ඝං, කතිපාහෙන කප්පාසෙ ආගතෙ සමග්ඝං භවිස්සතී’’ති එවං වත්වා නිවාරෙන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

909-10. 第六（学处）：其他资具(aññaṃ parikkhāraṃ)，指任何钵、盘等，或酥、油等中的某一种。见有利益时(ānisaṃsaṃ)：她问道：“您想布施价值多少的（物品）？”他们说：“价值这么多。”（若比丘尼）如此说而阻止则无犯：“请稍等，现在布料昂贵，几日后棉花运到，就会便宜了。”余者自明。

තිසමුට්ඨානං [Pg.207] – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三生起：是作业，想解脱，有心，世间罪(lokavajja)，身业，语业，不善心，三受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

911. සත්තමෙ – පක්කමිංසූති අඤ්ඤාසම්පි ආගමනං ආගමෙන්තී ‘‘අද්ධා අම්හාකම්පි ආගමෙස්සතී’’ති තත්ථ තත්ථ අගමංසු. පටිබාහෙය්‍යාති පටිසෙධෙය්‍ය.

911. 第七——“她们已离去”（pakkamiṃsu）者，谓：她们等待其他比丘尼回来，心想：“（她们）也必定会等我们回来”，如此便去了各处。“应阻止”（paṭibāheyyā）者，谓应制止。

915. ආනිසංසන්ති ‘‘එකිස්සා එකං සාටකං නප්පහොති, ආගමෙථ තාව, කතිපාහෙන උප්පජ්ජිස්සති, තතො භාජෙස්සාමී’’ති එවං ආනිසංසං දස්සෙත්වා පටිබාහන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

915. “说示利益”（ānisaṃsaṃ）者，谓：“一件衣料不够一个人用，请稍等，几天后就会有衣料了，到时我再分配。”像这样显示利益而阻止者，无犯。其余自明。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三生起：唯作，想解脱，有心，制订罪，身业，语业，三心，三受。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八学处释义

916-8. අට්ඨමෙ – නටා නාම යෙ නාටකං නාටෙන්ති. නටකා නාම යෙ නච්චන්ති. ලඞ්ඝකා නාම යෙ වංසවරත්තාදීසු ලඞ්ඝනකම්මං කරොන්ති. සොකජ්ඣායිකා නාම මායාකාරා. කුම්භථූණිකා නාම ඝටකෙන කීළනකා; බිම්බිසකවාදකාතිපි වදන්ති. දෙති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ චීවරගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. සෙසං උත්තානමෙව.

916-8. 第八——所谓舞师（naṭa），是指那些教人跳舞或使人跳舞者。所谓舞者（naṭaka），是指那些自己跳舞者。所谓杂技者（laṅghaka），是指那些在竹竿、皮绳等上面作跳跃表演者。所谓幻术师（māyākāra），即索伽基亚（sokajjhāyika）。所谓击罐者（kumbhathūṇika），是指用小罐演奏者；亦有人称之为频毗娑罗乐器演奏者（bimbisakavādaka）。对于“给予者犯波逸提”一句，于此，应知其罪是依衣的数量而计。余者自明。

ඡසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

六生起：唯作，非想解脱，无心，制订罪，身业，语业，三心，三受。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处竟。

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九学处释义

921-4. නවමෙ [Pg.208] – දුබ්බලචීවරපච්චාසායාති දුබ්බලාය චීවරපච්චාසාය. ආනිසංසන්ති කිඤ්චාපි ‘‘න මයං අය්‍යෙ සක්කොමා’’ති වදන්ති, ‘‘ඉදානි පන තෙසං කප්පාසො ආගමිස්සති, සද්ධො පසන්නො පුරිසො ආගමිස්සති, අද්ධා දස්සතී’’ති එවං ආනිසංසං දස්සෙත්වා නිවාරෙන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

921-4. 第九——“因有望得劣衣故”（dubbalacīvarapaccāsāya）者，即是因有希望获得劣质的衣。“说示利益”（ānisaṃsaṃ）者，谓：即使（信众）说：“尊者，我们办不到”，然而（比丘尼）若能显示利益而劝阻道：“现在他们的棉花就要到了，有信心、有净信的施主会来，他一定会布施的”，则无犯。其余自明。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

三生起：唯作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，三受。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

927. දසමෙ – කථිනුද්ධාරං න දස්සන්තීති කීදිසො කථිනුද්ධාරො දාතබ්බො, කීදිසො න දාතබ්බොති? යස්ස අත්ථාරමූලකො ආනිසංසො මහා, උබ්භාරමූලකො අප්පො, එවරූපො න දාතබ්බො. යස්ස පන අත්ථාරමූලකො ආනිසංසො අප්පො, උබ්භාරමූලකො මහා, එවරූපො දාතබ්බො. සමානිසංසොපි සද්ධාපරිපාලනත්ථං දාතබ්බොව.

927. 第十（学处）中——就“不应准许撤销迦絺那”而言，应准许何种迦絺那的撤销？不应准许何种迦絺那的撤销呢？若铺展迦絺那的功德利益大，而撤销的功德利益小，则不应准许此类撤销。又，若铺展迦絺那的功德利益小，而撤销的功德利益大，则应准许此类撤销。即使功德利益相等，为了守护（请求者）的信心，也应准许。

931. ආනිසංසන්ති භික්ඛුනිසඞ්ඝො ජිණ්ණචීවරො, කථිනානිසංසමූලකො මහාලාභොති එවරූපං ආනිසංසං දස්සෙත්වා පටිබාහන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

931. “功德利益”是指，（若有比丘尼）开示如下功德利益后加以阻止，则无犯：“比丘尼(bhikkhunī)僧团的衣已旧，（若撤销此迦絺那）则有源于迦絺那功德利益的大利养。”其余（文句）则显而易见。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

此（学处）由三处生起：是行为，不待想解脱，有心，是世间罪(lokavajja)，是身业、语业，与不善心相应，通于三受。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

නග්ගවග්ගො තතියො.

裸露品第三。

4. තුවට්ටවග්ගො

4. 同卧品

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一学处释义

933. තුවට්ටවග්ගස්ස [Pg.209] පඨමසික්ඛාපදෙ – තුවට්ටෙය්‍යුන්ති නිපජ්ජෙය්‍යුං. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

933. 同卧品第一学处中——“tuvaṭṭeyyuṃ”意为“躺卧”。其余（文句）则显而易见。此（学处）的生起同“羊毛（学处）”：是行为，非想解脱，无心，是制订罪，是身业，与三心相应，通于三受。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处竟。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

937. දුතියෙ – එකං අත්ථරණඤ්චෙව පාවුරණඤ්ච එතාසන්ති එකත්ථරණපාවුරණා; සංහාරිමානං පාවාරත්ථරණකටසාරකාදීනං එකං අන්තං අත්ථරිත්වා එකං පාරුපිත්වා තුවට්ටෙන්තීනමෙතං අධිවචනං.

937. 第二（学处）中——“她们仅有一件铺具与一件覆具”，故称“单铺覆者”。此乃称谓，指那些（比丘尼）将一件可携带的覆具、铺具、草席、床单等物的一端铺开，另一端盖上而同卧。

940. වවත්ථානං දස්සෙත්වාති මජ්ඣෙ කාසාවං වා කත්තරයට්ඨිං වා අන්තමසො කායබන්ධනම්පි ඨපෙත්වා නිපජ්ජන්තීනං අනාපත්තීති අත්ථො. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

940. “示其界限后”之义为：在中间放置袈裟，或手杖，乃至腰带后躺卧，则无犯。其余（文句）则显而易见。此（学处）的生起同“羊毛（学处）”：是行为，非想解脱，无心，是制订罪，是身业，与三心相应，通于三受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

941. තතියෙ – උළාරසම්භාවිතාති උළාරකුලා පබ්බජිතත්තා ගුණෙහි ච උළාරත්තා උළාරාති සම්භාවිතා. ඉස්සාපකතාති ඉස්සාය අපකතා; අභිභූතාති අත්ථො. සඤ්ඤත්ති බහුලා එතාසන්ති සඤ්ඤත්තිබහුලා; දිවසං මහාජනං සඤ්ඤාපයමානාති අත්ථො. විඤ්ඤත්ති බහුලා එතාසන්ති විඤ්ඤත්තිබහුලා. විඤ්ඤත්තීති හෙතූදාහරණාදීහි විවිධෙහි නයෙහි ඤාපනා වෙදිතබ්බා, න යාචනා.

941. 第三（学处）中——被视为高贵者(uḷārasambhāvitā)：因出身高贵家族而出家，且因具诸功德而高贵，故受此称赞。为嫉妒所驱者(Issāpakatā)：意即被嫉妒所压伏。多告知者(saññattibahulā)：意即整日告知大众。多示意者(viññattibahulā)。示意(viññatti)应理解为通过理由、譬喻等种种方式令人了知，而非乞求。

943. චඞ්කමනෙ [Pg.210] නිවත්තනගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. තිට්ඨති වාතිආදීසු පයොගගණනාය. උද්දිසති වාතිආදීසු පදාදිගණනාය. සෙසං උත්තානමෙව.

