Tipiṭaka Translation

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Vinayapiṭake

Trong Tạng Luật

Pācittiya-aṭṭhakathā

Chú giải Pācittiya

5. Pācittiyakaṇḍaṃ

5. Phẩm Pācittiya

1. Musāvādavaggo

1. Phẩm Nói Dối

1. Musāvādasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải Thích về Học Giới Nói Dối

Yesaṃ [Pg.1] navahi vaggehi, saṅgaho suppatiṭṭhito;

Khuddakānaṃ ayaṃ dāni, tesaṃ bhavati vaṇṇanā.

Sự thu tóm các học giới nhỏ ấy, vốn đã được thiết lập vững chắc bởi chín phẩm, giờ đây sẽ là phần giải thích về chúng.

1. Tattha musāvādavaggassa tāva paṭhamasikkhāpade hatthakoti tassa therassa nāmaṃ. Sakyānaṃ puttoti sakyaputto. Buddhakāle kira sakyakulato asīti purisasahassāni pabbajiṃsu, tesaṃ so aññataroti. Vādakkhittoti ‘‘vādaṃ karissāmī’’ti evaṃ parivitakkitena vādena paravādisantikaṃ khitto pakkhitto pahito pesitoti attho. Vādamhi vā sakena cittena khitto. Yatra yatra vādo tatra tatreva sandissatītipi vādakkhitto. Avajānitvā avajānātīti attano vāde kañci dosaṃ sallakkhento ‘‘nāyaṃ mama vādo’’ti avajānitvā puna kathento kathento niddosataṃ sallakkhetvā ‘‘mameva ayaṃ vādo’’ti paṭijānāti. Paṭijānitvā avajānātīti kismiñcideva vacane ānisaṃsaṃ sallakkhento ‘‘ayaṃ mama vādo’’ti paṭijānitvā puna kathento kathento tattha dosaṃ sallakkhetvā [Pg.2] ‘‘nāyaṃ mama vādo’’ti avajānāti. Aññenaññaṃ paṭicaratīti aññena kāraṇena aññaṃ kāraṇaṃ paṭicarati paṭicchādeti ajjhottharati, ‘‘rūpaṃ aniccaṃ jānitabbato’’ti vatvā puna ‘‘jātidhammato’’tiādīni vadati. Kurundiyaṃ pana ‘‘etassa paṭicchādanahetuṃ aññaṃ bahuṃ kathetī’’ti vuttaṃ. Tatrāyaṃ adhippāyo – yaṃ taṃ paṭijānanañca avajānanañca, tassa paṭicchādanatthaṃ ‘‘ko āha, kiṃ āha, kismiṃ āhā’’ti evamādi bahuṃ bhāsatīti. Puna mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘avajānitvā paṭijānanto paṭijānitvā avajānanto eva ca aññenaññaṃ paṭicaratī’’ti vuttaṃ. Sampajānamusā bhāsatīti jānanto musā bhāsati. Saṅketaṃ katvā visaṃvādetīti purebhattādīsu ‘‘asukasmiṃ nāma kāle asukasmiṃ nāma padese vādo hotū’’ti saṅketaṃ katvā saṅketato pure vā pacchā vā gantvā ‘‘passatha bho, titthiyā na āgatā parājitā’’ti pakkamati.

1. Trong đó, trước hết, trong học giới thứ nhất của phẩm Nói Dối, Hatthaka là tên của vị trưởng lão ấy. Con trai của dòng họ Sakya nên gọi là Sakyaputta. Tương truyền, vào thời Đức Phật, tám mươi ngàn người từ dòng họ Sakya đã xuất gia, vị ấy là một trong số họ. Vādakkhitta có nghĩa là: người được gửi đi, được phái đi, được cử đi đến chỗ của người có quan điểm đối lập bằng một quan điểm đã được suy xét rằng: 'Ta sẽ tranh luận.' Hoặc là người đã lao mình vào cuộc tranh luận bằng chính tâm của mình. Hoặc cũng gọi là vādakkhitta vì hễ ở đâu có tranh luận thì vị ấy liền có mặt ở đó. 'Chối bỏ rồi lại thừa nhận' nghĩa là: khi nhận thấy có lỗi nào đó trong quan điểm của mình, vị ấy chối bỏ rằng 'Đây không phải là quan điểm của tôi,' rồi sau đó, trong khi tiếp tục nói, lại nhận thấy sự vô tội và thừa nhận rằng 'Đây chính là quan điểm của tôi.' 'Thừa nhận rồi lại chối bỏ' nghĩa là: khi nhận thấy có lợi ích trong một lời nói nào đó, vị ấy thừa nhận rằng 'Đây là quan điểm của tôi,' rồi sau đó, trong khi tiếp tục nói, lại nhận thấy có lỗi ở trong đó và chối bỏ rằng 'Đây không phải là quan điểm của tôi.' 'Dùng cái này che đậy cái khác' nghĩa là: dùng một lý do khác để che đậy, che giấu, bao phủ một lý do khác; sau khi nói 'Sắc là vô thường vì là đối tượng cần được biết,' lại nói những điều khác như 'vì có bản chất sanh khởi.' Tuy nhiên, trong Chú giải Kurundī có nói rằng: 'Vị ấy nói nhiều điều khác để che đậy việc này.' Ý nghĩa ở đây là: để che đậy việc thừa nhận và chối bỏ ấy, vị ấy nói nhiều điều như: 'Ai nói? Nói gì? Nói ở đâu?' Lại nữa, trong Đại Chú giải có nói rằng: 'Người chối bỏ rồi thừa nhận, và người thừa nhận rồi chối bỏ, chính là người dùng cái này che đậy cái khác.' 'Cố ý nói dối' nghĩa là biết mà vẫn nói dối. 'Hẹn rồi không giữ lời' nghĩa là: sau khi đã hẹn trong các buổi như trước bữa ăn rằng 'Cuộc tranh luận sẽ diễn ra vào thời gian này, tại địa điểm này,' vị ấy đến trước hoặc sau giờ hẹn rồi bỏ đi và nói rằng: 'Này quý vị, hãy xem, các ngoại đạo đã không đến, họ đã thua cuộc.'

2. Sampajānamusāvādeti jānitvā jānantassa ca musā bhaṇane.

2. Về việc cố ý nói dối: là do việc nói lời không thật, sau khi đã biết (trước rằng mình sẽ nói dối) và trong khi đang biết (rằng mình đang nói dối).

3. Visaṃvādanapurekkhārassāti visaṃvādanacittaṃ purato katvā vadantassa. Vācāti micchāvācāpariyāpannavacanasamuṭṭhāpikā cetanā. Girāti tāya cetanāya samuṭṭhāpitasaddaṃ dasseti. Byappathoti vacanapatho; vācāyeva hi aññesampi diṭṭhānugatimāpajjantānaṃ pathabhūtato byappathoti vuccati. Vacībhedoti vacīsaññitāya vācāya bhedo; pabhedagatā vācā eva evaṃ vuccati. Vācasikā viññattīti vacīviññatti. Evaṃ paṭhamapadena suddhacetanā, majjhe tīhi taṃsamuṭṭhāpitasaddasahitā cetanā, ante ekena viññattisahitā cetanā ‘‘kathitā’’ti veditabbā. Anariyavohārāti anariyānaṃ bālaputhujjanānaṃ vohārā.

3. Về câu 'của người có ý định lừa dối': là của người nói sau khi đặt tâm lừa dối lên trước. 'Vācā' (lời nói) là tác ý làm phát sanh lời nói nằm trong tà ngữ. 'Girā' (ngôn từ) chỉ âm thanh được phát sanh bởi tác ý ấy. 'Byappatho' (lộ trình của lời nói) là con đường của lời nói; quả vậy, chính lời nói, vì trở thành con đường cho những người khác đi theo tấm gương đã thấy, nên được gọi là 'byappatho'. 'Vacībheda' (sự phân biệt của lời nói) là sự phân chia của lời nói được gọi là 'vacī'; chính lời nói đã được phân chia được gọi như vậy. 'Vācasikā viññatti' (thân biểu tri) là thân biểu tri. Như vậy, cần phải hiểu rằng: bằng từ đầu tiên, tác ý thuần túy được nói đến; ở giữa, bằng ba từ, tác ý cùng với âm thanh do nó phát sanh được nói đến; ở cuối, bằng một từ, tác ý cùng với biểu tri được nói đến. 'Anariyavohārā' (cách nói của người không phải bậc Thánh) là những cách nói của những người không phải bậc Thánh, của kẻ phàm phu ngu dốt.

Evaṃ sampajānamusāvādaṃ dassetvā idāni ante vuttānaṃ sampajānamusāvādasaṅkhātānaṃ anariyavohārānaṃ lakkhaṇaṃ dassento ‘‘adiṭṭhaṃ diṭṭhaṃ me’’tiādimāha. Tattha adiṭṭhaṃ diṭṭhaṃ meti evaṃ vadato vacanaṃ taṃsamuṭṭhāpikā vā cetanā eko anariyavohāroti iminā nayena attho veditabbo. Apicettha cakkhuvasena aggahitārammaṇaṃ adiṭṭhaṃ, sotavasena aggahitaṃ asutaṃ, ghānādivasena munitvā tīhi indriyehi ekābaddhaṃ viya katvā patvā aggahitaṃ amutaṃ, aññatra pañcahi indriyehi suddhena [Pg.3] viññāṇeneva aggahitaṃ aviññātanti veditabbaṃ. Pāḷiyaṃ pana ‘‘adiṭṭhaṃ nāma na cakkhunā diṭṭha’’nti evaṃ oḷārikeneva nayena desanā katāti. Diṭṭhādīsu ca attanāpi parenapi diṭṭhaṃ diṭṭhameva. Evaṃ sutamutaviññātānīti ayameko pariyāyo. Aparo nayo yaṃ attanā diṭṭhaṃ diṭṭhameva taṃ. Esa nayo sutādīsu. Yaṃ pana parena diṭṭhaṃ, taṃ attanā sutaṭṭhāne tiṭṭhati. Evaṃ mutādīnipi.

Sau khi đã chỉ ra việc cố ý nói dối như vậy, bây giờ, để chỉ ra đặc tính của những cách nói không thánh thiện, được gọi là cố ý nói dối, đã được đề cập ở cuối, Ngài nói câu bắt đầu bằng 'cái không thấy, (tôi nói) là tôi đã thấy'. Trong đó, ý nghĩa cần được hiểu theo phương pháp này: lời nói của người nói rằng 'cái không thấy, tôi đã thấy', hoặc tác ý làm phát sanh lời nói ấy, là một cách nói không thánh thiện. Hơn nữa, ở đây cần phải hiểu rằng: đối tượng không được nắm bắt bởi mắt là 'cái không thấy'; đối tượng không được nắm bắt bởi tai là 'cái không nghe'; đối tượng không được nắm bắt sau khi đã cảm nhận, tức là sau khi đã đạt đến và làm như thể được kết hợp thành một bởi ba căn là mũi, lưỡi, thân, là 'cái không cảm nhận'; đối tượng không được nắm bắt bởi chỉ riêng thức thuần túy, ngoài năm căn, là 'cái không biết'. Tuy nhiên, trong Pāli, bài thuyết giảng đã được thực hiện theo một phương pháp rõ ràng hơn rằng: 'Cái không thấy có nghĩa là không được thấy bằng mắt.' Và trong số những cái thấy v.v..., cái được thấy bởi chính mình hoặc bởi người khác đều là 'cái thấy'. Tương tự đối với những cái nghe, cảm nhận, và biết. Đây là một cách giải thích. Một phương pháp khác: cái gì được thấy bởi chính mình, cái đó là 'cái thấy'. Phương pháp này cũng áp dụng cho những cái nghe v.v... Nhưng cái gì được thấy bởi người khác, đối với mình, nó nằm ở vị trí của 'cái nghe'. Tương tự đối với những cái cảm nhận v.v...

4. Idāni tesaṃ anariyavohārānaṃ vasena āpattiṃ āropetvā dassento ‘‘tīhākārehī’’tiādimāha. Tassattho ‘‘tīhi ākārehi paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassā’’ti evamādicatutthapārājikapāḷivaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbo. Kevalañhi tattha ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji’’nti idha ‘‘adiṭṭhaṃ diṭṭhaṃ me’’ti, tattha ca ‘‘āpatti pārājikassā’’ti ‘‘idha āpatti pācittiyassā’’ti evaṃ vatthumatte āpattimatte ca viseso, sesaṃ ekalakkhaṇamevāti.

4. Bây giờ, để chỉ ra bằng cách quy tội dựa trên những cách nói không thánh thiện ấy, Ngài nói câu bắt đầu bằng 'bởi ba phương diện'. Ý nghĩa của câu đó cần được hiểu theo đúng phương pháp đã được nói trong phần giải thích Pāli về điều học Pārājika thứ tư, bắt đầu bằng 'Đối với người cố ý nói dối rằng 'tôi đã nhập thiền thứ nhất', có tội Pārājika bởi ba phương diện'. Quả vậy, chỉ có sự khác biệt về đối tượng và về loại tội như sau: ở đó là 'đã nhập thiền thứ nhất', ở đây là 'cái không thấy, tôi đã thấy'; và ở đó là 'tội Pārājika', ở đây là 'tội Pācittiya'. Phần còn lại có cùng một đặc tính.

9. Tīhākārehi diṭṭhe vematikotiādīnampi attho ‘‘diṭṭhassa hoti pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpajjanto diṭṭhe vematiko’’ti evamādiduṭṭhadosapāḷivaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbo. Pāḷimattameva hi ettha viseso, atthe pana satheravāde kiñci nānākaraṇaṃ natthi.

9. Ý nghĩa của các câu bắt đầu bằng 'nghi ngờ về cái đã thấy, bởi ba phương diện' cũng cần được hiểu theo đúng phương pháp đã được nói trong phần giải thích Pāli về điều học Duṭṭhadosa, bắt đầu bằng 'Đối với người phạm tội Pārājika, nghi ngờ về cái đã thấy'. Quả vậy, ở đây chỉ có sự khác biệt về bản văn Pāli. Còn về ý nghĩa, trong Theravāda, không có bất kỳ sự khác biệt nào.

11. Sahasā bhaṇatīti avīmaṃsitvā anupadhāretvā vā vegena diṭṭhampi ‘‘adiṭṭhaṃ me’’ti bhaṇati. Aññaṃ bhaṇissāmīti aññaṃ bhaṇatīti mandattā jaḷattā pakkhalanto ‘‘cīvara’’nti vattabbe ‘‘cīra’’nti ādiṃ bhaṇati. Yo pana sāmaṇerena ‘‘api bhante mayhaṃ upajjhāyaṃ passitthā’’ti vutto keḷiṃ kurumāno ‘‘tava upajjhāyo dārusakaṭaṃ yojetvā gato bhavissatī’’ti vā siṅgālasaddaṃ sutvā ‘‘kassāyaṃ bhante saddo’’ti vutto ‘‘mātuyā te yānena gacchantiyā kaddame laggacakkaṃ uddharantānaṃ ayaṃ saddo’’ti vā evaṃ neva davā na ravā aññaṃ bhaṇati, so āpattiṃ āpajjatiyeva. Aññā pūraṇakathā nāma hoti, eko gāme thokaṃ telaṃ labhitvā vihāraṃ āgato sāmaṇeraṃ bhaṇati – ‘‘tvaṃ ajja kuhiṃ gato, gāmo ekatelo ahosī’’ti vā pacchikāya ṭhapitaṃ pūvakhaṇḍaṃ labhitvā [Pg.4] ‘‘ajja gāme pacchikāhi pūve cāresu’’nti vā, ayaṃ musāvādova hoti. Sesaṃ uttānamevāti.

11. Sahasā bhaṇatīti (nói một cách vội vã) là không suy xét, không cân nhắc, hoặc nói một cách nhanh chóng về điều đã thấy rằng: “Tôi không thấy.” Aññaṃ bhaṇatīti (nói điều khác) là do sự đần độn, do sự ngu muội, nói lỡ lời, khi đáng lẽ phải nói là “y” thì lại nói là “vỏ cây” v.v... Lại nữa, vị tỳ khưu nào được vị sa-di hỏi rằng: “Bạch ngài, ngài có thấy thầy tế độ của con không?” vì muốn nói đùa nên nói rằng: “Thầy tế độ của ngươi đã thắng bò vào xe củi rồi đi rồi,” hoặc nghe tiếng chó rừng, được hỏi rằng: “Bạch ngài, đây là tiếng gì?” liền nói rằng: “Đây là tiếng của những người đang kéo bánh xe bị lún trong bùn của mẹ ngươi đang đi bằng xe,” nói như vậy, không phải là đùa giỡn cũng không phải là vui chơi, nói điều khác, vị ấy chắc chắn phạm tội. Lời nói khác được gọi là lời nói thêm thắt (phóng đại). Một vị tỳ khưu nhận được một ít dầu trong làng, sau khi trở về tu viện đã nói với vị sa-di rằng: “Hôm nay ngươi đã đi đâu? Cả làng toàn là dầu,” hoặc nhận được một miếng bánh đặt trong giỏ rồi nói rằng: “Hôm nay trong làng người ta đã đi phân phát bánh bằng những cái giỏ,” đây chính là lời nói dối. Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.

Điều học này có ba sanh khởi: sanh khởi do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (phạm tội), được miễn trừ khi không có tưởng (về sự vi phạm), có tâm (vi phạm), bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có ba thọ.

Musāvādasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Điều học về nói dối thứ nhất.

2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích điều học về lời nói miệt thị

12. Dutiyasikkhāpade omasantīti ovijjhanti. Khuṃsentīti akkosanti. Vambhentīti padhaṃsenti.

12. Trong điều học thứ hai, omasantīti (miệt thị) là ovijjhanti (đâm chọc). Khuṃsentīti (mắng nhiếc) là akkosanti (chửi rủa). Vambhentīti (khinh miệt) là padhaṃsenti (lấn át).

13. Bhūtapubbanti idaṃ vatthuṃ bhagavā omasavādagarahaṇatthaṃ āhari. Nandivisālo nāmāti nandīti tassa balībaddassa nāmaṃ, visāṇāni panassa visālāni, tasmā ‘‘nandivisālo’’ti vuccati. Bodhisatto tena samayena nandivisālo nāma hoti. Brāhmaṇo taṃ yāgubhattādīhi ativiya posesi. Atha so brāhmaṇaṃ anukampamāno ‘‘gaccha tva’’ntiādimāha. Tattheva aṭṭhāsīti ahetukapaṭisandhikālepi parakhuṃsanaṃ amanāpatoyeva paccesi, tasmā brāhmaṇassa dosaṃ dassetukāmo aṭṭhāsi. Sakaṭasataṃ atibaddhaṃ pavaṭṭesīti paṭipāṭiyā ṭhapetvā heṭṭhārukkhe datvā ekābaddhaṃ katvā muggamāsavālukādīhi puṇṇaṃ sakaṭasataṃ pavaṭṭento, kiñcāpi pubbe patiṭṭhitārappadesaṃ puna are patte pavaṭṭitaṃ hoti, bodhisatto pana purimasakaṭena patiṭṭhitaṭṭhāne pacchimasakaṭaṃ patiṭṭhāpetuṃ sakaṭasatappamāṇaṃ padesaṃ pavaṭṭesi. Bodhisattānañhi sithilakaraṇaṃ nāma natthi. Tena cattamano ahūti tena brāhmaṇassa dhanalābhena attano kammena ca so nandivisālo attamano ahosi.

13. Đức Thế Tôn đã dẫn ra câu chuyện Bhūtapubbanti (việc đã từng xảy ra) này để khiển trách lời nói miệt thị. Nandivisālo nāmāti (tên là Nandivisāla): Nandīti (Nandi) là tên của con bò đực ấy, và visāṇāni (sừng) của nó thì visālāni (rộng), do đó được gọi là “Nandivisāla.” Vào thời điểm ấy, Bồ-tát là con bò đực tên Nandivisāla. Vị bà-la-môn đã nuôi dưỡng nó rất kỹ lưỡng bằng cháo, cơm v.v... Khi ấy, nó vì thương xót vị bà-la-môn nên đã nói: “Ngươi hãy đi...” v.v... Tattheva aṭṭhāsīti (nó đã đứng yên tại đó) là ngay cả trong lúc tái sanh vô nhân, nó cũng nhận biết sự mắng nhiếc của người khác là điều không đáng ưa thích, do đó, vì muốn chỉ ra lỗi của vị bà-la-môn, nó đã đứng yên. Sakaṭasataṃ atibaddhaṃ pavaṭṭesīti (đã kéo một trăm chiếc xe được buộc lại với nhau) là khi kéo một trăm chiếc xe đầy đậu xanh, đậu đen, cát v.v... được xếp thành hàng, đặt các thanh gỗ bên dưới, buộc lại thành một khối; mặc dù được xem là đã kéo khi nan hoa của bánh xe sau chạm đến vị trí mà nan hoa của bánh xe trước đã đứng, nhưng Bồ-tát đã kéo đi một khoảng bằng một trăm chiếc xe để đặt chiếc xe cuối cùng vào vị trí mà chiếc xe đầu tiên đã đứng. Quả vậy, đối với các vị Bồ-tát không có việc làm hời hợt. Tena cattamano ahūti (do đó nó đã hài lòng) là con bò Nandivisāla ấy đã hài lòng do sự được của của vị bà-la-môn và do việc làm của chính mình.

15. Akkosenapīti [Pg.5] ettha pana yasmā parato ‘‘dve akkosā – hīno ca akkoso ukkaṭṭho ca akkoso’’ti vibhajitukāmo, tasmā yathā pubbe ‘‘hīnenapi akkosena khuṃsentī’’ti vuttaṃ; evaṃ avatvā ‘‘akkosena’’ iccevamāha. Venajātīti tacchakajāti; veṇukārajātītipi vadanti. Nesādajātīti migaluddakādijāti.

15. Lại nữa, ở đây trong câu Akkosenapīti (cũng bằng lời chửi rủa), vì ở phần sau, (chư vị kết tập) muốn phân chia rằng: “Có hai loại chửi rủa: lời chửi rủa hạ tiện và lời chửi rủa cao thượng,” do đó, không nói giống như đã được nói trước đây là: “Mắng nhiếc bằng lời chửi rủa hạ tiện,” mà chỉ nói là “akkosena.” Venajātīti (giai cấp Veṇa) là giai cấp thợ mộc; cũng có người nói là giai cấp thợ tre. Nesādajātīti (giai cấp Nesāda) là giai cấp thợ săn v.v...

Rathakārajātīti cammakārajāti. Pukkusajātīti pupphachaḍḍakajāti. Avakaṇṇakādi dāsānaṃ nāmaṃ hoti; tasmā hīnaṃ. Oññātanti avaññātaṃ; ‘‘uññāta’’ntipi paṭhanti. Avaññātanti vambhetvā ñātaṃ. Hīḷitanti jigucchitaṃ. Paribhūtanti kimetenātiti paribhavakataṃ. Acittīkatanti na garukataṃ.

Rathakārajātīti (giai cấp Rathakāra) là giai cấp thợ da. Pukkusajātīti (giai cấp Pukkusa) là giai cấp người dọn rác hoa. Avakaṇṇakādi (Avakaṇṇaka v.v...) là tên của những người nô lệ; do đó là hạ tiện. Oññātanti (được biết đến) là avaññātaṃ (được biết đến như là thấp kém); cũng có người đọc là “uññātaṃ.” Avaññātanti (được biết đến như là thấp kém) là được biết đến một cách khinh miệt. Hīḷitanti (bị khinh bỉ) là jigucchitaṃ (đáng ghê tởm). Paribhūtanti (bị coi thường) là bị lấn át với ý nghĩ: “Có ích gì với cái này?” Acittīkatanti (không được xem trọng) là na garukataṃ (không được tôn trọng).

Koṭṭhakakammanti tacchakakammaṃ. Muddāti hatthamuddāgaṇanā. Gaṇanāti acchiddakādiavasesagaṇanā. Lekhāti akkharalekhā. Madhumehābādho vedanāya abhāvato ‘‘ukkaṭṭho’’ti vutto. Pāṭikaṅkhāti icchitabbā. Yakārena vā bhakārena vāti yakārabhakāre yojetvā yo akkoso. Kāṭakoṭacikāya vāti ‘‘kāṭa’’nti purisanimittaṃ, ‘‘koṭacikā’’ti itthinimittaṃ; etehi vā yo akkoso, eso hīno nāma akkosoti.

Koṭṭhakakammanti (nghề thợ mộc) là công việc của thợ mộc. Muddāti (muddā) là phép tính bằng cử chỉ tay. Gaṇanāti (gaṇanā) là các phép tính còn lại như acchiddaka v.v... Lekhāti (lekhā) là nghệ thuật viết chữ. Bệnh tiểu đường được gọi là “cao thượng” vì không có cảm thọ đau đớn. Pāṭikaṅkhāti (đáng được mong đợi) là icchitabbā (đáng được mong muốn). Yakārena vā bhakārena vāti (bằng mẫu tự ya hoặc bằng mẫu tự bha) là lời chửi rủa nào có sự kết hợp của mẫu tự ya và bha. Kāṭakoṭacikāya vāti (bằng kāṭa và koṭacikā): “kāṭa” là bộ phận sinh dục nam, “koṭacikā” là bộ phận sinh dục nữ; hoặc lời chửi rủa nào bằng những thứ này, đó được gọi là lời chửi rủa hạ tiện.

16. Idāni tesaṃ jātiādīnaṃ pabhedavasena āpattiṃ āropetvā dassento ‘‘upasampanno upasampanna’’ntiādimāha. Tattha khuṃsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmoti akkositukāmo padhaṃsitukāmo garahitukāmo nittejaṃ kattukāmoti attho. Hīnena hīnanti hīnena jātivacanena hīnajātikaṃ. Etena upāyena sabbapadesu attho veditabbo.

16. Bây giờ, để chỉ ra (tội) bằng cách áp đặt tội theo sự phân loại của các loại giai cấp v.v... ấy, (chư vị kết tập) đã nói: “Vị đã thọ cụ túc giới... vị đã thọ cụ túc giới” v.v... Ở đó, khuṃsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmoti (muốn mắng nhiếc, muốn khinh miệt, muốn làm cho bối rối) có nghĩa là muốn chửi rủa, muốn lấn át, muốn khiển trách, muốn làm cho mất uy thế. Hīnena hīnanti (người hạ tiện bằng (lời) hạ tiện) là (chửi rủa) người có giai cấp hạ tiện bằng lời nói về giai cấp hạ tiện. Ý nghĩa trong tất cả các trường hợp nên được hiểu theo phương pháp này.

Ettha ca hīnena hīnaṃ vadanto kiñcāpi saccaṃ vadati, omasitukāmatāya panassa vācāya vācāya pācittiyaṃ. Ukkaṭṭhena hīnaṃ vadanto ca kiñcāpi alikaṃ bhaṇati, omasitukāmatāya pana imināva sikkhāpadena pācittiyaṃ āpajjati, na purimena. Yopi ‘‘aticaṇḍālosi, atibrāhmaṇosi, duṭṭhacaṇḍālosi, duṭṭhabrāhmaṇosī’’tiādīni vadati, sopi āpattiyā kāretabbo.

Và ở đây, người nói về người hạ tiện bằng (lời) hạ tiện, mặc dù nói sự thật, nhưng vị ấy phạm pācittiya ở mỗi lời nói do có ý muốn miệt thị. Và người nói về người hạ tiện bằng (lời) cao thượng, mặc dù nói điều không thật, nhưng phạm pācittiya chính do điều học này vì có ý muốn miệt thị, không phạm (tội) theo điều học trước. Vị nào nói những lời như: “Ngươi là kẻ hơn cả hạ tiện, ngươi là kẻ hơn cả bà-la-môn, ngươi là kẻ hạ tiện xấu xa, ngươi là kẻ bà-la-môn xấu xa” v.v..., vị ấy cũng nên bị xử phạt theo tội (pācittiya).

26. Santi [Pg.6] idhekacceti vāre pana pariharitvā vuttabhāvena dukkaṭaṃ. Eseva nayo ye nūna…pe… na mayanti vāresupi. Anupasampanne pana catūsupi vāresu dukkaṭameva. Corosi gaṇṭhibhedakosītiādivacanehi pana upasampannepi anupampannepi sabbavāresu dukkaṭameva. Davakamyatāya pana upasampannepi anupasampannepi sabbavāresu dubbhāsitaṃ. Davakamyatā nāma keḷihasādhippāyatā. Imasmiñca sikkhāpade ṭhapetvā bhikkhuṃ bhikkhunīādayo sabbasattā anupasampannaṭṭhāne ṭhitāti veditabbā.

26. Lại nữa, trong trường hợp ‘santi idhekacce’ (có một số ở đây), do đã nói bằng cách tránh né nên phạm tội dukkaṭa (tác ác). Phương pháp tương tự cũng áp dụng cho các trường hợp ‘ye nūna…pe… na mayanti’ (chắc chắn rằng… chúng tôi không). Còn đối với người chưa thọ cụ túc giới, trong cả bốn trường hợp đều chỉ phạm tội dukkaṭa. Lại nữa, với những lời nói như ‘ngươi là kẻ trộm,’ ‘ngươi là kẻ phá nhà,’ thì dù đối với người đã thọ cụ túc giới hay người chưa thọ cụ túc giới, trong tất cả các trường hợp đều chỉ phạm tội dukkaṭa. Lại nữa, do có ý muốn nói đùa giỡn, thì dù đối với người đã thọ cụ túc giới hay người chưa thọ cụ túc giới, trong tất cả các trường hợp đều phạm tội dubbhāsita (ác khẩu). ‘Ý muốn nói đùa giỡn’ (davakamyatā) có nghĩa là ý định vui đùa và cười cợt. Và trong học giới này, cần phải hiểu rằng ngoại trừ vị tỳ khưu, tất cả chúng sanh, bắt đầu từ tỳ khưu ni, đều được xem là ở vị trí của người chưa thọ cụ túc giới.

35. Atthapurekkhārassātiādīsu pāḷiyā atthaṃ vaṇṇayanto atthapurekkhāro; pāḷiṃ vācento dhammapurekkhāro; anusiṭṭhiyaṃ ṭhatvā ‘‘idānipi caṇḍālosi, pāpaṃ mā akāsi, mā tamo tamaparāyaṇo ahosī’’tiādinā nayena kathento anusāsanīpurekkhāro nāmāti veditabbo. Sesaṃ uttānameva.

35. Trong các câu bắt đầu bằng ‘atthapurekkhārassa,’ người giải thích ý nghĩa của Pāli được gọi là ‘atthapurekkhāro’ (người xem trọng ý nghĩa); người đọc tụng Pāli được gọi là ‘dhammapurekkhāro’ (người xem trọng Pháp); người đứng trên lập trường giáo huấn mà nói theo cách như: ‘Ngay cả bây giờ ngươi vẫn là kẻ hạ tiện, đừng làm điều ác, mong rằng ngươi không phải là người đi từ bóng tối đến bóng tối,’ thì được gọi là ‘anusāsanīpurekhāro’ (người xem trọng sự giáo huấn). Cần phải hiểu như vậy. Phần còn lại thì đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Dubbhāsitāpatti panettha vācācittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, akusalacittaṃ, dvivedanaṃ sukhā ca majjhattā cāti.

(Học giới này) có ba nguồn phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (kiriya), được miễn tội khi không có tưởng (saññāvimokkha), có chủ ý (sacittaka), bị thế gian chê cười (lokavajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có tâm bất thiện (akusalacitta), và có thọ khổ (dukkhavedana). Riêng tội ác khẩu (dubbhāsita) ở đây phát sanh từ khẩu và tâm, là hành vi, được miễn tội khi không có tưởng, có chủ ý, có tâm bất thiện, và có hai thọ: thọ lạc và thọ xả.

Omasavādasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

(Đây là) học giới về lời nói miệt thị, thứ hai.

3. Pesuññasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải Thích Học Giới Về Lời Nói Đâm Thọc

36. Tatiyasikkhāpade – bhaṇḍanajātānanti sañjātabhaṇḍanānaṃ. Bhaṇḍananti kalahassa pubbabhāgo, ‘‘iminā ca iminā ca idaṃ kataṃ; evaṃ vutte evaṃ vakkhāmā’’tiādikaṃ sakasakapakkhe sammantanaṃ. Kalahoti āpattigāmiko kāyavācāvītikkamo. Vivādoti viggāhikakathā. Taṃ vivādaṃ āpannānaṃ vivādāpannānaṃ. Pesuññanti pisuṇavācaṃ, piyabhāvassa suññakaraṇavācanti vuttaṃ hoti.

36. Trong học giới thứ ba: ‘Bhaṇḍanajātānaṃ’ (những người đã sanh sự cãi cọ) có nghĩa là ‘sañjātabhaṇḍanānaṃ’ (những người đã phát sanh sự cãi cọ). ‘Bhaṇḍana’ (sự cãi cọ) là giai đoạn trước của cuộc tranh chấp (kalaha), là sự bàn bạc trong phe của mình như: ‘Việc này do người này và người kia làm; khi họ nói như vậy, chúng ta sẽ nói như thế này.’ ‘Kalaha’ (cuộc tranh chấp) là sự vi phạm qua thân và khẩu dẫn đến phạm tội. ‘Vivādo’ (sự tranh luận) là lời nói tranh cãi. ‘Vivādāpannānaṃ’ là (những người) đã rơi vào cuộc tranh luận đó. ‘Pesuññaṃ’ (lời nói đâm thọc) có nghĩa là lời nói hiểm độc (pisuṇavāca), là lời nói làm cho tình thân trở nên trống rỗng (tức là phá hoại tình thân).

37. Bhikkhupesuññeti [Pg.7] bhikkhūnaṃ pesuññe; bhikkhuto sutvā bhikkhunā bhikkhussa upasaṃhaṭapesuññeti attho.

37. ‘Bhikkhupesuññe’ (nói đâm thọc vị tỳ khưu) có nghĩa là trong trường hợp nói đâm thọc các vị tỳ khưu; nghĩa là, sau khi nghe từ một vị tỳ khưu, một vị tỳ khưu khác đã đem lời nói đâm thọc đó đến cho một vị tỳ khưu (khác).

38. Dvīhākārehīti dvīhi kāraṇehi. Piyakamyassa vāti ‘‘evaṃ ahaṃ etassa piyo bhavissāmī’’ti attano piyabhāvaṃ patthayamānassa vā. Bhedādhippāyassa vāti ‘‘evamayaṃ etena saddhiṃ bhijjissatī’’ti parassa parena bhedaṃ icchantassa vā. Jātitopītiādi sabbaṃ purimasikkhāpade vuttanayameva. Idhāpi bhikkhuniṃ ādiṃ katvā sabbe anupasampannā nāma.

38. ‘Dvīhākārehi’ (bởi hai cách) có nghĩa là bởi hai lý do. ‘Piyakamyassa vā’ (hoặc với mong muốn được yêu mến) có nghĩa là của người mong muốn được người khác yêu mến, (nghĩ rằng): ‘Làm như vậy, ta sẽ trở nên thân thiết với người này.’ ‘Bhedādhippāyassa vā’ (hoặc với ý định gây chia rẽ) có nghĩa là của người mong muốn sự chia rẽ của người này với người kia, (nghĩ rằng): ‘Làm như vậy, người này sẽ chia rẽ với người kia.’ Tất cả những gì bắt đầu bằng ‘jātito’ (về dòng dõi) đều theo phương pháp đã được nói trong học giới trước. Ở đây cũng vậy, tất cả chúng sanh, bắt đầu từ tỳ khưu ni, đều được gọi là người chưa thọ cụ túc giới.

Na piyakamyassa na bhedādhippāyassāti ekaṃ akkosantaṃ ekañca khamantaṃ disvā ‘‘aho nillajjo, īdisampi nāma bhavantaṃ puna vattabbaṃ maññissatī’’ti evaṃ kevalaṃ pāpagarahitāya bhaṇantassa anāpatti. Sesaṃ uttānatthameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.

‘Không với mong muốn được yêu mến, không với ý định gây chia rẽ’ có nghĩa là: khi thấy một người đang mắng chửi và một người khác đang nhẫn nhịn, vị ấy nói rằng: ‘Ôi, thật không biết xấu hổ, (người ấy) sẽ nghĩ rằng có thể nói lại với một bậc đáng kính như ngài (đang nhẫn nhịn) như vậy sao,’ người nói như vậy chỉ đơn thuần với ý khiển trách điều xấu thì vô tội. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. (Học giới này) có ba nguồn phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi, được miễn tội khi không có tưởng, có chủ ý, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba thọ.

Pesuññasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

(Đây là) học giới về lời nói đâm thọc, thứ ba.

4. Padasodhammasikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải Thích Học Giới Về Việc Dạy Pháp Từng Chữ

44. Catutthasikkhāpade – appatissāti appatissavā. Upāsakāti vutte vacanampi na sotukāmā; anādarāti attho. Appatissayā vā anīcavuttinoti attho. Asabhāgavuttikāti visabhāgajīvikā, yathā bhikkhūsu vattitabbaṃ; evaṃ appavattavuttinoti attho.

44. Trong học giới thứ tư: ‘Appatissā’ (không tôn kính) có nghĩa là ‘appatissavā’ (không lắng nghe). Khi được gọi là ‘upāsaka’ (cận sự nam), họ cũng không muốn nghe lời nói đó; nghĩa là ‘anādarā’ (không tôn trọng). Hoặc ‘appatissayā’ (không nương tựa) có nghĩa là ‘anīcavuttino’ (không có hạnh kiểm khiêm hạ). ‘Asabhāgavuttikā’ (có hạnh kiểm không tương xứng) có nghĩa là ‘visabhāgajīvikā’ (có cách sinh sống khác biệt); nghĩa là, họ không có hạnh kiểm nên có đối với các vị tỳ khưu.

45. Padaso dhammaṃ vāceyyāti ekato padaṃ padaṃ dhammaṃ vāceyya; koṭṭhāsaṃ koṭṭhāsaṃ vāceyyāti attho. Yasmā pana taṃ koṭṭhāsanāmakaṃ padaṃ catubbidhaṃ hoti, tasmā taṃ dassetuṃ ‘‘padaṃ anupadaṃ anvakkharaṃ anubyañjana’’nti padabhājanaṃ vuttaṃ. Tattha padanti eko gāthāpādo adhippeto. Anupadanti dutiyapādo. Anvakkharanti ekekamakkharaṃ. Anubyañjananti purimabyañjanena sadisaṃ pacchābyañjanaṃ. Yaṃ kiñci vā ekamakkharaṃ anvakkharaṃ, akkharasamūho anubyañjanaṃ, akkharānubyañjanasamūho padaṃ. Paṭhamapadaṃ padameva, dutiyaṃ anupadanti evamettha nānākaraṇaṃ veditabbaṃ.

45. ‘Padaso dhammaṃ vāceyya’ (nên dạy Pháp từng chữ) có nghĩa là nên dạy Pháp cùng nhau từng câu từng câu; nghĩa là nên dạy từng phần từng phần. Lại nữa, vì ‘pada’ (câu, chữ) được gọi là ‘koṭṭhāsa’ (phần) này có bốn loại, do đó, để chỉ ra điều đó, phần phân tích các thuật ngữ (padabhājana) ‘pada, anupada, anvakkhara, anubyañjana’ đã được nói đến. Trong đó, ‘pada’ được hiểu là một dòng kệ. ‘Anupada’ được hiểu là dòng kệ thứ hai. ‘Anvakkhara’ được hiểu là từng mẫu tự một. ‘Anubyañjana’ được hiểu là phụ âm sau giống với phụ âm trước. Hoặc, bất kỳ một mẫu tự nào là ‘anvakkhara,’ một nhóm mẫu tự là ‘anubyañjana,’ một nhóm mẫu tự và phụ âm (có vĩ ngữ) là ‘pada.’ ‘Pada’ đầu tiên chỉ là ‘pada,’ ‘pada’ thứ hai là ‘anupada.’ Cần phải hiểu sự phân biệt ở đây là như vậy.

Idāni [Pg.8] padaṃ nāma ekato paṭṭhapetvā ekato osāpentīti gāthābandhaṃ dhammaṃ vācento ‘‘manopubbaṅgamā dhammā’’ti ekamekaṃ padaṃ sāmaṇerena saddhiṃ ekato ārabhitvā ekatoyeva niṭṭhāpeti. Evaṃ vācentassa padagaṇanāya pācittiyā veditabbā. Anupadaṃ nāma pāṭekkaṃ paṭṭhapetvā ekato osāpentīti therena ‘‘manopubbaṅgamā dhammā’’ti vutte sāmaṇero taṃ padaṃ apāpuṇitvā ‘‘manoseṭṭhā manomayā’’ti dutiyapadaṃ ekato bhaṇati, ime pāṭekkaṃ paṭṭhapetvā ekato osāpenti nāma. Evaṃ vācentassāpi anupadagaṇanāya pācittiyā. Anvakkharaṃ nāma rūpaṃ aniccanti vuccamāno ‘‘rū’’ti opātetīti ‘‘rūpaṃ aniccanti bhaṇa sāmaṇerā’’ti vuccamāno rūkāramattameva ekato vatvā tiṭṭhati. Evaṃ vācentassāpi anvakkharagaṇanāya pācittiyā. Gāthābandhepi ca esa nayo labbhatiyeva. Anubyañjanaṃ nāma rūpaṃ aniccanti vuccamāno vedanā aniccāti saddaṃ nicchāretīti ‘‘rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ, vedanā aniccā’’ti imaṃ suttaṃ vācayamāno therena ‘‘rūpaṃ anicca’’nti vuccamāno sāmaṇero sīghapaññatāya ‘‘vedanā aniccā’’ti imaṃ aniccapadaṃ therassa ‘‘rūpaṃ anicca’’nti etena aniccapadena saddhiṃ ekato bhaṇanto vācaṃ nicchāreti. Evaṃ vācentassāpi anubyañjanagaṇanāya pācittiyā. Ayaṃ panettha saṅkhepo – imesu padādīsu yaṃ yaṃ ekato bhaṇati tena tena āpattiṃ āpajjatīti.

Bây giờ, (trường hợp) gọi là ‘từng câu’ (pada) là bắt đầu cùng lúc và kết thúc cùng lúc. (Nghĩa là) vị thầy đang dạy Pháp cú kệ, khi đọc mỗi câu như ‘manopubbaṅgamā dhammā,’ đã bắt đầu cùng lúc với vị sa-di và cũng đã kết thúc cùng lúc. Vị thầy dạy như vậy nên biết (phạm) các tội pācittiya theo số lượng câu. (Trường hợp) gọi là ‘theo sau câu’ (anupada) là bắt đầu riêng lẻ và kết thúc cùng lúc. (Nghĩa là) khi vị trưởng lão đọc ‘manopubbaṅgamā dhammā,’ vị sa-di không theo kịp câu đó, đã đọc chung câu thứ hai ‘manoseṭṭhā manomayā.’ Những vị này được gọi là bắt đầu riêng lẻ và kết thúc cùng lúc. Vị thầy dạy như vậy cũng (phạm) các tội pācittiya theo số lượng câu theo sau. (Trường hợp) gọi là ‘theo sau mẫu tự’ (anvakkhara) là khi được bảo ‘hãy nói rūpaṃ aniccaṃ,’ đã đọc lướt qua ‘rū.’ (Nghĩa là) khi được bảo ‘này sa-di, hãy nói rūpaṃ aniccaṃ,’ vị ấy chỉ đọc chung mẫu tự ‘rū’ rồi dừng lại. Vị thầy dạy như vậy cũng (phạm) các tội pācittiya theo số lượng mẫu tự. Và phương pháp này cũng được áp dụng trong Pháp cú kệ. (Trường hợp) gọi là ‘theo sau phụ âm’ (anubyañjana) là khi được bảo ‘rūpaṃ aniccaṃ,’ đã phát âm từ ‘vedanā aniccā.’ (Nghĩa là) khi đang dạy kinh này ‘này các tỳ khưu, sắc là vô thường, thọ là vô thường,’ lúc vị trưởng lão đọc ‘rūpaṃ aniccaṃ,’ vị sa-di do có trí tuệ nhanh nhạy đã phát âm, đọc chung câu ‘vedanā aniccā’ này cùng với câu ‘rūpaṃ aniccaṃ’ của vị trưởng lão. Vị thầy dạy như vậy cũng (phạm) các tội pācittiya theo số lượng phụ âm (giống nhau). Đây là phần tóm tắt: Trong các trường hợp ‘từng câu’ v.v… này, đọc chung phần nào thì phạm tội theo phần đó.

Buddhabhāsitoti sakalaṃ vinayapiṭakaṃ abhidhammapiṭakaṃ dhammapadaṃ cariyāpiṭakaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ suttanipāto vimānavatthu petavatthu brahmajālādīni ca suttāni. Sāvakabhāsitoti catuparisapariyāpannehi sāvakehi bhāsito anaṅgaṇasammādiṭṭhianumānasuttacuḷavedallamahāvedallādiko. Isibhāsitoti bāhiraparibbājakehi bhāsito sakalo paribbājakavaggo, bāvariyassa antevāsikānaṃ soḷasannaṃ brāhmaṇānaṃ pucchāti evamādi. Devatābhāsitoti devatāhi bhāsito; so devatāsaṃyuttadevaputtasaṃyuttamārasaṃyuttabrahmasaṃyuttasakkasaṃyuttādivasena veditabbo.

‘Lời Phật dạy’ là toàn bộ Tạng Luật, Tạng Vi Diệu Pháp, Pháp Cú, Hạnh Tạng, Phật Tự Thuyết, Phật Thuyết Như Vậy, Bổn Sanh, Kinh Tập, Chuyện Thiên Cung, Chuyện Ngạ Quỷ, và các kinh như kinh Phạm Võng v.v… ‘Lời Thinh văn dạy’ là (các kinh) như kinh Vô Uế, kinh Chánh Tri Kiến, kinh Tùy Cảm, kinh Tiểu Nghiệp Phân Biệt, kinh Đại Nghiệp Phân Biệt v.v… do các vị thinh văn thuộc bốn chúng thuyết giảng. ‘Lời tiên nhân nói’ là toàn bộ phẩm Du Sĩ do các du sĩ ngoại đạo nói, và các câu hỏi của mười sáu vị bà-la-môn là đệ tử của Bāvariya, v.v… ‘Lời chư thiên nói’ là (lời) do chư thiên nói; điều đó nên được hiểu theo các tương ưng như Tương Ưng Chư Thiên, Tương Ưng Thiên Tử, Tương Ưng Ma, Tương Ưng Phạm Thiên, Tương Ưng Đế Thích v.v…

Atthūpasañhitoti aṭṭhakathānissito. Dhammūpasañhitoti pāḷinissito; ubhayenāpi vivaṭṭūpanissitameva vadati. Kiñcāpi vivaṭṭūpanissitaṃ vadati, tisso saṅgītiyo āruḷhadhammaṃyeva pana padaso vācentassa āpatti[Pg.9]. Vivaṭṭūpanissitepi nānābhāsāvasena gāthāsilokabandhādīhi abhisaṅkhate anāpatti. Tisso saṅgītiyo anāruḷhepi kulumbasuttaṃ rājovādasuttaṃ tikkhindriyaṃ catuparivaṭṭaṃ nandopanandanti īdise āpattiyeva. Apalāladamanampi vuttaṃ, mahāpaccariyampana paṭisiddhaṃ. Meṇḍakamilindapañhesu therassa sakapaṭibhāne anāpatti, yaṃ rañño saññāpanatthaṃ āharitvā vuttaṃ, tattha āpatti. Vaṇṇapiṭakaaṅgulimālapiṭakaraṭṭhapālagaajataāḷavakagajjitaguḷhamaggaguḷhavessantaraguḷhavinayavedallapiṭakāni pana abuddhavacanāniyevāti vuttaṃ. Sīlūpadeso nāma dhammasenāpatinā vuttoti vadanti, tasmiṃ āpattiyeva. Aññānipi maggakathāārammaṇakathābuddhikadaṇḍaka ñāṇavatthuasubhakathādīni atthi, tesu sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā vibhattā, dhutaṅgapañhe paṭipadā vibhattā; tasmā tesu āpattīti vuttaṃ. Mahāpaccariyādīsu pana saṅgītiṃ anāruḷhesu rājovādatikkhindriyacatuparivaṭṭanandopanandakulumbasuttesuyeva āpattīti vatvā avasesesu yaṃ buddhavacanato āharitvā vuttaṃ, tadeva āpattivatthu hoti, na itaranti ayamattho pariggahito.

‘Liên hệ đến ý nghĩa’ là dựa vào Chú giải. ‘Liên hệ đến Pháp’ là dựa vào Pāḷi; cả hai đều nói về điều liên hệ đến sự thoát khỏi luân hồi (vivaṭṭa). Mặc dù nói về điều liên hệ đến sự thoát khỏi luân hồi, nhưng vị nào dạy từng câu Pháp đã được kết tập trong ba kỳ kết tập thì phạm tội. Ngay cả khi liên hệ đến sự thoát khỏi luân hồi, nếu (kinh văn) được soạn bằng các ngôn ngữ khác nhau, bằng thể kệ, thi kệ v.v… thì không phạm tội. Ngay cả khi không được kết tập trong ba kỳ kết tập, trong các trường hợp như kinh Kulumba, kinh Rājovāda, kinh Tikkhindriya, kinh Catuparivaṭṭa, kinh Nandopananda, vẫn phạm tội. (Kinh) Hàng phục rồng Apalāla cũng được nói đến (là phạm tội), nhưng trong Chú giải Mahāpaccarī thì bị bác bỏ. Trong các vấn đáp Meṇḍaka và Milinda, đối với phần ứng đối của vị trưởng lão thì không phạm tội; phần nào được trích dẫn để giải thích cho nhà vua thì ở đó có tội. Lại nữa, đã được nói rằng các tạng như Vaṇṇapiṭaka, Aṅgulimālapiṭaka, Raṭṭhapālagajjita, Āḷavakagajjita, Guḷhamagga, Guḷhavessantara, Guḷhavinaya, và Vedallapiṭaka đều không phải là lời Phật dạy. Người ta nói rằng Sīlūpadesa (Giáo giới về Giới) là do vị Tướng quân Chánh pháp (Sāriputta) thuyết giảng; trong trường hợp đó, vẫn phạm tội. Cũng có những (luận) khác như Maggakathā, Ārammaṇakathā, Buddhikadaṇḍaka, Ñāṇavatthu, Asubhakathā v.v…; trong đó, ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề được phân tích, trong Dhutaṅgapañha, pháp hành được phân tích; do đó, đã được nói rằng (dạy các luận ấy) thì phạm tội. Tuy nhiên, trong các Chú giải như Mahāpaccarī, sau khi nói rằng chỉ phạm tội đối với các kinh không được kết tập là Rājovāda, Tikkhindriya, Catuparivaṭṭa, Nandopananda, và Kulumba, ý nghĩa này đã được chấp nhận: trong các (kinh) còn lại, chỉ phần nào được trích dẫn từ lời Phật dạy mới là cơ sở phạm tội, phần khác thì không.

48. Ekato uddisāpentoti anupasampannena saddhiṃ ekato uddesaṃ gaṇhantopi ekato vadati anāpattīti attho.

48. ‘Cùng nhau học thuộc lòng’ có nghĩa là: Ngay cả khi đang học thuộc lòng cùng với người chưa thọ cụ túc giới, nếu đọc chung thì không phạm tội.

Tatrāyaṃ vinicchayo – upasampanno ca anupasampanno ca nisīditvā uddisāpenti. Ācariyo nisinnānaṃ bhaṇāmīti tehi saddhiṃ ekato vadati, ācariyassa āpatti. Anupasampannena saddhiṃ gaṇhantassa anāpatti. Dvepi ṭhitā gaṇhanti, eseva nayo. Daharabhikkhu nisinno, sāmaṇero ṭhito, nisinnassa bhaṇāmīti bhaṇato anāpatti. Sace daharo tiṭṭhati, itaro nisīdati, ṭhitassa bhaṇāmīti bhaṇatopi anāpatti. Sace bahūnaṃ bhikkhūnaṃ antare eko sāmaṇero nisinno hoti, tasmiṃ nisinne padaso dhammaṃ vācentassa ācariyassa acittakāpatti. Sace sāmaṇero upacāraṃ muñcitvā ṭhito vā nisinno vā hoti, yesaṃ vāceti, tesu apariyāpannattā ekena disābhāgena palāyanakaganthaṃ nāma gaṇhātīti saṅkhyaṃ gacchati, tasmā anāpatti. Ekato sajjhāyaṃ karontopi anupasampannena saddhiṃ upasampanno ekato sajjhāyaṃ karonto [Pg.10] tena saddhiṃyeva bhaṇati, anāpatti. Anupasampannassa santike uddesaṃ gaṇhantassapi tena saddhiṃ ekato bhaṇantassa anāpatti. Ayampi hi ekato sajjhāyaṃ karoticceva saṅkhyaṃ gacchati.

Về điều này, đây là phần quyết đoán: Vị đã thọ cụ túc giới và vị chưa thọ cụ túc giới cùng ngồi xuống và yêu cầu đọc lên. Vị thầy nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đọc cho những người đang ngồi,’ rồi đọc chung cùng với họ, vị thầy ấy phạm tội. Vị tỳ khưu học cùng với người chưa thọ cụ túc giới thì không phạm tội. Cả hai cùng đứng học, phương pháp cũng tương tự. Vị tỳ khưu trẻ ngồi, vị sa-di đứng, vị thầy nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đọc cho người đang ngồi,’ rồi đọc lên thì không phạm tội. Nếu vị tỳ khưu trẻ đứng, người kia (sa-di) ngồi, vị thầy nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đọc cho người đang đứng,’ rồi đọc lên cũng không phạm tội. Nếu ở giữa nhiều vị tỳ khưu có một vị sa-di đang ngồi, trong khi vị sa-di ấy đang ngồi, vị thầy dạy Pháp từng câu từng chữ sẽ phạm tội không có tác ý. Nếu vị sa-di đứng hoặc ngồi sau khi đã rời khỏi phạm vi gần gũi (upacāra), vì không được bao gồm trong số những người đang được dạy, trường hợp này được kể là ‘học kinh sách theo kiểu chạy trốn từ một phía,’ do đó không phạm tội. Ngay cả khi cùng nhau tụng đọc, vị đã thọ cụ túc giới tụng đọc chung với người chưa thọ cụ túc giới, đọc cùng với người ấy, thì không phạm tội. Ngay cả vị tỳ khưu đang thọ học từ một người chưa thọ cụ túc giới, khi đọc chung cùng với người ấy, cũng không phạm tội. Vì vị này cũng được kể là ‘cùng nhau tụng đọc.’

Yebhuyyena paguṇaṃ ganthaṃ bhaṇantaṃ opātetīti sace ekagāthāya eko pādo na āgacchati, sesaṃ āgacchati, ayaṃ yebhuyyena paguṇagantho nāma. Etena nayena suttepi veditabbo. Taṃ opātentassa evaṃ bhaṇāhīti ekatopi bhaṇantassa anāpatti. Osārentaṃ opātetīti suttaṃ uccārentaṃ parisamajjhe parisaṅkamānaṃ evaṃ vadehīti tena saddhiṃ ekatopi vadantassa anāpatti. Yaṃ pana mahāpaccariyādīsu ‘‘mayā saddhiṃ mā vadā’’ti vutto yadi vadati, ‘‘anāpattī’’ti vuttaṃ, taṃ mahāaṭṭhakathāyaṃ natthi, natthibhāvoyeva cassa yutto. Kasmā? Kiriyasamuṭṭhānattā. Itarathā hi kiriyākiriyaṃ bhaveyya. Sesaṃ uttānatthameva.

Cụm từ ‘hỗ trợ người đọc kinh văn đã phần lớn thuộc lòng cho hoàn tất’ có nghĩa là: nếu một câu trong một bài kệ không nhớ ra, nhưng phần còn lại thì nhớ, đây được gọi là ‘kinh văn đã phần lớn thuộc lòng.’ Theo phương pháp này, cũng nên hiểu tương tự đối với văn xuôi. Người hỗ trợ cho hoàn tất, nói rằng: ‘Hãy đọc như thế này,’ rồi đọc chung cũng không phạm tội. Cụm từ ‘hỗ trợ người đang ngập ngừng cho hoàn tất’ có nghĩa là: khi có người đang đọc kinh và ngập ngừng giữa hội chúng, vị tỳ khưu nói rằng: ‘Hãy nói như thế này,’ rồi nói chung với người ấy cũng không phạm tội. Còn điều được nói trong các bộ sớ giải như Mahāpaccarī rằng: ‘Khi một người được bảo: “Đừng đọc cùng với tôi,” nếu người ấy vẫn đọc, thì không phạm tội,’ điều này không có trong Đại Sớ Giải (Mahāaṭṭhakathā), và việc nó không tồn tại quả là hợp lý. Tại sao? Vì (tội này) phát sinh từ hành động. Nếu không, nó sẽ trở thành tội vừa do hành động vừa không do hành động. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato ca vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Học giới này phát sinh từ việc dạy Pháp từng câu từng chữ – nó phát sinh từ khẩu và từ khẩu cùng với tâm, là hành vi, không được miễn trừ do không nhận thức, không do tác ý, là tội do chế định, thuộc về khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ.

Padasodhammasikkhāpadaṃ catutthaṃ.

Học giới về việc dạy Pháp từng câu từng chữ là học giới thứ tư.

5. Sahaseyyasikkhāpadavaṇṇanā

5. Giải Thích Học Giới Về Việc Ngủ Chung

49. Pañcamasikkhāpade – muṭṭhassatī asampajānāti pubbabhāge satisampajaññassa akaraṇavasenetaṃ vuttaṃ, bhavaṅgotiṇṇakāle pana kuto satisampajaññanti! Vikūjamānāti vippalapamānā. Kākacchamānāti nāsāya kākasaddaṃ viya niratthakasaddaṃ muñcamānā. Upāsakāti paṭhamataraṃ uṭṭhitaupāsakā.

49. Trong học giới thứ năm – cụm từ ‘thất niệm, không tỉnh giác’ được nói đến là do không thực hành chánh niệm và tỉnh giác trong giai đoạn đầu (trước khi ngủ). Chứ khi đã đi vào trạng thái hữu phần (bhavaṅga, tức ngủ say) thì làm gì có chánh niệm và tỉnh giác! ‘Rên rỉ’ (vikūjamānā) có nghĩa là nói mê. ‘Ngáy’ (kākacchamānā) có nghĩa là phát ra âm thanh vô nghĩa từ mũi giống như tiếng quạ kêu. ‘Các vị cận sự nam’ (upāsakā) có nghĩa là các vị cận sự nam đã thức dậy sớm hơn.

50. Etadavocunti ‘‘bhagavatā āvuso rāhula sikkhāpadaṃ paññatta’’nti bhikkhū sikkhāpadagāraveneva etaṃ avocuṃ. Pakatiyā pana te bhagavati ca gāravena āyasmato ca rāhulassa sikkhākāmatāya tassa āyasmato vasanaṭṭhānaṃ āgatassa cūḷamañcakaṃ vā apassenaṃ vā yaṃ atthi taṃ paññapetvā cīvaraṃ vā uttarāsaṅgaṃ vā ussīsakaraṇatthāya denti[Pg.11]. Tatridaṃ tassāyasmato sikkhākāmatāya – bhikkhū kira taṃ dūratova āgacchantaṃ disvā muṭṭhisammuñjaniñca kacavarachaḍḍanakañca bahi khipanti. Athaññehi ‘‘āvuso kenidaṃ pātita’’nti vutte aññe evaṃ vadanti – ‘‘bhante, rāhulo imasmiṃ padese sañcari, tena nu kho pātita’’nti. So panāyasmā ‘‘na mayhaṃ bhante idaṃ kamma’’nti ekadivasampi avatvā taṃ paṭisāmetvā bhikkhū khamāpetvā gacchati. Vaccakuṭiyā seyyaṃ kappesīti taṃyeva sikkhākāmataṃ anubrūhanto dhammasenāpatimahāmoggallānaānandattherādīnaṃ santikaṃ agantvā bhagavato vaḷañjanakavaccakuṭiyaṃ seyyaṃ kappesi. Sā kira kuṭi kavāṭabaddhā gandhaparibhaṇḍakatā samosaritapupphadāmā cetiyaṭṭhānamiva tiṭṭhati, aparibhogā aññesaṃ.

50. Cụm từ ‘đã nói lên điều này’ có nghĩa là: các vị tỳ khưu đã nói rằng ‘Này hiền giả Rāhula, một học giới đã được Đức Thế Tôn chế định’ chỉ vì lòng tôn kính đối với học giới. Chứ thông thường, do lòng tôn kính đối với Đức Thế Tôn và do lòng ham học của Tôn giả Rāhula, khi Tôn giả ấy đến nơi ở của họ, họ thường dọn sẵn một chiếc giường nhỏ hoặc một tấm ván dựa, bất cứ thứ gì có sẵn, rồi đưa cho một tấm y hoặc thượng y để làm gối. Về lòng ham học của Tôn giả ấy, có câu chuyện như sau: Tương truyền, các vị tỳ khưu khi thấy ngài từ xa đi tới, liền vứt một cây chổi nhỏ và một cái hót rác ra ngoài. Rồi khi các vị khác hỏi: ‘Này chư hiền, ai đã làm rơi cái này?’ thì những vị khác trả lời rằng: ‘Bạch chư tôn đức, ngài Rāhula đã đi quanh quẩn ở khu vực này, có lẽ chính ngài đã làm rơi chăng?’ Nhưng Tôn giả ấy, không một ngày nào nói rằng: ‘Bạch chư tôn đức, đây không phải là việc của con,’ mà ngài dọn dẹp vật ấy, xin các vị tỳ khưu tha thứ, rồi ra đi. Cụm từ ‘đã nằm nghỉ trong nhà vệ sinh’ có nghĩa là: để nuôi dưỡng chính lòng ham học ấy, ngài đã không đến trú xứ của các vị như Tướng quân Chánh pháp (Sāriputta), Đại Mục-kiền-liên, Ānanda, v.v., mà đã nằm nghỉ trong nhà vệ sinh riêng của Đức Thế Tôn. Tương truyền, nhà vệ sinh ấy có cửa đóng kín, được ướp hương thơm, có các tràng hoa treo xuống, trông giống như một nơi thờ tự, và không ai khác được sử dụng.

51. Uttaridirattatirattanti bhagavā sāmaṇerānaṃ saṅgahakaraṇatthāya tirattaṃ parihāraṃ adāsi. Na hi yuttaṃ kuladārake pabbājetvā nānuggahetunti. Sahaseyyanti ekato seyyaṃ. Seyyāti kāyappasāraṇasaṅkhātaṃ sayanampi vuccati, yasmiṃ senāsane sayanti, tampi. Tattha senāsanaṃ tāva dassetuṃ ‘‘seyyā nāma sabbacchannā’’tiādi vuttaṃ. Kāyappasāraṇaṃ dassetuṃ anupasampanne nipanne bhikkhu nipajjatī’’tiādi vuttaṃ. Tasmā ayamettha attho – ‘‘senāsanasaṅkhātaṃ seyyaṃ pavisitvā kāyappasāraṇasaṅkhātaṃ seyyaṃ kappeyya vidaheyya sampādeyyā’’ti. Sabbacchannātiādinā pana tassā senāsanasaṅkhātāya seyyāya lakkhaṇaṃ vuttaṃ. Tasmā yaṃ senāsanaṃ upari pañcahi chadanehi aññena vā kenaci sabbameva paṭicchannaṃ, ayaṃ sabbacchannā nāma seyyā. Aṭṭhakathāsu pana pākaṭavohāraṃ gahetvā vācuggatavasena ‘‘sabbacchannā nāma pañcahi chadanehi channā’’ti vuttaṃ. Kiñcāpi vuttaṃ? Atha kho dussakuṭiyaṃ vasantassāpi na sakkā anāpatti kātuṃ, tasmā yaṃ kiñci paṭicchādanasamatthaṃ idha chadanañca paricchannañca veditabbaṃ. Pañcavidhacchadaneyeva hi gayhamāne padaracchannepi sahaseyyā na bhaveyya. Yaṃ pana senāsanaṃ bhūmito paṭṭhāya yāva chadanaṃ āhacca pākārena vā aññena vā kenaci antamaso vatthenāpi parikkhittaṃ, ayaṃ sabbaparicchannā nāma seyyā. Chadanaṃ anāhacca sabbantimena pariyāyena diyaḍḍhahatthubbedhena pākārādinā parikkhittāpi sabbaparicchannāyevāti kurundaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Yassā pana upari bahutaraṃ ṭhānaṃ channaṃ, appaṃ acchannaṃ, samantato [Pg.12] vā bahutaraṃ parikkhittaṃ, appaṃ aparikkhittaṃ, ayaṃ yebhuyyena channā yebhuyyena paricchannā nāma. Iminā hi lakkhaṇena samannāgato sacepi sattabhūmako pāsādo ekūpacāro hoti, satagabbhaṃ vā catussālaṃ vā, ekaseyyāicceva saṅkhyaṃ gacchati. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘catutthe divase atthaṅgate sūriye anupasampanne nipanne bhikkhu nipajjati, āpatti pācittiyassā’’tiādi.

51. Về câu ‘hơn hai đêm, ba đêm,’ Đức Thế Tôn, vì mục đích nâng đỡ các vị sa-di, đã ban sự miễn trừ trong ba đêm. Thật không thích hợp khi đã cho các thiện nam tử xuất gia rồi lại không nâng đỡ. ‘Cùng nằm ngủ’ (sahaseyyaṃ) nghĩa là nằm chung một chỗ. ‘Nơi nằm ngủ’ (seyya) được gọi là sự nằm ngủ, được định nghĩa là sự duỗi thân ra; và nơi trú xá mà người ta nằm ngủ cũng được gọi là (seyya). Trong đó, để chỉ về trú xá, trước tiên đã được nói rằng: ‘Nơi nằm ngủ được gọi là được che kín hoàn toàn’ v.v... Để chỉ về sự duỗi thân ra, đã được nói rằng: ‘Khi người chưa thọ cụ túc đã nằm, vị tỳ khưu nằm xuống’ v.v... Do đó, ý nghĩa ở đây là: ‘Sau khi đi vào nơi nằm ngủ được gọi là trú xá, vị ấy nên thực hiện, nên làm, nên hoàn tất việc nằm ngủ được gọi là sự duỗi thân ra.’ Hơn nữa, bằng câu ‘được che kín hoàn toàn’ v.v..., đặc điểm của nơi nằm ngủ được gọi là trú xá ấy đã được nói đến. Do đó, trú xá nào ở trên được che kín hoàn toàn bằng năm loại mái che hoặc bằng bất cứ thứ gì khác, đây được gọi là nơi nằm ngủ được che kín hoàn toàn. Tuy nhiên, trong các Chú giải, do đã lấy cách nói thông thường và theo cách thuộc lòng, đã được nói rằng: ‘Được che kín hoàn toàn nghĩa là được che bằng năm loại mái che.’ Mặc dù đã được nói như vậy, nhưng cũng không thể nói là không phạm tội đối với người sống trong một cái lều bằng vải. Do đó, ở đây nên hiểu bất cứ thứ gì có khả năng che phủ đều là mái che và vách ngăn. Thật vậy, nếu chỉ chấp nhận năm loại mái che, thì việc cùng nằm ngủ sẽ không xảy ra ngay cả trong một trú xá có mái lợp bằng ván. Còn trú xá nào được bao quanh từ mặt đất lên đến mái che, chạm vào mái, bằng một bức tường hoặc bằng bất cứ thứ gì khác, cho đến cả bằng một tấm vải, đây được gọi là nơi nằm ngủ được bao quanh hoàn toàn. Trong Chú giải Kurunda đã nói rằng: ‘Ngay cả nơi được bao quanh bởi tường v.v... cao một coude rưỡi ở vòng ngoài cùng mà không chạm đến mái che cũng là được bao quanh hoàn toàn.’ Còn nơi nào mà phần lớn ở trên được che, một phần nhỏ không được che, hoặc phần lớn xung quanh được bao quanh, một phần nhỏ không được bao quanh, đây được gọi là được che phần lớn, được bao quanh phần lớn. Thật vậy, nếu một lâu đài bảy tầng có đặc điểm này thì nó có cùng một khuôn viên. Hoặc một ngôi nhà bốn gian có một trăm phòng cũng được kể là một nơi nằm ngủ duy nhất. Nhắm đến điều đó, đã được nói rằng: ‘Vào ngày thứ tư, khi mặt trời đã lặn, nếu người chưa thọ cụ túc đã nằm, vị tỳ khưu nằm xuống, phạm tội pācittiya’ v.v...

Tattha ca nipajjanamatteneva pācittiyaṃ. Sace pana sambahulā sāmaṇerā, eko bhikkhu, sāmaṇeragaṇanāya pācittiyā. Te ce uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanti, tesaṃ payoge payoge bhikkhussa āpatti. Bhikkhussa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjane pana bhikkhusseva payogena bhikkhussa āpatti. Sace pana sambahulā bhikkhū eko sāmaṇero sabbesaṃ āpattiṃ karoti, tassa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanenapi bhikkhūnaṃ āpattiyeva. Ubhayesaṃ sambahulabhāvepi eseva nayo.

Ở đó, chỉ cần nằm xuống là phạm tội pācittiya. Nếu có nhiều sa-di và một tỳ khưu, thì có bấy nhiêu tội pācittiya theo số lượng sa-di. Nếu họ cứ đứng dậy rồi lại nằm xuống, vị tỳ khưu phạm tội trong mỗi lần họ hành động như vậy. Còn khi vị tỳ khưu đứng dậy rồi lại nằm xuống, vị tỳ khưu phạm tội do chính hành động của mình. Nếu có nhiều tỳ khưu và một sa-di, vị sa-di ấy làm cho tất cả các vị tỳ khưu phạm tội. Và khi vị sa-di ấy đứng dậy rồi lại nằm xuống, các vị tỳ khưu cũng phạm tội. Trường hợp cả hai bên đều đông, phương pháp cũng tương tự.

Apicettha ekāvāsādikampi catukkaṃ veditabbaṃ. Yo hi ekasmiṃ āvāse ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassa catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti. Yopi ekasmiṃyeva āvāse nānāanupasampannehi saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu nānāanupasampannehi saddhiṃ yojanasatampi gantvā sahaseyyaṃ kappeti, tassapi catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti.

Hơn nữa, ở đây nên hiểu về bốn trường hợp, bắt đầu bằng trường hợp một trú xứ. Vị nào trong một trú xứ, cùng nằm ngủ với chỉ một người chưa thọ cụ túc trong ba đêm, vị ấy kể từ ngày thứ tư trở đi, mỗi ngày đều phạm tội. Vị nào cũng trong một trú xứ, cùng nằm ngủ với nhiều người chưa thọ cụ túc khác nhau trong ba đêm, vị ấy cũng vậy. Vị nào ở nhiều trú xứ khác nhau, cùng nằm ngủ với chỉ một người chưa thọ cụ túc trong ba đêm, vị ấy cũng vậy. Vị nào ở nhiều trú xứ khác nhau, cùng nằm ngủ với nhiều người chưa thọ cụ túc khác nhau, dù đi cả trăm do-tuần, vị ấy cũng kể từ ngày thứ tư trở đi, mỗi ngày đều phạm tội.

Ayañca sahaseyyāpatti nāma ‘‘bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso anupasampanno nāmā’’ti vacanato tiracchānagatenapi saddhiṃ hoti, tatra tiracchānagatassa paricchedo methunadhammāpattiyā vuttanayeneva veditabbo. Tasmā sacepi godhābiḷālamaṅgusādīsu koci pavisitvā bhikkhuno vasanasenāsane ekūpacāraṭṭhāne sayati, sahaseyyāva hoti.

Tội cùng nằm ngủ này, theo như lời dạy ‘ngoại trừ tỳ khưu, phần còn lại được gọi là người chưa thọ cụ túc,’ cũng xảy ra với loài bàng sanh. Ở đây, sự phân định về loài bàng sanh nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong tội về pháp dâm dục. Do đó, nếu một con vật nào đó trong số các loài như kỳ đà, mèo, cầy mangut v.v... đi vào và nằm ngủ trong trú xá của vị tỳ khưu, tại một nơi có cùng khuôn viên, thì đó chính là cùng nằm ngủ.

Yadi pana thambhānaṃ upari katapāsādassa uparimatalena saddhiṃ asambaddhabhittikassa bhittiyā upari ṭhitasusiratulāsīsassa susirena pavisitvā tulāya abbhantare sayitvā teneva susirena nikkhamitvā gacchati, heṭṭhāpāsāde [Pg.13] sayitabhikkhussa anāpatti. Sace chadane chiddaṃ hoti, tena pavisitvā antochadane vasitvā teneva pakkamati, nānūpacāre uparimatale chadanabbhantare sayitassa āpatti, heṭṭhimatale sayitassa anāpatti. Sace antopāsādeneva ārohitvā sabbatalāni paribhuñjanti, ekūpacārāni honti, tesu yattha katthaci sayitassa āpatti.

Nếu một con vật đi vào qua lỗ hổng ở đầu xà nhà rỗng, nằm trên bức tường của một lâu đài có tường không nối liền với tầng trên của lâu đài được xây trên các cột, rồi ngủ bên trong xà nhà, và đi ra bằng chính lỗ hổng đó, thì vị tỳ khưu ngủ ở tầng dưới của lâu đài không phạm tội. Nếu có một lỗ hổng trên mái nhà, con vật đi vào qua đó, ở bên trong mái nhà, rồi rời đi bằng chính lỗ hổng đó, thì trong trường hợp các khuôn viên khác nhau, vị tỳ khưu ngủ ở tầng trên, bên trong mái nhà, phạm tội; vị tỳ khưu ngủ ở tầng dưới không phạm tội. Nếu chúng leo lên bằng lối đi bên trong lâu đài và sử dụng tất cả các tầng, thì các tầng đó có cùng một khuôn viên, và vị tỳ khưu ngủ ở bất cứ nơi nào trong số đó đều phạm tội.

Sabhāsaṅkhepena kate aḍḍhakuṭṭakasenāsane sayitassa vāḷasaṅghāṭādīsu kapotādayo pavisitvā sayanti, āpattiyeva. Parikkhepassa bahigate nibbakosabbhantare sayanti, anāpatti. Parimaṇḍalaṃ vā caturassaṃ vā ekacchadanāya gabbhamālāya satagabbhaṃ cepi senāsanaṃ hoti, tatra ce ekena sādhāraṇadvārena pavisitvā visuṃ pākārena aparicchinnagabbhūpacāre sabbagabbhe pavisanti, ekagabbhepi anupasampanne nipanne sabbagabbhesu nipannānaṃ āpatti. Sace sapamukhā gabbhā honti, pamukhassa upari acchannaṃ uccavatthukaṃ cepi hoti, pamukhe sayito gabbhe sayitānaṃ āpattiṃ na karoti. Sace pana gabbhacchadaneneva saddhiṃ sambaddhacchadanaṃ hoti, tatra sayito sabbesaṃ āpattiṃ karoti. Kasmā? Sabbacchannattā sabbaparicchannattā ca, gabbhaparikkhepoyeva hissa parikkhepoti. Eteneva hi nayena aṭṭhakathāsu lohapāsādaparikkhepassa catūsu dvārakoṭṭhakesu āpatti vuttā.

Khi một vị tỳ khưu ngủ trong một trú xá có vách lửng được làm một cách đơn giản, nếu các loài chim như bồ câu v.v... bay vào ngủ trên các xà ngang có chạm hình thú dữ v.v..., thì vẫn phạm tội. Nếu chúng ngủ ở bên ngoài hàng rào, bên trong mái hiên, thì không phạm tội. Dù cho trú xá có hình tròn hay hình vuông, có một trăm phòng trong một dãy dưới một mái che, và nếu người ta có thể đi vào qua một cửa chung và đi đến tất cả các phòng có khuôn viên không được ngăn cách bởi một bức tường riêng biệt, thì khi một người chưa thọ cụ túc giới nằm trong một phòng, các vị tỳ khưu nằm trong tất cả các phòng cũng phạm tội. Nếu các phòng có hiên trước, dù cho phía trên hiên không có mái che và có nền móng cao, người ngủ ở hiên không khiến các vị tỳ khưu ngủ trong phòng phạm tội. Nhưng nếu hiên có mái che nối liền với mái che của phòng, thì người ngủ ở đó khiến tất cả các vị đều phạm tội. Tại sao? Vì (nơi ấy) được che kín hoàn toàn và được bao bọc hoàn toàn, và vì hàng rào của phòng chính là hàng rào của nó. Thật vậy, chính theo phương pháp này, trong các Chú giải, tội đã được nói đến đối với bốn cổng của hàng rào Lohapāsāda.

Yaṃ pana andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘aparikkhitte pamukhe anāpattīti bhūmiyaṃ vinā jagatiyā pamukhaṃ sandhāya kathina’’nti vuttaṃ, taṃ andhakaraṭṭhe pāṭekkasannivesā ekacchadanā gabbhapāḷiyo sandhāya vuttaṃ. Yañca tattha ‘‘bhūmiyaṃ vinā jagatiyā’’ti vuttaṃ, taṃ neva aṭṭhakathāsu atthi; na pāḷiyā sameti. Dasahatthubbedhāpi hi jagati parikkhepasaṅkhyaṃ na gacchati. Tasmā yampi tattha dutiyasikkhāpade jagatiyā pamāṇaṃ vatvā ‘‘etaṃ ekūpacāraṃ paricchannaṃ nāma hotī’’ti vuttaṃ, taṃ na gahetabbaṃ. Yepi ekasāladvisālatisālacatussālasannivesā mahāpāsādā ekasmiṃ okāse pāde dhovitvā paviṭṭhena sakkā honti sabbattha anuparigantuṃ, tesupi sahaseyyāpattiyā na muccati. Sace tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne upacāraṃ paricchinditvā katā honti, ekūpacāraṭṭhāneyeva āpatti.

Còn điều được nói trong Andhakaṭṭhakathā rằng: ‘Không phạm tội ở hiên trước có rào bao quanh’ là nói đến hiên trước nằm trên mặt đất không có nền móng, điều đó được nói đến liên quan đến các dãy phòng có mái che riêng biệt hoặc liền kề, được sắp xếp riêng lẻ ở xứ Andhaka. Và điều được nói ở đó rằng ‘trên mặt đất không có nền móng’ thì không có trong các Chú giải; cũng không phù hợp với Pāḷi. Vì ngay cả một nền móng cao mười cubit cũng không được tính là một hàng rào. Do đó, điều được nói ở đó trong học giới thứ hai, sau khi nêu rõ kích thước của nền móng, rằng ‘đây được gọi là một khuôn viên duy nhất được bao bọc,’ thì không nên chấp nhận. Ngay cả những lâu đài lớn được sắp xếp thành các sảnh đơn, đôi, ba, bốn, mà người ta có thể đi khắp nơi sau khi đã rửa chân và đi vào ở một nơi, thì trong những nơi đó cũng không thoát khỏi tội chung giường. Nếu chúng được làm với khuôn viên được phân định ở mỗi nơi tương ứng, thì tội chỉ xảy ra ở nơi có một khuôn viên duy nhất.

Dvīhi [Pg.14] dvārehi yuttassa sudhāchadanamaṇḍapassa majjhe pākāraṃ karonti, ekena dvārena pavisitvā ekasmiṃ paricchede anupasampanno sayati, ekasmiṃ bhikkhu, anāpatti. Pākāre godhādīnaṃ pavisanamattampi chiddaṃ hoti, ekasmiñca paricchede godhā sayanti, anāpattiyeva. Na hi chiddena gehaṃ ekūpacāraṃ nāma hoti. Sace pākāramajjhe chinditvā dvāraṃ yojenti, ekūpacāratāya āpatti. Taṃ dvāraṃ kavāṭena pidahitvā sayanti, āpattiyeva. Na hi dvārapidahanena gehaṃ nānūpacāraṃ nāma hoti, dvāraṃ vā advāraṃ. Kavāṭañhi saṃvaraṇavivaraṇehi yathāsukhaṃ vaḷañjanatthāya kataṃ, na vaḷañjanūpacchedanatthāya. Sace pana taṃ dvāraṃ puna iṭṭhakāhi pidahanti, advāraṃ hoti, purime nānūpacārabhāveyeva tiṭṭhati. Dīghapamukhaṃ cetiyagharaṃ hoti. Ekaṃ kavāṭaṃ anto, ekaṃ bahi, dvinnaṃ kavāṭānaṃ antare anupasampanno antocetiyaghare sayantassa āpattiṃ karoti, ekūpacārattā.

Nếu người ta xây một bức tường ở giữa một nhà tạ có mái lợp vôi vữa và có hai cửa, rồi đi vào bằng một cửa, một người chưa thọ cụ túc giới ngủ ở một khu, một vị tỳ khưu ngủ ở khu kia, thì không phạm tội. Nếu trong bức tường có một lỗ hổng chỉ đủ cho loài kỳ đà v.v... chui vào, và một con kỳ đà ngủ ở một khu, thì vẫn không phạm tội. Vì một ngôi nhà không được gọi là có một khuôn viên duy nhất chỉ vì một lỗ hổng. Nếu họ khoét một lỗ ở giữa bức tường và lắp một cánh cửa, thì phạm tội vì có một khuôn viên duy nhất. Nếu họ ngủ sau khi đóng cánh cửa đó bằng một tấm ván cửa, thì vẫn phạm tội. Vì việc đóng cửa không làm cho ngôi nhà được gọi là có nhiều khuôn viên khác nhau, cũng như một cánh cửa không trở thành không phải là cửa. Vì một tấm ván cửa được làm để sử dụng thuận tiện bằng cách đóng và mở, chứ không phải để cắt đứt việc sử dụng. Nhưng nếu họ lại xây bít cánh cửa đó bằng gạch, nó sẽ trở thành không phải là cửa, và nó vẫn ở trong tình trạng có nhiều khuôn viên khác nhau như trước. Có một nhà thờ tháp với một hiên dài. Một cánh cửa ở bên trong, một ở bên ngoài. Một người chưa thọ cụ túc giới ở giữa hai cánh cửa làm cho vị tỳ khưu ngủ bên trong nhà thờ tháp phạm tội, vì đó là một khuôn viên duy nhất.

Tatra yassa ‘‘siyā ayaṃ ekūpacāranānūpacāratā nāma udositasikkhāpade vuttā, idha pana ‘seyyā nāma sabbacchannā sabbaparicchannā yebhuyyena channā yebhuyyena paricchannā’ti ettakameva vuttaṃ, pihitadvāro ca gabbho sabbaparicchannova hoti. Tasmā tattha anto sayiteneva saddhiṃ āpatti, bahi sayitena anāpattī’’ti. So evaṃ vattabbo – ‘‘apihitadvāre pana kasmā bahi sayitena āpattī’’ti? Pamukhassa gabbhena saddhiṃ sabbacchannattā. ‘‘Kiṃ pana gabbhe pihite chadanaṃ viddhastaṃ hotī’’ti? Na viddhastaṃ, gabbhena saddhiṃ pamukhassa sabbaparicchannatā na hoti. ‘‘Kiṃ parikkhepo viddhasto’’ti? Addhā vakkhati ‘‘na viddhasto, kavāṭena upacāro paricchanno’’ti. Evaṃ dūrampi gantvā puna ekūpacāranānūpacārataṃyeva paccāgamissati.

Ở đây, nếu có người phản đối rằng: ‘Vấn đề về một khuôn viên duy nhất và nhiều khuôn viên khác nhau này được nói đến trong học giới Udosita, nhưng ở đây chỉ nói rằng: ‘Chỗ ngủ là nơi được che kín hoàn toàn, được bao bọc hoàn toàn, phần lớn được che kín, phần lớn được bao bọc,’ và một căn phòng có cửa đóng thì được bao bọc hoàn toàn. Do đó, chỉ phạm tội với người ngủ bên trong, còn người ngủ bên ngoài thì không phạm tội.’ Người đó nên được trả lời như sau: ‘Vậy trong trường hợp cửa không đóng, tại sao lại phạm tội với người ngủ bên ngoài?’ (Câu trả lời là:) Vì hiên trước cùng với căn phòng được che kín hoàn toàn. (Người đó có thể hỏi:) ‘Nhưng khi căn phòng được đóng lại, mái che có bị phá hủy không?’ (Câu trả lời là:) Không bị phá hủy, nhưng sự bao bọc hoàn toàn của hiên trước cùng với căn phòng không còn nữa. (Người đó có thể hỏi:) ‘Hàng rào có bị phá hủy không?’ (Người đó) chắc chắn sẽ nói: ‘Không bị phá hủy, nhưng khuôn viên được phân định bởi tấm ván cửa.’ Như vậy, dù đi xa đến đâu, người đó cũng sẽ quay trở lại vấn đề về một khuôn viên duy nhất và nhiều khuôn viên khác nhau.

Apica yadi byañjanamatteyeva attho suviññeyyo siyā, sabbacchannāti vacanato pañcannaṃ aññatarena chadanena channā eva seyyā siyā, na aññena. Evañca sati padaracchannādīsu anāpatti siyā. Tato yadatthaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, sveva attho parihāyeyya. Parihāyatu vā mā vā, kathaṃ avuttaṃ gahetabbanti; ko vā vadati ‘‘avuttaṃ gahetabba’’nti? Vuttañhetaṃ aniyatesu – ‘‘paṭicchannaṃ nāma āsanaṃ kuṭṭena vā kavāṭena vā kilañjena [Pg.15] vā sāṇipākārena vā rukkhena vā thambhena vā koṭṭhalikāya vā yena kenaci paṭicchannaṃ hotī’’ti. Tasmā yathā tattha yena kenaci paṭicchannaṃ paṭicchannameva, evamidhāpi gahetabbaṃ. Tasmā senāsanaṃ khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā aññena saddhiṃ sambaddhaṃ vā asambaddhaṃ vā dīghaṃ vā vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā ekabhūmakaṃ vā, anekabhūmakaṃ vā, yaṃ yaṃ ekūpacāraṃ sabbattha yena kenaci paṭicchādanena sabbacchanne sabbaparicchanne yebhuyyena vā channe yebhuyyena vā paricchanne sahaseyyāpatti hotīti.

Hơn nữa, nếu ý nghĩa có thể được biết một cách dễ dàng chỉ bằng lời văn, thì do lời dạy là “được lợp che hoàn toàn,” chỉ trú xá được lợp che bằng một trong năm loại vật liệu lợp mới là trú xá (đúng nghĩa), không phải bằng (vật liệu) khác. Và nếu là như vậy, sẽ không có tội trong các (trú xá) được lợp bằng ván gỗ, v.v. Do đó, mục đích mà học giới được chế định, chính mục đích ấy sẽ bị suy giảm. (Có người nói:) “Dù có suy giảm hay không, làm sao có thể chấp nhận điều không được nói đến?” (Đáp:) Hay ai nói rằng “nên chấp nhận điều không được nói đến”? Điều này đã được nói đến trong các pháp Bất Định: “Chỗ ngồi được gọi là che khuất là (chỗ) được che khuất bởi tường, hoặc cửa, hoặc chiếu, hoặc màn vải, hoặc cây, hoặc cột, hoặc kho chứa, hoặc bởi bất cứ vật gì.” Do đó, giống như ở đó, (chỗ) được che khuất bởi bất cứ vật gì chính là (chỗ) che khuất, ở đây cũng nên được hiểu như vậy. Do đó, trú xá dù nhỏ hay lớn, dù nối liền hay không nối liền với (trú xá) khác, dù dài hay tròn hay vuông, dù một tầng hay nhiều tầng, bất cứ trú xá nào có cùng một upacāra (khuôn viên), ở tất cả những nơi ấy, (khi ngủ chung) trong trú xá được lợp che hoàn toàn và được bao bọc hoàn toàn bởi bất cứ vật liệu lợp che nào, hoặc được lợp che phần lớn, hoặc được bao bọc phần lớn, thì có tội ngủ chung.

53. Upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne āpatti dukkaṭassāti ettha sabbacchanne upaḍḍhaparicchanneti evamādīsupi mahāpaccariyaṃ dukkaṭamevāti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘sabbacchanne yebhuyyenaparicchanne pācittiyaṃ, sabbacchanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenachanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, sabbaparicchanne yebhuyyenachanne pācittiyaṃ, sabbaparichanne upaḍḍhacchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenaparicchanne upaḍḍhacchanne pācittiyaṃ, pāḷiyaṃ vuttapācittiyena saddhiṃ satta pācittiyānī’’ti vuttaṃ. ‘‘Sabbacchanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenachanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, sabbaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭaṃ, pāḷiyaṃ dukkaṭena saha pañca dukkaṭānī’’ti vuttaṃ.

53. Về câu “trong (trú xá) được lợp che một nửa, được bao bọc một nửa, có tội tác ác,” ở đây, ngay cả trong các trường hợp như “được lợp che hoàn toàn, được bao bọc một nửa,” trong sách Mahāpaccarī đã nói rằng chỉ có tội tác ác. Tuy nhiên, trong Đại Chú Giải đã nói rằng: “Trong (trú xá) được lợp che hoàn toàn, được bao bọc phần lớn, có tội pācittiya; trong (trú xá) được lợp che hoàn toàn, được bao bọc một nửa, có tội pācittiya; trong (trú xá) được lợp che phần lớn, được bao bọc một nửa, có tội pācittiya; trong (trú xá) được bao bọc hoàn toàn, được lợp che phần lớn, có tội pācittiya; trong (trú xá) được bao bọc hoàn toàn, được lợp che một nửa, có tội pācittiya; trong (trú xá) được bao bọc phần lớn, được lợp che một nửa, có tội pācittiya; cùng với tội pācittiya được nói trong Pāli, có bảy tội pācittiya.” Và đã nói rằng: “Trong (trú xá) được lợp che hoàn toàn, được bao bọc một phần nhỏ, có tội tác ác; trong (trú xá) được lợp che phần lớn, được bao bọc một phần nhỏ, có tội tác ác; trong (trú xá) được bao bọc hoàn toàn, được lợp che một phần nhỏ, có tội tác ác; trong (trú xá) được bao bọc phần lớn, được lợp che một phần nhỏ, có tội tác ác; cùng với tội tác ác trong Pāli, có năm tội tác ác.”

‘‘Upaḍḍhacchanne cūḷakaparicchanne anāpatti, upaḍḍhaparicchanne cūḷakacchanne anāpatti, cūḷakacchanne cūḷakaparicchanne anāpatti, sabbacchanne sabbaaparicchanneti ca ettha senambamaṇḍapavaṇṇaṃ hotī’’ti vuttaṃ. Imināpetaṃ veditabbaṃ – ‘‘yathā jagati parikkhepasaṅkhaya na gacchatī’’ti. Sesaṃ uttānatthameva.

Đã nói rằng: “Trong (trú xá) được lợp che một nửa, được bao bọc một phần nhỏ, không có tội; trong (trú xá) được bao bọc một nửa, được lợp che một phần nhỏ, không có tội; trong (trú xá) được lợp che một phần nhỏ, được bao bọc một phần nhỏ, không có tội. Và ở đây, trong câu ‘được lợp che hoàn toàn, hoàn toàn không được bao bọc,’ (trú xá) có dạng của một cái lều senamba.” Do điều này, cũng nên biết rằng: “Nền đất không được tính là hàng rào.” Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Học giới này) có nguồn gốc giống như học giới về lông cừu; phát sinh từ thân, và từ thân và tâm; là hành động; không được giải thoát (khỏi tội) do không có tưởng (về sự vi phạm); không có tâm (vi phạm); là tội do chế định; là thân nghiệp; có ba tâm; có ba cảm thọ.

Sahaseyyasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

Học giới về ngủ chung, thứ năm.

6. Dutiyasahaseyyasikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải thích học giới về ngủ chung thứ hai

55. Dutiyasahaseyyasikkhāpade [Pg.16] – āvasathāgāranti āgantukānaṃ vasanāgāraṃ. Paññattaṃ hotīti puññakāmatāya katvā ṭhapitaṃ hoti. Yena sā itthī tenupasaṅkamīti asukasmiṃ nāma ṭhāne āvasathāgāraṃ paññattaṃ atthīti manussānaṃ sutvā upasaṅkami. Gandhagandhinīti agarukuṅkumādīnaṃ gandhānaṃ gandho gandhagandho, so assā atthīti gandhagandhinī. Sāṭakaṃ nikkhipitvāti appeva nāmassa imampi vippakāraṃ passantassa rāgo uppajjeyyāti cintetvā evamakāsi. Okkhipitvāti adho khipitvā. Accayoti aparādho. Maṃ accagamāti maṃ atikkamma abhibhavitvā pavatto. Sesaṃ paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayameva hi viseso – paṭhamasikkhāpade catutthadivase āpatti idha paṭhamadivasepi. Yakkhīpetīhi dissamānakarūpāhi tiracchānagatitthiyā ca methunadhammavatthubhūtāya eva dukkaṭaṃ. Sesāhi anāpatti. Samuṭṭhānādīni paṭhamasadisānevāti.

55. Trong học giới về ngủ chung thứ hai: Āvasathāgāraṃ có nghĩa là nhà ở cho khách vãng lai. Paññattaṃ hoti có nghĩa là được làm và thiết lập do lòng mong muốn phước báu. Yena sā itthī tenupasaṅkami (người phụ nữ ấy đã đi đến nơi đó) có nghĩa là đã nghe người ta nói “ở nơi kia có một nhà khách đã được thiết lập” rồi đi đến. Gandhagandhinī có nghĩa là mùi hương của các loại hương liệu như trầm hương, nghệ tây, v.v., là mùi hương thơm; cô ấy có mùi hương đó, nên gọi là gandhagandhinī (người có mùi hương thơm). Sāṭakaṃ nikkhipitvā (cởi áo ra) có nghĩa là đã suy nghĩ rằng “biết đâu khi thấy cả hành động bất thường này, lòng tham dục của vị này sẽ khởi lên” rồi đã làm như vậy. Okkhipitvā có nghĩa là nhìn xuống. Accayo có nghĩa là lỗi lầm. Maṃ accagamā (đã vượt qua con) có nghĩa là đã vượt qua và chế ngự con mà xảy ra. Phần còn lại nên được hiểu theo cách đã nói trong học giới thứ nhất. Đây chính là điểm khác biệt: trong học giới thứ nhất, có tội vào ngày thứ tư; ở đây, có tội ngay cả vào ngày đầu tiên. Với các nữ dạ-xoa, ngạ-quỷ có hình dạng thấy được và với con vật cái là đối tượng của pháp dâm dục, chỉ có tội tác ác. Với những (con vật cái) còn lại, không có tội. Các yếu tố như nguồn gốc, v.v., giống như học giới thứ nhất.

Dutiyasahaseyyasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

Học giới về ngủ chung thứ hai, thứ sáu.

7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải thích học giới về thuyết pháp

60. Sattamasikkhāpade – gharaṇīti gharasāminī. Nivesanadvāreti nivesanassa mahādvāre. Gharasuṇhāti tasmiṃ ghare suṇhā. Āvasathadvāreti ovarakadvāre. Vissaṭṭhenāti suniggatena saddena. Vivaṭenāti suṭṭhu pakāsena asaṃvutena. Dhammo desetabboti ayaṃ saraṇasīlādibhedo dhammo kathetabbo. Aññātunti ājānituṃ. Viññunā purisaviggahenāti viññunā purisena, purisaviggahaṃ gahetvāpi ṭhitena na yakkhena na petena na tiracchānagatena.

60. Trong học giới thứ bảy: Gharaṇī có nghĩa là bà chủ nhà. Nivesanadvāre có nghĩa là ở cửa chính của ngôi nhà. Gharasuṇhā có nghĩa là con dâu trong nhà đó. Āvasathadvāre có nghĩa là ở cửa phòng riêng. Vissaṭṭhena có nghĩa là với âm thanh phát ra rõ ràng. Vivaṭena có nghĩa là rõ ràng, không bị che đậy. Dhammo desetabbo có nghĩa là pháp này, có sự phân biệt như quy y, giới, v.v., nên được thuyết giảng. Aññātuṃ có nghĩa là để biết. Viññunā purisaviggahena có nghĩa là bởi người nam có trí hiểu, dù đang đứng trong hình dạng người nam, không phải là dạ-xoa, không phải là ngạ-quỷ, không phải là loài bàng sanh.