943. 经行(caṅkamane)时，应以转身次数计算犯戒。站立等处，则以行为次数计算。念诵等处，则以字词等数量计算。其余皆明了。

තිසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三处生起——作与非作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

949. චතුත්ථෙ – සති අන්තරායෙති දසවිධෙ අන්තරායෙ සති. පරියෙසිත්වා න ලභතීති අඤ්ඤං උපට්ඨායිකං න ලභති. ගිලානායාති සයං ගිලානාය. ආපදාසූති තථාරූපෙ උපද්දවෙ සති අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

949. 第四（学处）中——有障碍时(sati antarāye)是指存在十种障碍时。寻求不得(pariyesitvā na labhati)是指找不到其他的服侍者。病时(gilānāya)是指自己生病。危难时(āpadāsu)是指遇到这样的灾难则不犯。其余皆明了。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

卸担所生——非作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

952. පඤ්චමෙ – අඤ්ඤං ආණාපෙතීති එත්ථ සචෙ නික්කඩ්ඪාති ආණත්තා එකපයොගෙන බහූනිපි ද්වාරානි අතික්කාමෙති, එකා ආපත්ති. අථ ඉමඤ්චිමඤ්ච ද්වාරං අතික්කාමෙහීති එවං ආණත්තා අතික්කාමෙති, ද්වාරගණනාය ආපත්තියො. සෙසං උත්තානමෙව.

952. 第五（学处）中——于“命令他人”(aññaṃ āṇāpeti)此处，若被命令“拉出去！”，（被差遣者）以一个行为即使通过多道门，也只犯一罪。又，若被如此命令“通过这道门和那道门！”，（被差遣者）通过了，则按门的数量而犯戒。其余皆明了。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三处生起——作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

955. ඡට්ඨෙ [Pg.211] – සබ්බං උත්තානමෙව. සමනුභාසනසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

955. 第六学处中——一切皆明了。由劝谏而生起——非作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

7-8-9. සත්තමඅට්ඨමනවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7-8-9. 第七、第八、第九学处释义

961. සත්තමඅට්ඨමනවමෙසු සබ්බං උත්තානමෙව. සබ්බානි එළකලොමසමුට්ඨානානි, කිරියානි, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛානි, අචිත්තකානි, පණ්ණත්තිවජ්ජානි, කායකම්මානි, තිචිත්තානි තිවෙදනානීති.

961. 第七、第八、第九学处中，一切皆明了。所有皆由羊毛而生起，是作、非想解脱、无心、制罪、身业、三心、三受。

සත්තමඅට්ඨමනවමසික්ඛාපදානි.

第七、第八、第九学处竟。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

973. දසමෙ – ආහුන්දරිකාති සම්බාධා.

973. 第十学处中——“āhundarikā”指拥挤。

975. ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙති සචෙපි ධුරං නික්ඛිපිත්වා පච්ඡා පක්කමති, ආපත්තියෙවාති අත්ථො. පවාරෙත්වා පඤ්ච යොජනානි ගච්ඡන්තියාපි අනාපත්ති. ඡසු වත්තබ්බමෙව නත්ථි. සචෙ පන තීණි ගන්ත්වා තෙනෙව මග්ගෙන පච්චාගච්ඡති, න වට්ටති. අඤ්ඤෙන මග්ගෙන ආගන්තුං වට්ටති.

975. “即使只是放下担子”是指即使放下责任之后再离开，也同样是犯戒的意思。受自恣后，即使走了五由旬也不犯戒，六由旬则更无须言说。如果走了三由旬之后又沿原路返回，那不可以；如果是从别的路返回，则可以。

976. අන්තරායෙති දසවිධෙ අන්තරායෙ – පරං ගච්ඡිස්සාමීති නික්ඛන්තා, නදීපූරො පන ආගතො, චොරා වා මග්ගෙ හොන්ති, මෙඝො වා උට්ඨාති, නිවත්තිතුං වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

976. 关于障碍：当有十种障碍时——例如，已出发想前往他处，但河水泛滥，或路上有盗贼，或乌云升起，则可以返回。其余皆明了。其生起同于初波罗夷——非作、想解脱、有心、世间罪、身业、不善心、苦受。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

තුවට්ටවග්ගො චතුත්ථො.

迅速品第四

5. චිත්තාගාරවග්ගො

5. 彩绘堂品

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一学处释义

978. චිත්තාගාරවග්ගස්ස [Pg.212] පඨමසික්ඛාපදෙ – රාජාගාරන්ති රඤ්ඤො කීළනඝරං. චිත්තාගාරන්ති කීළනචිත්තසාලං. ආරාමන්ති කීළනඋපවනං. උය්‍යානන්ති කීළනුය්‍යානං. පොක්ඛරණීන්ති කීළනපොක්ඛරණිං. තස්මායෙව පදභාජනෙ ‘‘යත්ථ කත්ථචි රඤ්ඤො කීළිතු’’න්තිආදි වුත්තං. දස්සනාය ගච්ඡති ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ පදවාරගණනාය දුක්කටං. යත්ථ ඨිතා පස්සතීති එත්ථ පන සචෙ එකස්මිංයෙව ඨානෙ ඨිතා පදං අනුද්ධරමානා පඤ්චපි පස්සති, එකමෙව පාචිත්තියං. තං තං දිසාභාගං ඔලොකෙත්වා පස්සන්තියා පන පාටෙක්කා ආපත්තියො. භික්ඛුස්ස පන සබ්බත්ථ දුක්කටං.

978. 在彩绘堂品第一学处中：王宫（rājāgāra）是指国王的游乐殿。彩绘堂（cittāgāra）是指游乐彩绘堂。园林（ārāma）是指游乐园林。花园（uyyāna）是指游乐花园。莲池（pokkharaṇī）是指游乐莲池。因此，在词句分析中说：“在任何国王游乐的地方”等。“为观看而去，犯恶作罪”，此处是按步数计恶作罪。“站在何处观看”，此处若（比丘尼）站在一处，脚不移动而看到所有五处，只有一个波逸提罪。但若转顾各方而看，则一一得罪。而对比丘，在一切情况下都犯恶作罪。

981. ආරාමෙ ඨිතාති අජ්ඣාරාමෙ රාජාගාරාදීනි කරොන්ති, තානි පස්සන්තියා අනාපත්ති. ගච්ඡන්තී වා ආගච්ඡන්තී වාති පිණ්ඩපාතාදීනං අත්ථාය ගච්ඡන්තියා මග්ගො හොති, තානි පස්සති, අනාපත්ති. සති කරණීයෙ ගන්ත්වාති රඤ්ඤො සන්තිකං කෙනචි කරණීයෙන ගන්ත්වා පස්සති, අනාපත්ති. ආපදාසූති කෙනචි උපද්දුතා පවිසිත්වා පස්සති, අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

981. （释义“在寺院内”：）若在寺院内建造王宫等，（比丘尼）看见了，无犯。（释义“去或来时”：）为托钵等事而去，路上看到它们，无犯。（释义“有事而去”：）因某事去国王处而看到，无犯。（释义“在灾难时”：）被某些灾难所困扰而进入（彼处）看到，无犯。余者自明。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

羊毛（学处）的生起：由唯作、非想解脱、无心、世间罪、身业、不善心、三受。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处竟。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

982. දුතියෙ – අභිනිසීදනාභිනිපජ්ජනෙසු පයොගගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. සෙසං උත්තානමෙව.

982. 第二学处：在坐下和躺卧时，应按次数计算其罪。余者自明。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

羊毛（学处）的生起：由唯作、非想解脱、无心、制戒罪、身业、三心、三受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

988. තතියෙ [Pg.213] – උජ්ජවුජ්ජවෙති යත්තකං හත්ථෙන අඤ්ඡිතං හොති, තස්මිං තක්කම්හි වෙඨිතෙ එකා ආපත්ති. කන්තනතො පන පුබ්බෙ කප්පාසවිචිනනං ආදිං කත්වා සබ්බපයොගෙසු හත්ථවාරගණනාය දුක්කටං.

988. 第三学处：凡以手拉出一截线，将其缠绕在纺锤上时，即得一罪。但在纺纱之前，从拣选棉花等一切准备工作中，按手的动作次数计，得恶作罪。

989. කන්තිතසුත්තන්ති දසිකසුත්තාදිං සඞ්ඝාටෙත්වා කන්තති, දුක්කන්තිතං වා පටිකන්තති. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

989. 所谓“已纺之线”，是指将穗线等合在一起纺，或是将纺得不好的线重新纺。其余部分显而易见。羊毛生起：唯作、非想解脱、无心、施设罪、身业、三心、三受。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

992. චතුත්ථෙ – යාගුං වාතිආදීසු තණ්ඩුලකොට්ටනං ආදිං කත්වා සබ්බෙසු පුබ්බපයොගෙසු පයොගගණනාය දුක්කටං. යාගුභත්තෙසු භාජනගණනාය, ඛාදනීයාදීසු රූපගණනාය පාචිත්තියානි.