66. Anāpatti viññunā purisaviggahenāti viññunā purisaviggahena saddhiṃ ṭhitāya bahumpi dhammaṃ desentassa anāpatti. Chappañcavācāhīti chahi pañcahi vācāhi yo deseti, tassapi anāpatti. Tattha eko gāthāpādo ekavācāti evaṃ sabbattha vācāpamāṇaṃ veditabbaṃ. Sace aṭṭhakathaṃ dhammapadaṃ jātakādivatthuṃ vā kathetukāmo hoti, chappañcapadamattameva kathetuṃ [Pg.17] vaṭṭati. Pāḷiyā saddhiṃ kathentena ekapadaṃ pāḷito pañca aṭṭhakathātoti evaṃ cha padāni anatikkāmetvāva kathetabbo. Padasodhamme vuttappabhedo hi idhāpi sabbo dhammoyeva. Tasmiṃ desetīti tasmiṃ khaṇe deseti. Sampadānatthe vā etaṃ bhummavacanaṃ. Tassā desetīti attho. Aññissā mātugāmassāti ekissā desetvā puna āgatāgatāya aññissāpi desetīti evaṃ ekāsane nisinno mātugāmasatasahassannampi desetīti attho. Mahāpaccariyaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ samaṃ nisinnānaṃ mātugāmānaṃ ‘‘tumhākaṃ ekekissā ekekaṃ gāthaṃ desessāmi, taṃ suṇāthāti deseti, anāpatti. Paṭhamaṃ ekekissā ekekaṃ gāthaṃ kathessāmīti ābhogaṃ katvā jānāpetvā kathetuṃ vaṭṭati, na pacchāti. Pañhaṃ pucchati pañhaṃ puṭṭho kathetīti mātugāmo ‘‘dīghanikāyo nāma bhante kimatthaṃ dīpetī’’ti pucchati. Evaṃ pañhaṃ puṭṭho bhikkhu sabbaṃ cepi dīghanikāyaṃ katheti, anāpatti. Sesamettha uttānatthameva.

66. Không phạm tội, với người nam có trí: Vị tỳ khưu thuyết nhiều pháp cho người nữ đang đứng cùng với người nam có trí cũng không phạm tội. Bằng sáu hoặc năm câu nói: Vị tỳ khưu nào thuyết pháp bằng sáu hoặc năm câu nói, vị ấy cũng không phạm tội. Trong đó, một pāda của câu kệ là một câu nói; nên hiểu giới hạn của câu nói ở mọi nơi là như vậy. Nếu muốn kể Chú giải, Kinh Pháp Cú, hoặc các câu chuyện như Bổn Sanh, thì chỉ được phép nói chừng sáu hoặc năm câu. Người nói cùng với Pāli thì nên nói không vượt quá sáu câu, theo cách này: một câu từ Pāli và năm câu từ Chú giải. Quả vậy, pháp có các loại đã được nói trong học giới padasodhamma cũng chính là tất cả pháp ở đây. Thuyết trong lúc ấy có nghĩa là thuyết trong khoảnh khắc ấy. Hoặc từ này là biến cách thứ bảy dùng theo nghĩa của chỉ định cách. Có nghĩa là thuyết cho người nữ ấy. Cho người nữ khác có nghĩa là: sau khi đã thuyết cho một người, lại thuyết cho người nữ khác mỗi khi họ đến; theo cách này, vị ấy ngồi ở một chỗ và thuyết cho cả trăm ngàn người nữ. Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: Đối với những người nữ đang ngồi ngang bằng nhau, vị ấy nói: ‘Ta sẽ thuyết cho mỗi người trong các ngươi một câu kệ, các ngươi hãy lắng nghe,’ rồi thuyết pháp thì không phạm tội. Trước tiên, sau khi tác ý và cho biết rằng: ‘Ta sẽ nói một câu kệ cho mỗi người,’ thì được phép nói, sau đó thì không. Hỏi một câu hỏi, được hỏi một câu hỏi rồi nói: Người nữ hỏi: ‘Bạch ngài, Trường Bộ Kinh giải thích ý nghĩa gì?’ Vị tỳ khưu được hỏi câu hỏi như vậy, dù có nói toàn bộ Trường Bộ Kinh cũng không phạm tội. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng.

Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato ca vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Có sự phát sanh giống như học giới padasodhamma – phát sanh từ lời nói và từ lời nói cùng với tâm, là kiriyākiriya, nosaññāvimokkha, acittaka, paṇṇattivajja, thuộc về khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ.

Dhammadesanāsikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Học giới Thuyết Pháp, thứ bảy.

8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải thích học giới Nói Lên Sự Thật

67. Aṭṭhamasikkhāpade – vatthukathāya tāva yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ catutthapārājikavaṇṇanāyaṃ vuttanayameva. Ayameva hi viseso – tattha abhūtaṃ ārocesuṃ, idha bhūtaṃ. Bhūtampi puthujjanā ārocesuṃ, na ariyā. Ariyānañhi payuttavācā nāma natthi, attano guṇe ārocayamāne pana aññe na paṭisedhesuṃ, tathāuppanne ca paccaye sādiyiṃsu, tathāuppannabhāvaṃ ajānantā.

67. Trong học giới thứ tám – trước hết, điều gì nên được nói về câu chuyện nhân duyên, tất cả điều đó đều theo phương pháp đã được nói trong phần giải thích tội Pārājika thứ tư. Quả vậy, đây chính là điểm khác biệt: ở đó, họ đã nói lên điều không thật; ở đây, (họ đã nói lên) điều có thật. Cả điều có thật cũng là do các phàm nhân nói lên, không phải các bậc Thánh. Quả vậy, các bậc Thánh không có lời nói liên quan đến (lợi dưỡng); tuy nhiên, khi những người khác nói lên đức hạnh của mình, các ngài đã không ngăn cản, và các ngài đã hoan hỷ thọ nhận các vật dụng phát sanh như vậy, do không biết rằng chúng phát sanh như vậy.

‘‘Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesu’’ntiādimhi pana ye uttarimanussadhammassa vaṇṇaṃ bhāsiṃsu, te ārocesunti veditabbaṃ. ‘‘Kacci pana vo bhikkhave bhūta’’nti pucchite pana sabbepi ‘‘bhūtaṃ bhagavā’’ti paṭijāniṃsu. Ariyānampi hi abbhantare bhūto uttarimanussadhammoti. Atha bhagavā [Pg.18] ariyamissakattā ‘‘moghapurisā’’ti avatvā ‘‘kathañhi nāma tumhe bhikkhave’’ti vatvā ‘‘udarassa kāraṇā’’tiādimāha. Tattha yasmā ariyā aññesaṃ sutvā ‘‘ayyo kira, bhante, sotāpanno’’tiādinā nayena pasannehi manussehi pucchiyamānā apaññatte sikkhāpade anādīnavadassino suddhacittatāya attano ca paresañca visesādhigamaṃ paṭijāniṃsu. Evaṃ paṭijānantehi ca tehi yaṃ aññe udarassa kāraṇā uttarimanussadhammassa vaṇṇaṃ bhāsitvā piṇḍapātaṃ uppādesuṃ, taṃ suddhacittatāya sādiyantehipi udarassa kāraṇā uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito viya hoti. Tasmā sabbasaṅgāhikeneva nayena ‘‘kathañhi nāma tumhe, bhikkhave, udarassa kāraṇā gihīnaṃ aññamaññaṃ uttarimanussadhammassa vaṇṇaṃ bhāsissathā’’ti āha. Sesaṃ catutthapārājikavatthusadisameva. Sikkhāpadavibhaṅgepi kevalaṃ tattha pārājikañceva thullaccayañca idha bhūtattā pācittiyañceva dukkaṭañca ayaṃ viseso. Sesaṃ vuttanayameva.

Trong đoạn bắt đầu bằng ‘Bấy giờ, các tỳ khưu ấy đã trình báo việc ấy lên Đức Thế Tôn,’ nên hiểu rằng những vị tỳ khưu nào đã nói lên sự tán thán về pháp thượng nhân, chính các vị ấy đã trình báo. Khi được hỏi ‘Này các tỳ khưu, có thật vậy không?’ tất cả đều đã thừa nhận ‘Bạch Đức Thế Tôn, là thật.’ Quả vậy, pháp thượng nhân có thật bên trong các bậc Thánh. Bấy giờ, Đức Thế Tôn, vì có các bậc Thánh trà trộn trong đó, đã không nói ‘Này các kẻ trống rỗng kia,’ mà đã nói ‘Này các tỳ khưu, sao các ngươi lại...’ rồi Ngài nói đoạn bắt đầu bằng ‘vì cái bụng.’ Trong đó, bởi vì các bậc Thánh, khi được những người có lòng tịnh tín hỏi theo cách ‘Bạch ngài, nghe nói ngài là bậc Dự lưu’ v.v... sau khi nghe từ những người khác, do không thấy có sự nguy hại vì học giới chưa được chế định, đã thừa nhận sự chứng đắc pháp đặc biệt của mình và của người khác với tâm thanh tịnh. Và khi các bậc Thánh ấy thừa nhận như vậy, dù các ngài hoan hỷ thọ nhận với tâm thanh tịnh vật thực mà những người khác đã làm cho phát sanh bằng cách nói lên sự tán thán về pháp thượng nhân vì cái bụng, thì cũng giống như là sự tán thán về pháp thượng nhân đã được nói ra vì cái bụng. Do đó, Ngài đã nói theo phương pháp bao gồm tất cả rằng: ‘Này các tỳ khưu, sao các ngươi lại vì cái bụng mà nói cho các gia chủ về sự tán thán pháp thượng nhân của nhau?’ Phần còn lại giống như câu chuyện nhân duyên của tội Pārājika thứ tư. Trong phần phân tích học giới cũng vậy, chỉ có điểm khác biệt này: ở đó có tội Pārājika và tội Thullaccaya, còn ở đây, do là sự thật, nên có tội Pācittiya và tội Dukkaṭa. Phần còn lại theo phương pháp đã nói.

77. ‘‘Upasampannassa bhūtaṃ ārocetī’’ti uttarimanussadhammameva sandhāya vuttaṃ. Parinibbānakāle hi antarā vā atikaḍḍhiyamānena upasampannassa bhūtaṃ ārocetuṃ vaṭṭati. Sutapariyattisīlaguṇaṃ pana anupasampannassāpi ārocetuṃ vaṭṭati. Ādikammikassa anāpatti. ‘‘Ummattakassā’’ti idaṃ pana idha na vuttaṃ. Kasmā? Diṭṭhisampannānaṃ ummādassa vā cittakkhepassa vā abhāvāti. Mahāpaccariyampi hi vicāritaṃ ‘‘jhānalābhī pana parihīne jhāne ummattako bhaveyya, tassapi bhūtārocanapaccayā anāpatti na vattabbā, bhūtasseva abhāvato’’ti. Sesaṃ uttānameva.

77. Câu ‘nói lên sự thật cho người đã thọ cụ túc giới’ được nói ra nhắm đến chính pháp thượng nhân. Quả vậy, vào lúc sắp tịch diệt Niết-bàn hoặc trong khoảng thời gian giữa, khi bị gặng hỏi nhiều, được phép nói lên sự thật cho người đã thọ cụ túc giới. Tuy nhiên, được phép nói lên đức hạnh về văn, học và giới cho cả người chưa thọ cụ túc giới. Không phạm tội đối với người phạm lần đầu. Tuy nhiên, câu ‘đối với người điên’ không được nói ở đây. Tại sao? Vì những bậc đã thành tựu chánh kiến không có sự điên cuồng hay tâm tán loạn. Quả vậy, trong Chú giải Mahāpaccarī cũng đã được xem xét rằng: ‘Người đắc thiền, khi thiền bị suy thoái, có thể trở nên điên cuồng. Đối với người ấy cũng không nên nói là không phạm tội do duyên nói lên sự thật. Tại sao? Vì chính điều có thật đã không còn.’ Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Bhūtārocanaṃ nāmetaṃ pubbe avuttehi tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kāyato vācato kāyavācato cāti. Kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, kusalābyākatacittehi dvicittaṃ, sukhamajjhattavedanāhi dvivedananti.

Việc nói lên sự thật này phát sanh từ ba nguồn gốc chưa được nói đến trước đây: từ thân, từ lời nói, và từ thân và lời nói. Là kiriya, nosaññāvimokkha, acittaka, paṇṇattivajja, thuộc về thân nghiệp, khẩu nghiệp, có hai tâm (với các tâm thiện và vô ký), có hai cảm thọ (với thọ lạc và thọ xả).

Bhūtārocanasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Học giới Nói Lên Sự Thật, thứ tám.

9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải thích học giới Nói Lên Tội Thô

78. Navamasikkhāpade [Pg.19] – duṭṭhullā nāma āpatti cattāri ca pārājikāni terasa ca saṅghādisesāti imissā pāḷiyā ‘‘pārājikāni duṭṭhullasaddatthadassanatthaṃ vuttāni, saṅghādisesaṃ pana idha adhippeta’’nti aṭṭhakathāsu vuttaṃ. Tatrāyaṃ vicāraṇā – sace pārājikaṃ ārocentassa pācittiyaṃ na bhaveyya, yathā samānepi bhikkhu-bhikkhunīnaṃ upasampannasadde yattha bhikkhunī anadhippetā hoti, tattha bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso anupasampannoti vuccati; evamidha samānepi pārājikasaṅghādisesānaṃ duṭṭhullasadde yadi pārājikaṃ anadhippetaṃ, ‘‘duṭṭhullā nāma āpatti terasa saṅghādisesā’’ti etadeva vattabbaṃ siyā. Tattha bhaveyya ‘‘yo pārājikaṃ āpanno, so bhikkhubhāvato cuto, tasmā tassa āpattiṃ ārocento dukkaṭaṃ āpajjatī’’ti. Evaṃ sati akkosantopi dukkaṭaṃ āpajjeyya, pācittiyameva ca āpajjati. Vuttañhetaṃ – ‘‘asuddho hoti puggalo aññataraṃ pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpanno, tañce asuddhadiṭṭhi samāno okāsaṃ kārāpetvā akkosādhippāyo vadati, āpatti omasavādassā’’ti (pārā. 389). Evaṃ pāḷiyā vicāriyamānāya pārājikaṃ ārocentassāpi pācittiyameva dissati. Kiñcāpi dissati, atha kho sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā aṭṭhakathācariyāva ettha pamāṇaṃ, na aññā vicāraṇā. Pubbepi ca āvocumha – ‘‘buddhena dhammo vinayo ca vutto, yo tassa puttehi tatheva ñāto’’tiādi (pārā. aṭṭha. 1.ganthārambhakathā). Aṭṭhakathācariyā hi buddhassa adhippāyaṃ jānanti.

78. Trong học giới thứ chín – Trong câu Pāḷi này: “Tội thô, tên gọi là tội, gồm có bốn tội pārājika và mười ba tội saṅghādisesa,” trong các Chú giải đã nói rằng: “Các tội pārājika được nói đến nhằm mục đích cho thấy ý nghĩa của từ ‘duṭṭhulla,’ tuy nhiên ở đây (chỉ) tội saṅghādisesa được chủ ý đến.” Ở đây, có sự thẩm xét này: Nếu việc phạm pācittiya không xảy ra cho người kể tội pārājika, thì cũng giống như trường hợp mặc dù từ ‘upasampanna’ (đã thọ cụ túc) là giống nhau đối với tỳ khưu và tỳ khưu ni, ở nơi nào tỳ khưu ni không được chủ ý đến, ở đó, ngoại trừ tỳ khưu, phần còn lại được gọi là ‘anupasampanna’ (chưa thọ cụ túc); tương tự như vậy, ở đây, mặc dù từ ‘duṭṭhulla’ là giống nhau đối với pārājika và saṅghādisesa, nếu pārājika không được chủ ý đến, thì chỉ nên nói rằng: “Tội thô, tên gọi là tội, gồm mười ba tội saṅghādisesa.” Ở đó, có thể có (sự nghi ngờ này): “Vị nào đã phạm pārājika, vị ấy đã mất tư cách tỳ khưu, do đó người kể tội của vị ấy phạm dukkaṭa (tác ác).” Nếu vậy, người mắng nhiếc cũng sẽ phạm dukkaṭa, nhưng (thực tế) vị ấy chỉ phạm pācittiya. Và điều này đã được nói: “Một người trở nên không trong sạch khi đã phạm vào một tội pārājika nào đó. Nếu một người khác, có quan điểm rằng vị ấy không trong sạch, sau khi đã xin phép, nói với ý định mắng nhiếc, thì phạm tội omasavāda (lời nói ác khẩu, tức pācittiya).” Như vậy, khi thẩm xét theo Pāḷi, người kể tội pārājika cũng chỉ thấy là phạm pācittiya. Mặc dù thấy như vậy, nhưng vì đã được nói trong tất cả các Chú giải, nên chính các vị Chú giải sư là thẩm quyền ở đây, không phải sự thẩm xét khác. Và trước đây chúng tôi cũng đã nói: “Pháp và Luật đã được đức Phật thuyết giảng, và đã được các con của Ngài biết đến đúng như vậy,” v.v... Vì rằng các vị Chú giải sư biết được chủ ý của đức Phật.

Imināpi cetaṃ pariyāyena veditabbaṃ. Aññatra bhikkhusammutiyāti hi vuttaṃ. Bhikkhusammutiyā ca ārocanaṃ āyatiṃ saṃvaratthāya puna tathārūpaṃ āpattiṃ anāpajjanatthāya bhagavatā anuññātaṃ, na tassa bhikkhuno avaṇṇamattappakāsanatthāya, sāsane cassa patiṭṭhānisedhanatthāya, na ca pārājikaṃ āpannassa puna tathārūpāya āpattiyā anāpajjanena bhikkhubhāvo nāma atthi. Tasmā ‘‘pārājikāni duṭṭhullasaddatthadassanatthaṃ vuttāni, saṅghādisesaṃ pana idhādhippeta’’nti yaṃ aṭṭhakathāsu vuttaṃ, taṃ suvuttameva.

Và cũng nên biết điều này theo phương cách sau. Vì đã nói: “Ngoại trừ sự đồng thuận của chư tỳ khưu.” Và việc kể tội do sự đồng thuận của chư tỳ khưu đã được đức Thế Tôn cho phép nhằm mục đích thu thúc trong tương lai, hoặc nhằm mục đích không tái phạm tội tương tự như vậy; không phải nhằm mục đích chỉ để công bố điều không tốt của vị tỳ khưu ấy, và không phải nhằm mục đích ngăn cản chỗ đứng của vị ấy trong giáo pháp. Và đối với người đã phạm pārājika, không có cái gọi là tư cách tỳ khưu do việc không tái phạm tội tương tự như vậy. Do đó, điều đã được nói trong các Chú giải rằng: “Các tội pārājika được nói đến nhằm mục đích cho thấy ý nghĩa của từ ‘duṭṭhulla,’ tuy nhiên ở đây (chỉ) tội saṅghādisesa được chủ ý đến,” điều đó quả là đã được nói rất khéo.

80. Atthi [Pg.20] bhikkhusammuti āpattipariyantātiādīsu pana yā ayaṃ bhikkhusammuti vuttā, sā na katthaci āgatā, idha vuttattāyeva pana abhiṇhāpattikaṃ bhikkhuṃ disvā evamesa paresu hirottappenāpi āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjissatīti tassa bhikkhuno hitesitāya tikkhattuṃ apaloketvā saṅghena kātabbāti veditabbāti.

80. Tuy nhiên, trong các câu Pāḷi bắt đầu bằng “Có sự đồng thuận của chư tỳ khưu cho đến khi tội chấm dứt,” sự đồng thuận của chư tỳ khưu này đã được nói đến, nó không xuất hiện ở bất cứ nơi nào khác (trong Pāḷi). Tuy nhiên, chính vì nó được nói ở đây, nên được hiểu rằng: khi thấy một tỳ khưu thường xuyên phạm tội, (nghĩ rằng) “Như vậy, vị này, do hổ thẹn và ghê sợ đối với những người khác, sẽ đạt được sự thu thúc trong tương lai,” vì mong muốn lợi ích cho vị tỳ khưu ấy, (sự đồng thuận này) nên được Tăng chúng thực hiện sau khi thông báo ba lần (làm yết-ma bạch-tứ).

82. Aduṭṭhullaṃ āpattiṃ āroceti āpatti dukkaṭassāti pañcapi āpattikkhandhe ārocentassa dukkaṭaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana pārājikaṃ ārocentassāpi dukkaṭameva vuttaṃ. Anupasampannassa duṭṭhullaṃ vā aduṭṭhullaṃ vā ajjhācāranti ettha ādito pañca sikkhāpadāni duṭṭhullo nāma ajjhācāro, sesāni aduṭṭhullo. Sukkavissaṭṭhikāyasaṃsaggaduṭṭhullaattakāmā panassa ajjhācāro nāmāti vuttaṃ.

82. Câu “Kể tội không thô, phạm tác ác” (có nghĩa là) người kể năm uẩn tội nào cũng phạm tác ác. Tuy nhiên, trong (Chú giải) Mahāpaccarī, người kể tội pārājika cũng được nói là chỉ phạm tác ác. Ở đây, trong câu “Sự vi phạm thô hoặc không thô của người chưa thọ cụ túc,” năm học giới đầu tiên (của sa di) là sự vi phạm được gọi là thô, các (học giới) còn lại là (sự vi phạm) không thô. Tuy nhiên, đã được nói rằng: xuất tinh, thân thể tiếp xúc, lời nói thô tục, và tự thỏa mãn dục vọng được gọi là sự vi phạm của vị ấy (người chưa thọ cụ túc).

83. Vatthuṃ ārocetīti ‘‘ayaṃ sukkavissaṭṭhiṃ āpanno, duṭṭhullaṃ āpanno, attakāmaṃ āpanno’’ kāyasaṃsaggaṃ āpannoti evaṃ vadantassa anāpatti. Āpattiṃ ārocetīti ettha ‘‘ayaṃ pārājikaṃ āpanno, saṅghādisesaṃ thullaccayaṃ pācittiyaṃ pāṭidesanīyaṃ dukkaṭaṃ dubbhāsitaṃ āpanno’’ti vadati anāpatti. ‘‘Ayaṃ asuciṃ mocetvā saṅghādisesaṃ āpanno’’tiādinā pana nayena vatthunā saddhiṃ āpattiṃ ghaṭetvā ārocentasseva āpatti. Sesamettha uttānameva.

83. Câu “Kể sự việc” (có nghĩa là) người nói như vầy: “Vị này đã phạm (tội) xuất tinh, đã phạm (tội) lời nói thô tục, đã phạm (tội) tự thỏa mãn dục vọng, đã phạm (tội) thân thể tiếp xúc,” thì không phạm tội. Ở đây, trong câu “Kể tội,” người nói: “Vị này đã phạm pārājika, saṅghādisesa, thullaccaya, pācittiya, pāṭidesanīya, dukkaṭa, dubbhāsita,” thì không phạm tội. Tuy nhiên, chỉ người kể tội bằng cách liên kết tội với sự việc theo phương cách như: “Vị này, sau khi xuất tinh, đã phạm saṅghādisesa,” v.v... mới phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

Học giới này có ba nguồn gốc phát sinh: phát sinh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, hoặc từ thân, khẩu và tâm. Nó là hành động (kiriya), được giải thoát (khỏi tội) do tưởng (sai), có tâm (cố ý), bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Duṭṭhullārocanasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Học giới về việc kể tội thô, thứ chín.

10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải thích học giới về việc đào đất

86. Dasamasikkhāpade – jātā ca pathavī ajātā ca pathavīti imehi padehi jātapathaviñca ajātapathaviñca dasseti. Appapāsāṇādīsu appā pāsāṇā etthāti appapāsāṇāti evamattho daṭṭhabbo. Tattha muṭṭhippamāṇato [Pg.21] upari pāsāṇāti veditabbā, muṭṭhippamāṇā sakkharā. Kathalāti kapālakhaṇḍāni. Marumbāti kaṭasakkharā. Vālikāti vālukāyeva. Yebhuyyena paṃsukāti tīsu koṭṭhāsesu dve koṭṭhāsā paṃsu, eko pāsāṇādīsu aññataro. Adaḍḍhāpīti uddhanapattapacanakumbhakārāvāpādivasena tathā tathā adaḍḍhā. Sā pana visuṃ natthi, suddhapaṃsuādīsu aññatarāva veditabbā. Yebhuyyenasakkharāti bahutarā sakkharā. Hatthikucchiyaṃ kira ekapacchipūraṃ āharāpetvā doṇiyaṃ dhovitvā pathaviyā yebhuyyena sakkharabhāvaṃ ñatvā sayaṃ bhikkhū pokkharaṇiṃ khaṇiṃsu. Yāni pana majjhe ‘‘appapaṃsu appamattikā’’ti dve padāni, tāni yebhuyyenapāsāṇādipañcakameva pavisanti tesaṃyeva hi dvinnaṃ pabhedadassanametaṃ. Sayaṃ khaṇati āpatti pācittiyassāti ettha pahāre pahāre pācittiyaṃ veditabbaṃ. Sakiṃ āṇatto bahukampi khaṇatīti sacepi sakaladivasaṃ khaṇati, āṇāpakassa ekaṃyeva pācittiyaṃ. Sace pana kusito hoti, punappunaṃ āṇāpetabbo. Taṃ āṇāpetvā khaṇāpentassa vācāya vācāya pācittiyaṃ. Ayaṃ tāva pāḷivaṇṇanā.

86. Trong học giới thứ mười, với các từ ngữ “jātā ca pathavī ajātā ca pathavīti” (đất đã sanh và đất chưa sanh), ngài chỉ ra đất đã sanh và đất chưa sanh. Trong các loại đất như “appapāsāṇā” (ít đá), nên hiểu ý nghĩa như vầy: “appā pāsāṇā etthāti appapāsāṇā” (nơi đây có ít đá nên gọi là đất ít đá). Trong đó, nên biết rằng những viên đá lớn hơn nắm tay được gọi là “pāsāṇā” (đá), những viên đá cỡ nắm tay được gọi là “sakkharā” (sỏi). “Kathalā” là những mảnh gốm. “Marumbā” là sỏi vụn. “Vālikā” chính là cát. “Yebhuyyena paṃsukā” (phần lớn là bụi đất) có nghĩa là trong ba phần, hai phần là bụi đất, một phần là một trong các loại như đá, v.v. “Adaḍḍhā” (đất chưa nung) là đất chưa được nung theo cách này hay cách khác, như trong việc làm bếp lò, nung bát, lò của thợ gốm. Nhưng loại đất này không có riêng, nên biết nó là một trong các loại như đất bụi thuần túy, v.v. “Yebhuyyenasakkharā” (phần lớn là sỏi) là đất có nhiều sỏi hơn. Tương truyền, tại Hatthikucchi, các vị tỳ khưu đã cho mang đến một giỏ đất đầy, rửa trong máng nước, và sau khi biết rằng đất phần lớn là sỏi, các vị đã tự mình đào hồ. Còn hai từ ở giữa là “appapaṃsu appamattikā” (ít bụi đất, ít đất sét), chúng được bao gồm trong năm loại bắt đầu bằng “yebhuyyenapāsāṇā” (phần lớn là đá), vì đây là sự trình bày về sự khác biệt của chính hai loại đó. Trong câu “sayaṃ khaṇati āpatti pācittiyassā” (tự mình đào, phạm tội pācittiya), nên hiểu rằng mỗi nhát đào là một tội pācittiya. Trong câu “sakiṃ āṇatto bahukampi khaṇati” (được ra lệnh một lần, đào nhiều), nếu người được ra lệnh đào cả ngày, người ra lệnh chỉ phạm một tội pācittiya. Nhưng nếu người được ra lệnh lười biếng, phải ra lệnh nhiều lần. Khi ra lệnh cho người đó và khiến họ đào, người ra lệnh phạm tội pācittiya theo mỗi lời nói. Đây trước hết là phần giải thích Pāḷi.

Ayaṃ pana pāḷimuttakavinicchayo – ‘‘pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vadati, vaṭṭati. Khatāyeva hi pokkharaṇī nāma hoti, tasmā ayaṃ kappiyavohāro. Esa nayo ‘‘vāpiṃ taḷākaṃ āvāṭaṃ khaṇā’’tiādīsupi. ‘‘Imaṃ okāsaṃ khaṇa, imasmiṃ okāse pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vattuṃ pana na vaṭṭati. ‘‘Kandaṃ khaṇa, mūlaṃ khaṇā’’ti aniyāmetvā vattuṃ vaṭṭati. ‘‘Imaṃ valliṃ khaṇa, imasmiṃ okāse kandaṃ vā mūlaṃ vā khaṇā’’ti vattuṃ na vaṭṭati. Pokkharaṇiṃ sodhentehi yo kuṭehi ussiñcituṃ sakkā hoti tanukakaddamo, taṃ apanetuṃ vaṭṭati, bahalaṃ na vaṭṭati. Ātapena sukkhakaddamo phalati, tatra yo heṭṭhā pathaviyā asambaddho, tameva apanetuṃ vaṭṭati. Udakena gataṭṭhāne udakapappaṭako nāma hoti, vātappahārena calati, taṃ apanetuṃ vaṭṭati.

Còn đây là phần quyết nghị ngoài Pāḷi – Khi nói: “Hãy đào hồ sen,” thì được phép. Vì hồ sen vốn là thứ được đào, do đó đây là cách nói hợp lệ. Phương pháp này cũng áp dụng trong các trường hợp như: “Hãy đào hồ chứa nước, hãy đào ao, hãy đào hố.” Nhưng không được phép nói: “Hãy đào chỗ này, hãy đào hồ sen ở chỗ này.” Được phép nói không xác định: “Hãy đào củ, hãy đào rễ.” Không được phép nói: “Hãy đào dây leo này, hãy đào củ hoặc rễ ở chỗ này.” Khi các vị tỳ khưu dọn dẹp hồ sen, loại bùn loãng nào có thể dùng gàu múc lên được thì được phép loại bỏ, loại bùn đặc thì không được. Bùn khô nứt nẻ do nắng, trong đó phần nào không dính liền với đất ở bên dưới thì chỉ được phép loại bỏ phần đó. Ở nơi nước chảy qua, có một thứ gọi là váng nước, nó lay động do gió thổi, được phép loại bỏ nó.

Pokkharaṇīādīnaṃ taṭaṃ bhijjitvā udakasāmantā patati, sace omakacātumāsaṃ ovaṭṭhaṃ, chindituṃ vā bhindituṃ vā vaṭṭati, cātumāsato uddhaṃ na [Pg.22] vaṭṭati. Sace pana udakeyeva patati, deve atirekacātumāsaṃ ovaṭṭhepi udakeyeva udakassa patitattā vaṭṭati. Pāsāṇapiṭṭhiyaṃ soṇḍiṃ khaṇanti, sace tattha paṭhamameva sukhumarajaṃ patati, tañce devena ovaṭṭhaṃ hoti, cātumāsaccayena akappiyapathavīsaṅkhyaṃ gacchati. Udake pariyādiṇṇe soṇḍiṃ sodhentehi taṃ vikopetuṃ na vaṭṭati. Sace paṭhamameva udakena pūrati, pacchā rajaṃ patati, taṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Tattha hi deve vassantepi udakeyeva udakaṃ patatīti. Piṭṭhipāsāṇe sukhumarajaṃ hoti, deve phusāyante allīyati, tampi cātumāsaccayena vikopetuṃ na vaṭṭati. Sace pana akatapabbhāre vammiko uṭṭhito hoti, yathāsukhaṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Sace abbhokāse uṭṭhahati, omakacātumāsaṃ ovaṭṭhoyeva vaṭṭati. Rukkhādīsu āruḷhaupacikāmattikāyapi eseva nayo. Gaṇḍuppādagūthamūsikukkaragokaṇṭakādīsupi eseva nayo.

Bờ của hồ sen, v.v., bị sạt lở và rơi xuống gần mép nước, nếu đã bị mưa thấm dưới bốn tháng thì được phép cắt hoặc phá, trên bốn tháng thì không được. Nhưng nếu nó rơi ngay vào trong nước, thì dù đã bị mưa thấm trên bốn tháng cũng được phép, vì nước mưa rơi ngay vào trong nước. Người ta đào hồ chứa nước trên nền đá, nếu ngay từ đầu có bụi mịn rơi vào đó, và nếu nó bị mưa thấm, thì sau bốn tháng nó sẽ được kể là đất không hợp lệ. Khi nước cạn, các vị tỳ khưu dọn dẹp hồ chứa nước không được phép làm hư hại lớp đất đó. Nếu ngay từ đầu hồ đã đầy nước, sau đó bụi mới rơi vào, thì được phép làm hư hại nó. Vì ở đó, dù trời mưa, nước mưa cũng chỉ rơi vào trong nước. Trên phiến đá có bụi mịn, khi trời mưa lất phất, nó dính lại, sau bốn tháng cũng không được phép làm hư hại nó. Nhưng nếu gò mối nổi lên ở sườn núi tự nhiên, thì được phép làm hư hại tùy ý. Nếu nó nổi lên ở ngoài trời, chỉ được phép làm hư hại khi nó đã bị mưa thấm dưới bốn tháng. Đối với đất mối bám trên cây, v.v., cũng áp dụng phương pháp này. Đối với phân giun, phân chuột, đất bị móng bò cắt, v.v., cũng áp dụng phương pháp này.

Gokaṇṭako nāma gāvīnaṃ khuracchinnakaddamo vuccati. Sace pana heṭṭhimatalena bhūmisambandho hoti, ekadivasampi na vaṭṭati. Kasitaṭṭhānepi naṅgalacchinnamattikāpiṇḍaṃ gaṇhantassa eseva nayo. Purāṇasenāsanaṃ hoti acchadanaṃ vā vinaṭṭhacchadanaṃ vā, atirekacātumāsaṃ ovaṭṭhaṃ jātapathavīsaṅkhyameva gacchati. Tato avasesaṃ chadaniṭṭhakaṃ vā gopānasīādikaṃ upakaraṇaṃ vā ‘‘iṭṭhakaṃ gaṇhāmi gopanasiṃ bhittipādaṃ padarattharaṇaṃ pāsāṇatthambhaṃ gaṇhāmī’’ti saññāya gaṇhituṃ vaṭṭati. Tena saddhiṃ mattikā patati, anāpatti. Bhittimattikaṃ gaṇhantassa pana āpatti. Sace yā yā atintā taṃ taṃ gaṇhāti, anāpatti.

“Gokaṇṭaka” được gọi là bùn bị móng bò cắt. Nhưng nếu mặt dưới của nó dính liền với mặt đất, thì dù chỉ một ngày cũng không được phép (làm hư hại). Đối với người lấy cục đất bị lưỡi cày cắt ở nơi đã cày, cũng áp dụng phương pháp này. Chỗ ở cũ không có mái che hoặc có mái che đã hỏng, nếu đã bị mưa thấm trên bốn tháng thì được kể là đất đã sanh. Từ đó, được phép lấy những vật liệu còn lại như gạch lợp mái, rui mè, v.v., với ý niệm rằng: “Tôi lấy gạch, tôi lấy rui mè, tôi lấy chân tường, tôi lấy ván lót, tôi lấy cột đá.” Nếu đất rơi xuống cùng với những thứ đó, thì không phạm tội. Nhưng người lấy đất tường thì phạm tội. Nếu lấy bất cứ loại đất nào chưa bị thấm nước, thì không phạm tội.

Antogehe mattikāpuñjo hoti, tasmiṃ ekadivasaṃ ovaṭṭhe gehaṃ chādenti, sace sabbo tinto cātumāsaccayena jātapathavīyeva. Athassa uparibhāgoyeva tinto, anto atinto, yattakaṃ tintaṃ taṃ kappiyakārakehi kappiyavohārena apanāmetvā sesaṃ yathāsukhaṃ vaḷañjetuṃ vaṭṭati. Udakena temetvā ekābaddhāyeva hi jātapathavī hoti, na itarāti.

Trong nhà có một đống đất, sau khi nó bị mưa thấm một ngày, người ta lợp nhà lại. Nếu toàn bộ đống đất bị thấm, thì sau bốn tháng nó trở thành đất đã sanh. Còn nếu chỉ phần trên của nó bị thấm, phần trong không bị thấm, thì sau khi nhờ các vị kappiyakāraka loại bỏ phần đã bị thấm bằng cách nói hợp lệ, phần còn lại được phép sử dụng tùy ý. Vì chỉ có đất được làm ẩm bằng nước và kết dính lại với nhau mới trở thành đất đã sanh, chứ không phải loại khác.

Abbhokāse [Pg.23] mattikāpākāro hoti, atirekacātumāsaṃ ce ovaṭṭho jātapathavīsaṅkhyaṃ gacchati. Tattha laggapaṃsuṃ pana allahatthena chupitvā gahetuṃ vaṭṭati. Sace iṭṭhakapākāro hoti, yebhuyyenakathalaṭṭhāne tiṭṭhati, yathāsukhaṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Abbhokāse ṭhitamaṇḍapatthambhaṃ ito cito ca sañcāletvā pathaviṃ vikopentena gahetuṃ na vaṭṭati, ujukameva uddharituṃ vaṭṭati. Aññampi sukkharukkhaṃ vā sukkhakhāṇukaṃ vā gaṇhantassa eseva nayo. Navakammatthaṃ pāsāṇaṃ vā rukkhaṃ vā daṇḍakehi uccāletvā pavaṭṭentā gacchanti, tattha pathavī bhijjati, sace suddhacittā pavaṭṭenti, anāpatti. Atha pana tena apadesena pathaviṃ bhinditukāmāyeva honti, āpatti. Sākhādīni kaḍḍhantānampi pathaviyaṃ dārūni phālentānampi eseva nayo.

Tường bằng đất sét ở ngoài trời, nếu bị mưa thấm ướt hơn bốn tháng thì được kể là đất tự nhiên. Tuy nhiên, được phép dùng tay ướt chạm vào để lấy bụi dính ở trên đó. Nếu là tường gạch, phần lớn nó ở trong tình trạng của mảnh sành, nên được phép phá vỡ tùy ý. Không được phép lấy cột đình che dựng ở ngoài trời bằng cách lay chuyển qua lại làm hư đất, chỉ được phép nhổ thẳng lên. Cách thức này cũng áp dụng cho người lấy vật khác như cây khô hoặc gốc cây khô. Vì mục đích công việc xây dựng mới, họ dùng đòn bẩy nâng lên rồi lăn đi một tảng đá hoặc một thân cây, khi ấy đất bị vỡ. Nếu họ lăn đi với tâm trong sạch thì không có tội. Nhưng nếu mượn cớ đó mà chỉ muốn làm vỡ đất thì có tội. Cách thức này cũng áp dụng cho những người kéo lê cành cây v.v... và cho những người chẻ củi trên mặt đất.

Pathaviyaṃ aṭṭhisūcikaṇṭakādīsupi yaṃkiñci ākoṭetuṃ vā pavesetuṃ vā na vaṭṭati. Passāvadhārāya vegena pathaviṃ bhindissāmīti evaṃ passāvampi kātuṃ na vaṭṭati, karontassa bhijjati, āpatti. Visamabhūmiṃ samaṃ karissāmīti sammuñjaniyā ghaṃsitumpi na vaṭṭati, vattasīseneva hi sammajjitabbaṃ. Keci kattarayaṭṭhiyā bhūmiṃ koṭṭenti, pādaṅguṭṭhakena vilikhanti, ‘‘caṅkamitaṭṭhānaṃ dassessāmā’’ti punappunaṃ bhūmiṃ bhindantā caṅkamanti, sabbaṃ na vaṭṭati. Vīriyasampaggahatthaṃ pana samaṇadhammaṃ karontena suddhacittena caṅkamituṃ vaṭṭati, ‘‘hatthaṃ dhovissāmā’’ti pathaviyaṃ ghaṃsanti, na vaṭṭati. Aghaṃsantena pana allahatthaṃ pathaviyaṃ ṭhapetvā rajaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Keci kaṇḍukacchuādīhi ābādhikā chinnataṭādīsu aṅgapaccaṅgāni ghaṃsanti na vaṭṭati.

Không được phép đóng xuống hoặc cắm vào đất bất cứ vật gì, kể cả xương, kim, gai, v.v... Không được phép đi tiểu với ý nghĩ rằng: 'Ta sẽ làm vỡ đất bằng sức mạnh của dòng nước tiểu.' Nếu trong khi làm như vậy mà đất bị vỡ thì có tội. Với ý nghĩ rằng: 'Ta sẽ làm cho mặt đất không bằng phẳng trở nên bằng phẳng,' cũng không được phép dùng chổi để chà xát. Thật vậy, chỉ nên quét như là một phận sự. Một số người dùng gậy chống đập xuống đất, dùng ngón chân cái vạch đất, hoặc với ý nghĩ 'chúng ta sẽ chỉ cho thấy nơi kinh hành' mà đi kinh hành làm vỡ đất nhiều lần, tất cả đều không được phép. Tuy nhiên, được phép đi kinh hành với tâm trong sạch khi đang thực hành pháp của sa-môn để sách tấn tinh tấn. Họ chà tay xuống đất với ý nghĩ 'chúng ta sẽ rửa tay,' điều này không được phép. Tuy nhiên, không chà xát, được phép đặt bàn tay ướt xuống đất để lấy bụi. Một số người bị bệnh ngứa, ghẻ, v.v... cọ xát chân tay của mình vào bờ đất lở, v.v... điều này không được phép.

87. Khaṇati vā khaṇāpeti vāti antamaso pādaṅguṭṭhakenapi sammajjanīsalākāyapi sayaṃ vā khaṇati, aññena vā khaṇāpeti. Bhindati vā bhedāpeti vāti antamaso udakampi chaḍḍento sayaṃ vā bhindati, aññena vā bhindāpeti. Dahati vā dahāpeti vāti antamaso pattampi pacanto sayaṃ vā dahati, aññena vā dahāpeti. Yattakesu ṭhānesu aggiṃ deti vā dāpeti vā tattakāni pācittiyāni. Pattaṃ pacantenapi hi pubbe pakkaṭṭhāneyeva hi pacitabbo. Adaḍḍhāya pathaviyā aggiṃ ṭhapetuṃ na vaṭṭati. Pattapacanakapālassa pana upari aggiṃ ṭhapetuṃ vaṭṭati. Dārūnaṃ upari ṭhapeti[Pg.24], so aggi tāni dahanto gantvā pathaviṃ dahati, na vaṭṭati. Iṭṭhakakapālādīsupi eseva nayo.

87. “Đào hoặc bảo người khác đào” có nghĩa là: cho đến dùng ngón chân cái hoặc cán chổi, tự mình đào hoặc bảo người khác đào. “Làm vỡ hoặc bảo người khác làm vỡ” có nghĩa là: cho đến việc đổ nước, tự mình làm vỡ hoặc bảo người khác làm vỡ. “Đốt hoặc bảo người khác đốt” có nghĩa là: cho đến việc nung bát, tự mình đốt hoặc bảo người khác đốt. Đặt lửa hoặc bảo người khác đặt lửa ở bao nhiêu chỗ thì có bấy nhiêu tội pācittiya. Thật vậy, người nung bát chỉ nên nung ở nơi đã từng được nung trước đây. Không được phép đặt lửa trên mặt đất chưa từng bị đốt. Tuy nhiên, được phép đặt lửa trên cái nồi dùng để nung bát. Vị ấy đặt lửa trên củi, ngọn lửa đó cháy lan đến củi rồi đốt cháy mặt đất, điều này không được phép. Cách thức này cũng áp dụng cho lò nung gạch, v.v...

Tatrāpi hi iṭṭhakādīnaṃyeva upari ṭhapetuṃ vaṭṭati. Kasmā? Tesaṃ anupādānattā. Na hi tāni aggissa upādānasaṅkhyaṃ gacchanti. Sukkhakhāṇusukkharukkhādīsupi aggiṃ dātuṃ na vaṭṭati. Sace pana pathaviṃ appattameva nibbāpetvā gamissāmīti deti, vaṭṭati. Pacchā nibbāpetuṃ na sakkoti, avisayattā anāpatti. Tiṇukkaṃ gahetvā gacchanto hatthe ḍayhamāne bhūmiyaṃ pāteti, anāpatti. Patitaṭṭhāneyeva upādānaṃ datvā aggiṃ kātuṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Daḍḍhapathaviyā ca yattakaṃ ṭhānaṃ usumāya anugataṃ, sabbaṃ vikopetuṃ vaṭṭatīti tattheva vuttaṃ. Yo pana ajānanako bhikkhu araṇīsahitena aggiṃ nibbattetvā hatthena ukkhipitvā ‘‘kiṃ karomī’’ti vadati, ‘‘jālehī’’ti vattabbo, ‘‘hattho ḍayhatī’’ti vadati, ‘‘yathā na ḍayhati tathā karohī’’ti vattabbo. ‘‘Bhūmiyaṃ pātehī’’ti pana na vattabbo. Sace hatthe ḍayhamāne pāteti ‘‘pathaviṃ dahissāmī’’ti apātitattā anāpatti. Patitaṭṭhāne pana aggiṃ kātuṃ vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ.

Thật vậy, ngay cả ở đó, chỉ được phép đặt lửa trên gạch, v.v... Tại sao? Vì chúng không phải là vật liệu cháy. Thật vậy, chúng không được kể là vật liệu cháy cho lửa. Không được phép đốt lửa trên gốc cây khô, cây khô, v.v... Tuy nhiên, nếu vị ấy đốt lửa với ý nghĩ: 'Ta sẽ đi sau khi dập tắt lửa trước khi nó lan đến mặt đất,' thì được phép. Sau đó, nếu không thể dập tắt được, không có tội vì điều đó ngoài khả năng. Người đang đi, tay cầm một bó đuốc cỏ, khi tay bị cháy, làm rơi nó xuống đất, không có tội. Trong Mahāpaccarī có nói rằng: được phép nhóm lửa bằng cách thêm vật liệu cháy ngay tại nơi nó rơi xuống. Và cũng trong bản văn ấy có nói rằng: đối với phần đất đã bị cháy, bất cứ khu vực nào bị ảnh hưởng bởi sức nóng, được phép phá vỡ tất cả. Nhưng nếu có vị tỳ khưu không có kinh nghiệm, sau khi tạo ra lửa bằng que cọ xát và cầm lên tay, hỏi rằng: 'Tôi phải làm gì đây?', nên bảo vị ấy rằng: 'Hãy làm cho nó cháy lên.' Nếu vị ấy nói: 'Tay tôi bị bỏng,' nên bảo rằng: 'Hãy làm sao để tay không bị bỏng.' Nhưng không nên bảo rằng: 'Hãy thả nó xuống đất.' Nếu khi tay bị bỏng, vị ấy làm rơi nó xuống, không có tội vì không phải làm rơi với ý nghĩ 'ta sẽ đốt đất.' Tuy nhiên, trong Kurundī có nói rằng: được phép nhóm lửa tại nơi nó rơi xuống.

88. Anāpatti imaṃ jānātiādīsu ‘‘imassa thambhassa āvāṭaṃ jāna, mahāmattikaṃ jāna, thusamattikaṃ jāna, mahāmattikaṃ dehi, thusamattikaṃ dehi, mattikaṃ āhara, paṃsuṃ āhara, mattikāya attho, paṃsunā attho, imassa thambhassa āvāṭaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ mattikaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ paṃsuṃ kappiyaṃ karohī’’ti evamattho veditabbo.

88. Về các trường hợp không có tội như 'imaṃ jānāti' (hãy biết điều này), v.v..., ý nghĩa cần được hiểu như sau: 'Hãy biết cái hố cho cột này, hãy biết tảng đất sét lớn, hãy biết đất sét trộn trấu, hãy đưa tảng đất sét lớn, hãy đưa đất sét trộn trấu, hãy mang đất sét đến, hãy mang đất bụi đến, cần có đất sét, cần có đất bụi, hãy làm cho cái hố cho cột này được hợp lệ, hãy làm cho đất sét này được hợp lệ, hãy làm cho đất bụi này được hợp lệ.'

Asañciccāti pāsāṇarukkhādīni vā pavaṭṭentassa kattaradaṇḍena vā āhacca āhacca gacchantassa pathavī bhijjati, sā ‘‘tena bhindissāmī’’ti evaṃ sañcicca abhinnattā asañcicca bhinnā nāma hoti. Iti asañcicca bhindantassa anāpatti. Asatiyāti aññavihito kenaci saddhiṃ kiñci kathento pādaṅguṭṭhakena vā kattarayaṭṭhiyā vā pathaviṃ vilikhanto tiṭṭhati, evaṃ asatiyā vilikhantassa vā bhindantassa vā anāpatti. Ajānantassāti antogehe ovaṭṭhaṃ channaṃ pathaviṃ ‘‘akappiyapathavī’’ti na jānāti, ‘‘kappiyapathavī’’ti saññāya vikopeti, ‘‘khaṇāmi bhindāmi dahāmī’’ti vā na jānāti[Pg.25], kevalaṃ saṅgopanatthāya khaṇittādīni vā ṭhapeti, ḍayhamānahattho vā aggiṃ pāteti, evaṃ ajānantassa anāpatti. Sesaṃ uttānameva.

Asañcicca (không cố ý) là: Trong khi lăn tảng đá, khúc cây, v.v... hoặc trong khi đi chống gậy, đất bị vỡ; đất ấy được gọi là bị vỡ không cố ý vì không bị phá hoại với sự cố ý rằng: “Ta sẽ phá nó.” Do đó, vị tỳ khưu phá hoại không cố ý thì vô tội. Asati (không có chánh niệm) là: Vị ấy có tâm hướng đến đối tượng khác, trong khi nói chuyện gì đó với ai đó, đứng vạch đất bằng ngón chân cái hoặc bằng cây gậy; như vậy, vị tỳ khưu vạch hay phá hoại (đất) do thất niệm thì vô tội. Ajānantassa (không biết) là: Vị ấy không biết đất ở trong nhà bị mưa làm ướt và được che lợp là “đất không hợp lệ,” rồi phá hoại nó với tưởng rằng là “đất hợp lệ;” hoặc không biết rằng: “Ta đang đào, ta đang phá, ta đang đốt;” hoặc chỉ đặt xuống cái cuốc v.v... với mục đích cất giữ; hoặc bị cháy tay nên làm rơi lửa xuống; như vậy, vị tỳ khưu không biết thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Học giới này có ba sanh khởi: sanh khởi do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (kiriya), được giải thoát do tưởng (saññāvimokkha), có tâm (sacittaka), có lỗi do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có ba tâm (ticitta), và có ba thọ (tivedana).

Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Học giới về việc đào đất là thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena musāvādavaggo paṭhamo.

Phẩm Nói Dối là phẩm thứ nhất, theo thứ tự giải thích, đã kết thúc.

2. Bhūtagāmavaggo

2. Phẩm Cây Cỏ

1. Bhūtagāmasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải Thích Học Giới Về Cây Cỏ

89. Senāsanavaggassa paṭhamasikkhāpade – anādiyantoti tassā vacanaṃ agaṇhanto. Dārakassa bāhuṃ ākoṭesīti ukkhittaṃ pharasuṃ niggahetuṃ asakkonto manussānaṃ cakkhuvisayātīte mahārājasantikā laddhe rukkhaṭṭhakadibbavimāne nipannassa dārakassa bāhuṃ thanamūleyeva chindi. Na kho metaṃ patirūpantiādimhi ayaṃ saṅkhepavaṇṇanā – himavante kira pakkhadivasesu devatāsannipāto hoti, tattha rukkhadhammaṃ pucchanti – ‘‘tvaṃ rukkhadhamme ṭhitā na ṭhitā’’ti? Rukkhadhammo nāma rukkhe chijjamāne rukkhadevatāya manopadosassa akaraṇaṃ. Tattha yā devatā rukkhadhamme aṭṭhitā hoti, sā devatāsannipātaṃ pavisituṃ na labhati. Iti sā devatā imañca rukkhadhamme aṭṭhānapaccayaṃ ādīnavaṃ addasa, bhagavato ca sammukhā sutapubbadhammadesanānusārena tathāgatassa chaddantādikāle pubbacaritaṃ anussari. Tenassā etadahosi – ‘‘na kho metaṃ patirūpaṃ…pe… voropeyya’’nti. Yaṃnūnāhaṃ bhagavato etamatthaṃ āroceyyanti idaṃ panassā ‘‘ayaṃ bhikkhu sapitiko putto, addhā bhagavā imaṃ imassa ajjhācāraṃ sutvā mariyādaṃ bandhissati, sikkhāpadaṃ paññapessatī’’ti paṭisañcikkhantiyā ahosi. Sacajja tvaṃ devateti sace ajja tvaṃ devate. Pasaveyyāsīti janeyyāsi uppādeyyāsi. Evañca pana vatvā bhagavā taṃ devataṃ saññāpento –

89. Trong học giới thứ nhất của phẩm Sàng Tọa – Anādiyanto nghĩa là không chấp nhận lời của vị nữ thần ấy. Dārakassa bāhuṃ ākoṭesi (đã chặt vào cánh tay của đứa trẻ) nghĩa là: Do không thể kềm giữ được chiếc rìu đã giơ lên, vị ấy đã chặt đứt cánh tay ngay tại gốc vú của đứa trẻ đang nằm trong thiên cung trú tại cây, là nơi vượt ngoài tầm mắt của loài người và đã nhận được từ đức vua Vessavaṇa. Trong câu bắt đầu bằng Na kho metaṃ patirūpaṃ (thật không thích hợp cho ta), đây là phần giải thích tóm tắt: Nghe nói, ở Hy-mã-lạp sơn, vào những ngày trong các tuần trăng, có cuộc hội họp của chư thiên; ở đó, họ hỏi về pháp của cây (rukkhadhamma) rằng: “Ngươi có an trú trong pháp của cây hay không?” Pháp của cây là việc vị thọ thần không làm cho tâm sân hận sanh khởi khi cây bị chặt. Ở đó, vị thiên nào không an trú trong pháp của cây thì không được phép đi vào cuộc hội họp của chư thiên. Do đó, vị nữ thần ấy đã thấy sự nguy hại này là nguyên nhân của việc không an trú trong pháp của cây, và đã nhớ lại tiền thân của đức Như Lai vào thời Chaddanta v.v... theo như bài pháp thoại đã từng được nghe trước kim ngôn của đức Thế Tôn. Do đó, ý nghĩ này đã khởi lên nơi vị ấy: “Thật không thích hợp cho ta ... tước đoạt mạng sống.” Còn ý nghĩ này: “Chắc chắn ta nên trình báo việc này lên đức Thế Tôn” đã khởi lên nơi vị ấy đang suy xét rằng: “Vị tỳ khưu này là người con có cha. Chắc chắn đức Thế Tôn, sau khi nghe về sự vi phạm này của vị ấy, sẽ thiết lập giới hạn, sẽ chế định học giới.” Sacajja tvaṃ devate là sace ajja tvaṃ devate (này nữ thần, nếu hôm nay ngươi...). Pasaveyyāsi là janeyyāsi uppādeyyāsi (ngươi đã tạo ra, ngươi đã sanh ra). Và sau khi nói như vậy, đức Thế Tôn, trong khi làm cho vị nữ thần ấy hiểu rõ, đã nói:

‘‘Yo [Pg.26] ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye;

Tamahaṃ sārathiṃ brūmi, rasmiggāho itaro jano’’ti. (dha. pa. 222);

“Người nào ngăn được cơn giận đã sanh, như hãm lại cỗ xe đang chạy loạn; Ta gọi người ấy là người đánh xe, kẻ khác chỉ là người cầm dây cương.”

Imaṃ gāthamabhāsi. Gāthāpariyosāne sā devatā sotāpattiphale patiṭṭhāsi. Puna bhagavā sampattaparisāya dhammaṃ desento –

(Ngài) đã nói bài kệ này. Khi bài kệ kết thúc, vị nữ thần ấy đã an trú trong quả Dự Lưu. Lại nữa, đức Thế Tôn, trong khi thuyết pháp cho hội chúng đã đến, đã nói:

‘‘Yo uppatitaṃ vineti kodhaṃ, visaṭaṃ sappavisaṃva osadhehi;

So bhikkhu jahāti orapāraṃ, urago jiṇṇamivattacaṃ purāṇa’’nti. (su. ni. 1);

“Vị tỳ khưu nào chế ngự được cơn giận đã sanh, như (thầy thuốc) dùng thuốc giải trừ nọc rắn đã lan ra; vị tỳ khưu ấy từ bỏ được bờ này và bờ kia, như con rắn lột bỏ lớp da cũ đã già.”

Imaṃ gāthamabhāsi. Tatra paṭhamagāthā dhammapade saṅgahaṃ āruḷhā, dutiyā suttanipāte, vatthu pana vinayeti. Atha bhagavā dhammaṃ desentoyeva tassā devatāya vasanaṭṭhānaṃ āvajjanto patirūpaṃ ṭhānaṃ disvā ‘‘gaccha, devate, asukasmiṃ okāse rukkho vivitto, tasmiṃ upagacchā’’ti āha. So kira rukkho na āḷaviraṭṭhe, jetavanassa antoparikkhepe, yassa devaputtassa pariggaho ahosi, so cuto; tasmā ‘‘vivitto’’ti vutto. Tato paṭṭhāya ca pana sā devatā sammāsambuddhato laddhaparihārā buddhupaṭṭhāyikā ahosi. Yadā devatāsamāgamo hoti, tadā mahesakkhadevatāsu āgacchantīsu aññā appesakkhā devatā yāva mahāsamuddacakkavāḷapabbatā tāva paṭikkamanti. Ayaṃ pana attano vasanaṭṭhāne nisīditvāva dhammaṃ suṇāti. Yampi paṭhamayāme bhikkhū pañhaṃ pucchanti, majjhimayāme devatā, taṃ sabbaṃ tattheva nisīditvā suṇāti. Cattāro ca mahārājānopi bhagavato upaṭṭhānaṃ āgantvā gacchantā taṃ devataṃ disvāva gacchanti.

(Ngài) đã nói bài kệ này. Trong hai bài kệ ấy, bài kệ thứ nhất được kết tập trong Kinh Pháp Cú, bài thứ hai trong Kinh Tập, còn câu chuyện thì ở trong Luật Tạng. Kế đó, đức Thế Tôn, trong khi đang thuyết pháp, đã hướng tâm đến nơi ở của vị nữ thần ấy, thấy được một nơi thích hợp, và đã nói: “Này nữ thần, hãy đi đi. Ở nơi kia có một cái cây trống, hãy đến ở tại cây ấy.” Nghe nói, cây ấy không ở trong xứ Āḷavī, mà ở bên trong khuôn viên của tu viện Jetavana. Vị thiên tử nào đã từng sở hữu nó thì đã mệnh chung; do đó, nó được gọi là “trống.” Kể từ đó, vị nữ thần ấy đã nhận được sự ưu đãi từ đức Chánh Đẳng Giác và đã trở thành người hầu cận đức Phật. Khi có cuộc hội họp của chư thiên, lúc các vị thiên có đại thần lực đến, các vị thiên khác có ít thần lực phải lui ra xa cho đến tận biển lớn và núi vũ trụ. Còn vị nữ thần này, chỉ ngồi tại nơi ở của mình mà nghe pháp. Vấn đề nào mà các tỳ khưu hỏi trong canh đầu, chư thiên hỏi trong canh giữa, tất cả những điều ấy vị nữ thần đều nghe được trong khi ngồi ngay tại nơi đó. Và cả bốn vị Đại Vương, sau khi đến hầu cận đức Thế Tôn, lúc ra về cũng đều gặp vị nữ thần ấy rồi mới đi.

90. Bhūtagāmapātabyatāyāti ettha bhavanti ahuvuñcāti bhūtā; jāyanti vaḍḍhanti jātā vaḍḍhitā cāti attho. Gāmoti rāsi; bhūtānaṃ gāmoti bhūtagāmo; bhūtā eva vā gāmo bhūtagāmo; patiṭṭhitaharitatiṇarukkhādīnametaṃ adhivacanaṃ. Pātabyassa bhāvo pātabyatā; chedanabhedanādīhi yathāruci paribhuñjitabbatāti attho. Tassā bhūtagāmapātabyatāya; nimittatthe bhummavacanaṃ, bhūtagāmapātabyatāhetu, bhūtagāmassa chedanādipaccayā pācittiyanti attho.

90. Ở đây, trong cụm từ bhūtagāmapātabyatāya: Bhūtā là do bhavanti (chúng đang hiện hữu) và ahuvuṃ (chúng đã hiện hữu); nghĩa là chúng đang sanh, đang lớn lên, và chúng đã sanh, đã lớn lên. Gāmo là nhóm, tập hợp; bhūtagāmo là nhóm của các bhūtā; hoặc bhūtagāmo là chính các bhūtā là một nhóm; đây là tên gọi cho các loại cỏ, cây, v.v... xanh tươi mọc trên đất. Pātabyatā là trạng thái của việc có thể bị hủy hoại (pātabya); nghĩa là có thể bị sử dụng theo ý muốn bằng cách chặt, phá, v.v... Tassā bhūtagāmapātabyatāya (do việc hủy hoại cây cỏ); đây là cách dùng biến cách thứ bảy với ý nghĩa chỉ nguyên nhân, do nguyên nhân là việc hủy hoại cây cỏ; nghĩa là phạm pācittiya do duyên cớ chặt, v.v... cây cỏ.

91. Idāni [Pg.27] taṃ bhūtagāmaṃ vibhajitvā dassento bhūtagāmo nāma pañca bījajātānītiādimāha. Tattha bhūtagāmo nāmāti bhūtagāmaṃ uddharitvā yasmiṃ sati bhūtagāmo hoti, taṃ dassetuṃ ‘‘pañca bījajātānī’’ti āhāti aṭṭhakathāsu vuttaṃ. Evaṃ santepi ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyantī’’tiādīni na samenti. Na hi mūlabījādīni mūlādīsu jāyanti, mūlādīsu jāyamānāni pana tāni bījākatāni, tasmā evamettha vaṇṇanā veditabbā – bhūtagāmo nāmāti vibhajitabbapadaṃ. Pañcāti tassa vibhāgaparicchedo. Bījajātānīti paricchinnadhammanidassanaṃ. Tassattho – bījehi jātāni bījajātāni; rukkhādīnametaṃ adhivacanaṃ. Aparo nayo – bījāni ca tāni vijātāni ca pasūtāni nibbattapaṇṇamūlānīti bījajātāni. Etena allavālikādīsu ṭhapitānaṃ nibbattapaṇṇamūlānaṃ siṅgiverādīnaṃ saṅgaho kato hoti.

91. Bây giờ, trong khi trình bày sau khi đã phân tích bhūtagāma ấy, ngài đã nói câu bắt đầu bằng ‘bhūtagāmo nāma pañca bījajātāni.’ Trong đó, trong các Chú giải đã được nói rằng: “Sau khi đã nêu lên ‘bhūtagāmo nāma,’ để trình bày về việc ‘khi có cái gì thì bhūtagāma hiện hữu,’ ngài đã nói ‘năm loại hạt giống.’” Dầu là như vậy, những câu bắt đầu bằng ‘yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyantī’ lại không tương hợp. Vì rằng các loại hạt giống từ rễ v.v... không sanh khởi ở rễ v.v..., nhưng những thứ sanh khởi ở rễ v.v... ấy được làm thành hạt giống. Do đó, sự giải thích ở đây nên được hiểu như vầy: ‘bhūtagāmo nāma’ là từ cần được phân tích. ‘Pañca’ là sự phân định về cách phân chia của từ ấy. ‘Bījajātāni’ là sự chỉ ra pháp đã được phân định. Ý nghĩa của nó là: những gì sanh ra từ hạt giống là bījajātāni; đây là tên gọi của cây cối v.v... Một cách khác: chúng vừa là hạt giống, vừa được sanh ra, vừa được sản sanh, có lá và rễ đã phát sanh, nên gọi là bījajātāni. Bằng cách này, sự bao gồm các loại gừng v.v... có lá và rễ đã phát sanh được đặt ở nơi cát ẩm ướt v.v... đã được thực hiện.

Idāni yehi bījehi jātattā rukkhādīni bījajātānīti vuttāni, tāni dassento ‘‘mūlabīja’’ntiādimāha. Tesaṃ uddeso pākaṭo eva. Niddese yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti mūle sañjāyantīti ettha bījato nibbattena bījaṃ dassitaṃ, tasmā evamettha attho daṭṭhabbo, yāni vā panaññānipi atthi āluvakaserukamaluppalapuṇḍarīkakuvalayakandapāṭalimūlādibhede mūle gacchavallirukkhādīni jāyanti sañjāyanti, tāni yamhi mūle jāyanti ceva sañjāyanti ca tañca, pāḷiyaṃ vuttaṃ haliddādi ca sabbampi etaṃ mūlabījaṃ nāma. Eseva nayo khandhabījādīsu. Yevāpanakakhandhabījesu panettha ambāṭakaindasālanuhīpāḷibhaddakaṇikārādīni khandhabījāni, amūlavalli caturassavallikaṇavīrādīni phaḷubījāni makacisumanajayasumanādīni aggabījāni, ambajambūpanasaṭṭhiādīni bījabījānīti daṭṭhabbāni.

Bây giờ, trong khi trình bày về những hạt giống mà do được sanh ra từ chúng nên cây cối v.v... được gọi là bījajātāni, ngài đã nói câu bắt đầu bằng ‘mūlabīja.’ Phần đề mục của chúng thì rõ ràng. Trong phần giải thích, ở đây trong câu ‘yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti mūle sañjāyantī,’ hạt giống được chỉ ra bằng (cây) đã phát sanh từ hạt giống. Do đó, ý nghĩa ở đây nên được hiểu như vầy: bất cứ cây bụi, dây leo, cây cối nào khác v.v... thuộc các loại như rễ khoai môn, củ năn, sen hồng, sen xanh, sen trắng, hoa súng, hoa lài, rễ cây kèn hồng v.v... sanh ra, tăng trưởng ở rễ, và cái rễ mà ở đó chúng sanh ra và tăng trưởng, và nghệ v.v... đã được nói trong Pāli, tất cả những thứ này được gọi là hạt giống từ rễ. Phương pháp này cũng tương tự đối với hạt giống từ thân v.v... Ở đây, trong các loại hạt giống từ thân được đề cập bằng từ ‘yevāpanaka,’ cóc, sala, xương rồng, vông nem, huỳnh anh v.v... là hạt giống từ thân; dây tơ hồng, dây chìa vôi, trúc đào v.v... là hạt giống từ đốt; cây bông gòn, hoa lài, hoa lài ba gân v.v... là hạt giống từ ngọn; hột xoài, hột lý, hột mít v.v... nên được hiểu là hạt giống từ hạt.

92. Idāni yaṃ vuttaṃ ‘‘bhūtagāmapātabyatāya pācittiya’’nti tattha saññāvasena āpattānāpattibhedaṃ pātabyatābhedañca dassento bīje bījasaññītiādimāha. Tattha yathā ‘‘sālīnaṃ cepi odanaṃ bhuñjatī’’tiādīsu (ma. ni. 1.76) sālitaṇḍulānaṃ odano ‘‘sālīnaṃ odano’’ti vuccati, evaṃ bījato sambhūto bhūtagāmo ‘‘bīja’’nti vuttoti veditabbo. Yaṃ [Pg.28] pana ‘‘bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato’’tiādīsu (dī. ni. 1.10) vuttaṃ bhūtagāmaparimocanaṃ katvā ṭhapitaṃ bījaṃ, taṃ dukkaṭavatthu. Atha vā yadetaṃ ‘‘bhūtagāmo nāmā’’ti sikkhāpadavibhaṅgassa ādipadaṃ, tena saddhiṃ yojetvā yaṃ bījaṃ bhūtagāmo nāma hoti, tasmiṃ bīje bījasaññī satthakādīni gahetvā sayaṃ vā chindati aññena vā chedāpeti, pāsāṇādīni gahetvā sayaṃ vā bhindati aññena vā bhedāpeti, aggiṃ upasaṃharitvā sayaṃ vā pacati aññena vā pacāpeti, āpatti pācittiyassāti evamettha attho veditabbo. Yathārutaṃ pana gahetvā bhūtagāmavinimuttassa bījassa chindanādibhedāya pātabyatāya pācittiyaṃ na vattabbaṃ.

92. Bây giờ, về điều đã được nói rằng ‘phạm pācittiya do việc làm tổn hại bhūtagāma,’ trong đó, trong khi trình bày sự phân biệt có tội và không có tội tùy theo tưởng, và sự phân biệt về việc làm tổn hại, ngài đã nói câu bắt đầu bằng ‘bīje bījasaññī.’ Trong đó, nên hiểu rằng: giống như trong các câu bắt đầu bằng ‘sālīnaṃ cepi odanaṃ bhuñjatī,’ cơm nấu từ gạo sāli được gọi là ‘cơm của lúa sāli,’ cũng vậy, bhūtagāma đã sanh khởi từ hạt giống được gọi là ‘hạt giống.’ Còn hạt giống nào đã được đặt để sau khi làm cho thoát khỏi bhūtagāma, được nói trong các câu bắt đầu bằng ‘bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato,’ đó là vật của tội dukkaṭa. Hoặc là, nên hiểu ý nghĩa ở đây là như vầy: sau khi kết hợp cùng với từ đứng đầu của phần phân tích học giới là ‘bhūtagāmo nāma’ này, hạt giống nào được gọi là bhūtagāma, có tưởng là hạt giống đối với hạt giống ấy, sau khi cầm dao v.v..., tự mình cắt hoặc xui người khác cắt, sau khi cầm đá v.v..., tự mình đập vỡ hoặc xui người khác đập vỡ, sau khi mang lửa đến gần, tự mình đốt hoặc xui người khác đốt, thì phạm tội pācittiya. Còn nếu hiểu theo văn tự, không nên nói là phạm pācittiya do việc làm tổn hại bằng cách cắt v.v... đối với hạt giống đã thoát khỏi bhūtagāma.

Ayañhettha vinicchayakathā – bhūtagāmaṃ vikopentassa pācittiyaṃ bhūtagāmaparimocitaṃ pañcavidhampi bījagāmaṃ vikopentassa dukkaṭaṃ. Bījagāmabhūtagāmo nāmesa atthi udakaṭṭho, atthi thalaṭṭho. Tattha udakaṭṭho sāsapamattikā tilabījakādibhedā sapaṇṇikā apaṇṇikā ca sabbā sevālajāti antamaso udakapappaṭakaṃ upādāya ‘‘bhūtagāmo’’ti veditabbo. Udakapappaṭako nāma upari thaddho pharusavaṇṇo, heṭṭhā mudu nīlavaṇṇo hoti. Tattha yassa sevālassa mūlaṃ orūhitvā pathaviyaṃ patiṭṭhitaṃ, tassa pathavī ṭhānaṃ. Yo udake sañcarati, tassa udakaṃ. Pathaviyaṃ patiṭṭhitaṃ yattha katthaci vikopentassa uddharitvā vā ṭhānantaraṃ saṅkāmentassa pācittiyaṃ. Udake sañcarantaṃ vikopentasseva pācittiyaṃ. Hatthehi pana ito cito ca viyūhitvā nhāyituṃ vaṭṭati, sakalañhi udakaṃ tassa ṭhānaṃ. Tasmā na so ettāvatā ṭhānantaraṃ saṅkāmito hoti. Udakato pana udakena vinā sañcicca ukkhipituṃ na vaṭṭati, udakena saddhiṃ ukkhipitvā puna udake pakkhipituṃ vaṭṭati. Parissāvanantarena nikkhamati, kappiyaṃ kārāpetvāva udakaṃ paribhuñjitabbaṃ. Uppalinīpaduminīādīni jalajavallitiṇāni udakato uddharantassa vā tattheva vikopentassa vā pācittiyaṃ. Parehi uppāṭitāni vikopentassa dukkaṭaṃ. Tāni hi bījagāme saṅgahaṃ gacchanti. Tilabījakasāsapamattakasevālopi udakato uddhato amilāto aggabījasaṅgahaṃ gacchati. Mahāpaccariyādīsu [Pg.29] ‘‘anantakatilabījakaudakapappaṭakādīni dukkaṭavatthukānī’’ti vuttaṃ, tattha kāraṇaṃ na dissati. Andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘sampuṇṇabhūtagāmo na hoti, tasmā dukkaṭa’’nti vuttaṃ, tampi na sameti, bhūtagāme hi pācittiyaṃ, bījagāme dukkaṭaṃ vuttaṃ. Asampuṇṇabhūtagāmo nāma tatiyo koṭṭhāso neva pāḷiyaṃ na aṭṭhakathāsu āgato. Atha etaṃ bījagāmasaṅgahaṃ gacchissatīti, tampi na yuttaṃ, abhūtagāmamūlattā tādisassa bījagāmassāti. Apica ‘‘garukalahukesu garuke ṭhātabba’’nti etaṃ vinayalakkhaṇaṃ.

Đây là lời quyết đoán ở đây: Vị tỳ khưu phá hoại thảo mộc thì phạm pācittiya; phá hoại năm loại hạt giống đã được tách rời khỏi thảo mộc thì phạm dukkaṭa. Gọi là hạt giống và thảo mộc thì có loại sống ở nước, có loại sống ở trên cạn. Trong ấy, loại sống ở nước là tất cả các loại rong rêu có lá hoặc không có lá, có nhiều loại khác nhau như loại có kích thước bằng hạt cải, loại có kích thước bằng hạt mè, cho đến loại váng nước, nên được biết là ‘thảo mộc.’ Gọi là váng nước là loại có bề mặt cứng và thô, còn bên dưới thì mềm và có màu xanh. Trong ấy, loại rong rêu nào có rễ đâm xuống và bám vào đất thì đất là nơi trú của nó. Loại nào trôi nổi trong nước thì nước là nơi trú của nó. Đối với loại bám vào đất, việc phá hoại ở bất cứ nơi nào hoặc nhổ lên rồi di chuyển đến nơi khác thì phạm pācittiya. Đối với loại trôi nổi trong nước, chỉ có phá hoại mới phạm pācittiya. Còn được phép dùng tay rẽ qua bên này bên kia để tắm, vì toàn thể nước là nơi trú của nó. Do đó, vị ấy không bị xem là đã di chuyển nó đến nơi khác bằng việc làm chừng ấy. Còn không được phép cố ý vớt ra khỏi nước mà không có nước, được phép vớt lên cùng với nước rồi lại bỏ vào trong nước. Nếu rong rêu lọt qua đồ lọc nước, nên nhờ người làm cho hợp lẽ rồi mới được dùng nước ấy. Đối với các loại dây leo và cỏ mọc trong nước như hoa súng, hoa sen..., việc vớt ra khỏi nước hoặc phá hoại ngay tại chỗ ấy thì phạm pācittiya. Phá hoại những thứ đã được người khác nhổ lên thì phạm dukkaṭa. Vì rằng những thứ ấy được xếp vào loại hạt giống. Cả loại rong rêu có kích thước bằng hạt mè, hạt cải, sau khi được vớt ra khỏi nước, nếu chưa héo thì được xếp vào loại hạt giống mầm ngọn. Trong các sách như Mahāpaccarī có nói rằng: “Các loại như rong anantaka, rong có kích thước bằng hạt mè, váng nước... là những vật của tội dukkaṭa,” nhưng không thấy lý do ở đó. Trong Andhakaṭṭhakathā có nói rằng: “Vì không phải là thảo mộc hoàn toàn, do đó phạm dukkaṭa,” điều đó cũng không hợp lý, vì đã nói rằng đối với thảo mộc thì phạm pācittiya, đối với hạt giống thì phạm dukkaṭa. Loại thứ ba gọi là thảo mộc không hoàn toàn thì không có trong Pāḷi cũng không có trong các Chú giải. Nếu nói rằng: “Điều này sẽ được xếp vào loại hạt giống,” điều đó cũng không đúng, vì loại hạt giống như vậy không có nguồn gốc từ thảo mộc. Hơn nữa, “giữa trường hợp nặng và nhẹ, nên đứng về trường hợp nặng,” đây là đặc tính của Luật.

Thalaṭṭhe – chinnarukkhānaṃ avasiṭṭho haritakhāṇu nāma hoti. Tattha kakudhakarañjapiyaṅgupanasādīnaṃ khāṇu uddhaṃ vaḍḍhati, so bhūtagāmena saṅgahito. Tālanāḷikerādīnaṃ khāṇu uddhaṃ na vaḍḍhati, so bījagāmena saṅgahito. Kadaliyā pana aphalitāya khāṇu bhūtagāmena saṅgahito, phalitāya bījagāmena. Kadalī pana phalitā yāva nīlapaṇṇā, tāva bhūtagāmeneva saṅgahitā, tathā phalito veḷu. Yadā pana aggato paṭṭhāya sussati, tadā bījagāmena saṅgahaṃ gacchati. Katarabījagāmena? Phaḷubījagāmena. Kiṃ tato nibbattati? Na kiñci. Yadi hi nibbatteyya, bhūtagāmeneva saṅgahaṃ gaccheyya. Indasālādirukkhe chinditvā rāsiṃ karonti, kiñcāpi rāsikatadaṇḍakehi ratanappamāṇāpi sākhā nikkhamanti, bījagāmeneva saṅgahaṃ gacchanti. Tattha maṇḍapatthāya vā vatiatthāya vā valliāropanatthāya vā bhūmiyaṃ nikhaṇanti, mūlesu ceva paṇṇesu ca niggatesu puna bhūtagāmasaṅkhyaṃ gacchanti. Mūlamattesu pana paṇṇamattesu vā niggatesu bījagāmena saṅgahitā eva.

Về loại sống trên cạn: Phần còn lại của những cây đã bị đốn được gọi là gốc cây tươi. Trong ấy, gốc của các cây như kakudha, karañja, piyaṅgu, panasa... thì mọc lên, nó được xếp vào loại thảo mộc. Gốc của các cây như thốt nốt, dừa... thì không mọc lên, nó được xếp vào loại hạt giống. Còn gốc của cây chuối chưa có quả thì được xếp vào loại thảo mộc, của cây đã có quả thì được xếp vào loại hạt giống. Còn cây chuối đã có quả, chừng nào lá còn xanh thì chừng đó được xếp vào loại thảo mộc; tương tự như vậy đối với cây tre đã có quả. Nhưng khi nó bắt đầu khô từ ngọn, lúc ấy nó được xếp vào loại hạt giống. Loại hạt giống nào? Loại hạt giống thân cây. Có gì sinh ra từ đó không? Không có gì cả. Vì nếu có gì sinh ra, nó đã được xếp vào loại thảo mộc. Người ta đốn các cây như indasāla... rồi chất thành đống; mặc dù từ những thân cây đã được chất đống ấy có những cành dài cả khuỷu tay mọc ra, chúng vẫn được xếp vào loại hạt giống. Trong đó, nếu người ta chôn xuống đất để làm cột lều, làm hàng rào, hoặc để cho dây leo, khi cả rễ và lá mọc ra thì chúng lại được tính là thảo mộc. Còn khi chỉ có rễ hoặc chỉ có lá mọc ra thì chúng vẫn được xếp vào loại hạt giống.

Yāni kānici bījāni pathaviyaṃ vā udakena siñcitvā ṭhapitāni, kapālādīsu vā allapaṃsuṃ pakkhipitvā nikkhittāni honti, sabbāni mūlamatte paṇṇamatte vā niggatepi bījāniyeva. Sacepi mūlāni ca upari aṅkuro ca niggacchati, yāva aṅkuro harito na hoti, tāva bījāniyeva. Muggādīnaṃ pana paṇṇesu uṭṭhitesu vīhiādīnaṃ vā aṅkure harite nīlapaṇṇavaṇṇe jāte bhūtagāmasaṅgahaṃ gacchanti. Tālaṭṭhīnaṃ paṭhamaṃ sūkaradāṭhā viya mūlaṃ niggacchati. Niggatepi yāva upari pattavaṭṭi na niggacchati, tāva bījagāmoyeva. Nāḷikerassa tacaṃ bhinditvā dantasūci viya aṅkuro niggacchati[Pg.30], yāva migasiṅgasadisā nīlapattavaṭṭi na hoti, tāva bījagāmoyeva. Mūle aniggatepi tādisāya pattavaṭṭiyā jātāya amūlakabhūtagāme saṅgahaṃ gacchati.

Bất kỳ hạt giống nào được đặt trong đất và tưới nước, hoặc được đặt trong đất ẩm trong các vật dụng như mảnh sành..., tất cả chúng, ngay cả khi chỉ có rễ hoặc chỉ có lá mọc ra, vẫn chỉ là hạt giống. Ngay cả khi cả rễ và mầm ở trên mọc ra, chừng nào mầm chưa xanh, chừng đó vẫn chỉ là hạt giống. Còn đối với các loại như đậu xanh..., khi lá mọc lên, hoặc đối với các loại như lúa..., khi mầm xanh hoặc có màu của lá xanh, chúng được xếp vào loại thảo mộc. Đối với hạt thốt nốt, trước tiên rễ mọc ra giống như răng nanh của heo. Ngay cả khi rễ đã mọc, chừng nào búp lá ở trên chưa mọc ra, chừng đó vẫn chỉ là hạt giống. Đối với quả dừa, mầm mọc ra sau khi xuyên qua vỏ, giống như cây trâm cài tóc bằng ngà voi; chừng nào búp lá xanh giống như sừng nai chưa xuất hiện, chừng đó vẫn chỉ là hạt giống. Ngay cả khi rễ chưa mọc, khi búp lá như vậy xuất hiện, nó được xếp vào loại thảo mộc không có rễ.

Ambaṭṭhiādīni vīhiādīhi vinicchinitabbāni. Vandākā vā aññā vā yā kāci rukkhe jāyitvā rukkhaṃ ottharati, rukkhova tassā ṭhānaṃ, taṃ vikopentassa vā tato uddharantassa vā pācittiyaṃ. Ekā amūlikā latā hoti, aṅguliveṭhako viya vanappagumbadaṇḍake veṭheti, tassāpi ayameva vinicchayo. Gehamukhapākāravedikācetiyādīsu nīlavaṇṇo sevālo hoti, yāva dve tīṇi pattāni na sañjāyanti tāva aggabījasaṅgahaṃ gacchati. Pattesu jātesu pācittiyavatthu. Tasmā tādisesu ṭhānesu sudhālepampi dātuṃ na vaṭṭati. Anupasampannena littassa uparisnehalepo dātuṃ vaṭṭati. Sace nidāghasamaye sukkhasevālo tiṭṭhati, taṃ sammuñjanīādīhi ghaṃsitvā apanetuṃ vaṭṭati. Pānīyaghaṭādīnaṃ bahi sevālo dukkaṭavatthu, anto abbohāriko. Dantakaṭṭhapūvādīsu kaṇṇakampi abbohārikameva. Vuttañhetaṃ – ‘‘sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā’’ti (mahāva. 66).

Các loại như hột xoài v.v... nên được quyết định (giống như) các loại lúa v.v... Hoặc là cây tầm gửi, hoặc là loại nào khác bất kỳ mọc trên cây rồi bao trùm cây, thì chính cây ấy là nơi nương tựa của nó; vị tỳ khưu làm hư hoại hoặc nhổ nó ra khỏi cây ấy thì phạm pācittiya. Có một loại dây leo không có rễ, nó quấn quanh các thân cây bụi trong rừng giống như chiếc nhẫn, đối với loại dây leo ấy cũng có cùng quyết định này. Ở những nơi như cổng nhà, tường rào, lan can, tháp miếu v.v... có loại rêu màu xanh, chừng nào hai ba chiếc lá chưa mọc lên thì chừng đó nó được xếp vào loại hạt giống hàng đầu (aggabīja). Khi lá đã mọc lên thì là vật của tội pācittiya. Do đó, ở những nơi như vậy, không được phép trát vữa vôi. Được phép dùng chất kết dính trét lên trên lớp vữa đã được người chưa thọ cụ túc giới trát. Nếu vào mùa nóng có rêu khô, được phép dùng chổi v.v... chà xát để loại bỏ nó. Rêu ở bên ngoài các bình nước uống v.v... là vật của tội dukkaṭa, (rêu) ở bên trong thì không thành tội. Nấm mốc ở trên các vật như tăm xỉa răng, bánh v.v... cũng không thành tội. Điều này đã được nói: “Nếu bức tường đã được trang trí bằng đất son bị mốc, nên thấm ướt miếng vải, vắt khô rồi lau chùi.”

Pāsāṇajātipāsāṇadaddusevālaseleyyakādīni aharitavaṇṇāni apattakāni ca dukkaṭavatthukāni. Ahicchattakaṃ yāva makuḷaṃ hoti, tāva dukkaṭavatthu. Pupphitakālato paṭṭhāya abbohārikaṃ. Allarukkhato pana ahicchattakaṃ gaṇhanto rukkhattacaṃ vikopeti, tasmā tattha pācittiyaṃ. Rukkhapappaṭikāyapi eseva nayo. Yā pana indasālakakudhādīnaṃ pappaṭikā rukkhato muccitvā tiṭṭhati, taṃ gaṇhantassa anāpatti. Niyyāsampi rukkhato muccitvā ṭhitaṃ sukkharukkhe vā laggaṃ gaṇhituṃ vaṭṭati. Allarukkhato na vaṭṭati. Lākhāyapi eseva nayo. Rukkhaṃ cāletvā paṇḍupalāsaṃ vā pariṇatakaṇikārādipupphaṃ vā pātentassa pācittiyameva. Hatthakukkuccena mudukesu indasālanuhīkhandhādīsu vā tatthajātakatālapaṇṇādīsu vā akkharaṃ chindantassāpi eseva nayo.

Các loại mọc từ đá như địa y, rêu đá, nhựa thông đá v.v... dù không có màu xanh và không có lá cũng là vật của tội dukkaṭa. Nấm chừng nào còn là nụ thì chừng đó là vật của tội dukkaṭa. Kể từ lúc nở ra thì không thành tội. Tuy nhiên, vị tỳ khưu lấy nấm từ cây tươi làm hư hoại vỏ cây, do đó trong trường hợp ấy phạm pācittiya. Đối với vỏ cây bong ra cũng theo cách này. Còn vỏ cây của các loại như cây indasāla, cây kudha v.v... đã bong ra khỏi cây, vị tỳ khưu lấy nó thì không phạm tội. Nhựa cây cũng vậy, được phép lấy phần đã chảy ra khỏi cây hoặc phần dính trên cây khô. Không được phép lấy từ cây tươi. Đối với cánh kiến cũng theo cách này. Vị tỳ khưu rung cây làm rụng lá úa hoặc hoa đã chín muồi như hoa kaṇikāra v.v... thì phạm pācittiya. Do nghịch tay mà khắc chữ trên các vật mềm như thân cây indasāla, cây xương rồng v.v... hoặc trên lá cọ mọc ở đó v.v... cũng theo cách này.

Sāmaṇerānaṃ [Pg.31] pupphaṃ ocinantānaṃ sākhaṃ onāmetvā dātuṃ vaṭṭati. Tehi pana pupphehi pānīyaṃ na vāsetabbaṃ. Pānīyavāsatthikena sāmaṇeraṃ ukkhipitvā ocināpetabbāni. Phalasākhāpi attanā khāditukāmena na onāmetabbā. Sāmaṇeraṃ ukkhipitvā phalaṃ gāhāpetabbaṃ. Yaṃkiñci gacchaṃ vā lataṃ vā uppāṭentehi sāmaṇerehi saddhiṃ gahetvā ākaḍḍhituṃ na vaṭṭati. Tesaṃ pana ussāhajananatthaṃ anākaḍḍhantena kaḍḍhanākāraṃ dassentena viya agge gahetuṃ vaṭṭati. Yesaṃ rukkhānaṃ sākhā ruhati, tesaṃ sākhaṃ makkhikābījanādīnaṃ atthāya kappiyaṃ akārāpetvā gahitaṃ tace vā patte vā antamaso nakhenapi vilikhantassa dukkaṭaṃ. Allasiṅgiverādīsupi eseva nayo. Sace pana kappiyaṃ kārāpetvā sītale padese ṭhapitassa mūlaṃ sañjāyati, uparibhāge chindituṃ vaṭṭati. Sace aṅkuro jāyati, heṭṭhābhāge chindituṃ vaṭṭati. Mūle ca nīlaṅkure ca jāte na vaṭṭati.

Được phép kéo cành cây xuống cho các vị sa di đang hái hoa. Tuy nhiên, không được dùng những hoa ấy để ướp hương nước uống. Vị tỳ khưu muốn ướp hương nước uống nên nhấc vị sa di lên để hái hoa. Cành cây có quả cũng không được tự mình kéo xuống vì muốn ăn. Nên nhấc vị sa di lên để hái quả. Không được phép cùng nắm và kéo với các vị sa di đang nhổ bất cứ bụi cây hay dây leo nào. Tuy nhiên, để khuyến khích họ, được phép nắm ở đầu ngọn (cây) như thể đang chỉ cách kéo mà không thực sự kéo. Đối với những cây mà cành có thể mọc lại, nếu lấy cành của chúng để làm quạt đuổi ruồi v.v... mà không cho làm thành vật thanh tịnh (kappiya), vị tỳ khưu cào trên vỏ hoặc trên lá, cho đến chỉ bằng móng tay, thì phạm dukkaṭa. Đối với gừng tươi v.v... cũng theo cách này. Tuy nhiên, nếu (củ gừng) đã được làm thành vật thanh tịnh rồi đặt ở nơi mát mẻ mà mọc rễ, được phép cắt phần trên. Nếu mầm mọc lên, được phép cắt phần dưới. Khi cả rễ và mầm xanh đều đã mọc thì không được phép cắt.

Chindati vā chedāpeti vāti antamaso sammuñjanosalākāyapi tiṇāni chindissāmīti bhūmiṃ sammajjanto sayaṃ vā chindati, aññena vā chedāpeti. Bhindati vā bhedāpeti vāti antamaso caṅkamantopi chijjanakaṃ chijjatu, bhijjanakaṃ bhijjatu, caṅkamitaṭṭhānaṃ dassessāmīti sañcicca pādehi akkamanto tiṇavalliādīni sayaṃ vā bhindati aññena vā bhedāpeti. Sacepi hi tiṇaṃ vā lataṃ vā gaṇṭhiṃ karontassa bhijjati, gaṇṭhipi na kātabbo. Tālarukkhādīsu pana corānaṃ anāruhanatthāya dārumakkaṭakaṃ ākoṭenti, kaṇṭake bandhanti, bhikkhussa evaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Sace dārumakkaṭako rukkhe allīnamattova hoti, rukkhaṃ na pīḷeti, vaṭṭati. ‘‘Rukkhaṃ chinda, lataṃ chinda, kandaṃ vā mūlaṃ vā uppāṭehī’’ti vattumpi vaṭṭati, aniyāmitattā. Niyāmetvā pana ‘‘imaṃ rukkhaṃ chindā’’tiādi vattuṃ na vaṭṭati. Nāmaṃ gahetvāpi ‘‘ambarukkhaṃ caturassavalliṃ āluvakandaṃ muñjatiṇaṃ asukarukkhacchalliṃ chinda bhinda uppāṭehī’’tiādivacanampi aniyāmitameva hoti. ‘‘Imaṃ ambarukkha’’ntiādivacanameva hi niyāmitaṃ nāma, taṃ na vaṭṭati.

(Cụm từ) “tự mình cắt hoặc bảo người khác cắt” có nghĩa là: cho đến chỉ bằng một cọng chổi, trong khi quét đất với ý nghĩ “tôi sẽ cắt cỏ,” vị ấy tự mình cắt hoặc bảo người khác cắt. (Cụm từ) “tự mình làm hư hoại hoặc bảo người khác làm hư hoại” có nghĩa là: cho đến chỉ trong khi đi kinh hành, với ý nghĩ “vật có thể bị cắt cứ để nó bị cắt, vật có thể bị hư hoại cứ để nó bị hư hoại, tôi sẽ chỉ cho thấy nơi đã kinh hành,” vị ấy cố ý dùng chân giẫm đạp lên cỏ, dây leo v.v..., tự mình làm hư hoại hoặc bảo người khác làm hư hoại. Thật vậy, nếu khi thắt nút cỏ hoặc dây leo mà nó bị hư hoại, thì cũng không được thắt nút. Hơn nữa, trên các cây như cây cọ, người ta đóng những cái chông gỗ, buộc gai để trộm không trèo lên được; vị tỳ khưu không được phép làm như vậy. Nếu cái chông gỗ chỉ dính vào cây mà không làm tổn hại cây thì được phép. Cũng được phép nói: “Hãy cắt cây, hãy cắt dây leo, hãy nhổ củ hoặc rễ,” vì không có sự chỉ định. Tuy nhiên, sau khi đã chỉ định thì không được phép nói: “Hãy cắt cây này” v.v... Ngay cả khi nêu tên mà nói: “Hãy cắt cây xoài, hãy làm hư hoại dây caturassavalli, hãy nhổ củ khoai môn, hãy nhổ cỏ muñja, hãy cắt, làm hư hoại, lột vỏ của cây kia” v.v... thì lời nói ấy cũng là không chỉ định. Thật vậy, chỉ có lời nói như “cây xoài này” v.v... mới gọi là chỉ định, điều đó không được phép.

Pacati vā pacāpeti vāti antamaso pattampi pacitukāmo tiṇādīnaṃ upari sañcicca aggiṃ karonto sayaṃ vā pacati, aññena vā pacāpetīti [Pg.32] sabbaṃ pathavīkhaṇanasikkhāpade vuttanayena veditabbaṃ. Aniyāmetvā pana ‘‘mugge paca, māse pacā’’tiādi vattuṃ vaṭṭati. ‘‘Ime mugge paca, ime māse pacā’’ti evaṃ vattuṃ na vaṭṭati.

(Cụm từ) “tự mình nấu hoặc bảo người khác nấu” có nghĩa là: cho đến chỉ muốn nung một cái bát, vị ấy cố ý đốt lửa trên cỏ v.v..., tự mình nấu hoặc bảo người khác nấu; tất cả (những điều này) nên được hiểu theo cách đã được nói trong học giới về việc đào đất. Tuy nhiên, không chỉ định thì được phép nói: “Hãy nấu đậu xanh, hãy nấu đậu đen” v.v... Không được phép nói như vầy: “Hãy nấu những hạt đậu xanh này, hãy nấu những hạt đậu đen này.”

Anāpatti imaṃ jānātiādīsu ‘‘imaṃ mūlabhesajjaṃ jāna, imaṃ mūlaṃ vā paṇṇaṃ vā dehi, imaṃ rukkhaṃ vā lataṃ vā āhara, iminā pupphena vā phalena vā paṇṇena vā attho, imaṃ rukkhaṃ vā lataṃ vā phalaṃ vā kappiyaṃ karohī’’ti evamattho daṭṭhabbo. Ettāvatā bhūtagāmaparimocanaṃ kataṃ hoti. Paribhuñjantena pana bījagāmaparimocanatthaṃ puna kappiyaṃ kāretabbaṃ.

Không phạm tội trong các trường hợp như nói rằng: “Hãy biết dược phẩm bằng rễ cây này,” “Hãy cho rễ cây này hoặc lá cây này,” “Hãy mang lại cây này hoặc dây leo này,” “Có việc cần dùng đến hoa này, hoặc quả này, hoặc lá này,” “Hãy làm cho cây này, hoặc dây leo này, hoặc quả này thành vật thích hợp (kappiya).” Ý nghĩa nên được hiểu như vậy. Chỉ với chừng ấy, việc giải thoát khỏi thực vật sống (bhūtagāma) đã được thực hiện. Tuy nhiên, vị tỳ khưu muốn sử dụng, vì mục đích giải thoát khỏi chủng tử (bījagāma), nên cho làm thành vật thích hợp một lần nữa.

Kappiyakaraṇañcettha iminā suttānusārena veditabbaṃ – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjituṃ aggiparijitaṃ satthaparijitaṃ nakhaparijitaṃ abījaṃ nibbaṭṭabījameva pañcama’’nti. Tattha ‘‘aggiparijita’’nti agginā parijitaṃ adhibhūtaṃ daḍḍhaṃ phuṭṭhanti attho. ‘‘Satthaparijita’’nti satthena parijitaṃ adhibhūtaṃ chinnaṃ viddhaṃ vāti attho. Esa nayo nakhaparijite. Abījanibbaṭṭabījāni sayameva kappiyāni. Agginā kappiyaṃ karontena kaṭṭhaggigomayaggiādīsu yena kenaci antamaso lohakhaṇḍenapi ādittena kappiyaṃ kātabbaṃ. Tañca kho ekadese phusantena ‘‘kappiya’’nti vatvāva kātabbaṃ. Satthena karontena yassa kassaci lohamayasatthassa antamaso sūcinakhacchedanānampi tuṇḍena vā dhārāya vā chedaṃ vā vedhaṃ vā dassentena ‘‘kappiya’’nti vatvāva kātabbaṃ. Nakhena kappiyaṃ karontena pūtinakhena na kātabbaṃ. Manussānaṃ pana sīhabyagghadīpimakkaṭādīnaṃ sakuntānañca nakhā tikhiṇā honti, tehi kātabbaṃ. Assamahiṃsasūkaramigagorūpādīnaṃ khurā atikhiṇā, tehi na kātabbaṃ, katampi akataṃ hoti. Hatthinakhā pana khurā na honti, tehi vaṭṭati. Yehi pana kātuṃ vaṭṭati, tehi tatthajātakehipi uddharitvā gahitakehipi chedaṃ vā vedhaṃ vā dassentena ‘‘kappiya’’nti vatvāva kātabbaṃ.

Và ở đây, việc làm cho thích hợp (kappiyakaraṇa) nên được hiểu theo kinh này: “Này các Tỳ khưu, Ta cho phép dùng quả cây theo năm cách thức của sa-môn: bị tác động bởi lửa, bị tác động bởi dao, bị tác động bởi móng tay, không có hạt giống, và thứ năm là đã được lấy hạt giống ra.” Trong đó, “bị tác động bởi lửa” có nghĩa là bị lửa tác động, chi phối, bị đốt, bị chạm vào. “Bị tác động bởi dao” có nghĩa là bị dao tác động, chi phối, bị cắt, hoặc bị đâm. Phương pháp này cũng tương tự đối với “bị tác động bởi móng tay”. Quả không có hạt giống và quả đã được lấy hạt giống ra thì tự nó đã là vật thích hợp. Người làm cho thích hợp bằng lửa có thể thực hiện việc làm cho thích hợp bằng bất cứ loại lửa nào trong các loại lửa như lửa củi, lửa phân bò, v.v., cho đến cả một miếng kim loại được nung nóng. Và việc ấy nên được thực hiện bằng cách chạm vào một phần và nói “kappiyaṃ” (thích hợp). Người làm bằng dao nên thực hiện bằng cách dùng đầu nhọn hoặc lưỡi bén của bất kỳ loại dao bằng kim loại nào, cho đến cả kim hay dao cắt móng tay, để tạo ra một vết cắt hoặc một vết đâm và nói “kappiyaṃ”. Người làm cho thích hợp bằng móng tay thì không nên làm bằng móng tay bị thối. Móng của người, sư tử, cọp, báo, khỉ, v.v., và của các loài chim thì sắc bén, nên làm bằng những móng ấy. Móng guốc của ngựa, trâu, heo, nai, bò, v.v., thì không sắc bén, không nên làm bằng những móng guốc ấy; dù đã làm cũng xem như chưa làm. Còn móng của voi thì không phải là móng guốc, dùng chúng thì được phép. Với những móng tay được phép dùng, dù là móng còn dính trên cơ thể hay đã được nhổ ra và cầm lấy, việc làm cho thích hợp nên được thực hiện bằng cách tạo ra một vết cắt hoặc một vết đâm và nói “kappiyaṃ”.

Tattha sacepi bījānaṃ pabbatamatto rāsi rukkhasahassaṃ vā chinditvā ekābaddhaṃ katvā ucchūnaṃ vā mahābhāro bandhitvā ṭhapito hoti, ekasmiṃ bīje vā rukkhasākhāya vā ucchumhi vā kappiye kate sabbaṃ kataṃ hoti. Ucchū ca dārūni ca ekato baddhāni honti, ucchuṃ kappiyaṃ karissāmīti dāruṃ [Pg.33] vijjhati, vaṭṭatiyeva. Sace pana yāya rajjuyā vā valliyā vā baddhāni, taṃ vijjhati, na vaṭṭati. Ucchukhaṇḍānaṃ pacchiṃ pūretvā āharanti, ekasmiṃ khaṇḍe kappiye kate sabbaṃ katameva hoti. Maricapakkādīhi missetvā bhattaṃ āharanti, ‘‘kappiyaṃ karohī’’ti vutte sacepi bhattasitthe vijjhati, vaṭṭatiyeva. Tilataṇḍulādīsupi eseva nayo. Yāguyā pakkhittāni pana ekābaddhāni hutvā na santiṭṭhanti, tattha ekamekaṃ vijjhitvā kappiyaṃ kātabbameva. Kapitthaphalādīnaṃ anto miñjaṃ kaṭāhaṃ muñcitvā sañcarati, bhindāpetvā kappiyaṃ kārāpetabbaṃ. Ekābaddhaṃ hoti, kaṭāhepi kātuṃ vaṭṭati.

Ở đây, cho dù có một đống hạt giống lớn bằng quả núi, hoặc một ngàn cây được chặt và buộc lại thành một bó, hoặc một bó mía lớn được buộc và đặt ở đó, khi một hạt giống, hoặc một cành cây, hoặc một cây mía được làm cho thích hợp, thì tất cả đều được xem là đã làm xong. Mía và gỗ được buộc chung với nhau, nếu có ý định làm cho mía thích hợp mà lại đâm vào gỗ, thì vẫn được phép. Nhưng nếu đâm vào sợi dây hoặc dây leo dùng để buộc, thì không được phép. Nếu người ta mang đến một giỏ đầy những khúc mía, khi một khúc được làm cho thích hợp, thì tất cả đều được xem là đã làm xong. Nếu người ta mang đến cơm trộn với ớt chín, v.v., khi được yêu cầu “Hãy làm cho thích hợp,” nếu có đâm vào hạt cơm thì vẫn được phép. Phương pháp này cũng tương tự đối với gạo trộn mè, v.v. Tuy nhiên, những thứ được cho vào cháo thì không dính liền với nhau, ở đây phải đâm vào từng thứ một để làm cho thích hợp. Đối với các loại quả như quả kapittha (trái quách), nếu phần ruột bên trong di chuyển rời khỏi vỏ, thì phải cho đập vỡ ra rồi mới cho làm thành vật thích hợp. Nếu ruột dính liền với vỏ, thì được phép làm cho thích hợp ngay trên vỏ.

Asañciccāti pāsāṇarukkhādīni vā pavaṭṭentassa sākhaṃ vā kaḍḍhantassa kattaradaṇḍena vā bhūmiṃ paharitvā gacchantassa tiṇāni chijjanti, tāni tena chindissāmīti evaṃ sañcicca acchinnattā asañcicca chinnāni nāma honti. Iti asañcicca chindantassa anāpatti.

“Không cố ý” (asañcicca) là: Khi một người đang lăn tảng đá, khúc cây, v.v., hoặc đang kéo một cành cây, hoặc đang đi và dùng gậy chống đập xuống đất, cỏ bị cắt đứt. Vì những cọng cỏ ấy không bị người đó cắt với ý định “Ta sẽ cắt,” nên chúng được gọi là bị cắt không cố ý. Do đó, không phạm tội đối với người cắt không cố ý.

Asatiyāti aññavihito kenaci saddhiṃ kiñci kathento pādaṅguṭṭhakena vā hatthena vā tiṇaṃ vā lataṃ vā chindanto tiṭṭhati, evaṃ asatiyā chindantassa anāpatti.

“Không chánh niệm” (asati) là: Một người có tâm chú ý đến việc khác, trong khi đang nói chuyện gì đó với ai đó, đứng và cắt cỏ hoặc dây leo bằng ngón chân cái hoặc bằng tay. Như vậy, không phạm tội đối với người cắt trong lúc không chánh niệm.

Ajānantassāti etthabbhantare bījagāmoti vā bhūtagāmoti vā na jānāti, chindāmītipi na jānāti, kevalaṃ vatiyā vā palālapuñje vā nikhādanaṃ vā khaṇittiṃ vā kudālaṃ vā saṅgopanatthāya ṭhapeti, ḍayhamānahattho vā aggiṃ pāteti, tatra ce tiṇāni chijjanti vā ḍayhanti vā anāpatti. Manussaviggahapārājikavaṇṇanāyaṃ pana sabbaaṭṭhakathāsu ‘‘sace bhikkhu rukkhena vā ajjhotthaṭo hoti, opāte vā patito sakkā ca hoti rukkhaṃ chinditvā bhūmiṃ vā khaṇitvā nikkhamituṃ, jīvitahetupi attanā na kātabbaṃ. Aññena pana bhikkhunā bhūmiṃ vā khaṇitvā rukkhaṃ vā chinditvā allarukkhato vā daṇḍakaṃ chinditvā taṃ rukkhaṃ pavaṭṭetvā nikkhāmetuṃ vaṭṭati, anāpattī’’ti vuttaṃ. Tattha kāraṇaṃ na dissati – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, davaḍāhe ḍayhamāne paṭaggiṃ dātuṃ, parittaṃ kātu’’nti (cūḷava. 283) idaṃ pana ekameva suttaṃ dissati. Sace etassa anulomaṃ ‘‘attano na vaṭṭati, aññassa vaṭṭatī’’ti [Pg.34] idaṃ nānākaraṇaṃ na sakkā laddhuṃ. Attano atthāya karonto attasinehena akusalacitteneva karoti, paro pana kāruññena, tasmā anāpattīti ce. Etampi akāraṇaṃ. Kusalacittenāpi hi imaṃ āpattiṃ āpajjati. Sabbaaṭṭhakathāsu pana vuttattā na sakkā paṭisedhetuṃ. Gavesitabbā ettha yutti. Aṭṭhakathācariyānaṃ vā saddhāya gantabbanti. Sesaṃ uttānameva.

(Trường hợp) vị không biết: là không biết rằng ‘bên trong nơi này có mầm sống’ hoặc ‘có cây cối,’ cũng không biết rằng ‘tôi đang chặt,’ mà chỉ đơn thuần đặt cái đục, hoặc cái cuốc chim, hoặc cái cuốc ở hàng rào hoặc ở đống rơm nhằm mục đích cất giữ, hoặc có tay bị phỏng lửa làm rơi lửa xuống, nếu ở đó cỏ bị cắt đứt hoặc bị cháy thì vô tội. Tuy nhiên, trong phần giải về học giới Pārājika liên quan đến thân người, trong tất cả các Chú giải đã nói rằng: “Nếu vị tỳ khưu bị cây đè lên, hoặc bị rơi xuống hố và có thể thoát ra bằng cách chặt cây hoặc đào đất, thì tự mình không được làm, ngay cả vì mạng sống. Tuy nhiên, một vị tỳ khưu khác được phép làm cho (vị kia) thoát ra bằng cách đào đất, hoặc chặt cây, hoặc chặt một khúc cây từ cây tươi rồi lăn cái cây (đang đè) đó đi, (vị ấy) vô tội.” Ở đó, không thấy lý do – chỉ thấy có một bài kinh này: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép đốt lửa đối ứng, làm vùng an toàn khi có cháy rừng” (cūḷava. 283). Nếu thuận theo bài kinh này thì không thể có được sự phân biệt này là “tự mình thì không được, người khác thì được.” Nếu nói rằng: “Người làm vì lợi ích của mình là làm với tâm bất thiện do lòng yêu quý bản thân, còn người khác thì làm với lòng bi mẫn, vì thế nên vô tội.” Điều này cũng không phải là lý do. Vì rằng, ngay cả với tâm thiện cũng phạm tội này. Tuy nhiên, vì đã được nói trong tất cả các Chú giải nên không thể bác bỏ. Ở đây, nên tìm kiếm lý lẽ hợp lý. Hoặc nên đi theo đức tin nơi các vị Chú giải sư. Phần còn lại đã rõ ràng.

(Học giới này) có ba nguồn phát sanh – phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói và tâm. Là hành vi (kiriya), được miễn trừ do tưởng (saññāvimokkha), có liên quan đến tâm (sacittaka), là tội do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có ba loại tâm (ticitta), và có ba loại thọ (tivedana).

Bhūtagāmasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Học giới về cây cối, (phẩm) thứ nhất.

2. Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā

2. Phần giải về học giới nói lảng sang chuyện khác

94. Dutiyasikkhāpade – anācāraṃ ācaritvāti akātabbaṃ katvā; kāyavacīdvāresu āpattiṃ āpajjitvāti vuttaṃ hoti. Aññenaññaṃ paṭicaratīti aññena vacanena aññaṃ vacanaṃ paṭicarati paṭicchādeti ajjhottharati; idāni taṃ paṭicaraṇavidhiṃ dassento ‘‘ko āpanno’’tiādimāha. Tatrāyaṃ vacanasambandho – so kira kiñci vītikkamaṃ disvā ‘‘āvuso, āpattiṃ āpannosī’’ti saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno ‘‘ko āpanno’’ti vadati. ‘‘Tato tva’’nti vutte ‘‘ahaṃ kiṃ āpanno’’ti vadati. Atha ‘‘pācittiyaṃ vā dukkaṭaṃ vā’’ti vutte vatthuṃ pucchanto ‘‘ahaṃ kismiṃ āpanno’’ti vadati. Tato ‘‘asukasmiṃ nāma vatthusmi’’nti vutte ‘‘ahaṃ kathaṃ āpanno, kiṃ karonto āpannomhī’’ti pucchati. Atha ‘‘idaṃ nāma karonto āpanno’’ti vutte ‘‘kaṃ bhaṇathā’’ti vadati. Tato ‘‘taṃ bhaṇāmā’’ti vutte ‘‘kiṃ bhaṇathā’’ti vadati.

94. Trong học giới thứ hai – (cụm từ) ‘đã thực hành hành vi không đúng đắn’ có nghĩa là đã làm việc không nên làm; có nghĩa là đã phạm tội qua thân môn hoặc khẩu môn. (Cụm từ) ‘dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác’ có nghĩa là dùng lời khác để trả lời, che đậy, bao phủ lời khác; bây giờ, để chỉ ra phương cách che đậy đó, (các vị trưởng lão kết tập) đã nói câu bắt đầu bằng “ai đã phạm tội?”. Ở đây, sự liên kết của các câu là như vầy: vị ấy, sau khi thấy một sự vi phạm nào đó, khi bị chất vấn về tội giữa Tăng chúng rằng: “Này hiền giả, ông đã phạm tội,” liền nói: “Ai đã phạm tội?”. Sau đó, khi được nói: “Chính ông,” liền nói: “Tôi đã phạm tội gì?”. Kế đó, khi được nói: “(Tội) Pācittiya hoặc Dukkaṭa,” liền hỏi về sự việc và nói: “Tôi đã phạm tội trong trường hợp nào?”. Sau đó, khi được nói: “Trong trường hợp tên là như vậy,” liền hỏi: “Tôi đã phạm tội như thế nào, khi làm gì mà tôi đã phạm tội?”. Kế đó, khi được nói: “Khi làm việc tên là như vầy mà đã phạm tội,” liền nói: “Các vị đang nói ai?”. Sau đó, khi được nói: “Chúng tôi đang nói ông,” liền nói: “Các vị đang nói gì?”.

Apicettha ayaṃ pāḷimuttakopi aññenaññaṃ paṭicaraṇavidhi – bhikkhūhi ‘‘tava sipāṭikāya kahāpaṇo diṭṭho, kissevamasāruppaṃ karosī’’ti vutto ‘‘sudiṭṭhaṃ, bhante, na paneso kahāpaṇo; tipumaṇḍalaṃ eta’’nti bhaṇanto vā ‘‘tvaṃ suraṃ pivanto diṭṭho, kissevaṃ karosī’’ti vutto [Pg.35] ‘‘sudiṭṭho, bhante, na panesā surā, bhesajjatthāya sampāditaṃ ariṭṭha’’nti bhaṇanto vā ‘‘tvaṃ paṭicchanne āsane mātugāmena saddhiṃ nisinno diṭṭho, kissevamasāruppaṃ karosī’’ti vutto ‘‘yena diṭṭhaṃ sudiṭṭhaṃ, viññū panettha dutiyo atthi, so kissa na diṭṭho’’ti bhaṇanto vā, ‘‘īdisaṃ tayā kiñci diṭṭha’’nti puṭṭho ‘‘na suṇāmī’’ti sotamupanento vā, sotadvāre pucchantānaṃ cakkhuṃ upanento vā, aññenaññaṃ paṭicaratīti veditabbo. Aññavādakaṃ ropetūti aññavādakaṃ āropetu; patiṭṭhāpetūti attho. Vihesakaṃ ropetūti etasmimpi eseva nayo.

Hơn nữa, ở đây có phương cách dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác này, vốn không có trong Pāli: khi bị các tỳ khưu nói: “Đã thấy đồng kahāpaṇa trong túi của ông, tại sao ông lại làm việc không thích hợp như vậy?” người ấy nói rằng: “Thưa các ngài, đã thấy rõ, nhưng đây không phải là đồng kahāpaṇa; đây là miếng thiếc tròn;” hoặc khi bị nói: “Đã thấy ông uống rượu, tại sao ông lại làm như vậy?” người ấy nói rằng: “Thưa các ngài, đã thấy rõ, nhưng đây không phải là rượu, đây là thuốc ariṭṭha được pha chế vì mục đích chữa bệnh;” hoặc khi bị nói: “Đã thấy ông ngồi cùng với người nữ ở chỗ ngồi kín đáo, tại sao ông lại làm việc không thích hợp như vậy?” người ấy nói rằng: “Người nào đã thấy thì đã thấy rõ, nhưng ở đây có người thứ hai có tri giác, tại sao người đó không được thấy?;” hoặc khi được hỏi: “Ông có thấy điều gì như vậy không?” người ấy lại hướng đến tai và nói: “Tôi không nghe;” hoặc khi người ta hỏi qua ngả tai, lại hướng đến mắt, (những trường hợp này) nên được hiểu là ‘dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác.’ (Cụm từ) ‘hãy áp đặt (tội) nói lảng’ có nghĩa là hãy áp đặt, hãy thiết lập (tội) nói lảng. Trong cụm từ ‘hãy áp đặt (tội) làm phiền nhiễu’ cũng có cùng phương pháp như vậy.

98. Aññavādake vihesake pācittiyanti ettha aññaṃ vadatīti aññavādakaṃ; aññenaññaṃ paṭicaraṇassetaṃ nāmaṃ. Vihesetīti vihesakaṃ; tuṇhībhūtassetaṃ nāmaṃ, tasmiṃ aññavādake vihesake. Pācittiyanti vatthudvaye pācittiyadvayaṃ vuttaṃ.

98. Trong câu “pācittiya trong trường hợp nói lảng, trong trường hợp làm phiền nhiễu,” (từ) aññavādaka (nói lảng) là do nói điều khác; đây là tên gọi của việc dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác. (Từ) vihesaka (làm phiền nhiễu) là do làm phiền nhiễu; đây là tên gọi của việc giữ im lặng. Trong trường hợp nói lảng và làm phiền nhiễu đó, (cụm từ) ‘pācittiya’ có nghĩa là hai tội pācittiya đã được nói đến trong hai trường hợp.

100. Aropite aññavādaketi kammavācāya anāropite aññavādake. Aropite vihesaketi etasmimpi eseva nayo.

100. (Cụm từ) ‘khi (tội) nói lảng chưa được áp đặt’ có nghĩa là khi (tội) nói lảng chưa được áp đặt bằng tuyên ngôn yết-ma. Trong cụm từ ‘khi (tội) làm phiền nhiễu chưa được áp đặt’ cũng có cùng phương pháp như vậy.

101. Dhammakamme dhammakammasaññītiādīsu yaṃ taṃ aññavādakavihesakaropanakammaṃ kataṃ, tañce dhammakammaṃ hoti, so ca bhikkhu tasmiṃ dhammakammasaññī aññavādakañca vihesakañca karoti, athassa tasmiṃ aññavādake ca vihesake ca āpatti pācittiyassāti iminā nayena attho veditabbo.

101. Trong các câu bắt đầu bằng “có tưởng là đúng pháp trong yết-ma đúng pháp,” ý nghĩa nên được hiểu theo phương pháp này: yết-ma áp đặt tội nói lảng và làm phiền nhiễu nào đã được thực hiện, nếu yết-ma đó là đúng pháp, và vị tỳ khưu ấy có tưởng rằng đó là yết-ma đúng pháp, và thực hiện hành vi nói lảng và làm phiền nhiễu, thì vị ấy phạm tội pācittiya trong trường hợp nói lảng và làm phiền nhiễu đó.

102. Ajānanto pucchatīti āpattiṃ vā āpannabhāvaṃ ajānantoyeva ‘‘kiṃ tumhe bhaṇatha, ahaṃ na jānāmī’’ti pucchati. Gilāno vā na kathetīti mukhe tādiso byādhi hoti, yena kathetuṃ na sakkoti. Saṅghassa bhaṇḍanaṃ vātiādīsu saṅghamajjhe kathite tappaccayā saṅghassa bhaṇḍanaṃ vā kalaho vā vivādo vā bhavissati, so mā ahosīti maññamāno na kathetīti iminā nayena attho veditabbo. Sesaṃ uttānamevāti.

102. (Cụm từ) ‘hỏi do không biết’ có nghĩa là do không biết tội hoặc tình trạng đã phạm tội, liền hỏi: “Các vị đang nói gì, tôi không biết.” (Cụm từ) ‘hoặc không nói do bị bệnh’ có nghĩa là có một căn bệnh như vậy ở miệng, do đó không thể nói được. Trong các câu bắt đầu bằng “sự cãi cọ của Tăng chúng,” ý nghĩa nên được hiểu theo phương pháp này: nghĩ rằng nếu nói ra giữa Tăng chúng, do nguyên nhân đó, sẽ có sự cãi cọ, hoặc tranh chấp, hoặc luận쟁 của Tăng chúng, “mong rằng điều đó đừng xảy ra,” nên không nói. Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, siyā kiriyaṃ, siyā akiriyaṃ, aññenaññaṃ paṭicarantassa hi kiriyaṃ [Pg.36] hoti, tuṇhībhāvena vihesantassa akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

(Học giới này) có ba nơi phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm. Có khi là hành vi, có khi là phi hành vi. Quả vậy, đối với người dùng lời này che đậy lời khác thì là hành vi; đối với người làm phiền nhiễu bằng cách im lặng thì là phi hành vi. (Đây là học giới) được miễn tội khi không có tưởng (vi phạm), có tâm cố ý, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có khổ thọ.

Aññavādakasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

Học giới về việc nói khác (Aññavādaka), là điều thứ hai.

3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải thích học giới về việc làm cho khinh miệt (Ujjhāpanaka).

103. Tatiyasikkhāpade – dabbaṃ mallaputtaṃ bhikkhū ujjhāpentīti ‘‘chandāya dabbo mallaputto’’tiādīni vadantā taṃ āyasmantaṃ tehi bhikkhūhi avajānāpenti, avaññāya olokāpenti, lāmakato vā cintāpentī’’ti attho. Lakkhaṇaṃ panettha saddasatthānusārena veditabbaṃ. Ojjhāpentītipi pāṭho. Ayamevattho. Chandāyāti chandena pakkhapātena; attano attano sandiṭṭhasambhattānaṃ paṇītāni paññapetīti adhippāyo. Khiyyantīti ‘‘chandāya dabbo mallaputto’’tiādīni vadantā pakāsenti.

103. Trong học giới thứ ba – cụm từ "các tỳ khưu làm cho (người khác) khinh miệt Dabba Mallaputta" có nghĩa là: trong khi nói những lời như "Dabba Mallaputta (hành động) vì thiên vị...", họ làm cho các tỳ khưu ấy xem thường vị trưởng lão ấy, làm cho họ nhìn với sự khinh miệt, hoặc làm cho họ suy nghĩ một cách thấp kém. Ở đây, đặc điểm ngữ pháp nên được hiểu theo văn phạm luận. Cũng có bản đọc là 'ojjhāpenti', ý nghĩa cũng tương tự. 'Chandāya' có nghĩa là do yêu thích, do thiên vị; chủ ý là: "(Ngài ấy) sắp đặt các sàng tọa thượng hạng cho các bạn bè thân hữu của mình". 'Khiyyanti' (họ chỉ trích) có nghĩa là trong khi nói những lời như "Dabba Mallaputta (hành động) vì thiên vị...", họ phơi bày (lỗi lầm).

105. Ujjhāpanake khiyyanake pācittiyanti ettha yena vacanena ujjhāpenti, taṃ ujjhāpanakaṃ. Yena ca khiyyanti taṃ khiyyanakaṃ. Tasmiṃ ujjhāpanake khiyyanake. Pācittiyanti vatthudvaye pācittiyadvayaṃ vuttaṃ.

105. Ở đây, trong câu "phạm pācittiya do làm cho khinh miệt, do chỉ trích": lời nói nào mà họ dùng để làm cho khinh miệt, lời nói ấy được gọi là 'ujjhāpanaka' (lời làm cho khinh miệt). Và lời nói nào mà họ dùng để chỉ trích, lời nói ấy được gọi là 'khiyyanaka' (lời chỉ trích). "Trong lời làm cho khinh miệt ấy, trong lời chỉ trích ấy". "Phạm pācittiya" có nghĩa là hai tội pācittiya đã được nói đến trong hai trường hợp.

106. Ujjhāpanakaṃ nāma upasampannaṃ saṅghena sammataṃ senāsanapaññāpakaṃ vā…pe… appamattakavissajjanakaṃ vāti etesaṃ padānaṃ ‘‘maṅkukattukāmo’’ti iminā sambandho. Avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmoti imesaṃ pana vasena upasampannantiādīsu ‘‘upasampannassā’’ti evaṃ vibhattivipariṇāmo kātabbo. Ujjhāpeti vā khiyyati vā āpatti pācittiyassāti ettha pana yasmā ‘‘khiyyanakaṃ nāmā’’ti evaṃ mātikāpadaṃ uddharitvāpi ‘‘ujjhāpanakaṃ nāmā’’ti imassa padassa vuttavibhaṅgoyeva vattabbo hoti, aññavādakasikkhāpade viya añño viseso natthi, tasmā taṃ visuṃ anuddharitvā avibhajitvā nigamanameva ekato katanti veditabbaṃ. Dhammakamme dhammakammasaññītiādīsu yaṃ tassa upasampannassa sammutikammaṃ kataṃ tañce dhammakammaṃ hoti, so ca bhikkhu tasmiṃ dhammakammasaññī ujjhāpanakañca khiyyanakañca karoti, athassa tasmiṃ ujjhāpanake ca khiyyanake ca āpatti pācittiyassāti iminā nayena attho veditabbo.

106. Các từ "Ujjhāpanakaṃ nāma upasampannaṃ saṅghena sammataṃ senāsanapaññāpakaṃ vā… (vân vân)… appamattakavissajjanakaṃ vā" có liên quan đến từ "maṅkukattukāmo" (muốn làm cho bối rối). Hơn nữa, dựa vào các từ "avaṇṇaṃ kattukāmo" (muốn làm cho mất danh tiếng), "ayasaṃ kattukāmo" (muốn làm cho ô danh), trong các từ như "upasampannaṃ", nên thực hiện việc biến đổi cách thành "upasampannassa". Hơn nữa, ở đây trong câu "ujjhāpeti vā khiyyati vā āpatti pācittiyassā", vì rằng ngay cả khi trích dẫn đề mục "khiyyanakaṃ nāma", phần phân tích đã được nêu cho từ "ujjhāpanakaṃ nāma" cũng sẽ được lặp lại, và không có sự khác biệt nào khác như trong học giới Aññavādaka, do đó, nên hiểu rằng phần kết luận đã được gộp lại làm một mà không trích dẫn và phân tích riêng. Trong các câu như "dhammakamme dhammakammasaññī", nếu công việc chỉ định được thực hiện cho vị tỳ khưu đã thọ cụ túc giới ấy là một yết ma đúng pháp, và vị tỳ khưu ấy có nhận thức rằng đó là yết ma đúng pháp, rồi thực hiện hành vi làm cho khinh miệt và chỉ trích, khi ấy vị ấy phạm tội pācittiya do hành vi làm cho khinh miệt và do hành vi chỉ trích ấy. Ý nghĩa nên được hiểu theo phương pháp này.

Anupasampannaṃ [Pg.37] ujjhāpeti vā khiyyati vāti ettha upasampannaṃ saṅghena sammataṃ aññaṃ anupasampannaṃ ujjhāpeti avajānāpeti, tassa vā taṃ santike khiyyatīti attho. Upasampannaṃ saṅghena asammatanti kammavācāya asammataṃ kevalaṃ ‘‘taveso bhāro’’ti saṅghena āropitabhāraṃ bhikkhūnaṃ vā phāsuvihāratthāya sayameva taṃ bhāraṃ vahantaṃ, yatra vā dve tayo bhikkhū viharanti, tatra vā tādisaṃ kammaṃ karontanti adhippāyo. Anupasampannaṃ saṅghena sammataṃ vā asammataṃ vāti ettha pana kiñcāpi anupasampannassa terasa sammutiyo dātuṃ na vaṭṭanti. Atha kho upasampannakāle laddhasammutiko pacchā anupasampannabhāve ṭhito, taṃ sandhāya ‘‘saṅghena sammataṃ vā’’ti vuttaṃ. Yassa pana byattassa sāmaṇerassa kevalaṃ saṅghena vā sammatena vā bhikkhunā ‘‘tvaṃ idaṃ kammaṃ karohī’’ti bhāro kato, tādisaṃ sandhāya ‘‘asammataṃ vā’’ti vuttaṃ. Sesamettha uttānamevāti.

Ở đây, trong câu "làm cho người chưa thọ cụ túc giới khinh miệt hoặc chỉ trích", ý nghĩa là: (một người) làm cho một người chưa thọ cụ túc giới khác khinh miệt hoặc xem thường một vị tỳ khưu đã thọ cụ túc giới được Tăng chúng chỉ định, hoặc chỉ trích vị ấy trước mặt người chưa thọ cụ túc giới kia. "Vị tỳ khưu đã thọ cụ túc giới không được Tăng chúng chỉ định" có chủ ý là: người không được chỉ định bằng tuyên ngôn yết ma, mà chỉ đơn thuần được Tăng chúng giao phó trách nhiệm rằng "đây là trách nhiệm của thầy", hoặc người tự mình gánh vác trách nhiệm ấy vì sự an trú thoải mái của các tỳ khưu, hoặc người đang làm công việc tương tự ở nơi có hai hoặc ba vị tỳ khưu trú ngụ. Hơn nữa, ở đây trong câu "người chưa thọ cụ túc giới được Tăng chúng chỉ định hoặc không được chỉ định", mặc dù không được phép trao mười ba sự chỉ định cho người chưa thọ cụ túc giới, nhưng có người đã nhận được sự chỉ định khi còn là tỳ khưu, sau đó lại ở trong tình trạng chưa thọ cụ túc giới; nhắm đến người ấy mà câu "được Tăng chúng chỉ định" được nói đến. Hơn nữa, nhắm đến vị sa-di thông thạo nào mà trách nhiệm được giao phó chỉ bởi Tăng chúng hoặc bởi một vị tỳ khưu được chỉ định rằng "bạn hãy làm công việc này", mà câu "hoặc không được chỉ định" được nói đến. Phần còn lại ở đây là rõ ràng.

(Học giới này) có ba nơi phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm. (Đây là học giới) thuộc hành vi, được miễn tội khi không có tưởng (vi phạm), có tâm cố ý, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có khổ thọ.

Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

Học giới về việc làm cho khinh miệt (Ujjhāpanaka), là điều thứ ba.

4. Paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải thích học giới về sàng tọa thứ nhất (Paṭhamasenāsana).

108. Catutthasikkhāpade – hemantike kāleti hemantakāle himapātasamaye. Kāyaṃ otāpentāti mañcapīṭhādīsu nisinnā bālātapena kāyaṃ otāpentā. Kāle ārociteti yāgubhattādīsu yassa kassaci kāle ārocite. Ovaṭṭhaṃ hotīti himavassena ovaṭṭhaṃ tintaṃ hoti.

108. Trong học giới thứ tư – 'hemantike kāle' có nghĩa là vào mùa đông, vào lúc sương rơi. 'Kāyaṃ otāpentā' có nghĩa là trong khi ngồi trên giường, ghế, v.v., họ sưởi ấm thân mình dưới ánh nắng ban mai. 'Kāle ārocite' có nghĩa là khi thời gian của bất cứ thứ gì như cháo, cơm, v.v., được thông báo. 'Ovaṭṭhaṃ hoti' có nghĩa là bị ướt, bị thấm đẫm bởi mưa sương.

110. Avassikasaṅketeti vassikavassānamāsāti evaṃ apaññatte cattāro hemantike cattāro ca gimhike aṭṭha māseti attho. Maṇḍape vāti sākhāmaṇḍape vā padaramaṇḍape vā. Rukkhamūle vāti [Pg.38] yassa kassaci rukkhassa heṭṭhā. Yattha kākā vā kulalā vā na ūhadantīti yattha dhuvanivāsena kulāvake katvā vasamānā ete kākakulalā vā aññe vā sakuntā taṃ senāsanaṃ na ūhadanti, tādise rukkhamūle nikkhipituṃ anujānāmīti. Tasmā yattha gocarappasutā sakuntā vissamitvā gacchanti, tassa rukkhassa mūle nikkhipituṃ vaṭṭati. Yasmiṃ pana dhuvanivāsena kulāvake katvā vasanti, tassa rukkhassa mūle na nikkhipitabbaṃ. ‘‘Aṭṭha māse’’ti vacanato yesu janapadesu vassakāle na vassati, tesupi cattāro māse nikkhipituṃ na vaṭṭatiyeva. ‘‘Avassikasaṅkete’’ti vacanato yattha hemante devo vassati, tattha hemantepi ajjhokāse nikkhipituṃ na vaṭṭati. Gimhe pana sabbattha vigatavalāhakaṃ visuddhaṃ nabhaṃ hoti, evarūpe kāle kenacideva karaṇīyena ajjhokāse mañcapīṭhaṃ nikkhipituṃ vaṭṭati.

110. Avassikasaṅketeti có nghĩa là: Tám tháng, tức là bốn tháng mùa đông và bốn tháng mùa hạ, khi các tháng mùa mưa không được biết đến. Maṇḍape vā có nghĩa là: Hoặc trong nhà lều lợp bằng cành cây, hoặc trong nhà lều lợp bằng ván. Rukkhamūle vā có nghĩa là: Dưới gốc của bất kỳ cây nào. Yattha kākā vā kulalā vā na ūhadantīti có nghĩa là: Ta cho phép đặt (sàng tọa) dưới gốc cây nào mà các loài chim như quạ, diều hâu, hoặc các loài chim khác không làm tổ và sống thường xuyên ở đó, không phóng uế xuống sàng tọa ấy. Do đó, được phép đặt (sàng tọa) dưới gốc cây nào mà các loài chim đi kiếm ăn chỉ đến nghỉ ngơi rồi bay đi. Nhưng không được đặt dưới gốc cây nào mà chúng làm tổ và sống thường xuyên. Do có lời dạy trong Pāḷi: ‘‘Aṭṭha māse’’, nên ở những xứ mà trời không mưa vào mùa mưa, thì cũng không được đặt (sàng tọa) trong bốn tháng ấy. Do có lời dạy trong Pāḷi: ‘‘Avassikasaṅkete’’, nên ở xứ nào trời mưa vào mùa đông, thì cũng không được đặt (sàng tọa) ngoài trời trong mùa đông. Nhưng vào mùa hạ, ở khắp mọi nơi, bầu trời trong sáng, không có mây, vào thời điểm như vậy, nếu có việc cần làm nào đó, thì được phép đặt giường ghế ngoài trời.

Abbhokāsikenāpi vattaṃ jānitabbaṃ, tassa hi sace puggalikamañcako atthi, tattheva sayitabbaṃ. Saṅghikaṃ gaṇhantena vettena vā vākena vā vītamañcako gahetabbo. Tasmiṃ asati purāṇamañcako gahetabbo. Tasmimpi asati navavāyimo vā onaddhako vā gahetabbo. Gahetvā ca pana ‘‘ahaṃ ukkaṭṭharukkhamūliko ukkaṭṭhaabbhokāsiko’’ti cīvarakuṭimpi akatvā asamaye ajjhokāse rukkhamūle vā paññapetvā nipajjituṃ na vaṭṭati. Sace pana catugguṇenapi cīvarena katakuṭi atementaṃ rakkhituṃ na sakkoti, sattāhavaddalikādīni bhavanti, bhikkhuno kāyānugatikattā vaṭṭati.

Vị tỳ khưu sống ngoài trời cũng cần phải biết phận sự. Nếu vị ấy có giường cá nhân, thì nên nằm trên giường đó. Khi lấy giường của tăng-già, nên lấy giường được đan bằng mây hoặc bằng vỏ cây. Nếu không có, nên lấy giường cũ. Nếu giường đó cũng không có, nên lấy giường mới đan hoặc giường được bọc da. Sau khi đã lấy, không được viện cớ rằng: “Tôi là người thực hành hạnh đầu-đà ở gốc cây bậc cao, là người thực hành hạnh đầu-đà sống ngoài trời bậc cao” mà không làm lều bằng y, rồi trải ra nằm ngoài trời hoặc dưới gốc cây vào thời điểm không thích hợp. Nhưng nếu cái lều làm bằng y gấp bốn lớp cũng không thể bảo vệ (giường ghế) khỏi bị ướt, và có những lúc trời u ám kéo dài bảy ngày, v.v..., thì được phép (sử dụng sàng tọa của tăng-già) vì nó được xem như vật tùy thân của tỳ khưu.

Araññe paṇṇakuṭīsu vasantānaṃ sīlasampadāya pasannacittā manussā navaṃ mañcapīṭhaṃ denti ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti vasitvā gacchantehi sāmantavihāre sabhāgabhikkhūnaṃ pesetvā gantabbaṃ, sabhāgānaṃ abhāve anovassake nikkhipitvā gantabbaṃ, anovassake asati rukkhe laggetvā gantabbaṃ. Cetiyaṅgaṇe sammajjaniṃ gahetvā bhojanasālaṅgaṇaṃ vā uposathāgāraṅgaṇaṃ vā pariveṇadivāṭṭhānaaggisālādīsu vā aññataraṃ sammajjitvā dhovitvā puna sammajjanīmāḷakeyeva ṭhapetabbā. Uposathāgārādīsu aññatarasmiṃ gahetvā avasesāni sammajjantassāpi eseva nayo.

Đối với các vị tỳ khưu sống trong các lều lá trong rừng, những người có tâm hoan hỷ với sự đầy đủ giới hạnh của các vị ấy, cúng dường giường ghế mới và nói rằng: “Xin quý ngài hãy sử dụng theo cách dùng vật của tăng-già.” Khi đã ở xong và muốn rời đi, các vị ấy nên gửi (giường ghế) đến cho các vị tỳ khưu đồng pháp ở ngôi tự viện gần đó rồi mới đi. Nếu không có các vị tỳ khưu đồng pháp, nên đặt ở nơi không bị mưa ướt rồi đi. Nếu không có nơi không bị mưa ướt, nên treo lên cây rồi đi. Khi lấy chổi ở sân bảo tháp để quét sân nhà ăn, hoặc sân nhà bố-tát, hoặc một nơi nào đó trong các khu vực như khuôn viên, nơi nghỉ ban ngày, nhà bếp, v.v..., sau khi quét và rửa sạch, nên đặt lại chổi vào đúng giá để chổi. Đối với vị tỳ khưu lấy chổi ở một nơi nào đó trong các khu vực như nhà bố-tát, v.v... để quét các nơi còn lại, thì cũng theo cách thức tương tự.

Yo [Pg.39] pana bhikkhācāramaggaṃ sammajjantova gantukāmo hoti, tena sammajjitvā sace antarāmagge sālā atthi, tattha ṭhapetabbā. Sace natthi, valāhakānaṃ anuṭṭhitabhāvaṃ sallakkhetvā ‘‘yāvāhaṃ gāmato nikkhamāmi, tāva na vassissatī’’ti jānantena yattha katthaci nikkhipitvā puna paccāgacchantena pākatikaṭṭhāne ṭhapetabbā. Sace vassissatīti jānanto ajjhokāse ṭhapeti, dukkaṭanti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sace pana tatra tatreva sammajjanatthāya sammajjanī nikkhittā hoti, taṃ taṃ ṭhānaṃ sammajjitvā tatra tatreva nikkhipituṃ vaṭṭati. Āsanasālaṃ sammajjantena vattaṃ jānitabbaṃ. Tatridaṃ vattaṃ – majjhato paṭṭhāya pādaṭṭhānābhimukhā vālikā haritabbā. Kacavaraṃ hatthehi gahetvā bahi chaḍḍetabbaṃ.

Vị tỳ khưu nào muốn vừa quét con đường khất thực vừa đi, vị ấy sau khi quét, nếu có nhà nghỉ ở giữa đường, thì nên đặt chổi ở đó. Nếu không có, sau khi quan sát thấy trời không có mây, và biết rằng: “Trời sẽ không mưa cho đến khi ta ra khỏi làng,” thì có thể đặt chổi ở bất cứ nơi nào, và khi trở về, nên đặt lại vào chỗ cũ. Nếu biết rằng trời sẽ mưa mà vẫn đặt chổi ngoài trời, thì phạm tội đột-cát-la (dukkaṭa), điều này được nói trong Mahāpaccarī. Nhưng nếu ở mỗi nơi đã có sẵn chổi để quét, thì sau khi quét nơi đó, được phép đặt chổi lại ngay tại nơi ấy. Vị tỳ khưu quét nhà nghỉ cần phải biết phận sự. Phận sự ở đây là: Nên gom cát từ giữa ra phía chỗ để chân. Rác thì nên dùng tay nhặt và vứt ra ngoài.

111. Masārakoti mañcapāde vijjhitvā tattha aṭaniyo pavesetvā kato. Bundikābaddhoti aṭanīhi mañcapāde ḍaṃsāpetvā pallaṅkasaṅkhepena kato. Kuḷīrapādakoti assameṇḍakādīnaṃ pādasadisehi pādehi kato. Yo vā pana koci vaṅkapādako, ayaṃ vuccati kuḷīrapādako. Āhaccapādakoti ayaṃ pana ‘‘āhaccapādako nāma mañco aṅge vijjhitvā kato hotī’’ti evaṃ parato pāḷiyaṃyeva vutto, tasmā aṭaniyo vijjhitvā tattha pādasikhaṃ pavesetvā upari āṇiṃ datvā katamañco ‘‘āhaccapādako’’ti veditabbo. Pīṭhepi eseva nayo. Anto saṃveṭhetvā baddhaṃ hotīti heṭṭhā ca upari ca vitthataṃ majjhe saṅkhittaṃ paṇavasaṇṭhānaṃ katvā baddhaṃ hoti, taṃ kira majjhe sīhabyagghacammaparikkhittampi karonti. Akappiyacammaṃ nāmettha natthi. Senāsanañhi sovaṇṇamayampi vaṭṭati, tasmā taṃ mahagghaṃ hoti. Anupasampannaṃ santharāpeti tassa palibodhoti yena santharāpitaṃ, tassa palibodho. Leḍḍupātaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassāti thāmamajjhimassa purisassa leḍḍupātaṃ atikkamantassa pācittiyaṃ.

111. Masāraka là loại giường được làm bằng cách đục lỗ ở chân giường rồi lồng các thanh giường vào đó. Bundikābaddha là loại giường được làm bằng cách dùng các thanh giường kẹp vào chân giường, có hình dạng giống như kiết-già. Kuḷīrapādaka là loại giường được làm với các chân giống như chân của các loài vật như ngựa, cừu, v.v... Hoặc bất kỳ loại giường nào có chân cong, thì được gọi là kuḷīrapādaka. Còn về āhaccapādaka, điều này đã được nói đến trong Pāḷi ở phần sau rằng: “Giường tên là āhaccapādaka được làm bằng cách đục lỗ ở các bộ phận (thanh giường).” Do đó, nên hiểu rằng giường “āhaccapādaka” là loại giường được làm bằng cách đục lỗ các thanh giường, lồng đầu chân giường vào đó, rồi đóng chốt ở trên. Đối với ghế, cũng theo cách thức tương tự. Anto saṃveṭhetvā baddhaṃ hoti có nghĩa là: Được làm và buộc lại theo hình dạng của trống paṇava, rộng ở phía dưới và phía trên, hẹp ở giữa. Người ta còn làm nó với phần giữa được bao bọc bằng da sư tử, da cọp. Ở đây, không có loại da nào là không thích hợp. Bởi vì sàng tọa, ngay cả khi được làm bằng vàng, cũng được phép sử dụng. Do đó, nó có giá trị cao. Anupasampannaṃ santharāpeti tassa palibodho có nghĩa là: Vị tỳ khưu nào nhờ người chưa thọ cụ túc giới trải (sàng tọa), thì đó là sự ràng buộc của vị ấy. Leḍḍupātaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassā có nghĩa là: Vị tỳ khưu đi quá tầm ném một cục đất của một người đàn ông có sức lực trung bình thì phạm tội pācittiya.

Ayaṃ panettha vinicchayo – thero bhojanasālāyaṃ bhattakiccaṃ katvā daharaṃ āṇāpeti ‘‘gaccha divāṭṭhāne mañcapīṭhaṃ paññapehī’’ti. So tathā katvā nisinno. Thero yathāruciṃ vicaritvā tattha gantvā thavikaṃ vā uttarāsaṅgaṃ vā ṭhapeti, tato paṭṭhāya therassa palibodho. Nisīditvā sayaṃ [Pg.40] gacchanto neva uddharati, na uddharāpeti, leḍḍupātātikkame pācittiyaṃ. Sace pana thero tattha thavikaṃ vā uttarāsaṅgaṃ vā aṭṭhapetvā caṅkamantova daharaṃ ‘‘gaccha tva’’nti bhaṇati, tena ‘‘idaṃ bhante mañcapīṭha’’nti ācikkhitabbaṃ. Sace thero vattaṃ jānāti ‘‘tvaṃ gaccha, ahaṃ pākatikaṃ karissāmī’’ti vattabbaṃ. Sace bālo hoti anuggahitavatto ‘‘gaccha, mā idha tiṭṭha, neva nisīdituṃ na nipajjituṃ demī’’ti daharaṃ tajjetiyeva. Daharena ‘‘bhante sukhaṃ sayathā’’ti kappaṃ labhitvā vanditvā gantabbaṃ. Tasmiṃ gate therasseva palibodho. Purimanayeneva cassa āpatti veditabbā.

Đây là sự quyết đoán ở đây: Vị trưởng lão, sau khi dùng bữa ở nhà ăn, ra lệnh cho một vị tỳ khưu trẻ: “Hãy đi dọn giường ghế ở nơi nghỉ ban ngày.” Vị ấy làm như vậy rồi ngồi xuống. Vị trưởng lão sau khi đi dạo tùy thích, đến đó và đặt túi đựng hoặc y vai trái xuống, kể từ đó sự ràng buộc thuộc về vị trưởng lão. Sau khi ngồi, lúc ra đi, vị ấy không tự dọn dẹp, cũng không bảo người khác dọn dẹp, khi đi quá tầm ném một cục đất thì phạm tội pācittiya. Nhưng nếu vị trưởng lão không đặt túi đựng hoặc y vai trái ở đó, mà chỉ đang đi kinh hành và bảo vị tỳ khưu trẻ: “Con hãy đi đi,” thì vị tỳ khưu trẻ nên trình bày: “Bạch ngài, đây là giường ghế.” Nếu vị trưởng lão biết phận sự, nên nói: “Con hãy đi, ta sẽ làm cho nó trở lại như cũ.” Nếu vị ấy là người ngu dốt, không được chỉ dạy phận sự, mà chỉ dọa nạt vị tỳ khưu trẻ: “Đi đi, đừng đứng ở đây, ta không cho ngồi cũng không cho nằm,” thì vị tỳ khưu trẻ, sau khi được phép, nên nói: “Bạch ngài, xin ngài hãy nghỉ ngơi an lạc,” rồi đảnh lễ và ra đi. Khi vị ấy đã đi, sự ràng buộc chỉ thuộc về vị trưởng lão. Và tội của vị ấy nên được biết theo cách trước.

Atha pana āṇattikkhaṇeyeva daharo ‘‘mayhaṃ bhante bhaṇḍakadhovanādi kiñci karaṇīyaṃ atthī’’ti vadati, thero ca naṃ ‘‘tvaṃ paññapetvā gacchāhī’’ti vatvā bhojanasālato nikkhamitvā aññattha gacchati, pāduddhārena kāretabbo. Sace tattheva gantvā nisīdati purimanayeneva cassa leḍḍupātātikkame āpatti. Sace pana thero sāmaṇeraṃ āṇāpeti, sāmaṇere tattha mañcapīṭhaṃ paññapetvā nisinnepi bhojanasālato aññattha gacchanto pāduddhārena kāretabbo. Gantvā nisinno puna gamanakāle leḍḍupātātikkame āpattiyā kāretabbo. Sace pana āṇāpento mañcapīṭhaṃ paññapetvā tattheva nisīdāti āṇāpeti, yatricchati tatra gantvā āgantuṃ labhati. Sayaṃ pana pākatikaṃ akatvā gacchantassa leḍḍupātātikkame pācittiyaṃ. Antarasannipāte mañcapīṭhāni paññapetvā nisinnehi gamanakāle ārāmikānaṃ imaṃ paṭisāmethāti vattabbaṃ, avatvā gacchantānaṃ leḍḍupātātikkame āpatti.

Lại nữa, nếu ngay trong khoảnh khắc được ra lệnh, vị tỳ khưu trẻ nói: “Bạch ngài, con có một vài việc phải làm như giặt đồ dùng v.v…,” và vị trưởng lão, sau khi bảo vị ấy: “Con hãy dọn xong rồi đi,” rồi rời khỏi nhà ăn và đi nơi khác, thì vị ấy nên bị xử phạt (tội) khi nhấc chân lên. Nếu vị ấy đi đến chính nơi đó và ngồi xuống, thì tội của vị ấy khi đi quá tầm ném một cục đất cũng theo cách trước. Nhưng nếu vị trưởng lão ra lệnh cho một vị sa-di, dù vị sa-di đã dọn giường ghế ở đó và ngồi xuống, vị trưởng lão đi đến nơi khác từ nhà ăn nên bị xử phạt (tội) khi nhấc chân lên. Vị trưởng lão đã đi và ngồi xuống, lúc ra về, nên bị xử phạt tội pācittiya khi đi quá tầm ném một cục đất. Nhưng nếu khi ra lệnh, vị ấy ra lệnh rằng: “Hãy dọn giường ghế và ngồi ngay tại đó,” thì vị ấy được phép đi đến nơi mình muốn rồi quay lại. Nhưng đối với vị trưởng lão ra đi mà không làm cho nó trở lại như cũ, thì phạm tội pācittiya khi đi quá tầm ném một cục đất. Trong các cuộc họp bất thường, các vị tỳ khưu đã dọn giường ghế và ngồi xuống, lúc ra về, nên nói với những người coi sóc tự viện: “Hãy dọn dẹp cái này.” Đối với những vị ra đi mà không nói, có tội khi đi quá tầm ném một cục đất.

Mahādhammasavanaṃ nāma hoti tattha uposathāgāratopi bhojanasālatopi āharitvā mañcapīṭhāni paññapenti. Āvāsikānaṃyeva palibodho. Sace āgantukā ‘‘idaṃ amhākaṃ upajjhāyassa idaṃ ācariyassā’’ti gaṇhanti, tato paṭṭhāya tesaṃyeva palibodho. Gamanakāle pākatikaṃ akatvā leḍḍupātaṃ atikkamantānaṃ āpatti. Mahāpaccariyaṃ puna vuttaṃ – ‘‘yāva aññe na nisīdanti, tāva yehi paññattaṃ, tesaṃ bhāro. Aññesu āgantvā nisinnesu nisinnakānaṃ bhāro. Sace te anuddharitvā vā anuddharāpetvā vā gacchanti, dukkaṭaṃ. Kasmā? Anāṇattiyā paññapitattā’’ti. Dhammāsane paññatte yāva ussārako vā [Pg.41] dhammakathiko vā nāgacchati, tāva paññāpakānaṃ palibodho, tasmiṃ āgantvā nisinne tassa palibodho. Sakalaṃ ahorattaṃ dhammasavanaṃ hoti, añño ussārako vā dhammakathiko vā uṭṭhahati, añño nisīdati, yo yo āgantvā nisīdati, tassa tassa bhāro. Uṭṭhahantena pana ‘‘idamāsanaṃ tumhākaṃ bhāro’’ti vatvā gantabbaṃ. Sacepi itarasmiṃ anāgateyeva paṭhamaṃ nisinno uṭṭhāya gacchati, tasmiñca antoupacāraṭṭheyeva itaro āgantvā nisīdati, uṭṭhāya gato āpattiyā na kāretabbo. Sace pana itarasmiṃ anāgateyeva paṭhamaṃ nisinno uṭṭhāyāsanā leḍḍupātaṃ atikkamati, āpattiyā kāretabbo. Sabbattha ca ‘‘leḍḍupātātikkame paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiye pācittiya’’nti ayaṃ nayo mahāpaccariyaṃ vutto.

Có một buổi nghe pháp lớn. Ở đó, họ mang giường ghế từ nhà uposatha và nhà ăn đến để dọn ra. Sự ràng buộc chỉ thuộc về các vị tỳ khưu trú ngụ. Nếu các vị khách tăng lấy (giường ghế) và nói: “Cái này cho thầy tế độ của chúng tôi, cái này cho thầy giáo thọ của chúng tôi,” thì kể từ đó, sự ràng buộc chỉ thuộc về họ. Lúc ra về, những vị đi quá tầm ném một cục đất mà không làm cho nó trở lại như cũ thì có tội. Lại nữa, trong sách Mahāpaccarī có nói: “Chừng nào những người khác chưa ngồi, chừng đó trách nhiệm thuộc về những người đã dọn. Khi những người khác đến và ngồi xuống, trách nhiệm thuộc về những người đang ngồi. Nếu họ ra đi mà không tự dọn dẹp hoặc không bảo người khác dọn dẹp, thì phạm tội dukkaṭa. Tại sao? Vì chúng được dọn ra mà không có lệnh.” Khi pháp tòa đã được dọn, chừng nào người tụng đọc hoặc vị pháp sư chưa đến, sự ràng buộc thuộc về những người đã dọn; khi vị ấy đến và ngồi xuống, sự ràng buộc thuộc về vị ấy. Buổi nghe pháp diễn ra suốt cả ngày lẫn đêm; một người tụng đọc hoặc vị pháp sư khác đứng dậy, một người khác ngồi xuống; bất cứ ai đến và ngồi xuống, trách nhiệm thuộc về người đó. Nhưng người đứng dậy nên nói: “Chỗ ngồi này là trách nhiệm của các ngài” rồi mới đi. Nếu người ngồi trước đứng dậy và đi khi người khác chưa đến, và trong khi người đó vẫn còn trong phạm vi gần, người khác đến và ngồi xuống, thì người đã đứng dậy và đi không nên bị xử phạt tội. Nhưng nếu người ngồi trước đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi quá tầm ném một cục đất khi người khác chưa đến, thì nên bị xử phạt tội. Và trong mọi trường hợp, phương pháp này đã được nói trong sách Mahāpaccarī: “Khi đi quá tầm ném một cục đất, ở bước chân đầu tiên là tội dukkaṭa, ở bước thứ hai là pācittiya.”

112. Cimilikaṃ vātiādīsu cimilikā nāma sudhādiparikammakatāya bhūmiyā vaṇṇānurakkhaṇatthaṃ katā hoti, taṃ heṭṭhā pattharitvā upari kaṭasārakaṃ pattharanti. Uttarattharaṇaṃ nāma mañcapīṭhānaṃ upari attharitabbakaṃ paccattharaṇaṃ. Bhūmattharaṇaṃ nāma bhūmiyaṃ attharitabbā kaṭasārakādivikati. Taṭṭikaṃ nāma tālapaṇṇehi vā vākehi vā katataṭṭikā. Cammakhaṇḍo nāma sīhabyagghadīpitaracchacammādīsupi yaṃkiñci cammaṃ. Aṭṭhakathāsu hi senāsanaparibhoge paṭikkhittacammaṃ nāma na dissati, tasmā sīhacammādīnaṃ pariharaṇeyeva paṭikkhepo veditabbo. Pādapuñchanī nāma rajjukehi vā pilotikāhi vā pādapuñchanatthaṃ katā. Phalakapīṭhaṃ nāma phalakamayaṃ pīṭhaṃ. Atha vā phalakañceva dārumayapīṭhañca; etena sabbampi dārubhaṇḍādi saṅgahitaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana vitthāreneva vuttaṃ – ‘‘ādhārakaṃ pattapidhānaṃ pādakathalikaṃ tālavaṇṭaṃ bījanīpattakaṃ yaṃkiñci dārubhaṇḍaṃ antamaso pānīyauḷuṅkaṃ pānīyasaṅkhaṃ ajjhokāse nikkhipitvā gacchantassa dukkaṭa’’nti. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana esa nayo dutiyasikkhāpade dassito. Ajjhokāse rajanaṃ pacitvā rajanabhājanaṃ rajanauḷuṅko rajanadoṇikāti sabbaṃ aggisālāya paṭisāmetabbaṃ. Sace aggisālā natthi, anovassake pabbhāre nikkhipitabbaṃ. Tasmimpi asati yattha olokentā bhikkhū passanti, tādise ṭhāne ṭhapetvāpi gantuṃ vaṭṭati.

112. Trong các câu bắt đầu bằng ‘cimilikaṃ vā’, ‘cimilikā’ là tấm trải được làm ra để bảo vệ màu sắc của nền đất đã được gia công bằng vôi vữa v.v... Người ta trải vật ấy ở bên dưới rồi trải chiếu sậy ở bên trên. ‘Uttarattharaṇaṃ’ (vật trải bên trên) là tấm đắp được trải bên trên giường hoặc ghế. ‘Bhūmattharaṇaṃ’ (vật trải dưới đất) là loại vật trải đặc biệt như chiếu sậy v.v... được trải trên nền đất. ‘Taṭṭikaṃ’ là chiếu thô được làm bằng lá cọ hoặc bằng vỏ cây. ‘Cammakhaṇḍo’ (mảnh da) là bất cứ loại da nào trong các loại da sư tử, cọp, beo, linh cẩu v.v... Thật vậy, trong các sách Chú giải, không thấy nói đến loại da bị cấm dùng làm sàng tọa; do đó, sự cấm đoán đối với da sư tử v.v... nên được hiểu là chỉ trong việc mang đi đây đó. ‘Pādapuñchanī’ (vật chùi chân) là vật được làm bằng dây thừng nhỏ hoặc bằng vải vụn để chùi chân. ‘Phalakapīṭhaṃ’ (ghế tấm) là ghế làm bằng tấm ván. Hoặc là tấm ván và ghế bằng gỗ; do đó, tất cả đồ dùng bằng gỗ v.v... đều được bao gồm. Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī đã nói một cách chi tiết rằng: ‘Vị tỳ khưu đặt giá đỡ, nắp đậy bát, mảnh sành chùi chân, quạt lá cọ, quạt nan, bất cứ đồ dùng bằng gỗ nào, cho đến gáo múc nước uống, vỏ ốc múc nước uống, ở ngoài trời rồi bỏ đi thì phạm tội dukkaṭa (tác ác)’. Tuy nhiên, trong Đại Chú giải, phương pháp này được chỉ ra ở học giới thứ hai. Sau khi nấu thuốc nhuộm ở ngoài trời, tất cả những thứ như nồi nhuộm, gáo múc thuốc nhuộm, máng thuốc nhuộm nên được cất giữ trong nhà lửa. Nếu không có nhà lửa, nên đặt ở hang động không bị mưa tạt. Nếu không có cả nơi đó, cũng được phép đi sau khi đã đặt ở một nơi mà các vị tỳ khưu nhìn quanh có thể thấy được.

Aññassa [Pg.42] puggaliketi yasmiṃ vissāsaggāho na ruhati, tassa santake dukkaṭaṃ. Yasmiṃ pana vissāso ruhati, tassa santakaṃ attano puggalikamiva hotīti mahāpaccariyādīsu vuttaṃ.

Về câu ‘vật sở hữu cá nhân của người khác,’ đối với tài sản của người mà sự thân mật tin cậy không phát sinh, (nếu không cất dọn) thì phạm tội dukkaṭa (tác ác). Còn đối với người mà sự thân mật tin cậy có phát sinh, tài sản của người ấy cũng giống như tài sản cá nhân của mình, điều này được nói trong sách Mahāpaccarī v.v...

113. Āpucchaṃ gacchatīti yo bhikkhu vā sāmaṇero vā ārāmiko vā lajjī hoti, attano palibodhaṃ viya maññati, yo tathārūpaṃ āpucchitvā gacchati, tassa anāpatti. Otāpento gacchatīti ātape otāpento āgantvā uddharissāmīti gacchati; evaṃ gacchato anāpatti. Kenaci palibuddhaṃ hotīti senāsanaṃ kenaci upaddutaṃ hotīti attho. Sacepi hi vuḍḍhataro bhikkhu uṭṭhāpetvā gaṇhāti, sacepi yakkho vā peto vā āgantvā nisīdati, koci vā issaro āgantvā gaṇhāti, senāsanaṃ palibuddhaṃ hoti, sīhabyagghādīsu vā pana taṃ padesaṃ āgantvā ṭhitesupi senāsanaṃ palibuddhaṃ hotiyeva. Evaṃ kenaci palibuddhe anuddharitvāpi gacchato anāpatti. Āpadāsūti jīvitabrahmacariyantarāyesu. Sesaṃ uttānamevāti.

113. Về câu ‘đi sau khi xin phép,’ vị tỳ khưu, hoặc sa di, hoặc người giữ vườn nào có lòng hổ thẹn, xem đó như là trách nhiệm của mình, vị nào đi sau khi đã xin phép người như vậy thì vô tội. Về câu ‘đi trong khi đang phơi nắng,’ là đi với ý nghĩ ‘đang phơi ngoài nắng, lát nữa sẽ quay lại dọn dẹp;’ đi như vậy thì vô tội. Về câu ‘bị ai đó cản trở,’ có nghĩa là sàng tọa bị ai đó quấy nhiễu. Thật vậy, nếu một vị tỳ khưu lớn tuổi hơn bảo đứng dậy và lấy đi, nếu một dạ xoa hoặc ngạ quỷ đến và ngồi xuống, hoặc một người có quyền thế đến và chiếm lấy, thì sàng tọa bị cản trở. Hoặc khi sư tử, cọp v.v... đến và ở tại nơi đó, sàng tọa cũng bị cản trở. Như vậy, khi bị ai đó cản trở, vị tỳ khưu đi mà không dọn dẹp cũng vô tội. Về câu ‘trong các trường hợp nguy hiểm,’ là trong các trường hợp nguy hiểm đến tính mạng hoặc phạm hạnh. Phần còn lại đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Học giới này có nguồn gốc liên quan đến Kathina. Phát sinh từ thân và khẩu, hoặc từ thân, khẩu và ý. Là (tội do) hành động và không hành động. Không được miễn trừ do không nhận thức. Không cần có tâm (cố phạm). Là tội do chế định. Là hành động của thân. Là hành động của lời nói. Có ba loại tâm. Có ba loại cảm thọ.

Paṭhamasenāsanasikkhāpadaṃ catutthaṃ.

Học giới thứ nhất về sàng tọa, là (học giới) thứ tư.

5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā

5. Giải thích học giới thứ hai về sàng tọa.

116. Dutiyasenāsanasikkhāpade – bhisīti mañcakabhisi vā pīṭhakabhisi vā. Cimilikādīnipi purimasikkhāpade vuttappakārāniyeva. Nisīdananti sadasaṃ veditabbaṃ. Paccattharaṇanti pāvāro kojavoti ettakameva vuttaṃ. Tiṇasanthāroti yesaṃ kesañci tiṇānaṃ santhāro. Esa nayo paṇṇasanthāre. Parikkhepaṃ atikkamantassāti ettha paṭhamapādaṃ atikkāmentassa dukkaṭaṃ, dutiyātikkame pācittiyaṃ. Aparikkhittassa upacāro nāma senāsanato dve leḍḍupātā.

116. Trong học giới thứ hai về sàng tọa: ‘bhisi’ (nệm) là nệm giường hoặc nệm ghế. Các vật như ‘cimilikā’ v.v... cũng có các loại như đã được nói trong học giới trước. ‘Nisīdana’ (vật để ngồi) nên được hiểu là có đồ nhồi bên trong. Về ‘paccattharaṇa’ (tấm đắp), chỉ được nói rằng đó là áo choàng hoặc chăn len. ‘Tiṇasanthāra’ (vật trải bằng cỏ) là vật trải bằng bất cứ loại cỏ nào. Phương pháp này cũng áp dụng cho ‘paṇṇasanthāra’ (vật trải bằng lá). Trong câu ‘khi vượt qua ranh giới,’ khi bước chân đầu tiên qua, phạm tội dukkaṭa (tác ác); khi bước chân thứ hai qua, phạm tội pācittiya (ưng đối trị). Vùng phụ cận của một (tu viện) không có hàng rào là khoảng cách hai lần ném cục đất tính từ sàng tọa cuối cùng.

Anāpucchaṃ [Pg.43] vā gaccheyyāti ettha bhikkhumhi sati bhikkhu āpucchitabbo. Tasmiṃ asati sāmaṇero, tasmiṃ asati ārāmiko, tasmimpi asati yena vihāro kārito so vihārasāmiko, tassa vā kule yo koci āpucchitabbo. Tasmimpi asati catūsu pāsāṇesu mañcaṃ ṭhapetvā mañce avasesamañcapīṭhāni āropetvā upari bhisiādikaṃ dasavidhampi seyyaṃ rāsiṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānāni pidahitvā gamiyavattaṃ pūretvā gantabbaṃ. Sace pana senāsanaṃ ovassati, chadanatthañca tiṇaṃ vā iṭṭhakā vā ānītā honti, sace ussahati, chādetabbaṃ. No ce sakkoti, yo okāso anovassako, tattha mañcapīṭhādīni nikkhipitvā gantabbaṃ. Sace sabbampi ovassati, ussahantena antogāme upāsakānaṃ ghare ṭhapetabbaṃ. Sace tepi ‘‘saṅghikaṃ nāma bhante bhāriyaṃ, aggidāhādīnaṃ bhāyāmā’’ti na sampaṭicchanti, ajjhokāsepi pāsāṇānaṃ upari mañcaṃ ṭhapetvā sesaṃ pubbe vuttanayeneva nikkhipitvā tiṇehi ca paṇṇehi ca paṭicchādetvā gantuṃ vaṭṭati. Yañhi tattha aṅgamattampi avasissati, taṃ aññesaṃ tattha āgatānaṃ bhikkhūnaṃ upakāraṃ bhavissatīti.

Trong câu ‘hoặc đi mà không xin phép,’ nếu có vị tỳ khưu thì nên xin phép vị tỳ khưu. Nếu không có vị ấy thì (xin phép) sa di, nếu không có sa di thì (xin phép) người giữ vườn, nếu người giữ vườn cũng không có thì nên xin phép người chủ thí chủ đã cho xây dựng tu viện, hoặc bất cứ ai trong gia đình của người ấy. Nếu những người đó cũng không có, nên đặt một cái giường lên bốn tảng đá, chất những giường ghế còn lại lên trên giường đó, chất đống mười loại đồ nằm như nệm v.v... lên trên cùng, cất giữ đồ dùng bằng gỗ và đồ dùng bằng đất sét, đóng cửa chính và cửa sổ, làm tròn bổn phận của người sắp đi xa rồi mới đi. Tuy nhiên, nếu sàng tọa bị dột, và đã có cỏ hoặc ngói được mang đến để lợp, nếu có thể thì nên lợp lại. Nếu không thể, nên đặt giường ghế v.v... ở nơi không bị dột rồi hãy đi. Nếu toàn bộ (tu viện) đều bị dột, người nào có khả năng nên đem gửi ở nhà của các vị thí chủ trong làng. Nếu họ không nhận và nói rằng: ‘Bạch Đại đức, tài sản của Tăng-già là một gánh nặng, chúng con sợ hỏa hoạn v.v...’, thì cũng được phép đi sau khi đã đặt một cái giường lên trên các tảng đá ở ngoài trời, đặt những thứ còn lại theo cách đã nói ở trên, rồi lấy cỏ và lá cây che phủ lại. Bởi vì, bất cứ phần nào còn sót lại ở đó cũng sẽ hữu ích cho các vị tỳ khưu khác đến sau.

117. Vihārassa upacāretiādīsu vihārassūpacāro nāma pariveṇaṃ. Upaṭṭhānasālāti pariveṇabhojanasālā. Maṇḍapoti pariveṇamaṇḍapo. Rukkhamūlanti pariveṇarukkhamūlaṃ. Ayaṃ tāva nayo kurundaṭṭhakathāyaṃ vutto. Kiñcāpi vutto, atha kho vihāroti antogabbho vā aññaṃ vā sabbaparicchannaṃ guttasenāsanaṃ veditabbaṃ. Vihārassa upacāreti tassa bahi āsanne okāse. Upaṭṭhānasālāyaṃ vāti bhojanasālāyaṃ vā. Maṇḍape vāti aparicchanne paricchanne vāpi bahūnaṃ sannipātamaṇḍape. Rukkhamūle vattabbaṃ natthi. Āpatti dukkaṭassāti vuttappakārañhi dasavidhaṃ seyyaṃ antogabbhādimhi guttaṭṭhāne paññapetvā gacchantassa yasmā seyyāpi senāsanampi upacikāhi palujjati, vammikarāsiyeva hoti, tasmā pācittiyaṃ vuttaṃ. Bahi pana upaṭṭhānasālādīsu paññapetvā gacchantassa seyyāmattameva nasseyya, ṭhānassa aguttatāya [Pg.44] na senāsanaṃ, tasmā ettha dukkaṭaṃ vuttaṃ. Mañcaṃ vā pīṭhaṃ vāti ettha yasmā na sakkā mañcapīṭhaṃ sahasā upacikāhi khāyituṃ, tasmā taṃ vihārepi santharitvā gacchantassa dukkaṭaṃ vuttaṃ. Vihārūpacāre pana taṃ vihāracārikaṃ āhiṇḍantāpi disvā paṭisāmessanti.

117. Trong các đoạn như là ‘vihārassa upacāra,’ ‘upacāra của vihāra’ được gọi là khuôn viên. ‘Upaṭṭhānasālā’ là nhà ăn trong khuôn viên. ‘Maṇḍapa’ là nhà lều trong khuôn viên. ‘Rukkhamūla’ là gốc cây trong khuôn viên. Phương pháp này trước hết đã được nói trong Chú giải Kurundī. Mặc dù đã được nói như vậy, tuy nhiên ‘vihāra’ nên được hiểu là phòng trong, hoặc chỗ ở được che kín hoàn toàn và an toàn khác. ‘Vihārassa upacāra’ là nơi chốn ở gần, bên ngoài của trú xá ấy. ‘Upaṭṭhānasālāyaṃ vā’ là hoặc ở nhà ăn. ‘Maṇḍape vā’ là hoặc ở nhà lều hội họp của nhiều vị, dù có được rào quanh hay không được rào quanh. Về ‘rukkhamūle,’ không có gì cần phải nói. Về câu ‘phạm tội dukkaṭa,’ thật vậy, đối với vị tỳ khưu đã dọn ra mười loại giường nằm theo cách đã được nói ở nơi an toàn như là phòng trong rồi ra đi, bởi vì cả giường nằm lẫn chỗ ở đều bị mối mọt phá hoại, chỉ trở thành đống mối, do đó tội pācittiya đã được nói đến. Tuy nhiên, bên ngoài, ở những nơi như nhà ăn, đối với vị tỳ khưu đã dọn ra rồi ra đi, chỉ có giường nằm bị hư hoại, chứ không phải chỗ ở do nơi chốn không được an toàn, do đó tội dukkaṭa đã được nói đến ở đây. Ở đây, trong câu ‘giường hay ghế,’ bởi vì giường hay ghế không thể bị mối mọt ăn ngay lập tức, do đó đối với vị tỳ khưu đã trải chúng ra ngay cả trong trú xá rồi ra đi, tội dukkaṭa đã được nói đến. Tuy nhiên, ở khu vực phụ cận của trú xá, các vị tỳ khưu đi kinh hành quanh trú xá khi thấy chúng cũng sẽ dọn dẹp cất đi.

118. Uddharitvā gacchatīti ettha uddharitvā gacchantena mañcapīṭhakavāṭaṃ sabbaṃ apanetvā saṃharitvā cīvaravaṃse laggetvā gantabbaṃ. Pacchā āgantvā vasanakabhikkhunāpi puna mañcapīṭhaṃ vā paññapetvā sayitvā gacchantena tatheva kātabbaṃ. Antokuṭṭato seyyaṃ bahikuṭṭe paññapetvā vasantena gamanakāle gahitaṭṭhāneyeva paṭisāmetabbaṃ. Uparipāsādato oropetvā heṭṭhāpāsāde vasantassapi eseva nayo. Rattiṭṭhānadivāṭṭhānesu mañcapīṭhaṃ paññapetvāpi gamanakāle puna gahitaṭṭhāneyeva ṭhapetabbaṃ.

118. Ở đây, trong câu ‘ra đi sau khi đã dọn dẹp,’ vị tỳ khưu ra đi sau khi đã dọn dẹp nên tháo gỡ tất cả các bộ phận của giường và ghế, cuốn lại, treo lên sào phơi y, rồi mới đi. Vị tỳ khưu đến ở sau đó, khi ra đi sau khi đã dọn ra giường hoặc ghế và đã nằm ngủ, cũng nên làm giống như vậy. Vị tỳ khưu lấy giường nằm từ bên trong vách tường, dọn ra ở bên ngoài vách tường, vào lúc ra đi nên cất dọn lại đúng nơi đã lấy. Đối với vị tỳ khưu mang xuống từ tầng trên của lâu đài và ở tại tầng dưới, phương pháp cũng giống như vậy. Ngay cả khi đã dọn giường ghế ở những nơi ở ban đêm và những nơi ở ban ngày, vào lúc ra đi cũng nên đặt lại đúng nơi đã lấy.

Āpucchaṃ gacchatīti etthāyaṃ āpucchitabbānāpucchitabbavinicchayo – yā tāva bhūmiyaṃ dīghasālā vā paṇṇasālā vā hoti, yaṃ vā rukkhatthambhesu, katagehaṃ upacikānaṃ uṭṭhānaṭṭhānaṃ hoti, tato pakkamantena tāva āpucchitvāva pakkamitabbaṃ. Tasmiñhi katipayāni divasāni ajaggiyamāne vammikāva santiṭṭhanti. Yaṃ pana pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā pāsāṇatthambhesu vā katasenāsanaṃ siluccayaleṇaṃ vā sudhālittasenāsanaṃ vā yattha upacikāsaṅkā natthi, tato pakkamantassa āpucchitvāpi anāpucchitvāpi gantuṃ vaṭṭati, āpucchanaṃ pana vattaṃ. Sace tādisepi senāsane ekena passena upacikā ārohanti, āpucchitvāva gantabbaṃ. Yo pana āgantuko bhikkhu saṅghikaṃ senāsanaṃ gahetvā vasantaṃ bhikkhuṃ anuvattanto attano senāsanaṃ aggahetvā vasati, yāva so na gaṇhāti, tāva taṃ senāsanaṃ purimabhikkhusseva palibodho. Yadā pana so senāsanaṃ gahetvā attano issariyena vasati, tato paṭṭhāya āgantukasseva palibodho. Sace ubhopi vibhajitvā gaṇhanti, ubhinnampi palibodho. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘sace dve tayo ekato hutvā paññapenti, gamanakāle sabbehipi āpucchitabbaṃ. Tesu ce paṭhamaṃ gacchanto ‘pacchimo jaggissatī’ti ābhogaṃ katvā gacchati vaṭṭati. Pacchimassa ābhogena mutti natthi. Bahū ekaṃ pesetvā santharāpenti, gamanakāle sabbehi vā āpucchitabbaṃ[Pg.45], ekaṃ vā pesetvā āpucchitabbaṃ. Aññato mañcapīṭhādīni ānetvā aññatra vasitvāpi gamanakāle tattheva netabbāni. Sace aññāvāsato ānetvā vasamānassa añño vuḍḍhataro āgacchati, na paṭibāhitabbo, ‘mayā bhante aññāvāsato ānītaṃ, pākatikaṃ kareyyāthā’ti vattabbaṃ. Tena ‘evaṃ karissāmī’ti sampaṭicchite itarassa gantuṃ vaṭṭati. Evamaññattha haritvāpi saṅghikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ vā jiṇṇaṃ vā corehi vā haṭaṃ gīvā na hoti, puggalikaparibhogena paribhuñjantassa pana gīvā hoti. Aññassa mañcapīṭhaṃ pana saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vā paribhuñjantassa naṭṭhaṃ gīvāyeva’’.

Ở đây, trong câu ‘ra đi sau khi xin phép,’ đây là sự phân định về việc nên xin phép và không nên xin phép: Trước hết, đối với nhà dài hoặc nhà lợp lá ở trên mặt đất, hoặc ngôi nhà được làm trên các cột gỗ, là nơi mối mọt phát sinh, vị tỳ khưu rời khỏi nơi đó trước hết nên ra đi sau khi đã xin phép. Thật vậy, nếu nơi ấy không được trông nom trong vài ngày, các ụ mối sẽ hình thành. Tuy nhiên, đối với chỗ ở được làm trên nền đá hoặc trên các cột đá, hoặc hang động trên núi đá, hoặc chỗ ở được trét vôi vữa, nơi không có nghi ngờ về mối mọt, vị tỳ khưu rời khỏi nơi đó được phép ra đi dù đã xin phép hay không xin phép, nhưng việc xin phép là phận sự. Nếu ngay cả trong chỗ ở như vậy, mối mọt bò lên ở một bên, thì nên ra đi sau khi đã xin phép. Hơn nữa, vị tỳ khưu khách đến ở chung với vị tỳ khưu đang ở sau khi đã nhận một chỗ ở của Tăng chúng, mà không nhận chỗ ở cho riêng mình, chừng nào vị ấy chưa nhận, chừng đó chỗ ở ấy là trách nhiệm của vị tỳ khưu trước. Nhưng khi vị ấy đã nhận chỗ ở và ở với quyền của mình, kể từ đó, nó là trách nhiệm của vị tỳ khưu khách. Nếu cả hai chia nhau và nhận, đó là trách nhiệm của cả hai. Tuy nhiên, trong (Chú giải) Mahāpaccarī đã nói: ‘Nếu hai hoặc ba vị cùng nhau dọn ra, vào lúc ra đi, tất cả đều phải xin phép. Trong số họ, nếu người đi trước ra đi với ý nghĩ rằng ‘người sau sẽ trông nom,’ thì được phép. Người cuối cùng không được miễn trừ (trách nhiệm) nhờ ý nghĩ (của mình). Nhiều vị sai một người đi dọn dẹp, vào lúc ra đi, hoặc tất cả phải xin phép, hoặc sai một người đi xin phép. Ngay cả khi đã mang giường ghế từ nơi khác đến ở một nơi khác, vào lúc ra đi, chúng nên được mang về lại chính nơi đó. Nếu trong khi đang ở sau khi đã mang (đồ vật) từ một nơi ở khác đến, một vị khác lớn tuổi hơn đến, không nên ngăn cản vị ấy, nên nói rằng: ‘Thưa ngài, con đã mang (những thứ này) từ một nơi ở khác, xin ngài hãy dùng những thứ có sẵn.’ Khi vị ấy đã chấp nhận, nói rằng: ‘Tôi sẽ làm như vậy,’ vị kia được phép ra đi. Ngay cả khi đã mang đi nơi khác như vậy, đối với người sử dụng theo cách sử dụng của Tăng chúng, nếu (vật dụng) bị mất, hoặc bị cũ, hoặc bị trộm cắp, thì không phải đền bù; nhưng đối với người sử dụng theo cách sử dụng cá nhân, thì phải đền bù. Tuy nhiên, đối với giường ghế của người khác, người sử dụng theo cách sử dụng của Tăng chúng hoặc theo cách sử dụng cá nhân, nếu bị mất, thì phải đền bù.’

Kenaci palibuddhaṃ hotīti vuḍḍhatarabhikkhūissariyayakkhasīhavāḷamigakaṇhasappādīsu yena kenaci senāsanaṃ palibuddhaṃ hoti. Sāpekkho gantvā tattha ṭhito āpucchati, kenaci palibuddho hotīti ajjeva āgantvā paṭijaggissāmīti evaṃ sāpekkho nadīpāraṃ vā gāmantaraṃ vā gantvā yatthassa gamanacittaṃ uppannaṃ, tattheva ṭhito kañci pesetvā āpucchati, nadīpūrarājacorādīsu vā kenaci palibuddho hoti upadduto, na sakkoti paccāgantuṃ, evaṃbhūtassapi anāpatti. Sesaṃ paṭhamasikkhāpade vuttanayameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.

Câu ‘bị cản trở bởi một ai đó/cái gì đó’ có nghĩa là: chỗ ở bị chiếm giữ bởi bất kỳ ai trong số các vị tỳ khưu lớn tuổi hơn, người có quyền, dạ xoa, sư tử, thú dữ, rắn hổ mang, v.v. (Trường hợp miễn tội là khi) vị ấy có sự luyến tiếc (sāpekkho), như là ‘tôi sẽ trở về ngay hôm nay và chăm sóc nó,’ rồi đi đến bờ sông bên kia hoặc một ngôi làng khác, và tại nơi mà ý định tiếp tục cuộc hành trình của vị ấy nảy sinh, vị ấy đứng ngay đó và sai ai đó đi xin phép. Hoặc là, vị ấy bị cản trở, bị quấy nhiễu bởi một trong những thứ như lũ lụt, vua, trộm cướp, và không thể quay trở lại; đối với vị tỳ khưu như vậy cũng không phạm tội. Phần còn lại giống như phương pháp đã được nói trong điều học đầu tiên, cùng với các vấn đề về nguồn gốc phát sinh tội, v.v.

Dutiyasenāsanasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

Điều học thứ hai về chỗ ở, là điều thứ năm.

6. Anupakhajjasikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải thích về Điều học Anupakhajja.

119. Chaṭṭhasikkhāpade – palibundhentīti paṭhamataraṃ gantvā pattacīvaraṃ atiharitvā rumbhitvā tiṭṭhanti. Therā bhikkhū vuṭṭhāpentīti ‘‘amhākaṃ āvuso pāpuṇātī’’ti vassaggena gahetvā vuṭṭhāpenti. Anupakhajja seyyaṃ kappentīti ‘‘tumhākaṃ bhante mañcaṭṭhānaṃyeva pāpuṇāti, na sabbo vihāro. Amhākaṃ dāni idaṃ ṭhānaṃ pāpuṇātī’’ti anupavisitvā mañcapīṭhaṃ paññapetvā nisīdantipi nipajjantipi sajjhāyampi karonti.

119. Trong điều học thứ sáu – palibundhentīti (ngăn cản) là đi đến trước, mang y bát đi rồi đứng chặn lại. Therā bhikkhū vuṭṭhāpenti (các tỳ-khưu trưởng lão khiến cho đứng dậy) là nói rằng: ‘Này chư hiền, (chỗ ở) đến lượt chúng tôi’ rồi dựa theo hạ lạp mà khiến cho đứng dậy. Anupakhajja seyyaṃ kappenti (lấn chiếm rồi sắp đặt chỗ ở) là nói rằng: ‘Thưa chư đại đức, (chỗ ở) đến lượt quý ngài chỉ là chỗ kê giường, không phải toàn bộ trú xá. Bây giờ, chỗ này đến lượt chúng tôi’ rồi đi vào gần, dọn dẹp giường ghế, rồi họ ngồi, họ nằm, và họ cũng tụng đọc.

120. Jānanti ‘‘anuṭṭhāpanīyo aya’’nti jānanto; tenevassa vibhaṅge ‘‘vuḍḍhoti jānātī’’tiādi vuttaṃ. Vuḍḍho hi attano vuḍḍhatāya anuṭṭhāpanīyo[Pg.46], gilāno gilānatāya, saṅgho pana bhaṇḍāgārikassa vā dhammakathikavinayadharādīnaṃ vā gaṇavācakaācariyassa vā bahūpakārataṃ guṇavisiṭṭhatañca sallakkhento dhuvavāsatthāya vihāraṃ sammannitvā deti, tasmā yassa saṅghena dinno, sopi anuṭṭhāpanīyo. Kāmañcettha gilānassāpi saṅghoyeva anucchavikaṃ senāsanaṃ deti, gilāno pana ‘‘apaloketvā saṅghena adinnasenāsanopi na pīḷetabbo anukampitabbo’’ti dassetuṃ visuṃ vutto.

120. Jānanti (biết) là biết rằng: ‘Vị này không nên bị khiến cho đứng dậy.’ Chính vì thế, trong phần phân tích của từ ấy có nói: ‘vuḍḍhoti jānāti’ (biết là bậc trưởng thượng) v.v... Thật vậy, vị trưởng thượng không nên bị khiến cho đứng dậy vì sự trưởng thượng của mình, người bệnh không nên bị khiến cho đứng dậy vì bệnh tật. Còn Tăng chúng, khi nhận thấy sự giúp đỡ nhiều và phẩm chất đặc biệt của vị quản lý kho tàng, hoặc của các vị thuyết pháp, trì luật v.v..., hoặc của vị giáo thọ sư, thì chỉ định và ban cho trú xá để ở thường xuyên; do đó, vị nào đã được Tăng chúng ban cho thì vị ấy cũng không nên bị khiến cho đứng dậy. Và ở đây, dù rằng chính Tăng chúng cũng ban cho người bệnh một chỗ ở thích hợp, nhưng người bệnh được nói đến riêng rẽ là để chỉ rõ rằng: ‘Dù đã thông báo (cho Tăng chúng) nhưng có chỗ ở không do Tăng chúng ban cho, người bệnh cũng không nên bị sách nhiễu, nên được thương xót.’

121. Upacāreti ettha mañcapīṭhānaṃ tāva mahallake vihāre samantā diyaḍḍho hattho upacāro, khuddake yato pahoti tato diyaḍḍho hattho, pāde dhovitvā pavisantassa passāvatthāya nikkhamantassa ca yāva dvāre nikkhittapādadhovanapāsāṇato passāvaṭṭhānato ca mañcapīṭhaṃ, tāva diyaḍḍhahatthavitthāro maggo upacāro nāma. Tasmiṃ mañcassa vā pīṭhassa vā upacāre ṭhitassa vā bhikkhuno pavisantassa vā nikkhamantassa vā upacāre yo anupakhajja seyyaṃ kappetukāmo seyyaṃ santharati vā santharāpeti vā, āpatti dukkaṭassa.

121. Upacāra (phạm vi phụ cận): Ở đây, đối với giường và ghế, trước hết trong một trú xá lớn, phạm vi phụ cận là một cubit rưỡi (diyaḍḍho hattho) xung quanh. Trong trú xá nhỏ, nơi nào có thể được thì nơi đó là một cubit rưỡi. Đối với vị tỳ-khưu đi vào sau khi rửa chân và đi ra để tiểu tiện, con đường rộng một cubit rưỡi cho đến chỗ có giường ghế tính từ phiến đá rửa chân đặt ở cửa và từ chỗ tiểu tiện, được gọi là phạm vi phụ cận. Trong phạm vi phụ cận của giường hoặc ghế ấy, đối với vị tỳ-khưu đang đứng, đang đi vào, hoặc đang đi ra, nếu có vị nào muốn sắp đặt chỗ ở mà lấn chiếm rồi tự mình trải chỗ ở hoặc bảo người khác trải, thì phạm tội dukkaṭa (tác ác).

Abhinisīdati vā abhinipajjati vāti ettha abhinisīdanamattena abhinipajjanamatteneva vā pācittiyaṃ. Sace pana dvepi karoti, dve pācittiyāni. Uṭṭhāyuṭṭhāya nisīdato vā nipajjato vā payoge payoge pācittiyaṃ.

Abhinisīdati vā abhinipajjati vā (ngồi xuống gần hoặc nằm xuống gần): Ở đây, chỉ với việc ngồi xuống gần hoặc chỉ với việc nằm xuống gần là phạm tội pācittiya (ưng đối trị). Nhưng nếu thực hiện cả hai, thì có hai tội pācittiya. Đối với vị tỳ-khưu cứ đứng dậy rồi lại ngồi xuống hoặc nằm xuống, mỗi một lần thực hiện là một tội pācittiya.

122. Upacāraṃ ṭhapetvā seyyaṃ santharati vā santharāpeti vāti imasmiṃ ito pare ca ‘‘vihārassa upacāre’’tiādike dukkaṭavārepi yathā idha abhinisīdanamatte abhinipajjanamatte ubhayakaraṇe payogabhede ca pācittiyappabhedo vutto, evaṃ dukkaṭappabhedo veditabbo. Evarūpena hi visabhāgapuggalena ekavihāre vā ekapariveṇe vā vasantena attho natthi, tasmā sabbatthevassa nivāso vārito. Aññassa puggaliketi idhāpi vissāsikassa puggalikaṃ attano puggalikasadisameva, tattha anāpatti.

122. Upacāraṃ ṭhapetvā seyyaṃ santharati vā santharāpeti vā (dành ra phạm vi phụ cận rồi trải chỗ ở hoặc bảo người khác trải): Trong trường hợp dukkaṭa này và trong các trường hợp dukkaṭa sau đó như ‘vihārassa upacāre’ (trong phạm vi phụ cận của trú xá) v.v..., cũng giống như ở đây, các loại tội pācittiya đã được nói đến tùy theo chỉ ngồi, chỉ nằm, làm cả hai, và các lần thực hiện khác nhau, thì các loại tội dukkaṭa cũng nên được hiểu như vậy. Thật vậy, không có lợi ích gì khi sống trong cùng một trú xá hoặc cùng một khuôn viên với một người không tương hợp như vậy; do đó, việc cư ngụ của người ấy bị ngăn cấm ở mọi nơi. Aññassa puggalike (thuộc cá nhân của người khác): Ở đây cũng vậy, vật sở hữu cá nhân của người thân tín cũng giống như vật sở hữu cá nhân của chính mình, trong trường hợp đó thì vô phạm.

123. Āpadāsūti [Pg.47] sace bahi vasantassa jīvitabrahmacariyantarāyo hoti, evarūpāsu āpadāsu yo pavisati, tassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

123. Āpadāsu (trong các trường hợp nguy cấp): Nếu vị tỳ-khưu sống ở bên ngoài gặp nguy hiểm đến tính mạng hoặc phạm hạnh, trong những trường hợp nguy cấp như vậy, vị nào đi vào thì vị ấy cũng vô phạm. Phần còn lại đã rõ ràng. (Điều học này có) nguồn gốc phát sinh giống như tội pārājika thứ nhất, là hành động, được miễn trừ do nhận thức, có tâm cố ý, bị đời chê bai, là hành động thuộc về thân, có tâm bất thiện, có cảm thọ khổ.

Anupakhajjasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

Điều học về lấn chiếm, là điều thứ sáu.

7. Nikkaḍḍhanasikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải Thích Điều Học Về Việc Kéo Ra

126. Sattamasikkhāpade – ekena payogena bahukepi dvāre atikkāmetīti ye catubhūmakapañcabhūmakā pāsādā chasattakoṭṭhakāni vā catussālāni, tādisesu senāsanesu hatthesu vā gīvāya vā gahetvā antarā aṭṭhapento ekena payogena atikkāmeti, ekameva pācittiyaṃ. Ṭhapetvā ṭhapetvā nānāpayogehi atikkāmentassa dvāragaṇanāya pācittiyāni. Hatthena anāmasitvā ‘‘nikkhamā’’ti vatvā vācāya nikkaḍḍhantassāpi eseva nayo.

126. Trong điều học thứ bảy – ekena payogena bahukepi dvāre atikkāmeti (với một lần nỗ lực làm cho đi qua nhiều cửa): Trong những chỗ ở như là các tòa nhà có bốn hoặc năm tầng, hoặc các sảnh đường bốn phía có sáu hoặc bảy cổng, nếu nắm lấy tay hoặc cổ rồi làm cho đi qua với một lần nỗ lực, không dừng lại ở giữa, thì chỉ có một tội pācittiya. Đối với người làm cho đi qua với nhiều lần nỗ lực khác nhau, cứ dừng lại rồi đi tiếp, thì có các tội pācittiya theo số lượng cửa. Đối với người không chạm đến bằng tay mà nói rằng: ‘Hãy đi ra!’ rồi đuổi ra bằng lời nói, thì cũng theo cách thức này.

Aññaṃ āṇāpetīti ettha ‘‘imaṃ nikkaḍḍhā’’ti āṇattimatte dukkaṭaṃ. Sace so sakiṃ āṇatto bahukepi dvāre atikkāmeti, ekaṃ pācittiyaṃ. Sace pana ‘‘ettakāni dvārāni nikkaḍḍhāhī’’ti vā ‘‘yāva mahādvāraṃ tāva nikkaḍḍhāhī’’ti vā evaṃ niyāmetvā āṇatto hoti, dvāragaṇanāya pācittiyāni.

Aññaṃ āṇāpeti (ra lệnh cho người khác): Ở đây, chỉ với việc ra lệnh: ‘Hãy kéo vị này ra,’ là phạm tội dukkaṭa. Nếu người được lệnh một lần mà làm cho đi qua nhiều cửa, thì (người ra lệnh) phạm một tội pācittiya. Nhưng nếu người ấy được ra lệnh với sự chỉ định như: ‘Hãy kéo ra qua chừng này cửa,’ hoặc: ‘Hãy kéo ra cho đến cửa chính,’ thì có các tội pācittiya theo số lượng cửa.

Tassa parikkhāranti yaṃkiñci tassa santakaṃ pattacīvaraparissāvanadhamakaraṇamañcapīṭhabhisibimbohanādibhedaṃ, antamaso rajanachallimpi; yo nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā; tassa vatthugaṇanāya dukkaṭāni. Gāḷhaṃ bandhitvā ṭhapitesu pana ekāva āpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.

Tassa parikkhāraṃ (vật dụng của vị ấy): Bất cứ vật gì thuộc sở hữu của vị ấy, các loại vật dụng như y, bát, đồ lọc nước, bình nước, giường, ghế, nệm, gối, v.v..., cho đến cả vỏ cây dùng để nhuộm; vị nào tự mình kéo ra hoặc bảo người khác kéo ra, vị ấy phạm các tội dukkaṭa theo số lượng vật dụng. Nhưng đối với các vật dụng được đặt để sau khi đã buộc chặt lại, thì chỉ có một tội, điều này được nói trong tạng Mahāpaccarī.

127. Aññassa puggaliketi idhāpi vissāsikapuggalikaṃ attano puggalikasadisameva. Yathā ca idha; evaṃ sabbattha. Yatra pana viseso bhavissati, tatra vakkhāma.

127. Aññassa puggalike (thuộc cá nhân của người khác): Ở đây cũng vậy, vật sở hữu cá nhân của người thân tín cũng giống như vật sở hữu cá nhân của chính mình. Và như ở đây, cũng vậy ở tất cả mọi nơi. Nhưng ở đâu sẽ có sự khác biệt, chúng tôi sẽ nói rõ ở đó.

128. Alajjiṃ nikkaḍḍhati vātiādīsu bhaṇḍanakārakakalahakārakameva sakalasaṅghārāmato nikkaḍḍhituṃ labhati, so hi pakkhaṃ labhitvā saṅghampi [Pg.48] bhindeyya. Alajjīādayo pana attano vasanaṭṭhānatoyeva nikkaḍḍhitabbā, sakalasaṅghārāmato nikkaḍḍhituṃ na vaṭṭati. Ummattakassāti sayaṃ ummattakassa anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti.

128. Alajjiṃ nikkaḍhati vā (kéo ra người vô liêm sỉ) v.v...: Chỉ được phép kéo người gây tranh cãi, gây xung đột ra khỏi toàn bộ khu đất của Tăng chúng, vì người ấy sau khi có được phe phái, có thể gây chia rẽ Tăng chúng. Còn những người vô liêm sỉ v.v... thì chỉ nên bị kéo ra khỏi nơi ở của họ, không được phép kéo ra khỏi toàn bộ khu đất của Tăng chúng. Ummattakassa (đối với người điên): Người (kéo ra) tự mình bị điên thì vô phạm. Phần còn lại đã rõ ràng.

Học giới này có ba sanh khởi: sanh khởi do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (kiriya), được giải thoát do tưởng (saññāvimokkha), có chủ tâm (sacittaka), bị thế gian chê trách (lokavajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có tâm bất thiện (akusalacitta), và có cảm thọ khổ (dukkhavedana).

Nikkaḍḍhanasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Học giới về việc lôi ra là điều thứ bảy.

8. Vehāsakuṭisikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải Thích về Học Giới Liên Quan đến Cốc ở Trên Không (Vehāsakuṭi)

129. Aṭṭhamasikkhāpade – uparivehāsakuṭiyāti upari acchannatalāya dvibhūmikakuṭiyā vā tibhūmikādikuṭiyā vā. Mañcaṃ sahasā abhinisīdīti mañcaṃ sahasā abhibhavitvā ajjhottharitvā nisīdi. Bhummatthe vā etaṃ upayogavacanaṃ; mañce nisīdīti attho. Abhīti idaṃ pana padasobhanatthaṃ upasaggamattameva. Nippatitvāti nipatitvā nikkhamitvā vā. Tassa hi upari āṇīpi na dinnā, tasmā nikkhanto. Vissaramakāsīti virūpaṃ āturassaramakāsi.

129. Trong học giới thứ tám: Cụm từ uparivehāsakuṭiyā (trong cốc ở trên không) có nghĩa là: ở trên, trong cốc hai tầng hoặc cốc ba tầng v.v... có sàn chưa được lợp. Cụm từ mañcaṃ sahasā abhinisīdi (đã ngồi mạnh xuống giường) có nghĩa là: đã ngồi xuống, đè mạnh và bao trùm lên chiếc giường một cách đột ngột. Hoặc ở đây, biến cách thứ hai này (etaṃ upayogavacanaṃ) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ bảy (bhummatthe); nghĩa là: đã ngồi trên giường (mañce nisīdi). Còn tiếp đầu ngữ abhi này chỉ là tiếp đầu ngữ (upasagga) có tác dụng làm đẹp cho từ ngữ. Cụm từ nippatitvā (do bị rớt ra) có nghĩa là: do bị rớt xuống hoặc do bị tuột ra. Bởi vì ở phía trên của nó, cái chốt cũng không được đóng vào, do đó nó đã bị tuột ra. Cụm từ vissaramakāsi (đã phát ra tiếng kêu) có nghĩa là: đã phát ra tiếng kêu đau đớn, khác thường.

131. Vehāsakuṭi nāma majjhimassa purisassa asīsaghaṭṭāti yā pamāṇamajjhimassa purisassa sabbaheṭṭhimāhi tulāhi sīsaṃ na ghaṭṭeti, etena idha adhippetā vehāsakuṭi dassitā hoti, na vehāsakuṭilakkhaṇaṃ. Yā hi kāci upari acchinnatalā dvibhūmikā kuṭi tibhūmikādikuṭi vā ‘‘vehāsakuṭī’’ti vuccati. Idha pana asīsaghaṭṭā adhippetā. Abhinisīdanādīsu pubbe vuttanayeneva payogavasena āpattibhedo veditabbo.

131. Cụm từ vehāsakuṭi nāma ... asīsaghaṭṭā (cốc ở trên không ... không bị đụng đầu) có nghĩa là: cốc nào mà không làm cho đầu của người đàn ông có tầm vóc trung bình bị đụng vào các cây đà ở vị trí thấp nhất. Bằng câu này, cốc ở trên không được chủ định ở đây đã được chỉ ra, chứ không phải là đặc điểm của cốc ở trên không. Bởi vì bất cứ cốc hai tầng hoặc cốc ba tầng v.v... nào có sàn ở trên chưa được lợp đều được gọi là ‘vehāsakuṭi.’ Tuy nhiên, ở đây, cốc không bị đụng đầu được chủ định. Trong các trường hợp ngồi mạnh xuống v.v..., sự phân loại tội tùy theo nỗ lực cần được hiểu theo phương cách đã được nói đến ở học giới trước.

133. Avehāsakuṭiyāti bhūmiyaṃ katapaṇṇasālādīsu anāpatti. Na hi sakkā tattha parassa pīḷā kātuṃ. Sīsaghaṭṭāyāti yāyaṃ sīsaghaṭṭā hoti, tatthāpi anāpatti. Na hi sakkā tattha heṭṭhāpāsāde anoṇatena vicarituṃ, tasmā asañcaraṇaṭṭhānattā parapīḷā na bhavissati[Pg.49]. Heṭṭhā aparibhogaṃ hotīti yassā heṭṭhā dabbasambhārādīnaṃ nikkhittattā aparibhogaṃ hoti, tatthāpi anāpatti. Padarasañcitaṃ hotīti yassā uparimatalaṃ dāruphalakehi vā ghanasanthataṃ hoti, sudhādiparikammakataṃ vā tatthāpi anāpatti. Paṭāṇi dinnā hotīti mañcapīṭhānaṃ pādasikhāsu āṇī dinnā hoti, yattha nisīdantepi na nippatanti, tādise mañcapīṭhe nisīdatopi anāpatti. Tasmiṃ ṭhitoti āhaccapādake mañce vā pīṭhe vā ṭhito upari nāgadantakādīsu laggitakaṃ cīvaraṃ vā kiñci vā gaṇhāti vā, aññaṃ vā laggeti, tassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

133. Cụm từ avehāsakuṭiyā (trong cốc không phải là cốc ở trên không) có nghĩa là: trong các am lá v.v... được làm trên mặt đất thì vô tội. Bởi vì ở nơi ấy không thể gây ra sự phiền nhiễu cho người khác. Cụm từ sīsaghaṭṭāya (trong cốc bị đụng đầu) có nghĩa là: cốc nào bị đụng đầu, ở nơi ấy cũng vô tội. Bởi vì ở tầng dưới của nơi ấy không thể đi lại mà không cúi xuống, do đó vì là nơi không đi lại nên sẽ không có sự phiền nhiễu cho người khác. Cụm từ heṭṭhā aparibhogaṃ hoti (tầng dưới không được sử dụng) có nghĩa là: cốc nào mà tầng dưới không được sử dụng do các vật liệu xây dựng v.v... được đặt để, ở nơi ấy cũng vô tội. Cụm từ padarasañcitaṃ hoti (được lót bằng ván) có nghĩa là: cốc nào mà sàn ở trên được lót kín bằng các tấm ván gỗ hoặc được trát bằng vữa v.v..., ở nơi ấy cũng vô tội. Cụm từ paṭāṇi dinnā hoti (chốt đã được đóng) có nghĩa là: chốt đã được đóng vào đầu chân của giường và ghế, nơi mà các chân giường không bị rớt ra ngay cả khi có người ngồi lên, việc ngồi trên giường hoặc ghế như vậy cũng vô tội. Cụm từ tasmiṃ ṭhito (đứng ở trên đó) có nghĩa là: vị tỳ khưu đứng trên giường hoặc ghế có chân được đóng chắc, rồi lấy hoặc treo y hoặc vật dụng gì đó đã được treo ở trên các móc hình ngà voi v.v..., vị ấy cũng vô tội. Phần còn lại thì ý nghĩa đã rõ ràng. Học giới này có sanh khởi giống như trường hợp lông cừu (eḷakaloma): sanh khởi do thân và do thân và tâm. Là hành vi (kiriya), không được giải thoát do tưởng (nosaññāvimokkha), không có chủ tâm (acittaka), có lỗi do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), có ba loại tâm (ticitta), và có ba loại cảm thọ (tivedana).

Vehāsakuṭisikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Học giới về cốc ở trên không là điều thứ tám.

9. Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải Thích về Học Giới Liên Quan đến Tịnh Xá Lớn (Mahallakavihāra)

135. Navamasikkhāpade – yāva dvārakosāti ettha dvārakoso nāma piṭṭhasaṅghāṭassa samantā kavāṭavitthārappamāṇo okāso. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘dvārabāhato paṭṭhāya diyaḍḍho hattho’’ti vuttaṃ. Kurundiyaṃ pana ‘‘dvārassa ubhosu passesu kavāṭappamāṇa’’nti. Mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘kavāṭaṃ nāma diyaḍḍhahatthampi hoti dvihatthampi aḍḍhateyyahatthampī’’ti vuttaṃ, taṃ suvuttaṃ. Tadeva hi sandhāya bhagavatāpi ‘‘piṭṭhasaṅghāṭassa samantā hatthapāsā’’ti ayaṃ ukkaṭṭhaniddeso kato. Aggaḷaṭṭhapanāyāti sakavāṭakadvārabandhaṭṭhapanāya; sakavāṭakassa dvārabandhassa niccalabhāvatthāyāti attho. Dvāraṭṭhapanāyāti idampi hi padabhājanaṃ imamevatthaṃ sandhāya bhāsitaṃ. Ayaṃ panettha adhippāyo – kavāṭañhi lahuparivaṭṭakaṃ vivaraṇakāle bhittiṃ āhanati, pidahanakāle dvārabandhaṃ. Tena āhananena bhitti kampati, tato mattikā calati, calitvā sithilā vā hoti patati vā. Tenāha bhagavā ‘‘yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanāyā’’ti. Tattha kiñcāpi ‘‘idaṃ nāma kattabba’’nti neva mātikāyaṃ na padabhājane vuttaṃ, aṭṭhuppattiyaṃ pana ‘‘punappunaṃ chādāpesi punappunaṃ lepāpesī’’ti adhikārato yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanāya punappunaṃ limpitabbo vā lepāpetabbo vāti evamattho daṭṭhabbo.

135. Trong học giới thứ chín: Ở đây, trong cụm từ yāva dvārakosā (cho đến phạm vi khung cửa), dvārakosa (phạm vi khung cửa) là khoảng không gian xung quanh trụ cửa có kích thước bằng chiều rộng của cánh cửa. Tuy nhiên, trong bộ Mahāpaccariya đã nói rằng: ‘Bắt đầu từ thanh ngang của cửa, một cubit rưỡi.’ Còn trong bộ Kurundī thì nói: ‘Ở hai bên của cửa, (khoảng không gian) có kích thước bằng cánh cửa.’ Trong bộ Mahāaṭṭhakathā đã nói rằng: ‘Cánh cửa có khi là một cubit rưỡi, có khi là hai cubit, và có khi là hai cubit rưỡi,’ điều đó được nói rất hay. Thật vậy, chính vì nhắm đến điều đó mà đức Thế Tôn cũng đã thực hiện lời chỉ dẫn tối đa này: ‘xung quanh trụ cửa là một hatthapāsa.’ Cụm từ aggaḷaṭṭhapanāya (để đặt then cài) có nghĩa là: để đặt khung cửa có cánh cửa; nghĩa là: nhằm mục đích làm cho khung cửa có cánh cửa được vững chắc. Thật vậy, phần phân tích từ này dvāraṭṭhapanāya (để đặt cửa) cũng được nói ra nhắm đến chính ý nghĩa này. Đây là chủ ý ở đây: Cánh cửa, vì dễ xoay, nên khi mở ra sẽ đập vào tường, khi đóng lại sẽ đập vào khung cửa. Do sự va đập đó, bức tường bị rung, từ đó đất sét bị chuyển động, và sau khi chuyển động, nó trở nên lỏng lẻo hoặc rơi rụng. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘cho đến phạm vi khung cửa để đặt then cài.’ Ở đó, mặc dù trong mātikā (đề mục) cũng như trong padabhājana (phân tích từ) đều không nói rằng: ‘việc này nên được làm,’ nhưng trong phần duyên khởi, do thẩm quyền của câu ‘đã cho lợp đi lợp lại, đã cho trát đi trát lại,’ nên cần phải hiểu ý nghĩa như sau: cho đến phạm vi khung cửa, để làm cho then cài được vững chắc, nên tự mình trát đi trát lại hoặc nên cho người khác trát đi trát lại.

Yaṃ [Pg.50] pana padabhājane ‘‘piṭṭhasaṅghāṭassa samantā hatthapāsā’’ti vuttaṃ. Tattha yassa vemajjhe dvāraṃ hoti, uparibhāge uccā bhitti, tassa tīsu disāsu samantā hatthapāsā upacāro hoti, khuddakassa vihārassa dvīsu disāsu upacāro hoti. Tatrāpi yaṃ bhittiṃ vivariyamānaṃ kavāṭaṃ āhanati, sā aparipūraupacārāpi hoti. Ukkaṭṭhaparicchedena pana tīsu disāsu samantā hatthapāsā dvārassa niccalabhāvatthāya lepo anuññāto. Sace panassa dvārassa adhobhāgepi lepokāso atthi, tampi limpituṃ vaṭṭati. Ālokasandhiparikammāyāti ettha ālokasandhīti vātapānakavāṭakā vuccanti, tepi vivaraṇakāle vidatthimattampi atirekampi bhittippadesaṃ paharanti. Upacāro panettha sabbadisāsu labbhati, tasmā sabbadisāsu kavāṭavitthārappamāṇo okāso ālokasandhiparikammatthāya limpitabbo vā lepāpetabbo vāti ayamettha adhippāyo.

Còn điều đã được nói trong phần phân tích từ rằng: ‘xung quanh trụ cửa là một hatthapāsa.’ Ở đó, đối với tịnh xá nào có cửa ở giữa và bức tường cao ở phía trên, thì khu vực phụ cận (upacāra) là một hatthapāsa ở xung quanh theo ba hướng. Đối với tịnh xá nhỏ, khu vực phụ cận là ở hai hướng. Ngay cả ở đó, bức tường mà cánh cửa khi mở ra đập vào, nó cũng có thể có khu vực phụ cận không đầy đủ. Tuy nhiên, với sự phân định tối đa, việc trát vữa đã được cho phép ở xung quanh theo ba hướng, trong phạm vi một hatthapāsa, nhằm mục đích làm cho cửa được vững chắc. Và nếu ở phần dưới của cửa này cũng có chỗ để trát vữa, thì cũng được phép trát nơi đó. Ở đây, trong cụm từ ālokasandhiparikammāya (để gia cố cửa sổ), ālokasandhi được gọi là các cánh cửa sổ nhỏ. Chúng cũng, khi mở ra, va đập vào một vùng tường có kích thước bằng một gang tay hoặc hơn. Ở đây, khu vực phụ cận được áp dụng ở tất cả các hướng. Do đó, ở tất cả các hướng, một khoảng không gian có kích thước bằng chiều rộng của cánh cửa nên được tự mình trát hoặc cho người khác trát nhằm mục đích gia cố cửa sổ. Đây là chủ ý ở đây.

Setavaṇṇantiādikaṃ na mātikāya padabhājanaṃ. Iminā hi vihārassa bhārikattaṃ nāma natthīti padabhājaneyeva anuññātaṃ, tasmā sabbametaṃ yathāsukhaṃ kattabbaṃ.

Cụm từ bắt đầu bằng ‘setavaṇṇa’ không phải là phần phân tích từ ngữ (padabhājana) của đề mục (mātikā). Bởi vì do việc này, quả thật không có cái gọi là sự nặng nề cho ngôi tịnh xá, nên đã được cho phép ngay trong phần phân tích từ ngữ. Do đó, tất cả việc này nên được thực hiện tùy theo ý thích.

Evaṃ lepakamme yaṃ kattabbaṃ, taṃ dassetvā puna chadane kattabbaṃ dassetuṃ ‘‘dvatticchadanassā’’tiādi vuttaṃ. Tattha dvatticchadanassa pariyāyanti chadanassa dvattipariyāyaṃ; pariyāyo vuccati parikkhepo, parikkhepadvayaṃ vā parikkhepattayaṃ vā adhiṭṭhātabbanti attho. Appaharite ṭhitenāti aharite ṭhitena. Haritanti cettha sattadhaññabhedaṃ pubbaṇṇaṃ muggamāsatilakulatthaalābukumbhaṇḍādibhedañca aparaṇṇaṃ adhippetaṃ. Tenevāha – ‘‘haritaṃ nāma pubbaṇṇaṃ aparaṇṇa’’nti.

Như vậy, sau khi đã trình bày những việc cần làm trong công việc tô trát, để trình bày những việc cần làm trong việc lợp mái, lời bắt đầu bằng ‘dvatticchadanassa’ đã được nói đến. Ở đây, ‘dvatticchadanassa pariyāyaṃ’ có nghĩa là hai hoặc ba vòng lợp của mái nhà; ‘pariyāya’ được gọi là ‘parikkhepa’ (sự bao quanh), ý nghĩa là nên quyết định lợp hai vòng bao quanh hoặc ba vòng bao quanh. Cụm từ ‘appaharite ṭhitena’ có nghĩa là bởi người đang đứng ở nơi không có cây cỏ xanh tươi. Và ở đây, ‘harita’ (xanh tươi) được hiểu là bảy loại cốc được gọi là tiền cốc (pubbaṇṇa) và các loại hậu cốc (aparaṇṇa) như đậu xanh, đậu đen, mè, đậu ngựa, bầu, bí, v.v... Chính vì thế, Ngài đã dạy: “‘Haritaṃ’ được gọi là tiền cốc và hậu cốc.”

Sace harite ṭhito adhiṭṭhāti, āpatti dukkaṭassāti ettha pana yasmimpi khette vuttaṃ bījaṃ na tāva sampajjati, vasse vā pana patite sampajjissati, tampi haritasaṅkhyameva gacchati. Tasmā evarūpe khettepi ṭhitena na adhiṭṭhātabbaṃ, ahariteyeva ṭhitena adhiṭṭhātabbaṃ. Tatrāpi ayaṃ paricchedo, piṭṭhivaṃsassa vā kūṭāgārakaṇṇikāya vā upari thupikāya vā passe nisinno chadanamukhavaṭṭiantena olokento yasmiṃ bhūmibhāge ṭhitaṃ passati, yasmiñca bhūmibhāge ṭhito, taṃ upari nisinnakaṃ passati, tasmiṃ [Pg.51] ṭhāne adhiṭṭhātabbaṃ. Tassa anto aharitepi ṭhatvā adhiṭṭhātuṃ na labbhati. Kasmā? Vihārassa hi patantassa ayaṃ patanokāsoti.

Nếu đứng ở nơi có cây cỏ xanh tươi mà quyết định, sẽ phạm tội tác ác (dukkaṭa). Ở đây, lại nữa, trong thửa ruộng nào mà hạt giống đã gieo vẫn chưa nảy mầm, nhưng sẽ nảy mầm khi mưa xuống, nơi ấy cũng được kể là nơi xanh tươi (harita). Do đó, không nên đứng ở trong thửa ruộng như vậy để quyết định, chỉ nên đứng ở nơi không có cây cỏ xanh tươi để quyết định. Ngay cả ở nơi đó, đây là sự phân định: người ngồi bên cạnh nóc nhà (piṭṭhivaṃsa), hoặc trên chóp đỉnh của ngôi nhà có nóc nhọn (kūṭāgārakaṇṇikā), hoặc trên chóp mái vòm (thupikā), nhìn xuống qua mép diềm mái, thấy được vị tỳ khưu đang đứng ở khu vực đất nào, và vị tỳ khưu đang đứng ở khu vực đất nào thấy được người đang ngồi ở trên, thì nên quyết định ở tại nơi đó. Bên trong khu vực ấy, dù là nơi không có cây cỏ xanh tươi, cũng không được phép đứng để quyết định. Tại sao? Vì đó là khu vực có thể bị tịnh xá rơi xuống.

136. Maggena chādentassāti ettha maggena chādanaṃ nāma aparikkhipitvā ujukameva chādanaṃ; taṃ iṭṭhakasilāsudhāhi labbhati. Dve magge adhiṭṭhahitvāti dve maggā sace ducchannā honti, apanetvāpi punappunaṃ chādetuṃ labbhati, tasmā yathā icchati; tathā dve magge adhiṭṭhahitvā tatiyaṃmaggaṃ ‘‘idāni evaṃ chādehī’’ti āṇāpetvā pakkamitabbaṃ. Pariyāyenāti parikkhepena. Evaṃchadanaṃ pana tiṇapaṇṇehi labbhati. Tasmā idhāpi yathā icchati tathā dve pariyāye adhiṭṭhahitvā tatiyaṃ pariyāyaṃ ‘‘idāni evaṃ chādehī’’ti āṇāpetvā pakkamitabbaṃ. Sace na pakkamati, tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ. Sabbampi cetaṃ chadanaṃ chadanūpari veditabbaṃ. Uparūparicchanno hi vihāro ciraṃ anovassako hotīti maññamānā evaṃ chādenti. Tato ce uttarinti tiṇṇaṃ maggānaṃ vā pariyāyānaṃ vā upari catutthe magge vā pariyāye vā.

136. Trong câu ‘maggena chādentassa’, việc lợp theo hàng (maggena chādanaṃ) có nghĩa là lợp thẳng mà không bao quanh; việc này được phép thực hiện bằng gạch, đá, vữa. ‘Dve magge adhiṭṭhahitvā’ có nghĩa là nếu hai hàng lợp bị lỗi, được phép tháo ra và lợp lại nhiều lần, do đó, tùy theo ý muốn, sau khi đã quyết định hai hàng, nên ra lệnh cho hàng thứ ba rằng: “Bây giờ hãy lợp như thế này,” rồi nên rời đi. ‘Pariyāyena’ có nghĩa là bằng cách bao quanh (parikkhepena). Việc lợp mái như thế này thì được phép thực hiện bằng cỏ và lá. Do đó, ở đây cũng vậy, tùy theo ý muốn, sau khi đã quyết định hai vòng, nên ra lệnh cho vòng thứ ba rằng: “Bây giờ hãy lợp như thế này,” rồi nên rời đi. Nếu không rời đi, nên đứng im lặng. Và tất cả việc lợp mái này nên được hiểu là lợp chồng lên trên mái cũ. Bởi vì cho rằng ngôi tịnh xá được lợp chồng nhiều lớp lên trên sẽ không bị dột trong một thời gian dài, nên họ lợp như vậy. ‘Tato ce uttariṃ’ có nghĩa là vượt quá giới hạn đó, tức là trên ba hàng hoặc ba vòng, ở hàng thứ tư hoặc vòng thứ tư.

137. Karaḷe karaḷeti tiṇamuṭṭhiyaṃ tiṇamuṭṭhiyaṃ. Sesamettha uttānamevāti. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

137. ‘Karaḷe karaḷe’ có nghĩa là trong mỗi bó cỏ, trong mỗi bó cỏ. Phần còn lại ở đây là rõ ràng. Điều học này có sáu nguồn phát sanh, là hành vi, không thoát tội do không có tưởng, không có tâm cố ý, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp, thuộc về khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ.

Mahallakavihārasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Điều học về Tịnh xá Lớn, thứ chín.

10. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải Thích Điều Học Về (Nước) Có Chúng Sanh

140. Dasamasikkhāpade – jānaṃ sappāṇakanti sappāṇakaṃ etanti yathā tathā vā jānanto. Siñceyya vā siñcāpeyya vāti tena udakena sayaṃ vā siñceyya, aññaṃ vā āṇāpetvā siñcāpeyya. Pāḷiyaṃ pana ‘‘siñceyyāti sayaṃ siñcatī’’ti īdisānaṃ vacanānaṃ attho pubbe vuttanayeneva veditabbo.

140. Trong điều học thứ mười: ‘Jānaṃ sappāṇakaṃ’ có nghĩa là biết rằng: “Nước này có chúng sanh,” bằng cách này hay cách khác. ‘Siñceyya vā siñcāpeyya vā’ có nghĩa là tự mình dùng nước ấy để tưới, hoặc ra lệnh cho người khác để bảo họ tưới. Lại nữa, trong Chánh tạng, ý nghĩa của những lời như ‘siñceyyāti sayaṃ siñcati’ nên được hiểu theo phương pháp đã được giải thích trước đây.

Tattha dhāraṃ avicchinditvā siñcantassa ekasmiṃ udakaghaṭe ekāva āpatti. Esa nayo sabbabhājanesu. Dhāraṃ vicchindantassa pana payoge payoge āpatti[Pg.52]. Mātikaṃ sammukhaṃ karoti, divasampi sandatu, ekāva āpatti. Sace tattha tattha bandhitvā aññato aññato neti, payoge payoge āpatti. Sakaṭabhāramattañcepi tiṇaṃ ekapayogena udake pakkhipati, ekāva āpatti. Ekekaṃ tiṇaṃ vā paṇṇaṃ vā pakkhipantassa payoge payoge āpatti. Mattikāyapi aññesupi kaṭṭhagomayādīsu eseva nayo. Idaṃ pana mahāudakaṃ sandhāya na vuttaṃ, yaṃ tiṇe vā mattikāya vā pakkhittāya pariyādānaṃ gacchati, āvilaṃ vā hoti, yattha pāṇakā maranti, tādisaṃ udakaṃ sandhāya vuttanti veditabbaṃ. Sesamettha uttānamevāti.

Ở đây, đối với người tưới nước mà không làm gián đoạn dòng chảy, trong một ghè nước chỉ có một tội. Phương pháp này cũng áp dụng cho tất cả các vật chứa. Tuy nhiên, đối với người làm gián đoạn dòng chảy, có một tội cho mỗi lần hành động. Nếu làm một con mương (chứa nước có chúng sanh) chảy thẳng về phía mình, cho dù nó chảy cả ngày, cũng chỉ có một tội. Nếu đắp đập ở chỗ này chỗ kia rồi dẫn nước đi nơi khác, có một tội cho mỗi lần hành động. Nếu dùng một hành động mà đổ cả một xe cỏ vào trong nước, cũng chỉ có một tội. Đối với người bỏ từng cọng cỏ hoặc từng chiếc lá vào, có một tội cho mỗi lần hành động. Phương pháp này cũng tương tự đối với đất sét và những thứ khác như củi, phân bò, v.v... Lại nữa, điều này không được nói đến liên quan đến khối nước lớn, mà nên hiểu là được nói đến liên quan đến loại nước mà khi cỏ hoặc đất sét được bỏ vào thì bị cạn kiệt, hoặc trở nên vẩn đục, nơi mà các chúng sanh nhỏ bị chết. Phần còn lại ở đây là rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ tivedananti.

Điều học này có ba nguồn phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân-khẩu và tâm. Nó là hành vi, được thoát tội do có tưởng (khác), có tâm cố ý, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp, thuộc về khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ.

Sappāṇakasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Điều học về (Nước) Có Chúng Sanh, thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena senāsanavaggo dutiyo.

Phẩm về Nơi Ở, thứ hai, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích.

3. Ovādavaggo

3. Phẩm Giáo Giới

1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải Thích Điều Học Về Giáo Giới

141-144. Bhikkhunivaggassa paṭhamasikkhāpade – lābhino hontīti ettha na tesaṃ bhikkhuniyo denti, na dāpenti, mahākulehi pabbajitā pana kuladhītaro attano santikaṃ āgatānaṃ ñātimanussānaṃ ‘‘kuto ayye ovādaṃ uddesaṃ paripucchaṃ labhathā’’ti pucchantānaṃ ‘‘asuko ca asuko ca thero ovadatī’’ti asītimahāsāvake uddisitvā kathānusārena tesaṃ sīlasutācārajātigottādibhedaṃ vijjamānaguṇaṃ kathayanti. Evarūpā hi vijjamānaguṇā kathetuṃ vaṭṭanti. Tato pasannacittā manussā therānaṃ cīvarādibhedaṃ mahantaṃ lābhasakkāraṃ abhihariṃsu. Tena vuttaṃ – ‘‘lābhino honti cīvara…pe… parikkhārāna’’nti.

141-144. Trong điều học thứ nhất của phẩm Tỳ-khưu-ni – ở đây, trong câu “trở thành người có được lợi lộc,” các vị tỳ-khưu-ni không tự mình cúng dường đến các vị trưởng lão ấy, cũng không bảo người khác cúng dường. Tuy nhiên, các thiện nữ tử xuất gia từ các gia tộc lớn, khi được những người thân quyến đến thăm hỏi rằng: “Thưa các tôn giả, quý vị nhận được lời giáo huấn, bài học thuộc lòng, và sự hỏi han từ vị nào?” thì họ đã chỉ đến tám mươi vị đại thinh văn và nói rằng: “Vị trưởng lão này và vị trưởng lão kia đã giáo huấn chúng tôi.” Theo dòng câu chuyện, họ đã kể về những đức hạnh hiện có của các vị ấy, được phân biệt qua giới hạnh, sự học rộng, cách hành xử, dòng dõi, gia tộc, v.v... Thật vậy, việc nói về những đức hạnh hiện có như vậy là điều thích hợp. Do đó, những người có tâm tín thành đã dâng cúng đến các vị trưởng lão nhiều lợi lộc và sự tôn trọng, bao gồm y phục, v.v... Vì thế, đã được nói rằng: “Các vị ấy là người có được lợi lộc về y phục... cho đến... các vật dụng.”

Bhikkhuniyo [Pg.53] upasaṅkamitvāti tesaṃ kira santike tāsu ekā bhikkhunīpi na āgacchati, lābhataṇhāya pana ākaḍḍhiyamānahadayā tāsaṃ upassayaṃ agamaṃsu. Taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘bhikkhuniyo upasaṅkamitvā’’ti. Tāpi bhikkhuniyo calacittatāya tesaṃ vacanaṃ akaṃsuyeva. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho tā bhikkhuniyo…pe… nisīdiṃsū’’ti. Tiracchānakathanti saggamaggagamanepi tiracchānabhūtaṃ rājakathādimanekavidhaṃ niratthakakathaṃ. Iddhoti samiddho, sahitattho gambhīro bahuraso lakkhaṇapaṭivedhasaṃyuttoti adhippāyo.

Trong câu “sau khi đến gần các tỳ-khưu-ni,” nghe nói rằng không một tỳ-khưu-ni nào trong số họ đến gần các vị (nhóm Lục Sư) ấy. Tuy nhiên, do tâm bị lôi kéo bởi lòng tham ái lợi lộc, chính các vị ấy đã đi đến trú xứ của các tỳ-khưu-ni. Nhắm đến ý nghĩa đó, đã được nói rằng: “sau khi đến gần các tỳ-khưu-ni.” Các vị tỳ-khưu-ni ấy cũng vì tâm tánh hay thay đổi nên đã làm theo lời của các vị ấy. Vì thế, đã được nói rằng: “Bấy giờ, các tỳ-khưu-ni ấy... cho đến... đã ngồi xuống.” “Câu chuyện vô ích (tiracchānakathā)” là những câu chuyện vô bổ, đa dạng như chuyện về vua chúa, v.v..., là chướng ngại ngay cả trên con đường đi đến cõi trời. “Thành tựu (iddha)” có nghĩa là: viên mãn, có ý nghĩa lợi ích, sâu sắc, có nhiều hương vị, liên quan đến sự thấu triệt các tướng (vô thường, khổ, vô ngã).

145-147. Anujānāmi bhikkhaveti ettha yasmā te bhikkhū ‘‘mā tumhe bhikkhave bhikkhuniyo ovaditthā’’ti vuccamānā adiṭṭhasaccattā tathāgate āghātaṃ bandhitvā apāyupagā bhaveyyuṃ, tasmā nesaṃ taṃ apāyupagataṃ pariharanto bhagavā aññeneva upāyena te bhikkhunovādato paribāhire kattukāmo imaṃ bhikkhunovādakasammutiṃ anujānīti veditabbo. Evaṃ idha paribāhire kattukāmatāya anujānitvā parato karontova ‘‘anujānāmi bhikkhave aṭṭhahaṅgehi samannāgata’’ntiādimāha. Imāni hi aṭṭhaṅgāni chabbaggiyānaṃ supinantenapi na bhūtapubbānīti.

145-147. Ở đây, trong câu “Này các tỳ-khưu, Ta cho phép,” nên hiểu rằng: vì rằng các tỳ-khưu ấy, khi được bảo rằng: “Này các tỳ-khưu, các ngươi không được giáo huấn các tỳ-khưu-ni,” do chưa thấy được chân lý, có thể sẽ ôm lòng oán hận đối với Như Lai và phải đi đến cõi khổ. Do đó, Đức Thế Tôn, vì muốn ngăn ngừa việc họ phải đi đến cõi khổ ấy, đã mong muốn loại trừ họ ra khỏi việc giáo huấn tỳ-khưu-ni bằng một phương tiện khác, và đã cho phép sự chỉ định vị tỳ-khưu giáo huấn tỳ-khưu-ni này. Như vậy, ở đây, sau khi cho phép với ý muốn loại trừ, và sau đó thực hiện việc ấy, Ngài đã nói: “Này các tỳ-khưu, Ta cho phép vị (tỳ-khưu) hội đủ tám yếu tố,” v.v... Bởi vì tám yếu tố này chưa từng có nơi nhóm Lục Sư, ngay cả trong giấc mơ.

Tattha sīlamassa atthīti sīlavā. Idāni yañca taṃ sīlaṃ, yathā ca taṃ tassa atthi nāma hoti, taṃ dassento ‘‘pātimokkhasaṃvarasaṃvuto’’tiādimāha. Tattha pātimokkhova saṃvaro pātimokkhasaṃvaro. Pātimokkhasaṃvarena saṃvuto samannāgatoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto.

Trong đó, “vị ấy có giới” nên gọi là người có giới (sīlavā). Bây giờ, để chỉ rõ giới đó là gì và bằng cách nào giới đó được xem là hiện hữu nơi vị ấy, Ngài đã nói: “được thu thúc bởi sự thu thúc của Pātimokkha,” v.v... Trong đó, chính Pātimokkha là sự thu thúc, nên gọi là sự thu thúc của Pātimokkha (pātimokkhasaṃvara). “Được thu thúc, được hội đủ bởi sự thu thúc của Pātimokkha,” nên gọi là người được thu thúc bởi sự thu thúc của Pātimokkha (pātimokkhasaṃvarasaṃvuto).

Viharatīti vattati. Vuttañhetaṃ vibhaṅge –

“Trú” (viharati) có nghĩa là duy trì (sự sống). Điều này đã được nói trong bộ Phân Tích (Vibhaṅga):

‘‘Pātimokkhanti sīlaṃ patiṭṭhā ādi caraṇaṃ saṃyamo saṃvaro mokkhaṃ pamokkhaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā; saṃvaroti kāyiko avītikkamo vācasiko avītikkamo kāyikavācasiko avītikkamo. Saṃvutoti iminā pātimokkhasaṃvarena upeto hoti samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno sampanno samannāgato, tena vuccati ‘pātimokkhasaṃvarasaṃvuto’ti. Viharatīti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati, tena vuccati ‘viharatī’’’ti (vibha. 511-512).

“‘Pātimokkha’ là giới, là nền tảng, là khởi đầu, là hạnh kiểm, là sự chế ngự, là sự thu thúc, là sự giải thoát, là điều tối thượng để đạt được các thiện pháp. ‘Sự thu thúc’ (saṃvara) là sự không vi phạm về thân, sự không vi phạm về lời nói, sự không vi phạm về thân và lời nói. ‘Người được thu thúc’ (saṃvuto) là người đã đến gần, đã đến gần trọn vẹn, đã đạt đến, đã đạt đến trọn vẹn, đã thành tựu, đã thành tựu trọn vẹn, đã viên mãn, đã hội đủ sự thu thúc của Pātimokkha này; do đó được gọi là ‘người được thu thúc bởi sự thu thúc của Pātimokkha’ (pātimokkhasaṃvarasaṃvuto). ‘Trú’ (viharati) có nghĩa là đi, đứng, nằm, ngồi (iriyati); duy trì (sự sống); bảo hộ; nuôi sống; kéo dài (sự sống); đi lại; an trú; do đó được gọi là ‘trú’ (viharati)” (Vibhaṅga 511-512).

Ācāragocarasampannoti [Pg.54] micchājīvapaṭisedhakena na veḷudānādinā ācārena, vesiyādiagocaraṃ pahāya saddhāsampannakulādinā ca gocarena sampanno. Aṇumattesu vajjesu bhayadassāvīti appamattakesu vajjesu bhayadassāvī, tāni vajjāni bhayato dassanasīloti vuttaṃ hoti. Samādāya sikkhati sikkhāpadesūti adhisīlasikkhādibhāvena tidhā ṭhitesu sikkhāpadesu taṃ taṃ sikkhāpadaṃ samādāya sammā ādāya sādhukaṃ gahetvā avijahanto sikkhatīti attho. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana yo icchati, tena visuddhimaggato gahetabbo.

“Người viên mãn về cách hành xử và nơi hành xứ” (ācāragocarasampanno) là người viên mãn về cách hành xử ngăn cấm tà mạng, không phải là cách hành xử như cho tre, v.v...; và viên mãn về nơi hành xứ như các gia đình có tín tâm, v.v..., sau khi đã từ bỏ những nơi không phải là nơi hành xứ như chốn của kỹ nữ, v.v... “Người thấy sự nguy hiểm trong các lỗi lầm nhỏ nhặt” (aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī) có nghĩa là người thấy sự nguy hiểm trong những lỗi lầm dù chỉ nhỏ bé; có nghĩa là người có thói quen xem những lỗi lầm ấy là điều đáng sợ. “Người thọ trì và tu học trong các điều học” (samādāya sikkhati sikkhāpadesu) có nghĩa là: trong các điều học được thiết lập theo ba phương diện là tăng thượng giới học, v.v..., vị ấy tu học mà không từ bỏ sau khi đã thọ trì, tiếp nhận đúng đắn, và nắm giữ kỹ lưỡng từng điều học. Đây là phần tóm tắt ở đây; còn phần chi tiết, ai muốn biết thì nên tìm hiểu từ bộ Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga).

Bahu sutamassāti bahussuto. Sutaṃ dhāretīti sutadharo; yadassa taṃ bahu sutaṃ nāma, taṃ na sutamattameva; atha kho naṃ dhāretīti attho. Mañjūsāyaṃ viya ratanaṃ sutaṃ sannicitamasminti sutasannicayo. Etena yaṃ so sutaṃ dhāreti, tassa mañjūsāya gopetvā sannicitaratanasseva cirakālenāpi avināsanaṃ dasseti. Idāni taṃ sutaṃ sarūpato dassento ‘‘ye te dhammā’’tiādimāha, taṃ verañjakaṇḍe vuttanayameva. Idaṃ panettha nigamanaṃ – tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, tasmā bahussuto. Dhātā, tasmā sutadharo. Vacasā paricitā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā; tasmā sutasannicayo. Tattha vacasā paricitāti vācāya paguṇā katā. Manasānupekkhitāti manasā anupekkhitā, āvajjantassa dīpasahassena obhāsitā viya honti. Diṭṭhiyā suppaṭividdhāti atthato ca kāraṇato ca paññāya suṭṭhu paṭividdhā supaccakkhakatā honti.

“Vị ấy có sự học hỏi nhiều” nên gọi là người học rộng (bahussuto). “Vị ấy ghi nhớ điều đã học” nên gọi là người trì pháp (sutadharo); nghĩa là, sự học rộng của vị ấy không chỉ đơn thuần là đã nghe, mà còn ghi nhớ được điều đó. “Sự học hỏi được tích lũy nơi vị ấy như châu báu trong rương” nên gọi là người tích lũy pháp (sutasannicayo). Qua từ này, chú giải cho thấy rằng điều học hỏi mà vị ấy ghi nhớ sẽ không bị mai một dù sau một thời gian dài, giống như châu báu được cất giữ và bảo quản kỹ trong rương. Bây giờ, để chỉ rõ bản chất của sự học hỏi đó, Ngài đã nói: “những pháp ấy,” v.v..., điều này cũng theo phương pháp đã được nói trong đoạn Verañja. Đây là phần kết luận ở đây: các pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, do đó gọi là người học rộng (bahussuto). (Các pháp ấy) đã được ghi nhớ, do đó gọi là người trì pháp (sutadharo). (Các pháp ấy) đã được thực hành thuần thục bằng lời nói, được quán xét bằng tâm, được thấu triệt bằng trí tuệ; do đó gọi là người tích lũy pháp (sutasannicayo). Trong đó, “thực hành thuần thục bằng lời nói” (vacasā paricitā) là làm cho thuần thục bằng lời nói. “Quán xét bằng tâm” (manasānupekkhitā) là khi quán xét, các pháp ấy trở nên sáng tỏ như được chiếu rọi bởi một ngàn ngọn đèn. “Thấu triệt bằng trí tuệ” (diṭṭhiyā suppaṭividdhā) là được thấu triệt và chứng ngộ một cách tốt đẹp bằng trí tuệ về cả ý nghĩa và nguyên nhân.

Ayaṃ pana bahussuto nāma tividho hoti – nissayamuccanako, parisupaṭṭhāpako, bhikkhunovādakoti. Tattha nissayamuccanakena upasampadāya pañcavassena sabbantimena paricchedena dve mātikā paguṇā vācuggatā kātabbā pakkhadivasesu dhammasāvanatthāya suttantato cattāro bhāṇavārā, sampattānaṃ parikathanatthāya andhakavindamahārāhulovādaambaṭṭhasadiso eko kathāmaggo, saṅghabhattamaṅgalāmaṅgalesu anumodanatthāya tisso anumodanā, uposathapavāraṇādijānanatthaṃ kammākammavinicchayo[Pg.55], samaṇadhammakaraṇatthaṃ samādhivasena vā vipassanāvasena vā arahattapariyosānamekaṃ kammaṭṭhānaṃ, ettakaṃ uggahetabbaṃ. Ettāvatā hi ayaṃ bahussuto hoti cātuddiso, yattha katthaci attano issariyena vasituṃ labhati.

Vị đa văn này có ba loại là: vị thoát khỏi sự nương tựa (nissayamuccanaka), vị phục vụ hội chúng (parisupaṭṭhāpako), và vị giáo giới tỳ-khưu-ni (bhikkhunovādaka). Trong ấy, vị thoát khỏi sự nương tựa, sau khi thọ cụ túc giới được năm tuổi hạ, với giới hạn tối thiểu cần phải thông thạo và thuộc lòng hai bộ Mātikā; bốn tụng phẩm thuộc Kinh Tạng để nghe pháp vào những ngày trong nửa tháng; một pháp thoại tương tự kinh Andhakavinda, kinh Mahārāhulovāda, kinh Ambaṭṭha để giảng giải cho hội chúng đã đến; ba bài tùy hỷ trong các dịp cúng dường đến Tăng chúng, các lễ tiệc may rủi; sự phân định về các loại nghiệp sự để biết về lễ bố-tát, lễ tự tứ v.v...; một đề mục thiền định cho đến quả A-la-hán bằng con đường thiền định hoặc thiền quán để thực hành pháp sa-môn, chừng ấy cần phải học thuộc. Thật vậy, với chừng ấy vị này trở thành bậc đa văn, thuộc bốn phương, được phép sống bất cứ nơi nào theo sự độc lập của mình.

Parisupaṭṭhāpakena upasampadāya dasavassena sabbantimena paricchedena parisaṃ abhivinaye vinetuṃ dve vibhaṅgā paguṇā vācuggatā kātabbā, asakkontena tīhi janehi saddhiṃ parivattanakkhamā kātabbā, kammākammañca khandhakavattañca uggahetabbaṃ. Parisāya pana abhidhamme vinayanatthaṃ sace majjhimabhāṇako hoti mūlapaṇṇāsako uggahetabbo, dīghabhāṇakena mahāvaggo, saṃyuttabhāṇakena heṭṭhimā vā tayo vaggā mahāvaggo vā, aṅguttarabhāṇakena heṭṭhā vā upari vā upaḍḍhanikāyo uggahetabbo, asakkontena tikanipātato paṭṭhāya heṭṭhā uggahetumpi vaṭṭati. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ekaṃ uggaṇhantena catukkanipātaṃ vā pañcakanipātaṃ vā gahetuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Jātakabhāṇakena sāṭṭhakathaṃ jātakaṃ uggahetabbaṃ, tato oraṃ na vaṭṭati. Dhammapadampi saha vatthunā uggahetuṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Tato tato samuccayaṃ katvā mūlapaṇṇāsakamattaṃ vaṭṭati, na vaṭṭatīti? ‘‘Na vaṭṭatī’’ti kurundaṭṭhakathāyaṃ paṭikkhittaṃ, itarāsu vicāraṇāyeva natthi. Abhidhamme kiñci uggahetabbanti na vuttaṃ. Yassa pana sāṭṭhakathampi vinayapiṭakaṃ abhidhammapiṭakañca paguṇaṃ, suttante ca vuttappakāro gantho natthi, parisaṃ upaṭṭhāpetuṃ na labhati. Yena pana suttantato vinayato ca vuttappamāṇo gantho uggahito, ayaṃ parisupaṭṭhāpako bahussuto hoti disāpāmokkho yenakāmaṅgamo, parisaṃ upaṭṭhāpetuṃ labhati.

Vị phục vụ hội chúng, sau khi thọ cụ túc giới được mười tuổi hạ, với giới hạn tối thiểu cần phải thông thạo và thuộc lòng hai bộ Phân Tích (vibhaṅga) để huấn luyện hội chúng về thắng luật (abhivinaya); vị nào không có khả năng thì cần phải có thể đọc tụng lại cùng với ba người khác; và cần phải học thuộc về nghiệp sự và phi nghiệp sự, và các phận sự trong các thiên. Lại nữa, để huấn luyện hội chúng về thắng pháp (abhidhamma), nếu là vị tụng đọc Trung Bộ thì cần phải học thuộc Mūlapaṇṇāsaka (Năm mươi kinh đầu); vị tụng đọc Trường Bộ thì (học) Mahāvagga (Phẩm Lớn); vị tụng đọc Tương Ưng Bộ thì hoặc là ba phẩm dưới hoặc là Mahāvagga; vị tụng đọc Tăng Chi Bộ thì cần phải học thuộc nửa bộ kinh, hoặc phần dưới hoặc phần trên; vị nào không có khả năng thì cũng được phép học phần dưới kể từ Tikanipāta (phẩm Ba Pháp). Lại nữa, trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: “Vị nào học một bộ thì được phép học Catukkanipāta (phẩm Bốn Pháp) hoặc Pañcakanipāta (phẩm Năm Pháp).” Vị tụng đọc Jātaka (Bổn Sanh) cần phải học thuộc Jātaka cùng với chú giải, không được ít hơn thế. Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng cũng được phép học thuộc Dhammapada (kinh Pháp Cú) cùng với các câu chuyện. Việc thu thập từ các nơi khác nhau cho đủ lượng Mūlapaṇṇāsaka có được phép hay không? Trong Chú giải Kurundaṭṭhakathā đã bác bỏ rằng: “Không được phép,” còn trong các chú giải khác thì không có sự xem xét nào. Không có nói rằng cần phải học điều gì trong Thắng Pháp. Lại nữa, vị nào thông thạo Tạng Luật và Tạng Thắng Pháp cùng với chú giải, nhưng trong Tạng Kinh không có kinh văn theo như cách đã nói, thì không được phép phục vụ hội chúng. Lại nữa, vị nào đã học thuộc kinh văn với số lượng đã nói từ Tạng Kinh và Tạng Luật, vị này là người phục vụ hội chúng, là bậc đa văn, là người lỗi lạc trong các phương, có thể đi đến bất cứ nơi nào mình muốn, và được phép phục vụ hội chúng.

Bhikkhunovādakena pana sāṭṭhakathāni tīṇi piṭakāni uggahetabbāni, asakkontena catūsu nikāyesu ekassa aṭṭhakathā paguṇā kātabbā, ekanikāyena hi sesanikāyesupi pañhaṃ kathetuṃ sakkhissati. Sattasu pakaraṇesu catuppakaraṇassa aṭṭhakathā paguṇā kātabbā, tattha laddhanayena hi sesapakaraṇesu pañhaṃ kathetuṃ sakkhissati. Vinayapiṭakaṃ pana nānatthaṃ nānākāraṇaṃ, tasmā taṃ saddhiṃ aṭṭhakathāya paguṇaṃ kātabbameva. Ettāvatā hi bhikkhunovādako bahussuto nāma hotīti.

Vị giáo giới tỳ-khưu-ni cần phải học thuộc ba tạng cùng với chú giải; vị nào không có khả năng thì cần phải thông thạo chú giải của một trong bốn bộ Nikāya, vì thật vậy, với một bộ Nikāya vị ấy sẽ có thể trả lời câu hỏi trong các bộ Nikāya còn lại. Trong bảy bộ luận, cần phải thông thạo chú giải của bốn bộ, vì thật vậy, với phương pháp đã học được ở đó, vị ấy sẽ có thể trả lời câu hỏi trong các bộ luận còn lại. Lại nữa, Tạng Luật có nhiều ý nghĩa và nhiều nguyên do khác nhau, do đó, tạng ấy cần phải được thông thạo cùng với chú giải. Thật vậy, với chừng ấy, vị giáo giới tỳ-khưu-ni được gọi là bậc đa văn.

Ubhayāni [Pg.56] kho panassātiādi pana yasmā aññasmiṃ sakale navaṅgepi bāhussacce sati sāṭṭhakathaṃ vinayapiṭakaṃ vinā na vaṭṭatiyeva, tasmā visuṃ vuttaṃ. Tattha vitthārenāti ubhatovibhaṅgena saddhiṃ. Svāgatānīti suṭṭhu āgatāni. Yathā āgatāni pana svāgatāni honti, taṃ dassetuṃ ‘‘suvibhattānī’’tiādi vuttaṃ. Tattha suvibhattānīti suṭṭhu vibhattāni padapaccābhaṭṭhasaṅkaradosavirahitāni. Suppavattīnīti paguṇāni vācuggatāni. Suvinicchitāni suttasoti khandhakaparivārato āharitabbasuttavasena suṭṭhu vinicchitāni. Anubyañjanasoti akkharapadapāripūriyā ca suvinicchitāni akhaṇḍāni aviparītakkharāni. Etena aṭṭhakathā dīpitā, aṭṭhakathāto hi esa vinicchayo hotīti.

Lại nữa, về câu “Ubhayāni kho panassa...” (Cả hai...), bởi vì cho dù có sự đa văn trong toàn bộ chín chi phần giáo pháp khác, nhưng nếu không có Tạng Luật cùng với chú giải thì không được phép (giáo giới), do đó điều này được nói riêng. Trong ấy, “vitthārena” (một cách rộng rãi) là cùng với cả hai bộ Phân Tích. “Svāgatāni” (khéo tiếp thu) là đã tiếp thu tốt. Lại nữa, để chỉ ra rằng đã tiếp thu như thế nào mới là khéo tiếp thu, câu “suvibhattānī” (được phân loại rõ ràng) v.v... đã được nói đến. Trong ấy, “suvibhattāni” là được phân loại rõ ràng, không có các lỗi lặp lại từ và nhầm lẫn từ. “Suppavattīni” (khéo thực hành) là thông thạo, thuộc lòng. “Suvinicchitāni suttaso” (được phân định rõ ràng theo kinh) là được phân định rõ ràng theo các kinh văn cần được trích dẫn từ các thiên (khandhaka) và tập yếu (parivāra). “Anubyañjanaso” (theo từng chi tiết) là được phân định rõ ràng về sự đầy đủ của các mẫu tự và từ cú, không bị thiếu sót, các mẫu tự không bị sai lệch. Bằng câu này, chú giải đã được chỉ ra, vì thật vậy, sự phân định này là từ chú giải mà có.

Kalyāṇavācoti sithiladhanitādīnaṃ yathāvidhānavacanena parimaṇḍalapadabyañjanāya poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā. Kalyāṇavākkaraṇoti madhurassaro, mātugāmo hi sarasampattirato, tasmā parimaṇḍalapadabyañjanampi vacanaṃ sarasampattirahitaṃ hīḷeti. Yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpoti sabbāsaṃ piyo nāma dullabho, bahutarānaṃ pana paṇḍitānaṃ bhikkhunīnaṃ sīlācārasampattiyā piyo hoti manavaḍḍhanako. Paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovaditunti suttañca kāraṇañca dassento vaṭṭabhayena tajjetvā bhikkhuniyo ovadituṃ tādisaṃ dhammaṃ desetuṃ samattho hoti. Kāsāyavatthavasanāyāti kāsāyavatthanivatthāya. Garudhammanti gihikāle bhikkhuniyā kāyasaṃsaggaṃ vā sikkhamānāsāmaṇerīsu methunadhammaṃ vā anajjhāpannapubbo hoti. Mātugāmo hi pubbe katamanussaranto saṃvare ṭhitassāpi dhammadesanāya gāravaṃ na karoti. Atha vā tasmiyeva asaddhamme cittaṃ uppādeti. Vīsativasso vāti upasampadāya vīsativasso tato atirekavasso vā. Evarūpo hi visabhāgehi vatthūhi punappunaṃ samāgacchantopi daharo viya sahasā sīlavināsaṃ na pāpuṇāti, attano vayaṃ paccavekkhitvā ayuttaṭṭhāne chandarāgaṃ vinetuṃ paṭibalo hoti, tena vuttaṃ – ‘‘vīsativasso vā hoti atirekavīsativasso vā’’ti.

Kalyāṇavāco (có lời nói tốt đẹp) là thành tựu với lời nói tròn vành rõ chữ, tao nhã, lưu loát, không ngọng nghịu, có thể làm cho hiểu rõ ý nghĩa, bằng cách phát âm các mẫu tự như sithila, dhanita v.v... đúng theo quy định. Kalyāṇavākkaraṇo (có giọng nói tốt đẹp) là có giọng nói ngọt ngào, vì rằng người nữ thường ưa thích giọng nói hay, do đó họ thường chê bai cả lời nói tròn vành rõ chữ nhưng lại thiếu đi giọng nói hay. Yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo (được phần đông các tỳ-khưu-ni yêu mến, quý mến) là vị được tất cả yêu mến thì khó tìm, nhưng vị ấy được phần đông các tỳ-khưu-ni có trí tuệ yêu mến, làm cho tâm họ tăng trưởng, do vì thành tựu giới hạnh. Paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovadituṃ (có khả năng giáo huấn các tỳ-khưu-ni) là có khả năng giáo huấn các tỳ-khưu-ni bằng cách chỉ ra kinh văn và lý do, đe dọa bằng sự đáng sợ của vòng luân hồi, và thuyết giảng pháp như vậy. Kāsāyavatthavasanāyāti có nghĩa là với người nữ đã mặc y cà-sa. Garudhammaṃ (trọng pháp) là vị ấy chưa từng phạm tội thân thể tiếp xúc với một tỳ-khưu-ni khi còn là người tại gia, hoặc chưa từng phạm pháp dâm dục với các vị học nữ và sa-di-ni. Vì rằng người nữ, khi nhớ lại việc đã làm trong quá khứ, sẽ không kính trọng bài thuyết pháp của vị trưởng lão dù vị ấy đang sống trong sự thu thúc. Hoặc là, họ còn có thể khởi tâm về chính pháp bất thiện ấy. Vīsativasso vā (hoặc hai mươi tuổi hạ) là có hai mươi tuổi hạ hoặc hơn hai mươi tuổi hạ tính từ khi thọ cụ túc giới. Vì rằng vị trưởng lão như vậy, dù thường xuyên gặp gỡ những đối tượng không tương hợp, cũng không dễ dàng bị hủy hoại giới hạnh một cách vội vàng như vị tỳ-khưu trẻ; vị ấy có khả năng loại bỏ dục tham ở nơi không thích hợp sau khi quán xét tuổi tác của mình, do đó, đã được nói rằng: ‘có hai mươi tuổi hạ hoặc hơn hai mươi tuổi hạ’.

Ettha [Pg.57] ca ‘‘sīlavā’’tiādi ekamaṅgaṃ, ‘‘bahussuto hotī’’tiādi dutiyaṃ, ‘‘ubhayāni kho panassā’’tiādi tatiyaṃ, ‘‘kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo’’ti catutthaṃ, ‘‘yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo’’ti pañcamaṃ, ‘‘paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovaditu’’nti chaṭṭhaṃ, ‘‘na kho paneta’’ntiādi sattamaṃ, ‘‘vīsativasso’’tiādi aṭṭhamanti veditabbaṃ.

Và ở đây, nên hiểu rằng: đoạn bắt đầu bằng ‘sīlavā’ (có giới) là chi phần thứ nhất, đoạn bắt đầu bằng ‘bahussuto hoti’ (là bậc đa văn) là chi phần thứ hai, đoạn bắt đầu bằng ‘ubhayāni kho panassā’ (cả hai bộ Pātimokkha) là chi phần thứ ba, đoạn bắt đầu bằng ‘kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo’ (có lời nói tốt đẹp, có giọng nói tốt đẹp) là chi phần thứ tư, đoạn bắt đầu bằng ‘yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo’ (được phần đông các tỳ-khưu-ni yêu mến, quý mến) là chi phần thứ năm, đoạn bắt đầu bằng ‘paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovadituṃ’ (có khả năng giáo huấn các tỳ-khưu-ni) là chi phần thứ sáu, đoạn bắt đầu bằng ‘na kho panetaṃ’ (chưa từng phạm) là chi phần thứ bảy, đoạn bắt đầu bằng ‘vīsativasso’ (hai mươi tuổi hạ) là chi phần thứ tám.

148. Ñatticatutthenāti pubbe vatthusmiṃ vutteneva. Garudhammehīti garukehi dhammehi, te hi gāravaṃ katvā bhikkhunīhi sampaṭicchitabbattā garudhammāti vuccanti. Ekatoupasampannāyāti ettha bhikkhunīnaṃ santike ekatoupasampannāya, yo garudhammena ovadati, tassa dukkaṭaṃ. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukameva.

148. Ñatticatutthena (bằng tác pháp bạch tứ yết-ma) là (tác pháp) đã được nói đến trong sự việc trước đây. Garudhammehi (bằng các trọng pháp) là bằng các pháp đáng được tôn trọng; vì rằng các pháp ấy cần được các tỳ-khưu-ni tiếp nhận với sự tôn trọng, nên được gọi là ‘trọng pháp’. Ở đây, trong câu ekatoupasampannāya (với vị đã thọ cụ túc giới một bên), (nghĩa là) với vị đã thọ cụ túc giới một bên từ ni chúng, vị nào giáo huấn (vị ấy) bằng trọng pháp thì phạm tội dukkaṭa. Nhưng đối với vị đã thọ cụ túc giới từ tăng chúng, thì (xử) đúng theo sự việc.

149. Pariveṇaṃ sammajjitvāti sace pāto asammaṭṭhaṃ sammaṭṭhampi vā puna tiṇapaṇṇādīhi uklāpaṃ pādappahārehi ca vikiṇṇavālikaṃ jātaṃ, sammajjitabbaṃ. Asammaṭṭhañhi taṃ disvā ‘‘ayyo attano nissitake daharabhikkhūpi vattapaṭipattiyaṃ na yojeti, dhammaṃyeva kathetī’’ti tā bhikkhuniyo asotukāmā viya bhaveyyuṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘pariveṇaṃ sammajjitvā’’ti. Antogāmato pana bhikkhuniyo āgacchantiyo pipāsitā ca kilantā ca honti, tā pānīyañca hatthapādamukhasītalakaraṇañca paccāsīsanti, tasmiñca asati purimanayeneva agāravaṃ janetvā asotukāmāpi honti. Tena vuttaṃ – ‘‘pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā’’ti.

149. Pariveṇaṃ sammajjitvā (sau khi quét dọn khuôn viên) là nếu vào buổi sáng, nơi ấy chưa được quét, hoặc đã được quét nhưng lại có rác như cỏ, lá cây v.v... hoặc cát bị vương vãi do dấu chân, thì cần phải quét dọn. Vì khi thấy nơi ấy không được quét dọn, các tỳ-khưu-ni ấy có thể nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này ngay cả các tỳ-khưu trẻ nương tựa mình mà cũng không hướng dẫn thực hành phận sự, chỉ biết thuyết pháp thôi,’ và họ có thể sẽ không muốn lắng nghe. Do đó, đã được nói rằng: ‘sau khi quét dọn khuôn viên’. Hơn nữa, các tỳ-khưu-ni đi đến từ trong làng, họ vừa khát nước vừa mệt mỏi, họ mong có nước uống và nước để làm mát tay, chân, và mặt, và khi không có những thứ đó, họ có thể sinh lòng bất kính như cách đã nói trước, và cũng không muốn lắng nghe. Do đó, đã được nói rằng: ‘sau khi chuẩn bị sẵn nước uống và nước dùng’.

Āsananti nīcapīṭhakaphalakataṭṭikakaṭasārakādibhedaṃ antamaso sākhābhaṅgampi ‘‘idaṃ tāsaṃ āsanaṃ bhavissatī’’ti evaṃ āsanaṃ paññapetvā. Dhammadesanāpattimocanatthaṃ pana dutiyo icchitabbo. Tena vuttaṃ – ‘‘dutiyaṃ gahetvā nisīditabba’’nti. Nisīditabbanti na vihārapaccante, atha kho vihāramajjhe uposathāgārassa vā bhojanasālāya vā dvāre sabbesaṃ osaraṇaṭṭhāne nisīditabbaṃ. Samaggātthāti sabbā āgatatthāti attho. Vattantīti āgacchanti; paguṇā vācuggatāti attho. Niyyādetabboti appetabbo. Osāretabboti pāḷi vattabbā. Vassasatūpasampannāyātiādi vattabbapāḷidassanaṃ.

Āsanaṃ (chỗ ngồi) là sau khi sắp đặt chỗ ngồi, nghĩ rằng ‘đây sẽ là chỗ ngồi của họ,’ gồm các loại như ghế thấp, tấm ván, chiếu lá, chiếu sậy v.v..., cho đến tối thiểu là một cành cây gãy. Hơn nữa, để tránh phạm tội (liên quan đến) thuyết pháp, cần phải có một người thứ hai. Do đó, đã được nói rằng: ‘cần phải ngồi cùng với một người thứ hai’. Nisīditabbaṃ (cần phải ngồi) là không phải ngồi ở rìa tu viện, mà nên ngồi ở giữa tu viện, tại cửa của nhà bố-tát hoặc nhà ăn, là nơi mọi người thường qua lại. Samaggāttha có nghĩa là ‘tất cả đã đến chưa?’. Vattanti có nghĩa là ‘họ có thuộc lòng không; có thông thạo, thuộc nằm lòng không?’. Niyyādetabbo là nên kết thúc. Osāretabbo là nên đọc tụng kinh văn Pāli. Đoạn bắt đầu bằng Vassasatūpasampannāya là phần chỉ ra kinh văn Pāli cần được đọc tụng.

Tattha [Pg.58] sāmīcikammanti maggasampadānabījanapānīyāpucchanādikaṃ anucchavikavattaṃ. Ettha ca bhikkhuniyā bhikkhussa abhivādanaṃ nāma antogāme vā bahigāme vā antovihāre vā bahivihāre vā antaraghare vā rathikāya vā antamaso rājussāraṇāyapi vattamānāya deve vassamāne sakaddamāya bhūmiyā chattapattahatthāyapi hatthiassādīhi anubaddhāyapi kātabbameva. Ekābaddhāya pāḷiyā bhikkhācāraṃ pavisante disvā ekasmiṃ ṭhāne ‘‘vandāmi ayyā’’ti vandituṃ vaṭṭati. Sace antarantarā dvādasahatthe muñcitvā gacchanti, visuṃ visuṃ vanditabbā. Mahāsannipāte nisinne ekasmiṃyeva ṭhāne vandituṃ vaṭṭati. Esa nayo añjalikammepi. Yattha katthaci nisinnāya pana paccuṭṭhānaṃ kātabbaṃ, tassa tassa sāmīcikammassa anurūpe padese ca kāle ca taṃ taṃ kātabbaṃ.

Ở đó, sāmīcikammaṃ (hành động kính trọng) là phận sự thích hợp như nhường đường, quạt, hỏi về nước uống v.v... Và ở đây, việc một tỳ-khưu-ni đảnh lễ một tỳ-khưu thì phải được thực hiện dù ở trong làng hay ngoài làng, trong tu viện hay ngoài tu viện, trong nhà hay trên đường; cho đến tối thiểu là ngay cả khi có việc dẹp đường cho vua đi, khi trời đang mưa, trên mặt đất lầy lội, ngay cả khi tay đang cầm dù và bát, ngay cả khi đang bị voi, ngựa v.v... đuổi theo. Khi thấy các vị tỳ-khưu đi vào nơi khất thực thành một hàng liền nhau, thì được phép đảnh lễ tại một chỗ và nói: ‘Con xin đảnh lễ các ngài’. Nếu họ đi cách nhau một khoảng mười hai hắc-tay, thì phải đảnh lễ từng vị riêng biệt. Khi các vị đang ngồi trong một đại hội lớn, thì được phép đảnh lễ tại một chỗ duy nhất. Cách thức này cũng áp dụng cho việc chắp tay. Hơn nữa, một tỳ-khưu-ni đang ngồi ở bất cứ đâu cũng phải đứng dậy (khi thấy tỳ-khưu), và mỗi hành động kính trọng ấy cần được thực hiện ở nơi chốn và thời điểm thích hợp với hành động đó.

Sakkatvāti yathā kato sukato hoti, evaṃ katvā. Garuṃkatvāti tattha gāravaṃ janetvā. Mānetvāti manena piyaṃ katvā. Pūjetvāti imesaṃyeva tiṇṇaṃ kiccānaṃ karaṇena pūjetvā. Anatikkamanīyoti na atikkamitabbo.

Sakkatvā (sau khi tôn trọng) là làm theo cách mà khi đã làm xong thì được xem là làm tốt. Garuṃkatvā (sau khi quý trọng) là làm cho phát sinh lòng tôn kính ở đó. Mānetvā (sau khi cung kính) là làm cho trở nên đáng yêu mến bằng tâm. Pūjetvā (sau khi cúng dường) là cúng dường bằng cách thực hiện chính ba phận sự này. Anatikkamanīyo (không thể vượt qua) là không được vượt qua.

Abhikkhuke āvāseti ettha sace bhikkhunupassayato aḍḍhayojanabbhantare ovādadāyakā bhikkhū na vasanti, ayaṃ abhikkhuko āvāso nāma. Ettha vassaṃ na vasitabbaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘abhikkhuko nāma āvāso na sakkā hoti ovādāya vā saṃvāsāya vā gantu’’nti (pāci. 1048). Na ca sakkā tato paraṃ pacchābhattaṃ gantvā dhammaṃ sutvā āgantuṃ. Sace tattha vassaṃ vasituṃ anicchamānā bhikkhuniyo ñātakā vā upaṭṭhākā vā evaṃvadanti – ‘‘vasatha, ayye, mayaṃ bhikkhū ānessāmā’’ti vaṭṭati. Sace pana vuttappamāṇe padese vassaṃ upagantukāmā bhikkhū āgantvā sākhāmaṇḍapepi ekarattaṃ vutthā honti; na nimantitā hutvā gantukāmā. Ettāvatāpi sabhikkhuko āvāso hoti, ettha vassaṃ upagantuṃ vaṭṭati. Upagacchantīhi ca pakkhassa terasiyaṃyeva bhikkhū yācitabbā – ‘‘mayaṃ ayyā tumhākaṃ ovādena vasissāmā’’ti. Yato pana ujunā maggena aḍḍhayojane bhikkhūnaṃ vasanaṭṭhānaṃ, tena pana maggena gacchantīnaṃ jīvitantarāyo vā brahmacariyantarāyo vā hoti, aññena maggena gacchantīnaṃ [Pg.59] atirekaḍḍhayojanaṃ hoti, ayaṃ abhikkhukāvāsaṭṭhāneyeva tiṭṭhati. Sace pana tato gāvutamatte añño bhikkhunupassayo khemaṭṭhāne hoti, tāhi bhikkhunīhi tā bhikkhuniyo yācitvā puna gantvā bhikkhū yācitabbā ‘‘ayyā amhākaṃ ujumagge antarāyo atthi, aññena maggena atirekaḍḍhayojanaṃ hoti. Antarāmagge pana amhākaṃ upassayato gāvutamatte añño bhikkhunupassayo atthi, ayyānaṃ santikā tattha āgataovādena vasissāmā’’ti. Tehi bhikkhūhi sampaṭicchitabbaṃ. Tato tāhi bhikkhunīhi taṃ bhikkhunupassayaṃ āgantvā uposatho kātabbo, tā vā bhikkhuniyo disvā attano upassayameva gantvā kātumpi vaṭṭati.

Ở đây, trong câu ‘trú xứ không có tỳ khưu,’ nếu trong vòng nửa do-tuần tính từ trú xứ của tỳ khưu ni, không có các vị tỳ khưu ban lời giáo giới cư ngụ, thì trú xứ này được gọi là trú xứ không có tỳ khưu. Không được an cư mùa mưa ở đây. Điều này đã được nói đến: ‘Trú xứ được gọi là không có tỳ khưu thì không thể đi đến để nhận lời giáo giới hoặc để chung sống (làm lễ uposatha, v.v...).’ Và không thể đi xa hơn khoảng cách ấy sau buổi ăn trưa để nghe pháp rồi quay về. Nếu các tỳ khưu ni không muốn an cư mùa mưa ở đó, mà thân quyến hoặc thí chủ nói như vầy: ‘Thưa các ngài, xin hãy ở lại, chúng tôi sẽ thỉnh các tỳ khưu đến,’ thì được phép (ở lại). Lại nữa, nếu trong khu vực có khoảng cách đã nói, các tỳ khưu muốn an cư mùa mưa đến và đã ở lại dù chỉ một đêm, ngay cả trong một cái lều lợp bằng cành cây; và họ không có ý định ra đi sau khi được mời (dùng vật thực). Chỉ với chừng ấy thôi, trú xứ đó trở thành trú xứ có tỳ khưu, được phép nhập hạ ở đây. Và các vị (tỳ khưu ni) nhập hạ nên thỉnh cầu các tỳ khưu vào đúng ngày 13 của mỗi nửa tháng: ‘Thưa các ngài, chúng con sẽ sống theo lời giáo giới của các ngài.’ Lại nữa, từ nơi nào mà nơi ở của các tỳ khưu cách nửa do-tuần theo đường thẳng, nhưng khi đi theo con đường ấy, có sự nguy hiểm đến tính mạng hoặc nguy hiểm đến phạm hạnh, còn khi đi theo con đường khác thì lại quá nửa do-tuần, nơi này vẫn được xem là trú xứ không có tỳ khưu. Lại nữa, nếu cách đó khoảng một gāvuta có một trú xứ tỳ khưu ni khác ở nơi an toàn, các tỳ khưu ni ấy nên thỉnh cầu các tỳ khưu ni kia, rồi lại đi thỉnh cầu các tỳ khưu: ‘Thưa các ngài, đường thẳng của chúng con có nguy hiểm, còn đường khác thì quá nửa do-tuần. Tuy nhiên, trên đường đi, cách trú xứ của chúng con khoảng một gāvuta có một trú xứ tỳ khưu ni khác. Chúng con sẽ sống theo lời giáo giới được mang đến đó từ nơi các ngài.’ Các tỳ khưu ấy nên chấp nhận. Sau đó, các tỳ khưu ni ấy nên đến trú xứ tỳ khưu ni đó để làm lễ uposatha, hoặc sau khi gặp các tỳ khưu ni kia, cũng được phép trở về trú xứ của mình để làm lễ.

Sace pana vassaṃ upagantukāmā bhikkhū cātuddase vihāraṃ āgacchanti, bhikkhunīhi ca ‘‘idha ayyā vassaṃ vasissathā’’ti pucchitā ‘‘āmā’’ti vatvā puna tāhi ‘‘tenahi ayyā mayampi tumhākaṃ ovādaṃ anujīvantiyo vasissāmā’’ti vuttā dutiyadivase gāme bhikkhācārasampadaṃ apassantā ‘‘na sakkā idha vasitu’’nti pakkamanti. Atha tā bhikkhuniyo uposathadivase vihāraṃ gantvā bhikkhū na passanti, ettha kiṃ kātabbanti? Yattha bhikkhū vasanti, tattha gantvā pacchimikāya vassaṃ upagantabbaṃ. ‘‘Pacchimikāya vassaṃ upagantuṃ āgamissantī’’ti vā ābhogaṃ katvā āgatānaṃ santike ovādena vasitabbaṃ. Sace pana pacchimikāyapi na keci āgacchanti, antarāmagge ca rājabhayaṃ vā corabhayaṃ vā dubbhikkhaṃ vā hoti, abhikkhukāvāse vasantiyā āpatti, vassacchedaṃ katvā gacchantiyāpi āpatti, sā rakkhitabbā. Āpadāsu hi abhikkhuke āvāse vasantiyā anāpatti vuttā. Sace āgantvā vassaṃ upagatā bhikkhū puna kenaci kāraṇena pakkamanti, vasitabbameva. Vuttañhetaṃ – ‘‘anāpatti vassūpagatā bhikkhū pakkantā vā honti vibbhantā vā kālaṅkatā vā pakkhasaṅkantā vā āpadāsu ummattikāya ādikammikāyā’’ti. Pavārentiyā pana yattha bhikkhū atthi, tattha gantvā pavāretabbaṃ.

Lại nữa, nếu các tỳ khưu muốn nhập hạ đến tu viện vào ngày 14, và được các tỳ khưu ni hỏi: ‘Thưa các ngài, các ngài sẽ an cư mùa mưa ở đây chứ?’ (Họ) đã trả lời: ‘Vâng.’ Rồi lại được các tỳ khưu ni ấy nói: ‘Thưa các ngài, nếu vậy, chúng con cũng sẽ sống nương theo lời giáo giới của các ngài.’ Vào ngày hôm sau, không thấy sự thuận lợi trong việc khất thực ở làng, (họ) ra đi (với ý nghĩ): ‘Không thể ở đây được.’ Khi ấy, các tỳ khưu ni vào ngày uposatha đến tu viện và không thấy các tỳ khưu, trong trường hợp này, phải làm gì? Phải đến nơi các tỳ khưu đang ở và nhập hậu an cư. Hoặc sau khi tác ý rằng: ‘(Các tỳ khưu) sẽ đến để nhập hậu an cư,’ phải sống theo lời giáo giới của các vị đã đến. Lại nữa, nếu ngay cả trong kỳ hậu an cư cũng không có vị nào đến, và trên đường đi có hiểm họa từ vua, hiểm họa từ trộm cướp, hoặc nạn đói, vị (tỳ khưu ni) ở trong trú xứ không có tỳ khưu thì phạm tội, vị đi sau khi đã làm cho hạ bị gián đoạn cũng phạm tội, (tội gián đoạn hạ) ấy cần phải được giữ gìn (tránh phạm). Vì đã được dạy rằng không phạm tội đối với vị ở trong trú xứ không có tỳ khưu trong các trường hợp nguy hiểm. Nếu các tỳ khưu đã đến và nhập hạ rồi lại ra đi vì một lý do nào đó, vẫn phải ở lại. Điều này đã được nói đến: ‘Không phạm tội (khi ở trú xứ không có tỳ khưu) nếu các tỳ khưu đã nhập hạ rồi ra đi, hoặc hoàn tục, hoặc viên tịch, hoặc theo ngoại đạo; (không phạm tội) trong các trường hợp nguy hiểm, đối với vị bị điên, đối với vị phạm lần đầu.’ Lại nữa, vị (tỳ khưu ni) làm lễ pavāraṇā phải đến nơi có các tỳ khưu để làm lễ pavāraṇā.

Anvaddhamāsanti addhamāse addhamāse. Dve dhammā paccāsīsitabbāti dve dhammā icchitabbā. Uposathapucchakanti uposathapucchanaṃ, tattha pannarasike uposathe pakkhassa cātuddasiyaṃ cātuddasike terasiyaṃ gantvā uposatho [Pg.60] pucchitabbo. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘pakkhassa terasiyaṃyeva gantvā ‘ayaṃ uposatho cātuddasiko pannarasiko’ti pucchitabba’’nti vuttaṃ. Uposathadivase ovādatthāya upasaṅkamitabbaṃ. Pāṭipadadivasato pana paṭṭhāya dhammasavanatthāya gantabbaṃ. Iti bhagavā aññassa kammassa okāsaṃ adatvā nirantaraṃ bhikkhunīnaṃ bhikkhūnaṃ santike gamanameva paññapesi. Kasmā? Mandapaññattā mātugāmassa. Mandapañño hi mātugāmo, tasmā niccaṃ dhammasavanaṃ bahūpakāraṃ. Evañca sati ‘‘yaṃ mayaṃ jānāma, tameva ayyā jānantī’’ti mānaṃ akatvā bhikkhusaṅghaṃ payirūpāsamānā sātthikaṃ pabbajjaṃ karissanti, tasmā bhagavā evamakāsi. Bhikkhuniyopi ‘‘yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjissāmā’’ti sabbāyeva nirantaraṃ vihāraṃ upasaṅkamiṃsu. Vuttañhetaṃ –

‘Anvaddhamāsaṃ’ nghĩa là mỗi nửa tháng. ‘Dve dhammā paccāsīsitabbā’ nghĩa là hai pháp cần được mong đợi. ‘Uposathapucchakaṃ’ là việc hỏi về ngày uposatha; ở đây, đối với lễ uposatha ngày 15, (nên hỏi) vào ngày 14 của nửa tháng, đối với lễ uposatha ngày 14, nên đi hỏi vào ngày 13. Tuy nhiên, trong Chú giải Mahāpaccarī có nói: ‘Nên đi vào đúng ngày 13 của nửa tháng và hỏi: ‘Lễ uposatha này là ngày 14 hay ngày 15?’’ Vào ngày uposatha, nên đến gần để nhận lời giáo giới. Lại nữa, kể từ ngày mồng một, nên đi để nghe pháp. Như vậy, Đức Thế Tôn đã không cho phép có cơ hội làm việc khác mà chỉ quy định việc các tỳ khưu ni phải liên tục đến gần các tỳ khưu. Tại sao? Vì người nữ có trí tuệ chậm lụt. Thật vậy, người nữ có trí tuệ chậm lụt, do đó việc thường xuyên nghe pháp có nhiều lợi ích. Và khi như vậy, không khởi lên lòng kiêu mạn rằng: ‘Điều gì chúng ta biết, các ngài (tỳ khưu) cũng chỉ biết chừng ấy thôi,’ (họ) sẽ thân cận Tăng chúng tỳ khưu và sẽ làm cho đời sống xuất gia của mình có kết quả. Vì thế, Đức Thế Tôn đã làm như vậy. Các tỳ khưu ni cũng (nghĩ rằng): ‘Chúng con sẽ thực hành theo như đã được chỉ dạy,’ và tất cả đều liên tục đến tu viện. Điều này đã được nói đến:

‘‘Tena kho pana samayena sabbo bhikkhunisaṅgho ovādaṃ gacchati. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti ‘jāyāyo imā imesaṃ, jāriyo imā imesaṃ, idānime imāhi saddhiṃ abhiramissantī’ti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – ‘na, bhikkhave, sabbena bhikkhunisaṅghena ovādo gantabbo, gaccheyya ce, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi bhikkhave catūhi pañcahi bhikkhunīhi ovādaṃ gantu’nti. Punapi tatheva ujjhāyiṃsu. Puna bhagavā ‘anujānāmi, bhikkhave, dve tisso bhikkhuniyo ovādaṃ gantu’’’nti āha.

Vào lúc bấy giờ, toàn thể chúng tỳ-khưu-ni đi đến nơi thọ giáo. Các người đời phàn nàn, chê bai, dị nghị rằng: ‘Những vị này là vợ của các vị kia, những vị này là nhân tình của các vị kia, bây giờ các vị này sẽ vui vầy cùng với các vị kia.’ Họ đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. (Đức Thế Tôn dạy:) – ‘Này các tỳ-khưu, toàn thể chúng tỳ-khưu-ni không được đi thọ giáo. Nếu đi, phạm tội tác ác. Này các tỳ-khưu, Ta cho phép bốn hoặc năm vị tỳ-khưu-ni đi thọ giáo.’ Lại một lần nữa, họ cũng phàn nàn như vậy. Lại nữa, đức Thế Tôn đã dạy rằng: ‘Này các tỳ-khưu, Ta cho phép hai hoặc ba vị tỳ-khưu-ni đi thọ giáo.’”

Tasmā bhikkhunisaṅghena dve tisso bhikkhuniyo yācitvā pesetabbā – ‘‘ethayye, bhikkhusaṅghaṃ ovādūpasaṅkamanaṃ yācatha, bhikkhunisaṅgho ayyā…pe… ovādūpasaṅkamana’’nti (cūḷava. 413). Tāhi bhikkhunīhi ārāmaṃ gantabbaṃ. Tato ovādapaṭiggāhakaṃ ekaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā vanditvā so bhikkhu ekāya bhikkhuniyā evamassa vacanīyo ‘‘bhikkhunisaṅgho, ayya, bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira ayya bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. Tena bhikkhunā pātimokkhuddesako bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo ‘‘bhikkhunisaṅgho bhante bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira bhante bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. Pātimokkhuddesakena vattabbo ‘‘atthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato’’ti. Sace hoti koci bhikkhu [Pg.61] bhikkhunovādako sammato, pātimokkhuddesakena vattabbo ‘‘itthannāmo bhikkhu bhikkhunovādako sammato, taṃ bhikkhunisaṅgho upasaṅkamatū’’ti.

Do đó, chúng tỳ-khưu-ni nên thỉnh cầu rồi phái đi hai hoặc ba vị tỳ-khưu-ni (với lời dặn): ‘Kính bạch quý sư cô, hãy đi và xin phép chúng tỳ-khưu cho việc đến thọ giáo, (bạch rằng) chúng tỳ-khưu-ni, kính bạch chư tôn đức ... (xin phép) đến thọ giáo.’ Các vị tỳ-khưu-ni ấy nên đi đến tu viện (của chư tăng). Sau đó, nên đến đảnh lễ một vị tỳ-khưu nhận lời thỉnh cầu giáo giới. Vị tỳ-khưu ấy nên được một vị tỳ-khưu-ni bạch như vầy: ‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ Vị tỳ-khưu ấy nên đến gặp vị tỳ-khưu trùng tuyên Pātimokkha và bạch như vầy: ‘Kính bạch đại đức, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch đại đức, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ Vị trùng tuyên Pātimokkha nên hỏi: ‘Có vị tỳ-khưu nào đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni không?’ Nếu có vị tỳ-khưu nào đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni, vị trùng tuyên Pātimokkha nên nói: ‘Vị tỳ-khưu tên là... đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Chúng tỳ-khưu-ni hãy đến gặp vị ấy.’”

Sace na hoti koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, pātimokkhuddesakena vattabbo – ‘‘ko āyasmā ussahati bhikkhuniyo ovaditu’’nti. Sace koci bhikkhu ussahati bhikkhuniyo ovadituṃ, so ca hoti aṭṭhahaṅgehi samannāgato, sammannitvā vattabbo – ‘‘itthannāmo bhikkhu bhikkhunovādako sammato, taṃ bhikkhunisaṅgho upasaṅkamatū’’ti.

Nếu không có vị tỳ-khưu nào đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni, vị trùng tuyên Pātimokkha nên hỏi: ‘Vị trưởng lão nào có khả năng giáo giới cho các tỳ-khưu-ni?’ Nếu có vị tỳ-khưu nào có khả năng giáo giới cho các tỳ-khưu-ni, và vị ấy hội đủ tám yếu tố, sau khi đã chỉ định, nên nói: ‘Vị tỳ-khưu tên là... đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Chúng tỳ-khưu-ni hãy đến gặp vị ấy.’”

Sace pana koci na ussahati bhikkhuniyo ovadituṃ, pātimokkhuddesakena vattabbo – ‘‘natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, pāsādikena bhikkhunisaṅgho sampādetū’’ti. Ettāvatā hi sakalaṃ sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanamārocitaṃ hoti. Tena bhikkhunā ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā pāṭipade bhikkhunīnaṃ ārocetabbaṃ. Bhikkhunisaṅghenapi tā bhikkhuniyo pesetabbā ‘‘gacchathayye, pucchatha ‘kiṃ ayya labhati bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’’nti. Tāhi ‘‘sādhu ayye’’ti sampaṭicchitvā ārāmaṃ gantvā taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā evaṃ vattabbaṃ – ‘‘kiṃ ayya labhati bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. Tena vattabbaṃ – ‘‘natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, pāsādikena bhikkhunisaṅgho sampādetū’’ti. Tāhi ‘‘sādhu ayyā’’ti sampaṭicchitabbaṃ. Ekato āgatānaṃ vasena cetaṃ vuttaṃ, tāsu pana ekāya bhikkhuniyā vattabbañca sampaṭicchitabbañca, itarā tassā sahāyikā.

Nhưng nếu không có vị nào có khả năng giáo giới cho các tỳ-khưu-ni, vị trùng tuyên Pātimokkha nên nói: ‘Không có vị tỳ-khưu nào được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Mong rằng chúng tỳ-khưu-ni hãy tự hoàn thiện với sự khả kính.’ Quả vậy, với chừng ấy lời, toàn bộ giáo pháp bao gồm tam học đã được tuyên bố. Vị tỳ-khưu (nhận lời thỉnh cầu) ấy, sau khi chấp nhận ‘Lành thay,’ nên báo cho các tỳ-khưu-ni vào ngày hôm sau. Chúng tỳ-khưu-ni cũng nên phái các vị tỳ-khưu-ni ấy đi (với lời dặn): ‘Kính bạch quý sư cô, hãy đi và hỏi: “Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni có được phép đến thọ giáo không?”’ Các vị ấy, sau khi chấp nhận ‘Lành thay, kính bạch sư cô,’ nên đi đến tu viện, đến gặp vị tỳ-khưu ấy và bạch như vầy: ‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni có được phép đến thọ giáo không?’ Vị ấy nên trả lời: ‘Không có vị tỳ-khưu nào được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Mong rằng chúng tỳ-khưu-ni hãy tự hoàn thiện với sự khả kính.’ Các vị ấy nên chấp nhận: ‘Lành thay, kính bạch ngài.’ Điều này được nói theo trường hợp các vị đến cùng nhau, nhưng trong số các vị ấy, một vị tỳ-khưu-ni nên bạch và chấp nhận, các vị còn lại là bạn đồng hành của vị ấy.

Sace pana bhikkhunisaṅgho vā bhikkhusaṅgho vā na pūrati, ubhayatopi vā gaṇamattameva puggalamattaṃ vā hoti, ekā bhikkhunī vā bahūhi bhikkhunupassayehi ovādatthāya pesitā hoti, tatrāyaṃ vacanakkamo – ‘‘bhikkhuniyo ayya bhikkhusaṅghassa pāde vandanti, ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira ayya bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Ahaṃ ayya bhikkhusaṅghassa pāde vandāmi; ovādūpasaṅkamanañca yācāmi, labhāmahaṃ ayya ovādūpasaṅkamana’’nti.

Nhưng nếu chúng tỳ-khưu-ni hoặc chúng tỳ-khưu không đủ túc số, hoặc cả hai bên chỉ là một nhóm hay chỉ là cá nhân, hoặc một vị tỳ-khưu-ni được phái đi từ nhiều trú xứ của tỳ-khưu-ni để xin thọ giáo, trong trường hợp đó, đây là trình tự lời nói: ‘Kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, con đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu; và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, con được phép đến thọ giáo.’”

‘‘Bhikkhunisaṅgho [Pg.62] ayya ayyānaṃ pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira ayya bhikkhunīsaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Bhikkhuniyo ayya ayyānaṃ pāde vandanti, ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira ayya bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Ahaṃ ayya ayyānaṃ pāde vandāmi, ovādūpasaṅkamanañca yācāmi, labhāmahaṃ ayya ovādūpasaṅkamana’’nti.

‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chư tôn đức và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chư tôn đức và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, con đảnh lễ chân chư tôn đức, và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, con được phép đến thọ giáo.’”

‘‘Bhikkhunisaṅgho ayya ayyassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira ayya bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Bhikkhuniyo ayya ayyassa pāde vandanti; ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira ayya bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Ahaṃ ayya ayyassa pāde vandāmi, ovādūpasaṅkamanañca yācāmi, labhāmahaṃ ayya ovādūpasaṅkamana’’nti.

‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân ngài và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân ngài và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, con đảnh lễ chân ngài, và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, con được phép đến thọ giáo.’”

‘‘Bhikkhunisaṅgho ca ayya bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca bhikkhusaṅghassa ayyānaṃ ayyassa pāde vandati vandanti vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati yācanti yācati, labhatu kira labhantu kira labhatu kira ayya bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca ovādūpasaṅkamana’’nti.

“Thưa ngài, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân của chúng Tỳ-khưu, của các ngài, của ngài; và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, thưa ngài, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.”

Tenapi bhikkhunā uposathakāle evaṃ vattabbaṃ – ‘‘bhikkhuniyo bhante bhikkhusaṅghassa pāde vandanti, ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira bhante bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Bhikkhunī bhante bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira bhante bhikkhunī ovādūpasaṅkamana’’nti.

Vị Tỳ-khưu ấy cũng vào ngày lễ Uposatha nên nói như vầy: “Kính bạch đại đức, các vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân chúng Tỳ-khưu và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, các vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.” “Kính bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân chúng Tỳ-khưu và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.”

‘‘Bhikkhunisaṅgho bhante, bhikkhuniyo bhante, bhikkhunī bhante āyasmantānaṃ pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira bhante bhikkhunī ovādūpasaṅkamana’’nti.

“Kính bạch đại đức, chúng Tỳ-khưu-ni, kính bạch đại đức, các vị Tỳ-khưu-ni, kính bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân các ngài trưởng lão và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.”

‘‘Bhikkhunisaṅgho ca bhante, bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca bhikkhusaṅghassa āyasmantānaṃ pāde vandati vandanti vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati yācanti yācati, labhatu kira labhantu kira labhatu kira bhante bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca ovādūpasaṅkamana’’nti.

“Kính bạch đại đức, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân của chúng Tỳ-khưu, của các ngài trưởng lão; và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.”

Pātimokkhuddesakenāpi sace sammato bhikkhu atthi, purimanayeneva taṃ bhikkhuniyo, taṃ bhikkhunī, taṃ bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca upasaṅkamantu upasaṅkamatu upasaṅkamatūti vattabbaṃ. Sace natthi, pāsādikena [Pg.63] bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca sampādetu sampādentu sampādetūti vattabbaṃ.

Nếu có vị Tỳ-khưu đã được chỉ định cũng là người trùng tuyên Pātimokkha, thì nên nói theo phương cách trước rằng: ‘Các vị Tỳ-khưu-ni hãy đến gần vị ấy, vị Tỳ-khưu-ni hãy đến gần vị ấy, chúng Tỳ-khưu-ni và các vị Tỳ-khưu-ni và vị Tỳ-khưu-ni hãy đến gần vị ấy.’ Nếu không có, nên nói rằng: ‘Chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni hãy làm cho thành tựu với vị (Tỳ-khưu) khả kính.’

Ovādapaṭiggāhakena pāṭipade paccāharitvā tatheva vattabbaṃ. Ovādaṃ pana bālagilānagamike ṭhapetvā añño sacepi āraññako hoti, appaṭiggahetuṃ na labhati. Vuttañhetaṃ bhagavatā –

Vị Tỳ-khưu nhận lời thỉnh cầu giáo giới vào ngày đầu tháng nên mang (lời chỉ định) trở lại và nói đúng như vậy. Vả lại, ngoại trừ các vị Tỳ-khưu ngu dốt, bệnh hoạn, và sắp đi xa, vị khác dù là vị sống trong rừng cũng không được phép không nhận (lời thỉnh cầu) giáo giới. Điều này đã được đức Thế Tôn nói đến –

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ṭhapetvā bālaṃ ṭhapetvā gilānaṃ ṭhapetvā gamikaṃ avasesehi ovādaṃ gahetu’’nti (cūḷava. 414).

“Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép các vị còn lại, ngoại trừ người ngu dốt, ngoại trừ người bệnh, ngoại trừ người sắp đi xa, nhận lời giáo giới.”

Tattha yo cātuddasikapannarasikesu vā uposathesu pāṭipade vā gantukāmo, so gamiko dutiyapakkhadivase gacchantopi aggahetuṃ na labhati, ‘‘na, bhikkhave, ovādo na gahetabbo, yo na gaṇheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 414) vuttaṃ āpattiṃ āpajjatiyeva. Ovādaṃ gahetvā ca uposathagge anārocetuṃ vā pāṭipade bhikkhunīnaṃ apaccāharituṃ vā na vaṭṭati. Vuttañhetaṃ –

Trong số ấy, vị nào có ý định đi xa vào các ngày Uposatha 14 hoặc 15, hoặc vào ngày đầu tháng, vị ấy là người sắp đi xa; ngay cả người đi vào ngày thứ hai của mỗi nửa tháng cũng không được phép không nhận, chắc chắn phạm tội đã được nói đến: “Này các Tỳ-khưu, không phải là không nên nhận lời giáo giới. Vị nào không nhận, phạm tội dukkaṭa.” Và sau khi đã nhận lời giáo giới, không được phép không thông báo tại nhà Uposatha hoặc không mang (lời chỉ định) trở lại cho các Tỳ-khưu-ni vào ngày đầu tháng. Điều này đã được nói đến –

‘‘Na, bhikkhave, ovādo na ārocetabbo. Yo na āroceyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 415).

“Này các Tỳ-khưu, không phải là không nên thông báo lời giáo giới. Vị nào không thông báo, phạm tội dukkaṭa.”

Aparampi vuttaṃ –

Lại nữa, đã được nói rằng –

‘‘Na, bhikkhave, ovādo na paccāharitabbo. Yo na paccāhareyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 415).

“Này các Tỳ-khưu, không phải là không nên mang lời giáo giới trở lại. Vị nào không mang trở lại, phạm tội dukkaṭa.”

Tattha āraññakena paccāharaṇatthaṃ saṅketo kātabbo. Vuttañhetaṃ – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, āraññakena bhikkhunā ovādaṃ gahetuṃ, saṅketañca kātuṃ, atra paṭiharissāmī’’ti. Tasmā āraññako bhikkhu sace bhikkhunīnaṃ vasanagāme bhikkhaṃ labhati, tattheva caritvā bhikkhuniyo disvā ārocetvā gantabbaṃ. No cassa tattha bhikkhā sulabhā hoti, sāmantagāme caritvā bhikkhunīnaṃ gāmaṃ āgamma tatheva kātabbaṃ. Sace dūraṃ gantabbaṃ hoti, saṅketo kātabbo – ‘‘ahaṃ amukaṃ nāma tumhākaṃ gāmadvāre sabhaṃ vā maṇḍapaṃ vā rukkhamūlaṃ vā upasaṅkamissāmi, tattha āgaccheyyāthā’’ti[Pg.64]. Bhikkhunīhi tattha gantabbaṃ, agantuṃ na labbhati. Vuttañhetaṃ – ‘‘na, bhikkhave, bhikkhuniyā saṅketaṃ na gantabbaṃ. Yā na gaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 415).

Trong trường hợp đó, vị Tỳ-khưu sống trong rừng nên định một nơi hẹn để mang (lời chỉ định) trở lại. Điều này đã được nói đến – “Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép vị Tỳ-khưu sống trong rừng nhận lời giáo giới và định nơi hẹn rằng: ‘Tôi sẽ mang (lời chỉ định) trở lại đây.’” Do đó, nếu vị Tỳ-khưu sống trong rừng nhận được vật thực tại ngôi làng nơi các Tỳ-khưu-ni cư ngụ, vị ấy nên đi khất thực ngay tại đó, sau khi gặp các Tỳ-khưu-ni và thông báo thì nên đi về. Nếu vật thực không dễ kiếm được ở đó, vị ấy nên đi khất thực ở một ngôi làng lân cận, rồi đến làng của các Tỳ-khưu-ni và làm như vậy. Nếu phải đi xa, nên định nơi hẹn – “Tôi sẽ đến một hội trường, hoặc một cái lều, hoặc một gốc cây tên là X ở cổng làng của quý vị, quý vị hãy đến đó.” Các Tỳ-khưu-ni phải đi đến đó, không được phép không đi. Điều này đã được nói đến – “Này các Tỳ-khưu, không phải là Tỳ-khưu-ni không nên đi đến nơi hẹn. Vị nào không đi, phạm tội dukkaṭa.”

Ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbanti ettha bhikkhunīhi cātuddase attanā pavāretvā uposathe bhikkhusaṅghe pavāretabbaṃ. Vuttañhetaṃ –

Ở đây, trong câu ‘nên tự tứ trước hai chúng Tăng qua ba phương diện,’ các Tỳ-khưu-ni vào ngày 14 nên tự tứ với nhau, rồi vào ngày Uposatha nên tự tứ trước chúng Tỳ-khưu. Điều này đã được nói đến –

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ajjatanāya pavāretvā aparajju bhikkhusaṅghaṃ pavāretu’’nti (cūḷava. 427).

“Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép sau khi đã tự tứ hôm nay, ngày hôm sau tự tứ trước chúng Tỳ-khưu.”