992. 第四学处中：在“粥”等句中，从舂米开始，在所有前期准备工作中，每做一次都犯恶作罪。在粥和饭食方面，每使用一个容器就犯波逸提罪；在嚼食等方面，每制作一种形状就犯波逸提罪。

993. යාගුපානෙති මනුස්සෙහි සඞ්ඝස්සත්ථාය කරියමානෙ යාගුපානෙ වා සඞ්ඝභත්තෙ වා තෙසං සහායිකභාවෙන යංකිඤ්චි පචන්තියා අනාපත්ති. චෙතියපූජාය සහායිකා හුත්වා ගන්ධාදීනි පූජෙති, වට්ටති. අත්තනො වෙය්‍යාවච්චකරස්සාති සචෙපි මාතාපිතරො ආගච්ඡන්ති, යංකිඤ්චි බීජනිං වා සම්මුඤ්ජනිදණ්ඩකං වා කාරාපෙත්වා වෙය්‍යාවච්චකරට්ඨානෙ ඨපෙත්වාව යංකිඤ්චි පචිතුං වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි තතියසදිසානෙවාති.

993. 人们为了僧团准备粥、饮料或僧众餐食时，若以协助者的身份烹煮任何东西，则无罪。以协助者的身份供养佛塔时，供奉香等物，可以。关于“为自己的侍者”：即使父母前来，也须先让他们做些事，如拿扇子或扫帚把，将他们置于侍者的位置后，才可以为他们烹煮任何东西。其余部分显而易见。生起等与第三学处相似。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

996. පඤ්චමෙ – අසති අන්තරායෙති දසවිධෙ අන්තරායෙ අසති. ධුරං නික්ඛිපිත්වා පච්ඡා විනිච්ඡිනන්තී ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වාව විනිච්ඡිනාති.

996. 第五学处中：所谓“无障碍时”，即十种障碍不存在时。放下责任后，之后才做决断，这样便是在已经犯戒后才做决断。

998. පරියෙසිත්වා [Pg.214] න ලභතීති සහායිකා භික්ඛුනියො න ලභති. සෙසං උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං දුක්ඛවෙදනන්ති.

998. 所谓“寻访而不得”，是指找不到同伴比丘尼。其余部分显而易见。放下责任生起：非唯作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

999. ඡට්ඨෙ – සබ්බං නග්ගවග්ගෙ ආගාරිකසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. අයං පන විසෙසො, තං ඡසමුට්ඨානං. ඉදං ‘‘සහත්ථා’’ති වුත්තත්තා එළකලොමසමුට්ඨානං, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

999. 第六学处中：一切皆应依裸形品中在家学处所说之理了知。此为差别：彼学处为六种生起，此学处因说“亲手”故，为羊毛生起：唯作、非想解脱、无心、施设罪、身业、三心、三受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

1007. සත්තමෙ – පුන පරියායෙනාති පුනවාරෙ. ආපදාසූති මහග්ඝචීවරං සරීරතො මොචෙත්වා සුපටිසාමිතම්පි චොරා හරන්ති, එවරූපාසු ආපදාසු අනිස්සජ්ජිත්වා නිවාසෙන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

1007. 第七：“又一次”，即是再次。“在危难时”是指：即使已将贵价衣从身上脱下并妥善收藏，盗贼仍会拿走，在这样的危难中，（比丘尼）不舍弃而穿着，无犯。其余的文义自明。

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

迦絺那的生起：从身语，以及身语心生起；是作为与不作为；非想解脱；无心；是施设罪的身业、语业；三心；三受。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处。

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八学处释义

1008. අට්ඨමෙ – අනිස්සජ්ජිත්වාති රක්ඛණත්ථාය අදත්වා; ‘‘ඉමං ජග්ගෙය්‍යාසී’’ති එවං අනාපුච්ඡිත්වාති අත්ථො.

1008. 第八：“不舍弃”的意思是，为了守护而没有给与，也没有这样征询说：‘请您照管这个。’

1012. පරියෙසිත්වා න ලභතීති පටිජග්ගිකං න ලභති. ගිලානායාති වචීභෙදං කාතුං අසමත්ථාය. ආපදාසූති රට්ඨෙ භිජ්ජන්තෙ ආවාසෙ [Pg.215] ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡන්ති, එවරූපාසු ආපදාසු අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි අනන්තරසික්ඛාපදසදිසානෙවාති.

1012. “寻求而不得”是指找不到照管者。“生病”是指无力言语。“在危难时”是指当国家动乱，人们舍弃住处离去，在如是等危难中无犯。其余的文义自明。生起等与前一学处相似。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处。

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九学处释义

1015-6. නවමෙ – බාහිරකං අනත්ථසංහිතන්ති හත්ථිඅස්සරථධනුථරුසිප්පආථබ්බණඛීලනවසීකරණසොසාපනමන්තාගදප්පයොගාදිභෙදං පරූපඝාතකරං. පරිත්තන්ති යක්ඛපරිත්තනාගමණ්ඩලාදිභෙදං සබ්බම්පි වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව.

1015-6. 第九：“外道无益”指象、马、车、弓、剑等技艺，以及阿闼婆吠陀（咒术）、镇压咒、降伏咒、枯萎咒、毒药配方等各种伤害他人的学问。“护咒”包括夜叉护咒、龙曼陀罗等，这一切都是允许的。其余的文义自明。

පදසොධම්මසමුට්ඨානං – වාචතො වාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

逐字法的生起：从语，以及语心生起；是作为；非想解脱；无心；是施设罪；是语业；三心；三受。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

1018. දසමෙ වාචෙය්‍යාති පදං විසෙසො, සෙසං නවමෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

1018. 第十：“应说”一词是特别之处，其余连同生起等，都应按照第九学处所说的方式来理解。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处。

චිත්තාගාරවග්ගො පඤ්චමො.

画堂品第五。

6. ආරාමවග්ගො

6. 园林品

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一学处释义

1025. ආරාමවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – පරික්ඛෙපං අතික්කාමෙන්තියා, උපචාරං ඔක්කමන්තියාති එත්ථ පඨමපාදෙ දුක්කටං, දුතියපාදෙ පාචිත්තියං.

1025. 园林品第一学处中，于“越过围绕物，进入近处”：第一步得恶作，第二步得波逸提。

1027. සීසානුලොකිකාති පඨමං පවිසන්තීනං භික්ඛුනීනං සීසං අනුලොකෙන්තී පවිසති, අනාපත්ති. යත්ථ භික්ඛුනියොති යත්ථ භික්ඛුනියො පඨමතරං පවිසිත්වා සජ්ඣායචෙතියවන්දනාදීනි කරොන්ති, තත්ථ තාසං [Pg.216] සන්තිකං ගච්ඡාමීති ගන්තුං වට්ටති. ආපදාසූති කෙනචි උපද්දුතා හොති, එවරූපාසු ආපදාසු පවිසිතුං වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව.

1027. “仰望其头”是指，看着先进入的比丘尼们的头而进入，无犯。“有比丘尼处”是指，比丘尼们先进入某处诵经、礼拜塔庙等，（后来者心想：）“我去她们那里”，这样前往是可以的。“于诸危难时”是指，为某些灾难所困，在这样的危难中可以进入。其余的（文句）含义明显。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

弃重担生起：由作与不作，想解脱，有心，制罪，身业，语业，三心，三受。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处终。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

1028. දුතියෙ – ආයස්මා කප්පිතකොති අයං ජටිලසහස්සබ්භන්තරො ථෙරො. සංහරීති සඞ්කාමෙසි. සංහටොති සඞ්කාමිතො. කාසාවටොති න්හාපිතා කාසාවං නිවාසෙත්වා කම්මං කරොන්ති, තං සන්ධායාහංසු. සෙසං උත්තානමෙව.

1028. 第二学处中，“具寿劫比陀(Kappitaka)”指这位长老是千名结发外道中的一员。“他移走”即他使之转移。“被移走”即被使之转移。“袈裟衣者”是指理发师们穿着袈裟色的衣服工作，针对此而说。其余的（文句）含义明显。

තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

三处生起：由作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处终。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

1036. තතියෙ – අනුසාසනිපුරෙක්ඛාරායාති ඉදානිපි ත්වං බාලා අබ්‍යත්තාතිආදිනා නයෙන අනුසාසනිපක්ඛෙ ඨත්වා වදන්තියා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි අනන්තරසික්ඛාපදසදිසානෙවාති.

1036. 第三学处中，“以教诫为先者”是指（比丘尼）站在教诫的立场上说：“你现在还是愚笨、无能”等，无犯。其余的（文句）含义明显。生起等与前一学处相同。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处终。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

1037. චතුත්ථෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. චතුසමුට්ඨානං – කායතො කායවාචතො කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති. නිමන්තිතාය අනාපුච්ඡා භුඤ්ජන්තියා ආපත්තිසම්භවතො සියා කිරියාකිරියං, පවාරිතාය කප්පියං කාරෙත්වාපි අකාරෙත්වාපි භුඤ්ජන්තියා ආපත්තිසම්භවතො [Pg.217] සියා කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1037. 第四学处中，一切皆显而易见。四处生起：从身、从身语、从身心，以及从身语心生起。对于受邀的比丘尼，未经询问而食，因有犯戒的可能，则可能为“作与不作”；对于已表示满足的比丘尼，作了或未作“令其为净”而食，因有犯戒的可能，则可能为“作”；非想解脱，无心，施设罪，身业，语业，三心，三受。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

1043. පඤ්චමෙ – කුලෙ මච්ඡරො කුලමච්ඡරො, කුලමච්ඡරො එතිස්සා අත්ථීති කුලමච්ඡරිනී කුලං වා මච්ඡරායතීති කුලමච්ඡරිනී. කුලස්ස අවණ්ණන්ති තං කුලං අස්සද්ධං අප්පසන්නන්ති. භික්ඛුනීනං අවණ්ණන්ති භික්ඛුනියො දුස්සීලා පාපධම්මාති.

1043. 第五学处中——于家系悭吝，是为“家悭”(kulamaccharo)。因为此比丘尼有家悭，或于家系行悭吝，故名“家悭者”(kulamaccharinī)。说家系之过，即是说：“那个家系无信、不净信。”说比丘尼之过，即是说：“诸比丘尼是恶戒者、恶法者。”

1045. සන්තංයෙව ආදීනවන්ති කුලස්ස වා භික්ඛුනීනං වා සන්තං අගුණං. සෙසං උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං දුක්ඛවෙදනන්ති.

1045. “确实存在的过患”，是指家系或诸比丘尼确实存在的过失。其余皆显而易见。三处生起：作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

1048. ඡට්ඨෙ – ඔවාදායාති ගරුධම්මත්ථාය. සංවාසායාති උපොසථපවාරණාපුච්ඡනත්ථාය. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන භික්ඛුනොවාදකසික්ඛාපදවණ්ණනායං වුත්තොයෙව.

1048. 第六学处中——“为教诫”，即为重法故。“为共住”，即为询问布萨(uposatha)、自恣(pavāraṇā)故。此为此处之简略。其详尽解说，则已在（比丘律）“教诫比丘尼学处”的释义中说。

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

羊毛生起：作、非想解脱、无心、施设罪、身业、三心、三受。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

1053. සත්තමෙ – පරියෙසිත්වා න ලභතීති භික්ඛුනිං න ලභති. සෙසං උත්තානමෙව. ඉමස්සාපි විත්ථාරො භික්ඛුනොවාදකෙ වුත්තොයෙව.

1053. 第七学处中——“寻求而不得”，是指得不到比丘尼。其余皆显而易见。此学处的详尽解说，也已在（比丘律）“教诫比丘尼学处”中说。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං [Pg.218] – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

弃重担生起：不作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八学处释义

1056. අට්ඨමෙ – එකකම්මන්තිආදීහි උපොසථපවාරණායෙව වුත්තා. සෙසං උත්තානමෙව. ඉමස්සාපි විත්ථාරො භික්ඛුනොවාදකෙ වුත්තොයෙව.

1056. 第八学处中——以“一羯磨”等所说的即是布萨与自恣。其余皆显而易见。其详细之说亦已在比丘尼教诫中说过。

පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

初波罗夷生起：不作、想解脱、有心、世间罪、身业、不善心、苦受。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处竟。

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九学处释义

1058. නවමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. ඉමස්සාපි විත්ථාරො භික්ඛුනොවාදකෙ වුත්තොයෙව.

1058. 第九学处中——一切皆显明。其详细之说亦已在比丘尼教诫中说过。

ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

弃重担生起：不作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

1062. දසමෙ – පසාඛෙති අධොකායෙ. අධොකායො හි යස්මා තතො රුක්ඛස්ස සාඛා විය උභො ඌරූ පභිජ්ජිත්වා ගතා, තස්මා පසාඛොති වුච්චති.

1062. 第十学处中——pasākheti（使其分叉）：是在下身。因为从下身，双腿如树枝般分叉而出，故称之为pasākha（分叉）。

1065. භින්දාතිආදීසු සචෙ ‘‘භින්ද, ඵාලෙහී’’ති සබ්බානි ආණාපෙති, සො ච තථෙව කරොති, ඡ ආණත්තිදුක්කටානි ඡ ච පාචිත්තියානි ආපජ්ජති. අථාපි එවං ආණාපෙති – ‘‘උපාසක, යංකිඤ්චි එත්ථ කාතබ්බං, තං සබ්බං කරොහී’’ති, සො ච සබ්බානිපි භෙදනාදීනි කරොති; එකවාචාය ඡ [Pg.219] දුක්කටානි ඡ පාචිත්තියානීති ද්වාදස ආපත්තියො. සචෙ පන භෙදනාදීසුපි එකංයෙව වත්වා ‘‘ඉදං කරොහී’’ති ආණාපෙති, සො ච සබ්බානි කරොති, යං ආණත්තං, තස්සෙව කරණෙ පාචිත්තියං. සෙසෙසු අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

1065. 在“破坏”等（行为）中，如果命令“破坏、劈开”等所有事情，而他也照样做了，则得六个教令恶作罪和六个波逸提罪。或者这样命令：“优婆塞，这里任何该做的事，你全都做”，而他也做了所有破坏等事；（这样）以一语，得六个恶作罪和六个波逸提罪，共十二条罪。如果在破坏等事中，只说“做这个”来命令一件事，而他却做了所有事，那么仅就其所受命之事得波逸提罪，其余无罪。其余皆显而易见。

කථිනසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

迦絺那生起：作与不作、非想解脱、无心、制订罪、身业、语业、三心、三受。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

ආරාමවග්ගො ඡට්ඨො.

园林品第六

7. ගබ්භිනිවග්ගො

7. 妊妇品

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一学处释义

1069. ගබ්භිනිවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ආපන්නසත්තාති කුච්ඡිපවිට්ඨසත්තා.

1069. 妊妇品第一学处中——āpannasattā（已怀孕者），是指胎中已有生命者。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处竟。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

1073-4. දුතියෙ – පායන්තින්ති ථඤ්ඤං පායමානං. මාතා වා හොතීති යං දාරකං පායෙති, තස්ස මාතා වා හොති ධාති වා. සෙසං උත්තානමෙව. උභයම්පි තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1073-4. 于第二学处中，“正在哺乳者”(pāyantī)即正在喂奶的女人。“是母亲或乳母”(mātā vā hoti dhāti vā)是指，对于她所喂养的孩子，她或是其母亲，或是其乳母。其余皆显明。这两者皆为三生起——是行为，是想解脱，是有心，是制罪，是身业，是语业，是三心，是三受。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

1077. තතියෙ – සික්ඛාසම්මුතිං දාතුන්ති කස්මා දාපෙසි? ‘‘මාතුගාමො නාම ලොලො හොති ද්වෙ වස්සානි ඡසු ධම්මෙසු අසික්ඛිත්වා සීලානි පූරයමානො කිලමති, සික්ඛිත්වා පන පච්ඡා න කිලමිස්සති, නිත්ථරිස්සතී’’ති දාපෙසි.

1077. 于第三学处中——为何（世尊）要让人授予学法认可(sikkhāsammuti)呢？“因为女人是轻浮的，若不于六法中学习二年而（直接）去圆满（更高）的诸戒，她会感到疲惫；而学习之后，则不会感到疲惫，将能达成目标”，（世尊因如此洞见）而让人授予学法认可。

1079. පාණාතිපාතා [Pg.220] වෙරමණිං ද්වෙ වස්සානි අවීතික්කම්ම සමාදානං සමාදියාමීති යං තං පාණාතිපාතා වෙරමණීති පඤ්ඤත්තං සික්ඛාපදං, තං පාණාතිපාතා වෙරමණිසික්ඛාපදං ද්වෙ වස්සානි අවීතික්කමිතබ්බසමාදානං කත්වා සමාදියාමීති අත්ථො. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉමා ඡ සික්ඛායො සට්ඨිවස්සායපි පබ්බජිතාය දාතබ්බායෙව, න එතාසු අසික්ඛිතා උපසම්පාදෙතබ්බා.

1079. “我受持在两年内不违越离杀生学处”，其义为：对于已制定的“离杀生”学处，我作两年内不可违越的受持而受持之。此理通于一切（学处）。这六学法，即使是六十岁出家的（女人）也必须授予；未于此等（学法）中学习者，不得为之授具足戒。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

1084. චතුත්ථෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. සචෙ පන පඨමං වුට්ඨානසම්මුති න දින්නා හොති, උපසම්පදමාළකෙපි දාතබ්බායෙව. ඉමා ද්වෙපි මහාසික්ඛමානා නාම.