Bhikkhunikhandhake vuttanayeneva cettha vinicchayo veditabbo. Vuttañhetaṃ –

Và ở đây, sự phân xử nên được hiểu theo phương cách đã được nói trong chương Tỳ-khưu-ni. Điều này đã được nói đến –

‘‘Tena kho pana samayena sabbo bhikkhunisaṅgho pavārento kolāhalamakāsi. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, ekaṃ bhikkhuniṃ byattaṃ paṭibalaṃ sammannituṃ bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbā. Paṭhamaṃ bhikkhunī yācitabbā, yācitvā byattāya bhikkhuniyā paṭibalāya saṅgho ñāpetabbo –

“Vào lúc bấy giờ, toàn thể chúng Tỳ-khưu-ni trong khi làm lễ tự tứ đã gây ra tiếng ồn ào. (Các Tỳ-khưu) đã trình báo việc này lên đức Thế Tôn. Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép chỉ định một vị Tỳ-khưu-ni thông minh, có khả năng, để thay mặt chúng Tỳ-khưu-ni làm lễ tự tứ trước chúng Tỳ-khưu. Và này các Tỳ-khưu, nên chỉ định như vầy: Trước tiên, nên thỉnh cầu vị Tỳ-khưu-ni. Sau khi thỉnh cầu, vị Tỳ-khưu-ni thông minh, có khả năng ấy nên trình cho chúng (Tỳ-khưu-ni) biết –

‘‘Suṇātu me, ayye saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuniṃ sammanneyya bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Esā ñatti.

“Kính thưa chư tôn nữ, mong chúng Tăng lắng nghe con. Nếu thời điểm thích hợp đã đến với chúng Tăng, chúng Tăng nên chỉ định vị Tỳ-khưu-ni tên là X để thay mặt chúng Tỳ-khưu-ni làm lễ tự tứ trước chúng Tỳ-khưu. Đây là lời tuyên ngôn.”

‘‘Suṇātu me, ayye saṅgho, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuniṃ sammanneyya bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Yassā ayyāya khamati itthannāmāya bhikkhuniyā sammuti bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ, sā tuṇhassa; yassā nakkhamati, sā bhāseyya.

“Kính bạch chư tôn đức ni, xin Tăng chúng lắng nghe con. Tăng chúng nên chỉ định vị tỳ-khưu-ni tên là ... vì lợi ích của Tăng chúng tỳ-khưu-ni để thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu. Vị tôn đức ni nào chấp thuận việc chỉ định vị tỳ-khưu-ni tên là ... vì lợi ích của Tăng chúng tỳ-khưu-ni để thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu thì vị ấy nên im lặng; vị nào không chấp thuận thì vị ấy nên nói lên.”

‘‘Sammatā saṅghena itthannāmā bhikkhunī bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti (cūḷava. 427).

“Tăng chúng đã chỉ định vị tỳ-khưu-ni tên là ... vì lợi ích của Tăng chúng tỳ-khưu-ni để thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu. Việc này được Tăng chúng chấp thuận, vì thế nên im lặng. Con ghi nhận sự việc này là như vậy.”

Tāya [Pg.65] sammatāya bhikkhuniyā bhikkhunisaṅghaṃ ādāya bhikkhusaṅghaṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā añjaliṃ paggahetvā evamassa vacanīyo – ‘‘bhikkhunisaṅgho ayya, bhikkhusaṅghaṃ pavāreti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā. Vadatayya bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissati. Dutiyampi ayya, tatiyampi ayya, bhikkhunisaṅgho…pe… paṭikarissatī’’ti.

Vị tỳ-khưu-ni đã được chỉ định ấy, sau khi dẫn Tăng chúng tỳ-khưu-ni đến Tăng chúng tỳ-khưu, đắp y thượng sang một bên vai, chắp tay, rồi nên nói như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức Tăng vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho Tăng chúng tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), sẽ khắc phục. Lần thứ nhì cũng vậy, kính bạch chư tôn đức, ... lần thứ ba cũng vậy, kính bạch chư tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni ... sẽ khắc phục.’”

Sace bhikkhunisaṅgho na pūrati, ‘‘bhikkhuniyo ayya bhikkhusaṅghaṃ pavārenti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatayya bhikkhusaṅgho bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya, passantiyo paṭikarissantī’’ti ca, ‘‘ahaṃ ayya bhikkhusaṅghaṃ pavāremi – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ ayya bhikkhusaṅgho anukampaṃ upādāya, passantī paṭikarissāmī’’ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ.

Nếu Tăng chúng tỳ-khưu-ni không đủ túc số, nên nói ba lần như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, các tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức Tăng vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho các tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), các vị ấy sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch chư tôn đức, con xin thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức Tăng vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho con. Khi thấy (lỗi), con sẽ khắc phục.’”

Sace bhikkhusaṅgho na pūrati, ‘‘bhikkhunisaṅgho ayyā ayye pavāreti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantayyā bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissatī’’ti ca, ‘‘bhikkhunisaṅgho ayya ayyaṃ pavāreti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatayyo bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissatī’’ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ.

Nếu Tăng chúng tỳ-khưu không đủ túc số, nên nói ba lần như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với chư tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho Tăng chúng tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho Tăng chúng tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), sẽ khắc phục.’”

Ubhinnaṃ apāripūriyā ‘‘bhikkhuniyo ayyā ayye pavārenti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantayyā bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya, passantiyo paṭikarissantī’’ti ca, ‘‘bhikkhuniyo ayya ayyaṃ pavārenti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatayyo bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya, passantiyo paṭikarissantī’’ti ca, ‘‘ahaṃ ayyā ayye pavāremi – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ ayyā anukampaṃ upādāya, passantī paṭikarissāmī’’ti ca, ‘‘ahaṃ ayya ayyaṃ pavāremi – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ ayyo anukampaṃ upādāya, passantī paṭikarissāmī’’ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ.

Trong trường hợp cả hai bên đều không đủ túc số, nên nói ba lần như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, các tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với chư tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho các tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), các vị ấy sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch tôn đức, các tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho các tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), các vị ấy sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch chư tôn đức, con xin thực hiện lễ Tự tứ với chư tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho con. Khi thấy (lỗi), con sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch tôn đức, con xin thực hiện lễ Tự tứ với tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho con. Khi thấy (lỗi), con sẽ khắc phục.’”

Mānattacaraṇañca upasampadāpariyesanā ca yathāṭhāneyeva āvi bhavissati.

Việc thực hành biệt trú (mānattā) và việc tìm cầu lễ thọ cụ túc sẽ được làm cho rõ ràng ở đúng nơi của chúng.

Na [Pg.66] bhikkhuniyā kenaci pariyāyenāti dasahi vā akkosavatthūhi aññena vā kenaci pariyāyena bhikkhu neva akkositabbo, na paribhāsitabbo, na bhayena tajjetabbo. Ovaṭoti pihito vārito paṭikkhitto. Vacanayeva vacanapatho. Anovaṭoti apihito avārito appaṭikkhitto. Tasmā bhikkhuniyā ādhipaccaṭṭhāne jeṭṭhakaṭṭhāne ṭhatvā ‘‘evaṃ abhikkama, evaṃ paṭikkama, evaṃ nivāsehi, evaṃ pārupāhī’’ti kenaci pariyāyena neva bhikkhu ovaditabbo, na anusāsitabbo. Dosaṃ pana disvā ‘‘pubbe mahātherā na evaṃ abhikkamanti, na paṭikkamanti, na nivāsenti, na pārupanti, īdisaṃ kāsāvampi na dhārenti, na evaṃ akkhīni añjentī’’tiādinā nayena vijjamānadosaṃ dassetuṃ vaṭṭati. Bhikkhūhi pana ‘‘ayaṃ vuḍḍhasamaṇī evaṃ nivāseti, evaṃ pārupati, mā evaṃ nivāsehi, mā evaṃ pārupāhi, mā tilakammapaṇṇakammādīni karohī’’ti yathāsukhaṃ bhikkhuniṃ ovadituṃ anusāsituṃ vaṭṭati.

Câu ‘vị tỳ-khưu-ni không được ... bằng bất cứ cách nào’ có nghĩa là vị tỳ-khưu không được mắng nhiếc, không được lăng mạ, không được dọa nạt bằng mười điều mắng nhiếc hoặc bằng bất cứ cách nào khác. ‘Bị đóng lại’ (ovaṭo) có nghĩa là bị che đậy, bị ngăn cản, bị bác bỏ. Lối nói chính là lời nói. ‘Không bị đóng lại’ (anovaṭo) có nghĩa là không bị che đậy, không bị ngăn cản, không bị bác bỏ. Do đó, vị tỳ-khưu-ni, đứng ở vị trí có quyền thế, vị trí của người lớn, không được khuyên dạy, không được chỉ bảo vị tỳ-khưu bằng bất cứ cách nào như là: ‘Hãy đi tới như thế này, hãy đi lui như thế này, hãy mặc y như thế này, hãy đắp y như thế này.’ Tuy nhiên, khi thấy có lỗi, được phép chỉ ra lỗi đang hiện hữu bằng cách nói như sau: ‘Trước đây, các vị đại trưởng lão không đi tới như vậy, không đi lui như vậy, không mặc y như vậy, không đắp y như vậy, cũng không mang loại y ca-sa như thế này, không kẻ mắt như thế này,’ v.v... Còn các vị tỳ-khưu thì được phép khuyên dạy, chỉ bảo vị tỳ-khưu-ni một cách tùy ý như là: ‘Vị sa-môn ni lớn tuổi này mặc y như thế này, đắp y như thế này. Chị đừng mặc y như vậy, đừng đắp y như vậy, đừng làm các việc như giã mè, hái rau,’ v.v...

Samaggamhayyāti bhaṇantanti ‘‘samaggā amha ayya’’ iti bhaṇantaṃ bhikkhunisaṅghaṃ. Aññaṃ dhammaṃ bhaṇatīti aññaṃ suttantaṃ vā abhidhammaṃ vā. Samaggamhayyāti vacanena hi ovādaṃ paccāsīsanti, tasmā ṭhapetvā ovādaṃ aññaṃ dhammaṃ bhaṇantassa dukkaṭaṃ. Ovādaṃ aniyyādetvāti eso bhaginiyo ovādoti avatvā.

Câu ‘đang nói rằng “chúng con đã hòa hợp”’ có nghĩa là Tăng chúng tỳ-khưu-ni đang nói rằng: ‘Kính bạch tôn đức, chúng con đã hòa hợp.’ Câu ‘nói pháp khác’ có nghĩa là kinh hoặc vi diệu pháp khác. Bởi vì với lời nói ‘chúng con đã hòa hợp,’ họ mong đợi lời khuyên dạy. Do đó, vị nào gác lại lời khuyên dạy mà nói pháp khác thì phạm tội tác ác. Câu ‘không trao lại lời khuyên dạy’ có nghĩa là không nói rằng: ‘Này các chị em, đây là lời khuyên dạy.’”

150. Adhammakammetiādīsu bhikkhunovādakasammutikammaṃ kammanti veditabbaṃ. Tattha adhammakamme dvinnaṃ navakānaṃ vasena aṭṭhārasa pācittiyāni. Dhammakamme dutiyassa navakassa avasānapade anāpatti, sesesu sattarasa dukkaṭāni.

150. Trong các trường hợp bắt đầu bằng ‘hành sự phi pháp,’ nên hiểu ‘hành sự’ (kamma) là hành sự chỉ định vị khuyên dạy tỳ-khưu-ni. Ở đó, trong trường hợp hành sự phi pháp, có mười tám tội ba-dật-đề theo cách của hai nhóm chín. Trong trường hợp hành sự đúng pháp, ở câu cuối của nhóm chín thứ nhì thì vô tội, trong các trường hợp còn lại có mười bảy tội tác ác.

152. Uddesaṃ dentoti aṭṭhannaṃ garudhammānaṃ pāḷiṃ uddisanto. Paripucchaṃ dentoti tassāyeva paguṇāya garudhammapāḷiyā aṭṭhakathaṃ kathentoti attho. Osārehi ayyāti vuccamāno osāretīti evaṃ vuccamāno aṭṭhagarudhammapāḷiṃ osāretīti attho. Evaṃ uddesaṃ dento, paripucchaṃ dento, yo ca osārehīti vuccamāno aṭṭha garudhamme bhaṇati, tassa pācittiyena anāpatti. Aññaṃ dhammaṃ bhaṇantassa dukkaṭena anāpatti. Pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho kathetīti bhikkhunī garudhammanissitaṃ vā khandhādinissitaṃ vā pañhaṃ pucchati, taṃ yo bhikkhu katheti, tassāpi [Pg.67] anāpatti. Aññassatthāya bhaṇantanti catuparisatiṃ dhammaṃ desentaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo suṇanti, tatrāpi bhikkhussa anāpatti. Sikkhamānāya sāmaṇeriyāti etāsaṃ desentassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānatthameva.

152. Uddesaṃ dentoti có nghĩa là trong khi đọc lên Pāli văn về tám pháp trọng yếu. Paripucchaṃ dentoti có nghĩa là trong khi trình bày về Chú giải của chính Pāli văn về các pháp trọng yếu đã được thực hành thuần thục ấy. Osārehi ayyāti vuccamāno osāretīti có nghĩa là được nói như vậy rồi đọc lên Pāli văn về tám pháp trọng yếu. Như vầy, vị tỳ khưu trong khi thuyết giảng, trong khi giải đáp, và vị nào được nói rằng ‘Xin hãy đọc lên’ rồi nói về tám pháp trọng yếu thì vị ấy không phạm tội pācittiya. Vị nào nói về pháp khác thì không phạm tội dukkaṭa. Pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho kathetīti có nghĩa là vị tỳ khưu ni hỏi câu hỏi liên quan đến các pháp trọng yếu hoặc liên quan đến các uẩn v.v..., vị tỳ khưu nào trả lời câu hỏi ấy thì vị ấy cũng không phạm tội. Aññassatthāya bhaṇantanti có nghĩa là các vị tỳ khưu ni đi đến gần vị tỳ khưu đang thuyết Pháp cho bốn chúng rồi lắng nghe, trong trường hợp ấy vị tỳ khưu cũng không phạm tội. Sikkhamānāya sāmaṇeriyāti có nghĩa là vị nào thuyết giảng cho các vị học nữ, sa-di-ni này cũng không phạm tội. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato ca vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ tivedananti.

Học giới này là padasodhammasamuṭṭhāna, phát sanh từ lời nói và từ lời nói cùng với tâm, là kiriya, nosaññāvimokkha, acittaka, paṇṇattivajja, vacīkamma, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ.

Ovādasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Học giới về việc giáo giới, (là chương) thứ nhất.

2. Atthaṅgatasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải Thích Học Giới Atthaṅgata

153. Dutiyasikkhāpade – pariyāyenāti vārena, paṭipāṭiyāti attho. Adhicetasoti adhicittavato, sabbacittānaṃ adhikena arahattaphalacittena samannāgatassāti attho. Appamajjatoti nappamajjato, appamādena kusalānaṃ dhammānaṃ sātaccakiriyāya samannāgatassāti vuttaṃ hoti. Muninoti ‘‘yo munāti ubho loke, muni tena pavuccatī’’ti (dha. pa. 269) evaṃ ubhayalokamunanena vā, monaṃ vuccati ñāṇaṃ, tena ñāṇena samannāgatattā vā khīṇāsavo muni nāma vuccati, tassa munino. Monapathesu sikkhatoti arahattañāṇasaṅkhātassa monassa pathesu sattatiṃsabodhipakkhiyadhammesu tīsu vā sikkhāsu sikkhato. Idañca pubbabhāgapaṭipadaṃ gahetvā vuttaṃ, tasmā evaṃ pubbabhāge sikkhato imāya sikkhāya munibhāvaṃ pattassa muninoti evamettha attho daṭṭhabbo. Sokā na bhavanti tādinoti tādisassa khīṇāsavamunino abbhantare iṭṭhaviyogādivatthukā sokā na santi. Atha vā tādinoti tādilakkhaṇasamannāgatassa evarūpassa munino sokā na bhavantīti ayamettha attho. Upasantassāti rāgādīnaṃ upasamena upasantassa. Sadā satīmatoti sativepullappattattā niccakālaṃ satiyā avirahitassa. Ākāse antalikkheti antalikkhasaṅkhāte ākāse, na kasiṇugghāṭime, na pana rūpaparicchede. Caṅkamatipi tiṭṭhatipīti tāsaṃ bhikkhunīnaṃ kathaṃ [Pg.68] sutvā ‘‘imā bhikkhuniyo maṃ ‘ettakameva ayaṃ jānātī’ti avamaññanti, handa dāni etāsaṃ attano ānubhāvaṃ dassemī’’ti dhammabahumānaṃ uppādetvā abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya evarūpaṃ iddhipāṭihāriyaṃ dassesi – ‘‘ākāse antalikkhe caṅkamatipi…pe… antaradhāyatipī’’ti. Tattha antaradhāyatipīti antaradhāyatipi adassanampi gacchatīti attho. Tañceva udānaṃ bhaṇati aññañca bahuṃ buddhavacananti thero kira attano bhātutherassa santike –

153. Trong học giới thứ nhì – pariyāyena có nghĩa là theo phiên, theo thứ tự. Adhicetaso có nghĩa là của bậc có tâm cao thượng, là bậc thành tựu tâm quả A-la-hán vốn cao tột hơn tất cả các tâm. Appamajjato có nghĩa là của bậc không dể duôi, được nói là bậc thành tựu việc thực hành các thiện pháp một cách liên tục nhờ sự không dể duôi. Munino: ‘Vị nào biết cả hai thế gian, do đó được gọi là bậc ẩn sĩ’ (Pháp Cú 269), như vậy là do biết cả hai thế gian, hoặc trí tuệ được gọi là mona, do thành tựu trí tuệ ấy nên bậc lậu tận được gọi là bậc ẩn sĩ. (Câu này là) của bậc ẩn sĩ ấy. Monapathesu sikkhato có nghĩa là của bậc đang tu tập trong các con đường của bậc ẩn sĩ tức là ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề, hoặc trong ba học. Và điều này được nói đến bằng cách đề cập đến phần thực hành sơ khởi. Do đó, ở đây nên được hiểu ý nghĩa như vầy: của bậc ẩn sĩ, là người đang tu tập trong giai đoạn sơ khởi, đã đạt đến trạng thái ẩn sĩ bằng sự tu tập này. Sokā na bhavanti tādino có nghĩa là bên trong bậc ẩn sĩ lậu tận như thế không có các sầu muộn có nhân duyên từ việc chia ly với điều khả ái v.v... Hoặc là, tādino có nghĩa là đối với bậc ẩn sĩ như vậy, người đã thành tựu đặc tính ‘như như,’ các sầu muộn không sanh khởi. Đây là ý nghĩa ở đây. Upasantassa có nghĩa là của bậc đã tịch tịnh nhờ sự lắng dịu các phiền não như tham ái v.v... Sadā satīmato có nghĩa là của bậc luôn luôn không rời xa chánh niệm do đã đạt đến sự viên mãn của chánh niệm. Ākāse antalikkhe có nghĩa là trong không gian được gọi là antalikkha, không phải là hư không khái niệm có được do việc loại bỏ kasina, cũng không phải là không giới phân định sắc pháp. Caṅkamatipi tiṭṭhatipīti có nghĩa là sau khi nghe lời nói của các vị tỳ khưu ni ấy, trưởng lão đã suy nghĩ rằng: ‘Các vị tỳ khưu ni này xem thường ta rằng: ‘Vị này chỉ biết chừng ấy thôi.’ Thôi nào! Bây giờ ta sẽ cho các vị này thấy thần thông của mình.’ Sau khi làm phát sanh lòng tôn kính lớn lao đối với Pháp, ngài nhập vào thiền thứ tư là nền tảng của các thắng trí, xuất khỏi thiền rồi đã biểu diễn thần thông phi thường như vậy: ‘Vị ấy đi kinh hành trong không gian, giữa hư không... biến mất...’ Ở đây, antaradhāyatipīti có nghĩa là vị ấy biến mất, cũng đi đến trạng thái không được nhìn thấy. Tañceva udānaṃ bhaṇati aññañca bahuṃ buddhavacananti (vị ấy nói lên chính câu cảm hứng ấy và nhiều lời Phật dạy khác) có nghĩa là được biết trưởng lão, ở nơi người anh là trưởng lão của mình –

‘‘Padumaṃ yathā kokanudaṃ sugandhaṃ,Pāto siyā phullamavītagandhaṃ;

Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ,Tapantamādiccamivantalikkhe’’ti. (saṃ. ni. 1.123);

“Như hoa sen kokanuda thơm ngát, Vào buổi sáng, nở rộ không phai hương; Hãy nhìn xem bậc Aṅgīrasa rực rỡ, Tỏa sáng như mặt trời giữa hư không.”

Imaṃ gāthaṃ uddisāpetvā cattāro māse sajjhāyi. Na ca paguṇaṃ kattumasakkhi. Tato naṃ thero ‘‘abhabbo tvaṃ imasmiṃ sāsane’’ti vihārā nikkaḍḍhāpesi, so rodamāno dvārakoṭṭhake aṭṭhāsi. Atha bhagavā buddhacakkhunā veneyyasatte olokento taṃ disvā vihāracārikaṃ caramāno viya tassa santikaṃ gantvā ‘‘cūḷapanthaka, kasmā rodasī’’ti āha. So tamatthaṃ ārocesi. Athassa bhagavā suddhaṃ pilotikakhaṇḍaṃ datvā ‘‘idaṃ ‘rajoharaṇaṃ rajoharaṇa’nti parimajjāhī’’ti āha. So ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā attano nivāsaṭṭhāne nisīditvā tassa ekamantaṃ parimajji, parimajjitaṭṭhānaṃ kāḷakamahosi. So ‘‘evaṃ parisuddhampi nāma vatthaṃ imaṃ attabhāvaṃ nissāya kāḷakaṃ jāta’’nti saṃvegaṃ paṭilabhitvā vipassanaṃ ārabhi. Athassa bhagavā āraddhavīriyabhāvaṃ ñatvā ‘‘adhicetaso’’ti imaṃ obhāsagāthaṃ abhāsi. Thero gāthāpariyosāne arahattaṃ pāpuṇi. Tasmā thero pakatiyāva imaṃ gāthaṃ mamāyati, so taṃ imissā gāthāya mamāyanabhāvaṃ jānāpetuṃ taṃyeva bhaṇati. Aññañca antarantarā āharitvā bahuṃ buddhavacanaṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘tañceva udānaṃ bhaṇati, aññañca bahuṃ buddhavacana’’nti.

Sau khi được dạy cho bài kệ này, ngài đã trì tụng trong bốn tháng. Và ngài đã không thể làm cho được thuần thục. Do đó, vị trưởng lão đã cho đuổi ngài ra khỏi tu viện, nói rằng: ‘Ngươi không có khả năng ở trong giáo pháp này.’ Vị ấy đứng ở cổng, khóc lóc. Khi ấy, đức Thế Tôn trong khi quan sát các chúng sanh cần được giáo hóa bằng Phật nhãn đã nhìn thấy vị ấy, và giống như đang du hành trong tu viện, Ngài đã đi đến gần vị ấy và hỏi: ‘Này Cūḷapanthaka, tại sao con khóc?’ Vị ấy đã trình bày sự việc ấy. Khi ấy, đức Thế Tôn đã trao cho vị ấy một mảnh vải sạch và dạy rằng: ‘Con hãy lau cái này và niệm ‘rajoharaṇaṃ, rajoharaṇaṃ (vật lau bụi).’ Vị ấy đã vâng lời ‘Lành thay’ rồi nhận lấy, ngồi xuống tại nơi ở của mình và lau một góc của mảnh vải. Chỗ được lau đã trở nên đen bẩn. Vị ấy đã có được sự chấn động tâm linh rằng: ‘Ngay cả mảnh vải vốn thanh tịnh như thế này mà nương vào thân này cũng đã trở nên đen bẩn,’ rồi đã bắt đầu tu tập thiền quán. Khi ấy, đức Thế Tôn biết được rằng vị ấy đã nỗ lực tinh tấn, Ngài đã nói bài kệ tỏa hào quang này: ‘Adhicetaso...’ Vào lúc kết thúc bài kệ, vị trưởng lão đã chứng đắc quả A-la-hán. Do đó, vị trưởng lão tự nhiên xem bài kệ này là của mình. Để cho biết về việc xem bài kệ này là của mình, ngài đã đọc chính bài kệ ấy. Và ngài cũng đã mang đến nhiều lời Phật dạy khác xen kẽ vào. Do đó, có lời nói rằng: ‘Vị ấy nói lên chính câu cảm hứng ấy và nhiều lời Phật dạy khác.’

156. Ekato upasampannāyāti [Pg.69] bhikkhunisaṅghe upasampannāya, bhikkhusaṅghe pana upasampannaṃ ovadantassa pācittiyaṃ. Sesamettha uttānameva. Idampi ca padasodhammasamuṭṭhānameva.

156. Ekato upasampannāya có nghĩa là đối với vị đã thọ cụ túc giới trong tăng đoàn tỳ khưu ni; còn đối với vị tỳ khưu giáo giới cho vị (nữ) đã thọ cụ túc giới trong tăng đoàn tỳ khưu thì phạm tội pācittiya. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng. Và học giới này cũng là padasodhammasamuṭṭhāna.

Atthaṅgatasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

Học giới Atthaṅgata, (là chương) thứ nhì.

3. Bhikkhunupassayasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải Thích về Điều Học Trú Xứ của Tỳ Khưu Ni

162. Tatiyasikkhāpade – aññatra samayā ovadati āpatti pācittiyassātiādīsu aṭṭhahi garudhammehi ovadantasseva pācittiyaṃ, aññena dhammena dukkaṭanti veditabbaṃ. Ekatoupasampannāyāti bhikkhunisaṅghe upasampannāya, bhikkhusaṅghe upasampannāya pana ovadato pācittiyameva. Ito parampi yattha yattha ‘‘ekatoupasampannā’’ti vuccati, sabbattha ayameva attho daṭṭhabbo. Sesaṃ uttānameva.

162. Trong điều học thứ ba – trong các câu như ‘aññatra samayā ovadati āpatti pācittiyassa’ (ngoại trừ thời điểm, vị ấy giáo giới, phạm tội pācittiya), nên biết rằng chỉ có tội pācittiya đối với vị giáo giới bằng tám pháp trọng yếu (garudhamma), tội dukkaṭa đối với vị giáo giới bằng pháp khác. ‘Ekatoupasampannāya’ có nghĩa là đã được tu lên bậc trên ở trong ni chúng; còn đối với vị giáo giới cho người đã được tu lên bậc trên ở trong tỳ khưu chúng thì chỉ có tội pācittiya. Hơn nữa, từ đây về sau, ở bất cứ nơi nào có nói ‘ekatoupasampannā,’ ở tất cả những nơi ấy nên được hiểu theo chính ý nghĩa này. Phần còn lại thì đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato, kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Có cách phát sanh của kaṭhina – phát sanh từ thân và lời nói, hoặc từ thân, lời nói, và tâm; là hành động; không được giải thoát do không có tưởng; có chủ ý; là tội do chế định; là hành động của thân; là hành động của lời nói; có ba tâm; có ba cảm thọ.

Bhikkhunupassayasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

Điều học về trú xứ của tỳ khưu ni, thứ ba.

Idaṃ panettha mahāpaccariyaṃ vuttaṃ pakiṇṇakaṃ – asammato ce bhikkhu atthaṅgate sūriye bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā aṭṭhahi garudhammehi ovadati, tīṇi pācittiyāni. Aññena dhammena ovadato dve dukkaṭāni, ekaṃ pācittiyaṃ. Kathaṃ? Asammatamūlakaṃ dukkaṭaṃ, upassayaṃ gantvā aññena dhammena ovadanamūlakaṃ dukkaṭaṃ, atthaṅgate sūriye ovadanamūlakaṃ pācittiyanti. Sammatassa atthaṅgate sūriye tattha gantvā aṭṭhahi garudhammehi ovadantassa ekā anāpatti, dve pācittiyāni. Kathaṃ? Sammatattā anāpatti, atthaṅgate sūriye ovadanamūlakaṃ ekaṃ, gantvā garudhammehi ovadanamūlakaṃ ekanti dve pācittiyāni. Tasseva aññena dhammena ovadato ekā anāpatti, ekaṃ dukkaṭaṃ, ekaṃ pācittiyaṃ. Kathaṃ? Sammatattā anāpatti, gantvā aññena dhammena ovadanamūlakaṃ dukkaṭaṃ, atthaṅgate sūriye ovadanamūlakaṃ pācittiyanti. Divā [Pg.70] pana gantvā ovadato sammatassa ca asammatassa ca rattiṃ ovadanamūlakaṃ ekaṃ pācittiyaṃ apanetvā avasesā āpattānāpattiyo veditabbāti.

Đây là phần tạp lục được nói đến trong Mahāpaccarī: Nếu vị tỳ khưu không được chỉ định, sau khi mặt trời lặn, đi đến trú xứ của tỳ khưu ni và giáo giới bằng tám pháp trọng yếu, có ba tội pācittiya. Đối với vị giáo giới bằng pháp khác, có hai tội dukkaṭa và một tội pācittiya. Như thế nào? Một tội dukkaṭa có gốc rễ từ việc không được chỉ định, một tội dukkaṭa có gốc rễ từ việc đi đến trú xứ và giáo giới bằng pháp khác, và một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới sau khi mặt trời lặn. Đối với vị đã được chỉ định, sau khi mặt trời lặn, đi đến nơi ấy và giáo giới bằng tám pháp trọng yếu, có một trường hợp vô tội và hai tội pācittiya. Như thế nào? Vô tội do đã được chỉ định; một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới sau khi mặt trời lặn, và một tội có gốc rễ từ việc đi đến và giáo giới bằng các pháp trọng yếu, như vậy là hai tội pācittiya. Đối với chính vị ấy, khi giáo giới bằng pháp khác, có một trường hợp vô tội, một tội dukkaṭa, và một tội pācittiya. Như thế nào? Vô tội do đã được chỉ định; một tội dukkaṭa có gốc rễ từ việc đi đến và giáo giới bằng pháp khác; và một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới sau khi mặt trời lặn. Hơn nữa, đối với vị đã được chỉ định và vị không được chỉ định, khi đi đến và giáo giới vào ban ngày, nên biết các trường hợp phạm tội và vô tội còn lại sau khi đã loại bỏ một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới vào ban đêm.

Pakiṇṇakakathā niṭṭhitā.

Phần tạp lục đã kết thúc.

4. Āmisasikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải Thích về Điều Học Lợi Dưỡng

164. Catutthasikkhāpade – na bahukatāti na katabahumānā, na dhamme bahumānaṃ katvā ovadantīti adhippāyo. ‘‘Bhikkhunovādakaṃ avaṇṇaṃ kattukāmo’’tiādīnaṃ ujjhāpanake vuttanayenevattho veditabbo.

164. Trong điều học thứ tư – ‘na bahukatā’ có nghĩa là không có sự tôn trọng, ý muốn nói là họ không giáo giới sau khi đã có sự tôn trọng đối với Pháp. Ý nghĩa của các câu như ‘Bhikkhunovādakaṃ avaṇṇaṃ kattukāmo’ nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học Ujjhāpanaka.

Upasampannaṃ saṅghena asammatanti ettha asammato nāma sammatena vā saṅghena vā bhāraṃ katvā ṭhapito veditabbo. Anupasampannaṃ sammataṃ vā asammataṃ vāti ettha pana bhikkhukāle sammutiṃ labhitvā sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhito sammato, sammatena vā saṅghena vā ṭhapito bahussuto sāmaṇero asammatoti veditabbo. Sesaṃ vuttanayattā uttānameva.

Trong câu ‘upasampannaṃ saṅghena asammataṃ,’ ở đây ‘asammato’ (vị không được chỉ định) nên được hiểu là vị được một vị đã được chỉ định hoặc Tăng chúng giao phó trách nhiệm. Còn trong câu ‘anupasampannaṃ sammataṃ vā asammataṃ vā,’ ở đây ‘sammato’ (vị được chỉ định) là vị đã nhận được sự chỉ định vào thời còn là tỳ khưu và đang ở trong giai đoạn sa-di; ‘asammato’ (vị không được chỉ định) nên được hiểu là vị sa-di đa văn được một vị đã được chỉ định hoặc Tăng chúng chỉ định. Phần còn lại thì đã rõ ràng vì theo phương pháp đã nói.

Có ba sự phát sanh – phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, hoặc từ thân, lời nói, và tâm; là hành động; được giải thoát do tưởng; có chủ ý; là tội lỗi thế gian; là hành động của thân; là hành động của lời nói; có tâm bất thiện; có cảm thọ khổ.

Āmisasikkhāpadaṃ catutthaṃ.

Điều học về lợi dưỡng, thứ tư.

5. Cīvaradānasikkhāpadavaṇṇanā

5. Giải Thích về Điều Học Cho Y

169. Pañcamasikkhāpade – visikhāyāti rathikāya. Piṇḍāya caratīti nibaddhacāravasena abhiṇhaṃ carati. Sandiṭṭhāti sandiṭṭhamittā ahesuṃ. Sesamettha padato uttānatthaṃ, vinicchayato cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhi. Tatra hi bhikkhu paṭiggāhako, idha bhikkhunī, ayaṃ viseso. Sesaṃ tādisamevāti.

169. Trong điều học thứ năm – ‘visikhāya’ có nghĩa là trên đường xe. ‘Piṇḍāya carati’ có nghĩa là đi lại thường xuyên theo cách đi lại cố định. ‘Sandiṭṭhā’ có nghĩa là họ là những người bạn đã gặp gỡ. Ở đây, phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng về mặt từ ngữ; về mặt quyết định, nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học về việc nhận y, cùng với các phần như sự phát sanh. Bởi vì ở đó, tỳ khưu là người nhận, ở đây là tỳ khưu ni, đây là sự khác biệt. Phần còn lại thì tương tự như vậy.

Cīvaradānasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

Điều học về việc cho y, thứ năm.

6. Cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải Thích về Điều Học May Y

175. Chaṭṭhasikkhāpade [Pg.71] – udāyīti lāḷudāyī. Paṭṭhoti paṭibalo, nipuṇo ceva samattho cāti vuttaṃ hoti. Aññatarā bhikkhunīti tasseva purāṇadutiyikā. Paṭibhānacittanti attano paṭibhānena katacittaṃ, so kira cīvaraṃ rajitvā tassa majjhe nānāvaṇṇehi vippakatamethunaṃ itthipurisarūpamakāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘majjhe paṭibhānacittaṃ vuṭṭhāpetvā’’ti. Yathāsaṃhaṭanti yathāsaṃharitameva.

175. Trong điều học thứ sáu – ‘udāyī’ là Lāḷudāyī. ‘Paṭṭho’ có nghĩa là có khả năng, được nói là vừa khéo léo vừa có năng lực. ‘Aññatarā bhikkhunī’ là người vợ cũ của chính vị ấy. ‘Paṭibhānacittaṃ’ là hình vẽ được làm ra bằng trí tuệ ứng biến của mình; nghe nói rằng vị ấy, sau khi nhuộm y, đã làm một hình ảnh người nam và người nữ với nhiều màu sắc khác nhau ở giữa y, đang trong hành vi giao hợp chưa hoàn tất. Do đó, có câu nói – ‘majjhe paṭibhānacittaṃ vuṭṭhāpetvā’ (sau khi đã tạo ra hình vẽ ứng biến ở giữa). ‘Yathāsaṃhaṭaṃ’ có nghĩa là đúng như đã được gấp lại.

176. Cīvaranti yaṃ nivāsituṃ vā pārupituṃ vā sakkā hoti, evañhi mahāpaccariyādīsu vuttaṃ. Sayaṃ sibbatīti ettha sibbissāmīti vicārentassāpi chindantassāpi dukkaṭaṃ, sibbantassa pana pācittiyaṃ. Ārāpathe ārāpatheti sūciṃ pavesetvā pavesetvā nīharaṇe. Sace pana sakalasūciṃ anīharanto dīghasuttappavesanatthaṃ satakkhattumpi vijjhitvā nīharati, ekameva pācittiyaṃ. Sakiṃ āṇattoti sakiṃ ‘‘cīvaraṃ sibbā’’ti vutto. Bahukampi sibbatīti sacepi sabbaṃ sūcikammaṃ pariyosāpetvā cīvaraṃ niṭṭhāpeti, ekameva pācittiyaṃ. Atha pana ‘‘imasmiṃ cīvare kattabbakammaṃ tava bhāro’’ti vutto karoti, āṇattassa ārāpathe ārāpathe ekamekaṃ pācittiyaṃ, āṇāpakassa ekavācāya sambahulānipi. Punappunaṃ āṇattiyaṃ pana vattabbameva natthi.

176. ‘Cīvaraṃ’ (y) là vật có thể mặc hoặc choàng; điều này đã được nói trong Mahāpaccarī và các bản khác. Trong câu ‘sayaṃ sibbati’ (tự mình may), có tội dukkaṭa đối với vị đang suy tính ‘tôi sẽ may’ và cả đối với vị đang cắt, nhưng có tội pācittiya đối với vị đang may. ‘Ārāpathe ārāpathe’ là trong mỗi lần đưa kim vào rồi rút ra. Nhưng nếu vị ấy, không rút toàn bộ cây kim ra, đâm kim cả trăm lần để luồn sợi chỉ dài rồi mới rút ra, chỉ có một tội pācittiya. ‘Sakiṃ āṇatto’ là được yêu cầu một lần ‘hãy may y.’ ‘Bahukampi sibbati’ là nếu vị ấy, sau khi hoàn thành tất cả công việc may vá, làm xong chiếc y, cũng chỉ có một tội pācittiya. Nhưng nếu vị ấy, được nói rằng ‘công việc cần làm trên chiếc y này là trách nhiệm của thầy,’ rồi làm, thì đối với vị được ra lệnh, có một tội pācittiya cho mỗi đường kim; đối với vị ra lệnh, có thể có nhiều tội chỉ với một lời nói. Hơn nữa, trong trường hợp ra lệnh nhiều lần, không cần phải nói gì thêm.

Yepi sace ācariyupajjhāyesu attano ñātikānaṃ cīvaraṃ sibbantesu tesaṃ nissitakā ‘‘ācariyupajjhāyavattaṃ vā kathinavattaṃ vā karomā’’ti sibbanti, tesampi ārāpathagaṇanāya āpattiyo. Ācariyupajjhāyā attano ñātikānaṃ cīvaraṃ antevāsikehi sibbāpenti, ācariyupajjhāyānaṃ dukkaṭaṃ, antevāsikānaṃ pācittiyaṃ. Antevāsikā attano ñātikānaṃ ācariyupajjhāyehi sibbāpenti, tatrāpi eseva nayo. Antevāsikānampi ācariyupajjhāyānampi ñātikāya cīvaraṃ hoti, ācariyupajjhāyā pana antevāsike vañcetvā sibbāpenti, ubhinnampi dukkaṭaṃ. Kasmā? Antevāsikānaṃ aññātikasaññāya sibbitattā, itaresaṃ akappiye niyojitattā. Tasmā ‘‘idaṃ te mātu cīvaraṃ, idaṃ bhaginiyā’’ti ācikkhitvā sibbāpetabbaṃ.

Nếu trong khi các vị thầy tế độ và yết ma đang may y cho các tỳ-khưu-ni là quyến thuộc của mình, những vị đệ tử nào của các vị ấy may với ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta hãy làm phận sự đối với thầy tế độ và yết ma’ hoặc ‘chúng ta hãy làm phận sự kaṭhina,’ thì các vị ấy cũng phạm tội theo số lượng đường kim. Các vị thầy tế độ và yết ma nhờ các đệ tử thường trú may y cho các tỳ-khưu-ni là quyến thuộc của mình, thì các vị thầy tế độ và yết ma phạm dukkaṭa, các đệ tử thường trú phạm pācittiya. Các đệ tử thường trú nhờ các vị thầy tế độ và yết ma may y cho quyến thuộc của mình, trong trường hợp đó cũng tương tự. (Khi) y là của quyến thuộc của cả đệ tử thường trú và thầy tế độ yết ma, nhưng các vị thầy tế độ và yết ma lừa dối các đệ tử thường trú rồi nhờ may, thì cả hai đều phạm dukkaṭa. Tại sao? Vì các đệ tử thường trú đã may với tưởng rằng (vị tỳ-khưu-ni ấy) không phải là quyến thuộc, và vì những người còn lại (tức các vị thầy) đã sai khiến trong việc không hợp lệ. Do đó, nên nói rõ: ‘Đây là y của mẹ thầy, đây là y của chị/em gái thầy’ rồi mới nhờ may.

179. Aññaṃ [Pg.72] parikkhāranti yaṃkiñci upāhanatthavikādiṃ. Sesaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

179. Cụm từ ‘vật dụng khác’ có nghĩa là bất cứ vật dụng nào như túi đựng giày dép v.v... Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có sáu nguồn gốc phát sanh: là hành động, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Cīvarasibbanasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

Học giới về việc may y, điều thứ sáu.

7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải thích học giới Saṃvidhāna (Hẹn đi chung đường)

181. Sattamasikkhāpade – pacchā gacchantīnaṃ corā acchindiṃsūti pacchā gacchantīnaṃ pattacīvaraṃ corā hariṃsu. Dūsesunti tā bhikkhuniyo corā dūsayiṃsu, sīlavināsaṃ pāpayiṃsūti attho.

181. Trong học giới thứ bảy – cụm từ ‘bọn cướp đã cướp đoạt của những người đi sau’ có nghĩa là bọn cướp đã lấy đi y bát của các tỳ-khưu-ni đi sau. Cụm từ ‘đã làm hại’ có nghĩa là bọn cướp đã làm hại các tỳ-khưu-ni ấy, nghĩa là đã khiến cho họ bị hủy hoại giới hạnh.

182-3. Saṃvidhāyāti saṃvidahitvā, gamanakāle saṅketaṃ katvāti attho. Kukkuṭasampādeti ettha yasmā gāmā nikkhamitvā kukkuṭo padasāva aññaṃ gāmaṃ gacchati, ayaṃ kukkuṭasampādoti vuccati. Tatrāyaṃ vacanattho – sampadanti etthāti sampādo. Ke sampadanti? Kukkuṭā. Kukkuṭānaṃ sampādo kukkuṭasampādo. Atha vā sampādoti gamanaṃ, kukkuṭānaṃ sampādo ettha atthītipi kukkuṭasampādo. Kukkuṭasampāte itipi pāṭho, tattha yassa gāmassa gehacchadanapiṭṭhito kukkuṭo uppatitvā aññassa gehacchadanapiṭṭhiyaṃ patati, ayaṃ kukkuṭasampātoti vuccati. Vacanattho panettha vuttanayeneva veditabbo. Dvidhā vuttappakāropi cesa gāmo accāsanno hoti, upacāro na labbhati. Yasmiṃ pana gāme paccūse vassantassa kukkuṭassa saddo anantare gāme suyyati, tādisehi gāmehi sampuṇṇaraṭṭhe gāmantare gāmantare pācittiyanti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Kiñcāpi vuttaṃ, ‘‘gāmantare gāmantare āpatti pācittiyassā’’ti vacanato pana sacepi ratanamattantaro gāmo hoti, yo tassa manussehi ṭhapitaupacāro, taṃ okkamantassa āpattiyeva.

182-3. Cụm từ ‘saṃvidhāya’ có nghĩa là sau khi đã sắp đặt, sau khi đã hẹn địa điểm và thời gian vào lúc ra đi. Trong cụm từ ‘kukkuṭasampāde,’ ngôi làng mà từ đó con gà trống đi ra, chỉ bằng chân mà đi đến được ngôi làng khác, ngôi làng này được gọi là kukkuṭasampāda. Ở đây, đây là ý nghĩa của từ: ‘Chúng đi đến được ở đây,’ vì thế gọi là sampāda. Ai đi đến được? Gà trống. Nơi gà trống đi đến được là kukkuṭasampāda. Hoặc là, sampāda là sự đi lại; sự đi lại của gà trống có ở đây, vì thế cũng là kukkuṭasampāda. Cũng có bản đọc là ‘kukkuṭasampāte,’ ở đó, ngôi làng mà từ trên mái nhà của nó, con gà trống bay lên rồi đáp xuống trên mái nhà của ngôi làng khác, ngôi làng này được gọi là kukkuṭasampāta. Ý nghĩa của từ ở đây nên được hiểu theo cách đã nói. Ngôi làng được nói theo hai cách này thì rất gần, không có vùng ngoại ô (upacāra). Nhưng trong một quốc độ đầy những ngôi làng mà ở đó, tiếng gà gáy vào lúc rạng đông ở một làng có thể nghe thấy ở làng kế bên, thì cứ mỗi một làng (đi qua) là phạm pācittiya, điều này được nói trong Chú giải. Mặc dù đã được nói như vậy, nhưng vì có câu (trong Pāli) rằng ‘cứ mỗi một làng là phạm tội pācittiya,’ nên nếu có một ngôi làng chỉ cách một ratana, và có một vùng ngoại ô do người dân quy định cho nó, thì vị tỳ-khưu đi vào đó vẫn phạm tội.

Tatrāyaṃ āpattivinicchayo – saṃvidhānakāle hi sace ubhopi bhikkhunupassaye vā antarārāme vā āsanasālāya vā titthiyaseyyāya vā ṭhatvā saṃvidahanti, anāpatti kappiyabhūmi kirāyaṃ. Tasmā ettha saṃvidahanapaccayā [Pg.73] dukkaṭāpattiṃ na vadanti, gacchantassa yathāvatthukameva. Sace pana antogāme bhikkhunupassayadvāre rathikāya aññesu vā catukkasiṅghāṭakahatthisālādīsu saṃvidahanti, bhikkhuno āpatti dukkaṭassa. Evaṃ saṃvidahitvā gāmato nikkhamanti, nikkhamane anāpatti, anantaragāmassa upacārokkamane pana bhikkhuno pācittiyaṃ. Tatrāpi ‘‘paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiyapāde pācittiya’’nti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Gāmato nikkhamitvā pana yāva anantaragāmassa upacāraṃ na okkamanti, etthantare saṃvidahitepi bhikkhuno dukkaṭaṃ, anantaragāmassa upacārokkamane purimanayeneva āpatti. Sace dūraṃ gantukāmā honti, gāmūpacāragaṇanāya okkamane okkamane āpatti, tassa tassa pana gāmassa atikkamane anāpatti. Sace pana bhikkhunī ‘‘asukaṃ nāma gāmaṃ gamissāmī’’ti upassayato nikkhamati, bhikkhupi tameva gāmaṃ sandhāya ‘‘asukaṃ nāma gāmaṃ gamissāmī’’ti vihārato nikkhamati. Atha dvepi gāmadvāre samāgantvā ‘‘tumhe kuhiṃ gacchatha, asukaṃ nāma gāmaṃ tumhe kuhinti, mayampi tatthevā’’ti vatvā ‘‘ehi dāni, gacchāmā’’ti saṃvidhāya gacchanti, anāpatti. Kasmā? Pubbameva gamissāmāti nikkhantattāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Taṃ neva pāḷiyā na sesaaṭṭhakathāya sameti.

Ở đây, đây là sự phân định về tội: Vào lúc hẹn nhau, nếu cả hai đứng ở trong ni viện, hoặc trong ngôi chùa trong làng, hoặc trong nhà nghỉ, hoặc trong trú xứ của ngoại đạo để hẹn nhau, thì vô tội, vì nơi này là đất hợp lệ. Do đó, ở đây các ngài không nói đến tội dukkaṭa do duyên hẹn nhau; đối với người đi thì (phạm tội) tùy theo trường hợp. Nhưng nếu họ hẹn nhau ở trong làng, tại cổng ni viện, trên đường xe, hoặc ở những nơi khác như ngã tư, ngã ba, chuồng voi v.v..., tỳ-khưu phạm tội dukkaṭa. Sau khi hẹn nhau như vậy, họ ra khỏi làng; khi ra khỏi thì vô tội, nhưng khi đi vào vùng ngoại ô của làng kế bên, tỳ-khưu phạm pācittiya. Ở đó cũng vậy, trong sách Mahāpaccarī có nói: ‘Bước chân đầu tiên phạm dukkaṭa, bước chân thứ hai phạm pācittiya.’ Nhưng sau khi ra khỏi làng, chừng nào chưa đi vào vùng ngoại ô của làng kế bên, trong khoảng giữa đó dù có hẹn nhau, tỳ-khưu cũng phạm dukkaṭa; khi đi vào vùng ngoại ô của làng kế bên, phạm tội theo cách đã nói trước. Nếu họ muốn đi xa, cứ mỗi lần đi vào vùng ngoại ô của một làng thì phạm tội theo số lượng vùng ngoại ô của làng; nhưng khi đi qua khỏi mỗi làng ấy thì vô tội. Nhưng nếu một tỳ-khưu-ni ra khỏi ni viện với ý định ‘Ta sẽ đi đến làng tên là...,’ và một tỳ-khưu cũng nhắm đến ngôi làng đó mà ra khỏi tu viện với ý định ‘Ta sẽ đi đến làng tên là...’. Rồi cả hai gặp nhau ở cổng làng, hỏi nhau ‘Quý ngài đi đâu?’, ‘Chúng tôi đi đến làng tên là...’, ‘Còn quý cô đi đâu?’, ‘Chúng tôi cũng đi đến đó thôi,’ sau khi nói vậy, họ hẹn nhau ‘Nào, bây giờ chúng ta cùng đi’ rồi đi, thì vô tội. Tại sao? Vì họ đã ra đi với ý định ‘chúng ta sẽ đi’ từ trước, điều này được nói trong sách Mahāpaccarī. Điều đó không phù hợp với Pāli cũng không phù hợp với các Chú giải khác.

Addhayojane addhayojaneti ekamekaṃ addhayojanaṃ atikkamantassa idāni atikkamissatīti paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiyapāde pācittiyaṃ. Imasmiñhi naye atikkamane āpatti, okkamane anāpatti.

Cụm từ ‘cứ mỗi nửa do-tuần’ có nghĩa là đối với vị tỳ-khưu vượt qua mỗi nửa do-tuần, vào lúc có thể nói rằng ‘bây giờ vị ấy sắp vượt qua,’ thì bước chân đầu tiên phạm dukkaṭa, bước chân thứ hai phạm pācittiya. Vì trong phương pháp này, khi vượt qua thì phạm tội, khi đi vào thì vô tội.

184. Bhikkhu saṃvidahatīti nagaradvāre vā rathikāya vā bhikkhuniṃ disvā ‘‘asukaṃ gāmaṃ nāma gatapubbatthā’’ti vadati, ‘‘nāmhi ayya gatapubbā’’ti ‘‘ehi gacchāmā’’ti vā ‘‘sve ahaṃ gamissāmi, tvampi āgaccheyyāsī’’ti vā vadati. Bhikkhunī saṃvidahatīti gāmantare cetiyavandanatthaṃ gāmato nikkhamantaṃ bhikkhuṃ disvā ‘‘ayya kuhiṃ gacchathā’’ti vadati. ‘‘Asukaṃ nāma gāmaṃ cetiyavandanattha’’nti. ‘‘Ahampi ayya āgacchāmī’’ti evaṃ bhikkhunīyeva saṃvidahati, na bhikkhu.

184. “Tỳ khưu hẹn trước” là trường hợp vị tỳ khưu thấy vị tỳ khưu ni ở cổng thành hay ở đường phố rồi nói rằng: “Cô đã từng đi đến ngôi làng tên là... chưa?” (Vị tỳ khưu ni đáp:) “Bạch ngài, con chưa từng đi.” (Vị tỳ khưu nói:) “Hãy đến đây, chúng ta cùng đi” hoặc “Ngày mai, tôi sẽ đi, cô cũng hãy đi theo.” “Tỳ khưu ni hẹn trước” là trường hợp vị tỳ khưu ni thấy vị tỳ khưu đang đi ra khỏi làng để đến một ngôi làng khác đảnh lễ bảo tháp, liền hỏi rằng: “Bạch ngài, ngài đi đâu vậy?” (Vị tỳ khưu đáp:) “Tôi đi đến ngôi làng tên là... để đảnh lễ bảo tháp.” (Vị tỳ khưu ni nói:) “Bạch ngài, con cũng sẽ đi theo.” Như vậy, chính vị tỳ khưu ni đã hẹn trước, chứ không phải vị tỳ khưu.

185. Visaṅketenāti ettha ‘‘purebhattaṃ gacchissāmā’’ti vatvā pacchābhattaṃ gacchanti, ‘‘ajja vā gamissāmā’’ti vatvā sve gacchanti. Evaṃ kālavisaṅketeyeva [Pg.74] anāpatti, dvāravisaṅkete pana maggavisaṅkete vā satipi āpattiyeva. Āpadāsūti raṭṭhabhede cakkasamāruḷhā janapadā pariyāyanti evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti.

185. Về câu “do sai hẹn” (visaṅketena): Ở đây, sau khi nói: “Chúng ta sẽ đi vào buổi sáng,” lại đi vào buổi chiều; hoặc sau khi nói: “Hôm nay chúng ta sẽ đi,” lại đi vào ngày mai. Như vậy, chỉ không phạm tội trong trường hợp sai hẹn về thời gian. Còn nếu sai hẹn về cổng thành hoặc sai hẹn về con đường, dù có xảy ra, vẫn phạm tội. Về câu “trong các trường hợp hiểm nạn” (āpadāsu): Khi đất nước loạn lạc, dân chúng trong xứ phải di chuyển bằng xe cộ, trong những trường hợp hiểm nạn như vậy thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Học giới này) có bốn nguồn sanh khởi: sanh khởi từ thân; từ thân và lời nói; từ thân và tâm; và từ thân, lời nói, và tâm. Là hành vi (kiriya), không được giải thoát do không có tưởng (no-saññāvimokkha), không có tâm (acittaka), là tội do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có ba loại tâm (ticitta), và có ba loại cảm thọ (tivedana).

Saṃvidhānasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Học giới về việc hẹn trước, là học giới thứ bảy.

8. Nāvābhiruhanasikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải Thích Học Giới Về Việc Lên Thuyền

188. Aṭṭhamasikkhāpade – saṃvidhāyāti lokassādamittasanthavavasena kīḷāpurekkhārā saṃvidahitvā. Uddhaṃgāmininti uddhaṃ nadiyā paṭisotaṃ gacchantiṃ. Yasmā pana yo uddhaṃ javanato ujjavanikāya nāvāya kīḷati, so ‘‘uddhaṃgāminiṃ abhiruhatī’’ti vuccati. Tenassa padabhājane atthameva dassetuṃ ‘‘ujjavanikāyā’’ti vuttaṃ. Adhogāmininti adho anusotaṃ gacchantiṃ. Yasmā pana yo adho javanato ojavanikāya nāvāya kīḷati, so ‘‘adhogāminiṃ abhiruhatī’’ti vuccati. Tenassāpi padabhājane atthameva dassetuṃ ‘‘ojavanikāyā’’ti vuttaṃ. Tattha yaṃ titthasampaṭipādanatthaṃ uddhaṃ vā adho vā haranti, ettha anāpatti. Tiriyaṃ taraṇāyāti upayogatthe nissakkavacanaṃ.

188. Trong học giới thứ tám: “Hẹn trước” (saṃvidhāya) là hẹn trước với mục đích vui chơi do sự thân thiết với người bạn thế tục. “Đi ngược dòng” (uddhaṃgāminiṃ) là đi ngược dòng sông. Bởi vì vị nào vui chơi trên chiếc thuyền đi ngược dòng (ujjavanikāya) do việc đi lên, vị ấy được gọi là “lên thuyền đi ngược dòng.” Do đó, trong phần phân tích từ (padabhājana) của từ này, để chỉ rõ ý nghĩa, đã nói là “trên thuyền đi ngược dòng” (ujjavanikāya). “Đi xuôi dòng” (adhogāminiṃ) là đi xuôi dòng nước. Bởi vì vị nào vui chơi trên chiếc thuyền đi xuôi dòng (ojavanikāya) do việc đi xuống, vị ấy được gọi là “lên thuyền đi xuôi dòng.” Do đó, trong phần phân tích từ của từ này cũng vậy, để chỉ rõ ý nghĩa, đã nói là “trên thuyền đi xuôi dòng” (ojavanikāya). Ở đây, chiếc thuyền nào được đưa đi ngược dòng hay xuôi dòng với mục đích đến bến, trong trường hợp này không phạm tội. Về câu “để đi ngang qua” (tiriyaṃ taraṇāya), đây là cách nói xuất cách (nissakkavacana) theo nghĩa của đối cách (upayogatthe).

189. Gāmantare gāmantareti ettha yassā nadiyā ekaṃ tīraṃ kukkuṭasampādagāmehi nirantaraṃ, ekaṃ agāmakaṃ araññaṃ, tassā sagāmakatīrapassena gamanakāle gāmantaragaṇanāya pācittiyāni, agāmakatīrapassena gamanakāle addhayojanagaṇanāya. Yā pana yojanavitthatā hoti, tassā majjhena gamanepi addhayojanagaṇanāya pācittiyāni veditabbāni. Anāpatti tiriyaṃ taraṇāyāti ettha na kevalaṃ nadiyā, yopi mahātitthapaṭṭanato tāmalittiṃ vā suvaṇṇabhūmiṃ vā gacchati, tassāpi anāpatti. Sabbaaṭṭhakathāsu hi nadiyaṃyeva āpatti vicāritā, na samudde.

189. Về câu “cứ mỗi làng khác” (gāmantare gāmantare): Ở đây, đối với con sông nào có một bờ có các làng nối tiếp nhau trong tầm gà bay, và một bờ là rừng không có làng, khi đi dọc theo bờ có làng, cứ mỗi làng khác sẽ phạm tội Pācittiya. Khi đi dọc theo bờ không có làng, cứ mỗi nửa do-tuần sẽ phạm tội Pācittiya. Hơn nữa, đối với con sông rộng một do-tuần, khi đi giữa dòng, cũng nên biết rằng cứ mỗi nửa do-tuần sẽ phạm tội Pācittiya. Về câu “không phạm tội khi đi ngang qua” (anāpatti tiriyaṃ taraṇāya): Ở đây, không chỉ là việc đi ngang qua sông, mà ngay cả vị nào đi từ bến cảng Mahātittha đến Tāmalitti hay Suvaṇṇabhūmi, vị ấy cũng không phạm tội. Thật vậy, trong tất cả các sách Chú giải, tội chỉ được xem xét đối với sông, không được xem xét đối với biển.

191. Visaṅketenāti [Pg.75] idhāpi kālavisaṅketeneva anāpatti, titthavisaṅketena pana nāvāvisaṅketena vā gacchantassa āpattiyeva. Sesaṃ paṭhamasikkhāpadasadisameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.

191. Về câu “do sai hẹn” (visaṅketena): Ở đây cũng vậy, chỉ không phạm tội do sai hẹn về thời gian. Còn vị nào đi do sai hẹn về bến cảng hoặc sai hẹn về thuyền thì vẫn phạm tội. Phần còn lại tương tự như học giới đầu tiên, cùng với các nguồn sanh khởi v.v...

Nāvābhiruhanasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Học giới về việc lên thuyền, là học giới thứ tám.

9. Paripācitasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải Thích Học Giới Về Việc Xúi Giục

192. Navamasikkhāpade – mahānāge tiṭṭhamāneti bhummatthe upayogavacanaṃ, mahānāgesu tiṭṭhamānesūti attho. Atha vā mahānāge tiṭṭhamāne ‘‘adisvā’’ti ayamettha pāṭhaseso daṭṭhabbo. Itarathā hi attho na yujjati. Antarākathāti avasānaṃ appatvā ārambhassa ca avasānassa ca vemajjhaṭṭhānaṃ pattakathā. Vippakatāti kayiramānā hoti. Saccaṃ mahānāgā kho tayā gahapatīti addhacchikena olokayamānā there pavisante disvā tehi sutabhāvaṃ ñatvā evamāha.

192. Trong học giới thứ chín: Câu “mahānāge tiṭṭhamāne” là cách nói đối cách (upayogavacana) theo nghĩa của vị trí cách (bhummatthe), có nghĩa là “khi các bậc đại long đang có mặt” (mahānāgesu tiṭṭhamānesu). Hoặc là, ở đây nên hiểu có phần văn bản bị thiếu là “do không thấy” (adisvā) các bậc đại long đang có mặt. Bởi vì nếu không, ý nghĩa sẽ không phù hợp. “Câu chuyện dở dang” (antarākathā) là câu chuyện đã đến đoạn giữa, chưa đến hồi kết. “Đang dang dở” (vippakatā) là đang được thực hiện. Về câu “Thật vậy, thưa gia chủ, các bậc đại long...”: (Vị tỳ khưu ni) liếc mắt nhìn, thấy các vị trưởng lão đang đi vào, và biết rằng họ đã nghe thấy, nên đã nói như vậy.

194. Bhikkhuniparipācitanti bhikkhuniyā paripācitaṃ, guṇappakāsanena nipphāditaṃ; laddhabbaṃ katanti attho. Padabhājane panassa bhikkhuniñca tassā paripācanākārañca dassetuṃ ‘‘bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā, paripāceti nāma pubbe adātukāmāna’’ntiādi vuttaṃ. Pubbe gihisamārambhāti ettha pubbeti paṭhamaṃ. Samārambhoti samāraddhaṃ vuccati, paṭiyāditassetaṃ adhivacanaṃ. Gihīnaṃ samārambho gihisamārambho. Bhikkhuniyā paripācanato paṭhamameva yaṃ gihīnaṃ paṭiyāditaṃ bhattaṃ, tato aññatra taṃ piṇḍapātaṃ ṭhapetvā aññaṃ bhuñjantassa āpatti, taṃ pana bhuñjantassa anāpattīti vuttaṃ hoti. Padabhājane pana yasmā ñātakapavāritehi bhikkhussatthāya asamāraddhopi piṇḍapāto atthato samāraddhova hoti, yathāsukhaṃ āharāpetabbato, tasmā byañjanaṃ anādiyitvā atthameva dassetuṃ ‘‘gihisamārambho nāma ñātakā vā honti pavāritā vā’’ti vuttaṃ.

194. “Do tỳ khưu ni xúi giục” (bhikkhuniparipācitaṃ) có nghĩa là được tỳ khưu ni xúi giục, được hoàn thành bằng cách tán dương công đức, được làm cho có thể nhận được. Còn trong phần phân tích từ (padabhājana) của từ này, để chỉ rõ (thế nào là) tỳ khưu ni và cách thức xúi giục của vị ấy, đã nói rằng: “Tỳ khưu ni là người đã thọ cụ túc giới trong cả hai Tăng đoàn, xúi giục là trước đó (gia chủ) không có ý định dâng cúng...” v.v... Về câu “trước đó đã được gia chủ chuẩn bị” (pubbe gihisamārambha): Ở đây, “trước đó” (pubbe) là đầu tiên. “Sự chuẩn bị” (samārambha) được gọi là “đã được chuẩn bị” (samāraddhaṃ); đây là một tên gọi khác của vật thực đã được chuẩn bị. Sự chuẩn bị của gia chủ là “sự chuẩn bị của gia chủ” (gihisamārambha). Vật thực nào đã được gia chủ chuẩn bị trước khi tỳ khưu ni xúi giục, ngoài vật thực đó ra, vị nào dùng vật thực khác (do tỳ khưu ni xúi giục) thì phạm tội; còn vị nào dùng vật thực đó (do gia chủ chuẩn bị) thì không phạm tội, điều này đã được nói. Hơn nữa, trong phần phân tích từ, bởi vì vật thực khất thực dù không được chuẩn bị vì lợi ích của tỳ khưu bởi những người thân quyến hay những người đã thỉnh mời, nhưng về mặt ý nghĩa thì vẫn là đã được chuẩn bị, do có thể được mang đến một cách dễ dàng; do đó, không chấp vào văn tự mà chỉ để trình bày ý nghĩa, đã nói rằng: “Sự chuẩn bị của gia chủ là (do) những người thân quyến hoặc những người đã thỉnh mời.”

195. Pakatipaṭiyattanti [Pg.76] pakatiyā tasseva bhikkhuno atthāya paṭiyāditaṃ hoti ‘‘therassa dassāmā’’ti. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘tassa aññassā’’ti avatvā ‘‘bhikkhūnaṃ dassāmāti paṭiyattaṃ hotī’’ti avisesena vuttaṃ.

195. “Được chuẩn bị một cách tự nhiên” (pakatipaṭiyattaṃ) là vật thực vốn được chuẩn bị vì lợi ích của chính vị tỳ khưu ấy, với ý nghĩ: “Chúng ta sẽ dâng cúng đến vị trưởng lão.” Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī, không nói “cho vị ấy” hay “cho vị khác,” mà đã nói một cách không phân biệt rằng: “được chuẩn bị với ý nghĩ ‘chúng ta sẽ dâng cúng đến các vị tỳ khưu’.”

197. Pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha anāpattīti yāgukhajjakaphalāphale sabbattha bhikkhuniparipācitepi anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

197. Vô tội trong mọi trường hợp đối với cháo, vật thực cứng, trái cây nhỏ, trái cây lớn, ngay cả khi được tỳ-khưu-ni sắp đặt. Phần còn lại đã rõ ràng. (Điều học này) có nguồn sanh là pārajika thứ nhất, sanh khởi từ thân và tâm, là hành vi, được giải thoát do tưởng, có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ.

Paripācitasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Điều học về việc sắp đặt là điều thứ chín.

10. Rahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải thích điều học về việc ngồi riêng.

198. Dasamasikkhāpade – sabbo pāḷiattho ca vinicchayo ca dutiyaaniyate vuttanayeneva veditabbo. Idañhi sikkhāpadaṃ dutiyāniyatena ca upari upanandhassa catutthasikkhāpadena ca saddhiṃ ekaparicchedaṃ, aṭṭhuppattivasena pana visuṃ paññattanti.

198. Trong điều học thứ mười, toàn bộ ý nghĩa Pāli và phần phân xử nên được hiểu theo phương pháp đã được nói đến trong pháp bất định thứ hai. Bởi vì điều học này có cùng phạm vi với pháp bất định thứ hai và với điều học thứ tư về (trường hợp của) Upananda ở phẩm trên, nhưng đã được chế định riêng biệt do bởi sự phát sanh của câu chuyện.

Rahonisajjasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Điều học về việc ngồi riêng là điều thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena bhikkhunivaggo tatiyo.

Phẩm Tỳ-khưu-ni, thứ ba, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích.

4. Bhojanavaggo

4. Phẩm Vật Thực

1. Āvasathapiṇḍasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải thích điều học về vật thực khất thực tại nhà trọ.

203. Bhojanavaggassa paṭhamasikkhāpade – āvasathapiṇḍoti āvasathe piṇḍo. Samantā parikkhittaṃ addhikagilānagabbhinipabbajitānaṃ yathānurūpaṃ paññattamañcapīṭhaṃ anekagabbhapamukhaparicchedaṃ āvasathaṃ katvā tattha puññakāmatāya piṇḍo paññatto hoti, yāgubhattabhesajjādi sabbaṃ tesaṃ tesaṃ dānatthāya ṭhapitaṃ hotīti attho. Hiyyopīti svepi. Apasakkantīti [Pg.77] apagacchanti. Manussā ujjhāyantīti titthiye apassantā ‘‘titthiyā kuhiṃ gatā’’‘‘ime passitvā pakkantā’’ti sutvā ujjhāyanti. Kukkuccāyantoti kukkuccaṃ karonto, akappiyasaññaṃ uppādentoti attho.

203. Trong điều học đầu tiên của Phẩm Vật Thực: ‘Vật thực khất thực tại nhà trọ’ (āvasathapiṇḍo) là vật thực (piṇḍo) ở tại nhà trọ (āvasathe). Ý nghĩa là: sau khi xây dựng một nhà trọ (āvasatha) được rào quanh bốn phía, có giường ghế được sắp đặt phù hợp cho khách lữ hành, người bệnh, phụ nữ mang thai, và người xuất gia, có nhiều phòng, sảnh, và các khu vực riêng biệt, vật thực được sắp đặt ở đó do lòng mong muốn phước báu; tất cả (vật dụng) như cháo, cơm, thuốc men, v.v... được đặt sẵn để bố thí cho những người ấy. ‘Hôm qua cũng vậy’ (hiyyopi) có nghĩa là ngày mai cũng vậy (svepi). ‘Họ lánh đi’ (apasakkanti) nghĩa là họ rời đi (apagacchanti). ‘Người ta phàn nàn’ (manussā ujjhāyanti) có nghĩa là: khi không thấy các du sĩ ngoại đạo, (người ta) nghe (câu trả lời) cho câu hỏi “Các du sĩ ngoại đạo đã đi đâu?” là “Họ đã bỏ đi sau khi thấy các vị này,” rồi họ phàn nàn. ‘Đang hối hận’ (kukkuccāyanto) có nghĩa là đang thực hiện sự hối hận, đang làm sanh khởi tưởng về vật không thích hợp.

206. Sakkoti tamhā āvasathā pakkamitunti addhayojanaṃ vā yojanaṃ vā gantuṃ sakkoti. Na sakkotīti ettakameva na sakkoti. Anodissāti imesaṃyeva vā ettakānaṃyeva vāti ekaṃ pāsaṇḍaṃ anuddisitvā sabbesaṃ paññatto hoti. Yāvadatthoti bhojanampi ettakanti aparicchinditvā yāvadattho paññatto hoti. Sakiṃ bhuñjitabbanti ekadivasaṃ bhuñjitabbaṃ, dutiyadivasato paṭṭhāya paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ, ajjhohāre ajjhohāre pācittiyaṃ.

206. ‘Có thể rời khỏi nhà trọ ấy’ (sakkoti tamhā āvasathā pakkamituṃ) nghĩa là có thể đi được nửa do-tuần hoặc một do-tuần. ‘Không thể’ (na sakkoti) nghĩa là không thể đi được chừng ấy. ‘Không chỉ định’ (anodissa) nghĩa là không được sắp đặt bằng cách chỉ định riêng cho một nhóm ngoại đạo nào, dù là ‘chỉ cho những người này’ hay ‘chỉ cho chừng này người,’ mà được sắp đặt cho tất cả mọi người. ‘Cho đến khi đủ nhu cầu’ (yāvadattho) nghĩa là vật thực cũng không được giới hạn ‘chừng này,’ mà được sắp đặt cho đến khi đủ nhu cầu. ‘Nên ăn một lần’ (sakiṃ bhuñjitabbaṃ) nghĩa là nên ăn trong một ngày; từ ngày thứ hai trở đi, khi nhận thì phạm tội tác ác (dukkaṭa), mỗi khi ăn vào thì phạm tội ưng đối trị (pācittiya).

Ayaṃ panettha vinicchayo – ekakulena vā nānākulehi vā ekato hutvā ekasmiṃ ṭhāne vā nānāṭhānesu vā ‘‘ajja ekasmiṃ; sve ekasmi’’nti evaṃ aniyamitaṭṭhāne vā paññattaṃ ekasmiṃ ṭhāne ekadivasaṃ bhuñjitvā dutiyadivase tasmiṃ ṭhāne aññasmiṃ vā bhuñjituṃ na vaṭṭati. Nānākulehi pana nānāṭhānesu paññattaṃ ekasmiṃ ṭhāne ekadivasaṃ bhuñjitvā dutiyadivase aññattha bhuñjituṃ vaṭṭati. Paṭipāṭiṃ pana khepetvā puna ādito paṭṭhāya bhuñjituṃ na vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Ekapūganānāpūgaekagāmanānāgāmesupi eseva nayo. Yopi ekakulassa vā nānākulānaṃ vā ekato paññatto taṇḍulādīnaṃ abhāvena antarantarā chijjati, sopi na bhuñjitabbo. Sace pana ‘‘na sakkoma dātu’’nti upacchinditvā puna kalyāṇacitte uppanne dātuṃ ārabhanti, etaṃ puna ekadivasaṃ bhuñjituṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.

Đây là phần phân xử trong trường hợp này: (Vật thực) được sắp đặt bởi một gia đình, hoặc bởi nhiều gia đình cùng nhau, tại một nơi hoặc tại nhiều nơi, hoặc tại những nơi không cố định theo cách ‘hôm nay ở một nơi, ngày mai ở một nơi khác;’ sau khi đã ăn một ngày tại một nơi, thì vào ngày thứ hai không được phép ăn tại nơi đó hoặc tại một nơi khác. Tuy nhiên, đối với (vật thực) được sắp đặt bởi nhiều gia đình khác nhau tại nhiều nơi khác nhau, sau khi đã ăn một ngày tại một nơi, thì vào ngày thứ hai được phép ăn ở một nơi khác. Trong sách Mahāpaccarī có nói rằng: sau khi đã đi hết một vòng thứ tự, không được phép ăn lại từ đầu. Phương pháp này cũng áp dụng cho trường hợp một nhóm, nhiều nhóm, một làng, nhiều làng. Cả trường hợp vật thực được sắp đặt bởi một gia đình hoặc nhiều gia đình cùng nhau bị gián đoạn do thiếu gạo v.v..., vật thực ấy cũng không nên ăn (khi được cúng lại). Tuy nhiên, nếu họ ngưng lại (với ý nghĩ) ‘chúng tôi không thể cúng dường,’ rồi sau đó, khi tâm thiện sanh khởi, họ lại bắt đầu cúng dường, thì được phép ăn vật thực ấy thêm một ngày nữa. Điều này được nói trong sách Mahāpaccarī.

208. Anāpatti gilānassāti gilānassa anuvasitvā bhuñjantassa anāpatti. Gacchanto vāti yo gacchanto antarāmagge ekadivasaṃ gataṭṭhāne ca ekadivasaṃ bhuñjati, tassāpi anāpatti. Āgacchantepi eseva nayo. Gantvā paccāgacchantopi antarāmagge ekadivasaṃ āgataṭṭhāne ca ekadivasaṃ bhuñjituṃ labhati. Gacchissāmīti bhuñjitvā nikkhantassa nadī vā pūrati corādibhayaṃ vā hoti, so nivattitvā khemabhāvaṃ ñatvā gacchanto puna ekadivasaṃ bhuñjituṃ labhatīti sabbamidaṃ mahāpaccariyādīsu vuttaṃ[Pg.78]. Odissa paññatto hotīti bhikkhūnaṃyeva atthāya uddisitvā paññatto hoti. Na yāvadatthoti yāvadatthaṃ paññatto na hoti, thokaṃ thokaṃ labbhati, tādisaṃ niccampi bhuñjituṃ vaṭṭati. Pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbatthāti yāgukhajjakaphalāphalādibhede sabbattha anāpatti. Yāguādīni hi niccampi bhuñjituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ ticittaṃ, tivedananti.

208. ‘Vô tội đối với người bệnh’ (anāpatti gilānassa) nghĩa là vị tỳ-khưu bị bệnh ở lại và ăn thì vô tội. ‘Hoặc đang đi’ (gacchanto vā) nghĩa là vị nào đang đi, ăn một ngày trên đường và một ngày tại nơi đã đến, vị ấy cũng vô tội. Đối với người đang trở về cũng theo phương pháp này. Người đã đi rồi trở về cũng được phép ăn một ngày trên đường và một ngày tại nơi đã đến. (Vị tỳ-khưu) ăn với ý định ‘tôi sẽ đi,’ nhưng khi ra đi thì sông bị lụt hoặc có sự nguy hiểm từ trộm cướp v.v..., vị ấy quay trở lại, và khi biết được tình hình đã an toàn rồi ra đi, thì được phép ăn thêm một ngày nữa. Tất cả những điều này đã được nói trong các sách như Mahāpaccarī. ‘Được sắp đặt có chỉ định’ (odissa paññatto hoti) nghĩa là được sắp đặt và chỉ định vì lợi ích của chính các tỳ-khưu. ‘Không phải cho đến khi đủ nhu cầu’ (na yāvadattho) nghĩa là không được sắp đặt cho đến khi đủ nhu cầu, chỉ nhận được một ít; vật thực như vậy được phép ăn thường xuyên. ‘Ngoại trừ năm loại vật thực, trong mọi trường hợp’ (pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha) nghĩa là vô tội trong mọi trường hợp đối với các loại khác nhau như cháo, vật thực cứng, trái cây nhỏ, trái cây lớn. Bởi vì cháo v.v... được phép ăn thường xuyên. Phần còn lại đã rõ ràng. (Điều học này) có nguồn sanh là Eḷakaloma, sanh khởi từ thân và từ thân-tâm, là hành vi, không được giải thoát do tưởng, không có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ.

Āvasathapiṇḍasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Điều học về vật thực khất thực tại nhà trọ là điều thứ nhất.

2. Gaṇabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích điều học về việc ăn theo nhóm.

209. Dutiyasikkhāpade – parihīnalābhasakkāroti so kira ajātasattunā rājānaṃ mārāpetvāpi abhimāre yojetvāpi ruhiruppādaṃ katvāpi guḷhapaṭicchanno ahosi. Yadā pana divāyeva dhanapālakaṃ payojesi, tadā pākaṭo jāto. ‘‘Kathaṃ devadatto hatthiṃ payojesī’’ti parikathāya uppannāya ‘‘na kevalaṃ hatthiṃ payojesi, rājānampi mārāpesi, abhimārepi pesesi, silampi pavijjhi, pāpo devadatto’’ti pākaṭo ahosi. ‘‘Kena saddhiṃ idaṃ kammamakāsī’’ti ca vutte ‘‘raññā ajātasattunā’’ti āhaṃsu. Tato nāgarā ‘‘kathañhi nāma rājā evarūpaṃ coraṃ sāsanakaṇṭakaṃ gahetvā vicarissatī’’ti uṭṭhahiṃsu. Rājā nagarasaṅkhobhaṃ ñatvā devadattaṃ nīhari. Tato paṭṭhāya cassa pañcathālipākasatāni upacchindi, upaṭṭhānampissa na agamāsi, aññepissa manussā na kiñci dātabbaṃ vā kātabbaṃ vā maññiṃsu. Tena vuttaṃ – ‘‘parihīnalābhasakkāro’’ti. Kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjatīti ‘‘mā me gaṇo bhijjī’’ti parisaṃ posento ‘‘tvaṃ ekassa bhikkhuno bhattaṃ dehi, tvaṃ dvinna’’nti evaṃ viññāpetvā sapariso kulesu bhuñjati.

209. Trong học giới thứ hai – (câu) bị suy giảm lợi lộc và cung kính (parihīnalābhasakkāroti): Nghe nói, vị ấy (Devadatta) dù đã xúi giục Ajātasattu giết vua, dù đã phái các cung thủ đến ám sát, dù đã làm cho máu chảy ra, vẫn là người có tội lỗi được che giấu kín đáo. Nhưng khi vị ấy thả voi Dhanapālaka ngay giữa ban ngày, lúc ấy (tội lỗi) đã trở nên rõ ràng. Khi lời bàn tán "Làm sao Devadatta lại thả voi?" nổi lên, (sự việc) đã trở nên rõ ràng rằng: "Không chỉ thả voi, ông ta còn xúi giục giết vua, còn phái các kẻ ám sát, còn lăn đá, Devadatta thật độc ác." Và khi được hỏi: "Ông ta đã làm việc này cùng với ai?", họ đã nói: "(Cùng) với vua Ajātasattu." Do đó, dân chúng trong thành đã nổi dậy (phản đối) rằng: "Tại sao nhà vua lại có thể đi cùng với một kẻ trộm, một cái gai của giáo pháp như vậy?" Nhà vua, biết được sự náo động trong thành, đã trục xuất Devadatta. Kể từ đó, vua đã cắt năm trăm nồi cơm cúng dường cho vị ấy, cũng không đến hầu hạ vị ấy nữa, và những người khác cũng không nghĩ rằng có bất cứ thứ gì đáng cho hay đáng làm cho vị ấy. Do đó, đã được nói rằng: "bị suy giảm lợi lộc và cung kính." (Câu) thọ thực trong các gia đình sau khi đã thỉnh cầu (kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjatīti) có nghĩa là: Với ý nghĩ "Mong rằng đoàn thể của ta không bị chia rẽ," trong khi nuôi dưỡng hội chúng, vị ấy đã thỉnh cầu rằng: "Ông hãy cúng dường vật thực cho một vị tỳ khưu, ông hãy (cúng dường) cho hai vị," và như vậy, cùng với đồ chúng của mình, vị ấy thọ thực trong các gia đình.

211. Cīvaraṃ parittaṃ uppajjatīti bhattaṃ agaṇhantānaṃ cīvaraṃ na denti, tasmā parittaṃ uppajjati.

211. (Câu) Y phục phát sinh ít ỏi (cīvaraṃ parittaṃ uppajjatīti) có nghĩa là: (Người ta) không cúng dường y phục cho những vị không nhận vật thực, do đó (y phục) phát sinh ít ỏi.

212. Cīvarakārake [Pg.79] bhikkhū bhattena nimantentīti gāme piṇḍāya caritvā cirena cīvaraṃ niṭṭhāpente disvā ‘‘evaṃ lahuṃ niṭṭhāpetvā cīvaraṃ paribhuñjissantī’’ti puññakāmatāya nimantenti.

212. (Câu) (Người ta) thỉnh mời các vị tỳ khưu đang làm y bằng vật thực (cīvarakārake bhikkhū bhattena nimantentīti) có nghĩa là: Thấy rằng các vị ấy phải đi khất thực trong làng và mất nhiều thời gian mới hoàn thành y, (người ta) thỉnh mời vì mong muốn phước báu với ý nghĩ rằng: "Như thế này, các vị ấy sẽ hoàn thành nhanh chóng và được sử dụng y."

215. Nānāverajjaketi nānāvidhehi aññarajjehi āgate. ‘‘Nānāvirajjake’’tipi pāṭho, ayamevattho.

215. (Cụm từ) thuộc nhiều quốc độ khác nhau (nānāverajjaketi) có nghĩa là những người đến từ nhiều quốc độ khác nhau. Cũng có bản đọc là nānāvirajjake, ý nghĩa cũng như vậy.

217-8. Gaṇabhojaneti gaṇassa bhojane. Idha ca gaṇo nāma cattāro bhikkhū ādiṃ katvā tatuttariṃ bhikkhū adhippetā, teneva sabbantimaṃ paricchedaṃ dassento āha ‘‘yattha cattāro bhikkhū…pe… etaṃ gaṇabhojanaṃ nāmā’’ti. Taṃ panetaṃ gaṇabhojanaṃ dvīhākārehi pasavati nimantanato vā viññattito vā. Kathaṃ nimantanato pasavati? Cattāro bhikkhū upasaṅkamitvā ‘‘tumhe, bhante, odanena nimantemi, odanaṃ me gaṇhatha ākaṅkhatha oloketha adhivāsetha paṭimānethā’’ti evaṃ yena kenaci vevacanena vā bhāsantarena vā pañcannaṃ bhojanānaṃ nāmaṃ gahetvā nimanteti. Evaṃ ekato nimantitā paricchinnakālavasena ajjatanāya vā svātanāya vā ekato gacchanti, ekato gaṇhanti, ekato bhuñjanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Ekato nimantitā ekato vā nānato vā gacchanti, ekato gaṇhanti, nānato bhuñjanti, āpattiyeva. Paṭiggahaṇameva hi ettha pamāṇaṃ. Ekato nimantitā ekato vā nānato vā gacchanti, nānato gaṇhanti, ekato vā nānato vā bhuñjanti, anāpatti. Cattāri pariveṇāni vā vihāre vā gantvā nānato nimantitā ekaṭṭhāne ṭhitesuyeva vā eko puttena eko pitarāti evampi nānato nimantitā ekato vā nānato vā gacchantu, ekato vā nānato vā bhuñjantu, sace ekato gaṇhanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Evaṃ tāva nimantanato pasavati.

217-8. Thọ thực theo nhóm (gaṇabhojaneti) là việc ăn của một nhóm. Ở đây, một nhóm được hiểu là từ bốn vị tỳ khưu trở lên, do đó, khi chỉ ra giới hạn cuối cùng, Ngài đã nói: "Nơi nào có bốn vị tỳ khưu...đây được gọi là thọ thực theo nhóm." Việc thọ thực theo nhóm này phát sinh theo hai cách: do sự thỉnh mời hoặc do sự thỉnh cầu. Phát sinh do sự thỉnh mời như thế nào? (Một người) đến gần bốn vị tỳ khưu và thỉnh mời bằng cách nêu tên một trong năm loại vật thực, bằng bất kỳ từ đồng nghĩa nào hoặc bằng ngôn ngữ khác, như: "Bạch quý ngài, con xin mời quý ngài dùng cơm; xin quý ngài nhận cơm của con, mong muốn, đoái xem, chấp nhận, quý trọng." Khi được mời chung như vậy, trong một thời gian nhất định, cho hôm nay hoặc cho ngày mai, nếu họ cùng đi, cùng nhận, cùng ăn, thì đó là thọ thực theo nhóm, tất cả đều phạm tội. Được mời chung, dù đi chung hay đi riêng, nếu nhận chung nhưng ăn riêng, vẫn phạm tội. Vì ở đây, chính việc nhận là tiêu chuẩn. Được mời chung, dù đi chung hay đi riêng, nếu nhận riêng, dù ăn chung hay ăn riêng, đều không phạm tội. (Nếu) đi đến bốn khu tịnh xá hoặc bốn tu viện và được mời riêng, hoặc ngay cả khi đang ở cùng một nơi mà một vị được con trai (của thí chủ) mời, một vị được cha (của thí chủ) mời, như vậy được mời riêng, dù họ đi chung hay đi riêng, ăn chung hay ăn riêng, nhưng nếu họ nhận chung, thì đó là thọ thực theo nhóm, tất cả đều phạm tội. Như vậy, (việc thọ thực theo nhóm) phát sinh do sự thỉnh mời.

Kathaṃ viññattito? Cattāro bhikkhū ekato ṭhitā vā nisinnā vā upāsakaṃ disvā ‘‘amhākaṃ catunnampi bhattaṃ dehī’’ti vā viññāpeyyuṃ, pāṭekkaṃ vā passitvā ‘‘mayhaṃ dehi, mayhaṃ dehī’’ti evaṃ ekato vā nānato vā viññāpetvā ekato vā gacchantu nānato vā, bhattaṃ gahetvāpi ekato vā bhuñjantu nānato vā, sace ekato gaṇhanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Evaṃ viññattito pasavati.

(Phát sinh) do sự thỉnh cầu như thế nào? Bốn vị tỳ khưu cùng đứng hoặc cùng ngồi, thấy một vị cận sự nam, có thể thỉnh cầu rằng: "Xin hãy cúng dường vật thực cho cả bốn chúng tôi," hoặc thấy (vị ấy) riêng lẻ và thỉnh cầu: "Xin hãy cúng dường cho tôi, xin hãy cúng dường cho tôi." Như vậy, sau khi thỉnh cầu chung hoặc riêng, dù họ đi chung hay đi riêng, và sau khi đã nhận vật thực, dù họ ăn chung hay ăn riêng, nhưng nếu họ nhận chung, thì đó là thọ thực theo nhóm, tất cả đều phạm tội. Như vậy, (việc thọ thực theo nhóm) phát sinh do sự thỉnh cầu.

Pādāpi [Pg.80] phalitāti yathā mahācammassa parato maṃsaṃ dissati; evaṃ phālitā, vālikāya vā sakkharāya vā pahaṭamatte dukkhaṃ uppādenti, na sakkā hoti antogāme piṇḍāya carituṃ. Īdise gelaññe gilānasamayoti bhuñjitabbaṃ, na lesakappiyaṃ kātabbaṃ.

(Câu) Chân bị nứt nẻ (pādāpi phālitāti) có nghĩa là nứt nẻ đến mức có thể thấy thịt bên dưới lớp da dày; chỉ cần va chạm với cát hoặc sỏi là phát sinh đau đớn, không thể đi khất thực trong làng được. Trong trường hợp bệnh như vậy, được phép thọ thực (theo nhóm) vì là thời bệnh, không nên làm cho hợp lệ chỉ bằng một lý do nhỏ nhặt.

Cīvare kayiramāneti yadā sāṭakañca suttañca labhitvā cīvaraṃ karonti tadā; visuñhi cīvarakārasamayo nāma natthi. Tasmā yo tattha cīvare kattabbaṃ yaṃkiñci kammaṃ karoti, mahāpaccariyañhi ‘‘antamaso sūcivedhanako’’tipi vuttaṃ, tena cīvarakārasamayoti bhuñjitabbaṃ. Kurundiyaṃ pana vitthāreneva vuttaṃ. Yo cīvaraṃ vicāreti, chindati, moghasuttaṃ ṭhapeti, āgantukapaṭṭaṃ ṭhapeti, paccāgataṃ sibbati, āgantukapaṭṭaṃ bandhati, anuvātaṃ chindati ghaṭṭeti āropeti, tattha paccāgataṃ sibbati, suttaṃ karoti valeti, pipphalikaṃ niseti, parivattanaṃ karoti, sabbopi cīvaraṃ karotiyevāti vuccati. Yo pana samīpe nisinno jātakaṃ vā dhammapadaṃ vā katheti, ayaṃ na cīvarakārako. Etaṃ ṭhapetvā sesānaṃ gaṇabhojane anāpattīti.

(Câu) Khi y đang được làm (cīvare kayiramāneti) là khi nhận được vải và chỉ rồi làm y; vì thật ra không có cái gọi là "thời làm y" riêng biệt. Do đó, vị nào làm bất cứ công việc gì cần làm trên y đó – trong Mahāpaccarī cũng nói: "cho đến cả người xỏ chỉ vào kim" – vị ấy được phép thọ thực vì là thời làm y. Tuy nhiên, trong sớ Kurundī, điều này được nói một cách chi tiết: Vị nào sắp xếp y, cắt, đặt chỉ lược, đặt miếng vải đắp thêm, may đường may kép, buộc miếng vải đắp thêm, cắt viền, chà xát viền, đắp viền lên, may đường may kép trên đó, làm chỉ, quấn chỉ, mài dao nhỏ, làm con quay se chỉ, tất cả những vị ấy đều được gọi là người làm y. Nhưng vị nào ngồi gần kể chuyện Jātaka hay Dhammapada, vị này không phải là người làm y. Ngoại trừ vị này, những vị còn lại không phạm tội khi thọ thực theo nhóm.

Addhayojananti ettakampi addhānaṃ gantukāmena. Yo pana dūraṃ gantukāmo, tattha vattabbameva natthi. Gacchantenāti addhānaṃ gacchantena, addhayojanabbhantare gāvutepi bhuñjituṃ vaṭṭati. Gatena bhuñjitabbanti gatena ekadivasaṃ bhuñjitabbaṃ. Nāvābhiruhanepi eseva nayo. Ayaṃ pana viseso – abhiruḷhena icchitaṭṭhānaṃ gantvāpi yāva na orohati tāva bhuñjitabbanti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Catutthe āgateti ayaṃ antimaparicchedo, catutthepi āgate yattha na yāpenti; so mahāsamayo. Yattha pana sataṃ vā sahassaṃ vā sannipatanti, tattha vattabbameva natthi. Tasmā tādise kāle ‘‘mahāsamayo’’ti adhiṭṭhahitvā bhuñjitabbaṃ. Yo koci paribbājakasamāpannoti sahadhammikesu vā titthiyesu vā aññataro, etesañhi yena kenaci kate bhatte ‘‘samaṇabhattasamayo’’ti bhuñjitabbaṃ.

Cụm từ ‘nửa do-tuần’ (addhayojana) có nghĩa là bởi vị tỳ khưu muốn đi quãng đường chừng ấy. Còn vị tỳ khưu nào muốn đi xa hơn, ở đó không cần phải nói đến. Cụm từ ‘đang đi’ (gacchantena) có nghĩa là bởi vị tỳ khưu đang đi trên đường, được phép dùng bữa trong khoảng nửa do-tuần, dù là ở một ngưu-hống. Cụm từ ‘được dùng bữa khi đã đến’ (gatena bhuñjitabbaṃ) có nghĩa là khi đã đến nơi, được phép dùng bữa trong một ngày. Trong trường hợp lên thuyền cũng có phương pháp tương tự. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt: đã được nói trong Mahāpaccarī rằng vị tỳ khưu đã lên thuyền, dù đã đến nơi mong muốn, chừng nào chưa xuống thuyền thì chừng đó được phép dùng bữa. Cụm từ ‘khi vị thứ tư đến’ (catutthe āgate) có nghĩa đây là giới hạn cuối cùng, khi vị thứ tư cũng đã đến mà (vật thực) không đủ; đó là thời đại chúng. Còn ở nơi nào có một trăm hay một ngàn vị tụ hội, ở đó không cần phải nói đến. Do đó, trong thời điểm như vậy, nên tác ý "đây là thời đại chúng" rồi dùng bữa. Cụm từ ‘bất cứ du sĩ nào đã đến’ (yo koci paribbājakasamāpanno) có nghĩa là một người nào đó trong các vị đồng pháp hoặc trong các ngoại đạo, vì rằng khi vật thực được chuẩn bị bởi bất cứ ai trong số họ, nên dùng bữa (với tác ý) "đây là thời sa-môn phạn thực".

220. Anāpatti samayeti sattasu samayesu aññatarasmiṃ anāpatti. Dve tayo ekatoti yepi akappiyanimantanaṃ sādiyitvā dve vā tayo vā ekato gahetvā bhuñjanti, tesampi anāpatti.

220. Cụm từ ‘vô tội trong các thời’ (anāpatti samaye) có nghĩa là vô tội trong một thời nào đó trong bảy thời. Cụm từ ‘hai, ba vị cùng nhau’ (dve tayo ekato) có nghĩa là những vị nào đã chấp nhận lời mời không hợp lệ, rồi hai hoặc ba vị cùng nhau nhận và dùng, các vị ấy cũng vô tội.

Tattha [Pg.81] animantitacatutthaṃ, piṇḍapātikacatutthaṃ, anupasampannacatutthaṃ, pattacatutthaṃ, gilānacatutthanti pañcannaṃ catukkānaṃ vasena vinicchayo veditabbo. Kathaṃ? Idhekacco cattāro bhikkhū ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti nimanteti. Tesu tayo gatā, eko na gato. Upāsako ‘‘eko bhante thero kuhi’’nti pucchati. Nāgato upāsakāti. So aññaṃ taṅkhaṇappattaṃ kañci ‘‘ehi bhante’’ti pavesetvā catunnampi bhattaṃ deti, sabbesaṃ anāpatti. Kasmā? Gaṇapūrakassa animantitattā. Tayo eva hi tattha nimantitā gaṇhiṃsu, tehi gaṇo na pūrati, gaṇapūrako ca animantito, tena gaṇo bhijjatīti idaṃ animantitacatutthaṃ.

Trong đó, nên hiểu sự phân xử theo năm loại bộ bốn: bộ bốn có vị thứ tư không được mời, bộ bốn có vị đi khất thực, bộ bốn có vị chưa thọ cụ túc giới, bộ bốn có bình bát, và bộ bốn có vị bệnh. Như thế nào? Ở đây, một người nào đó mời bốn vị tỳ khưu rằng: "Xin các ngài hãy nhận vật thực". Trong số đó, ba vị đã đi, một vị không đi. Vị cận sự nam hỏi: "Bạch ngài, một vị trưởng lão ở đâu?". (Họ trả lời:) "Thưa cận sự nam, vị ấy không đến". Người ấy mời một vị nào đó khác vừa đến lúc ấy vào: "Bạch ngài, xin mời ngài vào", rồi dâng vật thực cho cả bốn vị, tất cả đều vô tội. Tại sao? Vì vị làm đủ túc số nhóm không được mời. Vì rằng ở đó chỉ có ba vị được mời đã nhận, bởi các vị ấy, nhóm không đủ túc số, và vị làm đủ túc số nhóm thì không được mời, do vị ấy, nhóm bị phá vỡ. Đây là bộ bốn có vị không được mời.

Piṇḍapātikacatutthe – nimantanakāle eko piṇḍapātiko hoti, so nādhivāseti. Gamanavelāya pana ‘‘ehi bhante’’ti vutte anadhivāsitattā anāgacchantampi ‘‘etha bhikkhaṃ lacchathā’’ti gahetvā gacchanti, so taṃ gaṇaṃ bhindati. Tasmā sabbesaṃ anāpatti.

Trong bộ bốn có vị đi khất thực – vào lúc mời, có một vị là người đi khất thực, vị ấy không nhận lời. Tuy nhiên, vào lúc đi, khi được nói rằng: "Bạch ngài, xin mời đi", dù vị ấy không muốn đi do đã không nhận lời, (các vị kia) vẫn dẫn đi và nói rằng: "Hãy đi, các ngài sẽ nhận được vật thực", vị ấy phá vỡ nhóm đó. Do đó, tất cả đều vô tội.

Anupasampannacatutthe – sāmaṇerena saddhiṃ nimantitā honti, sopi gaṇaṃ bhindati.

Trong bộ bốn có vị chưa thọ cụ túc giới – (các vị tỳ khưu) được mời cùng với một vị sa-di, vị ấy cũng phá vỡ nhóm.

Pattacatutthe – eko sayaṃ agantvā pattaṃ peseti; evampi gaṇo bhijjati. Tasmā sabbesaṃ anāpatti.

Trong bộ bốn có bình bát – một vị tự mình không đi mà gửi bình bát đi; như vậy nhóm cũng bị phá vỡ. Do đó, tất cả đều vô tội.

Gilānacatutthe – gilānena saddhiṃ nimantitā honti, tattha gilānasseva anāpatti, itaresaṃ pana gaṇapūrako hoti. Na hi gilānena gaṇo bhijjati. Tasmā tesaṃ āpattiyeva. Mahāpaccariyaṃ pana avisesena vuttaṃ.

Trong bộ bốn có vị bệnh – (các vị tỳ khưu) được mời cùng với một vị bệnh, trong trường hợp đó, chỉ vị bệnh là vô tội, còn đối với các vị khác, vị ấy là người làm đủ túc số nhóm. Vì rằng nhóm không bị phá vỡ bởi vị bệnh. Do đó, các vị ấy có tội. Tuy nhiên, trong Mahāpaccarī đã nói một cách không phân biệt.

Samayaladdhako sayameva muccati, sesānaṃ gaṇapūrakattā āpattikaro hoti. Tasmā cīvaradānasamayaladdhakādīnampi vasena catukkāni veditabbāni. Sace pana adhivāsetvā gatesupi catūsu janesu eko paṇḍito bhikkhu ‘‘ahaṃ tumhākaṃ gaṇaṃ bhindissāmi, nimantanaṃ sādiyathā’’ti vatvā yāgukhajjakāvasāne bhattatthāya pattaṃ gaṇhantānaṃ adatvā ‘‘ime tāva bhikkhū bhojetvā vissajjetha, ahaṃ pacchā anumodanaṃ katvā gamissāmī’’ti nisinno. Tesu bhutvā gatesu ‘‘detha bhante patta’’nti upāsakena pattaṃ gahetvā bhatte dinne bhuñjitvā anumodanaṃ [Pg.82] katvā gacchati, sabbesaṃ anāpatti. Pañcannañhi bhojanānaṃyeva vasena gaṇabhojane visaṅketaṃ natthi. Odanena nimantitā kummāsaṃ gaṇhantāpi āpattiṃ āpajjanti. Tāni ca tehi ekato na gahitāni. Yāguādīsu pana visaṅketaṃ hoti, tāni tehi ekato gahitānīti. Evaṃ eko paṇḍito aññesampi anāpattiṃ karoti.

Chỉ vị tỳ khưu được thời (miễn trừ) mới thoát tội, đối với các vị còn lại, do là người làm đủ túc số nhóm, vị ấy khiến họ phạm tội. Do đó, nên hiểu các bộ bốn theo cách của các vị được thời dâng y, v.v. Tuy nhiên, nếu trong bốn vị đã nhận lời và đã đi, có một vị tỳ khưu trí tuệ nói rằng: "Tôi sẽ phá vỡ nhóm của các ngài, xin hãy chấp nhận lời mời", rồi sau khi dùng cháo và vật thực cứng xong, không đưa bình bát cho những người đang nhận bát để dâng cơm, và ngồi lại, nói rằng: "Xin hãy cho các vị tỳ khưu này dùng bữa trước rồi cho họ đi, tôi sẽ tùy hỷ sau rồi sẽ đi". Khi các vị ấy đã dùng xong và đã đi, vị cận sự nam nói: "Bạch ngài, xin hãy đưa bình bát", rồi nhận bát và dâng cơm, (vị tỳ khưu ấy) dùng xong, làm lễ tùy hỷ rồi đi, tất cả đều vô tội. Vì rằng trong việc ăn theo nhóm, không có sự sai khác đối với năm loại vật thực chính. Các vị được mời cơm mà nhận bánh bột cũng phạm tội. Và những món đó không được họ nhận cùng một lúc. Nhưng đối với cháo, v.v., có sự sai khác, những món đó đã được họ nhận cùng một lúc. Như vậy, một vị tỳ khưu trí tuệ có thể làm cho các vị khác cũng vô tội.

Tasmā sace koci saṅghabhattaṃ kattukāmena nimantanatthāya pesito vihāraṃ āgamma ‘‘bhante, sve amhākaṃ ghare bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti avatvā ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vā ‘‘saṅghabhattaṃ gaṇhathā’’ti vā ‘‘saṅgho bhattaṃ gaṇhātū’’ti vā vadati, bhattuddesakena paṇḍitena bhavitabbaṃ, nemantanikā gaṇabhojanato piṇḍapātikā ca dhutaṅgabhedato mocetabbā. Kathaṃ? Evaṃ tāva vattabbaṃ – ‘‘sve na sakkā upāsakā’’ti. ‘‘Punadivase, bhante’’ti. ‘‘Punadivasepi na sakkā’’ti. Evaṃ yāva addhamāsampi haritvā puna vattabbo – ‘‘tvaṃ kiṃ avacā’’ti? Sace punapi ‘‘saṅghabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tato ‘‘imaṃ tāva upāsaka pupphaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ tiṇa’’nti evaṃ vikkhepaṃ katvā puna ‘‘kiṃ kathayitthā’’ti pucchitabbo. Sace punapi tatheva vadati, ‘‘āvuso, tvaṃ piṇḍapātike vā mahāthere vā na lacchasi, sāmaṇere lacchasī’’ti vattabbo. ‘‘Nanu, bhante asukasmiñca asukasmiñca gāme bhadante bhojesuṃ, ahaṃ kasmā na labhāmī’’ti ca vutte ‘‘te nimantetuṃ jānanti, tvaṃ na jānāsī’’ti. Te kathaṃ nimantesuṃ bhanteti? Te evamāhaṃsu – ‘‘amhākaṃ, bhante, bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti. Sace sopi tatheva vadati, vaṭṭati. Atha punapi ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, ‘‘na dāni tvaṃ, āvuso, bahū bhikkhū lacchasi, tayo eva lacchasī’’ti vattabbo. ‘‘Nanu, bhante, asukasmiñca asukasmiñca gāme sakalaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhojesuṃ, ahaṃ kasmā na labhāmī’’ti? ‘‘Tvaṃ nimantetuṃ na jānāsī’’ti. ‘‘Te kathaṃ nimantesu’’nti? Te ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti āhaṃsūti. Sace sopi ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vadati, vaṭṭati. Atha punapi ‘‘bhattamevā’’ti vadati, tato vattabbo – ‘‘gaccha tvaṃ, natthamhākaṃ tava bhattenattho, nibaddhagocaro esa amhākaṃ, mayamettha piṇḍāya carissāmā’’ti. Taṃ ‘‘caratha, bhante’’ti vatvā āgataṃ pucchanti – ‘‘kiṃ bho laddhā bhikkhū’’ti. ‘‘Kiṃ etena bahu ettha vattabbaṃ, ‘therā sve piṇḍāya carissāmā’ti āhaṃsu. Mā dāni tumhe pamajjitthā’’ti. Dutiyadivase cetiyavattaṃ katvā ṭhitā bhikkhū saṅghattherena [Pg.83] vattabbā – ‘‘āvuso, dhuragāme saṅghabhattaṃ apaṇḍitamanusso pana agamāsi, gacchāma dhuragāme piṇḍāya carissāmā’’ti. Bhikkhūhi therassa vacanaṃ kātabbaṃ, na dubbacehi bhavitabbaṃ, gāmadvāre aṭṭhatvāva piṇḍāya caritabbaṃ. Tesu pattāni gahetvā nisīdāpetvā bhojentesu bhuñjitabbaṃ. Sace āsanasālāya bhattaṃ ṭhapetvā rathikāsu āhiṇḍantā ārocenti – ‘‘āsanasālāya, bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti na vaṭṭati.

Do đó, nếu có người nào được phái đi để thỉnh mời, do có ý muốn cúng dường bữa ăn đến chư tăng, sau khi đến tu viện, không nói rằng: ‘Bạch quý ngài, ngày mai xin quý ngài hãy thọ nhận vật thực tại nhà của chúng con,’ mà lại nói rằng: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ hoặc ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn của chư tăng,’ hoặc ‘Mong rằng chư tăng sẽ thọ nhận bữa ăn,’ thì vị tỳ khưu phân phối vật thực cần phải là người có trí tuệ, phải giải thoát cho các vị tỳ khưu đã nhận lời mời khỏi tội ăn theo nhóm (gaṇabhojana) và cho các vị tỳ khưu đang thực hành hạnh đầu-đà khất thực (piṇḍapātika) khỏi sự phá vỡ hạnh đầu-đà. Làm thế nào? Trước tiên, nên nói như vầy: ‘Này thiện tín, ngày mai không thể được.’ (Nếu người ấy nói:) ‘Bạch ngài, vậy thì ngày kia.’ (Nên trả lời:) ‘Ngày kia cũng không thể được.’ Cứ như thế, kéo dài cho đến nửa tháng rồi hỏi lại: ‘Ông đã nói gì vậy?’ Nếu người ấy lại nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn của chư tăng,’ thì sau đó, nên làm cho người ấy xao lãng bằng cách nói rằng: ‘Này thiện tín, trước tiên hãy làm cho bông hoa này thành vật thích hợp, (hãy làm cho) cọng cỏ này (thành vật thích hợp),’ rồi hỏi lại: ‘Ông đã nói gì vậy?’ Nếu người ấy vẫn nói y như cũ, nên nói rằng: ‘Này đạo hữu, ông sẽ không được gặp các vị tỳ khưu đang thực hành hạnh đầu-đà hay các vị đại trưởng lão đâu, ông sẽ chỉ được gặp các vị sa-di thôi.’ Và khi được nói rằng: ‘Bạch ngài, chẳng phải ở làng kia và làng nọ, họ đã cúng dường các bậc đáng kính đó sao? Tại sao con lại không được?’ (Nên trả lời:) ‘Họ biết cách thỉnh mời, còn ông thì không biết.’ (Nếu người ấy hỏi:) ‘Bạch ngài, họ đã thỉnh mời như thế nào?’ (Nên trả lời:) ‘Họ đã nói như vầy: “Bạch quý ngài, xin hãy thọ nhận vật thực của chúng con.”’ Nếu người ấy cũng nói y như vậy thì được phép. Nhưng nếu người ấy lại nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì nên nói rằng: ‘Này đạo hữu, bây giờ ông sẽ không được gặp nhiều vị tỳ khưu đâu, ông sẽ chỉ được gặp ba vị thôi.’ (Nếu người ấy hỏi:) ‘Bạch ngài, chẳng phải ở làng kia và làng nọ, họ đã cúng dường toàn thể chư tỳ khưu tăng đó sao? Tại sao con lại không được?’ (Nên trả lời:) ‘Ông không biết cách thỉnh mời.’ (Nếu người ấy hỏi:) ‘Họ đã thỉnh mời như thế nào?’ (Nên trả lời:) ‘Họ đã nói: “Xin hãy thọ nhận vật thực.”’ Nếu người ấy cũng nói: ‘Xin hãy thọ nhận vật thực,’ thì được phép. Nhưng nếu người ấy lại nói: ‘Chỉ là bữa ăn thôi,’ thì sau đó nên nói rằng: ‘Ông hãy đi đi, chúng tôi không cần bữa ăn của ông. Đây là làng khất thực thường xuyên của chúng tôi, chúng tôi sẽ đi khất thực ở đây.’ Khi người ấy nói: ‘Bạch quý ngài, xin quý ngài cứ đi,’ rồi trở về, những người khác hỏi: ‘Này ông, đã thỉnh được các vị tỳ khưu chưa?’ (Người ấy trả lời:) ‘Hỏi thế để làm gì? Có nhiều điều để nói ở đây. Các vị trưởng lão đã nói: “Ngày mai chúng tôi sẽ đi khất thực.” Bây giờ quý vị đừng có lơ là.’ Vào ngày thứ hai, sau khi đã làm xong các phận sự ở bảo tháp, vị trưởng lão của tăng chúng nên nói với các vị tỳ khưu đang đứng đó rằng: ‘Này chư hiền, có bữa ăn của chư tăng ở ngôi làng chính, nhưng một người không có trí tuệ đã đến. Chúng ta hãy đi, chúng ta sẽ đi khất thực ở ngôi làng chính.’ Các vị tỳ khưu nên vâng theo lời của vị trưởng lão, không nên là người khó bảo, và nên đi khất thực mà không cần dừng lại ở cổng làng. Khi những người kia lấy bát, mời ngồi và dâng cúng, thì nên thọ thực. Nếu họ đặt bữa ăn ở nhà ăn rồi đi loanh quanh trên các con đường và thông báo rằng: ‘Bạch quý ngài, xin hãy thọ nhận bữa ăn ở nhà ăn,’ thì không được phép (thọ thực).

Atha pana bhattaṃ ādāya tattha tattha gantvā ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, paṭikacceva vā vihāraṃ abhiharitvā patirūpe ṭhāne ṭhapetvā āgatāgatānaṃ denti, ayaṃ abhihaṭabhikkhā nāma vaṭṭati. Sace pana bhattasālāya dānaṃ sajjetvā taṃ taṃ pariveṇaṃ pahiṇanti ‘‘bhattasālāya bhattaṃ gaṇhathā’’ti, na vaṭṭati. Ye pana manussā piṇḍacārike bhikkhū disvā āsanasālaṃ sammajjitvā tattha nisīdāpetvā bhojenti, na te paṭikkhipitabbā. Ye pana gāme bhikkhaṃ alabhitvā gāmato nikkhamante bhikkhū disvā ‘‘bhante bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, te paṭikkhipitabbā, na vā nivattitabbaṃ. Sace ‘‘nivattatha, bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, ‘‘nivattathā’’ti vuttapade nivattituṃ vaṭṭati. ‘‘Nivattatha bhante, ghare bhattaṃ kataṃ, gāme bhattaṃ kata’’nti vadanti, gehe ca gāme ca bhattaṃ nāma yassa kassaci hotīti nivattituṃ vaṭṭati. ‘‘Nivattatha, bhattaṃ gaṇhathā’’ti sambandhaṃ katvā vadanti, nivattituṃ na vaṭṭati. Āsanasālato piṇḍāya carituṃ nikkhamante disvā ‘‘nisīdatha bhante bhattaṃ gaṇhathā’’ti vuttepi eseva nayo. Niccabhattanti dhuvabhattaṃ vuccati. ‘‘Niccabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, bahūnampi ekato gahetuṃ vaṭṭati. Salākabhattādīsupi eseva nayo. Sesamettha uttānameva.

Lại nữa, nếu họ mang bữa ăn đi đến nơi này nơi kia và nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ hoặc ngay từ đầu, họ mang đến tu viện, đặt ở một nơi thích hợp rồi dâng cúng cho các vị tỳ khưu lần lượt đến, thì đây được gọi là vật thực được mang đến (abhihaṭabhikkhā), được phép thọ nhận. Nhưng nếu họ chuẩn bị vật cúng dường ở nhà ăn rồi phái người đến từng khu tịnh xá (và nói): ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn ở nhà ăn,’ thì không được phép. Lại nữa, những người nào thấy các vị tỳ khưu đang đi khất thực, liền quét dọn nhà ăn, mời các vị ấy ngồi xuống đó và dâng cúng, thì không nên từ chối những người ấy. Lại nữa, những người nào thấy các vị tỳ khưu không nhận được vật thực trong làng và đang đi ra khỏi làng, liền nói: ‘Bạch ngài, xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì nên từ chối những người ấy, hoặc không nên quay trở lại. Nếu họ nói: ‘Bạch ngài, xin hãy quay lại, hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì được phép quay lại vì có từ ‘hãy quay lại’ (nivattathā) được nói ra. Nếu họ nói: ‘Bạch ngài, xin hãy quay lại, bữa ăn đã được chuẩn bị ở nhà, bữa ăn đã được chuẩn bị trong làng,’ thì được phép quay lại, vì bữa ăn ở nhà hay trong làng có thể là của bất kỳ ai. Nếu họ nói liên tục: ‘Hãy quay lại, hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì không được phép quay lại. Khi thấy các vị tỳ khưu đi ra khỏi nhà ăn để khất thực, nếu được nói rằng: ‘Bạch ngài, xin hãy ngồi xuống, hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì quy tắc cũng tương tự. Bữa ăn thường xuyên (dhuvabhattaṃ) được gọi là bữa ăn hằng ngày (niccabhattaṃ). Nếu họ nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn hằng ngày,’ thì nhiều vị cũng được phép cùng nhau thọ nhận. Đối với bữa ăn theo thẻ thăm (salākabhatta) và các loại tương tự, quy tắc cũng tương tự. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Phát sinh giống như trường hợp lông cừu – là hành động, không được miễn trừ do không có tưởng tri, không do tâm (cố ý), là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Gaṇabhojanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

Điều học về việc ăn theo nhóm, là điều thứ hai.

3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải Thích Về Điều Học Ăn Uống Tuần Tự

221. Tatiyasikkhāpade – na kho idaṃ orakaṃ bhavissati, yathayime manussā sakkaccaṃ bhattaṃ karontīti, yena niyāmena ime manussā sakkaccaṃ bhattaṃ [Pg.84] karonti, tena ñāyati – ‘‘idaṃ sāsanaṃ idaṃ vā buddhappamukhe saṅghe dānaṃ na kho orakaṃ bhavissati, parittaṃ lāmakaṃ neva bhavissatī’’ti. Kirapatikoti ettha ‘‘kiro’’ti tassa kulaputtassa nāmaṃ; adhipaccaṭṭhena pana ‘‘kirapatiko’’ti vuccati. So kira issaro adhipati māsautusaṃvaccharaniyāmena vetanaṃ datvā kammakārake kammaṃ kāreti. Badarā paṭiyattāti upacāravasena vadati. Badaramissenāti badarasāḷavena.

221. Trong học giới thứ ba – (câu) ‘việc này chắc chắn sẽ không phải là tầm thường, giống như cách những người này chuẩn bị vật thực một cách kính cẩn,’ có nghĩa là: Do phương cách mà những người này chuẩn bị vật thực một cách kính cẩn, nhờ đó được biết rằng: ‘Lời nhắn này, hoặc sự cúng dường này đến Tăng chúng với đức Phật là vị đứng đầu, chắc chắn sẽ không phải là tầm thường, chắc chắn sẽ không phải là ít ỏi, thấp kém.’ Trong câu ‘Kirapatiko’, ‘Kiro’ là tên của thiện gia nam tử ấy; nhưng do ý nghĩa là người chủ, nên được gọi là ‘Kirapatiko’. Vị ấy, được cho là người chủ, người đứng đầu, sau khi trả lương theo quy định hàng tháng, hàng mùa, hàng năm, đã khiến các công nhân làm việc. (Câu) ‘Táo đã được chuẩn bị’ là nói theo cách nói thông thường. (Câu) ‘Trộn với táo’ có nghĩa là với nước si-rô táo.

222. Ussūre āhariyitthāti atidivā āhariyittha.

222. (Câu) ‘Ussūre āhariyittha’ có nghĩa là đã được mang đến quá trưa.

226. Mayhaṃ bhattapaccāsaṃ itthannāmassa dammīti ayaṃ bhattavikappanā nāma sammukhāpi parammukhāpi vaṭṭati. Sammukhā disvā ‘‘tuyhaṃ vikappemī’’ti vatvā bhuñjitabbaṃ, adisvā pañcasu sahadhammikesu ‘‘itthannāmassa vikappemī’’ti vatvā bhuñjitabbaṃ. Mahāpaccariyādīsu pana parammukhāvikappanāva vuttā. Sā cāyaṃ yasmā vinayakammena saṅgahitā, tasmā bhagavato vikappetuṃ na vaṭṭati. Bhagavati hi gandhakuṭiyaṃ nisinnepi saṅghamajjhe nisinnepi saṅghena gaṇappahonake bhikkhū gahetvā taṃ taṃ kammaṃ kataṃ sukatameva hoti, bhagavā neva kammaṃ kopeti; na sampādeti. Na kopeti dhammissarattā, na sampādeti agaṇapūrakattā.

226. (Câu) ‘Tôi xin cho hy vọng về vật thực của tôi đến vị tên là...’ – đây được gọi là sự xả vật thực (bhattavikappanā), được phép thực hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Khi có mặt, sau khi thấy (vị tỳ khưu), nên nói: ‘Tôi xin xả cho ngài’ rồi mới được dùng (vật thực khác). Khi không thấy (vị ấy) có mặt, trong số năm vị đồng pháp, nên nói: ‘Tôi xin xả cho vị tên là...’ rồi mới được dùng vật thực khác. Tuy nhiên, trong các Chú giải như Mahāpaccarī, chỉ nói đến việc xả khi vắng mặt. Và bởi vì việc xả này được bao gồm trong một Tăng sự thuộc Luật, do đó không được phép xả cho đức Thế Tôn. Thật vậy, dù đức Thế Tôn đang ngự trong hương thất hay đang ngự giữa Tăng chúng, khi Tăng chúng đã tập hợp đủ số tỳ khưu cho túc số và thực hiện các Tăng sự, thì Tăng sự ấy vẫn được xem là đã thực hiện tốt đẹp. Đức Thế Tôn không làm hỏng Tăng sự, cũng không làm cho Tăng sự thành tựu. Ngài không làm hỏng vì Ngài là chủ của Pháp, Ngài không làm cho thành tựu vì Ngài không phải là người làm đủ túc số.

229. Dve tayo nimantane ekato bhuñjatīti dve tīṇi nimantanāni ekapatte pakkhipitvā missetvā ekaṃ katvā bhuñjatīti attho. Dve tīṇi kulāni nimantetvā ekasmiṃ ṭhāne nisīdāpetvā ito cito ca āharitvā bhattaṃ ākiranti, sūpabyañjanaṃ ākiranti, ekamissakaṃ hoti, ettha anāpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sace pana mūlanimantanaṃ heṭṭhā hoti, pacchimaṃ pacchimaṃ upari, taṃ uparito paṭṭhāya bhuñjantassa āpatti. Hatthaṃ pana anto pavesetvā paṭhamanimantanato ekampi kabaḷaṃ uddharitvā bhuttakālato paṭṭhāya yathā tathā vā bhuñjantassa anāpatti. Sacepi tattha khīraṃ vā rasaṃ vā ākiranti, yena ajjhotthataṃ bhattaṃ ekarasaṃ hoti, koṭito paṭṭhāya bhuñjantassa anāpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā labhitvā nisinnassa tattheva aññepi khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā ākiranti, khīraṃ vā rasaṃ vā pivato anāpatti. Bhuñjantena pana paṭhamaṃ laddhamaṃsakhaṇḍaṃ vā bhattapiṇḍaṃ [Pg.85] vā mukhe pakkhipitvā koṭito paṭṭhāya bhuñjituṃ vaṭṭati. Sappipāyāsepi eseva nayo’’ti.

229. (Câu) ‘Dùng chung hai, ba vật thực của các lời mời’ có nghĩa là bỏ vật thực của hai, ba lời mời vào trong một bát, trộn lẫn, làm thành một rồi dùng. Hai, ba gia đình sau khi thỉnh mời, cho ngồi tại một nơi, rồi mang vật thực từ chỗ này, chỗ kia đến đổ vào, đổ canh và đồ ăn vào, thành một món hỗn hợp, trong trường hợp này không có tội, theo như được nói trong Chú giải Mahāpaccarī. Tuy nhiên, nếu vật thực của lời mời đầu tiên ở dưới, các vật thực của lời mời sau ở trên, vị nào dùng bắt đầu từ trên xuống thì có tội. Nhưng nếu đưa tay vào trong, lấy ra dù chỉ một miếng từ vật thực của lời mời đầu tiên, thì kể từ lúc đã dùng, dù dùng theo cách nào cũng không có tội. Nếu họ đổ sữa hoặc nước thịt vào đó, nhờ đó vật thực bị bao phủ trở thành một vị, vị nào dùng bắt đầu từ mép bát thì không có tội, theo như được nói trong Chú giải Mahāpaccarī. Tuy nhiên, trong Đại Chú giải (Mahā-aṭṭhakathā) có nói: ‘Đối với vị đã nhận cơm sữa hoặc cơm chan nước thịt và đang ngồi, nếu những người khác cũng đổ thêm cơm sữa hoặc cơm chan nước thịt vào đó, thì vị ấy uống sữa hoặc nước thịt không có tội. Nhưng vị nào đang ăn, sau khi bỏ miếng thịt hoặc vắt cơm đã nhận được lúc đầu vào miệng, thì được phép ăn bắt đầu từ mép bát. Đối với cháo nấu với bơ lỏng cũng theo phương pháp này.’

Mahāupāsako bhikkhuṃ nimanteti, tassa kulaṃ upagatassa upāsakopi tassa puttadārabhātikabhaginiādayopi attano attano koṭṭhāsaṃ āharitvā patte pakkhipanti, upāsakena paṭhamaṃ dinnaṃ abhuñjitvā pacchā laddhaṃ bhuñjantassa ‘‘anāpattī’’ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Kurundaṭṭhakathāyaṃ pana vaṭṭatīti vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘sace pāṭekkaṃ pacanti, attano attano pakkabhattato āharitvā denti, tattha pacchā āhaṭaṃ paṭhamaṃ bhuñjantassa pācittiyaṃ. Yadi pana sabbesaṃ ekova pāko hoti, paramparabhojanaṃ na hotī’’ti vuttaṃ. Mahāupāsako nimantetvā nisīdāpeti, añño manusso pattaṃ gaṇhāti, na dātabbaṃ. Kiṃ bhante na dethāti? Nanu upāsaka tayā nimantitamhāti! Hotu bhante, laddhaṃ laddhaṃ bhuñjathāti vadati, bhuñjituṃ vaṭṭati. Aññena āharitvā bhatte dinne āpucchitvāpi bhuñjituṃ vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ.

Một vị đại thí chủ thỉnh mời một vị tỳ khưu. Khi vị ấy đến nhà, cả vị thí chủ lẫn vợ con, anh chị em của ông ta đều mang phần của mình đến đặt vào bát. Vị tỳ khưu không dùng phần do vị thí chủ cúng dường trước mà dùng phần nhận được sau, thì ‘không có tội’, theo như được nói trong Đại Chú giải. Tuy nhiên, trong Chú giải Kurundaṭṭhakathā lại nói rằng được phép. Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói: ‘Nếu họ nấu riêng, rồi mang từ phần cơm đã nấu của mình đến cúng dường, trong trường hợp đó, vị nào dùng trước phần được mang đến sau thì phạm tội Pācittiya. Nhưng nếu tất cả họ chỉ nấu chung một nồi, thì không phải là trường hợp dùng bữa liên tiếp (paramparabhojanaṃ).’ Một vị đại thí chủ thỉnh mời và cho ngồi. Một người khác cầm lấy bát, (vị tỳ khưu) không nên đưa. (Nếu người đó hỏi): ‘Bạch ngài, tại sao ngài không đưa?’ (Nên trả lời): ‘Này thí chủ, chẳng phải chúng tôi được ông thỉnh mời sao!’ (Nếu người đó nói): ‘Thôi được, bạch ngài, xin ngài cứ dùng những gì đã nhận được,’ thì được phép dùng. Khi có người khác mang vật thực đến cúng dường, cũng được phép dùng sau khi đã hỏi (người thỉnh mời ban đầu), theo như được nói trong Chú giải Kurundī.

Anumodanaṃ katvā gacchantaṃ dhammaṃ sotukāmā ‘‘svepi bhante āgaccheyyāthā’’ti sabbe nimantenti, punadivase āgantvā laddhaṃ laddhaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Kasmā? Sabbehi nimantitattā. Eko bhikkhu piṇḍāya caranto bhattaṃ labhati, tamañño upāsako nimantetvā ghare nisīdāpeti, na ca tāva bhattaṃ sampajjati. Sace so bhikkhu piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati, āpatti. Abhutvā nisinne ‘‘kiṃ bhante na bhuñjasī’’ti vutte ‘‘tayā nimantitattā’’ti vatvā laddhaṃ laddhaṃ bhuñjatha bhante’’ti vutto bhuñjati, vaṭṭati.

Khi vị tỳ khưu đang đi sau khi đã thuyết pháp tùy hỷ, những người muốn nghe pháp đều thỉnh mời: ‘Bạch ngài, ngày mai xin ngài lại đến.’ Ngày hôm sau, khi đến, vị ấy được phép dùng bất cứ vật thực nào nhận được. Tại sao? Vì đã được tất cả mọi người thỉnh mời. Một vị tỳ khưu đang đi khất thực thì nhận được vật thực. Một thí chủ khác thỉnh mời vị ấy và cho ngồi tại nhà, nhưng vật thực (của thí chủ) vẫn chưa sẵn sàng. Nếu vị tỳ khưu ấy dùng vật thực đã nhận được khi đi khất thực, thì có tội. Khi vị ấy ngồi mà không dùng, nếu được hỏi: ‘Bạch ngài, tại sao ngài không dùng?’, sau khi trả lời: ‘Vì đã được ông thỉnh mời,’ nếu được (thí chủ) nói rằng: ‘Bạch ngài, xin ngài cứ dùng những gì đã nhận được,’ thì vị ấy dùng, và việc đó được phép.

Sakalena gāmenāti sakalena gāmena ekato hutvā nimantitasseva yattha katthaci bhuñjato anāpatti. Pūgepi eseva nayo. Nimantiyamāno bhikkhaṃ gahessāmīti bhaṇatīti ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti nimantiyamāno ‘‘na mayhaṃ tava bhattenattho, bhikkhaṃ gaṇhissāmī’’ti vadati. Ettha pana mahāpadumatthero āha – ‘‘evaṃ vadanto imasmiṃ sikkhāpade animantanaṃ kātuṃ sakkoti, bhuñjanatthāya pana okāso kato hotīti neva gaṇabhojanato na cārittato muccatī’’ti. Mahāsumatthero āha – ‘‘yadaggena animantanaṃ kātuṃ sakkoti, tadaggena neva gaṇabhojanaṃ na cārittaṃ hotī’’ti. Sesaṃ uttānameva.

Sakalena gāmenāti: (Giải rằng) do toàn thể ngôi làng. (Nghĩa là) vị tỳ khưu được mời bởi toàn thể ngôi làng tụ họp lại, khi dùng bữa ở bất cứ nơi nào cũng vô tội. Pūgepi eseva nayo: Ở trong hội chúng cũng có phương pháp tương tự. Nimantiyamāno bhikkhaṃ gahessāmīti bhaṇatīti: (Giải rằng) khi đang được mời, vị ấy nói: "Tôi sẽ nhận vật thực khất thực." (Nghĩa là) khi được mời rằng: "Xin ngài hãy nhận vật thực," vị ấy nói: "Tôi không có nhu cầu về vật thực của ông, tôi sẽ nhận vật thực khất thực." Về điểm này, trưởng lão Mahāpaduma đã nói: "Vị tỳ khưu nói như vậy, ở trong học giới này, có thể thực hiện việc không phải là lời mời, nhưng cơ hội để dùng bữa đã được tạo ra, vì thế vị ấy không thoát khỏi (tội) dùng bữa theo nhóm, cũng không thoát khỏi (tội) do hạnh kiểm." Trưởng lão Mahāsumatthero đã nói: "Trong chừng mực nào vị ấy có thể thực hiện việc không phải là lời mời, trong chừng mực ấy không có việc dùng bữa theo nhóm, cũng không có (tội) do hạnh kiểm." Phần còn lại đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ [Pg.86] – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ ettha hi bhojanaṃ kiriyā, avikappanaṃ akiriyā, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Học giới này) có sự phát sanh của kaṭhina, phát sanh từ thân và khẩu, và từ thân, khẩu, và tâm, là (học giới) có hành vi và phi hành vi. Ở đây, việc dùng bữa là hành vi, việc không phân chia là phi hành vi. (Học giới này) không thoát khỏi (tội) dù không có tưởng về sự vi phạm, không có tâm (vi phạm), có tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại thọ.

Paramparabhojanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

Học giới về việc dùng bữa liên tiếp, điều thứ ba.

4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải thích học giới về bà Kāṇamātā

230. Catutthasikkhāpade – kāṇamātāti kāṇāya mātā. Sā kirassā dhītā abhirūpā ahosi, ye ye taṃ passanti, te te rāgena kāṇā honti, rāgandhā hontīti attho. Tasmā paresaṃ kāṇabhāvakaraṇato ‘‘kāṇā’’ti vissutā ahosi. Tassā vasena mātāpissā ‘‘kāṇamātā’’ti pākaṭā jātā. Āgatanti āgamanaṃ. Kismiṃ viyāti kīdisaṃ viya; lajjanakaṃ viya hotīti adhippāyo. Rittahatthaṃ gantunti rittā hatthā asmiṃ gamane tadidaṃ rittahatthaṃ, taṃ rittahatthaṃ gamanaṃ gantuṃ lajjanakaṃ viya hotīti vuttaṃ hoti. Parikkhayaṃ agamāsīti upāsikā ariyasāvikā bhikkhū disvā santaṃ adātuṃ na sakkoti, tasmā tāva dāpesi, yāva sabbaṃ parikkhayaṃ agamāsi. Dhammiyā kathāyāti ettha kāṇāpi mātu atthāya desiyamānaṃ dhammaṃ suṇantī desanāpariyosāne sotāpannā ahosi. Uṭṭhāyāsanā pakkāmīti āsanato uṭṭhahitvā gato. Sopi puriso ‘‘satthā kira kāṇamātāya nivesanaṃ agamāsī’’ti sutvā kāṇaṃ ānetvā pakatiṭṭhāneyeva ṭhapesi.

230. Trong học giới thứ tư, Kāṇamātāti nghĩa là mẹ của (cô) Kāṇā. Tương truyền, người con gái của bà ấy có dung sắc xinh đẹp. Bất cứ người đàn ông nào nhìn thấy cô ấy, họ đều trở nên mù quáng vì tham ái, nghĩa là họ bị mù vì tham ái. Do đó, vì làm cho những người khác trở nên mù quáng, cô ấy đã nổi danh là "Kāṇā" (người mù). Do duyên cớ về cô ấy, mẹ của cô cũng đã trở nên nổi tiếng là "Kāṇamātā" (mẹ của Kāṇā). Āgatanti nghĩa là sự đến. Kismiṃ viyāti nghĩa là giống như thế nào? Ý định là: "Giống như điều đáng hổ thẹn." Rittahatthaṃ gantunti: (Đi tay không) nghĩa là trong chuyến đi này, hai tay trống rỗng, do đó chuyến đi này là tay không. (Nghĩa là) đã được nói rằng: "Đi chuyến đi tay không ấy giống như là điều đáng hổ thẹn." Parikkhayaṃ agamāsīti: (Đã đi đến sự cạn kiệt) nghĩa là nữ cận sự là vị thánh nữ đệ tử, khi thấy các vị tỳ khưu, bà không thể không cho vật đang có. Do đó, bà đã cho đến khi tất cả đều cạn kiệt. Dhammiyā kathāyāti: Về câu này, ở đây, cô Kāṇā trong khi đang nghe pháp được thuyết vì lợi ích của mẹ mình, vào cuối bài pháp thoại, cô đã trở thành bậc Nhập Lưu. Uṭṭhāyāsanā pakkāmīti: (Đứng dậy từ chỗ ngồi và ra đi) nghĩa là đã đứng dậy từ chỗ ngồi và đi. Người đàn ông ấy, sau khi nghe rằng: "Tương truyền, bậc Đạo Sư đã đi đến nhà của bà Kāṇamātā," đã đưa cô Kāṇā về và đặt cô ấy vào đúng vị trí (người vợ) như trước.

231. Imasmiṃ pana vatthusmiṃ uppannamatte appaññatteyeva sikkhāpade pātheyyavatthu udapādi, tasmā anantarameva cetaṃ dassetuṃ ‘‘tena kho pana samayenā’’tiādi vuttaṃ. Sopi ca upāsako ariyasāvakattā sabbameva dāpesi. Tena vuttaṃ – ‘‘parikkhayaṃ agamāsī’’ti.

231. Lại nữa, trong câu chuyện này, ngay khi vừa phát sanh, trong khi học giới chưa được chế định, câu chuyện về lương thực đi đường đã khởi lên. Do đó, để chỉ ra điều này ngay sau đó, các vị kết tập kinh điển đã nói câu bắt đầu bằng "tena kho pana samayena." Và nam cận sự ấy, do là vị thánh đệ tử, đã cho đi tất cả. Do đó, đã được nói rằng: "parikkhayaṃ agamāsi" (đã đi đến sự cạn kiệt).

233. Yaṃkiñci paheṇakatthāyāti paṇṇākāratthāya paṭiyattaṃ yaṃkiñci atirasakamodakasakkhalikādi sabbaṃ idha pūvotveva saṅkhyaṃ gacchati. Yaṃkiñci [Pg.87] pātheyyatthāyāti maggaṃ gacchantānaṃ antarāmaggatthāya paṭiyattaṃ yaṃkiñci baddhasattuabaddhasattutilataṇḍulādi sabbaṃ idha manthotveva saṅkhyaṃ gacchati. Tato ce uttarinti sacepi tatiyaṃ pattaṃ thūpīkataṃ gaṇhāti, pūvagaṇanāya pācittiyaṃ.

233. Yaṃkiñci paheṇakatthāyāti: Bất cứ thứ gì được chuẩn bị để làm quà tặng, như là bánh atirasaka, bánh modaka, bánh sakkhalikā, v.v... tất cả ở đây được kể là bánh (pūva). Yaṃkiñci pātheyyatthāyāti: Bất cứ thứ gì được chuẩn bị cho những người đi đường để dùng giữa đường, như là bột rang vo viên, bột rang không vo viên, mè, gạo, v.v... tất cả ở đây được kể là bột rang (mantha). Tato ce uttarinti: Nếu vị ấy nhận bát thứ ba vun ngọn lên, (vị ấy phạm) pācittiya theo số lượng bánh.

Dvattipattapūre paṭiggahetvāti mukhavaṭṭiyā heṭṭhimalekhāya samapūre patte gahetvā. Amutra mayā dvattipattapūrāti ettha sace dve gahitā, ‘‘atra mayā dve pattapūrā paṭiggahitā, tvaṃ ekaṃ gaṇheyyāsī’’ti vattabbaṃ. Tenāpi aññaṃ passitvā ‘‘paṭhamaṃ āgatena dve pattapūrā gahitā, mayā eko, mā tvaṃ gaṇhī’’ti vattabbaṃ. Yena paṭhamaṃ eko gahito, tassāpi paramparārocane eseva nayo. Yena pana sayameva tayo gahitā, tena aññaṃ disvā ‘‘mā kho ettha paṭiggaṇhi’’ cceva vattabbaṃ. Paṭikkamanaṃ nīharitvāti āsanasālaṃ haritvā, āsanasālaṃ gacchantena ca chaḍḍitasālā na gantabbā. Yattha mahā bhikkhusaṅgho nisīdati, tattha gantabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ ‘‘yā laddhaṭṭhānato āsannā āsanasālā, tattha gantabbaṃ. Attano ‘sandiṭṭhānaṃ vā sambhattānaṃ vā ekanikāyikānaṃ vā dassāmī’ti aññattha gantuṃ na labbhati. Sace panassa nibaddhanisīdanaṭṭhānaṃ hoti, dūrampi gantuṃ vaṭṭatī’’ti.

Dvattipattapūre paṭiggahetvāti: (Giải rằng) sau khi đã nhận những bát đầy ngang với vạch dưới của vành miệng. Amutra mayā dvattipattapūrāti: Về câu này, nếu đã nhận hai bát, nên nói rằng: "Ở đây, tôi đã nhận hai bát đầy, ngài hãy nhận một bát." Vị ấy cũng vậy, khi thấy vị khác, nên nói: "Vị đến trước đã nhận hai bát đầy, tôi đã nhận một, ngài đừng nhận nữa." Đối với vị đã nhận một bát trước, phương pháp trong việc thông báo lần lượt cũng tương tự. Còn vị nào đã tự mình nhận ba bát, vị ấy khi thấy vị khác, chỉ nên nói rằng: "Xin đừng nhận ở đây." Paṭikkamanaṃ nīharitvāti: (Giải rằng) sau khi mang đến nhà nghỉ. Và vị tỳ khưu đi đến nhà nghỉ không nên đi đến nhà nghỉ đã bị bỏ đi. Nơi nào có đông đảo Tăng chúng ngồi, nên đi đến nơi đó. Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī có nói: "Nhà nghỉ nào gần nhất với nơi đã nhận, nên đi đến nơi đó. Không được phép đi đến nơi khác với ý nghĩ 'Tôi sẽ cho các vị quen biết, hoặc các vị thân hữu, hoặc các vị cùng bộ phái.' Nhưng nếu vị ấy có một nơi ngồi thường xuyên, thì được phép đi dù ở xa."

Saṃvibhajitabbanti sace tayo pattapūrā gahitā, ekaṃ attano ṭhapetvā dve bhikkhusaṅghassa dātabbā. Sacce dve gahitā, ekaṃ attano ṭhapetvā eko saṅghassa dātabbo, yathāmittaṃ pana dātuṃ na labbhati. Yena eko gahito, na tena kiñci akāmā dātabbaṃ, yathāruci kātabbaṃ.

Saṃvibhajitabbanti: (Giải rằng) nếu đã nhận ba bát đầy, sau khi giữ lại một phần cho mình, hai phần nên được trao cho Tăng chúng. Nếu đã nhận hai bát đầy, sau khi giữ lại một phần cho mình, một phần nên được trao cho Tăng chúng. Tuy nhiên, không được phép cho theo tình bạn. Vị nào đã nhận một bát, vị ấy không nên cho bất cứ thứ gì nếu không muốn, có thể làm theo ý thích.

235. Gamane paṭippassaddheti antarāmagge upaddavaṃ vā disvā anatthikatāya vā ‘‘mayaṃ idāni na pesissāma, na gamissāmā’’ti evaṃ gamane paṭippassaddhe upacchinne. Ñātakānaṃ pavāritānanti etesaṃ bahumpi dentānaṃ paṭiggaṇhantassa anāpatti. Aṭṭhakathāsu pana ‘‘tesampi pātheyyapaheṇakatthāya paṭiyattato pamāṇameva vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Sesaṃ uttānameva.

235. Gamane paṭippassaddheti: (Giải rằng) khi việc đi đường đã lắng dịu, đã chấm dứt, do thấy nguy hiểm trên đường hoặc do không có nhu cầu, (nghĩ rằng): "Bây giờ chúng tôi sẽ không gửi, sẽ không đi." Ñātakānaṃ pavāritānanti: Đối với những người này (thân quyến và người đã thỉnh mời), vị tỳ khưu nhận dù họ cho nhiều cũng vô tội. Tuy nhiên, trong các sách Chú giải có nói: "Đối với họ cũng vậy, từ những thứ được chuẩn bị để làm lương thực đi đường và quà tặng, chỉ được phép theo số lượng quy định." Phần còn lại đã rõ ràng.

Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Học giới này) có sáu sự phát sanh, là hành vi, không thoát khỏi (tội) dù không có tưởng về sự vi phạm, không có tâm (vi phạm), có tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại thọ.

Kāṇamātāsikkhāpadaṃ catutthaṃ.

Học giới về bà Kāṇamātā, điều thứ tư.

5. Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā

5. Giải thích học giới về sự thỉnh mời lần thứ nhất

236. Pañcamasikkhāpade [Pg.88] – bhikkhū bhuttāvī pavāritāti brāhmaṇena ‘‘gaṇhatha, bhante, yāva icchathā’’ti evaṃ yāvadatthapavāraṇāya, sayañca ‘‘alaṃ, āvuso, thokaṃ thokaṃ dehī’’ti evaṃ paṭikkhepapavāraṇāya pavāritā. Paṭivissaketi sāmantagharavāsike.

236. Trong điều học thứ năm – (cụm từ) ‘tỳ khưu đã ăn xong và đã được mời’ (có nghĩa là): (các vị tỳ khưu) đã được mời bằng sự mời mọc cho đến khi vừa ý như vầy do người bà-la-môn (nói rằng): “Bạch ngài, các ngài muốn (bao nhiêu), xin hãy nhận lấy (bấy nhiêu),” và do chính (các vị ấy) bằng sự mời mọc có tính cách từ chối như vầy: “Này hiền hữu, đủ rồi, hãy cho một ít thôi.” (Cụm từ) ‘Paṭivissake’ (có nghĩa là) những người gia chủ ở gần.

237. Kākoravasaddanti kākānaṃ oravasaddaṃ; sannipatitvā viravantānaṃ saddaṃ. Alametaṃ sabbanti ettha tikāraṃ avatvāva ‘‘alametaṃ sabbaṃ’’ ettakaṃ vattuṃ vaṭṭati.

237. (Cụm từ) ‘Kākoravasaddaṃ’ (có nghĩa là) tiếng kêu tập thể của loài quạ; tiếng của (những con quạ) đã tụ tập lại và đang kêu. Trong (cụm từ) ‘Alametaṃ sabban’ti’, ở đây, không cần nói mẫu tự ‘ti’, nên nói chừng ấy (lời) là ‘alametaṃ sabbaṃ’.

238-9. Bhuttāvīti bhuttavā. Tattha ca yasmā yena ekampi sitthaṃ saṅkhāditvā vā asaṅkhāditvā vā ajjhoharitaṃ hoti, so ‘‘bhuttāvī’’ti saṅkhyaṃ gacchati, tenassa padabhājane ‘‘bhuttāvī nāma pañcannaṃ bhojanāna’’ntiādi vuttaṃ. Pavāritoti katapavāraṇo, katapaṭikkhepo. Sopi ca yasmā na paṭikkhepamattena, atha kho pañcaṅgavasena, tenassa padabhājane ‘‘pavārito nāma asanaṃ paññāyatī’’tiādi vuttaṃ. Tattha yasmā ‘‘asanaṃ paññāyatī’’ti iminā vippakatabhojano, ‘‘pavārito’’ti vutto. Yo ca vippakatabhojano, tena kiñci bhuttaṃ, kiñci abhuttaṃ, yañca bhuttaṃ; taṃ sandhāya ‘‘bhuttāvī’’tipi saṅkhyaṃ gacchati, tasmā bhuttāvīvacanena visuṃ kañci atthasiddhiṃ na passāma. ‘‘Dirattatirattaṃ, chappañcavācāhī’’tiādīsu (pāci. 61-62) pana dirattādivacanaṃ viya pavāritapadassa parivārakabhāvena byañjanasiliṭṭhatāya cetaṃ vuttanti veditabbaṃ.

238-9. ‘Bhuttāvī’ (có nghĩa là) người đã ăn. Và ở đây, vì rằng vị nào đã nuốt vào bụng dù chỉ một vắt cơm, dù nhai hay không nhai, vị ấy được kể là ‘bhuttāvī’ (người đã ăn), do đó, trong phần phân tích từ của từ ấy, (Đức Thế Tôn) đã nói: “Bhuttāvī được gọi là (người đã ăn) một trong năm loại vật thực” v.v... ‘Pavārito’ (có nghĩa là) người đã được mời, người đã từ chối. Và vị ấy cũng vậy, vì rằng (sự mời) không (chỉ) đơn thuần là sự từ chối, mà thực ra là do năm yếu tố, do đó, trong phần phân tích từ của từ ấy, đã được nói: “Pavārito được gọi là (khi) việc ăn được nhận biết” v.v... Ở đây, vì rằng với (cụm từ) “việc ăn được nhận biết” này, người đang ăn dở dang được gọi là ‘pavārito’. Và người nào đang ăn dở dang, vị ấy đã ăn một phần, chưa ăn một phần; và liên quan đến phần đã ăn, vị ấy cũng được kể là ‘bhuttāvī’. Do đó, chúng tôi không thấy có sự thành tựu ý nghĩa riêng biệt nào bởi từ ‘bhuttāvī’. Tuy nhiên, nên hiểu rằng từ này được nói ra để làm từ phụ thuộc cho từ ‘pavārita’ và để cho câu văn được trôi chảy, giống như từ ‘diratta’ v.v... trong (các đoạn) như: “Hai ba đêm, bằng năm sáu lời nói” v.v... (Pāci. 61-62).

Asanaṃ paññāyatītiādīsu vippakatabhojanaṃ dissati, bhuñjamāno ceso puggalo hotīti attho. Bhojanaṃ paññāyatīti pavāraṇappahonakabhojanaṃ dissati. Odanādīnaṃ ce aññataraṃ paṭikkhipitabbaṃ bhojanaṃ hotīti attho. Hatthapāse ṭhitoti pavāraṇappahonakaṃ bhojanaṃ gaṇhitvā dāyako aḍḍhateyyahatthappamāṇe okāse hotīti attho. Abhiharatīti so ce dāyako tassa taṃ bhattaṃ kāyena abhiharatīti attho. Paṭikkhepo paññāyatīti paṭikkhepo dissati; tañce abhihaṭaṃ so bhikkhu kāyena vā vācāya vā paṭikkhipatīti attho. Evaṃ pañcannaṃ aṅgānaṃ vasena pavārito nāma hotīti. Vuttampi cetaṃ –

Trong (các cụm từ) như ‘Asanaṃ paññāyati’ v.v..., việc ăn dở dang được thấy, ý nghĩa là: nếu người ấy đang ăn. ‘Bhojanaṃ paññāyati’ (có nghĩa là) vật thực đủ để mời được thấy. Ý nghĩa là: nếu có một loại vật thực nào đó trong số cơm v.v... cần phải từ chối. ‘Hatthapāse ṭhito’ (có nghĩa là) ý nghĩa là: người thí chủ cầm lấy vật thực đủ để mời và đứng ở một nơi trong khoảng hai cùi tay rưỡi. ‘Abhiharati’ (có nghĩa là) ý nghĩa là: nếu người thí chủ ấy dâng vật thực đó đến cho vị ấy bằng thân. ‘Paṭikkhepo paññāyati’ (có nghĩa là) sự từ chối được thấy; ý nghĩa là: nếu vị tỳ khưu ấy từ chối vật thực đã được dâng đến đó bằng thân hoặc bằng lời. Như vậy, do năm yếu tố, (vị ấy) được gọi là ‘pavārito’. Và điều này cũng đã được nói –

‘‘Pañcahi [Pg.89] upāli ākārehi pavāraṇā paññāyati – asanaṃ paññāyati, bhojanaṃ paññāyati, hatthapāse ṭhito, abhiharati, paṭikkhepo paññāyatī’’ti (pari. 428).

“Này Upāli, do năm lý do, sự mời được nhận biết – việc ăn được nhận biết, vật thực được nhận biết, người (dâng) đứng trong tầm tay, (vật thực) được dâng đến, sự từ chối được nhận biết.” (Pari. 428).

Tatrāyaṃ vinicchayo – ‘‘asana’’ntiādīsu tāva yañca asnāti yañca bhojanaṃ hatthapāse ṭhitena abhihaṭaṃ paṭikkhipati, taṃ ‘‘odano, kummāso, sattu, maccho, maṃsa’’nti imesaṃ aññatarameva veditabbaṃ. Tattha odano nāma – sāli, vīhi, yavo, godhumo, kaṅgu, varako, kudrūsakoti sattannaṃ dhaññānaṃ taṇḍulehi nibbatto. Tattha ‘‘sālī’’ti antamaso nīvāraṃ upādāya sabbāpi sālijāti. ‘‘Vīhī’’ti sabbāpi vīhijāti. ‘‘Yavagodhumesu’’ bhedo natthi. ‘‘Kaṅgū’’ti setarattakāḷabhedā sabbāpi kaṅgujāti. ‘‘Varako’’ti antamaso varakacorakaṃ upādāya sabbā setavaṇṇā varakajāti. ‘‘Kudrūsako’’ti kāḷako dravo ceva sāmākādibhedā ca sabbāpi tiṇadhaññajāti.

Đây là sự phân định trong đó – Trước hết, trong (các từ) như ‘asanaṃ’ v.v..., (vật thực) mà vị ấy ăn và vật thực được người đứng trong tầm tay dâng đến mà vị ấy từ chối, nên được hiểu rằng đó chỉ là một trong số những thứ này: ‘cơm, bánh bột lúa mạch, bột rang, cá, thịt’. Trong đó, cơm là (món) được làm từ gạo của bảy loại ngũ cốc: lúa sāli, lúa vīhi, lúa mạch, lúa mì, kê, lúa varaka, lúa kudrūsaka. Trong đó, ‘sāli’ là tất cả các loại lúa sāli, kể cả loại thấp nhất là lúa hoang (nīvāra). ‘Vīhi’ là tất cả các loại lúa vīhi. Không có sự khác biệt giữa ‘lúa mạch và lúa mì’. ‘Kaṅgu’ là tất cả các loại kê, có các loại khác nhau như trắng, đỏ, đen. ‘Varaka’ là tất cả các loại lúa varaka có màu trắng, kể cả loại thấp nhất là varakacoraka. ‘Kudrūsaka’ là loại lúa drava màu đen và tất cả các loại ngũ cốc cỏ, có các loại khác nhau như sāmāka v.v...

Nīvāravarakacorakā cettha ‘‘dhaññānulomā’’ti vadanti. Dhaññāni vā hontu dhaññānulomāni vā, etesaṃ vuttappabhedānaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ taṇḍule gahetvā ‘‘bhattaṃ pacissāmā’’ti vā ‘‘yāguṃ pacissāmā’’ti vā ‘‘ambilapāyāsādīsu aññataraṃ pacissāmā’’ti vā yaṃkiñci sandhāya pacantu, sace uṇhaṃ sītalaṃ vā bhuñjantānaṃ bhojanakāle gahitagahitaṭṭhāne odhi paññāyati, odanasaṅgahameva gacchati, pavāraṇaṃ janeti. Sace odhi na paññāyati, yāgusaṅgahaṃ gacchati, pavāraṇaṃ na janeti.

Và ở đây, lúa hoang (nīvāra) và varakacoraka được gọi là ‘tương tự ngũ cốc’. Dù là ngũ cốc hay tương tự ngũ cốc, người ta có thể lấy gạo của bảy loại ngũ cốc đã được nói đến này và nấu với bất kỳ ý định nào, dù là “chúng ta sẽ nấu cơm” hay “chúng ta sẽ nấu cháo” hay “chúng ta sẽ nấu một món nào đó trong số cháo sữa chua v.v...”. Nếu vào lúc ăn, dù nóng hay nguội, khi những người đang ăn lấy lên, ranh giới (của miếng cơm) được nhận biết, nó được xếp vào loại cơm, và phát sinh sự mời. Nếu ranh giới không được nhận biết, nó được xếp vào loại cháo, và không phát sinh sự mời.

Yopi pāyāso vā paṇṇaphalakaḷīramissakā ambilayāgu vā uddhanato otāritamattā abbhuṇhā hoti, āvajjitvā pivituṃ sakkā, hatthena gahitokāsepi odhiṃ na dasseti, pavāraṇaṃ na janeti. Sace pana usumāya vigatāya sītalībhūtā ghanabhāvaṃ gacchati, odhiṃ dasseti, puna pavāraṇaṃ janeti. Pubbe tanubhāvo na rakkhati. Sacepi dadhitakkādīni āropetvā bahupaṇṇaphalakaḷīre pakkhipitvā muṭṭhimattāpi taṇḍulā pakkhittā honti, bhojanakāle ce odhi paññāyati, pavāraṇaṃ janeti. Ayāguke nimantane ‘‘yāguṃ dassāmā’’ti bhatte udakakañjikakhīrādīni ākiritvā ‘‘yāguṃ gaṇhathā’’ti denti. Kiñcāpi tanukā honti, pavāraṇaṃ janetiyeva[Pg.90]. Sace pana pakkuthitesu udakādīsu pakkhipitvā pacitvā denti, yāgusaṅgahameva gacchati. Yāgusaṅgahaṃ gatepi tasmiṃ vā aññasmiṃ vā yattha macchamaṃsaṃ pakkhipanti, sace sāsapamattampi macchamaṃsakhaṇḍaṃ vā nhāru vā paññāyati, pavāraṇaṃ janeti.

Cả cháo sữa, hoặc cháo chua trộn với lá, quả, măng, khi vừa mới nhấc xuống khỏi bếp còn rất nóng, có thể nghiêng (bát) để uống, và ngay cả ở chỗ được lấy bằng tay cũng không cho thấy ranh giới, thì không phát sinh sự mời. Nhưng nếu khi hơi nóng đã bay hết, nó trở nên nguội và đặc lại, cho thấy ranh giới, thì lại phát sinh sự mời. Tình trạng loãng trước đó không bảo vệ (khỏi phạm). Ngay cả khi người ta đặt sữa chua, sữa bơ v.v... lên (bếp), cho nhiều lá, quả, măng vào, và cho dù chỉ một nắm gạo được thêm vào, nếu vào lúc ăn, ranh giới được nhận biết, thì phát sinh sự mời. Trong một buổi mời không có cháo, (người ta) nghĩ “chúng ta sẽ cúng cháo” rồi đổ nước, nước gạo, sữa v.v... vào cơm và dâng cúng, nói rằng “xin hãy nhận cháo”. Mặc dù nó loãng, nó vẫn phát sinh sự mời. Nhưng nếu người ta cho (cơm) vào nước đang sôi v.v... rồi nấu và dâng cúng, nó chỉ được xếp vào loại cháo. Ngay cả khi đã được xếp vào loại cháo, nếu người ta cho cá thịt vào trong đó hoặc trong (nước canh) khác, nếu một miếng cá thịt hoặc một sợi gân dù chỉ bằng hạt cải được nhận biết, thì phát sinh sự mời.

Suddharasako pana rasakayāgu vā na janeti. Ṭhapetvā vuttadhaññānaṃ taṇḍule aññehi veṇutaṇḍulādīhi vā kandamūlaphalehi vā yehi kehici kataṃ bhattampi pavāraṇaṃ na janeti, pageva ghanayāgu. Sace panettha macchamaṃsaṃ pakkhipanti, janeti. Mahāpaccariyaṃ ‘‘pupphaatthāya bhattampi pavāraṇaṃ janetī’’ti vuttaṃ. Pupphiatthāya bhattaṃ nāma pupphikhajjakatthāya kuthitatūdake pakkhipitvā seditataṇḍulā vuccanti. Sace pana te taṇḍule sukkhāpetvā khādanti, vaṭṭati; neva sattusaṅkhyaṃ na bhattasaṅkhyaṃ gacchanti. Puna tehi katabhattaṃ pavāretiyeva. Te taṇḍule sappitelādīsu vā pacanti, pūvaṃ vā karonti, na pavārenti. Puthukā vā tāhi katasattubhattādīni vā na pavārenti.

Còn nước cốt thịt thuần túy hoặc cháo có nước cốt thịt thì không phát sanh sự từ chối. Ngoại trừ gạo của các loại lúa đã được nói đến, cơm được làm bằng các loại khác như gạo tre v.v..., hoặc bằng củ, rễ, trái cây, hoặc bằng bất cứ vật gì cũng không phát sanh sự từ chối, huống chi là cháo đặc. Nếu họ bỏ cá thịt vào trong đó thì phát sanh sự từ chối. Trong Chú giải Mahāpaccarī đã nói rằng: ‘Cơm vì mục đích làm bỏng cốm cũng phát sanh sự từ chối’. Cơm vì mục đích làm bỏng cốm được gọi là gạo được luộc bằng cách bỏ vào nước sôi sùng sục vì mục đích làm vật thực loại cứng là bỏng cốm. Nhưng nếu họ phơi khô gạo đó rồi ăn thì được phép; không được kể là bột rang cũng không được kể là cơm. Lại nữa, cơm được làm bằng gạo đó chắc chắn phát sanh sự từ chối. Họ nấu gạo đó trong bơ, dầu v.v..., hoặc làm bánh thì không phát sanh sự từ chối. Cốm dẹp, hoặc bột rang, cơm v.v... được làm bằng cốm dẹp đó cũng không phát sanh sự từ chối.

Kummāso nāma yavehi katakummāso. Aññehi pana muggādīhi katakummāso pavāraṇaṃ na janeti. Sattu nāma sālivīhiyavehi katasattu. Kaṅguvarakakudrūsakasīsānipi bhajjitvā īsakaṃ koṭṭetvā thuse palāpetvā puna daḷhaṃ koṭṭetvā cuṇṇaṃ karonti. Sacepi taṃ allattā ekābaddhaṃ hoti, sattusaṅgahameva gacchati. Kharapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ taṇḍule koṭṭetvā denti, tampi cuṇṇaṃ sattusaṅgahameva gacchati. Samapākabhajjitānaṃ pana vīhīnaṃ vā vīhipalāpānaṃ vā taṇḍulā bhajjitataṇḍulā eva vā na pavārenti. Tesaṃ pana taṇḍulādīnaṃ cuṇṇaṃ pavāreti. Kharapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ kuṇḍakampi pavāreti. Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā kuṇḍakaṃ na pavāreti. Lājā vā tehi katabhattasattuādīni vā na pavārenti. Bhajjitapiṭṭhaṃ vā yaṃkiñci suddhakhajjakaṃ vā na pavāreti. Macchamaṃsapūritakhajjakaṃ pana sattumodako vā pavāreti. Maccho maṃsañca pākaṭameva. Ayaṃ pana viseso – sacepi yāguṃ pivantassa yāgusitthamattāneva dve macchakhaṇḍāni vā maṃsakhaṇḍāni vā ekabhājane vā nānābhājane vā denti, tāni ce akhādanto aññaṃ yaṃkiñci pavāraṇappahonakaṃ paṭikkhipati[Pg.91], na pavāreti. Tato ekaṃ khāditaṃ, ekaṃ hatthe vā patte vā hoti, so ce aññaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Dvepi khāditāni honti, mukhe sāsapamattampi avasiṭṭhaṃ natthi, sacepi aññaṃ paṭikkhipati, na pavāreti.

Kummāsa được gọi là kummāsa làm bằng lúa mạch. Còn kummāsa làm bằng các loại khác như đậu xanh v.v... thì không phát sanh sự từ chối. Sattu được gọi là sattu làm bằng lúa Sāli, lúa Vīhi, và lúa mạch. Người ta cũng rang bông của lúa kê, lúa miến, lúa lùn, giã sơ, sàng sảy trấu, rồi giã lại cho kỹ để làm thành bột. Cho dù bột đó dính lại thành một khối do còn ẩm, vẫn được kể là sattu. Họ giã gạo của lúa Vīhi được rang chín kỹ rồi dâng cúng, bột đó cũng được kể là sattu. Còn gạo của lúa Vīhi hoặc lúa lép được rang vừa chín, hoặc chính gạo rang thì không phát sanh sự từ chối. Nhưng bột của các loại gạo đó v.v... thì phát sanh sự từ chối. Cả tấm của lúa Vīhi được rang chín kỹ cũng phát sanh sự từ chối. Còn tấm của lúa được rang vừa chín hoặc được phơi khô dưới nắng thì không phát sanh sự từ chối. Bỏng, hoặc cơm, bột rang v.v... được làm bằng bỏng đó cũng không phát sanh sự từ chối. Bột đã rang, hoặc bất kỳ vật thực loại cứng thuần túy nào cũng không phát sanh sự từ chối. Còn vật thực loại cứng có nhân cá thịt, hoặc bánh bột viên thì phát sanh sự từ chối. Cá và thịt thì đã rõ ràng. Đây là điểm đặc biệt: Cho dù họ dâng cho vị tỳ khưu đang uống cháo hai miếng cá hoặc hai miếng thịt chỉ bằng hạt cháo, trong một vật đựng hoặc trong nhiều vật đựng khác nhau, nếu vị ấy chưa ăn chúng mà từ chối bất kỳ vật thực nào khác đủ để phát sanh sự từ chối, thì không phát sanh sự từ chối. Trong số đó, một miếng đã được ăn, một miếng còn ở trên tay hoặc trong bát, nếu vị ấy từ chối vật thực khác, thì phát sanh sự từ chối. Cả hai miếng đều đã được ăn, trong miệng không còn sót lại dù chỉ bằng hạt cải, cho dù vị ấy từ chối vật thực khác, cũng không phát sanh sự từ chối.

Kappiyamaṃsaṃ khādanto kappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Kappiyamaṃsaṃ khādanto akappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kasmā? Avatthutāya. Yañhi bhikkhuno khādituṃ vaṭṭati, taṃyeva paṭikkhipato pavāraṇā hoti. Idaṃ pana jānanto akappiyattā paṭikkhipati, ajānantopi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitameva paṭikkhipati nāma, tasmā na pavāreti. Sace pana akappiyamaṃsaṃ khādanto kappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Kasmā? Vatthutāya. Yañhi tena paṭikkhittaṃ, taṃ pavāraṇāya vatthu. Yaṃ pana khādati, taṃ kiñcāpi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitaṃ, khādiyamānaṃ pana maṃsabhāvaṃ na jahati, tasmā pavāreti. Akappiyamaṃsaṃ khādanto akappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, purimanayeneva na pavāreti. Kappiyamaṃsaṃ vā akappiyamaṃsaṃ vā khādanto pañcannaṃ bhojanānaṃ yaṃkiñci kappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Kuladūsakavejjakammauttarimanussadhammārocanasāditarūpiyādīhi nibbattaṃ buddhapaṭikuṭṭhaṃ anesanāya uppannaṃ akappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kappiyabhojanaṃ vā akappiyabhojanaṃ vā bhuñjantopi kappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Akappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, na pavāretīti sabbattha vuttanayeneva kāraṇaṃ veditabbaṃ.

Trong khi đang ăn thịt hợp lệ, từ chối thịt hợp lệ, thì phát sanh sự từ chối. Trong khi đang ăn thịt hợp lệ, từ chối thịt không hợp lệ, thì không phát sanh sự từ chối. Tại sao? Vì không phải là đối tượng. Vì sự từ chối chỉ xảy ra đối với vị tỳ khưu khi từ chối chính thịt mà vị ấy được phép ăn. Còn thịt này, vị ấy từ chối vì biết là không hợp lệ, hoặc dù không biết, cũng gọi là từ chối chính vật đáng bị từ chối, do đó không phát sanh sự từ chối. Nhưng nếu trong khi đang ăn thịt không hợp lệ mà từ chối thịt hợp lệ, thì phát sanh sự từ chối. Tại sao? Vì là đối tượng. Vì thịt hợp lệ nào đã bị vị ấy từ chối, thịt đó là đối tượng của sự từ chối. Còn thịt không hợp lệ mà vị ấy đang ăn, thịt đó tuy ở trong trường hợp đáng bị từ chối, nhưng khi đang được ăn thì không từ bỏ bản chất là thịt, do đó phát sanh sự từ chối. Trong khi đang ăn thịt không hợp lệ, từ chối thịt không hợp lệ, thì không phát sanh sự từ chối theo như cách đã nói trước. Trong khi đang ăn thịt hợp lệ hoặc thịt không hợp lệ, từ chối bất kỳ vật thực hợp lệ nào trong năm loại vật thực, thì phát sanh sự từ chối. Từ chối vật thực không hợp lệ, là vật thực bị Đức Phật quở trách, có được do tà mạng phát sanh từ việc làm phá hoại gia đình, hành nghề y, tuyên bố pháp thượng nhân, vui thích vàng bạc v.v..., thì không phát sanh sự từ chối. Trong khi đang dùng vật thực hợp lệ hoặc vật thực không hợp lệ, từ chối vật thực hợp lệ thì phát sanh sự từ chối. Từ chối vật thực không hợp lệ thì không phát sanh sự từ chối, nên hiểu lý do ở tất cả mọi nơi theo như cách đã được nói.

Evaṃ ‘‘asana’’ntiādīsu yañca asnāti, yañca bhojanaṃ hatthapāse ṭhitena abhihaṭaṃ paṭikkhipanto pavāraṇaṃ āpajjati, taṃ ñatvā idāni yathā āpajjati, tassa jānanatthaṃ ayaṃ vinicchayo – ‘‘‘asanaṃ bhojana’nti ettha tāva yena ekasitthampi ajjhohaṭaṃ hoti, so sace pattamukhahatthānaṃ yattha katthaci pañcasu bhojanesu ekasmimpi sati aññaṃ pañcasu bhojanesu ekampi paṭikkhipati, pavāreti. Katthaci bhojanaṃ natthi, āmisagandhamattaṃ paññāyati, na pavāreti. Mukhe ca hatthe ca bhojanaṃ natthi, patte atthi, tasmiṃ pana āsane na bhuñjitukāmo, vihāraṃ pavisitvā bhuñjitukāmo, aññassa vā dātukāmo, tasmiṃ ce antare bhojanaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kasmā? Vippakatabhojanabhāvassa upacchinnattā. Yopi aññatra gantvā bhuñjitukāmo mukhe bhattaṃ [Pg.92] gilitvā sesaṃ ādāya gacchanto antarāmagge aññaṃ bhojanaṃ paṭikkhipati, tassāpi pavāraṇā na hotī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Yathā ca patte; evaṃ hatthepi. Mukhepi vā vijjamānabhojanaṃ sace anajjhoharitukāmo hoti, tasmiñca khaṇe aññaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Ekasmiñhi pade vuttalakkhaṇaṃ sabbattha veditabbaṃ hoti. Apica kurundiyaṃ esa nayo dassitoyeva. Vuttañhi tattha ‘‘mukhe bhattaṃ gilitaṃ, hatthe bhattaṃ vighāsādassa dātukāmo, patte bhattaṃ bhikkhussa dātukāmo, sace tasmiṃ khaṇe paṭikkhipati, na pavāretī’’ti. Hatthapāse ṭhitoti ettha pana sace bhikkhu nisinno hoti, āsanassa pacchimantato paṭṭhāya, sace ṭhito, paṇhiantato paṭṭhāya, sace nipanno, yena passena nipanno, tassa pārimantato paṭṭhāya, dāyakassa nisinnassa vā ṭhitassa vā nipannassa vā ṭhapetvā pasāritahatthaṃ yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ, tassa orimantena paricchinditvā aḍḍhateyyahattho ‘‘hatthapāso’’ti veditabbo. Tasmiṃ ṭhatvā abhihaṭaṃ paṭikkhipantasseva pavāraṇā hoti, na tato paraṃ.

Như vậy, trong các từ bắt đầu bằng ‘asana’, vật thực nào đang được ăn, và vật thực nào được người đứng trong tầm tay đưa đến mà vị tỳ khưu từ chối thì phạm vào sự thỏa mãn (pavāraṇā), sau khi biết điều ấy, bây giờ để biết được phạm như thế nào, đây là sự quyết đoán – Trước hết, trong câu ‘asanaṃ bhojanaṃ’, vị nào đã nuốt dù chỉ một hạt cơm, nếu trong khi có một trong năm loại vật thực ở bất cứ nơi nào trong bình bát, miệng, hoặc tay, mà từ chối một loại vật thực khác trong năm loại vật thực, thì được xem là đã thỏa mãn (pavāreti). Nếu không có vật thực ở đâu cả, chỉ còn lại mùi vật thực, thì không phải là đã thỏa mãn. Trong miệng và trong tay không có vật thực, nhưng trong bình bát thì có, tuy nhiên vị ấy không muốn ăn tại chỗ ngồi đó, mà muốn vào tịnh xá rồi ăn, hoặc muốn cho người khác, nếu trong lúc đó vị ấy từ chối vật thực, thì không phải là đã thỏa mãn. Tại sao? Vì tình trạng vật thực đang ăn dở dang đã bị gián đoạn. Và vị nào muốn đi nơi khác để ăn, sau khi đã nuốt cơm trong miệng, mang phần còn lại đi, trong khi đang đi giữa đường mà từ chối vật thực khác, vị ấy cũng không phải là đã thỏa mãn’ – điều này đã được nói trong Mahāpaccarī. Như trường hợp trong bình bát, cũng vậy đối với trong tay. Hoặc nếu có vật thực trong miệng mà vị ấy không muốn nuốt, và trong khoảnh khắc đó từ chối vật thực khác, thì không phải là đã thỏa mãn. Thật vậy, đặc điểm đã được nói trong một trường hợp nên được hiểu cho tất cả các trường hợp. Hơn nữa, phương pháp này đã được chỉ ra trong sớ giải Kurundī. Thật vậy, ở đó đã nói rằng: ‘Cơm trong miệng đã được nuốt, cơm trong tay muốn cho người ăn đồ thừa, cơm trong bình bát muốn cho vị tỳ khưu (khác), nếu trong khoảnh khắc đó từ chối (vật thực khác), thì không phải là đã thỏa mãn’. Còn trong câu ‘đứng trong tầm tay’ (hatthapāse ṭhito), nếu vị tỳ khưu đang ngồi, (tầm tay được tính) bắt đầu từ mép sau của chỗ ngồi; nếu đang đứng, bắt đầu từ gót chân; nếu đang nằm, bắt đầu từ mép ngoài của bên mà vị ấy đang nằm. Đối với người dâng cúng, dù đang ngồi, đứng, hay nằm, sau khi trừ đi cánh tay duỗi ra, bộ phận nào gần hơn, thì khoảng cách hai cùi tay rưỡi (aḍḍhateyyahattho) được xác định bởi mép trong của bộ phận gần nhất đó được gọi là ‘tầm tay’ (hatthapāso). Chỉ khi từ chối vật thực được đưa đến bởi người đứng trong tầm tay đó mới là đã thỏa mãn, ngoài khoảng đó thì không.

Abhiharatīti hatthapāsabbhantare ṭhito gahaṇatthaṃ upanāmeti. Sace pana anantaranisinnopi bhikkhu hatthe vā ūrūsu vā ādhārake vā ṭhitapattaṃ anabhiharitvāva ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti vadati, taṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi. Bhattapacchiṃ ānetvā purato bhūmiyaṃ ṭhapetvā ‘‘gaṇhāhī’’ti vuttepi eseva nayo. Īsakaṃ pana uddharitvā vā apanāmetvā vā ‘‘gaṇhathā’’ti vutte paṭikkhipato pavāraṇā hoti. Therāsane nisinno thero dūre nisinnassa daharabhikkhussa pattaṃ pesetvā ‘‘ito odanaṃ gaṇhāhī’’ti vadati, gaṇhitvā pana gato tuṇhī tiṭṭhati, daharo ‘‘alaṃ mayha’’nti paṭikkhipati, na pavāreti. Kasmā? Therassa dūrabhāvato dūtassa ca anabhiharaṇatoti. Sace pana gahetvā āgato bhikkhu ‘‘idaṃ bhattaṃ gaṇhā’’ti vadati, taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti.

‘Đưa đến’ (abhiharati) có nghĩa là người đứng trong tầm tay đưa lại gần để (vị tỳ khưu) nhận lấy. Tuy nhiên, nếu vị tỳ khưu ngồi kế bên, không đưa đến bình bát đang đặt trên tay, trên đùi, hoặc trên cái kê bát, mà chỉ nói: ‘Xin hãy nhận cơm’, thì người từ chối vật thực đó không phải là đã thỏa mãn. Ngay cả khi mang giỏ cơm đến, đặt xuống đất ở phía trước và nói: ‘Xin hãy nhận lấy’, thì cũng áp dụng cùng phương pháp này. Tuy nhiên, nếu nhấc lên một chút hoặc nghiêng qua một chút và nói: ‘Xin các ngài hãy nhận lấy’, thì người từ chối là đã thỏa mãn. Vị trưởng lão ngồi ở ghế trưởng lão sai người mang bình bát đến cho vị tỳ khưu trẻ ngồi ở xa và nói: ‘Hãy lấy cơm từ đây’, nhưng người mang đi sau khi nhận (bình bát) lại đứng im lặng, vị tỳ khưu trẻ từ chối và nói: ‘Đối với tôi đã đủ rồi’, thì không phải là đã thỏa mãn. Tại sao? Vì vị trưởng lão ở xa và người đưa tin không đưa đến. Tuy nhiên, nếu vị tỳ khưu mang đến và nói: ‘Xin hãy nhận cơm này’, thì người từ chối là đã thỏa mãn.

Parivesanāya eko ekena hatthena odanapacchiṃ ekena kaṭacchuṃ gahetvā bhikkhū parivisati, tatra ce añño āgantvā ‘‘ahaṃ pacchiṃ dhāressāmi, tvaṃ odanaṃ dehī’’ti vatvā gahitamattakameva karoti, parivesako eva pana taṃ dhāreti, tasmā sā abhihaṭāva hoti. Tato dātukāmatāya gaṇhantaṃ paṭikkhipantassa pavāraṇā hoti. Sace [Pg.93] pana parivisakena phuṭṭhamattāva hoti, itarova naṃ dhāreti, tato dātukāmatāya gaṇhantaṃ paṭikkhipantassa pavāraṇā na hoti. Kaṭacchunā uddhaṭabhatte pana hoti. Kaṭacchuabhihāroyeva hi tassa abhihāro. Dvinnaṃ samabhārepi paṭikkhipanto pavāretiyevāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Anantarassa bhikkhuno bhatte diyyamāne itaro pattaṃ hatthehi pidahati, pavāraṇā natthi. Kasmā? Aññassa abhihaṭe paṭikkhittattā.

Trong lúc phục vụ, một người một tay cầm giỏ cơm, một tay cầm vá, phục vụ các vị tỳ khưu. Nếu lúc đó có người khác đến nói: ‘Tôi sẽ giữ giỏ, ông hãy dâng cơm’, và chỉ vừa mới cầm lấy, nhưng thực tế người phục vụ vẫn đang giữ nó, thì do đó, giỏ cơm đó được xem là đã được đưa đến (bởi người phục vụ). Do đó, người từ chối (cơm) đang được múc ra với ý muốn dâng cúng là đã thỏa mãn. Tuy nhiên, nếu người phục vụ chỉ chạm vào, còn người kia mới là người giữ giỏ cơm, thì người từ chối (cơm) đang được múc ra với ý muốn dâng cúng không phải là đã thỏa mãn. Tuy nhiên, đối với cơm đã được múc ra bằng vá, thì (sự từ chối) là đã thỏa mãn. Vì việc đưa đến bằng vá chính là sự đưa đến của cơm đó. ‘Ngay cả khi hai người cùng chung sức giữ, người từ chối vẫn là đã thỏa mãn’ – điều này đã được nói trong Mahāpaccarī. Khi cơm đang được dâng cho vị tỳ khưu kế bên, vị tỳ khưu khác lấy tay che bát lại, thì không phải là đã thỏa mãn. Tại sao? Vì đã từ chối vật thực được đưa đến cho người khác.

Paṭikkhepo paññāyatīti ettha vācāya abhihaṭaṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi. Kāyena abhihaṭaṃ pana kāyena vā vācāya vā paṭikkhipantassa pavāraṇā hotīti veditabbo.

Trong câu ‘sự từ chối được nhận biết’, người từ chối vật thực được đưa đến bằng lời nói thì không phải là đã thỏa mãn. Tuy nhiên, cần phải hiểu rằng người từ chối vật thực được đưa đến bằng thân, dù bằng thân hay bằng lời, thì là đã thỏa mãn.

Tattha kāyena paṭikkhepo nāma aṅguliṃ vā hatthaṃ vā macchikabījaniṃ vā cīvarakaṇṇaṃ vā cāleti, bhamukāya vā ākāraṃ karoti, kuddho vā oloketi, vācāya paṭikkhepo nāma ‘‘ala’’nti vā, ‘‘na gaṇhāmī’’ti vā, ‘‘mā ākirā’’ti vā, ‘‘apagacchā’’ti vā vadati; evaṃ yena kenaci ākārena kāyena vā vācāya vā paṭikkhitte pavāraṇā hoti.

Trong đó, sự từ chối bằng thân gọi là xua ngón tay, hoặc bàn tay, hoặc quạt đuổi ruồi, hoặc vạt y, hoặc làm điệu bộ bằng lông mày, hoặc nhìn với vẻ tức giận. Sự từ chối bằng lời nói gọi là nói ‘Đủ rồi’, hoặc ‘Tôi không nhận’, hoặc ‘Đừng bỏ vào’, hoặc ‘Hãy đi đi’. Như vậy, khi đã từ chối bằng bất kỳ cách thức nào, bằng thân hay bằng lời, thì là đã thỏa mãn.

Eko abhihaṭe bhatte pavāraṇāya bhīto hattha apanetvā punappunaṃ patte odanaṃ ākirantaṃ ‘‘ākira ākira koṭṭetvā pūrehī’’ti vadati, ettha kathanti? Mahāsumatthero tāva ‘‘anākiraṇatthāya vuttattā pavāraṇā hotī’’ti āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘‘ākira pūrehī’ti vadantassa nāma ‘kassaci pavāraṇā atthī’ti vatvā ‘na pavāretī’’’ti āha. Aparo bhattaṃ abhiharantaṃ bhikkhuṃ sallakkhetvā ‘‘kiṃ āvuso itopi kiñci gaṇhissasi, dammi te kiñcī’’ti āha. Tatrāpi ‘‘‘evaṃ nāgamissatī’ti vuttattā ‘pavāraṇā hotī’’’ti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘‘gaṇhissasī’ti vadantassa nāma ‘kassaci pavāraṇā atthī’ti vatvā ‘na pavāretī’’’ti āha.

Một vị tỳ khưu, khi vật thực được mang đến, do sợ sự từ chối (pavāraṇā) nên đã rút tay ra, rồi nói với người đang liên tục đổ cơm vào bát rằng: “Cứ đổ vào, cứ đổ vào, hãy nén xuống và làm cho đầy.” Ở đây thì thế nào? Trước hết, trưởng lão Mahāsumatthera nói rằng: “Vì được nói với mục đích không cho đổ vào, nên đó là sự từ chối (pavāraṇā).” Còn trưởng lão Mahāpadumatthera thì nói rằng: “Làm gì có sự từ chối (pavāraṇā) nào đối với người nói ‘cứ đổ vào, làm cho đầy’,” rồi nói: “Đó không phải là từ chối (pavāreti).” Một vị khác, khi nhận thấy một vị tỳ khưu đang mang vật thực đến, đã nói rằng: “Này hiền giả, hiền giả có muốn lấy thêm chút gì từ đây không? Tôi sẽ cho hiền giả một chút.” Ở đó cũng vậy, trưởng lão Mahāsumatthera nói rằng: “Vì được nói với ý nghĩ ‘nói như vậy thì vị ấy sẽ không đến,’ nên đó là sự từ chối (pavāraṇā).” Còn trưởng lão Mahāpadumatthera thì nói rằng: “Làm gì có sự từ chối (pavāraṇā) nào đối với người nói ‘hiền giả có muốn lấy không’,” rồi nói: “Đó không phải là từ chối (pavāreti).”

Eko samaṃsakaṃ rasaṃ abhiharitvā ‘‘rasaṃ gaṇhathā’’ti vadati, taṃ sutvā paṭikkhipato pavāraṇā natthi. ‘‘Maccharasaṃ maṃsarasa’’nti vutte paṭikkhipato hoti, ‘‘idaṃ gaṇhathā’’ti vuttepi hotiyeva. Maṃsaṃ visuṃ katvā ‘‘maṃsarasaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tattha ce sāsapamattampi maṃsakhaṇḍaṃ atthi[Pg.94], taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti. Sace pana parissāvito hoti, ‘‘vaṭṭatī’’ti abhayatthero āha.

Một người mang đến nước canh có lẫn thịt và nói: “Xin hãy nhận nước canh.” Vị tỳ khưu nghe vậy mà từ chối thì không phải là sự từ chối (pavāraṇā). Khi được nói: “Nước canh cá, nước canh thịt,” người từ chối thì đó là sự từ chối (pavāraṇā). Ngay cả khi được nói: “Xin hãy nhận món này,” thì cũng là sự từ chối (pavāraṇā). Sau khi tách riêng thịt ra và nói: “Xin hãy nhận nước canh thịt,” nếu ở đó có một miếng thịt dù chỉ bằng hạt cải, người từ chối món đó thì đó là sự từ chối (pavāraṇā). Nhưng nếu nó đã được lọc, trưởng lão Abhayatthera nói rằng: “Thì được phép.”

Maṃsarasena āpucchantaṃ mahāthero ‘‘muhuttaṃ āgamehī’’ti vatvā ‘‘thālakaṃ āvuso āharā’’ti āha. Ettha kathanti? Mahāsumatthero tāva ‘‘abhihārakassa gamanaṃ paṭhamaṃ upacchinnaṃ, tasmā pavāretī’’ti āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘ayaṃ kuhiṃ gacchati, kīdisaṃ etassa gamanaṃ, gaṇhantassāpi nāma pavāraṇā atthī’’ti vatvā ‘‘na pavāretī’’ti āha. Kaḷīrapanasādīhi missetvā maṃsaṃ pacanti, taṃ gahetvā ‘‘kaḷīrasūpaṃ gaṇhatha, panasabyañjanaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, evampi na pavāreti. Kasmā? Apavāraṇārahassa nāmena vuttattā. Sace pana ‘‘macchasūpaṃ maṃsasūpa’’nti vā ‘‘imaṃ gaṇhathā’’ti vā vadanti, pavāreti. Maṃsakarambako nāma hoti, taṃ dātukāmopi ‘‘karambakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, vaṭṭati; na pavāreti. ‘‘Maṃsakarambaka’’nti vā ‘‘ida’’nti vā vutte pana pavāreti. Eseva nayo sabbesu macchamaṃsamissakesu.

Đối với người đang mời bằng nước canh thịt, vị trưởng lão sau khi nói: “Xin hãy đợi một chút,” đã nói rằng: “Này hiền giả, hãy mang cái đĩa lại đây.” Ở đây thì thế nào? Trước hết, trưởng lão Mahāsumatthera nói rằng: “Sự đi tới của người mang đến đã bị chặn lại trước, do đó là sự từ chối (pavāreti).” Còn trưởng lão Mahāpadumatthera thì nói rằng: “Người này đi đâu? Sự đi của người này là như thế nào? Làm gì có sự từ chối (pavāraṇā) nào đối với người đang nhận,” rồi nói: “Đó không phải là từ chối (pavāreti).” Người ta nấu thịt trộn với măng tre, mít, v.v., lấy món đó và nói: “Xin hãy nhận canh măng tre, xin hãy nhận cà-ri mít.” Ngay cả như vậy cũng không phải là từ chối (pavāreti). Tại sao? Vì được nói bằng tên của món không thuộc phạm vi từ chối (pavāraṇā). Nhưng nếu họ nói: “Canh cá, canh thịt,” hoặc: “Xin hãy nhận món này,” thì là từ chối (pavāreti). Có món gọi là karambaka thịt. Dù muốn dâng món đó, nếu nói: “Xin hãy nhận karambaka,” thì được phép; không phải là từ chối (pavāreti). Nhưng khi được nói: “Karambaka thịt,” hoặc: “Món này,” thì là từ chối (pavāreti). Đây là phương pháp áp dụng cho tất cả các món có trộn cá và thịt.

Yo pana nimantane bhuñjamāno maṃsaṃ abhihaṭaṃ ‘‘uddissa kata’’nti maññamāno paṭikkhipati, pavāritova hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Missakakathā pana kurundiyaṃ suṭṭhu vuttā. Evañhi tattha vuttaṃ – piṇḍapātacāriko bhikkhu bhattamissakaṃ yāguṃ āharitvā ‘‘yāguṃ gaṇhathā’’ti vadati, na pavāreti. ‘‘Bhattaṃ gaṇhathā’’ti vutte pavāreti. Kasmā? Yenāpucchito, tassa atthitāya. Ayamettha adhippāyo – ‘‘yāgumissakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tatra ce yāgu bahutarā vā hoti samasamā vā, na pavāreti. Yāgu mandā, bhattaṃ bahutaraṃ, pavāreti. Idañca sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā na sakkā paṭikkhipituṃ, kāraṇaṃ panettha duddasaṃ. ‘‘Bhattamissakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, bhattaṃ bahukaṃ vā samaṃ vā appataraṃ vā hoti, pavāretiyeva. Bhattaṃ vā yāguṃ vā anāmasitvā ‘‘missakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tatra ce bhattaṃ bahutaraṃ vā samakaṃ vā hoti, pavāreti. Appataraṃ na pavāreti. Idañca karambakena na samānetabbaṃ. Karambako hi maṃsamissakopi hoti amaṃsamissakopi, tasmā ‘‘karambaka’’nti vutte pavāraṇā natthi. Idaṃ pana bhattamissakameva. Ettha vuttanayeneva pavāraṇā hoti. Bahurase bhatte rasaṃ, bahukhīre khīraṃ bahusappimhi ca [Pg.95] pāyāse sappiṃ gaṇhathāti visuṃ katvā deti, taṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi.

Còn vị tỳ khưu nào đang thọ thực tại nơi được mời, khi thịt được mang đến, nghĩ rằng: “Thịt này được làm riêng cho mình,” rồi từ chối, thì vị ấy chính là đã từ chối (pavārito). Điều này được nói trong Mahāpaccarī. Còn câu chuyện về các món trộn được nói rất rõ trong (Chú giải) Kurundī. Thật vậy, ở đó được nói như sau: Một vị tỳ khưu đi khất thực mang đến cháo có trộn cơm và nói: “Xin hãy nhận cháo,” thì không phải là từ chối (pavāreti). Khi được nói: “Xin hãy nhận cơm,” thì là từ chối (pavāreti). Tại sao? Vì thứ được dùng để mời có hiện hữu ở đó. Đây là ý nghĩa ở đây: nói: “Xin hãy nhận món trộn cháo,” nếu ở đó cháo nhiều hơn hoặc bằng nhau, thì không phải là từ chối (pavāreti). Nếu cháo ít, cơm nhiều hơn, thì là từ chối (pavāreti). Và điều này, vì được nói trong tất cả các Chú giải, nên không thể bác bỏ, nhưng lý do ở đây thì khó thấy. Nói: “Xin hãy nhận món trộn cơm,” dù cơm nhiều, bằng nhau, hay ít hơn, vẫn là từ chối (pavāreti). Không gọi tên “cơm” hay “cháo” mà nói: “Xin hãy nhận món trộn,” nếu ở đó cơm nhiều hơn hoặc bằng nhau, thì là từ chối (pavāreti). Nếu (cơm) ít hơn, thì không phải là từ chối (pavāreti). Và điều này không nên được xem là giống với karambaka. Vì karambaka có loại trộn thịt và cũng có loại không trộn thịt, do đó, khi nói “karambaka” thì không có sự từ chối (pavāraṇā). Nhưng món này (missaka) chỉ là món trộn cơm. Ở đây, sự từ chối (pavāraṇā) xảy ra theo phương pháp đã nói. Trong cơm có nhiều nước canh, (mời): “Xin hãy nhận nước canh;” trong (cơm) có nhiều sữa, (mời): “Xin hãy nhận sữa;” và trong cơm sữa có nhiều bơ lỏng, (mời): “Xin hãy nhận bơ lỏng,” dâng cúng sau khi đã tách riêng ra, người từ chối những thứ đó thì không có sự từ chối (pavāraṇā).

Yo pana gacchanto pavāreti, so gacchantova bhuñjituṃ labhati. Kaddamaṃ vā udakaṃ vā patvā ṭhitena atirittaṃ kāretabbaṃ. Sace antarā nadī pūrā hoti, nadītīre gumbaṃ anupariyāyantena bhuñjitabbaṃ. Atha nāvā vā setu vā atthi, taṃ abhiruhitvāpi caṅkamantenava bhuñjitabbaṃ, gamanaṃ na upacchinditabbaṃ. Yāne vā hatthiassapiṭṭhe vā candamaṇḍale vā sūriyamaṇḍale vā nisīditvā pavāritena yāva majjhanhikaṃ, tāva tesu gacchantesupi nisinneneva bhuñjitabbaṃ. Yo ṭhito pavāreti, ṭhiteneva, yo nisinno pavāreti, nisinneneva bhuñjitabbaṃ. Taṃ taṃ iriyāpathaṃ kopentena atirittaṃ kāretabbaṃ. Yo ukkuṭiko nisīditvā pavāreti, tena ukkuṭikeneva bhuñjitabbaṃ. Tassa pana heṭṭhā palālapīṭhaṃ vā kiñci vā nisīdanakaṃ dātabbaṃ. Pīṭhake nisīditvā pavāritena āsanaṃ acāletvāva catasso disā parivattantena bhuñjituṃ labbhati. Mañce nisīditvā pavāritena ito vā etto vā saṃsarituṃ na labbhati. Sace pana naṃ saha mañcena ukkhipitvā aññatra nenti, vaṭṭati. Nipajjitvā pavāritena nipanneneva bhuñjitabbaṃ. Parivattantena yena passena nipanno, tassa ṭhānaṃ nātikkametabbaṃ.

Vị tỳ khưu nào đã pavāraṇā trong khi đang đi, vị ấy được phép thọ thực trong khi đang đi. Khi đến chỗ bùn lầy hoặc chỗ có nước, vị ấy đã dừng lại thì phải cho làm phép atiritta. Nếu giữa đường có sông đầy nước, vị ấy nên đi vòng quanh bụi cây ở bờ sông mà thọ thực. Hoặc nếu có thuyền hay có cầu, vị ấy cũng có thể lên đó và thọ thực trong khi đi kinh hành, không nên gián đoạn việc đi. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi ngồi trên xe, trên lưng voi, trong cung trăng, hay trong cung mặt trời, cho đến giữa trưa, vị ấy nên thọ thực trong tư thế ngồi ngay cả khi những phương tiện ấy đang di chuyển. Vị nào pavāraṇā trong khi đứng, nên thọ thực trong khi đứng; vị nào pavāraṇā trong khi ngồi, nên thọ thực trong khi ngồi. Vị tỳ khưu làm thay đổi oai nghi đó phải cho làm phép atiritta. Vị nào pavāraṇā trong khi ngồi xổm, vị ấy nên thọ thực trong khi ngồi xổm. Tuy nhiên, nên đặt một cái ghế rơm hoặc một vật gì để ngồi bên dưới vị ấy. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi ngồi trên ghế đẩu được phép thọ thực trong khi xoay về bốn hướng mà không di chuyển chỗ ngồi. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi ngồi trên giường thì không được phép di chuyển qua lại. Nhưng nếu người ta khiêng vị ấy cùng với cái giường đến nơi khác thì được phép. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi nằm, nên thọ thực trong khi nằm. Khi trở mình, không được vượt qua vị trí của bên hông mà vị ấy đang nằm.

Anatirittanti na atirittaṃ; na adhikanti attho. Taṃ pana yasmā kappiyakatādīhi sattahi vinayakammākārehi akataṃ vā gilānassa anadhikaṃ vā hoti, tasmā padabhājane ‘‘akappiyakata’’ntiādi vuttaṃ. Tattha akappiyakatanti yaṃ tattha phalaṃ vā kandamūlādi vā pañcahi samaṇakappehi kappiyaṃ akataṃ; yañca akappiyamaṃsaṃ vā akappiyabhojanaṃ vā, etaṃ akappiyaṃ nāma. Taṃ akappiyaṃ ‘‘alametaṃ sabba’’nti evaṃ atirittaṃ katampi akappiyakatanti veditabbaṃ. Appaṭiggahitakatanti bhikkhunā appaṭiggahitaṃyeva purimanayeneva atirittaṃ kataṃ. Anuccāritakatanti kappiyaṃ kārāpetuṃ āgatena bhikkhunā īsakampi anukkhittaṃ vā anapanāmitaṃ vā kataṃ. Ahatthapāse katanti kappiyaṃ kārāpetuṃ āgatassa hatthapāsato bahi ṭhitena kataṃ. Abhuttāvinā katanti yo ‘‘alametaṃ sabba’’nti atirittaṃ karoti, tena pavāraṇappahonakaṃ bhojanaṃ abhuttena kataṃ. Bhuttāvinā pavāritena āsanā vuṭṭhitena katanti idaṃ uttānameva. Alametaṃ sabbanti avuttanti vacībhedaṃ katvā evaṃ avuttaṃ hoti. Iti imehi [Pg.96] sattahi vinayakammākārehi yaṃ atirittaṃ kappiyaṃ akataṃ, yañca na gilānātirittaṃ, tadubhayampi anatirittanti veditabbaṃ.