1084. 于第四学处中——一切（词义）皆显而易见。然而，如果最初未授予出罪认可(vuṭṭhānasammuti)，那么在具足戒坛场(upasampadamāḷaka)也必须授予。这两者（指接受学法认可和出罪认可的在学尼）被称为大在学尼(mahāsikkhamānā)。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

1090. පඤ්චමෙ – කිඤ්චාපි ඌනද්වාදසවස්සං පරිපුණ්ණසඤ්ඤාය වුට්ඨාපෙන්තියා අනාපත්ති, සා පන අනුපසම්පන්නාව හොති. සෙසං උත්තානමෙව.

1090. 于第五学处中——虽然（比丘尼）误认为（某女子）年龄已满而为不满十二岁者授学法，无犯，但该女子并未获得具足戒。其余皆显明。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

1095. ඡට්ඨෙ – දසවස්සාය ගිහිගතාය සික්ඛාසම්මුතිං දත්වා පරිපුණ්ණද්වාදසවස්සං උපසම්පාදෙතුං වට්ටති.

1095. 于第六学处中——可以为十岁已婚的女子授予学法认可，待其年满十二岁时，为之授具足戒。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

1101. සත්තමෙ [Pg.221] – සබ්බං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි සබ්බෙසු දුතියෙ වුත්තසදිසානෙව. අයං පන විසෙසො – යත්ථ සම්මුති අත්ථි, තත්ථ කිරියාකිරියං හොතීති.

1101. 第七（学处）——一切皆显而易见。其生起等，于所有（学处），皆与第二（学处）所说相似。然而，此为差别：若有约定，则彼（学处）为作与不作。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八学处释义

1108. අට්ඨමෙ – න අනුග්ගණ්හාපෙය්‍යාති ‘‘ඉමිස්සා අය්‍යෙ උද්දෙසාදීනි දෙහී’’ති එවං උද්දෙසාදීහි න අනුග්ගණ්හාපෙය්‍ය.

1108. 第八（学处）——“不应使（他人）帮助”，是说：不应以诵读等方式使（他人）帮助，即（不应说）：“圣尼，请为这位（比丘尼）诵读等。”

1110. පරියෙසිත්වාති අඤ්ඤං පරියෙසිත්වා න ලභති, සයං ගිලානා හොති, න සක්කොති උද්දෙසාදීනි දාතුං, තස්සා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

1110. “寻求之后”是说：寻找另一位（老师）而没有找到，或者自己生病，不能给予诵读等，对她而言无犯。其余皆显而易见。生起于放下责任：是无作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处竟。

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九学处释义

1113. නවමෙ – න උපට්ඨහෙය්‍යාති චුණ්ණෙන මත්තිකාය දන්තකට්ඨෙන මුඛොදකෙනාති එවං තෙන තෙන කරණීයෙන න උපට්ඨහෙය්‍ය. සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

1113. 第九（学处）——“不应侍奉”，是说：不应以（沐浴用的）粉、泥、齿木、洗脸水等如此这般应做之事来侍奉。其余皆显而易见。其生起与第一波罗夷(pārājika)相同：是无作，想解脱，有心，世间罪，身业，不善心，苦受。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

1116. දසමෙ – නෙව වූපකාසෙය්‍යාති න ගහෙත්වා ගච්ඡෙය්‍ය. න වූපකාසාපෙය්‍යාති ‘‘ඉමං අය්‍යෙ ගහෙත්වා ගච්ඡා’’ති අඤ්ඤං න ආණාපෙය්‍ය. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං[Pg.222], සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

1116. 第十（学处）——“不应带走”，是说：不应带着（她）离开。“不应使（他人）带走”，是说：不应命令另一位（比丘尼）说：“圣尼，请带着这位（比丘尼）走。”在此（学处）中，其余皆显而易见。生起于放下责任：是无作，想解脱，有心，世间罪，身业，语业，不善心，苦受。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

ගබ්භිනිවග්ගො සත්තමො.

妊娠品第七

8. කුමාරිභූතවග්ගො

8. 童女品

1-2-3. පඨමදුතියතතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

1-2-3. 第一、第二、第三学处释义

1119. කුමාරිභූතවග්ගස්ස පඨමදුතියතතියසික්ඛාපදානි තීණි තීහි ගිහිගතසික්ඛාපදෙහි සදිසානි. යා පන තා සබ්බපඨමා ද්වෙ මහාසික්ඛමානා, තා අතික්කන්තවීසතිවස්සාති වෙදිතබ්බා. තා ගිහිගතා වා හොන්තු අගිහිගතා වා, සික්ඛමානා ඉච්චෙව වත්තබ්බා, ගිහිගතාති වා කුමාරිභූතාති වා න වත්තබ්බා. ගිහිගතාය දසවස්සකාලෙ සික්ඛාසම්මුතිං දත්වා ද්වාදසවස්සකාලෙ උපසම්පදා කාතබ්බා. එකාදසවස්සකාලෙ දත්වා තෙරසවස්සකාලෙ කාතබ්බා, ද්වාදසතෙරසචුද්දසපන්නරසසොළසසත්තරසඅට්ඨාරසවස්සකාලෙ සම්මුතිං දත්වා වීසතිවස්සකාලෙ උපසම්පදා කාතබ්බා. අට්ඨාරසවස්සකාලතො පට්ඨාය ච පනායං ගිහිගතාතිපි කුමාරිභූතාතිපි වත්තුං වට්ටති, කුමාරිභූතා පන ගිහිගතාති න වත්තබ්බා, කුමාරිභූතා ඉච්චෙව වත්තබ්බා. මහාසික්ඛමානා පන ගිහිගතාතිපි වත්තුං න වට්ටති, කුමාරිභූතාතිපි වත්තුං න වට්ටති, සික්ඛාසම්මුතිදානවසෙන පන තිස්සොපි සික්ඛමානාති වත්තුං වට්ටති.

1119. 童女品的第一、第二、第三学处，与三条曾嫁女学处相似。最初的两位大在学尼(mahāsikkhamānā)，应知她们已超过二十岁。无论她们是曾嫁女或非曾嫁女，都只应称为“在学尼”，不应称为“曾嫁女”或“童女”。对于曾嫁女，十岁时给予学法认可，十二岁时应受具足戒；十一岁时给予，则十三岁时应受；十二岁时给予，则十四岁时应受；十三岁时给予，则十五岁时应受；十四岁时给予，则十六岁时应受；十五岁时给予，则十七岁时应受；十六岁时给予，则十八岁时应受；十七岁时给予，则十九岁时应受；十八岁时给予，则二十岁时应受具足戒。从十八岁起，此女即可称为“曾嫁女”或“童女”，但童女不应称为“曾嫁女”，只应称为“童女”。然而，大在学尼则不应称为“曾嫁女”或“童女”。不过，以授予学法认可故，三者皆可称为“在学尼”。

පඨමදුතියතතියානි.

第一、第二、第三学处竟。

4-5-6. චතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

4-5-6. 第四、第五、第六学处释义

1136. චතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨෙසු සබ්බං උත්තානමෙව. සබ්බානි තිසමුට්ඨානානි චතුත්ථං කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති. පඤ්චමං කිරියාකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං[Pg.223], කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති. යඤ්චෙත්ථ සඞ්ඝෙන පරිච්ඡින්දිතබ්බාති වුත්තං, තස්ස උපපරික්ඛිතබ්බාති අත්ථො. ඡට්ඨං කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං දුක්ඛවෙදනන්ති. යං පනෙත්ථ ‘‘පරිච්ඡින්දිත්වා’’ති වුත්තං, තස්ස උපපරික්ඛිත්වාති අත්ථො.

1136. 在第四、第五、第六学处中，一切都显而易见。所有都是三等起。第四学处是唯作、想解脱、有心、制罪、身业、语业、三心、三受。第五学处是作与非作、想解脱、有心、制罪、身业、语业、三心、三受。此处所说的“应由僧团判定”，其义是“应审查”。第六学处是唯作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。此处所说的“判定后”，其义是“审查后”。

චතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨසික්ඛාපදානි

第四、第五、第六学处竟。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

1150. සත්තමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

1150. 第七——一切都显而易见。舍弃重担的生起：唯作、想解脱、有心、世间罪、身业、语业、不善心、苦受。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

8. අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8. 第八学处释义

1154. අට්ඨමෙපි – සබ්බං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි අනන්තරසදිසානෙවාති.

1154. 第八——一切都显而易见。生起等也与前一学处相同。

අට්ඨමසික්ඛාපදං.