Anatiritta có nghĩa là không phải atiritta (dư thừa), không phải adhika (thêm). Tuy nhiên, vì vật thực ấy hoặc là chưa được làm theo bảy cách thức của luật nghi như kappiyakata (làm cho hợp lệ), v.v... hoặc không phải là phần dư của bệnh nhân, do đó trong phần phân tích từ ngữ (padabhājane), Đức Phật đã nói “akappiyakata” (chưa được làm cho hợp lệ), v.v... Trong đó, “akappiyakata” là trái cây hoặc củ, rễ, v.v... ở đó chưa được làm cho hợp lệ theo năm cách làm hợp lệ của sa-môn; và thịt không hợp lệ hoặc vật thực không hợp lệ, những thứ này được gọi là không hợp lệ (akappiya). Vật thực không hợp lệ đó, dù đã được làm phép atiritta bằng cách nói “alametaṃ sabbaṃ” (tất cả cái này là đủ), cũng nên được hiểu là “akappiyakata” (chưa được làm cho hợp lệ). “Appaṭiggahitakata” (chưa được thọ nhận) là khi vật thực chưa được tỳ khưu thọ nhận mà đã được làm phép atiritta theo cách thức trước đó. “Anuccāritakata” (chưa được xướng lên) là khi vị tỳ khưu đến để làm phép hợp lệ đã không nhấc lên một chút nào hoặc không đưa về phía trước. “Ahatthapāse kata” (làm ngoài tầm tay) là khi phép được thực hiện bởi một người đứng ngoài tầm tay của vị tỳ khưu đến để làm phép hợp lệ. “Abhuttāvinā kata” (làm bởi người chưa ăn) là khi người làm phép atiritta bằng cách nói “alametaṃ sabbaṃ” đã chưa ăn phần vật thực đủ để pavāraṇā. Câu “Bhuttāvinā pavāritena āsanā vuṭṭhitena kataṃ” (làm bởi người đã ăn, đã pavāraṇā, và đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi) thì ý nghĩa đã rõ ràng. “Alametaṃ sabbaṃti avuttaṃ” (không nói ‘tất cả cái này là đủ’) là khi không nói ra thành lời như vậy. Như vậy, vật thực chưa được làm phép atiritta hợp lệ theo bảy cách thức của luật nghi này, và vật thực không phải là phần dư của bệnh nhân, cả hai trường hợp này nên được hiểu là “anatiritta” (không phải dư thừa).

Atirittaṃ pana tasseva paṭipakkhanayena veditabbaṃ. Apicettha bhuttāvinā kataṃ hotīti anantare nisinnassa sabhāgassa bhikkhuno pattato ekampi sitthaṃ vā maṃsahīraṃ vā khāditvā katampi bhuttāvināva kataṃ hotīti veditabbaṃ. Āsanā avuṭṭhitenāti ettha pana asammohatthaṃ ayaṃ vinicchayo – dve bhikkhū pātova bhuñjamānā pavāritā honti – ekena tattheva nisīditabbaṃ, itarena niccabhattaṃ vā salākabhattaṃ vā ānetvā upaḍḍhaṃ tassa bhikkhuno patte ākiritvā hatthaṃ dhovitvā sesaṃ tena bhikkhunā kappiyaṃ kārāpetvā bhuñjitabbaṃ. Kasmā? Yañhi tassa hatthe laggaṃ, taṃ akappiyaṃ hoti. Sace pana paṭhamaṃ nisinno bhikkhu sayameva tassa pattato hatthena gaṇhāti, hatthadhovanakiccaṃ natthi. Sace pana evaṃ kappiyaṃ kārāpetvā bhuñjantassa puna kiñci byañjanaṃ vā khādanīyaṃ vā patte ākiranti, yena paṭhamaṃ kappiyaṃ kataṃ, so puna kātuṃ na labhati. Yena akataṃ, tena kātabbaṃ. Yañca akataṃ, taṃ kātabbaṃ. ‘‘Yena akata’’nti aññena bhikkhunā yena paṭhamaṃ na kataṃ, tena kātabbaṃ. ‘‘Yañca akata’’nti yena paṭhamaṃ kappiyaṃ kataṃ, tenāpi yaṃ akataṃ taṃ kātabbaṃ. Paṭhamabhājane pana kātuṃ na labbhati. Tattha hi kariyamānaṃ paṭhamaṃ katena saddhiṃ kataṃ hoti, tasmā aññasmiṃ bhājane kātuṃ vaṭṭatīti adhippāyo. Evaṃ kataṃ pana tena bhikkhunā paṭhamaṃ katena saddhiṃ bhuñjituṃ vaṭṭati.

Còn về atiritta (vật thực dư thừa), nên được hiểu theo cách đối nghịch với điều đó (anatiritta). Hơn nữa, ở đây, về việc “được làm bởi người đã ăn,” nên hiểu rằng ngay cả khi chỉ ăn một hạt cơm hoặc một miếng thịt nhỏ lấy từ bát của một vị tỳ khưu đồng phạm hạnh ngồi kế bên, phép atiritta được thực hiện sau đó cũng được xem là “được làm bởi người đã ăn.” Về câu “chưa đứng dậy khỏi chỗ ngồi,” để tránh nhầm lẫn, đây là quyết định: Hai vị tỳ khưu đang thọ thực vào buổi sáng sớm và đã pavāraṇā – một vị nên ngồi yên tại chỗ, vị kia mang vật thực thường xuyên hoặc vật thực thẻ thăm đến, đổ một nửa vào bát của vị tỳ khưu đang ngồi, rửa tay, rồi nhờ vị tỳ khưu kia làm phép hợp lệ (kappiya) cho phần còn lại và thọ thực. Tại sao? Vì vật thực dính trên tay vị ấy là không hợp lệ. Nhưng nếu vị tỳ khưu ngồi trước tự mình dùng tay lấy từ bát của vị kia, thì không cần phải rửa tay. Nhưng nếu trong khi đang thọ thực vật thực đã được làm phép hợp lệ như vậy, người ta lại đổ thêm món ăn hoặc vật thực cứng vào bát, thì vị nào đã làm phép hợp lệ lần đầu không được phép làm lại lần nữa. Vị nào chưa làm thì nên làm. Và vật thực nào chưa được làm phép thì nên làm phép. “Vị nào chưa làm” có nghĩa là một vị tỳ khưu khác, người chưa làm lần đầu, nên làm. “Và vật thực nào chưa được làm phép” có nghĩa là ngay cả vị đã làm phép hợp lệ lần đầu cũng có thể làm phép cho vật thực chưa được làm phép. Tuy nhiên, không được phép làm trong vật đựng ban đầu. Vì nếu làm trong đó, nó sẽ được xem là làm cùng với vật thực đã được làm phép trước đó. Do đó, ý của Chú giải là nên làm trong một vật đựng khác. Tuy nhiên, vị tỳ khưu đó được phép thọ thực vật thực đã được làm phép như vậy cùng với vật thực đã được làm phép trước đó.

Kappiyaṃ karontena ca na kevalaṃ patteyeva, kuṇḍepi pacchiyampi yattha katthaci purato ṭhapetvā onāmitabhājane kātabbaṃ. Taṃ sacepi bhikkhusataṃ pavāritaṃ hoti, sabbesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati, appavāritānampi vaṭṭati. Yena pana kappiyaṃ kataṃ, tassa na vaṭṭati. Sacepi pavāretvā piṇḍāya paviṭṭhaṃ bhikkhuṃ pattaṃ gahetvā avassaṃ bhuñjanake maṅgalanimantane nisīdāpenti, atirittaṃ kāretvāva bhuñjitabbaṃ. Sace tattha añño bhikkhu natthi, āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā pattaṃ pesetvā kāretabbaṃ. Kappiyaṃ karontena pana anupasampannassa hatthe ṭhitaṃ na kātabbaṃ. Sace āsanasālāyaṃ abyatto bhikkhu hoti, sayaṃ gantvā kappiyaṃ kārāpetvā ānetvā bhuñjitabbaṃ.

Vị tỳ khưu làm cho hợp lệ (kappiya) không chỉ làm trong bình bát mà thôi, cũng có thể làm trong nồi, trong giỏ, hoặc trong bất cứ vật đựng nào được đặt ở phía trước và được nghiêng xuống. Nếu vật thực ấy (đã được làm kappiya) mà có cả trăm vị tỳ khưu đã pavāraṇā (tỏ ý vừa đủ), thì tất cả các vị ấy đều được phép dùng, và các vị chưa pavāraṇā cũng được phép dùng. Tuy nhiên, vị nào đã làm kappiya thì vị ấy không được phép dùng. Nếu một vị tỳ khưu đã pavāraṇā rồi đi vào làng khất thực, (người ta) lấy bình bát và mời ngồi tại một nơi thỉnh mời dự lễ mà chắc chắn phải dùng vật thực, vị ấy phải nhờ làm cho thành vật thực dư thừa (atiritta) rồi mới được dùng. Nếu ở đó không có vị tỳ khưu nào khác, nên gửi bình bát đến nhà ăn hoặc tu viện để nhờ làm (atiritta). Vị làm kappiya không nên làm đối với vật thực đang ở trong tay của người chưa thọ cụ túc giới. Nếu ở nhà ăn có vị tỳ khưu không rành luật, (vị tỳ khưu được mời) nên tự mình đi đến đó, nhờ làm kappiya, rồi mang về và dùng.

Gilānātirittanti [Pg.97] ettha na kevalaṃ yaṃ gilānassa bhuttāvasesaṃ hoti, taṃ gilānātirittaṃ; atha kho yaṃkiñci gilānaṃ uddissa ajja vā sve vā yadā vā icchati, tadā khādissatīti āhaṭaṃ, taṃ sabbaṃ ‘‘gilānātiritta’’nti veditabbaṃ. Yaṃ yāmakālikādīsu ajjhohāre ajjhohāre dukkaṭaṃ, taṃ asaṃsaṭṭhavasena vuttaṃ. Sace pana āmisasaṃsaṭṭhāni honti, āhāratthāyapi anāhāratthāyapi paṭiggahetvā ajjhoharantassa pācittiyameva.

Ở đây, trong cụm từ "vật thực dư thừa của người bệnh" (gilānātiritta), không chỉ vật thực còn lại sau khi người bệnh đã dùng mới là vật thực dư thừa của người bệnh; mà bất cứ vật thực nào được mang đến với ý định dành cho người bệnh rằng "hôm nay, hoặc ngày mai, hoặc khi nào muốn, vị ấy sẽ dùng", tất cả những vật thực đó nên được hiểu là "vật thực dư thừa của người bệnh". Việc phạm tội dukkaṭa (tác ác) mỗi khi nuốt vào đối với các loại dược phẩm được dùng trong hạn kỳ (yāmakālika), v.v., điều đó được nói theo trường hợp (vật thực) không trộn lẫn (với vật thực chính). Nhưng nếu chúng được trộn lẫn với vật thực, vị tỳ khưu thọ nhận và nuốt vào, dù với mục đích làm thức ăn hay không với mục đích làm thức ăn, đều phạm tội pācittiya (ưng đối trị).

241. Sati paccayeti yāmakālikaṃ pipāsāya sati pipāsacchedanatthaṃ, sattāhakālikaṃ yāvajīvikañca tena tena upasametabbake ābādhe sati tassa upasamanatthaṃ paribhuñjato anāpatti. Sesamettha uttānameva.

241. Trong câu "khi có duyên sự" (sati paccaye), vị tỳ khưu dùng dược phẩm trong hạn kỳ (yāmakālika) khi có sự khát để dứt cơn khát, và dùng dược phẩm bảy ngày (sattāhakālika) và dược phẩm trọn đời (yāvajīvika) khi có bệnh tật cần được làm thuyên giảm bởi loại dược phẩm tương ứng để làm thuyên giảm bệnh tật ấy thì vô tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

(Học giới này) có nguồn gốc liên quan đến kaṭhina (kathinasamuṭṭhāna) – phát sinh từ thân và khẩu, và từ thân, khẩu, và tâm; vừa là hành động vừa là không hành động (kiriyākiriya); không thoát tội dù không có tưởng (về sự vi phạm) (nosaññāvimokkha); không cần có tâm (vi phạm) (acittaka); có lỗi do chế định (paṇṇattivajja); là thân nghiệp (kāyakamma); là khẩu nghiệp (vacīkamma); có ba loại tâm (ticitta); và có ba loại cảm thọ (tivedana).

Paṭhamapavāraṇasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

Học giới Pavāraṇā thứ nhất, là điều thứ năm.

6. Dutiyapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải thích học giới Pavāraṇā thứ hai

242. Chaṭṭhasikkhāpade – anācāraṃ ācaratīti paṇṇattivītikkamaṃ karoti. Upanandhīti upanāhaṃ janento tasmiṃ puggale attano kodhaṃ bandhi; punappunaṃ āghātaṃ janesīti attho. Upanaddho bhikkhūti so janitaupanāho bhikkhu.

242. Trong học giới thứ sáu – "hành xử không đúng đắn" (anācāraṃ ācarati) nghĩa là vi phạm điều đã được chế định. "Cột buộc" (upanandhi) có nghĩa là: làm phát sinh sự oán hận, đã buộc chặt sự tức giận của mình vào người đó; đã làm phát sinh sự căm phẫn nhiều lần. "Vị tỳ khưu cột buộc" (upanaddho bhikkhu) là vị tỳ khưu đã làm phát sinh sự oán hận đó.

243. Abhihaṭṭhuṃ pavāreyyāti abhiharitvā ‘‘handa bhikkhu khāda vā bhuñja vā’’ti evaṃ pavāreyya. Padabhājane pana ‘‘handa bhikkhū’’tiādiṃ anuddharitvā sādhāraṇameva abhihaṭṭhuṃ pavāraṇāya atthaṃ dassetuṃ ‘‘yāvatakaṃ icchasi tāvatakaṃ gaṇhāhī’’ti vuttaṃ. Jānanti pavāritabhāvaṃ jānanto. Taṃ panassa jānanaṃ yasmā tīhākārehi hoti, tasmā ‘‘jānāti nāma sāmaṃ vā jānātī’’tiādinā nayena padabhājanaṃ vuttaṃ. Āsādanāpekkhoti āsādanaṃ codanaṃ maṅkukaraṇabhāvaṃ apekkhamāno.

243. "Mời dùng vật thực mang đến" (abhihaṭṭhuṃ pavāreyya) nghĩa là mang đến rồi mời rằng: "Này tỳ khưu, hãy ăn hoặc hãy dùng". Tuy nhiên, trong phần phân tích từ ngữ, không trích dẫn câu "Này tỳ khưu..." v.v., mà để chỉ ra ý nghĩa chung của việc mời dùng vật thực mang đến, đã nói rằng: "Ngươi muốn bao nhiêu, hãy lấy bấy nhiêu". "Biết" (jānāti) là biết tình trạng đã pavāraṇā. Vì sự biết của vị ấy có thể theo ba cách, do đó, phần phân tích từ ngữ đã được nói theo phương pháp bắt đầu bằng "biết nghĩa là tự mình biết...". "Với ý muốn xúc phạm" (āsādanāpekkho) nghĩa là mong muốn sự chỉ trích, khiển trách, làm cho bối rối.

Paṭiggaṇhāti [Pg.98] āpatti dukkaṭassāti yassa abhihaṭaṃ tasmiṃ paṭiggaṇhante abhihārakassa bhikkhuno dukkaṭaṃ. Itarassa pana sabbo āpattibhedo paṭhamasikkhāpade vutto, imasmiṃ pana sikkhāpade sabbā āpattiyo abhihārakasseva veditabbā. Sesaṃ paṭhamasikkhāpade vuttanayattā pākaṭameva.

"Khi (vị kia) nhận, phạm tội dukkaṭa" (paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassa) nghĩa là: khi vị tỳ khưu mà vật thực được mang đến cho đã nhận lấy, thì vị tỳ khưu mang đến phạm tội dukkaṭa. Còn đối với vị kia (vị nhận), tất cả các loại tội đã được nói trong học giới thứ nhất. Tuy nhiên, trong học giới này, tất cả các tội nên được hiểu là chỉ dành cho vị mang đến mà thôi. Phần còn lại đã rõ ràng vì đã được nói theo phương pháp trong học giới thứ nhất.

(Học giới này) có ba nguồn gốc (tisamuṭṭhāna) – phát sinh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành động (kiriya); thoát tội khi không có tưởng (về sự vi phạm) (saññāvimokkha); cần có tâm (vi phạm) (sacittaka); có lỗi bị thế gian chê trách (lokavajja); là thân nghiệp (kāyakamma); là khẩu nghiệp (vacīkamma); có tâm bất thiện (akusalacitta); và có cảm thọ khổ (dukkhavedana).

Dutiyapavāraṇasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

Học giới Pavāraṇā thứ hai, là điều thứ sáu.

7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải thích học giới ăn phi thời

247. Sattamasikkhāpade – giraggasamajjoti girimhi aggasamajjo, girissa vā aggadese samajjo. So kira sattame divase bhavissatīti nagare ghosanā kariyati, nagarassa bahiddhā same bhūmibhāge pabbatacchāyāya mahājanakāyo sannipatati, anekappakārāni naṭanāṭakāni pavattanti, tesaṃ dassanatthaṃ mañcātimañce bandhanti. Sattarasavaggiyā apaññatte sikkhāpade daharāva upasampannā, te ‘‘nāṭakāni āvuso passissāmā’’ti tattha agamaṃsu. Atha nesaṃ ñātakā ‘‘amhākaṃ ayyā āgatā’’ti tuṭṭhacittā nhāpetvā vilimpetvā bhojetvā aññampi pūvakhādanīyādiṃ hatthe adaṃsu. Te sandhāya vuttaṃ – ‘‘manussā sattarasavaggiye bhikkhū passitvā’’tiādi.

247. Trong học giới thứ bảy – "lễ hội trên đỉnh núi" (giraggasamajjo) là lễ hội lớn trên núi, hoặc lễ hội ở nơi cao nhất của ngọn núi. Nghe nói, người ta loan báo trong thành rằng lễ hội ấy sẽ diễn ra vào ngày thứ bảy. Bên ngoài thành, tại một khu đất bằng phẳng dưới bóng núi, một đám đông lớn tụ tập, nhiều loại hình ca múa nhạc kịch diễn ra, và để xem chúng, người ta dựng lên những khán đài tầng tầng lớp lớp. Nhóm mười bảy vị tỳ khưu, khi học giới chưa được chế định, đã thọ cụ túc giới khi còn rất trẻ. Các vị ấy đã đi đến đó (với ý nghĩ): "Này chư hiền, chúng ta hãy đi xem kịch". Khi ấy, thân quyến của các vị ấy, với tâm hoan hỷ (nghĩ rằng): "Các vị thầy của chúng ta đã đến", đã tắm rửa, thoa dầu thơm, cho ăn, và cũng đã trao vào tay các loại bánh và vật thực khác. Liên quan đến các vị ấy, đã được nói rằng: "Dân chúng thấy nhóm mười bảy vị tỳ khưu..." v.v.

248-9. Vikāleti vigate kāle. Kāloti bhikkhūnaṃ bhojanakālo adhippeto, so ca sabbantimena paricchedena majjhanhiko, tasmiṃ vītivatteti adhippāyo. Tenevassa padabhājane ‘‘vikālo nāma majjhanhike vītivatte yāva aruṇuggamanā’’ti vuttaṃ, ṭhitamajjhanhikopi kālasaṅgahaṃ gacchati. Tato paṭṭhāya pana khādituṃ vā bhuñjituṃ vā na sakkā, sahasā pivituṃ sakkā bhaveyya, kukkuccakena pana na kattabbaṃ. Kālaparicchedajānanatthañca kālatthambho yojetabbo, kālantareva bhattakiccaṃ kātabbaṃ.

248-9. "Phi thời" (vikāla) là thời gian đã qua (vigate kāle). "Thời" (kāla) ở đây được hiểu là thời gian ăn của các tỳ khưu, và thời gian đó, với giới hạn cuối cùng, là giữa trưa (chính ngọ). Ý muốn nói là khi thời điểm đó đã trôi qua. Chính vì vậy, trong phần phân tích từ ngữ của từ này, đã được nói rằng: "Phi thời là từ sau khi đứng bóng cho đến khi hừng đông ló dạng". Thời điểm đứng bóng cũng được bao gồm trong "thời". Tuy nhiên, kể từ sau đó, không thể ăn (vật cứng) hay dùng (vật mềm). Có thể uống vội vàng, nhưng người hay hối hận thì không nên làm. Và để biết được giới hạn thời gian, nên dựng một cột đo thời gian (cột đo bóng nắng); việc ăn uống nên được thực hiện trong khoảng thời gian cho phép.

Avasesaṃ [Pg.99] khādanīyaṃ nāmāti ettha yaṃ tāva sakkhalimodakādipubbaṇṇāparaṇṇamayaṃ, tattha vattabbameva natthi. Yampi vanamūlādippabhedaṃ āmisagatikaṃ hoti, seyyathidaṃ – mūlakhādanīyaṃ kandakhādanīyaṃ mūḷālakhādanīyaṃ matthakakhādanīyaṃ khandhakhādanīyaṃ tacakhādanīyaṃ pattakhādanīyaṃ pupphakhādanīyaṃ phalakhādanīyaṃ aṭṭhikhādanīyaṃ piṭṭhakhādanīyaṃ niyyāsakhādanīyanti, idampi khādanīyasaṅkhyameva gacchati.

Ở đây, về câu ‘vật thực cứng còn lại là gì?’ Trước hết, đối với các loại bánh như sakkhalimodaka v.v... được làm từ các loại cốc và đậu, không cần phải nói gì về chúng. Và các loại vật thực cứng khác nhau như rễ cây rừng v.v... được xem là tương tự vật thực sống (āmisagatika), ví như: vật thực cứng là rễ cây, vật thực cứng là củ, vật thực cứng là ngó sen, vật thực cứng là đọt cây, vật thực cứng là thân cây, vật thực cứng là vỏ cây, vật thực cứng là lá cây, vật thực cứng là hoa, vật thực cứng là quả, vật thực cứng là hạt, vật thực cứng là bột, vật thực cứng là nhựa cây. Tất cả những thứ này cũng được kể là vật thực cứng.

Tattha pana āmisagatikasallakkhaṇatthaṃ idaṃ mukhamattanidassanaṃ – mūlakhādanīye tāva mūlakamūlaṃ khārakamūlaṃ caccumūlaṃ tambakamūlaṃ taṇḍuleyyakamūlaṃ vatthuleyyakamūlaṃ vajakalimūlaṃ jajjharīmūlanti evamādīni sūpeyyapaṇṇamūlāni āmisagatikāni. Ettha ca vajakalimūle jaraṭṭhaṃ chinditvā chaḍḍenti, taṃ yāvajīvikaṃ hoti. Aññampi evarūpaṃ eteneva nayena veditabbaṃ. Mūlakakhārakajajjharīmūlānaṃ pana jaraṭṭhānipi āmisagatikānevāti vuttaṃ. Yāni pana pāḷiyaṃ –

Vả lại, ở đây, để ghi nhận đặc điểm của vật thực tương tự vật thực sống, đây là phần trình bày sơ lược: Trước hết, về vật thực cứng là rễ cây, các loại rễ của cây có lá dùng làm canh như rễ củ cải, rễ khāraka, rễ caccu, rễ tambaka, rễ taṇḍuleyyaka, rễ vatthuleyyaka, rễ vajakali, rễ jajjharī, v.v... được xem là tương tự vật thực sống. Và ở đây, đối với rễ vajakali, người ta cắt bỏ phần già, phần đó là vật thực trọn đời. Các trường hợp tương tự khác cũng nên được hiểu theo cách này. Lại nữa, đã được nói rằng ngay cả phần già của rễ củ cải, rễ khāraka, và rễ jajjharī cũng được xem là tương tự vật thực sống. Còn những gì trong Pāli...

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, mūlāni bhesajjāni haliddiṃ siṅgiveraṃ vacaṃ vacattaṃ ativisaṃ kaṭukarohiṇiṃ usīraṃ bhaddamuttakaṃ, yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) –

“Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là rễ cây: nghệ, gừng, thủy xương bồ, vacatta, ô đầu, hồ hoàng liên, hương bài, cỏ cú, và bất kỳ loại dược phẩm là rễ cây nào khác không dùng làm vật thực cứng, không dùng làm vật thực mềm.”

Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Tesaṃ cūḷapañcamūlaṃ mahāpañcamūlantiādinā nayena gaṇiyamānānaṃ gaṇanāya anto natthi. Khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇābhāvoyeva pana tesaṃ lakkhaṇaṃ. Tasmā yaṃkiñci mūlaṃ tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharati, taṃ yāvakālikaṃ; itaraṃ yāvajīvikanti veditabbaṃ. Tesu bahuṃ vatvāpi hi imasmiṃyeva lakkhaṇe ṭhātabbaṃ. Nāmasaññāsu pana vuccamānāsu taṃ taṃ nāmaṃ ajānantānaṃ sammohoyeva hoti, tasmā nāmasaññāya ādaraṃ akatvā lakkhaṇameva dassitaṃ.

Những thứ đã được nói đến đó là vật thực trọn đời. Khi chúng được đếm theo phương pháp như tiểu ngũ căn, đại ngũ căn, v.v..., thì không có giới hạn trong việc đếm. Vả lại, đặc điểm của chúng chính là việc không dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm. Do đó, bất kỳ rễ cây nào ở các địa phương khác nhau, được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, thì đó là vật thực theo thời; loại khác là vật thực trọn đời, nên hiểu như vậy. Thật vậy, dù nói nhiều về chúng, cũng nên giữ vững đặc điểm này. Hơn nữa, khi các tên gọi được nêu ra, sự hoang mang chỉ xảy ra cho những người không biết tên gọi đó, do đó, không chú trọng đến tên gọi, chỉ trình bày đặc điểm.

Yathā ca mūle; evaṃ kandādīsupi yaṃ lakkhaṇaṃ dassitaṃ, tasseva vasena vinicchayo veditabbo. Yañca taṃ pāḷiyaṃ haliddādi aṭṭhavidhaṃ vuttaṃ, tassa khandhatacapupphaphalampi sabbaṃ yāvajīvikanti vuttaṃ.

Và như đặc điểm đã được trình bày đối với rễ cây; cũng vậy, sự phân định đối với củ, v.v... nên được hiểu theo chính đặc điểm đó. Và tám loại bắt đầu bằng nghệ đã được nói đến trong Pāli, thì thân, vỏ, hoa, và quả của chúng cũng đều được nói là vật thực trọn đời.

Kandakhādanīye [Pg.100] duvidho kando – dīgho ca rasso ca bhisakiṃsukakandādi vaṭṭo uppalakaserukakandādi, yaṃ ‘‘gaṇṭhī’’tipi vadanti. Tattha sabbesaṃ kandānaṃ jiṇṇajaraṭṭhānañca challi ca sukhumamūlāni ca yāvajīvikāni. Taruṇo pana sukhakhādanīyo, sālakalyāṇīpotakakando kiṃsukapotakakando ambāṭakakando ketakakando māluvakando bhisasaṅkhāto padumapuṇḍarīkakando piṇḍālumasāluādayo ca khīravallikando āluvakando siggukando tālakando nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ kandā kadalikando veḷukando kaserukakandoti evamādayo tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthañca bhojanīyatthañca pharaṇakakandā yāvakālikā.

Về vật thực cứng là củ, có hai loại củ: dài và ngắn, như củ ngó sen, củ giêng biếc, v.v...; và loại tròn, như củ hoa súng, củ năng, v.v..., mà người ta cũng gọi là ‘gaṇṭhī’ (mấu). Ở đây, phần mục nát và phần già của tất cả các loại củ, cùng với vỏ và rễ con, là vật thực trọn đời. Tuy nhiên, các loại củ non, dễ ăn, như củ cây sālakalyāṇī non, củ cây giêng biếc non, củ cóc, củ dứa dại, củ māluvā, củ sen và củ súng được gọi là bhisa, củ khoai mài, khoai từ, v.v..., củ khīravalli, củ khoai môn, củ chùm ngây, củ thốt nốt, củ của các loại hoa súng xanh, súng đỏ, súng trắng, súng thơm, củ chuối, củ tre, củ năng, và các loại củ tương tự khác mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời.

Khīravallikando adhoto yāvajīviko, dhoto yāvakāliko. Khīrakākolījīvikausabhakalasuṇādikandā pana yāvajīvikā. Te pāḷiyaṃ – ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjānī’’ti evaṃ mūlabhesajjasaṅgaheneva saṅgahitā.

Củ khīravalli khi chưa rửa là vật thực trọn đời, khi đã rửa là vật thực theo thời. Còn các loại củ như khīrakākolī, jīvika, usabhaka, tỏi, v.v... là vật thực trọn đời. Chúng đã được bao gồm trong Pāli qua đoạn ‘và bất kỳ loại dược phẩm là rễ cây nào khác’ theo cách gộp chung với dược phẩm là rễ cây.

Mūḷālakhādanīye pana padumamūḷālaṃ puṇḍarīkamuḷālasadisameva. Erakamūlaṃ kandulamūlanti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthañca bhojanīyatthañca pharaṇakamuḷālaṃ yāvakālikaṃ. Haliddisiṅgiveramakacicaturassavalliketakatālahintālakuntālanāḷikerapūgarukkhādimuḷālaṃ pana yāvajīvikaṃ, taṃ sabbampi pāḷiyaṃ – ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjānī’’ti (mahāva. 263) evaṃ mūlabhesajjasaṅgaheneva saṅgahitaṃ.

Về vật thực cứng là ngó sen, ngó sen hồng (paduma) cũng tương tự như ngó sen trắng (puṇḍarīka). Ngó cỏ lau, ngó kandula, v.v..., và các loại ngó tương tự khác mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời. Còn ngó của các cây như nghệ, gừng, makaci, caturassavalli, dứa dại, thốt nốt, dừa lùn, kuntāla, dừa, cau, v.v... là vật thực trọn đời. Tất cả chúng cũng đã được bao gồm trong Pāli qua đoạn ‘và bất kỳ loại dược phẩm là rễ cây nào khác’ theo cách gộp chung với dược phẩm là rễ cây.

Matthakakhādanīye tālahintālakuntālaketakanāḷikerapūgarukkhakhajjūrīvettaerakakadalīnaṃ kaḷīrasaṅkhātā matthakā veṇukaḷīro naḷakaḷīro ucchukaḷīro mūlakakaḷīro sāsapakaḷīro satāvarikaḷīro sattannaṃ dhaññānaṃ kaḷīrāti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇako rukkhavalliādīnaṃ matthako yāvakāliko. Haliddisiṅgiveravacamakacilasuṇānaṃkaḷīrā tālahintālakuntālanāḷikerakaḷīrānañca chinditvā pātito jaraṭṭhabundo yāvajīviko.

Về vật thực cứng là đọt cây, các đọt được gọi là kaḷīra của cây thốt nốt, dừa lùn, kuntāla, dứa dại, dừa, cau, chà là, mây, cỏ lau, chuối; măng tre, măng sậy, đọt mía, đọt củ cải, đọt cải, đọt măng tây, đọt của bảy loại ngũ cốc, v.v..., và đọt của các loại cây thân gỗ, cây leo, v.v... mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời. Đọt của nghệ, gừng, thủy xương bồ, makaci, tỏi, và phần gốc già của đọt cây thốt nốt, dừa lùn, kuntāla, dừa bị cắt bỏ, là vật thực trọn đời.

Khandhakhādanīye [Pg.101] antopathavīgato sālakalyāṇīkhandho ucchukhandho nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ khandhakāti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇako khandho yāvakāliko. Uppalajātīnaṃ paṇṇadaṇḍako padumajātīnaṃ sabbopi daṇḍako kāravindakadaṇḍādayo ca avasesasabbakhandhā yāvajīvikā.

Về vật thực cứng là thân cây, thân cây sālakalyāṇī mọc dưới đất, thân cây mía, thân của các loại hoa súng xanh, súng đỏ, súng trắng, súng thơm, v.v..., và các loại thân cây tương tự khác mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời. Cọng lá của các loại hoa súng (uppala), tất cả các loại cọng của các loại hoa sen (paduma), cọng cây kāravindaka, v.v..., và tất cả các thân cây còn lại là vật thực trọn đời.

Tacakhādanīye ucchutacova eko yāvakāliko, sopi saraso. Seso sabbo yāvajīviko. Tesaṃ pana matthakakhandhatacānaṃ tiṇṇaṃ pāḷiyaṃ kasāvabhesajjena saṅgaho veditabbo. Vuttañhetaṃ –

Trong các loại vỏ cây có thể ăn được, chỉ có một loại vỏ mía là vật yāvakālika, và đó cũng là loại có nước. Tất cả các loại còn lại là vật yāvajīvika. Hơn nữa, nên hiểu rằng ba loại mầm, thân, và vỏ cây này được bao gồm trong dược phẩm có vị chát trong Pāli. Điều này đã được nói rằng –

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kasāvāni bhesajjāni nimbakasāvaṃ, kuṭajakasāvaṃ, paṭolakasāvaṃ, phaggavakasāvaṃ nattamālakasāvaṃ, yāni vā panaññānipi atthi kasāvāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263).

«Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm có vị chát: vị chát của cây nimba, vị chát của cây kuṭaja, vị chát của cây paṭola, vị chát của cây phaggava, vị chát của cây nattamāla, hoặc bất kỳ loại dược phẩm có vị chát nào khác không dùng làm vật thực cứng trong các loại vật thực cứng, cũng không dùng làm vật thực mềm trong các loại vật thực mềm.»

Ettha hi etesampi saṅgaho sijjhati. Vuttakasāvāni ca sabbāni kappiyānīti veditabbāni.

Thật vậy, ở đây sự bao gồm của những thứ này cũng được thành tựu. Và nên biết rằng tất cả các loại có vị chát đã được đề cập đều là hợp lệ.

Pattakhādanīye mūlakaṃ khārako caccu tambako taṇḍuleyyako papunnāgo vatthuleyyako vajakali jajjharī sellu siggu kāsamaddako ummā cīnamuggo māso rājamāso ṭhapetvā mahānipphāvaṃ avasesanipphāvo aggimantho sunisannako setavaraṇo nāḷikā bhūmiyaṃ jātaloṇīti etesaṃ pattāni aññāni ca evarūpāni tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni pattāni ekaṃsena yāvakālikāni. Yā panaññā mahānakhapiṭṭhimattā paṇṇaloṇi rukkhe ca gacche ca ārohati, tassā pattaṃ yāvajīvikaṃ. Brahmīpattañca yāvakālikanti dīpavāsino vadanti. Ambapallavaṃ yāvakālikaṃ, asokapallavaṃ pana yāvajīvikaṃ.

Trong các loại lá cây có thể ăn được, lá của các loại cây sau đây: củ cải (mūlaka), khāraka, caccu, tambaka, taṇḍuleyyaka, papunnāga, vatthuleyyaka, vajakali, jajjharī, sellu, chùm ngây (siggu), kāsamaddaka, ummā, đậu xanh Trung Quốc (cīnamugga), đậu đen (māsa), đậu ván (rājamāsa), các loại đậu dẹt còn lại ngoại trừ đậu dẹt lớn (mahānipphāva), aggimantha, sunisannaka, setavaraṇa, nāḷikā, và rau sam đất (bhūmiyaṃ jātaloṇī); và các loại lá khác tương tự, ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì chắc chắn là vật yāvakālika. Nhưng một loại rau sam khác có lá to bằng mu móng tay, leo trên cây và bụi rậm, lá của nó là vật yāvajīvika. Các vị ở đảo Tích Lan nói rằng lá brahmī là vật yāvakālika. Chồi xoài là vật yāvakālika, nhưng chồi cây asoka là vật yāvajīvika.

Yāni vā panaññāni pāḷiyaṃ –

Hoặc những loại lá khác trong Pāli –

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, paṇṇāni bhesajjāni nimbapaṇṇaṃ kuṭajapaṇṇaṃ paṭolapaṇṇaṃ sulasipaṇṇaṃ kappāsakapaṇṇaṃ yāni vā panaññānipi atthi [Pg.102] paṇṇāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) –

«Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là lá cây: lá nimba, lá kuṭaja, lá paṭola, lá sulasi, lá bông gòn, hoặc bất kỳ loại dược phẩm là lá cây nào khác không dùng làm vật thực cứng trong các loại vật thực cứng, cũng không dùng làm vật thực mềm trong các loại vật thực mềm.» –

Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Na kevalañca paṇṇāniyeva tesaṃ pupphaphalādīnipi yāvajīvikāni. Paṇṇānaṃ phaggavapaṇṇaṃ ajjukapaṇṇaṃ phaṇijjakapaṇṇaṃ paṭolapaṇṇaṃ tambūlapaṇṇaṃ paduminipaṇṇanti evaṃ gaṇanavasena anto natthi.

Những loại lá đã được nói đến đó là vật yāvajīvika. Và không chỉ lá của chúng, mà cả hoa, quả, v.v. của chúng cũng là vật yāvajīvika. Về các loại lá, như lá phaggava, lá ajjukā, lá phaṇijjaka, lá paṭola, lá trầu, lá sen, v.v., việc kể ra không có hồi kết.

Pupphakhādanīye mūlakapupphaṃ khārakapupphaṃ caccupupphaṃ tambakapupphaṃ vajakalipupphaṃ jajjharīpupphaṃ cūḷanipphāvapupphaṃ mahānipphāvapupphaṃ kaserukapupphaṃ nāḷikeratālaketakānaṃ taruṇapupphāni setavaraṇapupphaṃ siggupupphaṃ uppalapadumajātikānaṃ pupphāni kaṇṇikamattaṃ agandhikapupphaṃ kaḷīrapupphaṃ jīvantīpupphanti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakapupphaṃ yāvakālikaṃ. Asokabakulakuyyakapunnāgacampakajātikaṇavīrakaṇikārakundanavamālikamallikādīnaṃ pana pupphaṃ yāvajīvikaṃ tassa gaṇanāya anto natthi. Pāḷiyaṃ panassa kasāvabhesajjeneva saṅgaho veditabbo.

Trong các loại hoa có thể ăn được, hoa của các loại sau đây: hoa củ cải, hoa khāraka, hoa caccu, hoa tambaka, hoa vajakali, hoa jajjharī, hoa đậu đũa, hoa đậu dẹt lớn, hoa kaseruka, hoa non của dừa, thốt nốt, và dứa dại; hoa setavaraṇa, hoa chùm ngây, hoa của các loại sen xanh và sen hồng, hoa agandhika chỉ có nhụy, hoa kaḷīra, hoa jīvantī, v.v., và các loại hoa khác ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì là vật yāvakālika. Nhưng hoa của các cây như asoka, bakula, kuyyaka, punnāga, campaka, jāti, kaṇavīra, kaṇikāra, kunda, navamālikā, mallikā, v.v., là vật yāvajīvika, và việc kể ra chúng không có hồi kết. Hơn nữa, trong Pāli, sự bao gồm của chúng nên được hiểu thông qua các dược phẩm có vị chát.

Phalakhādanīye panasalabujatālanāḷikeraambajambūambāṭakatintiṇikamātuluṅgakapitthalābukumbhaṇḍapussaphalatimbarūsakatipusavātiṅgaṇacocamocamadhukādīnaṃ phalāni yāni loke tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharanti, sabbāni tāni yāvakālikāni. Nāmagaṇanavasena nesaṃ na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ. Yāni pana pāḷiyaṃ –

Trong các loại quả có thể ăn được, quả của các cây như mít (panasa), mít rừng (labuja), thốt nốt, dừa, xoài, trâm, cóc (ambāṭaka), me, thanh yên (mātuluṅga), thị (kapittha), bầu, bí, dưa chuột (pussaphala), hồng (timbarūsaka), dưa leo (tipusa), cà (vātiṅgaṇa), chuối rừng (coca), chuối nhà (moca), madhuka, v.v., những loại quả nào trên thế gian, ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì tất cả chúng đều là vật yāvakālika. Không thể chỉ ra giới hạn của chúng bằng cách liệt kê tên. Nhưng những loại quả nào trong Pāli –

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, phalāni bhesajjāni – bilaṅgaṃ, pipphaliṃ, maricaṃ, harītakaṃ, vibhītakaṃ, āmalakaṃ, goṭṭhaphalaṃ, yāni vā panaññānipi atthi phalāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) –

«Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là quả cây: quả bilaṅga, tiêu lốt, tiêu, quả harītaka, quả vibhītaka, quả āmalaka, quả goṭṭhaphala, hoặc bất kỳ loại dược phẩm là quả cây nào khác không dùng làm vật thực cứng trong các loại vật thực cứng, cũng không dùng làm vật thực mềm trong các loại vật thực mềm.» –

Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Tesampi aparipakkāni acchiva bimbavaraṇaketakakāsmarīādīnaṃ phalāni jātiphalaṃ kaṭukaphalaṃ eḷā takkolanti evaṃ nāmavasena na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ.

Những loại quả đã được nói đến đó là vật yāvajīvika. Cả những quả chưa chín của chúng, và quả của các cây như acchiva, bimba, varaṇa, ketaka, kāsmarī, v.v., quả nhục đậu khấu (jātiphala), quả kaṭukaphala, bạch đậu khấu (eḷā), quả takkola, v.v., cũng vậy; không thể chỉ ra giới hạn của chúng bằng cách liệt kê tên.

Aṭṭhikhādanīye [Pg.103] labujaṭṭhi panasaṭṭhi ambāṭakaṭṭhi sālaṭṭhi khajjūrīketakatimbarūsakānaṃ taruṇaphalaṭṭhi tintiṇikaṭṭhi bimbaphalaṭṭhi uppala padumajātīnaṃ pokkharaṭṭhīti evamādīni tesu tesu janapadesu manussānaṃ pakatiāhāravasena khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni aṭṭhīni yāvakālikāni. Madhukaṭṭhi punnāgaṭṭhi harītakādīnaṃ aṭṭhīni siddhatthakaṭṭhi rājikaṭṭhīti evamādīni aṭṭhīni yāvajīvikāni. Tesaṃ pāḷiyaṃ phalabhesajjeneva saṅgaho veditabbo.

Trong các loại hạt có thể ăn được, hạt của các loại sau đây: hạt mít rừng, hạt mít, hạt cóc, hạt sāla, hạt non của chà là, dứa dại, và hồng; hạt me, hạt bimba, hạt của các loại sen xanh và sen hồng, v.v., những loại hạt nào ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì là vật yāvakālika. Hạt madhuka, hạt punnāga, hạt của các quả như harītaka, v.v., hạt cải trắng, hạt cải đen, v.v., những loại hạt như vậy là vật yāvajīvika. Sự bao gồm của chúng trong Pāli nên được hiểu thông qua các dược phẩm là quả cây.

Piṭṭhakhādanīye sattannaṃ tāva dhaññānaṃ dhaññānulomānaṃ aparaṇṇānañca piṭṭhaṃ panasapiṭṭhaṃ labujapiṭṭhaṃ ambāṭakapiṭṭhaṃ sālapiṭṭhaṃ dhotakatālapiṭṭhañca khīravallipiṭṭhañcāti evamādīni tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni piṭṭhāni yāvakālikāni. Adhotakaṃ tālapiṭṭhaṃ khīravallipiṭṭhaṃ assagandhādipiṭṭhāni ca yāvajīvikāni. Tesaṃ pāḷiyaṃ kasāvehi ca mūlaphalehi ca saṅghaho veditabbo.

Trong các loại bột có thể ăn được, trước hết là bột của bảy loại ngũ cốc, các loại tương tự ngũ cốc, và các loại đậu; bột hạt mít, bột hạt mít rừng, bột hạt cóc, bột hạt sāla, bột hạt thốt nốt đã rửa, và bột khīravalli, v.v., những loại bột nào ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì là vật yāvakālika. Bột hạt thốt nốt chưa rửa, bột khīravalli, và bột của các loại như assagandhā, v.v., là vật yāvajīvika. Sự bao gồm của chúng trong Pāli nên được hiểu thông qua các loại có vị chát, rễ cây và quả cây.

Niyyāsakhādanīye eko ucchuniyyāsova sattāhakāliko. Sesā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, jatūni bhesajjāni – hiṅguṃ hiṅgujatuṃ hiṅgusipāṭikaṃ takaṃ takapattiṃ takapaṇṇiṃ sajjulasaṃ yāni vā panaññānipi atthi jatūni bhesajjānī’’ti (mahāva. 263) evaṃ pāḷiyaṃ vuttaniyyāsā yāvajīvikā. Tattha yevāpanakavasena saṅgahitānaṃ ambaniyyāso kaṇikāraniyyāsoti evaṃ nāmavasena na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ. Evaṃ imesu mūlakhādanīyādīsu yaṃkiñci yāvakālikaṃ, sabbampi imasmiṃ atthe ‘‘avasesaṃ khādanīyaṃ nāmā’’ti saṅgahitaṃ.

Trong các vật nhai thuộc loại nhựa cây, chỉ có nhựa mía là vật dụng bảy ngày. Các loại nhựa còn lại được nói đến trong Pāḷi như sau: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là nhựa cây: nhựa cây a ngùy, nhựa cây a ngùy trộn, vỏ cây a ngùy, nhựa cây taka, lõi cây taka, vỏ cây taka, nhựa thông, hoặc bất cứ loại dược phẩm nào khác là nhựa cây” (Đại Phẩm, 263) là vật dụng trọn đời. Ở đây, không thể chỉ ra giới hạn bằng cách kể tên các loại nhựa được bao gồm bởi từ ‘yevāpanaka’ như nhựa xoài, nhựa cây mai dương. Như vậy, trong các vật nhai này như rễ cây, v.v..., bất cứ vật gì là vật dụng trong thời, tất cả đều được bao gồm trong ý nghĩa này là “vật nhai còn lại.”

Bhojanīyaṃ nāma pañca bhojanānītiādimhi yaṃ vattabbaṃ taṃ vuttameva. Khādissāmi bhuñjissāmīti, paṭiggaṇhātīti yo bhikkhu vikāle etaṃ khādanīyaṃ bhojanīyañca paṭiggaṇhāti, tassa paṭiggahaṇe tāva āpatti dukkaṭassa. Sesamettha uttānameva.

Trong đoạn bắt đầu bằng “Vật ăn là năm loại vật thực,” những gì cần nói đã được nói rồi. “Sẽ nhai, sẽ ăn, thọ nhận” có nghĩa là: vị tỳ khưu nào thọ nhận vật nhai và vật ăn này vào lúc phi thời, vị ấy trước hết phạm tội dukkaṭa (tác ác) khi thọ nhận. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Học giới này) có nguồn gốc giống như học giới Eḷakaloma – phát sinh từ thân và từ thân-tâm, là hành vi, không được giải thoát do không có tưởng, không có tâm (cố ý), là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Vikālabhojanasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Học giới về việc ăn vào lúc phi thời, thứ bảy.

8. Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải Thích Học Giới về Việc Tích Trữ

252. Aṭṭhamasikkhāpade [Pg.104] – belaṭṭhasīso nāma jaṭilasahassabbhantaro mahāthero. Araññe viharatīti jetavanassa avidūre padhānaghare ekasmiṃ āvāse vasati. Sukkhakuranti asūpabyañjanaṃ odanaṃ. So kira antogāme bhuñjitvā pacchā piṇḍāya caritvā tādisaṃ odanaṃ āharati, tañca kho appicchatāya, na paccayagiddhatāya. Thero kira sattāhaṃ nirodhasamāpattiyā vītināmetvā samāpattito vuṭṭhāya taṃ piṇḍapātaṃ udakena temetvā bhuñjati, tato puna sattāhaṃ samāpattiyā nisīdati. Evaṃ dvepi tīṇipi cattāripi sattāhāni vītināmetvā gāmaṃ piṇḍāya pavisati. Tena vuttaṃ – ‘‘cirena gāmaṃ piṇḍāya pavisatī’’ti.

252. Trong học giới thứ tám: Vị trưởng lão tên là Belaṭṭhasīsa là một vị đại trưởng lão trong số một ngàn vị đạo sĩ bện tóc. “Sống trong rừng” có nghĩa là ngài sống trong một trú xứ, một ngôi nhà chuyên để hành thiền, không xa tu viện Jetavana. “Cơm khô” là cơm không có canh và thức ăn kèm. Tương truyền, sau khi đã dùng bữa trong làng, ngài đi khất thực rồi mang về loại cơm như vậy, và ngài mang về do thiểu dục, chứ không phải do tham đắm vật dụng. Tương truyền, vị trưởng lão sau khi trải qua bảy ngày trong diệt thọ tưởng định, xuất định, ngài làm ẩm vật thực khất thực đó với nước rồi dùng, sau đó ngài lại ngồi nhập định trong bảy ngày nữa. Cứ như vậy, sau khi trải qua hai, ba, hoặc bốn tuần lễ, ngài mới vào làng để khất thực. Do đó có câu nói: “Sau một thời gian dài, ngài mới vào làng để khất thực.”

253. Kāro karaṇaṃ kiriyāti atthato ekaṃ, sannidhikāro assāti sannidhikāraṃ; sannidhikārameva sannidhikārakaṃ. Paṭiggahetvā ekarattaṃ vītināmitassetaṃ adhivacanaṃ. Tenevassa padabhājane vuttaṃ – ‘‘sannidhikārakaṃ nāma ajja paṭiggahitaṃ aparajjū’’ti.

253. Các từ ‘kāro,’ ‘karaṇaṃ,’ và ‘kiriyā’ có cùng một nghĩa. ‘Sannidhikāraṃ’ là (vật thực) có sự tích trữ. ‘Sannidhikārakaṃ’ cũng chính là ‘sannidhikāraṃ.’ Đây là tên gọi cho vật thực đã được thọ nhận và để qua một đêm. Do đó, trong phần phân tích từ (padabhājana), có nói rằng: “‘Sannidhikārakaṃ’ là vật được thọ nhận hôm nay và (dùng vào) ngày hôm sau.”

Paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassāti evaṃ sannidhikataṃ yaṃkiñci yāvakālikaṃ vā yāmakālikaṃ vā ajjhoharitukāmatāya gaṇhantassa paṭiggahaṇe tāva āpatti dukkaṭassa. Ajjhoharato pana ekamekasmiṃ ajjhohāre pācittiyaṃ. Sacepi patto duddhoto hoti, yaṃ aṅguliyā ghaṃsantassa lekhā paññāyati, gaṇṭhikapattassa vā gaṇṭhikantare sneho paviṭṭho hoti, so uṇhe otāpentassa paggharati, uṇhayāguyā vā gahitāya sandissati, tādise pattepi punadivase bhuñjantassa pācittiyaṃ. Tasmā pattaṃ dhovitvā puna tattha acchodakaṃ vā āsiñcitvā aṅguliyā vā ghaṃsitvā nisnehabhāvo jānitabbo. Sace hi udake vā snehabhāvo patte vā aṅgulilekhā paññāyati, duddhoto hoti. Telavaṇṇapatte pana aṅgulilekhā paññāyati, sā abbohārikā. Yaṃ bhikkhū nirapekkhā sāmaṇerānaṃ pariccajanti, tañce sāmaṇerā nidahitvā denti, sabbaṃ vaṭṭati. Sayaṃ paṭiggahetvā apariccattameva hi dutiyadivase na vaṭṭati. Tato hi ekasitthampi ajjhoharato pācittiyameva.

“Thọ nhận, phạm tội dukkaṭa” có nghĩa là: khi một vị tỳ khưu nhận bất kỳ vật dụng trong thời hoặc vật dụng trong canh nào đã được tích trữ như vậy với ý định ăn, vị ấy trước hết phạm tội dukkaṭa khi nhận. Nhưng khi ăn, vị ấy phạm tội pācittiya (ưng đối trị) cho mỗi miếng ăn. Ngay cả khi bình bát đã được rửa không sạch, nếu khi chà bằng ngón tay mà thấy có vệt, hoặc đối với bình bát có chỗ vá, dầu mỡ lọt vào giữa chỗ vá, nó sẽ chảy ra khi phơi nắng, hoặc hiện ra khi nhận cháo nóng, thì khi dùng (vật thực) trong bình bát như vậy vào ngày hôm sau, vị ấy phạm tội pācittiya. Do đó, sau khi rửa bát, nên đổ nước trong vào hoặc chà bằng ngón tay để biết chắc rằng không còn dầu mỡ. Nếu thấy có dầu mỡ trong nước hoặc có vệt ngón tay trên bát, thì bát đã được rửa không sạch. Tuy nhiên, đối với bình bát có màu dầu, vệt ngón tay hiện ra không cấu thành tội. Vật thực nào mà các tỳ khưu xả bỏ không luyến tiếc cho các vị sa di, nếu các vị sa di cất giữ rồi dâng lại, thì tất cả đều được phép dùng. Chỉ có vật thực do chính mình thọ nhận mà chưa xả bỏ là không được phép dùng vào ngày thứ hai. Bởi vì khi ăn dù chỉ một hạt cơm từ đó cũng phạm tội pācittiya.

Akappiyamaṃsesu [Pg.105] manussamaṃse thullaccayena sadviṃ pācittiyaṃ, avasesesu dukkaṭena saddhiṃ. Yāmakālikaṃ sati paccaye ajjhoharato pācittiyaṃ. Āhāratthāya ajjhoharato dukkaṭena saddhiṃ pācittiyaṃ. Sace pavārito hutvā anatirittakataṃ ajjhoharati, pakatiāmise dve pācittiyāni, manussamaṃse thullaccayena saddhiṃ dve, sesaakappiyamaṃse dukkaṭena saddhiṃ, yāmakālikaṃ sati paccaye sāmisena mukhena ajjhoharato dve, nirāmisena ekameva. Āhāratthāya ajjhoharato vikappadvayepi dukkaṭaṃ vaḍḍhati. Sace vikāle ajjhoharati, pakatibhojane sannidhipaccayā ca vikālabhojanapaccayā ca dve pācittiyāni, akappiyamaṃsesu thullaccayañca dukkaṭañca vaḍḍhati. Yāmakālikesu vikālapaccayā anāpatti, anatirittapaccayā pana vikāle sabbavikappesu anāpatti.

Trong các loại thịt không được phép dùng, đối với thịt người, phạm tội pācittiya cùng với tội thullaccaya (trọng tội); đối với các loại còn lại, phạm tội pācittiya cùng với tội dukkaṭa. Khi ăn vật dụng trong canh nếu có duyên sự, phạm tội pācittiya. Khi ăn vì mục đích dinh dưỡng, phạm tội pācittiya cùng với tội dukkaṭa. Nếu đã pavāritā (nói thôi) mà ăn vật thực chưa được làm cho dư thừa, đối với vật thực thông thường, phạm hai tội pācittiya; đối với thịt người, phạm hai tội (pācittiya) cùng với tội thullaccaya; đối với các loại thịt không được phép dùng còn lại, phạm hai tội (pācittiya) cùng với tội dukkaṭa. Đối với vật dụng trong canh, nếu có duyên sự, khi ăn với miệng còn dính vật thực, phạm hai tội (pācittiya); với miệng không dính vật thực, chỉ phạm một tội. Khi ăn vì mục đích dinh dưỡng, trong cả hai trường hợp, tội dukkaṭa tăng thêm. Nếu ăn vào lúc phi thời, đối với vật thực thông thường, phạm hai tội pācittiya do duyên tích trữ và do duyên ăn phi thời; đối với các loại thịt không được phép dùng, tội thullaccaya và dukkaṭa tăng thêm. Đối với các vật dụng trong canh, không phạm tội do duyên phi thời. Tuy nhiên, do duyên ăn vật không dư thừa vào lúc phi thời, trong mọi trường hợp đều không phạm tội.

255. Sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāyāti āhāratthāya paṭiggaṇhato paṭiggahaṇapaccayā tāva dukkaṭaṃ, ajjhoharato pana sace nirāmisaṃ hoti, ajjhohāre ajjhohāre dukkaṭaṃ. Atha āmisasaṃsaṭṭhaṃ paṭiggahetvā ṭhapitaṃ hoti, yathāvatthukaṃ pācittiyameva.

255. “Vật dụng bảy ngày, vật dụng trọn đời, vì mục đích dinh dưỡng” có nghĩa là: khi thọ nhận vì mục đích dinh dưỡng, trước hết phạm tội dukkaṭa do duyên thọ nhận. Nhưng khi ăn, nếu là vật không có vật thực (nirāmisa), thì phạm tội dukkaṭa cho mỗi miếng ăn. Còn nếu vật đã được thọ nhận và cất giữ là vật có trộn lẫn vật thực (āmisasaṃsaṭṭha), thì phạm tội pācittiya tùy theo trường hợp.

256. Anāpatti yāvakālikantiādimhi vikālabhojanasikkhāpade niddiṭṭhaṃ khādanīyabhojanīyaṃ yāva majjhantikasaṅkhāto kālo, tāva bhuñjitabbato yāvakālikaṃ. Saddhiṃ anulomapānehi aṭṭhavidhaṃ pānaṃ yāva rattiyā pacchimayāmasaṅkhāto yāmo, tāva paribhuñjitabbato yāmo kālo assāti yāmakālikaṃ. Sappiādi pañcavidhaṃ bhesajjaṃ sattāhaṃ nidhetabbato sattāho kālo assāti sattāhakālikaṃ. Ṭhapetvā udakaṃ avasesaṃ sabbampi yāvajīvaṃ pariharitvā sati paccaye paribhuñjitabbato yāvajīvakanti vuccati.

256. Không phạm tội: Trong câu bắt đầu bằng ‘yāvakālikaṃ’ v.v... Các vật thực loại cứng và loại mềm đã được chỉ định trong điều học về việc ăn trong thời gian phi thời, được gọi là ‘yāvakālika’ (đúng thời) do được phép dùng cho đến khi nào còn thời gian được gọi là giữa trưa. Tám loại thức uống cùng với các loại nước quả hợp lệ, được gọi là ‘yāmakālika’ (giới hạn trong canh) do được phép dùng cho đến khi nào còn canh được gọi là canh cuối của đêm, (nghĩa là) thời gian (cho phép) của nó là một canh. Năm loại dược phẩm bắt đầu bằng bơ lỏng, được gọi là ‘sattāhakālika’ (giới hạn trong bảy ngày) do được phép cất giữ trong bảy ngày, (nghĩa là) thời gian (cho phép) của nó là bảy ngày. Ngoại trừ nước lọc, tất cả những thứ còn lại được gọi là ‘yāvajīvika’ (trọn đời) do được phép mang theo suốt đời và dùng khi có duyên cớ (bệnh hoạn).

Tattha aruṇodayeva paṭiggahitaṃ yāvakālikaṃ satakkhattumpi nidahitvā yāvakālo nātikkamati tāva, yāmakālikaṃ ekaṃ ahorattaṃ, sattāhakālikaṃ sattarattaṃ, itaraṃ sati paccaye, yāvajīvampi paribhuñjantassa anāpatti. Sesamettha uttānameva. Aṭṭhakathāsu pana imasmiṃ ṭhāne pānakathā kappiyānulomakathā ‘‘kappati nu kho yāvakālikena yāmakālika’’ntiādikathā ca kappiyabhūmikathā ca vitthāritā, taṃ mayaṃ āgataṭṭhāneyeva kathayissāma.

Trong các loại ấy, vị tỳ khưu dùng vật thực đúng thời (yāvakālika) đã được thọ nhận vào lúc rạng đông, sau khi đã cất giữ dù cả trăm lần, miễn là thời gian chưa trôi qua; dùng vật thực trong canh (yāmakālika) trong suốt một ngày đêm; dùng vật thực bảy ngày (sattāhakālika) trong suốt bảy đêm; và dùng vật thực trọn đời (yāvajīvika) khi có duyên cớ, thì không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Tuy nhiên, trong các tập Chú giải, ở chỗ này, các vấn đề về thức uống (pānakathā), về các vật hợp lệ và tương ứng (kappiyānulomakathā), vấn đề bắt đầu bằng câu ‘liệu có hợp lệ chăng khi vật thực đúng thời (đi cùng) với vật thực trong canh’ (kappati nu kho yāvakālikena yāmakālika’ntiādikathā), và vấn đề về nền tảng hợp lệ (kappiyabhūmikathā) đã được trình bày chi tiết. Chúng tôi sẽ chỉ thảo luận về điều đó ở ngay nơi nó xuất hiện.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ [Pg.106] – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Điều học này có nguồn gốc phát sinh giống như trường hợp Eḷakaloma. Nó phát sinh từ thân, và từ thân và tâm. Nó là hành động (kiriya), không được miễn trừ do không có tưởng tri (về sự vi phạm) (nosaññāvimokkha), không cần có tâm (vi phạm) (acittaka), là tội do chế định (paṇṇattivajja), là hành động của thân (kāyakamma), có ba loại tâm (ticitta), và ba loại cảm thọ (tivedana).

Sannidhikārakasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Điều học về việc tồn trữ, là điều thứ tám.

9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải Thích về Điều Học liên quan đến Thức Ăn Hảo Hạng

257. Navamasikkhāpade – paṇītabhojanānīti uttamabhojanāni. Kassa sampannaṃ na manāpanti sampattiyuttaṃ kassa na piyaṃ. Sādunti surasaṃ.

257. Trong điều học thứ chín: ‘Paṇītabhojanāni’ (những thức ăn hảo hạng) nghĩa là những thức ăn thượng hạng. ‘Kassa sampannaṃ na manāpaṃ’ (Đối với ai mà vật đã được chuẩn bị chu đáo lại không làm cho vừa ý?) nghĩa là đối với ai mà vật được chuẩn bị chu đáo lại không đáng ưa thích? ‘Sāduṃ’ (ngon ngọt) nghĩa là có vị ngon.

259. Yo pana bhikkhu evarūpāni paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjeyyāti ettha suddhāni sappiādīni viññāpetvā bhuñjanto pācittiyaṃ nāpajjati, sekhiyesu sūpodanaviññattidukkaṭaṃ āpajjati, odanasaṃsaṭṭhāni pana viññāpetvā bhuñjanto pācittiyaṃ āpajjatīti veditabbo, ayaṃ kirettha adhippāyo. Teneva ca ‘‘paṇītānī’’ti avatvā ‘‘paṇītabhojanānī’’ti sutte vuttaṃ. ‘‘Paṇītānī’’ti hi vutte sappiādīnaṃyeva gahaṇaṃ hoti, ‘‘paṇītabhojanānī’’ti vutte pana paṇītasaṃsaṭṭhāni sattadhaññanibbattāni bhojanāni paṇītabhojanānīti ayamattho paññāyati.

259. Trong câu ‘Vị tỳ khưu nào không bệnh, vì lợi ích của bản thân, sau khi xin những loại thức ăn hảo hạng như vậy rồi dùng,’ cần phải được hiểu rằng: Vị tỳ khưu xin và dùng các món như bơ lỏng nguyên chất v.v... thì không phạm tội Pācittiya, nhưng phạm tội Dukkaṭa về việc xin canh và cơm trong các điều học Sekhiya. Tuy nhiên, vị tỳ khưu xin và dùng các món ấy đã được trộn lẫn với cơm thì phạm tội Pācittiya. Đây được cho là chủ ý ở đây. Chính vì lý do đó mà trong kinh văn, đức Phật đã nói ‘paṇītabhojanāni’ (thức ăn hảo hạng) thay vì nói ‘paṇītāni’ (những món hảo hạng). Bởi vì nếu nói ‘paṇītāni,’ thì chỉ bao gồm các món như bơ lỏng v.v... mà thôi. Nhưng khi nói ‘paṇītabhojanāni,’ thì ý nghĩa được hiểu là: những thức ăn được làm từ bảy loại ngũ cốc, được trộn lẫn với các món hảo hạng, (mới) được gọi là ‘thức ăn hảo hạng.’

Idāni viññāpeti payoge dukkaṭantiādīsu ayaṃ vinicchayo – ‘‘sappinā bhattaṃ dehi, sappiṃ ākiritvā dehi, sappimissakaṃ katvā dehi, sahasappinā dehi, sappiñca bhattañca dehī’’ti viññāpentassa viññattiyā dukkaṭaṃ, paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ, ajjhohāre pācittiyaṃ. ‘‘Sappibhattaṃ dehī’’ti vutte pana yasmā sālibhattaṃ viya sappibhattaṃ nāma natthi; tasmā sūpodanaviññattidukkaṭameva veditabbaṃ.

Bây giờ, trong các câu như ‘viññāpeti payoge dukkaṭaṃ’ (phạm tội dukkaṭa trong khi nỗ lực xin), đây là quyết định: Khi vị tỳ khưu xin bằng cách nói: ‘Hãy cho cơm với bơ lỏng,’ ‘Hãy cho (cơm) sau khi đã rưới bơ lỏng lên,’ ‘Hãy cho (cơm) sau khi đã làm cho nó được trộn với bơ lỏng,’ ‘Hãy cho (cơm) cùng với bơ lỏng,’ ‘Hãy cho cả bơ lỏng và cơm,’ thì có tội Dukkaṭa do việc xin, tội Dukkaṭa khi thọ nhận, và tội Pācittiya khi dùng. Tuy nhiên, khi nói: ‘Hãy cho cơm-bơ lỏng (sappibhattaṃ),’ vì không có món nào gọi là ‘cơm-bơ lỏng’ giống như có món ‘cơm-sāli,’ do đó, điều này chỉ nên được xem là tội Dukkaṭa về việc xin canh và cơm.

Sace pana ‘‘sappinā bhattaṃ dehī’’ti vutte bhattaṃ datvā ‘‘sappiṃ katvā bhuñjā’’ti navanītaṃ vā khīraṃ vā dadhiṃ vā deti, mūlaṃ vā pana deti, ‘‘iminā sappiṃ gahetvā bhuñjā’’ti yathāvatthukameva. ‘‘Gosappinā bhattaṃ dehī’’ti vutte pana gosappinā vā detu, gosappimhi asati, purimanayeneva gonavanītādīni vā gāviṃyeva vā detu ‘‘ito sappinā bhuñjā’’ti yathāvatthukameva. Sace [Pg.107] pana gosappinā yācito ajiyā sappiādīhi deti, visaṅketaṃ. Evañhi sati aññaṃ yācitena aññaṃ dinnaṃ nāma hoti, tasmā anāpatti. Esa nayo ajiyā sappinā dehīti ādīsupi.

Nhưng nếu khi được yêu cầu ‘Hãy cho cơm với bơ lỏng,’ người ấy sau khi cho cơm, lại cho bơ tươi, hoặc sữa, hoặc sữa đông và nói: ‘Hãy làm thành bơ lỏng rồi dùng,’ hoặc người ấy cho tiền và nói: ‘Hãy dùng tiền này để mua bơ lỏng rồi dùng,’ thì (tội) vẫn y theo vật (đã xin). Hoặc khi được yêu cầu ‘Hãy cho cơm với bơ lỏng của bò,’ người ấy có thể cho (cơm) với bơ lỏng của bò, hoặc nếu không có bơ lỏng của bò, theo phương cách trước, người ấy có thể cho bơ tươi của bò v.v..., hoặc cho chính con bò cái và nói: ‘Hãy dùng bơ lỏng từ con bò này,’ thì (tội) vẫn y theo vật (đã xin). Nhưng nếu khi được xin bơ lỏng của bò, người ấy lại cho bơ lỏng của dê v.v..., thì đó là sai với quy ước (visaṅketaṃ). Vì trong trường hợp này, vật được cho khác với vật đã được xin. Do đó, không phạm tội. Phương pháp này cũng áp dụng cho các trường hợp như ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng của dê’ v.v...

‘‘Kappiyasappinā dehī’’ti vutte akappiyasappinā deti, visaṅketameva. ‘‘Akappiyasappināti vutte akappiyasappinā deti, paṭiggahaṇepi paribhogepi dukkaṭameva. Akappiyasappimhi asati purimanayeneva akappiyanavanītādīni deti ‘‘sappiṃ katvā bhuñjā’’ti akappiyasappināva dinnaṃ hoti. ‘‘Akappiyasappinā’’ti vutte kappiyena deti, visaṅketaṃ. ‘‘Sappinā’’ti vutte sesesu navanītādīsu aññatarena deti, visaṅketameva. Esa nayo navanītena dehītiādīsupi. Yena yena hi viññatti hoti, tasmiṃ vā tassa mūle vā laddhe, taṃ taṃ laddhameva hoti.

Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng hợp lệ,’ nếu người ấy cho bơ lỏng không hợp lệ, thì đó là sai với quy ước. Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng không hợp lệ,’ nếu người ấy cho bơ lỏng không hợp lệ, thì có tội Dukkaṭa cả khi thọ nhận và khi dùng. Nếu không có bơ lỏng không hợp lệ, theo phương cách trước, người ấy cho bơ tươi không hợp lệ v.v... và nói: ‘Hãy làm thành bơ lỏng rồi dùng,’ thì được xem là đã cho bằng bơ lỏng không hợp lệ. Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng không hợp lệ,’ nếu người ấy cho bằng bơ lỏng hợp lệ, thì đó là sai với quy ước. Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng,’ nếu người ấy cho bằng một trong những món còn lại như bơ tươi v.v..., thì đó là sai với quy ước. Phương pháp này cũng áp dụng cho các trường hợp như ‘Hãy cho (cơm) với bơ tươi’ v.v... Bởi vì, bất cứ vật gì đã được xin, khi nhận được chính vật đó hoặc giá tiền của nó, thì được xem là đã nhận được chính vật đó.

Sace pana aññaṃ pāḷiyā āgataṃ vā anāgataṃ vā denti, visaṅketaṃ. Pāḷiyaṃ āgatanavanītādīni ṭhapetvā aññehi navanītādīhi viññāpentassa dukkaṭaṃ. Yathā ca ‘‘sappibhattaṃ dehī’’ti vutte sālibhattassa viya sappibhattassa abhāvā sūpodanaviññattidukkaṭameva hotīti vuttaṃ. Evaṃ navanītabhattaṃ dehītiādīsupi. Paṭipāṭiyā ekamekaṃ vitthāretvā vuccamānepi hi ayamevattho vattabbo siyā, so ca saṅkhepenapi sakkā ñātuṃ, kiṃ tattha vitthārena? Tena vuttaṃ – ‘‘esa nayo navanītena dehītiādīsupī’’ti.

Nhưng nếu họ cho một món khác, dù có được đề cập trong Pāli hay không, thì đó là sai với quy ước. Ngoại trừ các món như bơ tươi v.v... được đề cập trong Pāli, vị tỳ khưu xin các loại bơ tươi khác v.v... thì phạm tội Dukkaṭa. Và cũng như đã nói rằng khi yêu cầu ‘Hãy cho cơm-bơ lỏng,’ do không có món nào gọi là ‘cơm-bơ lỏng’ giống như có món ‘cơm-sāli,’ nên chỉ phạm tội Dukkaṭa về việc xin canh và cơm. Tương tự như vậy đối với các trường hợp như ‘Hãy cho cơm-bơ tươi’ v.v... Bởi vì, ngay cả khi giải thích chi tiết từng trường hợp một theo thứ tự, thì cũng chỉ có cùng một ý nghĩa này được nêu ra. Và điều đó có thể được hiểu một cách ngắn gọn, cần gì phải giải thích chi tiết ở đây? Do đó, đã nói rằng: ‘Phương pháp này cũng áp dụng cho các trường hợp như ‘Hãy cho (cơm) với bơ tươi’ v.v...’

Sace pana sabbehipi sappiādīhi ekaṭṭhāne vā nānāṭṭhāne vā viññāpetvā paṭiladdhaṃ ekabhājane ākiritvā ekarasaṃ katvā tato kusaggenāpi jivhagge binduṃ ṭhapetvā ajjhoharati, nava pācittiyāni āpajjati. Vuttampi cetaṃ parivāre –

Nhưng nếu vị tỳ khưu, sau khi đã xin và nhận được tất cả các món như bơ lỏng v.v... ở cùng một nơi hoặc ở nhiều nơi khác nhau, rồi đổ tất cả vào một vật chứa, làm cho chúng thành một vị duy nhất, rồi từ đó, dù chỉ dùng ngọn cỏ kusa đặt một giọt lên đầu lưỡi và nuốt vào, vị ấy phạm chín tội Pācittiya. Và điều này cũng đã được nói trong tập Parivāra:

‘‘Kāyikāni na vācasikāni,Sabbāni nānāvatthukāni;

Apubbaṃ acarimaṃ āpajjeyya ekato,Pañhāmesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);

‘(Những tội) thuộc về thân, không phải thuộc về lời nói, tất cả đều có vật khác nhau; nên phạm vào không trước không sau, cùng một lúc. Đây là câu hỏi đã được các bậc thiện xảo suy xét.’

261. Agilāno gilānasaññīti ettha sace gilānasaññīpi hutvā bhesajjatthāya pañca bhesajjāni viññāpeti, mahānāmasikkhāpadena kāretabbo[Pg.108]. Nava paṇītabhojanāni viññāpento pana iminā sikkhāpadena kāretabbo. Bhikkhunīnaṃ pana etāni pāṭidesanīyavatthūni honti, sūpodanaviññattiyaṃ ubhayesampi sekhapaṇṇattidukkaṭameva. Sesamettha uttānameva.

261. Ở đây, trong trường hợp ‘không bệnh mà có tưởng là bệnh,’ nếu vị ấy dù có tưởng là bệnh mà xin năm loại dược phẩm vì mục đích chữa bệnh, nên được xử trị theo học giới Mahānāma. Còn vị nào xin chín loại vật thực thượng vị thì nên được xử trị theo học giới này. Tuy nhiên, đối với các vị tỳ-khưu-ni, những thứ này là vật của tội pāṭidesanīya. Trong việc xin canh và cơm, đối với cả hai (phái) chỉ là tội dukkaṭa được chế định trong các học giới (sekhiya). Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti,

Có bốn sanh khởi – sanh khởi từ thân, từ thân và lời nói, từ thân và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm.

Kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇativajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Là hành vi, không được giải thoát do tưởng, không do tâm (phạm tội), có lỗi do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ.

Paṇītabhojanasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Học giới về vật thực thượng vị, thứ chín.

10. Dantaponasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải thích học giới về tăm xỉa răng

263. Dasamasikkhāpade – catūsu paccayesu antamaso dantakaṭṭhampi sabbaṃ paṃsukūlameva assāti sabbapaṃsukūliko. So kira susāne chaḍḍitabhājanameva pattaṃ katvā tattha chaḍḍitacoḷakeheva cīvaraṃ katvā tattha chaḍḍitamañcapīṭhakāniyeva gahetvā paribhuñjati. Ayyavosāṭitakānīti ettha ayyā vuccanti kālaṅkatā pitipitāmahā. Vosāṭitakāni vuccanti tesaṃ atthāya susānādīsu chaḍḍitakāni khādanīyabhojanīyāni; manussā kira kālaṅkate ñātake uddissa yaṃ tesaṃ sajīvakāle piyaṃ hoti, taṃ etesu susānādīsu piṇḍaṃ piṇḍaṃ katvā ‘‘ñātakā no paribhuñjantūti ṭhapenti. So bhikkhu taṃ gahetvā bhuñjati, aññaṃ paṇītampi diyyamānaṃ na icchati. Tena vuttaṃ – ‘‘susānepi rukkhamūlepi ummārepi ayyavosāṭitakāni sāmaṃ gahetvā paribhuñjatī’’ti. Theroti thiro ghanabaddho. Vaṭharoti thūlo; thūlo ca ghanasarīro cāyaṃ bhikkhūti vuttaṃ hoti. Manussamaṃsaṃ maññe khādatīti manussamaṃsaṃ khādatīti naṃ sallakkhema; manussamaṃsaṃ khādantā hi īdisā bhavantīti ayaṃ tesaṃ adhippāyo.

263. Trong học giới thứ mười – (vị ấy) là người dùng toàn đồ phấn tảo, vì rằng đối với bốn vật dụng, tất cả mọi thứ cho đến cả tăm xỉa răng của vị ấy đều là đồ phấn tảo. Nghe nói, vị ấy dùng chính những vật chứa bị vứt bỏ ở nghĩa địa làm bình bát, dùng chính những miếng vải bị vứt bỏ ở đó làm y, và dùng chính những giường ghế nhỏ bị vứt bỏ ở đó rồi thọ dụng. Ở đây, trong cụm từ ‘ayyavosāṭitakāni,’ ‘ayyā’ được gọi là những người cha, người ông đã quá vãng. ‘Vosāṭitakāni’ được gọi là những vật thực và món ăn được vứt bỏ ở nghĩa địa v.v... vì lợi ích của họ; nghe nói, người ta nhắm đến những người thân đã quá vãng, món nào mà khi còn sống họ ưa thích, họ làm thành từng vắt ở những nơi như nghĩa địa này rồi đặt xuống (với ý nghĩ): ‘Mong rằng các quyến thuộc của chúng ta hãy thọ dụng.’ Vị tỳ-khưu ấy lấy vật thực đó mà ăn, không muốn (nhận) cả vật thực thượng vị khác được dâng cúng. Do đó, có lời được nói rằng: ‘...vị ấy tự mình lấy những vật đã được các bậc trưởng thượng từ bỏ ở nghĩa địa, ở gốc cây, ở ngưỡng cửa rồi thọ dụng.’ ‘Thera’ là vững chắc, rắn rỏi. ‘Vaṭhara’ là to lớn; có nghĩa là vị tỳ-khưu này vừa to lớn vừa có thân hình rắn chắc. ‘Tôi nghĩ ông ta ăn thịt người’ có nghĩa là chúng tôi cho rằng vị ấy ăn thịt người; vì rằng những người ăn thịt người thường có hình dạng như vậy. Đây là chủ ý của họ.

264. Udakadantapone kukkuccāyantīti ettha te bhikkhū ‘‘adinnaṃ mukhadvāraṃ āhāraṃ āhareyyā’’ti padassa sammā atthaṃ asallakkhetvā kukkuccāyisuṃ, bhagavā pana yathāuppannassa vatthussa vasena pitā viya dārake te bhikkhū saññāpento anupaññattiṃ ṭhapesi.

264. Ở đây, trong câu ‘hối hận về nước và tăm xỉa răng,’ các vị tỳ-khưu ấy đã hối hận do không nhận thức đúng đắn ý nghĩa của câu ‘không nên đưa vật thực chưa được cho vào cửa miệng.’ Còn đức Thế Tôn, tùy theo sự việc đã phát sanh, Ngài đã đặt ra điều tùy chế định để làm cho các vị tỳ-khưu ấy hiểu rõ, giống như người cha làm cho con cái hiểu rõ.

265. Adinnanti [Pg.109] kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā gaṇhantassa kāyakāyapaṭibaddhanissaggiyānaṃ aññataravasena na dinnaṃ. Etadeva hi sandhāya padabhājane ‘‘adinnaṃ nāma appaṭiggahitakaṃ vuccatī’’ti vuttaṃ. Dutiyapārājike pana ‘‘adinnaṃ nāma parapariggahitakaṃ vuccatī’’ti vuttaṃ. Dinnanti idaṃ pana tasseva adinnassa paṭipakkhavasena lakkhaṇadassanatthaṃ uddhaṭaṃ. Niddese cassa ‘‘kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā dente’’ti evaṃ aññasmiṃ dadamāne ‘‘hatthapāse ṭhito kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhātīti taṃ evaṃ diyyamānaṃ antamaso rathareṇumpi sace pubbe vuttalakkhaṇe hatthapāse ṭhito kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhāti, etaṃ evaṃ paṭiggahitaṃ dinnaṃ nāma vuccati. Na ‘‘idaṃ gaṇha, idaṃ tava hotū’’tiādivacanena nissaṭṭhaṃ.

265. ‘Chưa được cho’ là chưa được cho theo một trong các cách: bằng thân, vật liên hệ đến thân, hoặc bằng cách buông bỏ đối với người nhận bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân. Thật vậy, nhắm đến điều này mà trong phần phân tích cú pháp (padabhājana) có nói rằng: ‘Chưa được cho được gọi là chưa được thọ nhận.’ Tuy nhiên, trong tội pārājika thứ hai có nói rằng: ‘Chưa được cho được gọi là vật đã được người khác sở hữu.’ Còn từ ‘đã được cho’ này được nêu lên để chỉ rõ đặc tính đối lập của chính từ ‘chưa được cho’ ấy. Và trong phần giải thích của nó (có nói): ‘Khi người khác đang cho bằng thân, hoặc bằng vật liên hệ đến thân, hoặc bằng cách buông bỏ,’ khi người khác đang cho như vậy, (và vị tỳ-khưu) ‘đứng trong tầm tay, thọ nhận bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân,’ vật được cho như vậy, cho đến cả hạt bụi xe, nếu vị ấy đứng trong tầm tay có đặc tính đã nói ở trước mà thọ nhận bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân, thì vật được thọ nhận như vậy được gọi là ‘đã được cho.’ (Vật) được từ bỏ bằng lời nói như: ‘Hãy lấy cái này, cái này là của ông’ thì không được gọi là (đã được cho).

Tattha kāyenāti hatthādīsu yena kenaci sarīrāvayavena; antamaso pādaṅguliyāpi diyyamānaṃ kāyena dinnaṃ nāma hoti, paṭiggahaṇepi eseva nayo. Yena kenaci hi sarīrāvayavena gahitaṃ kāyena gahitameva hoti. Sacepi natthukaraṇiyā diyyamānaṃ nāsāpuṭena akallako vā mukhena paṭiggaṇhāti. Ābhogamattameva hi ettha pamāṇanti ayaṃ nayo mahāpaccariyaṃ vutto. Kāyapaṭibaddhenāti kaṭacchuādīsu yena kenaci upakaraṇena dinnaṃ kāyapaṭibaddhena dinnaṃ nāma hoti. Paṭiggahaṇepi eseva nayo. Yena kenaci sarīrapaṭibaddhena pattathālakādinā gahitaṃ kāyapaṭibaddhena gahitameva hoti. Nissaggiyenāti kāyato ca kāyapaṭibaddhato ca mocetvā hatthapāse ṭhitassa kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā pātiyamānampi nissaggiyena payogena dinnaṃ nāma hoti. Ayaṃ tāva pāḷivaṇṇanā.

Ở đó, ‘bằng thân’ là bằng bất cứ bộ phận nào của cơ thể như tay v.v...; vật được cho cho đến cả bằng ngón chân cũng được gọi là đã cho bằng thân, trong việc thọ nhận cũng theo phương pháp này. Thật vậy, vật được nhận bằng bất cứ bộ phận nào của cơ thể cũng chính là đã nhận bằng thân. Nếu vật được cho bằng ống hít thuốc được thọ nhận bằng lỗ mũi, hoặc người không khỏe thọ nhận bằng miệng. Thật vậy, ở đây chỉ sự tác ý là tiêu chuẩn, phương pháp này đã được nói trong Mahāpaccarī. ‘Bằng vật liên hệ đến thân’ là vật được cho bằng bất cứ dụng cụ nào như muỗng v.v... được gọi là đã cho bằng vật liên hệ đến thân. Trong việc thọ nhận cũng theo phương pháp này. Vật được nhận bằng bất cứ vật gì liên hệ đến thân như bình bát, đĩa v.v... cũng chính là đã nhận bằng vật liên hệ đến thân. ‘Bằng cách buông bỏ’ là vật được làm cho rơi vào thân hoặc vật liên hệ đến thân của người đang đứng trong tầm tay, sau khi đã rời khỏi thân và vật liên hệ đến thân (của người cho), cũng được gọi là đã cho bằng phương pháp buông bỏ. Đây trước hết là phần giải thích Pāli.

Ayaṃ panettha pāḷimuttakavinicchayo – pañcaṅgehi paṭiggahaṇaṃ ruhati – thāmamajjhimassa purisassa uccāraṇamattaṃ hoti, hatthapāso paññāyati, abhihāro paññāyati, devo vā manusso vā tiracchānagato vā kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā deti, taṃ ce bhikkhu kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhāti. Evaṃ pañcahaṅgehi paṭiggahaṇaṃ ruhati.

Đây là phần quyết nghị ngoài Pāli ở đây – việc thọ nhận thành tựu do năm yếu tố: (1) vật có trọng lượng vừa phải để một người có sức khỏe trung bình có thể nhấc lên, (2) ở trong tầm tay được nhận biết, (3) việc đưa đến được nhận biết, (4) chư thiên, hoặc người, hoặc loài bàng sanh cho bằng thân, hoặc bằng vật liên hệ đến thân, hoặc bằng cách buông bỏ, (5) và vị tỳ-khưu ấy thọ nhận vật đó bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân. Như vậy, việc thọ nhận thành tựu do năm yếu tố.

Tattha ṭhitanisinnanipannānaṃ pavāraṇasikkhāpade vuttanayeneva hatthapāso veditabbo. Sace pana dāyakapaṭiggāhakesu eko ākāse hoti, eko [Pg.110] bhūmiyaṃ, bhūmaṭṭhassa ca sīsena ākāsaṭṭhassa ca ṭhapetvā dātuṃ vā gahetuṃ vā pasāritahatthaṃ, yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ, tassa orimantena hatthapāsappamāṇaṃ paricchinditabbaṃ. Sacepi eko kūpe hoti, eko kūpataṭe, eko vā pana rukkhe, eko pathaviyaṃ, vuttanayeneva hatthapāsappamāṇaṃ paricchinditabbaṃ. Evarūpe hatthapāse ṭhatvā sacepi pakkhī mukhatuṇḍakena vā hatthī vā soṇḍāya gahetvā pupphaṃ vā phalaṃ vā deti, paṭiggahaṇaṃ ruhati. Sace pana addhaṭṭhamaratanassāpi hatthino khandhe nisinno, tena soṇḍāya diyyamānaṃ gaṇhāti, vaṭṭatiyeva.

Ở đây, nên hiểu về hatthapāsa (cự ly trong tầm tay) chỉ theo phương cách đã được nói trong học giới Pavāraṇā liên quan đến những người đang đứng, đang ngồi, đang nằm. Lại nữa, nếu trong số người cho và người nhận, một người ở trên không, một người ở dưới đất, thì nên xác định khoảng cách hatthapāsa bằng mép gần nhất của chi phần nào gần nhất, ngoại trừ bàn tay đã duỗi ra để cho hoặc để nhận của người ở trên không và đầu của người đứng dưới đất. Dầu cho nếu một người ở trong giếng, một người ở trên miệng giếng, hay một người ở trên cây, một người ở dưới đất, thì cũng nên xác định khoảng cách hatthapāsa chỉ theo phương cách đã được nói. Đứng trong hatthapāsa như vậy, dầu cho nếu con chim dùng mỏ hay con voi dùng vòi lấy hoa hoặc quả mà dâng cúng, việc thọ nhận vẫn thành tựu. Lại nữa, nếu vị tỳ khưu đang ngồi trên vai của con voi cao đến bảy cùi tay rưỡi mà nhận vật được dâng bằng vòi của con voi ấy, thì chắc chắn là hợp lệ.

Eko bahūni bhattabyañjanabhājanāni sīse katvā bhikkhussa santikaṃ āgantvā ṭhitakova gaṇhathāti vadati, na tāva abhihāro paññāyati, tasmā na gahetabbaṃ. Sace pana īsakampi onamati, bhikkhunā hatthaṃ pasāretvā heṭṭhimabhājanaṃ ekadesenāpi sampaṭicchitabbaṃ. Ettāvatā sabbabhājanāni paṭiggahitāni honti, tato paṭṭhāya oropetvā vā ugghāṭetvā vā yaṃ icchati, taṃ gahetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Sabhattapacchiādimhi pana ekabhājane vattabbameva natthi, kājena bhattaṃ harantopi sace kājaṃ onāmetvā deti, vaṭṭati. Tiṃsahattho veṇu hoti, ekasmiṃ ante guḷakumbho baddho, ekasmiṃ sappikumbho, tañce paṭiggaṇhāti, sabbaṃ paṭiggahitameva. Ucchuyantadoṇito paggharantameva rasaṃ gaṇhathāti vadati, abhihāro na paññāyatīti na gahetabbo. Sace pana kasaṭaṃ chaḍḍetvā hatthena ussiñcitvā ussiñcitvā deti, vaṭṭati.

Một người đội trên đầu nhiều vật đựng cơm và thức ăn, đi đến gần vị tỳ khưu, đang đứng mà nói rằng: "Xin ngài hãy nhận lấy", thì sự dâng đến chưa hiện rõ, vì vậy không nên nhận. Lại nữa, nếu người ấy cúi xuống dù chỉ một chút, vị tỳ khưu nên duỗi tay ra nhận lấy vật đựng ở dưới cùng, dù chỉ một phần. Chỉ với chừng ấy, tất cả các vật đựng được xem là đã được thọ nhận. Kể từ đó, sau khi đặt xuống hoặc mở ra, vị ấy muốn vật nào thì được phép lấy vật ấy để dùng. Lại nữa, đối với một vật đựng duy nhất như giỏ đựng cơm, thì không cần phải nói. Người đang gánh cơm bằng đòn gánh, nếu hạ đòn gánh xuống mà dâng, thì hợp lệ. Có cây tre dài ba mươi cùi tay, một đầu buộc hũ đường mật, một đầu buộc hũ bơ, nếu thọ nhận vật ấy, thì tất cả được xem là đã được thọ nhận. Người ta nói rằng: "Xin ngài hãy nhận lấy nước mía đang chảy ra từ máng của máy ép mía", vì sự dâng đến chưa hiện rõ nên không được nhận. Lại nữa, nếu sau khi loại bỏ bã, người ấy dùng tay múc lên múc lên mà dâng, thì hợp lệ.

Bahū pattā mañce vā pīṭhe vā kaṭasārake vā doṇiyaṃ vā phalake vā ṭhapitā honti, yattha ṭhitassa dāyako hatthapāse hoti, tattha ṭhatvā paṭiggahaṇasaññāya mañcādīni aṅguliyāpi phusitvā ṭhitena vā nisinnena vā nipannena vā yaṃ tesu pattesu diyyati, taṃ sabbaṃ paṭiggahitaṃ hoti. Sacepi paṭiggahessāmīti mañcādīni āruhitvā nisīdati, vaṭṭatiyeva. Sace pana mañcādīni hatthena gahetvā mañce nisīdati, vattabbameva natthi.

Nhiều bình bát được đặt trên giường, hoặc trên ghế, hoặc trên chiếu, hoặc trong máng, hoặc trên tấm ván. Nơi mà người thí chủ ở trong hatthapāsa của vị tỳ khưu đang đứng, vị ấy đứng ở nơi đó, với tưởng là sẽ thọ nhận, dù chỉ chạm bằng ngón tay vào giường v.v..., dù đang đứng, đang ngồi, hay đang nằm, thì vật gì được dâng vào những bình bát ấy, tất cả vật ấy được xem là đã được thọ nhận. Dầu cho nếu vị ấy với ý nghĩ "Ta sẽ thọ nhận" mà bước lên giường v.v... và ngồi xuống, thì chắc chắn là hợp lệ. Lại nữa, nếu vị ấy dùng tay nắm lấy giường v.v... và ngồi trên giường, thì không cần phải nói (là hợp lệ).

Pathaviyaṃ pana sacepi kucchiyā kucchiṃ āhacca ṭhitā honti, yaṃ yaṃ aṅguliyā vā sūciyā vā phusitvā nisinno hoti, tattha tattha diyyamānameva paṭiggahitaṃ hoti. ‘‘Yattha katthaci mahākaṭasārahatthattharaṇādīsu ṭhapitapatte paṭiggahaṇaṃ na ruhatī’’ti vuttaṃ, taṃ hatthapāsātikkamaṃ sandhāya [Pg.111] vuttanti veditabbaṃ. Hatthapāse pana sati yattha katthaci vaṭṭati aññatra tatthajātakā.

Lại nữa, ở trên mặt đất, dầu cho nếu các bình bát được đặt chạm thân vào nhau, vị ấy đang ngồi chạm vào bình bát nào bằng ngón tay hoặc bằng kim, thì chỉ vật được dâng vào bình bát đó mới được xem là đã được thọ nhận. Điều đã được nói rằng: "Ở bất cứ nơi nào, trong bình bát được đặt trên chiếu lớn, trên tấm trải lưng voi v.v..., việc thọ nhận không thành tựu", nên được hiểu là đã được nói nhắm đến trường hợp vượt quá hatthapāsa. Lại nữa, khi ở trong hatthapāsa, thì việc thọ nhận ở bất cứ nơi nào cũng hợp lệ, ngoại trừ trên vật sinh ra tại chỗ đó.

Tatthajātake pana paduminipaṇṇe vā kiṃsukapaṇṇādimhi vā na vaṭṭati. Na hi taṃ kāyapaṭibaddhasaṅkhyaṃ gacchati. Yathā ca tatthajātake; evaṃ khāṇuke bandhitvā ṭhapitamañcādimhi asaṃhārime phalake vā pāsāṇe vā na ruhatiyeva, tepi hi tatthajātakasaṅkhepupagā honti. Bhūmiyaṃ atthatesu sukhumesu tintiṇikādipaṇṇesupi paṭiggahaṇaṃ na ruhati, na hi tāni sandhāretuṃ samatthānīti. Mahantesu pana paduminipaṇṇādīsu ruhati. Sace hatthapāsaṃ atikkamma ṭhito dīghadaṇḍakena uḷuṅkena deti, āgantvā dehīti vattabbo. Vacanaṃ asutvā vā anādiyitvā vā patte ākiratiyeva, puna paṭiggahetabbaṃ. Dūre ṭhatvā bhattapiṇḍaṃ khipantepi eseva nayo.

Lại nữa, việc thọ nhận trên vật sinh ra tại chỗ đó, hoặc trên lá sen, hoặc trên lá cây palāsa (gièng gièng) v.v... là không hợp lệ. Quả thật, vật ấy không được kể là vật nối liền với thân. Giống như trên vật sinh ra tại chỗ, cũng vậy, việc thọ nhận chắc chắn không thành tựu trên giường v.v... được đặt bằng cách buộc vào cọc, hoặc trên tấm ván hay phiến đá không thể di chuyển được; quả thật, những vật ấy cũng được bao gồm trong khái niệm vật sinh ra tại chỗ. Việc thọ nhận cũng không thành tựu trên những lá nhỏ như lá me v.v... được trải trên mặt đất, vì quả thật chúng không có khả năng chứa đựng. Lại nữa, trên những lá lớn như lá sen v.v... thì thành tựu. Nếu người thí chủ đứng vượt quá hatthapāsa mà dâng bằng cái vá có cán dài, nên nói rằng: "Hãy lại gần mà dâng". Nếu người ấy do không nghe hoặc không để ý đến lời nói mà cứ đổ vào bát, thì vật thực ấy phải được thọ nhận lại. Đối với người đứng xa ném vắt cơm, cũng theo cách này.

Sace pattatthavikato nīhariyamāne patte rajanacuṇṇāni honti, sati udake dhovitabbo, asati rajanacuṇṇaṃ pucchitvā paṭiggahetvā vā piṇḍāya caritabbaṃ. Sace piṇḍāya carantassa rajaṃ patati, paṭiggahetvā bhikkhā gaṇhitabbā. Appaṭiggahetvā gaṇhato vinayadukkaṭaṃ. Taṃ pana puna paṭiggahetvā bhuñjato anāpatti. Sace pana ‘‘paṭiggahetvā dethā’’ti vutte vacanaṃ asutvā vā anādiyitvā vā bhikkhaṃ dentiyeva, vinayadukkaṭaṃ natthi, puna paṭiggahetvā aññā bhikkhā gahetabbā.

Nếu trong bình bát đang được lấy ra từ túi đựng bát có bụi thuốc nhuộm, khi có nước thì nên rửa; khi không có nước, nên lau sạch bụi thuốc nhuộm hoặc sau khi thọ nhận (bụi đó) rồi đi khất thực. Nếu trong khi đang đi khất thực có bụi rơi vào, nên thọ nhận (bụi đó) rồi nhận vật thực. Vị nào nhận mà không thọ nhận (bụi) thì phạm tội Tác ác về luật. Lại nữa, đối với vị dùng vật thực ấy sau khi đã thọ nhận lại, thì không phạm tội. Lại nữa, nếu khi đã nói rằng: "Xin hãy thọ nhận (bụi này) rồi hãy dâng", mà họ do không nghe hoặc không để ý mà cứ dâng vật thực, thì không phạm tội Tác ác về luật; nên thọ nhận lại (vật thực đã nhận) rồi nhận vật thực khác.