第八学处竟。

9. නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා

9. 第九学处释义

1158. නවමෙ – සොකාවාසන්ති සඞ්කෙතං කත්වා අගච්ඡමානා පුරිසානං අන්තො සොකං පවෙසෙතීති සොකාවාසා, තං සොකාවාසං. තෙනෙවාහ – ‘‘සොකාවාසා නාම පරෙසං දුක්ඛං උප්පාදෙතී’’ති. අථ වා ඝරං විය ඝරසාමිකා, අයම්පි පුරිසසමාගමං අලභමානා සොකං ආවිසති. ඉති යං ආවිසති, ස්වාස්සා ආවාසො හොතීති සොකාවාසා. තෙනාහ – ‘‘සොකං ආවිසතී’’ති. අජානන්තීති එදිසා [Pg.224] අයන්ති අජානමානා. සෙසං උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1158. 第九——“忧愁之宅”(sokāvāsa)：约定后却不来，使男子内心生起忧愁，故为“忧愁之宅”。因此说：“所谓的忧愁之宅，就是使他人产生痛苦。”又或者，如房主进入房屋，此女因未能与男子相会而陷入忧愁。如是，她所进入的忧愁，即成其住所，故为“忧愁之宅”。因此说：“进入忧愁。”“不知”即是不知“此女是这样的人”。其余部分显而易见。三生起：唯作、想解脱、有心、施设罪、身业、语业、三心、三受。

නවමසික්ඛාපදං.

第九学处竟。

10. දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

10. 第十学处释义

1164. දසමෙ – අනාපුච්ඡාති අනාපුච්ඡිත්වා. භික්ඛුනීහි ද්වික්ඛත්තුං ආපුච්ඡිතබ්බං – පබ්බජ්ජාකාලෙ ච උපසම්පදාකාලෙ ච, භික්ඛූනං පන සකිං ආපුච්ඡිතෙපි වට්ටති.

1164. 第十——“不询问”即未曾询问。比丘尼应询问两次——于出家时及受具足戒时；而对于比丘，仅询问一次即可。

1165. අජානන්තීති මාතාදීනං අත්ථිභාවං අජානන්තී. සෙසං උත්තානමෙව. ඉදං අපුබ්බසමුට්ඨානසීසං. චතුසමුට්ඨානං – වාචතො කායවාචතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති. කථං? අබ්භානකම්මාදීසු කෙනචිදෙව කරණීයෙන ඛණ්ඩසීමායං නිසින්නා ‘‘පක්කොසථ සික්ඛමානං, ඉධෙව නං උපසම්පාදෙස්සාමා’’ති උපසම්පාදෙති; එවං වාචතො සමුට්ඨාති. උපස්සයතො පට්ඨාය උපසම්පාදෙස්සාමීති වත්වා ඛණ්ඩසීමං ගච්ඡන්තියා කායවාචතො සමුට්ඨාති. ද්වීසුපි ඨානෙසු පණ්ණත්තිභාවං ජානිත්වාව වීතික්කමං කරොන්තියා වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති. අනනුජානාපෙත්වා උපසම්පාදනතො කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1165. “不知”是指不知母亲等之存在。其余则显而易见。此为新的生起之首。四生起：由语、由身语、由语心、由身语心而生起。如何？于出罪羯磨(abbhānakamma)等中，因某事而坐于残缺界(khaṇḍasīmā)中，授具足戒时说：“去叫在学尼(sikkhamānā)来，我们就在此为她授具足戒”，如此则由语生起。从尼住处(upassaya)出发时说“我将为她授具足戒”，在前往残缺界的途中，则由身语生起。于此二处，明知有制令而故意违犯者，则由语心或由身语心生起。未经允许而授具足戒，属作与不作、非想解脱、无心、制罪、身业、语业、三心、三受。

දසමසික්ඛාපදං.

第十学处竟。

11. එකාදසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

11. 第十一学处释义

1167-8. එකාදසමෙ – පාරිවාසිකඡන්දදානෙනාති පාරිවාසියෙන ඡන්දදානෙන. තත්ථ චතුබ්බිධං පාරිවාසියං – පරිසපාරිවාසියං, රත්තිපාරිවාසියං, ඡන්දපාරිවාසියං, අජ්ඣාසයපාරිවාසියන්ති. තත්ථ පරිසපාරිවාසියං නාම භික්ඛූ කෙනචිදෙව කරණීයෙන සන්නිපතිතා හොන්ති, අථ මෙඝො වා උට්ඨාති, උස්සාරණා වා කරියති, මනුස්සා වා අජ්ඣොත්ථරන්තා ආගච්ඡන්ති, භික්ඛූ [Pg.225] ‘‘අනොකාසා මයං අඤ්ඤත්‍ර ගච්ඡාමා’’ති ඡන්දං අවිස්සජ්ජෙත්වාව උට්ඨහන්ති. ඉදං පරිසපාරිවාසියං. කිඤ්චාපි පරිසපාරිවාසියං, ඡන්දස්ස පන අවිස්සට්ඨත්තා කම්මං කාතුං වට්ටති.

1167-8. 第十一。“以失效之欲的给予”(pārivāsikachandadānena)，即以已失效之欲而给予。于此，失效有四种：僧团失效(parisapārivāsiya)、隔夜失效(rattipārivāsiya)、欲失效(chandapārivāsiya)、意向失效(ajjhāsayapārivāsiya)。其中，所谓僧团失效，是指比丘们因某事而集会，此时或乌云生起，或有驱离，或有人群涌来，比丘们说：“我等此处无有空闲，去往他处”，未舍其欲便起座。此即僧团失效。虽然僧团失效，但因未舍其欲，仍可作羯磨。

පුන භික්ඛූ ‘‘උපොසථාදීනි කරිස්සාමා’’ති රත්තිං සන්නිපතිත්වා ‘‘යාව සබ්බෙ සන්නිපතන්ති, තාව ධම්මං සුණිස්සාමා’’ති එකං අජ්ඣෙසන්ති, තස්මිං ධම්මකථං කථෙන්තෙයෙව අරුණො උග්ගච්ඡති. සචෙ ‘‘චාතුද්දසිකං උපොසථං කරිස්සාමා’’ති නිසින්නා ‘‘පන්නරසො’’ති කාතුං වට්ටති. සචෙ පන්නරසිකං කාතුං නිසින්නා පාටිපදෙ අනුපොසථෙ උපොසථං කාතුං න වට්ටති, අඤ්ඤං පන සඞ්ඝකිච්චං කාතුං වට්ටති. ඉදං රත්තිපාරිවාසියං නාම.

复次，比丘们想：“我等将作布萨等事。”于是夜间集会，说：“在所有比丘集会完毕之前，我等先听闻法。”便请求一位比丘说法。在他正说法时，黎明即升起。若他们坐下时是想作十四日的布萨，则可以作为十五日的（布萨）来做。若他们坐下时是想作十五日的布萨，则不可以在（下半月的）第一日，即非布萨日，举行布萨；然而，可以作其他的僧事。此名为夜间隔。

පුන භික්ඛූ ‘‘කිඤ්චිදෙව අබ්භානාදිසඞ්ඝකම්මං කරිස්සාමා’’ති නිසින්නා හොන්ති, තත්‍රෙකො නක්ඛත්තපාඨකො භික්ඛු එවං වදති – ‘‘අජ්ජ නක්ඛත්තං දාරුණං, මා ඉමං කම්මං කරොථා’’ති. තෙ තස්ස වචනෙන ඡන්දං විස්සජ්ජෙත්වා තත්ථෙව නිසින්නා හොන්ති. අථඤ්ඤො ආගන්ත්වා ‘‘නක්ඛත්තං පටිමානෙන්තං අත්ථො බාලං උපච්චගා’’ති (ජා. 1.1.49) වත්වා ‘‘කිං නක්ඛත්තෙන කරොථා’’ති වදති. ඉදං ඡන්දපාරිවාසියඤ්චෙව අජ්ඣාසයපාරිවාසියඤ්ච. එතස්මිං පාරිවාසියෙ පුන ඡන්දපාරිසුද්ධිං අනානෙත්වා කම්මං කාතුං න වට්ටති.

复次，比丘们想：“我等将作某些出罪(abbhāna)等僧伽羯磨。”于是坐下。其中一位通晓星象的比丘如是说：“今日星象凶险，莫作此羯磨。”他们听了他的话，便舍弃了作羯磨的意愿，仍在原处坐着。这时，另一位比丘前来，说偈言：“利益越过痴人去，彼痴人正待星象。”又说：“要星象何用？”此即是“欲间隔”与“意向间隔”。在此间隔中，若不重新带来“欲清净”，则不应作羯磨。

වුට්ඨිතාය පරිසායාති ඡන්දං විස්සජ්ජෙත්වා කායෙන වා වාචාය වා ඡන්දවිස්සජ්ජනමත්තෙනෙව වා උට්ඨිතාය පරිසාය.

“于已散会的僧团”是指：僧团通过舍弃（作羯磨的）意愿——或以身，或以语，或仅以舍弃意愿本身——而散会。

1169. අනාපත්ති අවුට්ඨිතාය පරිසායාති ඡන්දං අවිස්සජ්ජෙත්වා අවුට්ඨිතාය අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1169. “于未散会的僧团无犯”是指：未舍弃意愿，僧团未散会，则无犯。余者义自明。三等起：是行为，想解脱，有心，制罪，身业，语业，三心，三受。

එකාදසමසික්ඛාපදං.

第十一学处竟。

12. ද්වාදසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

12. 第十二学处释义

1170. ද්වාදසමෙ – උපස්සයො න සම්මතීති වසනොකාසො නප්පහොති. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි අනන්තරසදිසානෙවාති.

1170. 第十二（学处）中，“住所不充足”是指居住的地方不够。余者义自明。等起等与前一学处相同。

ද්වාදසමසික්ඛාපදං.

第十二学处竟。

13. තෙරසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

13. 第十三学处释义

1175. තෙරසමෙ [Pg.226] – එකං වස්සං ද්වෙති එකන්තරිකෙ එකස්මිං සංවච්ඡරෙ ද්වෙ වුට්ඨාපෙති. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි වුත්තසදිසානෙවාති.

1175. 第十三：“一年二人”，是说隔一年，于一年中，度二位学法女。其余的文句是浅显的。生起等也如前述相似。

තෙරසමසික්ඛාපදං.

第十三学处。

කුමාරිභූතවග්ගො අට්ඨමො.

第八处女品。

9. ඡත්තුපාහනවග්ගො

9. 伞盖与鞋品

1. පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. 第一学处释义

1181. ඡත්තවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – සකිම්පි ධාරෙති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති මග්ගගමනෙ එකපයොගෙනෙව දිවසම්පි ධාරෙති, එකාව ආපත්ති. සචෙ කද්දමාදීනි පත්වා උපාහනා ඔමුඤ්චිත්වා ඡත්තමෙව ධාරෙන්තී ගච්ඡති, දුක්කටං. අථාපි ගච්ඡාදීනි දිස්වා ඡත්තං අපනාමෙත්වා උපාහනාරුළ්හාව ගච්ඡති, දුක්කටමෙව. සචෙ ඡත්තම්පි අපනාමෙත්වා උපාහනාපි ඔමුඤ්චිත්වා පුන ධාරෙති, පුන පාචිත්තියං. එවං පයොගගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1181. 伞盖品第一学处：“哪怕只持用一次，即犯波逸提”，是说在行路时，以一个动作持用一整天，也只犯一次波逸提。如果到了有泥泞等的地方，脱下鞋子，只持伞行走，犯恶作。又如果看见灌木等，把伞移开，只穿着鞋行走，也犯恶作。如果把伞移开，也脱了鞋，之后再持用，则再犯波逸提。应如此依动作的数量了知诸罪。其余的文句是浅显的。此罪由羊毛事生起，是行为，非想解脱，无心，制教罪，身业，三心，三受。

පඨමසික්ඛාපදං.

第一学处竟。

2. දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

2. 第二学处释义

1184. දුතියෙ – යානෙන යායන්තීති එත්ථාපි ඔරොහිත්වා පුනප්පුනං අභිරුහන්තියා පයොගගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. සෙසං පඨමෙ වුත්තනයමෙවාති.

1184. 第二（学处）：于“乘车而行”，此处也应了知，对于下车后又屡屡上车的（比丘尼），应依其动作的数量了知诸罪。其余的与第一学处中所说的方法相同。

දුතියසික්ඛාපදං.

第二学处竟。

3. තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

3. 第三学处释义

1190. තතියෙ [Pg.227] – විප්පකිරියිංසූති මණයො විප්පකිණ්ණා. ඉධාපි ඔමුඤ්චිත්වා ධාරෙන්තියා පයොගගණනාය ආපත්තියො. සමුට්ඨානාදීනි වුත්තනයානෙව. කෙවලං ඉධ අකුසලචිත්තං හොතීති.

1190. 第三（学处）：“散乱了”，是指宝石散落了。此处也对解下后复又佩戴的（比丘尼），依其动作的数量计罪。生起等如前述方法。只是此处生起的是不善心。

තතියසික්ඛාපදං.

第三学处竟。

4. චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා

4. 第四学处释义

1194. චතුත්ථෙ – සීසූපගාදීසු යං යං ධාරෙති, තස්ස තස්ස වසෙන වත්ථුගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. සෙසං තතියෙ වුත්තනයමෙවාති.

1194. 第四（学处）：于头饰等，佩戴任何一种，都应依该物品的数量了知诸罪。其余的与第三（学处）中所说的方法相同。

චතුත්ථසික්ඛාපදං.

第四学处竟。

5. පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා

5. 第五学处释义

1199. පඤ්චමෙ – ගන්ධවණ්ණකෙනාති ගන්ධෙන ච වණ්ණකෙන ච. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි තතියසදිසානෙවාති.

1199. 第五（学处）：“以香与妆饰品”，即以香，以及妆饰品。其余的文句是浅显的。生起等与第三学处相似。

පඤ්චමසික්ඛාපදං.

第五学处竟。

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

6. 第六学处释义

1202. ඡට්ඨෙ – සබ්බං පඤ්චමෙ වුත්තසදිසමෙවාති.

1202. 第六学处中，一切皆与第五学处中所说相同。

ඡට්ඨසික්ඛාපදං.

第六学处竟。

7. සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා

7. 第七学处释义

1208-9. සත්තමෙ – උම්මද්දාපෙති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ හත්ථං අමොචෙත්වා උම්මද්දනෙ එකාව ආපත්ති, මොචෙත්වා මොචෙත්වා උම්මද්දනෙ පයොගගණනාය [Pg.228] ආපත්තියො. සම්බාහනෙපි එසෙව නයො. ගිලානායාති අන්තමසො මග්ගගමනපරිස්සමෙනාපි සාබාධාය. ආපදාසූති චොරභයාදීහි සරීරකම්පනාදීසු. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි තතියසදිසානෙවාති.

1208-9. 第七学处中，“使人涂身，犯波逸提”。于此，若不放手而涂身，仅犯一罪；若一再放手而涂身，则按行为次数计罪。按摩亦是此理。所谓病者，指乃至仅因走路疲劳而有病者。所谓危难时，指因盗贼等怖畏而身体颤抖等情况。其余部分已明。生起等与第三学处相同。

සත්තමසික්ඛාපදං.

第七学处竟。

8-9-10. අට්ඨමනවමදසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

8-9-10. 第八、第九、第十学处释义

1210. අට්ඨමාදීසු තීසු සික්ඛමානාය සාමණෙරියා, ගිහිනියාති ඉදමෙව නානාකරණං, සෙසං සත්තමෙ වුත්තසදිසමෙවාති.

1210. 第八、九、十学处中，仅有在学尼、沙弥尼、在家女之别，其余皆与第七学处中所说相同。

අට්ඨමනවමදසමසික්ඛාපදානි.

第八、第九、第十学处竟。

11. එකාදසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

11. 第十一学处释义

1214. එකාදසමෙ – භික්ඛුස්ස පුරතොති අභිමුඛමෙවාති අත්ථො. ඉදං පන උපචාරං සන්ධාය කථිතන්ති වෙදිතබ්බං. සෙසං උත්තානමෙව. කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1214. 第十一学处中，“在比丘前面”(bhikkhussa purato)意即“在面前”。又，应知此说是针对近处(upacāra)而言。其余部分已明。生起：从身语、身语心生起；是作与非作；非想解脱；无心；是施設罪；是身业、语业；三心；三受。

එකාදසමසික්ඛාපදං.

第十一学处竟。

12. ද්වාදසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

12. 第十二学处释义

1219-23. ද්වාදසමෙ – අනොකාසකතන්ති අසුකස්මිං නාම ඨානෙ පුච්ඡාමීති එවං අකතඔකාසං. තෙනෙවාහ – ‘‘අනොකාසකතන්ති අනාපුච්ඡා’’ති. අනොදිස්සාති අසුකස්මිං නාම ඨානෙ පුච්ඡාමීති එවං අනියමෙත්වා කෙවලං ‘‘පුච්ඡිතබ්බං අත්ථි, පුච්ඡාමි අය්‍යා’’ති එවං වත්වා. සෙසං උත්තානමෙව. පදසොධම්මසමුට්ඨානං – වාචතො වාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1219-23. 第十二学处中，所谓“未获允许”(anokāsakata)，是指未曾获得允许，如未曾说：“我将于某处提问”。因此说：“未获允许，即未经请求”。所谓“未指定”(anodissa)，是指未曾指定，如未曾说：“我将于某处提问”，而只是说：“尊者，有应问之事，我问”。其余部分已明。逐字法(padasodhamma)的生起：从语、语心生起；是作与非作；非想解脱；无心；是施設罪；是语业；三心；三受。

ද්වාදසමසික්ඛාපදං.

第十二学处竟。

13. තෙරසමසික්ඛාපදවණ්ණනා

13. 第十三学处释义

1226. තෙරසමෙ [Pg.229] – පරික්ඛෙපං අතික්කාමෙන්තියාති එකෙන පාදෙන අතික්කන්තෙ දුක්කටං, දුතියෙන පාචිත්තියං. උපචාරෙපි එසෙව නයො.

1226. 第十三——所谓“跨越围绕物”，即以一只脚跨越时，犯恶作；以第二只脚跨越时，犯波逸提。在近处也同样如此。

1227. අච්ඡින්නචීවරිකායාතිආදීසු සඞ්කච්චිකචීවරමෙව චීවරන්ති වෙදිතබ්බං. ආපදාසූති මහග්ඝං හොති සඞ්කච්චිකං, පාරුපිත්වා ගච්ඡන්තියාව උපද්දවො උප්පජ්ජති, එවරූපාසු ආපදාසු අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1227. 关于“未被夺衣”等词，应知此处的“衣”即是覆肩衣。所谓“在危难时”，是指覆肩衣很贵重，或穿着行走时会发生危险，在此等危难情况下无犯。其余的则意思明显。此学处由羊毛而起，是作业，非想解脱，无心，属制罪，是身业，通三心，具三受。

තෙරසමසික්ඛාපදං.

第十三学处。

ඡත්තුපාහනවග්ගො නවමො.

第九 伞与鞋品

උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො ඡසට්ඨිසතං පාචිත්තියා ධම්මාති එත්ථ සබ්බානෙව භික්ඛුනීනං ඛුද්දකෙසු ඡන්නවුති, භික්ඛූනං ද්වෙනවුතීති අට්ඨාසීතිසතං සික්ඛාපදානි, තතො සකලං භික්ඛුනීවග්ගං, පරම්පරභොජනං, අනතිරිත්තභොජනං, අනතිරිත්තෙන අභිහට්ඨුං පවාරණං, පණීතභොජනවිඤ්ඤත්ති, අචෙලකසික්ඛාපදං, දුට්ඨුල්ලපටිච්ඡාදනං, ඌනවීසතිවස්සුපසම්පාදනං, මාතුගාමෙන සද්ධිං සංවිධාය අද්ධානගමනං, රාජන්තෙපුරප්පවෙසනං, සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා විකාලෙ ගාමප්පවෙසනං, නිසීදනං වස්සිකසාටිකන්ති ඉමානි ද්වාවීසති සික්ඛාපදානි අපනෙත්වා සෙසානි සතඤ්ච ඡසට්ඨි ච සික්ඛාපදානි පාතිමොක්ඛුද්දෙසමග්ගෙන උද්දිට්ඨානි හොන්තීති වෙදිතබ්බානි. තෙනාහ – ‘‘උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො ඡසට්ඨිසතං පාචිත්තියා ධම්මා…පෙ… එවමෙතං ධාරයාමී’’ති.

关于“尊者们，一百六十六条波逸提法已诵说”一句：在比丘尼的九十六条与比丘的九十二条，总计一百八十八条微小学处中，除去整个比丘尼品、次第食、非余食、以非余食劝请自恣、美味食物乞求、裸形学处、粗罪隐瞒、未满二十岁受具足戒、与女人约定同行、进入王宫内院、未禀告现住比丘即在非时进入村落、坐具、雨衣，这二十二条学处后，应知剩余的一百六十六条学处是通过诵说波罗提木叉的途径而诵说的。因此说：“尊者们，一百六十六条波逸提法已诵说……我如此受持。”

තත්‍රායං සඞ්ඛෙපතො සමුට්ඨානවිනිච්ඡයො – ගිරග්ගසමජ්ජං, චිත්තාගාරසික්ඛාපදං, සඞ්ඝාණි, ඉත්ථාලඞ්කාරො, ගන්ධවණ්ණකො, වාසිතකපිඤ්ඤාකො, භික්ඛුනීආදීහි උම්මද්දනපරිමද්දනානීති ඉමානි දස සික්ඛාපදානි අචිත්තකානි ලොකවජ්ජානි. අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො – විනාපි චිත්තෙන ආපජ්ජිතබ්බත්තා අචිත්තකානි, චිත්තෙ පන සති අකුසලෙනෙව ආපජ්ජිතබ්බත්තා ලොකවජ්ජානි. අවසෙසානි අචිත්තකානි, පණ්ණත්තිවජ්ජානෙව. චොරීවුට්ඨාපනං, ගාමන්තරං, ආරාමසික්ඛාපදං ගබ්භිනිවග්ගෙ ආදිතො පට්ඨාය සත්ත, කුමාරිභූතවග්ගෙ ආදිතො පට්ඨාය පඤ්ච, පුරිසසංසට්ඨං පාරිවාසියඡන්දදානං, අනුවස්සවුට්ඨාපනං, එකන්තරිකවුට්ඨාපනන්ති [Pg.230] ඉමානි එකූනවීසති සික්ඛාපදානි සචිත්තකානි පණ්ණත්තිවජ්ජානි, අවසෙසානි සචිත්තකානි ලොකවජ්ජානෙවාති.

于此，此为简要的生起抉择：山顶节会学处、画室学处、僧伽梨学处、妇女饰品学处、香与化妆品学处、香油渣学处、由比丘尼等涂身按摩学处，这十学处是无心的、世间罪。此中意趣为：无心亦可犯，故为无心；若有心时，则唯以不善心而犯，故为世间罪。其余三十六学处是无心，且仅为制罪。为贼女授具足戒学处、村外学处、园林学处、孕妇品中最初的七学处、童女品中最初的五学处、与男性交往学处、给与别住者欲学处、每年授具足戒学处、隔日授具足戒学处，这十九学处是有心的、制罪。其余三十三学处是有心，且仅为世间罪。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය භික්ඛුනීවිභඞ්ගෙ

《普端严》律释义之《比丘尼分别》

ඛුද්දකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

小品学处释义终。

පාචිත්තියකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

波逸提篇终。

5. පාටිදෙසනීයකණ්ඩං (භික්ඛුනීවිභඞ්ගවණ්ණනා)

5. 应悔过篇（比丘尼分别释义）

පාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා

应悔过学处释义

පාටිදෙසනීයා නාම, ඛුද්දකානං අනන්තරා;

යෙ ධම්මා අට්ඨ ආරුළ්හා, සඞ්ඛෙපෙනෙව සඞ්ගහං;

තෙසං පවත්තතෙ එසා, සඞ්ඛෙපෙනෙව වණ්ණනා.

名为应悔过的八法，紧随小品学处之后，仅以纲要纳入结集；对此，此释义亦仅作简要阐述。

1228. යානි හි එත්ථ පාළියං සප්පිතෙලාදීනි නිද්දිට්ඨානි, තානියෙව විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියා පාටිදෙසනීයා. පාළිවිනිමුත්තකෙසු පන සබ්බෙසු දුක්කටං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. අට්ඨවිධම්පි පනෙතං පාටිදෙසනීයං චතුසමුට්ඨානං – කායතො කායවාචතො කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

1228. 诚然，于此圣典中所指明的酥油等物，比丘尼若乞求而食，则犯应悔过。至于所有圣典之外的物品，则犯恶作。于此，余者自明。此八种应悔过为四生起：由身、由身语、由身心、由身语心而生起；是行，非想解脱，无心，制罪，身业，语业，三心，三受。

පාටිදෙසනීයවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

应悔过释义终。

පාටිදෙසනීයකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

应悔过篇终。

සෙඛියා පන උද්දිට්ඨා, යෙ ධම්මා පඤ්චසත්තති;

තෙසං අනන්තරායෙව, සත්තාධිකරණව්හයා.

又，七十五众学法已被开示；紧随其后，七灭诤法亦被开示。

මහාවිභඞ්ගෙ යො වුත්තො, තෙසං අත්ථවිනිච්ඡයො;

භික්ඛුනීනං විභඞ්ගෙපි, තාදිසංයෙව තං විදූ.

彼等之义抉择，已于《比丘分别》中说；于《比丘尼分别》中，当知其亦如是。

යස්මා [Pg.231] තස්මා විසුං තෙසං, ධම්මානං අත්ථවණ්ණනා;

න වුත්තා තත්ථ යා වුත්තා, වුත්තායෙව හි සා ඉධාති.

是故，未再单独作彼等诸法之释义；因彼处所说，即已于此说故。

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

于《普端严》律释义中

භික්ඛුනීවිභඞ්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

《比丘尼分别释义》终。

සබ්බාසවපහං එසා, නිට්ඨිතා වණ්ණනා යථා;

සබ්බාසවපහං මග්ගං, පත්වා පස්සන්තු නිබ්බුතින්ති.

犹如能断一切漏之此释义已究竟，如是愿一切有情皆能达于断诸漏之道，得见涅槃。

උභතොවිභඞ්ගට්ඨකථා නිට්ඨිතා.

《双分义注》终。