Sace mahāvāto tato tato rajaṃ pāteti, na sakkā hoti bhikkhaṃ gahetuṃ, ‘‘anupasampannassa dassāmī’’ti suddhacittena ābhogaṃ katvā gaṇhituṃ vaṭṭati. Evaṃ piṇḍāya caritvā vihāraṃ vā āsanasālaṃ vā gantvā taṃ anupasampannassa datvā puna tena dinnaṃ vā tassa vissāsena vā paṭiggahetvā bhuñjituṃ vaṭṭati.

Nếu gió lớn làm cho bụi từ khắp nơi rơi xuống, và không thể nhận vật thực (mà không dính bụi), thì hợp lệ để nhận sau khi tác ý với tâm trong sạch rằng: "Ta sẽ cho người chưa thọ cụ túc giới". Như vậy, sau khi đi khất thực, đi đến tu viện hoặc nhà nghỉ, sau khi cho vật thực ấy đến người chưa thọ cụ túc giới, lại hợp lệ để dùng sau khi thọ nhận lại vật được người ấy dâng, hoặc (lấy dùng) do sự thân tín với người ấy.

Sace bhikkhācāre sarajaṃ pattaṃ bhikkhussa deti, so vattabbo – ‘‘imaṃ paṭiggahetvā bhikkhaṃ vā gaṇheyyāsi, paribhuñjeyyāsi vā’’ti tena tathā kātabbaṃ. Sace rajaṃ upari uppilavati, kañjikaṃ pavāhetvā sesaṃ bhuñjitabbaṃ. Sace anto paviṭṭhaṃ hoti, paṭiggahetabbaṃ. Anupasampanne asati hatthato amocentena, yattha anupasampanno atthi tattha netvā paṭiggahetabbaṃ[Pg.112]. Sukkhabhatte patitarajaṃ apanetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Sace atisukhumaṃ hoti, uparibhattena saddhiṃ apanetabbaṃ, paṭiggahetvā vā bhuñjitabbaṃ. Yāguṃ vā sūpaṃ vā purato ṭhapetvā ālulentānaṃ bhājanato phusitāni uggantvā patte patanti, patto paṭiggahetabbo.

Nếu trong lúc đi khất thực, vị tỳ khưu đưa cho vị tỳ khưu khác cái bát dính bụi, vị ấy nên được nói rằng: “Sau khi thọ nhận cái này, thầy hãy nhận vật thực hoặc hãy dùng.” Vị kia nên làm theo như vậy. Nếu bụi nổi ở bên trên, nên chắt bỏ nước cháo rồi dùng phần còn lại. Nếu bụi đã lọt vào bên trong thì nên thọ nhận lại. Khi không có người chưa thọ cụ túc, không được buông khỏi tay, nên mang đến nơi có người chưa thọ cụ túc rồi thọ nhận lại. Đối với cơm khô, được phép loại bỏ bụi đã rơi vào rồi dùng. Nếu bụi rất mịn, nên loại bỏ cùng với lớp cơm bên trên, hoặc nên thọ nhận lại rồi dùng. Khi cháo hoặc canh được đặt ở phía trước, nếu những giọt bắn từ vật dụng của những người đang khuấy văng lên rơi vào bát, cái bát ấy nên được thọ nhận lại.

Uḷuṅkena āharitvā dentānaṃ paṭhamataraṃ uḷuṅkato thevā patte patanti, supatitā, abhihaṭattā doso natthi. Sacepi carukena bhatte ākiriyamāne carukato masi vā chārikā vā patati, abhihaṭattā nevatthi doso. Anantarassa bhikkhuno diyyamānaṃ pattato uppatitvā itarassa patte patati, supatitaṃ. Paṭiggahitameva hi taṃ hoti.

Trong lúc những người đang dâng cúng mang đến bằng vá, nếu trước tiên những giọt (canh) từ vá rơi vào bát thì được xem là rơi hợp lệ, không có lỗi vì đã được mang đến dâng. Ngay cả khi trong lúc cơm đang được múc bằng nồi nhỏ, nếu tro hoặc than từ nồi rơi vào thì cũng không có lỗi vì đã được mang đến dâng. Vật thực đang được dâng cho vị tỳ khưu kế cận, nếu văng lên từ bát (vị ấy) rồi rơi vào bát của vị khác thì được xem là rơi hợp lệ. Quả vậy, vật thực ấy đã được thọ nhận rồi.

Sace jajjharisākhādiṃ phāletvā ekassa bhikkhuno dentānaṃ sākhato phusitāni aññassa patte patanti, patto paṭiggahetabbo. Yassa pattassa upari phālenti, tassa patte patitesu dātukāmatāya abhihaṭattā doso natthi. Pāyāsassa pūretvā pattaṃ denti, uṇhattā heṭṭhā gahetuṃ na sakkoti, mukhavaṭṭiyāpi gahetuṃ vaṭṭati. Sace tathāpi na sakkoti, ādhārakena gaṇhitabbo.

Nếu trong lúc bẻ cành chùm ngây... để dâng cho một vị tỳ khưu, những mảnh vụn từ cành cây rơi vào bát của vị khác thì cái bát ấy nên được thọ nhận lại. Vị nào mà người ta bẻ (cành cây) ở phía trên bát của vị ấy, khi những mảnh vụn rơi vào bát của vị ấy thì không có lỗi vì đã được mang đến dâng với ý muốn cúng dường. Khi người ta dâng bát đã được đổ đầy cháo sữa, nếu vì nóng mà không thể cầm ở phía dưới thì cũng được phép cầm ở vành miệng bát. Nếu vẫn không thể cầm như vậy thì nên nhận bằng cái đế bát.

Āsanasālāya pattaṃ gahetvā nisinno bhikkhu niddaṃ okkanto hoti, neva āhariyamānaṃ na diyyamānaṃ jānāti, appaṭiggahitaṃ hoti. Sace pana ābhogaṃ katvā nisinno hoti, vaṭṭati. Sacepi so hatthena ādhārakaṃ muñcitvā pādena pelletvā niddāyati, vaṭṭatiyeva. Pādena ādhārakaṃ akkamitvā paṭiggaṇhantassa pana jāgarantassapi anādarapaṭiggahaṇaṃ hoti, tasmā na kātabbaṃ. Keci evaṃ ādhārakena paṭiggahaṇaṃ kāyapaṭibaddhapaṭibaddhena paṭiggahaṇaṃ nāma hoti, tasmā na vaṭṭatīti vadanti. Taṃ tesaṃ vacanamattameva. Atthato pana sabbampetaṃ kāyapaṭibaddhameva hoti. Kāyasaṃsaggepi cesa nayo dassitova. Yampi bhikkhussa diyyamānaṃ patati, tampi sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Tatridaṃ suttaṃ –

Vị tỳ khưu ngồi trong nhà ăn, tay cầm bát, nếu ngủ gật, không biết lúc vật thực được mang đến cũng không biết lúc được dâng thì được xem là chưa thọ nhận. Nhưng nếu vị ấy ngồi sau khi đã tác ý thì được phép. Ngay cả khi vị ấy buông đế bát khỏi tay, dùng chân đè lên rồi ngủ gật thì vẫn được phép. Tuy nhiên, đối với vị thọ nhận bằng cách dùng chân đạp lên đế bát, ngay cả khi đang tỉnh táo, cũng là sự thọ nhận thiếu tôn kính, vì vậy không nên làm. Một số vị nói rằng: “Việc thọ nhận bằng đế bát như vậy được gọi là sự thọ nhận bằng vật liên hệ với vật liên hệ với thân, vì vậy không được phép.” Điều đó chỉ là lời nói của họ mà thôi. Nhưng về mặt ý nghĩa, tất cả những thứ này đều là vật liên hệ với thân. Và phương pháp này cũng đã được chỉ ra trong học giới về thân giao tiếp. Vật thực nào rơi xuống trong khi đang được dâng cho tỳ khưu, vị ấy cũng được phép tự mình nhặt lên rồi dùng. Về điều này, có đoạn kinh như sau:

‘‘Anujānāmi, bhikkhave, yaṃ diyyamānaṃ patati, taṃ sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ pariccattaṃ taṃ, bhikkhave, dāyakehī’’ti (cūḷava. 273).

“Này các tỳ khưu, Ta cho phép tự mình nhặt lên rồi dùng vật thực nào bị rơi trong khi đang được dâng. Này các tỳ khưu, vật thực ấy đã được các thí chủ từ bỏ.”

Idañca [Pg.113] pana suttaṃ neyyatthaṃ. Tasmā evamettha adhippāyo veditabbo – yaṃ diyyamānaṃ dāyakassa hatthato parigaḷitvā suddhāya vā bhūmiyā paduminipaṇṇavatthakaṭasārakādīsu vā patati, taṃ sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Yaṃ pana sarajāya bhūmiyā patati, taṃ rajaṃ puñchitvā vā dhovitvā vā paṭiggahetvā vā paribhuñjitabbaṃ. Sace pana pavaṭṭantaṃ aññassa bhikkhuno santikaṃ gacchati, tena āharāpetumpi vaṭṭati. Sace taṃ bhikkhuṃ vadati ‘‘tvaṃyeva khādā’’ti tassāpi khādituṃ vaṭṭati. Anāṇattena pana tena na gahetabbaṃ. Anāṇattenāpi ‘‘itarassa dassāmī’’ti gahetuṃ vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Kasmā panetaṃ itarassa bhikkhuno gahetuṃ na vaṭṭatīti? Bhagavatā ananuññātattā. Bhagavatā hi ‘‘sāmaṃ gahetvā paribhuñjitu’’nti vadantena yasseva taṃ diyyamānaṃ patati, tassa appaṭiggahitakampi taṃ gahetvā paribhogo anuññāto. ‘‘Pariccattaṃ taṃ bhikkhave dāyakehī’’ti vacanena panettha parasantakābhāvo dīpito. Tasmā aññassa sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭati, tassa pana āṇattiyā vaṭṭatīti ayaṃ kirettha adhippāyo.

Hơn nữa, đoạn kinh này có ý nghĩa cần được suy diễn. Vì vậy, ở đây nên hiểu ý nghĩa như sau: vật thực nào trong khi đang được dâng, bị tuột khỏi tay thí chủ rồi rơi xuống đất sạch, hoặc trên lá sen, tấm vải, chiếu, v.v... thì được phép tự mình nhặt lên rồi dùng. Còn vật thực nào rơi xuống đất có bụi thì nên phủi bụi, hoặc rửa sạch, hoặc thọ nhận lại rồi dùng. Hơn nữa, nếu vật thực lăn đến gần một vị tỳ khưu khác, vị ấy cũng được phép cho người mang đến. Nếu vị tỳ khưu (được dâng ban đầu) nói với vị kia rằng: “Thầy cứ dùng đi,” thì vị kia cũng được phép dùng. Nhưng vị kia không được tự lấy nếu không được bảo. Dù không được bảo, cũng được phép lấy với ý nghĩ: “Tôi sẽ đưa cho vị kia,” điều này được nói trong Chú giải Kurundī. Nhưng tại sao vị tỳ khưu khác lại không được phép lấy vật thực ấy? Vì không được Đức Thế Tôn cho phép. Quả vậy, khi nói: “tự mình nhặt lên rồi dùng,” Đức Thế Tôn đã cho phép chính vị tỳ khưu mà vật thực rơi xuống trong khi đang được dâng cho vị ấy được phép nhặt lên và dùng, dù vật thực ấy chưa được thọ nhận. Với câu nói: “Này các tỳ khưu, vật thực ấy đã được các thí chủ từ bỏ,” ở đây đã chỉ rõ rằng đó không còn là tài sản của người khác. Vì vậy, vị khác không được phép tự mình nhặt lên rồi dùng, nhưng được phép (dùng) do sự sai bảo của vị kia. Đây được cho là ý nghĩa ở đây.

Yasmā ca taṃ appaṭiggahitakattā anuññātaṃ, tasmā yathāṭhitaṃyeva anāmasitvā kenaci pidahitvā ṭhapitaṃ dutiyadivasepi paribhuñcituṃ vaṭṭati, sannidhipaccayā anāpatti. Paṭiggahetvā pana paribhuñjitabbaṃ. Taṃdivasaṃyeva hi tassa sāmaṃ gahetvā paribhogo anuññāto, na tato paranti ayampi kirettha adhippāyo.

Và vì vật thực ấy được cho phép do chưa được thọ nhận, cho nên nếu nó được giữ nguyên trạng, không chạm đến, được đậy lại bằng vật gì đó rồi cất giữ thì cũng được phép dùng vào ngày thứ hai, không phạm tội do yếu tố tích trữ. Nhưng nên thọ nhận lại rồi mới dùng. Quả vậy, việc tự mình nhặt lên rồi dùng chỉ được cho phép đối với vị ấy trong chính ngày hôm đó, chứ không phải sau ngày đó. Đây cũng được cho là ý nghĩa ở đây.

Idāni abbohārikanayo vuccati – bhuñjantānañhi dantā khiyyanti, nakhā khiyyanti, pattassa vaṇṇo khiyyati, sabbaṃ abbohārikaṃ. Yampi satthakena ucchuādīsu phālitesu malaṃ paññāyati, etaṃ navasamuṭṭhitaṃ nāma paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ. Satthakaṃ dhovitvā phālitesu malaṃ na paññāyati, lohagandhamattaṃ hoti, taṃ abbohārikaṃ. Yampi satthakaṃ gahetvā pariharanti, tena phālitepi eseva nayo. Na hi taṃ paribhogatthāya pariharantīti. Mūlabhesajjādīni pisantānaṃ vā koṭṭentānaṃ vā nisadanisadapotakaudukkhalamusalādīni khiyyanti, pariharaṇakavāsiṃ tāpetvā bhesajjatthāya takke vā khīre vā pakkhipanti, tattha nīlikā paññāyati. Satthake vuttasadisova vinicchayo. Āmakatakkādīsu pana sayaṃ na pakkhipitabbā. Pakkhipati ce, sāmapākato na muccati.

Bây giờ, phương pháp về vật không phải là vật giao dịch (abbohārika) được nói đến – Thật vậy, đối với những người đang ăn, răng bị mòn, móng tay bị mòn, màu sắc của bát bị phai; tất cả đều là vật không phải là vật giao dịch. Khi dùng dao nhỏ chẻ mía v.v... mà có chất dơ hiện ra, cái này được gọi là vật mới phát sinh, cần phải được dâng cúng lại rồi mới thọ dụng. Khi dao nhỏ đã được rửa sạch rồi chẻ, không có chất dơ hiện ra, chỉ có mùi kim loại, cái đó là vật không phải là vật giao dịch. Cũng vậy, đối với con dao nhỏ mà vị tỳ khưu mang theo bên mình (chưa được dâng cúng), khi dùng nó để chẻ vật gì, cũng áp dụng cùng một phương pháp này. Vì thật ra, vị ấy không mang theo nó với mục đích thọ dụng. Khi nghiền hoặc giã các loại thuốc rễ cây v.v..., cối, chày, thớt đá v.v... bị mòn đi. Khi hơ nóng con dao bửa mang theo bên mình vì mục đích làm thuốc rồi nhúng vào sữa chua hoặc sữa, có màu xanh hiện ra. Quyết định trong trường hợp này cũng tương tự như đã nói về con dao nhỏ. Tuy nhiên, không được tự mình nhúng (dao nóng) vào sữa chua sống v.v... Nếu nhúng vào, vị ấy không thoát khỏi tội tác thành do tự mình nấu.

Deve [Pg.114] vassante piṇḍāya carantassa sarīrato vā cīvarato vā kiliṭṭhaudakaṃ patte patati, taṃ paṭiggahetabbaṃ. Rukkhamūlādīsu bhuñjantassa patitepi eseva nayo. Sace pana sattāhaṃ vassante deve suddhaṃ udakaṃ hoti, abbhokāsato vā patati, vaṭṭati. Sāmaṇerassa odanaṃ dentena tassa pattagataṃ acchupanteneva dātabbo. Patto vāssa paṭiggahetabbo. Appaṭiggahite odanaṃ chupitvā puna attano patte odanaṃ gaṇhantassa uggahitako hoti.

Khi trời mưa, trong lúc vị tỳ khưu đi khất thực, nếu nước bẩn từ thân thể hoặc từ y rơi vào trong bát, vật thực đó phải được dâng cúng lại. Khi đang thọ thực dưới gốc cây v.v..., nếu (nước bẩn) rơi vào, cũng áp dụng cùng một phương pháp này. Tuy nhiên, nếu trời mưa suốt bảy ngày và nước mưa trong sạch, hoặc nếu nước rơi từ khoảng không, thì được phép. Khi cho cơm một vị sa di, vị tỳ khưu phải cho mà không được chạm vào vật thực đã có trong bát của vị ấy. Hoặc bát của vị sa di ấy phải được dâng cúng. Nếu chạm vào cơm trong một cái bát chưa được dâng cúng, rồi sau đó lấy cơm vào bát của mình, thì vật thực đó trở thành vật chưa dâng cúng mà tự mình cầm lấy (uggahitaka).

Sace pana dātukāmo hutvā ‘‘āhara sāmaṇera pattaṃ, odanaṃ gaṇhā’’ti vadati, itaro ca ‘‘alaṃ mayha’’nti paṭikkhipati, puna tavevetaṃ mayā pariccatta’’nti ca vuttepi ‘‘na mayhaṃ etenattho’’ti vadati. Satakkhattumpi pariccajatu, yāva attano hatthagataṃ paṭiggahitameva hoti.

Tuy nhiên, nếu vị tỳ khưu muốn cho và nói rằng: "Này sa di, hãy mang bát lại đây, hãy nhận lấy cơm này", và vị kia từ chối rằng: "Con đủ rồi", và ngay cả khi vị tỳ khưu nói lại rằng: "Ta đã từ bỏ vật này cho con rồi", vị sa di vẫn nói: "Con không cần vật này". Dù vị tỳ khưu có từ bỏ một trăm lần đi nữa, chừng nào vật thực còn ở trong tay mình, nó vẫn là vật đã được dâng cúng hợp lệ.

Sace pana ādhārake ṭhitaṃ nirapekkho ‘‘gaṇhā’’ti vadati, puna paṭiggahetabbaṃ. Sāpekkho ādhārake pattaṃ ṭhapetvā ‘‘etto pūvaṃ vā bhattaṃ vā gaṇhā’’ti sāmaṇeraṃ vadati, sāmaṇero hatthaṃ dhovitvā sacepi satakkhattuṃ gahetvā attano pattagataṃ aphusantova attano patte pakkhipati, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Yadi pana attano pattagataṃ phusitvā tato gaṇhāti, sāmaṇerasantakena saṃsaṭṭhaṃ hoti, puna paṭiggahetabbaṃ. Keci pana ‘‘sacepi gayhamānaṃ chijjitvā tattha patati, puna paṭiggahetabba’’nti vadanti. Taṃ ‘‘ekaṃ bhattapiṇḍaṃ gaṇha, ekaṃ pūvaṃ gaṇha, imassa guḷapiṇḍassa ettakaṃ padesaṃ gaṇhā’’ti evaṃ paricchinditvā vutte veditabbaṃ. Idha pana paricchedo natthi. Tasmā yaṃ sāmaṇerassa patte patati, tadeva paṭiggahaṇaṃ vijahati. Hatthagataṃ pana yāva sāmaṇero vā ‘‘ala’’nti na oramati, bhikkhu vā na vāreti, tāva bhikkhusseva santakaṃ, tasmā paṭiggahaṇaṃ na vijahati.

Tuy nhiên, nếu vật thực đang ở trên giá đỡ và vị tỳ khưu không còn luyến tiếc mà nói: "Hãy lấy đi", thì vật thực đó phải được dâng cúng lại. Nếu còn luyến tiếc, vị tỳ khưu đặt bát trên giá đỡ và nói với vị sa di: "Hãy lấy bánh hoặc cơm từ đây". Nếu vị sa di rửa tay sạch, dù có lấy một trăm lần và bỏ vào bát của mình mà không chạm vào vật thực đã có sẵn trong bát của mình, thì không cần phải dâng cúng lại. Nhưng nếu vị sa di chạm vào vật thực trong bát của mình rồi sau đó mới lấy (từ bát của vị tỳ khưu), vật thực đó bị xem là trộn lẫn với vật sở hữu của sa di, và phải được dâng cúng lại. Tuy nhiên, một số vị nói rằng: "Nếu trong khi đang lấy, một miếng bị gãy và rơi vào đó (bát của vị tỳ khưu), thì phải được dâng cúng lại". Điều đó nên được hiểu là khi đã có sự chỉ định giới hạn, chẳng hạn như: "Hãy lấy một vắt cơm", "Hãy lấy một cái bánh", "Hãy lấy chừng này của cục đường mật này". Nhưng ở đây không có sự chỉ định giới hạn. Do đó, vật gì rơi vào bát của sa di, chỉ vật đó mới mất đi tư cách đã được dâng cúng. Còn vật thực trong tay (tức trong bát của vị tỳ khưu), chừng nào vị sa di chưa dừng lại và nói "Đủ rồi", hoặc vị tỳ khưu chưa ngăn lại, thì nó vẫn là tài sản của vị tỳ khưu, do đó nó không mất đi tư cách đã được dâng cúng.

Sace attano vā bhikkhūnaṃ vā yāgupacanakabhājane kesañci atthāya odanaṃ pakkhipati, ‘‘sāmaṇera, bhājanassa upari hatthaṃ karohī’’ti vatvā tassa hatthe pakkhipitabbaṃ, tassa hatthato bhājane patitañhi dutiyadivase bhājanassa akappiyabhāvaṃ na karoti, pariccattattā. Sace evaṃ akatvā pakkhipati, pattamiva bhājanaṃ nirāmisaṃ katvā paribhuñjitabbaṃ. Dāyakā yāgukuṭaṃ ṭhapetvā gatā, taṃ daharasāmaṇero paṭiggaṇhāpetuṃ na sakkoti, bhikkhu pattaṃ upanāmeti, sāmaṇero kuṭassa gīvaṃ pattassa mukhavaṭṭiyaṃ [Pg.115] ṭhapetvā āvajjeti, pattagatā yāgu paṭiggahitāva hoti. Atha vā bhikkhu bhūmiyaṃ hatthaṃ ṭhapeti, sāmaṇero pavaṭṭetvā tattha āropeti, vaṭṭati. Pūvapacchibhattapacchiucchubhārādīsupi eseva nayo.

Nếu vị tỳ khưu bỏ cơm vào nồi nấu cháo của mình hoặc của các vị tỳ khưu khác vì lợi ích của một ai đó, vị ấy nên nói: "Này sa di, hãy đặt tay con lên trên miệng nồi", rồi bỏ cơm vào tay của vị sa di ấy. Thật vậy, cơm rơi từ tay vị sa di vào nồi sẽ không làm cho cái nồi đó trở thành vật không hợp lệ vào ngày hôm sau, vì nó đã được từ bỏ. Nếu bỏ cơm vào mà không làm như vậy, cái nồi đó, giống như cái bát, phải được làm cho sạch không còn dính vật thực rồi mới được sử dụng. Các thí chủ để lại một nồi cháo lớn rồi đi, một vị sa di nhỏ không thể dâng cúng được. Vị tỳ khưu đưa bát của mình đến gần, vị sa di đặt miệng nồi lên vành bát của vị tỳ khưu rồi nghiêng nó; cháo chảy vào bát được xem là đã được dâng cúng hợp lệ. Hoặc là, vị tỳ khưu đặt tay xuống đất, vị sa di lăn cái nồi và đặt nó lên tay vị tỳ khưu; điều này được phép. Đối với các giỏ bánh, giỏ cơm, bó mía v.v..., cũng áp dụng cùng một phương pháp này.

Sace paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ dve tayo sāmaṇerā denti, ekena vā balavatā ukkhittaṃ dve tayo bhikkhū gaṇhanti, vaṭṭati. Mañcassa vā pīṭhassa vā pāde telaghaṭaṃ vā phāṇitaghaṭaṃ vā navanītaghaṭaṃ vā laggenti, bhikkhussa mañcepi pīṭhepi nisīdituṃ vaṭṭati. Uggahitakaṃ nāma na hoti.

Nếu hai hoặc ba vị sa di cùng dâng một vật nặng vừa đủ để một người dâng cúng, hoặc nếu hai hoặc ba vị tỳ khưu cùng nhận một vật nặng do một người khỏe mạnh nhấc lên, thì được phép. Nếu người ta treo một hũ dầu, một hũ đường mật, hoặc một hũ bơ tươi vào chân giường hoặc chân ghế, vị tỳ khưu được phép ngồi trên giường hoặc ghế đó. Vật đó không bị xem là vật chưa dâng cúng mà tự mình cầm lấy (uggahitaka).

Nāgadantake vā aṅkusake vā dve telaghaṭā laggitā honti, upari paṭiggahitako heṭṭhā appaṭiggahitako, uparimaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Heṭṭhā paṭiggahitako upari appaṭiggahitako, uparimaṃ gahetvā itaraṃ gaṇhato uparimo uggahitako hoti. Heṭṭhāmañce appaṭiggahitakaṃ telathālakaṃ hoti, taṃ ce sammajjanto sammuñjaniyā ghaṭṭeti, uggahitakaṃ na hoti. Paṭiggahitakaṃ gaṇhissāmīti appaṭiggahitakaṃ gahetvā ñatvā puna ṭhapeti, uggahitakaṃ na hoti. Bahi nīharitvā sañjānāti, bahi aṭṭhapetvā haritvā tattheva ṭhapetabbaṃ, natthi doso. Sace pana pubbe vivaritvā ṭhapitaṃ na pidahitabbaṃ; yathā pubbe ṭhitaṃ tatheva ṭhapetabbaṃ. Sace bahi ṭhapeti, puna na chupitabbaṃ.

Nếu hai hũ dầu được treo trên một cái móc ngà hoặc một cái móc câu, hũ ở trên đã được dâng cúng, hũ ở dưới chưa được dâng cúng, thì được phép lấy hũ ở trên. Nếu hũ ở dưới đã được dâng cúng, hũ ở trên chưa được dâng cúng, khi vị tỳ khưu lấy hũ ở trên rồi lấy hũ kia (hũ dưới), thì hũ ở trên trở thành vật chưa dâng cúng mà tự mình cầm lấy (uggahitaka). Nếu có một đĩa dầu chưa được dâng cúng ở dưới gầm giường, và nếu một vị tỳ khưu trong khi quét nhà dùng chổi va vào nó, nó không trở thành vật uggahitaka. Với ý định "Ta sẽ lấy vật đã được dâng cúng", vị tỳ khưu lấy nhầm một vật chưa được dâng cúng, sau khi nhận ra, vị ấy đặt nó trở lại, nó không trở thành vật uggahitaka. Không được đặt nó ra bên ngoài, mà phải mang nó đặt lại đúng chỗ cũ; không có lỗi. Tuy nhiên, nếu trước đó nó được đặt ở đó trong tình trạng mở nắp, thì không được đậy nắp lại; nó phải được đặt lại y như trạng thái ban đầu. Nếu đặt nó ra bên ngoài, thì không được chạm vào nó nữa.

Heṭṭhāpāsādaṃ orohanto nisseṇimajjhe sañjānāti, anokāsattā uddhaṃ vā adho vā haritvā ṭhapetabbaṃ. Paṭiggahitake telādimhi kaṇṇakaṃ uṭṭheti, siṅgiverādimhi ghanacuṇṇaṃ, taṃsamuṭṭhānameva nāmetaṃ, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi.

Khi đang đi xuống lầu dưới của ngôi lầu có mái nhọn, vị ấy nhận biết (vật chưa thọ nhận) ở giữa cầu thang, vì không phải là nơi thích hợp (để đặt vật) nên mang lên trên hoặc xuống dưới rồi đặt. Trong (vật thực) như dầu v.v... đã được thọ nhận, nấm mốc sanh khởi; trong (vật thực) như gừng v.v..., bột đặc sanh khởi; cái này được gọi là do chính vật ấy sanh ra, không có phận sự phải thọ nhận lại.

Tālaṃ vā nāḷikeraṃ vā āruḷho yottena phalapiṇḍiṃ otāretvā upari ṭhitova gaṇhathāti vadati, na gahetabbaṃ. Sace añño bhūmiyaṃ ṭhito yottapāsake gahetvā ukkhipitvā deti, vaṭṭati. Saphalaṃ mahāsākhaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti, phalāni paṭiggahitāneva honti, yathāsukhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati.

Người đã leo lên cây thốt nốt hoặc cây dừa, dùng dây thòng buồng trái cây xuống, trong khi vẫn còn ở trên cây, nói rằng: 'Xin quý ngài hãy nhận lấy', thì không nên nhận. Nếu người khác đứng trên mặt đất, cầm vào vòng dây, nâng lên và dâng, thì được. Nhờ người làm cho hợp lệ cành cây lớn có trái rồi thọ nhận, các trái cây được xem là đã thọ nhận, được phép dùng tùy thích.

Antovatiyaṃ ṭhatvā vatiṃ chinditvā ucchuṃ vā timbarūsakaṃ vā denti, hatthapāse sati vaṭṭati. Vatidaṇḍakesu appaharitvā niggataṃ gaṇhantassa vaṭṭati. Paharitvā niggate aṭṭhakathāsu doso na dassito. Mayaṃ pana yaṃ [Pg.116] ṭhānaṃ pahaṭaṃ, tato sayaṃpatitameva hotīti takkayāma. Tasmimpi aṭṭhatvā gacchante yujjati, suṅkaghātato pavaṭṭetvā bahipatitabhaṇḍaṃ viya. Vatiṃ vā pākāraṃ vā laṅghāpetvā denti, sace pana na puthulo pākāro, antopākāre ca bahipākāre ca ṭhitassa hatthapāso pahoti, hatthasatampi uddhaṃ gantvā sampattaṃ gahetuṃ vaṭṭati.

(Người) đứng bên trong hàng rào, cắt hàng rào rồi dâng mía hoặc trái thị, nếu ở trong tầm tay thì được. Vị tỳ khưu nhận (trái cây) lọt ra ngoài mà không va chạm vào các thanh rào thì được. Về (trái cây) lọt ra ngoài do va chạm, trong các sách Chú giải không chỉ ra lỗi. Nhưng chúng tôi cho rằng, nơi nào bị va chạm, từ nơi đó (trái cây) được xem như tự rụng. (Trái cây) đi qua mà không dừng lại ở nơi ấy thì hợp lệ, giống như vật phẩm lăn từ trạm thuế quan và rơi ra ngoài. (Người) dâng bằng cách cho (vật thực) vượt qua hàng rào hoặc tường thành, nhưng nếu tường thành không dày, và tầm tay của người đứng bên trong và bên ngoài tường thành có thể vươn tới, thì được phép nhận (vật thực) đã đi lên cao đến một trăm cubit rồi đến tay.

Bhikkhu gilānaṃ sāmaṇeraṃ khandhena vahati, so phalāphalaṃ disvā gahetvā khandhe nisinnova deti, vaṭṭati. Aparo bhikkhuṃ vahanto khandhe nisinnassa bhikkhuno deti, vaṭṭatiyeva.

Vị tỳ khưu cõng vị sa di bệnh trên vai, vị sa di ấy thấy trái cây lớn nhỏ, hái lấy rồi trong khi vẫn ngồi trên vai dâng (cho vị tỳ khưu), thì được. Vị (sa di) khác cõng vị tỳ khưu, dâng cho vị tỳ khưu đang ngồi trên vai, cũng được.

Bhikkhu phaliniṃ sākhaṃ chāyatthāya gahetvā gacchati, phalāni khādituṃ citte uppanne paṭiggahāpetvā khādituṃ vaṭṭati. Macchikavāraṇatthaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti, khāditukāmo ce hoti, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati, khādantassa natthi doso.

Vị tỳ khưu cầm một cành cây có trái để che bóng mát rồi đi, khi tâm muốn ăn các trái cây sanh khởi, nên nhờ người dâng lại rồi ăn thì được. (Vị ấy) nhờ người làm cho hợp lệ (cành cây) để đuổi ruồi rồi thọ nhận, nếu có ý muốn ăn, việc thọ nhận ban đầu là đủ, vị tỳ khưu ăn không có lỗi.

Bhikkhu paṭiggahaṇārahaṃ bhaṇḍaṃ manussānaṃ yāne ṭhapetvā maggaṃ gacchati, yānaṃ kaddame laggati, daharo cakkaṃ gahetvā ukkhipati, vaṭṭati, uggahitakaṃ nāma na hoti. Nāvāya ṭhapetvā nāvaṃ arittena vā pājeti, hatthena vā kaḍḍhati, vaṭṭati. Uḷumpepi eseva nayo. Cāṭiyaṃ kuṇḍake vā ṭhapetvāpi taṃ anupasampannena gāhāpetvā anupasampannaṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati. Tasmimpi asati anupasampannaṃ gāhāpetvā taṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati.

Vị tỳ khưu đặt vật dụng đáng thọ nhận lên xe của người ta rồi đi đường, xe bị kẹt trong bùn, vị tỳ khưu trẻ cầm bánh xe nâng lên, thì được, không gọi là vật đã nhấc lên. Đặt (vật dụng) trên thuyền rồi dùng sào đẩy thuyền đi, hoặc dùng tay kéo, thì được. Trên bè cũng tương tự như vậy. Hoặc đặt (vật dụng) trong lu lớn hoặc trong nồi, nhờ người chưa thọ cụ túc giới cầm lấy cái đó, rồi nắm cánh tay người chưa thọ cụ túc giới để đi qua sông thì được. Khi không có cái đó (lu hoặc nồi), nhờ người chưa thọ cụ túc giới cầm lấy (vật dụng), rồi nắm cánh tay người ấy để đi qua sông thì được.

Upāsakā gamikabhikkhūnaṃ pātheyyataṇḍule denti. Sāmaṇerā bhikkhūnaṃ taṇḍule gahetvā attano taṇḍule gahetuṃ na sakkonti, bhikkhū tesaṃ taṇḍule gaṇhanti. Sāmaṇerā attanā gahitataṇḍulesu khīṇesu itarehi taṇḍulehi yāguṃ pacitvā sabbesaṃ pattāni paṭipāṭiyā ṭhapetvā yāguṃ ākiranti. Paṇḍito sāmaṇero attano pattaṃ gahetvā therassa deti, therassa pattaṃ anutherassāti evaṃ sabbāni parivatteti, sabbehi sāmaṇerassa santakaṃ bhuttaṃ hoti, vaṭṭati.

Các cận sự nam dâng gạo làm lương thực cho các vị tỳ khưu đi đường. Các vị sa di mang gạo của các vị tỳ khưu nên không thể mang gạo của mình, các vị tỳ khưu bèn mang gạo của các vị sa di ấy. Khi gạo mà các vị sa di mang đã hết, (họ) nấu cháo bằng số gạo còn lại (gạo của sa di do tỳ khưu mang), đặt các bình bát của tất cả (tỳ khưu) theo thứ tự rồi múc cháo vào. Vị sa di thông minh lấy bình bát của mình đưa cho vị trưởng lão, lấy bình bát của vị trưởng lão đưa cho vị kế trưởng lão, cứ như vậy đổi tất cả các bình bát; (như vậy) tất cả (các vị tỳ khưu) được xem là đã dùng vật sở hữu của sa di, thì được.

Sacepi sāmaṇero apaṇḍito hoti, attano patte yāguṃ sayameva pātuṃ ārabhati, ‘‘āvuso tuyhaṃ yāguṃ mayhaṃ dehī’’ti evaṃ therehi paṭipāṭiyā yācitvāpi pivituṃ vaṭṭati, sabbehi sāmaṇerassa santakameva [Pg.117] bhuttaṃ hoti, neva uggahitapaccayā na sannidhipaccayā vajjaṃ phusanti. Ettha pana mātāpitūnaṃ telādīni chāyādīnaṃ atthāya sākhādīni ca harantānaṃ imesañca viseso na dissati. Tasmā kāraṇaṃ upaparikkhitabbaṃ.

Ngay cả nếu vị sa di không thông minh, bắt đầu tự mình uống cháo trong bát của mình, các vị trưởng lão cũng được phép uống sau khi lần lượt xin rằng: 'Này hiền giả, hãy cho tôi cháo của hiền giả'; (như vậy) tất cả (các vị tỳ khưu) được xem là đã dùng chính vật sở hữu của sa di, họ không phạm lỗi do duyên cất giữ (uggahita) cũng không do duyên tồn trữ (sannidhi). Tuy nhiên, ở đây không thấy có sự khác biệt giữa trường hợp này và trường hợp các vị tỳ khưu mang dầu v.v... cho cha mẹ, và mang cành cây v.v... để che bóng mát v.v... Vì vậy, nên xem xét lý do.

Sāmaṇero bhattaṃ pacitukāmo taṇḍule dhovitvā niccāletuṃ na sakkoti. Bhikkhunā taṇḍule ca bhājanañca paṭiggahetvā taṇḍule dhovitvā niccāletvā bhājanaṃ uddhanaṃ āropetabbaṃ, aggi na kātabbo, pakkakāle vivaritvā pakkabhāvo jānitabbo. Sace duppakkaṃ hoti, pākatthāya pidahituṃ na vaṭṭati. Rajassa vā chārikāya vā apatanatthāya vaṭṭati, pakkakāle āropetumpi bhuñjitumpi vaṭṭati, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi.

Vị sa di muốn nấu cơm, sau khi vo gạo không thể chắt hết nước. Vị tỳ khưu nên thọ nhận gạo và nồi, vo gạo, chắt hết nước rồi đặt nồi lên bếp; không được nhóm lửa. Khi cơm chín, nên mở nắp để biết tình trạng chín. Nếu cơm chưa chín kỹ, không được đậy nắp lại để cho chín. Được (đậy nắp) để bụi hoặc tro không rơi vào. Khi cơm chín, được phép dỡ xuống và được phép dùng, không có phận sự phải thọ nhận lại.

Sāmaṇero paṭibalo pacituṃ, khaṇo panassa natthi, katthaci gantukāmo. Bhikkhunā sataṇḍulodakabhājanaṃ paṭiggahetvā uddhanaṃ āropetvā aggiṃ jāletvā gacchāhīti vattabbo. Tato paraṃ purimanayeneva sabbaṃ kātuṃ vaṭṭati.

Vị sa di có khả năng nấu, nhưng vị ấy không có thời gian, muốn đi đâu đó. Vị tỳ khưu nên thọ nhận cái nồi có gạo và nước, đặt lên bếp, nhóm lửa rồi nên nói: 'Hãy đi đi'. Sau đó, được phép làm mọi việc theo cách đã nêu trước.

Bhikkhu yāguatthāya suddhaṃ bhājanaṃ āropetvā udakaṃ tāpeti, vaṭṭati. Tatte udake sāmaṇero taṇḍule pakkhipati, tato paṭṭhāya bhikkhunā aggi na kātabbo. Pakkayāguṃ paṭiggahetvā pātuṃ vaṭṭati.

Vị tỳ khưu đặt nồi sạch lên bếp để nấu cháo rồi đun nước, thì được. Khi nước sôi, vị sa di bỏ gạo vào; kể từ đó, vị tỳ khưu không được nhóm lửa. Được phép uống cháo đã chín sau khi thọ nhận.

Sāmaṇero yāguṃ pacati, hatthakukkuccako bhikkhu kīḷanto bhājanaṃ āmasati, pidhānaṃ āmasati, uggataṃ pheṇaṃ chinditvā harati, tasseva pātuṃ na vaṭṭati, durupaciṇṇaṃ nāma hoti. Sace pana dabbiṃ vā uḷuṅkaṃ vā gahetvā anukkhipanto āluḷeti, sabbesaṃ na vaṭṭati, sāmapākañceva hoti durupaciṇṇañca. Sace ukkhipati, uggahitakampi hoti.

Vị sa di đang nấu cháo, vị tỳ khưu hay táy máy tay chân, trong lúc đùa giỡn, sờ vào nồi, sờ vào nắp, cắt và vớt bọt nổi lên, thì chỉ riêng vị ấy không được uống; (hành vi ấy) gọi là hành vi không đúng cách. Nhưng nếu (vị ấy) cầm vá hoặc gáo, khuấy mà không nhấc lên, thì tất cả (các vị tỳ khưu) đều không được uống; (hành vi ấy) vừa là tự nấu, vừa là hành vi không đúng cách. Nếu nhấc (nồi) lên, thì cũng là vật đã nhấc lên (uggahitaka).

Bhikkhunā piṇḍāya caritvā ādhārake patto ṭhapito hoti, tatra ce añño lolabhikkhu kīḷanto pattaṃ āmasati, pattapidhānaṃ āmasati, tasseva tato laddhaṃ bhattaṃ na vaṭṭati. Sace pana pattaṃ ukkhipitvā ṭhapeti, sabbesaṃ na vaṭṭati. Tatthajātakaphalāni sākhāya vā valliyā vā gahetvā cāleti, tasseva tato laddhaṃ phalaṃ na vaṭṭati, durupaciṇṇadukkaṭañca āpajjati. Phalarukkhaṃ pana apassayituṃ vā tattha kaṇḍake vā bandhituṃ vaṭṭati, durupaciṇṇaṃ na hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.

Vị tỳ khưu đi khất thực về, đặt bát trên đế bát. Nếu có vị tỳ khưu phóng đãng khác đang nô đùa mà sờ vào bát, hoặc sờ vào nắp bát, thì vật thực nhận được từ trong bát ấy không hợp lệ đối với chính vị tỳ khưu đó. Lại nữa, nếu vị ấy nhấc bát lên rồi đặt xuống, thì (vật thực) không hợp lệ đối với tất cả (các vị tỳ khưu). (Vị tỳ khưu) cầm cành cây hoặc dây leo có trái cây mọc ở đó mà rung lắc, thì trái cây nhận được từ đó không hợp lệ đối với chính vị tỳ khưu ấy, và vị ấy phạm tội durupaciṇṇadukkaṭa (hành vi xấu, tác ác). Lại nữa, được phép dựa vào cây ăn trái hoặc buộc gai vào đó, không phải là hành vi xấu (durupaciṇṇa). Điều này được nói trong Mahāpaccarī.

Araññe [Pg.118] patitaṃ pana ambaphalādiṃ disvā sāmaṇerassa dassāmīti āharitvā dātuṃ vaṭṭati. Sīhavighāsādiṃ disvāpi sāmaṇerassa dassāmīti paṭiggahetvā vā appaṭiggahetvā vā āharitvā dātuṃ vaṭṭati. Sace pana sakkoti vitakkaṃ sodhetuṃ, tato laddhaṃ khāditumpi vaṭṭati, neva āmakamaṃsapaṭiggahaṇapaccayā na uggahitakapaccayā vajjaṃ phusati.

Lại nữa, khi thấy trái xoài v.v... bị rụng trong rừng, với ý nghĩ: “Ta sẽ cho vị sa di,” thì được phép đem về cho. Ngay cả khi thấy thức ăn thừa của sư tử v.v..., với ý nghĩ: “Ta sẽ cho vị sa di,” thì được phép đem về cho, dù đã thọ nhận hay chưa thọ nhận. Lại nữa, nếu có thể làm trong sạch ý nghĩ, thì cũng được phép ăn vật thực nhận được từ vị sa di ấy; không phạm lỗi do duyên thọ nhận thịt sống, cũng không phạm lỗi do duyên (vật) đã được cầm lấy (uggahitaka).

Mātāpitūnaṃ atthāya telādīni gahetvā gacchato antarāmagge byādhi uppajjati, tato yaṃ icchati, taṃ paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Sace pana mūlepi paṭiggahitaṃ hoti, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Mātāpitūnaṃ taṇḍule āharitvā deti, te tatoyeva yāguādīni sampādetvā tassa denti, vaṭṭati sannidhipaccayā vā uggahitakapaccayā vā doso natthi.

Vị tỳ khưu mang dầu v.v... vì lợi ích của cha mẹ, nếu trên đường đi phát sinh bệnh tật, thì được phép thọ nhận và dùng bất cứ thứ gì mình muốn từ trong số đó. Lại nữa, nếu (vật ấy) đã được thọ nhận ngay từ đầu, thì không cần phải thọ nhận lại. (Vị tỳ khưu) mang gạo đến cho cha mẹ, họ dùng chính gạo đó để nấu cháo v.v... rồi dâng cho vị ấy, thì được phép. Không có lỗi do duyên cất giữ (sannidhi) hoặc do duyên (vật) đã được cầm lấy (uggahitaka).

Bhikkhu pidahitvā udakaṃ tāpeti, yāva parikkhayā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Sace panettha chārikā patati, paṭiggahetabbaṃ. Dīghasaṇḍāsena thālakaṃ gahetvā telaṃ pacantassa chārikā patati, hatthena amuñcanteneva pacitvā otāretvā paṭiggahetabbaṃ. Sace aṅgārāpi dārūni vā paṭiggahetvā ṭhapitāni, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati.

Vị tỳ khưu đậy nắp và đun nước, được phép dùng cho đến khi hết. Nếu tro rơi vào đó, phải thọ nhận (lại). Trong khi đang nấu dầu, dùng kẹp dài để giữ chảo, nếu tro rơi vào, thì phải tiếp tục nấu mà tay không buông ra, sau đó nhấc xuống và thọ nhận. Nếu than hoặc củi đã được thọ nhận và đặt sang một bên, thì chỉ cần sự thọ nhận ban đầu là đủ.

Bhikkhu ucchuṃ khādati, sāmaṇero ‘‘mayhampi dethā’’ti vadati. ‘‘Ito chinditvā gaṇhā’’ti vutto gaṇhāti, avasese puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Guḷapiṇḍakaṃ khādantassāpi eseva nayo. Vuttokāsato chinditvā gahitāvasesañhi ajahitapaṭiggahaṇameva hoti.

Vị tỳ khưu đang ăn mía. Vị sa di nói: “Xin hãy cho con nữa.” Khi được bảo: “Hãy bẻ từ đây mà lấy,” vị sa di bèn lấy. Đối với phần còn lại, không cần phải thọ nhận lại. Khi đang ăn một cục đường thốt nốt cũng theo cách tương tự. Thật vậy, phần còn lại sau khi đã bẻ và lấy từ chỗ được chỉ định vẫn được xem là chưa từ bỏ sự thọ nhận.

Bhikkhu guḷaṃ bhājento paṭiggahetvā koṭṭhāse karoti, bhikkhūpi sāmaṇerāpi āgantvā ekagahaṇeneva ekamekaṃ koṭṭhāsaṃ gaṇhanti, gahitāvasesaṃ paṭiggahitameva hoti. Sace lolasāmaṇero gaṇhitvā gaṇhitvā puna ṭhapeti, tassa gahitāvasesaṃ appaṭiggahitakaṃ hoti.

Vị tỳ khưu muốn chia đường thốt nốt, sau khi thọ nhận, đã chia thành nhiều phần. Các vị tỳ khưu và sa di đến, chỉ bằng một lần cầm lấy mà mỗi người lấy một phần. Phần còn lại sau khi được lấy vẫn được xem là đã thọ nhận. Nếu vị sa di phóng đãng cứ lấy đi lấy lại rồi đặt xuống, thì phần mà vị ấy đã cầm lấy rồi đặt lại trở thành chưa được thọ nhận.

Bhikkhu dhūmavaṭṭiṃ paṭiggahetvā dhūmaṃ pivati, mukhañca kaṇṭho ca manosilāya litto viya hoti, yāvakālikaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati, yāvakālikena yāvajīvikasaṃsagge doso natthi.

Vị tỳ khưu thọ nhận một điếu thuốc, rồi hút khói. Miệng và cổ họng trở nên như thể bị trét hùng hoàng. Dù vậy, vẫn được phép dùng vật thực yāvakālika (đúng thời). Không có lỗi trong việc yāvakālika (vật thực đúng thời) trộn lẫn với yāvajīvika (dược phẩm trọn đời).

Pattaṃ [Pg.119] vā rajanaṃ vā pacantassa kaṇṇanāsamukhacchiddehi dhūmo pavisati, byādhipaccayā pupphaṃ vā phalaṃ vā upasiṅghati, abbohārikattā vaṭṭati. Bhattuggāro tāluṃ āhacca antoyeva pavisati, avisayattā vaṭṭati. Mukhaṃ paviṭṭhaṃ pana ajjhoharato vikāle āpatti. Dantantare laggassa āmisassa raso pavisati, āpattiyeva. Sace sukhumaṃ āmisaṃ hoti, raso na paññāyati, abbohārikapakkhaṃ bhajati.

Trong khi nung bát hoặc nấu thuốc nhuộm, khói đi vào qua các lỗ tai, mũi, và miệng; hoặc vì duyên bệnh tật mà ngửi hoa hoặc trái cây, thì được phép vì không phải là vật thực (abbohārika). Cơn ợ thức ăn chạm vào vòm miệng rồi đi vào lại bên trong, thì được phép vì không thể kiểm soát được (avisayattā). Tuy nhiên, người nuốt lại (thức ăn) đã vào trong miệng thì phạm tội trong phi thời. Vị của thức ăn dính giữa các kẽ răng đi vào (cổ họng), thì phạm tội. Nếu là thức ăn rất nhỏ, không nhận ra được mùi vị, thì được xếp vào loại không phải là vật thực (abbohārika).

Upakaṭṭhe kāle nirudakaṭṭhāne bhattaṃ bhuñjitvā kakkhāretvā dve tayo kheḷapiṇḍe pātetvā udakaṭṭhānaṃ gantvā mukhaṃ vikkhāletabbaṃ. Paṭiggahetvā ṭhapitasiṅgiverādīnaṃ aṅkurā nikkhamanti, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Loṇe asati samuddodakena loṇakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Paṭiggahetvā ṭhapitaṃ loṇodakaṃ loṇaṃ hoti, loṇaṃ vā udakaṃ hoti, raso vā phāṇitaṃ hoti, phāṇitaṃ vā raso hoti, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati. Himakarakā udakagatikā eva. Parihārikena katakaṭṭhinā udakaṃ pasādenti, taṃ abbohārikaṃ, āmisena saddhiṃ vaṭṭati. Āmisagatikehi kapitthaphalādīhi pasāditaṃ purebhattameva vaṭṭati.

Khi gần đến giờ (ngọ), ở nơi không có nước, sau khi dùng vật thực, nên khạc và nhổ ra hai ba cục đờm, rồi đi đến nơi có nước để súc miệng. Gừng v.v... đã được thọ nhận và cất giữ nếu mọc mầm, thì không cần phải thọ nhận lại. Khi không có muối, được phép dùng nước biển để thay cho muối. Nước muối đã được thọ nhận và cất giữ nếu trở thành muối, hoặc muối trở thành nước, hoặc nước mía trở thành đường thốt nốt, hoặc đường thốt nốt trở thành nước, thì chỉ cần sự thọ nhận ban đầu là đủ. Nước đá và mưa đá cũng giống như nước. Nếu làm trong nước bằng hạt mã tiền (katakaṭṭhina) mang theo bên mình, thì hạt đó không phải là vật thực (abbohārika), được phép (uống nước đó) cùng với vật thực. Nước được làm trong bằng những thứ thuộc loại vật thực (āmisagatika) như trái quách v.v..., thì chỉ hợp lệ vào buổi sáng (trước ngọ).

Pokkharaṇīādīsu udakaṃ bahalaṃ hoti, vaṭṭati. Sace pana mukhe ca hatthe ca laggati, na vaṭṭati, paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ. Khettesu kasitaṭṭhāne bahalaṃ udakaṃ hoti, paṭiggahetabbaṃ. Sace sanditvā kandarādīni pavisitvā nadiṃ pūreti, vaṭṭati. Kakudhasobbhādayo honti, rukkhato patitehi pupphehi sañchannodakā, sace puppharaso na paññāyati, paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Parittaṃ udakaṃ hoti, raso paññāyati, paṭiggahetabbaṃ. Pabbatakandarādīsu kāḷavaṇṇapaṇṇasañchannaudakepi eseva nayo.

Nước trong ao hồ v.v... bị đặc, thì được phép (dùng). Nhưng nếu nó dính vào miệng và tay, thì không được phép; phải thọ nhận rồi mới được dùng. Nước ở những nơi đã cày trong ruộng bị đặc, thì phải thọ nhận. Nếu (nước đó) chảy vào khe suối v.v... rồi đổ đầy sông, thì được phép. Có những ao hồ như Kakudha-sobbha v.v..., nước bị che phủ bởi hoa rụng từ trên cây. Nếu không nhận ra được vị của hoa, thì không cần phải thọ nhận. Nếu nước ít và nhận ra được mùi vị, thì phải thọ nhận. Đối với nước trong các khe núi v.v... bị che phủ bởi lá cây màu sẫm, cũng theo cách tương tự.

Pānīyaghaṭe sareṇukāni vā savaṇṭakhīrāni vā pupphāni pakkhittāni honti, paṭiggahetabbaṃ. Pupphāni vā paṭiggahetvā pakkhipitabbāni. Pāṭalicampakamallikā pakkhittā honti, vāsamattaṃ tiṭṭhati taṃ abbohārikaṃ, dutiyadivasepi āmisena saddhiṃ vaṭṭati. Bhikkhunā ṭhapitapupphavāsitakapānīyato sāmaṇero pānīyaṃ gahetvā pītāvasesaṃ tattheva ākirati, paṭiggahetabbaṃ. Padumasarādīsu udakaṃ santharitvā ṭhitaṃ pupphareṇuṃ ghaṭena [Pg.120] vikkhambhetvā udakaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetvā ṭhapitaṃ dantakaṭṭhaṃ hoti, sace tassa rasaṃ pivitukāmo, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati. Appaṭiggahetvā ṭhapitaṃ paṭiggahetabbaṃ. Ajānantassa rase paviṭṭhepi āpattiyeva. Acittakañhi idaṃ sikkhāpadaṃ.

Trong bình nước, nếu có những bông hoa có phấn hoặc có nhựa mủ ở cuống được bỏ vào thì (nước ấy) cần phải được thọ nhận lại. Hoặc là, sau khi đã thọ nhận những bông hoa thì mới nên bỏ vào. Nếu những bông hoa pāṭali, campaka, mallikā được bỏ vào, chỉ còn lại mùi hương, điều ấy là phi giao dịch vật; vào ngày thứ hai, cũng hợp lệ để uống cùng với vật thực. Từ nước uống được ướp hương hoa do vị tỳ khưu đã đặt để, nếu vị sa di lấy nước và đổ phần còn lại sau khi uống vào lại chỗ ấy thì (nước ấy) cần phải được thọ nhận lại. Ở trong các hồ sen..., hợp lệ để lấy nước bằng cách dùng bình gạt qua một bên lớp phấn hoa đang phủ trên mặt nước. Nếu có cây tăm xỉa răng đã được làm cho hợp lệ, đã được thọ nhận, đã được cất giữ, nếu vị ấy muốn uống nước cốt của nó thì chỉ việc thọ nhận ban đầu là hợp lệ. (Nếu muốn uống nước cốt của cây tăm xỉa răng) đã được cất giữ mà chưa thọ nhận thì cần phải thọ nhận. Ngay cả khi nước cốt đi vào trong lúc không hay biết, vẫn có tội. Vì quả vậy, điều học này là vô tâm phạm.

Mahābhūtesu kiṃ vaṭṭati, kiṃ na vaṭṭatīti? Khīraṃ tāva vaṭṭati, kappiyamaṃsakhīraṃ vā akappiyamaṃsakhīraṃ vā hotu, pivantassa anāpatti. Assu kheḷo siṅghāṇikā muttaṃ karīsaṃ semhaṃ dantamalaṃ akkhigūthako kaṇṇagūthako sarīre uṭṭhitaloṇanti idaṃ sabbaṃ vaṭṭati. Yaṃ panettha ṭhānato cavitvā patte vā hatthe vā patati, taṃ paṭiggahetabbaṃ. Aṅgalaggaṃ paṭiggahitakameva. Uṇhaṃpāyāsaṃ bhuñjantassa sedo aṅgulianusārena ekābaddhova hutvā pāyāse santiṭṭhati, piṇḍāya vā carantassa hatthato pattassa mukhavaṭṭiṃto vā pattatalaṃ orohati, ettha paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Jhāmamahābhūtesu idaṃ nāma na vaṭṭatīti natthi, dujjhāpitaṃ pana na vaṭṭati. Sujjhāpitaṃ manussaṭṭhimpi cuṇṇaṃ katvā lehe upanetuṃ vaṭṭati.

Trong các đại chủng, cái gì là hợp lệ, cái gì là không hợp lệ? Trước hết, sữa là hợp lệ; dù là sữa của loài có thịt hợp lệ hay sữa của loài có thịt không hợp lệ, vị nào uống cũng không có tội. Nước mắt, nước bọt, nước mũi, nước tiểu, phân, đàm, chất bẩn ở răng, ghèn mắt, ráy tai, và chất muối nổi lên trên thân, tất cả những thứ này đều hợp lệ. Ở đây, cái gì rơi từ chỗ của nó xuống bát hoặc xuống tay thì cần phải được thọ nhận lại. Cái dính liền với thân thì được xem là đã thọ nhận. Trong lúc đang ăn cháo sữa nóng, mồ hôi theo ngón tay chảy xuống thành một dòng liền với cháo sữa rồi đọng lại trong cháo sữa; hoặc trong lúc đang đi khất thực, (mồ hôi) từ tay hoặc từ vành miệng của bát chảy xuống bề mặt bát, trong trường hợp này không có phận sự thọ nhận. Trong các đại chủng đã bị cháy, không có trường hợp nói rằng: ‘Thứ này là không hợp lệ.’ Tuy nhiên, cái bị đốt cháy không kỹ thì không hợp lệ. Cái được đốt cháy kỹ, cho dù là xương người, sau khi làm thành bột, cũng hợp lệ để dùng trong thuốc liếm.

Cattāri mahāvikaṭāni asati kappiyakārake sāmampi gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Ettha ca dubbacopi asamatthopi kappiyakārako asantapakkheyeva tiṭṭhati. Chārikāya asati sukkhadāruṃ jhāpetvā chārikā gahetabbā. Sukkhadārumhi asati alladāruṃ rukkhato chinditvāpi kātuṃ vaṭṭati. Idaṃ pana catubbidhampi mahāvikaṭaṃ kālodissaṃ nāma sappadaṭṭhakkhaṇeyeva vaṭṭati. Sesamettha uttānameva.

Bốn loại thuốc đại biến hoại, khi không có người tác tịnh, vị tỳ khưu cũng hợp lệ để tự mình lấy và dùng. Và ở đây, người tác tịnh dù khó bảo hay không có khả năng cũng được xếp vào trường hợp không có. Khi không có tro, nên đốt củi khô để lấy tro. Khi không có củi khô, cũng hợp lệ để làm bằng cách tự mình chặt cây tươi từ trên cây. Tuy nhiên, bốn loại thuốc đại biến hoại này được gọi là ‘chỉ định theo thời gian,’ chỉ hợp lệ vào lúc bị rắn cắn. Phần còn lại ở đây là rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Điều học này) có sự phát sinh giống như (trường hợp) lông con cừu đực, phát sinh từ thân và từ thân-tâm, là hành vi, không được miễn trừ do không có tưởng, là vô tâm phạm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Dantaponasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Điều học về tăm xỉa răng là điều thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena bhojanavaggo catuttho.

Phẩm về các món ăn, phẩm thứ tư theo thứ tự giải thích, đã kết thúc.

5. Acelakavaggo

5. Phẩm Acelaka

1. Acelakasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải thích điều học Acelaka

269. Acelakavaggassa [Pg.121]9 paṭhamasikkhāpade – parivesananti parivisanaṭṭhānaṃ. Paribbājakasamāpannoti pabbajjaṃ samāpanno. Deti āpatti pācittiyassāti samatittikaṃ yāgupattaṃ ekapayogena deti, ekaṃ pācittiyaṃ. Avacchinditvā avacchinditvā deti, payoge payoge pācittiyaṃ. Eseva nayo pūvabhattādīsu. Titthiye atitthiyasaññīti mātā vā pitā vā titthiyesu pabbajati, tesaṃ mātāpitusaññāya dentassāpi pācittiyameva hoti. Dāpetīti anupasampannena dāpeti.

269. Trong điều học đầu tiên của phẩm Acelaka: Parivesanaṃ có nghĩa là nơi phục vụ. Paribbājakasamāpanno có nghĩa là người đã thực hành sự xuất gia. Deti āpatti pācittiyassa có nghĩa là: Vị ấy cho một bát cháo đầy ngang vành, với một lần tác ý, có một tội pācittiya. Vị ấy cho một cách ngắt quãng, có tội pācittiya trong mỗi lần tác ý. Đây cũng là phương cách trong trường hợp bánh, cơm... Titthiye atitthiyasaññī có nghĩa là: Mẹ hoặc cha xuất gia trong hàng ngoại đạo, ngay cả đối với vị tỳ khưu cho họ với tưởng là mẹ cha, vẫn có tội pācittiya. Dāpeti có nghĩa là vị ấy sai người chưa thọ cụ túc giới cho.

273. Upanikkhipitvā detīti tathārūpe bhājane ṭhapetvā taṃ bhājanaṃ tesaṃ santike bhūmiyaṃ nikkhipitvā deti, tesaṃ vā bhājanaṃ nikkhipāpetvā tattha deti, pattaṃ ādhārake vā bhūmiyaṃ vā ṭhapetvāpi ‘‘ito gaṇhathā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Sace titthiyo vadati ‘‘mayhaṃ nāma idaṃ santakaṃ, idha na ākirathā’’ti ākiritabbaṃ. Tassa santakattā sahatthā dānaṃ nāma na hoti. Sesamettha uttānameva.

273. Upanikkhipitvā deti có nghĩa là: Sau khi đặt (vật thực) vào trong vật đựng thích hợp, vị ấy đặt vật đựng ấy xuống đất gần họ rồi cho; hoặc sau khi bảo họ đặt vật đựng của họ xuống, vị ấy cho vào trong đó. Cũng hợp lệ để đặt bát trên kiềng hoặc trên mặt đất rồi nói: ‘Hãy lấy từ đây.’ Nếu người ngoại đạo nói: ‘Vật này là của tôi, xin hãy đổ vào đây,’ thì nên đổ vào. Do là vật sở hữu của người ấy nên không gọi là sự cho bằng tay của mình. Phần còn lại ở đây là rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Điều học này) có sự phát sinh giống như (trường hợp) lông con cừu đực, là hành vi, không được miễn trừ do không có tưởng, là vô tâm phạm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Acelakasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Điều học Acelaka là điều thứ nhất.

2. Uyyojanasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích điều học Uyyojana

274. Dutiyasikkhāpade – paṭikkamanepīti āsanasālāyampi. Bhattavissagganti bhattakiccaṃ. Na sambhāvesīti na pāpuṇi.

274. Trong điều học thứ hai: Paṭikkamanepi có nghĩa là cả ở tại nhà nghỉ. Bhattavissaggaṃ có nghĩa là phận sự về vật thực. Na sambhāvesi có nghĩa là đã không đạt đến.

276. Anācāranti vuttāvasesaṃ kāyavacīdvāravītikkamaṃ. Dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vā vijahantassāti ettha yadi ṭhito vā nisinno vā uyyojeti; yo uyyojito, so vijahati, tassa ca āpatti nāma natthi. Tasmiṃ pana vijahantepi atthato itarena vijahitameva hoti. Tasmā yo uyyojeti, tassevāyaṃ āpatti. Tattha sace [Pg.122] upacārabbhantare eko pādo hoti, dukkaṭaṃ. Sīmātikkame pācittiyaṃ. Ettha ca dassanūpacārassa abbhokāse dvādasahatthappamāṇaṃ, tathā savanūpacārassa. Sace pana antarā kuṭṭadvārapākārādayo honti, tehi antaritabhāvo dassanūpacārātikkamo, tassa vasena āpatti veditabbā. Na añño koci paccayo hotīti ṭhapetvā vuttappakāramanācāraṃ aññaṃ kiñci kāraṇaṃ na hoti.

276. Anācāraṃ có nghĩa là sự vi phạm qua thân và lời nói còn lại ngoài những gì đã được nói đến. Dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vā vijahantassa: Ở đây, nếu vị ấy đuổi đi trong lúc đang đứng hoặc đang ngồi, vị nào bị đuổi đi, vị ấy rời khỏi, và đối với vị ấy không có tội. Tuy nhiên, trong lúc vị kia đang rời khỏi, về mặt ý nghĩa, chính là vị này đã rời khỏi. Do đó, vị nào đuổi đi, chính vị ấy có tội này. Ở đó, nếu một chân ở bên trong tầm nhận biết, có tội dukkaṭa. Khi vượt qua ranh giới, có tội pācittiya. Và ở đây, đối với tầm nhìn thấy ở nơi trống trải có khoảng cách là mười hai hắc tay, cũng tương tự đối với tầm nghe thấy. Nhưng nếu ở khoảng giữa có tường, cửa, hàng rào..., tình trạng bị che khuất bởi những thứ ấy là sự vượt qua tầm nhìn thấy, nên biết có tội là do trường hợp ấy. Na añño koci paccayo hoti có nghĩa là: Ngoài hành vi không đúng đắn đã được nói đến, không có nguyên nhân nào khác.

277. Kalisāsanaṃ āropetīti ‘‘kalī’’ti kodho; tassa sāsanaṃ āropeti; kodhassa āṇaṃ āropeti; kodhavasena ṭhānanisajjādīsu dosaṃ dassetvā ‘‘passatha bho imassa ṭhānaṃ, nisajjaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ khāṇuko viya tiṭṭhati, sunakho viya nisīdati, makkaṭo viya ito cito ca viloketī’’ti evaṃ amanāpavacanaṃ vadati ‘‘appeva nāma imināpi ubbāḷho pakkameyyā’’ti. Sesaṃ uttānameva.

277. Trong câu ‘kalisāsanaṃ āropeti’ (áp đặt mệnh lệnh của sự cãi vã), ‘kali’ là sự sân hận. ‘Tassa sāsanaṃ āropeti’ (áp đặt mệnh lệnh của nó) nghĩa là áp đặt quyền uy của sự sân hận. Do bởi sân hận, sau khi chỉ ra lỗi trong các việc như đứng, ngồi, v.v., vị ấy nói lời không vừa ý như vầy: “Này quý vị, hãy xem cách đứng, cách ngồi, cách nhìn tới, cách nhìn lui của vị này. Vị ấy đứng như khúc cây, ngồi như con chó, nhìn qua nhìn lại như con khỉ,” với ý nghĩ rằng: “Mong rằng do lời nói này, vị ấy bị phiền nhiễu mà bỏ đi.” Phần còn lại đã rõ ràng.

Có ba nguồn sanh: sanh khởi từ thân và tâm, hoặc từ lời và tâm, hoặc từ thân, lời và tâm. Là hành vi (kiriya), được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có ba cảm thọ.

Uyyojanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

(Học giới) Uyyojana là điều thứ hai.

3. Sabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải Thích Học Giới Sabhojana (Cùng Với Người Khác Phái)

279. Tatiyasikkhāpade – sayanighareti sayaniyaghare. Yato ayyassa bhikkhā dinnāti yasmā bhikkhā dinnā, yaṃ āgatena laddhabbaṃ taṃ vo laddhaṃ; gacchathāti adhippāyo. Pariyuṭṭhitoti rāgapariyuṭṭhito; methunādhippāyoti attho.

279. Trong học giới thứ ba – ‘sayanighare’ là trong phòng ngủ. Trong câu ‘yato ayyassa bhikkhā dinnā’ (bởi vì vật thực đã được dâng đến ngài), ý nghĩa là: “Bởi vì vật thực đã được dâng cúng, những gì mà vị đã đến đáng được nhận thì quý vị đã nhận rồi; xin mời đi về.” ‘Pariyuṭṭhito’ là bị ái dục xâm chiếm; nghĩa là có ý định hành dâm.

280. Saha ubhohi janehīti sabhojanaṃ; tasmiṃ sabhojane. Atha vā sabhojaneti sabhoge. Rāgapariyuṭṭhitassa hi purisassa itthī bhogo itthiyā ca puriso. Tenevassa padabhājane – ‘‘itthī ceva hoti puriso cā’’tiādi vuttaṃ. Mahallake ghareti mahallake sayanighare. Piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ vijahitvāti tassa sayanighare gabbhassa yo piṭṭhasaṅghāṭo, tassa hatthapāsaṃ vijahitvā; antosayanassa āsanne [Pg.123] ṭhāne nisīdatīti attho. Īdisañca sayanigharaṃ mahācatussālādīsu hoti. Piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvāti iminā majjhātikkamaṃ dasseti. Tasmā yathā vā tathā vā katassa khuddakassa sayanigharassa majjhātikkame āpatti veditabbā. Sesamettha uttānameva.

280. ‘Sabhojanaṃ’ là cùng với cả hai người (nam và nữ); ‘tasmiṃ sabhojane’ là trong nơi có cả hai người ấy. Hoặc ‘sabhojane’ là có đối tượng hưởng thụ. Quả vậy, đối với người nam bị ái dục xâm chiếm thì người nữ là đối tượng hưởng thụ, và đối với người nữ thì người nam (là đối tượng hưởng thụ). Chính vì thế, trong phần phân tích từ ngữ của học giới này, đã được nói rằng: “có cả người nữ và người nam,” v.v. ‘Mahallake ghare’ là trong phòng ngủ lớn. Trong câu ‘piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ vijahitvā’ (sau khi rời khỏi tầm tay của khung cửa), nghĩa là: trong phòng ngủ ấy, có khung cửa của gian phòng, sau khi rời khỏi tầm tay của khung cửa ấy, vị ấy ngồi ở nơi gần giường ngủ bên trong. Và phòng ngủ như vậy thường có trong các ngôi nhà lớn có bốn gian, v.v. Bằng câu ‘piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvā’ (sau khi đi quá cây đòn nóc), điều này chỉ ra sự đi quá khoảng giữa. Do đó, cần phải biết rằng có tội khi đi quá khoảng giữa của một phòng ngủ nhỏ được làm theo cách này hay cách khác. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.

Có nguồn sanh giống tội Pārājika thứ nhất. Là hành vi (kiriya), được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có hai cảm thọ.

Sabhojanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

(Học giới) Sabhojana là điều thứ ba.

284. Catutthapañcamasikkhāpadesu yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ aniyatadvaye vuttanayameva. Yathā ca sabhojanasikkhāpadaṃ, evametānipi paṭhamapārājikasamuṭṭhānānevāti.

284. Trong các học giới thứ tư và thứ năm, bất cứ điều gì cần phải nói, tất cả đều theo phương pháp đã được trình bày trong hai học giới Aniyata. Và cũng như học giới Sabhojana, các học giới này cũng có nguồn sanh giống tội Pārājika thứ nhất.

Rahopaṭicchannasikkhāpadaṃ catutthaṃ, rahonisajjasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

(Học giới) Rahopaṭicchanna là điều thứ tư, (học giới) Rahonisajja là điều thứ năm.

6. Cārittasikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải Thích Học Giới Cāritta (Đi Vào Nhà)

294. Chaṭṭhasikkhāpade – dethāvuso bhattanti ettha taṃ kira bhattaṃ abhihaṭaṃ ahosi, tasmā evamāhaṃsu. Anabhihaṭe pana evaṃ vattuṃ na labbhati, payuttavācā hoti.

294. Trong học giới thứ sáu – trong câu ‘dethāvuso bhattaṃ’ (này chư hiền, hãy cho vật thực), nghe nói rằng vật thực ấy đã được mang đến, do đó họ đã nói như vậy. Tuy nhiên, khi vật thực chưa được mang đến thì không được phép nói như vậy, vì đó là lời nói có dụng ý (để xin).

295. Tena hi bhikkhave paṭiggahetvā nikkhipathāti idaṃ pana bhagavā kulassa saddhānurakkhaṇatthāya āha. Yadi ‘‘bhājetvā khādathā’’ti vadeyya, manussānaṃ pasādaññathattaṃ siyā. Ussāriyitthāti paṭihariyittha; gharaṃyeva naṃ gahetvā agamaṃsūti vuttaṃ hoti.

295. Tuy nhiên, Đức Thế Tôn đã nói câu này: “Này các Tỳ khưu, vậy thì hãy nhận lấy rồi đặt xuống” là để bảo vệ đức tin của gia đình thí chủ. Nếu Ngài nói: “Hãy chia nhau mà ăn,” thì sự trong sạch tín tâm của những người ấy có thể bị thay đổi (giảm sút). ‘Ussāriyittha’ là họ đã mang về; được nói rằng họ đã mang vật thực ấy về nhà.

298. Santaṃ bhikkhunti ettha kittāvatā santo hoti, kittāvatā asantoti? Antovihāre yattha ṭhitassa kulāni payirupāsanacittaṃ uppannaṃ, tato paṭṭhāya yaṃ passe vā abhimukhe vā passati, yassa sakkā hoti pakativacanena ārocetuṃ, ayaṃ santo nāma. Ito cito ca pariyesitvā ārocanakiccaṃ nāma natthi. Yo hi evaṃ pariyesitabbo, so asantoyeva. Apica antoupacārasīmāya bhikkhuṃ disvā āpucchissāmīti gantvā tattha yaṃ passati, so [Pg.124] āpucchitabbo. No ce passati, asantaṃ bhikkhuṃ anāpucchā paviṭṭho nāma hoti.

298. Trong câu ‘santaṃ bhikkhuṃ’ (vị Tỳ khưu có mặt), thế nào là có mặt, thế nào là không có mặt? Bên trong tu viện, tại nơi mà tâm muốn đến thăm các gia đình sanh khởi, từ đó trở đi, vị Tỳ khưu nào mà vị ấy thấy ở bên cạnh hay ở phía trước, người mà vị ấy có thể thông báo bằng lời nói thông thường, vị Tỳ khưu ấy được gọi là có mặt. Không có việc phải đi tìm kiếm đây đó để thông báo. Quả vậy, vị nào phải được tìm kiếm như vậy, vị ấy chính là không có mặt. Hơn nữa, sau khi thấy một vị Tỳ khưu bên trong giới trường phụ cận (upacārasīmā), với ý nghĩ “tôi sẽ xin phép,” vị ấy đi đến đó và thấy vị Tỳ khưu nào, thì nên xin phép vị ấy. Nếu không thấy, vị ấy được gọi là đã đi vào mà không xin phép vị Tỳ khưu (vì xem như) không có mặt.

302. Antarārāmanti antogāme vihāro hoti, taṃ gacchati. Bhattiyagharanti nimantitagharaṃ vā salākabhattādidāyakānaṃ vā gharaṃ. Āpadāsūti jīvitabrahmacariyantarāyesu sati gantuṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva.

302. ‘Antarārāmaṃ’ là có một tu viện ở trong làng, vị ấy đi đến đó. ‘Bhattiyagharaṃ’ là nhà đã thỉnh mời, hoặc nhà của các thí chủ dâng cúng vật thực theo thẻ thăm, v.v. ‘Āpadāsu’ là khi có những nguy hiểm đến tính mạng hay phạm hạnh, thì được phép đi. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākirayaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Có nguồn sanh giống Kaṭhina: sanh khởi từ thân và lời, hoặc từ thân, lời và tâm. Là hành vi và phi hành vi, không được giải thoát nhờ tưởng, không có tâm, bị chê trách về mặt chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, có ba cảm thọ.

Cārittasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

(Học giới) Cāritta là điều thứ sáu.

7. Mahānāmasikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải Thích Học Giới Mahānāma

303. Sattamasikkhāpade – mahānāmo nāma bhagavato cūḷapituputto māsamattena mahallakataro dvīsu phalesu patiṭṭhito ariyasāvako. Bhesajjaṃ ussannaṃ hotīti vajato āharitvā ṭhapitasappi bahu hoti.

303. Trong học giới thứ bảy – vị tên là Mahānāma là con của người chú của Đức Thế Tôn, lớn hơn Đức Thế Tôn khoảng một tháng, là bậc Thánh đệ tử đã an trú trong hai quả vị (thấp). Trong câu ‘bhesajjaṃ ussannaṃ hoti’ (dược phẩm có nhiều), nghĩa là có nhiều bơ lỏng đã được mang về từ chuồng bò và cất giữ.

306. Sāditabbāti tasmiṃ samaye rogo natthīti na paṭikkhipitabbā; roge sati viññāpessāmīti adhivāsetabbā. Ettakehi bhesajjehi pavāremīti nāmavasena sappitelādīsu dvīhi tīhi vā parimāṇavasena patthena nāḷiyā āḷhakenāti vā.Aññaṃ bhesajjaṃ viññāpetīti sappinā pavārito telaṃ viññāpeti, āḷhakena pavārito doṇaṃ. Na bhesajjena karaṇīyenāti missakabhattenapi ce yāpetuṃ sakkoti, na bhesajjakaraṇīyaṃ nāma hoti.

306. Trong câu ‘sāditabbā’ (nên nhận), nghĩa là vào lúc đó, không nên từ chối với ý nghĩ rằng “không có bệnh”; nên chấp nhận với ý nghĩ rằng “khi có bệnh, tôi sẽ xin”. Trong câu ‘ettakehi bhesajjehi pavāremi’ (tôi xin thỉnh mời với chừng này dược phẩm), (thí chủ) thỉnh mời hoặc theo tên gọi, trong số bơ lỏng, dầu, v.v., bằng hai hoặc ba loại; hoặc theo số lượng, bằng một pattha, một nāḷi, hay một āḷhaka. Trong câu ‘aññaṃ bhesajjaṃ viññāpeti’ (xin một dược phẩm khác), nghĩa là được thỉnh mời bơ lỏng nhưng lại xin dầu; được thỉnh mời một āḷhaka nhưng lại xin một doṇa. Trong câu ‘na bhesajjena karaṇīyena’ (không phải là việc cần làm với dược phẩm), nghĩa là nếu có thể sống được ngay cả với vật thực hỗn hợp, thì đó không được gọi là việc cần làm với dược phẩm.

310. Pavāritānanti ye attano puggalikāya pavāraṇāya pavāritā; tesaṃ pavāritānurūpena viññattiyā anāpatti. Saṅghavasena pavāritesu pana pamāṇaṃ sallakkhetabbamevāti. Sesaṃ uttānameva.

310. Trong câu ‘pavāritānaṃ’ (của những người đã thỉnh mời), là những người đã thỉnh mời bằng sự thỉnh mời cá nhân cho chính vị Tỳ khưu ấy; đối với những người ấy, không có tội khi xin tương ứng với sự thỉnh mời. Tuy nhiên, đối với những người thỉnh mời đến Tăng chúng, thì số lượng phải được ghi nhận. Phần còn lại đã rõ ràng.

Chasamuṭṭhānaṃ [Pg.125] – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Có sáu nơi sanh: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội quy định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, sanh từ ba tâm, có ba cảm thọ.

Mahānāmasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Điều học Mahānāma là thứ bảy.

8. Uyyuttasenāsikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải Thích Điều Học Về Quân Đội Xuất Trận

311. Aṭṭhame – abbhuyyātoti abhiuyyāto; parasenaṃ abhimukho gamissāmīti nagarato niggatoti attho. Uyyuttanti katauyyogaṃ; gāmato nikkhantanti attho.

311. Trong điều học thứ tám: (Từ) ‘abbhuyyāto’ (đã đi ra) có nghĩa là abhiuyyāto (đã đi ra đối diện); nghĩa là đã đi ra khỏi thành phố với ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đối diện với quân đội của đối phương.’ (Từ) ‘uyyuttaṃ’ (đã xuất trận) có nghĩa là katauyyogaṃ (đã chuẩn bị); nghĩa là đã đi ra khỏi làng.

314. Dvādasapuriso hatthīti cattāro ārohakā ekekapādarakkhakā dve dveti evaṃ dvādasapuriso hoti. Tipuriso assoti eko ārohako dve pādarakkhakāti evaṃ tipuriso hoti. Catupuriso rathoti eko sārathi eko yodho dve āṇirakkhakāti evaṃ catupuriso hoti. Cattāro purisā sarahatthāti āvudhahatthā cattāro purisāti ayaṃ pacchimakoṭiyā caturaṅgasamannāgatā senā nāma. Īdisaṃ senaṃ dassanāya gacchato pade pade dukkaṭaṃ. Dassanūpacāraṃ vijahitvāti kenaci antaritā vā ninnaṃ oruḷhā vā na dissati; idha ṭhatvā na sakkā daṭṭhunti aññaṃ ṭhānaṃ gantvā passato payoge payoge pācittiyanti attho.

314. Voi có mười hai người (dvādasapuriso hatthī) là có bốn người điều khiển và hai người bảo vệ mỗi bên chân, như vậy là có mười hai người. Ngựa có ba người (tipuriso asso) là có một người cưỡi và hai người bảo vệ chân, như vậy là có ba người. Xe có bốn người (catupuriso ratho) là có một người đánh xe, một chiến binh, và hai người bảo vệ trục xe, như vậy là có bốn người. Bốn người mang cung tên (cattāro purisā sarahatthā) là bốn người mang vũ khí. Đây được gọi là quân đội gồm đủ bốn binh chủng ở mức tối thiểu. Vị tỳ khưu đi xem quân đội như vậy, mỗi bước chân phạm tội dukkaṭa. (Bỏ qua tầm nhìn - Dassanūpacāraṃ vijahitvā) có nghĩa là: do bị vật gì che khuất hoặc do (quân đội) đã đi xuống vùng đất trũng nên không nhìn thấy được; với ý nghĩ rằng: ‘Đứng ở đây không thể thấy được,’ rồi đi đến nơi khác để xem, mỗi lần cố gắng (đi xem) thì phạm tội pācittiya.

315. Ekamekanti hatthiādīsu catūsu aṅgesu ekamekaṃ; antamaso ekapurisāruḷhakahatthimpi ekampi sarahatthaṃ purisaṃ. Anuyyuttā nāma rājā uyyānaṃ vā nadiṃ vā gacchati; evaṃ anuyyuttā hoti.

315. (Từng binh chủng một) có nghĩa là từng binh chủng một trong bốn binh chủng như tượng binh...; tối thiểu là ngay cả một con voi do một người cưỡi, hoặc một người mang cung tên. (Chưa xuất trận) được gọi là khi nhà vua đi đến vườn ngự uyển hoặc bờ sông (cùng với quân đội như vậy); như thế là chưa xuất trận.

316. Āpadāsūti jīvitabrahmacariyantarāyesu sati ettha gato muñcissāmīti gacchato anāpatti. Sesamettha uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.

316. (Trong trường hợp nguy hiểm) có nghĩa là khi có nguy hiểm đến tính mạng hoặc phạm hạnh, vị tỳ khưu đi (vào doanh trại) với ý nghĩ rằng: ‘Đi vào đây, ta sẽ được thoát nạn,’ thì không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có nơi sanh giống như điều học về lông dê: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, sanh từ tâm bất thiện, có ba cảm thọ.

Uyyuttasenāsikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Điều học về quân đội xuất trận là thứ tám.

9. Senāvāsasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải Thích Điều Học Về Việc Ở Trong Doanh Trại

319. Navame [Pg.126] – atthaṅgate sūriye senāya vasatīti tiṭṭhatu vā nisīdatu vā sayatu vā sacepi ākāse iddhiyā kañci iriyāpathaṃ kappeti, pācittiyameva. Senā vā paṭisenāya ruddhā hotīti yathā sañcāro chijjati; evaṃ ruddhā hoti. Palibuddhoti verikena vā issarena vā ruddho. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

319. Trong điều học thứ chín: (Ở lại trong quân đội sau khi mặt trời lặn) có nghĩa là dù đứng, ngồi, hay nằm, hoặc thậm chí nếu dùng thần thông để duy trì một oai nghi nào đó trên không trung, vẫn phạm tội pācittiya. (Hoặc quân đội bị quân địch bao vây) có nghĩa là bị bao vây đến mức đường đi lại bị cắt đứt. (Bị cản trở) là bị cản trở bởi kẻ thù hoặc bởi người có quyền lực. Phần còn lại đã rõ ràng. Có nơi sanh giống như điều học về lông dê: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội quy định, là thân nghiệp, sanh từ ba tâm, có ba cảm thọ.

Senāvāsasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Điều học về việc ở trong doanh trại là thứ chín.

10. Uyyodhikasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải Thích Điều Học Về Chiến Trường

322. Dasame – uggantvā uggantvā ettha yujjhantīti uyyodhikaṃ; sampahāraṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ. Balassa aggaṃ jānanti etthāti balaggaṃ; balagaṇanaṭṭhānanti attho. Senāya viyūhaṃ senābyūhaṃ; senānivesassetaṃ adhivacanaṃ. Tayo hatthī pacchimaṃ hatthānīkanti yo pubbe vutto dvādasapuriso hatthīti tena hatthinā tayo hatthī. Sesesupi eseva nayo. Sesaṃ uyyuttasenāsikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.

322. Trong điều học thứ mười: (Nơi họ tiến lên và giao chiến) được gọi là uyyodhikaṃ (chiến trường); đây là từ đồng nghĩa với nơi giao chiến. (Nơi họ biết được sức mạnh của quân đội) được gọi là balaggaṃ (nơi duyệt binh); có nghĩa là nơi điểm quân. (Sự dàn trận của quân đội) là senābyūhaṃ; đây là từ đồng nghĩa với nơi đóng quân. (Ba con voi là tượng binh tối thiểu) có nghĩa là ba con voi thuộc loại ‘voi mười hai người’ đã được nói đến trước đây. Phương pháp này cũng áp dụng cho các binh chủng còn lại. Phần còn lại, cùng với các nơi sanh..., nên được hiểu theo phương pháp đã được trình bày trong điều học về quân đội xuất trận.

Uyyodhikasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Điều học về chiến trường là thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena acelakavaggo pañcamo.

Phẩm Acelaka thứ năm, theo thứ tự giải thích, đã kết thúc.

6. Surāpānavaggo

6. Phẩm Uống Rượu

1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải Thích Điều Học Về Việc Uống Rượu

326. Surāpānavaggassa paṭhamasikkhāpade – bhaddavatikāti eko gāmo, so bhaddikāya vatiyā samannāgatattā etaṃ nāma labhi. Pathāvinoti addhikā. Tejasā tejanti attano tejasā ānubhāvena nāgassa tejaṃ. Kāpotikāti kapotapādasamavaṇṇarattobhāsā. Pasannāti surāmaṇḍassetaṃ [Pg.127] adhivacanaṃ. Ananucchaviyaṃ bhikkhave sāgatassāti pañcābhiññassa sato majjapānaṃ nāma na anucchaviyanti vuttaṃ hoti.

326. Trong điều học đầu tiên của phẩm Uống Rượu: (Bhaddavatikā) là một ngôi làng, nó có tên này vì được bao quanh bởi một hàng rào tốt đẹp. (Pathāvino) có nghĩa là những người đi đường. (Dùng uy lực để nhiếp phục uy lực) có nghĩa là (nhiếp phục) uy lực của con rồng bằng uy lực và thần thông của chính mình. (Kāpotikā) có nghĩa là có màu đỏ sáng giống như màu chân chim bồ câu. (Pasannā) là từ đồng nghĩa với phần rượu trong. (Này các tỳ khưu, không thích hợp cho Sāgata) có nghĩa là: việc uống rượu quả là không thích hợp đối với một người có năm loại thắng trí.

328. Pupphāsavo nāma madhukapupphādīnaṃ rasena kato. Phalāsavo nāma muddikaphalādīni madditvā tesaṃ rasena kato. Madhvāsavo nāma muddikānaṃ jātirasena kato; makkhikamadhunāpi kariyatīti vadanti. Guḷāsavo nāma ucchurasādīhi kariyati. Surā nāma piṭṭhakiṇṇapakkhittā; nāḷikerādīnampi rasena katā surātveva saṅkhyaṃ gacchati, tassāyeva kiṇṇapakkhittāya maṇḍe gahite merayotveva saṅkhyaṃ gacchatīti vadanti. Antamaso kusaggenapi pivatīti etaṃ suraṃ vā merayaṃ vā bījato paṭṭhāya kusaggena pivatopi pācittiyanti attho. Ekena pana payogena bahumpi pivantassa ekā āpatti. Vicchinditvā vicchinditvā pivato payogagaṇanāya āpattiyo.

328. Rượu hoa (pupphāsavo) là loại được làm từ nước của các loài hoa như hoa madhuka... Rượu trái cây (phalāsavo) là loại được làm từ nước của các loại trái cây như nho... được nghiền nát. Rượu mật (madhvāsavo) là loại được làm từ nước cốt của nho; người ta nói rằng nó cũng được làm bằng mật ong. Rượu đường (guḷāsavo) là loại được làm từ nước mía... Surā là loại có pha bột và men; loại được làm từ nước của dừa... cũng được kể là surā. Người ta nói rằng khi phần trong của chính loại có pha men đó được lấy ra, nó được kể là meraya. (Uống dù chỉ bằng ngọn cỏ kusa) có nghĩa là: dù uống surā hay meraya này, kể từ một lượng nhỏ như hạt giống, bằng ngọn cỏ kusa, cũng phạm tội pācittiya. Hơn nữa, người uống nhiều trong một lần cố gắng chỉ phạm một tội. Người uống gián đoạn nhiều lần thì phạm tội theo số lần cố gắng.

329. Amajjañca hoti majjavaṇṇaṃ majjagandhaṃ majjarasanti loṇasovīrakaṃ vā suttaṃ vā hoti. Sūpasampāketi vāsagāhāpanatthaṃ īsakaṃ majjaṃ pakkhipitvā sūpaṃ pacanti, tasmiṃ anāpatti. Maṃsasampākepi eseva nayo. Telaṃ pana vātabhesajjatthaṃ majjena saddhiṃ pacanti, tasmimpi anatikkhittamajjeyeva anāpatti, yaṃ pana atikkhittamajjaṃ hoti, ettha majjassa vaṇṇagandharasā paññāyanti, tasmiṃ āpattiyeva. Amajjaṃ ariṭṭhanti yo ariṭṭho majjaṃ na hoti, tasmiṃ anāpatti. Āmalakādīnaṃyeva kira rasena ariṭṭhaṃ karonti, so majjavaṇṇagandharasoyeva hoti, na ca majjaṃ; taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Yo pana sambhārapakkhitto, so majjaṃ hoti, bījato paṭṭhāya na vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ akusalacittaṃ, tivedananti. Vatthuajānanatāya cettha acittakatā veditabbā, akusaleneva pātabbatāya lokavajjatāti.

329. Và có loại không phải là chất say nhưng có màu sắc của chất say, có mùi của chất say, có vị của chất say, đó là nước thuốc loṇasovīraka hoặc là nước uống sutta. Trong trường hợp nấu canh, người ta cho một ít chất say vào để lấy mùi thơm rồi nấu canh, trong trường hợp ấy không phạm tội. Trong trường hợp nấu thịt cũng tương tự. Lại nữa, dầu được nấu chung với chất say để làm thuốc trị bệnh gió, trong trường hợp ấy cũng không phạm tội nếu không cho quá nhiều chất say. Lại nữa, loại dầu nào có cho quá nhiều chất say, trong đó màu sắc, mùi, vị của chất say hiện rõ, trong trường hợp ấy chắc chắn phạm tội. ‘Loại thuốc ariṭṭha không phải là chất say,’ loại ariṭṭha nào không phải là chất say, trong trường hợp ấy không phạm tội. Nghe nói rằng, người ta làm thuốc ariṭṭha bằng nước cốt của trái amla v.v..., loại thuốc ấy có màu sắc, mùi, vị của chất say, nhưng không phải là chất say; điều này được nói ra nhắm đến trường hợp ấy. Lại nữa, loại nào có pha trộn các thành phần gây say, loại ấy là chất say, không được phép dùng kể từ khi còn là nguyên liệu. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Phát sinh giống như trường hợp lông cừu – là hành động, không phải giải thoát do tưởng, không có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có ba cảm thọ. Và ở đây, nên biết là không có tâm phạm do không biết vật, và là bị đời chê bai vì chỉ có thể uống với tâm bất thiện.

Surāpānasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Điều học về uống rượu, thứ nhất.

2. Aṅgulipatodakasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích điều học về việc chọc lét bằng ngón tay.

330. Dutiye [Pg.128] – aṅgulipatodakenāti aṅgulīhi upakacchakādighaṭṭanaṃ vuccati. Uttasantoti atihāsena kilamanto. Anassāsakoti upacchinnaassāsapassāsasañcāro hutvā. Anupasampannaṃ kāyena kāyanti ettha bhikkhunīpi anupasampannaṭṭhāne ṭhitā, tampi khiḍḍādhippāyena phusantassa dukkaṭaṃ. Sesamettha uttānameva.

330. Trong điều học thứ hai – ‘Chọc lét bằng ngón tay’ được gọi là việc dùng các ngón tay chọc vào nách v.v... ‘Làm cho hoảng sợ’ có nghĩa là làm cho mệt mỏi do cười quá mức. ‘Không thở được’ có nghĩa là trở nên bị gián đoạn sự lưu thông của hơi thở ra hơi thở vào. Trong câu ‘thân chạm thân với người chưa thọ cụ túc,’ tỳ-khưu-ni cũng đứng ở vị trí của người chưa thọ cụ túc, vị tỳ-khưu chạm đến vị ấy với ý định đùa giỡn thì phạm dukkaṭa. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.

Phát sinh giống như trường hợp pārājika thứ nhất – là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có hai cảm thọ.

Aṅgulipatodakasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

Điều học về việc chọc lét bằng ngón tay, thứ hai.

3. Hasadhammasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải thích điều học về việc đùa giỡn.

335. Tatiye – appakataññunoti yaṃ bhagavatā pakataṃ paññattaṃ, taṃ na jānantīti attho.

335. Trong điều học thứ ba – ‘Không biết ơn’ có nghĩa là họ không biết điều học nào đã được Đức Phật chế định.

336. Udake hasadhammeti udakakīḷikā vuccati. Uparigopphaketi gopphakānaṃ uparibhāgappamāṇe. Hasādhippāyoti kīḷādhippāyo. Nimujjati vātiādīsu nimujjanatthāya orohantassa padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Nimujjanummujjanesu payoge payoge pācittiyaṃ. Nimujjitvā antoudakeyeva gacchantassa hatthavārapadavāresu sabbattha pācittiyaṃ. Palavatīti tarati. Hatthehi tarantassa hatthavāre hatthavāre pācittiyaṃ. Pādesupi eseva nayo. Yena yena aṅgena tarati, tassa tassa payoge payoge pācittiyaṃ. Tīrato vā rukkhato vā udake patati, pācittiyameva. Nāvāya kīḷatīti phiyārittādīhi nāvaṃ pājento vā tīre ussārento vā nāvāya kīḷati, dukkaṭaṃ.

336. ‘Đùa giỡn trong nước’ được gọi là việc chơi đùa trong nước. ‘Trên mắt cá chân’ là trong nước có mực nước ngang phần trên của mắt cá chân. ‘Có ý định đùa giỡn’ là có ý định chơi đùa. Trong các câu bắt đầu bằng ‘lặn xuống,’ vị tỳ-khưu đi xuống để lặn, mỗi bước chân phạm dukkaṭa. Trong việc lặn xuống và trồi lên, mỗi hành động phạm pācittiya. Sau khi lặn, vị tỳ-khưu đi ở trong nước, mỗi lần vung tay, mỗi lần bước chân, tất cả đều phạm pācittiya. ‘Bơi qua’ có nghĩa là bơi. Vị tỳ-khưu bơi bằng tay, mỗi lần vung tay phạm pācittiya. Đối với chân cũng tương tự. Bơi bằng bộ phận nào, mỗi hành động của bộ phận ấy phạm pācittiya. Nhảy xuống nước từ bờ hoặc từ trên cây, chắc chắn phạm pācittiya. ‘Chơi đùa với thuyền’ là làm cho thuyền di chuyển bằng mái chèo, sào v.v... hoặc đẩy thuyền ở trên bờ, phạm dukkaṭa.

Hatthena vātiādīsupi payoge payoge dukkaṭaṃ. Keci hatthena udake khittāya kathalāya patanuppatanavāresu dukkaṭaṃ vadanti, taṃ na gahetabbaṃ. Tattha hi ekapayogattā ekameva dukkaṭaṃ, apica uparigopphake vuttāni ummujjanādīni ṭhapetvā aññena yena kenaci ākārena udakaṃ otaritvā vā anotaritvā vā yattha katthaci ṭhitaṃ udakaṃ [Pg.129] antamaso binduṃ gahetvā khipanakīḷāyapi kīḷantassa dukkaṭameva, atthajotakaṃ pana akkharaṃ likhituṃ vaṭṭati, ayamettha vinicchayo. Sesamettha uttānameva.

Trong các câu bắt đầu bằng ‘bằng tay,’ mỗi hành động cũng phạm dukkaṭa. Một số vị nói rằng trong việc ném mảnh sành xuống nước bằng tay, mỗi lần mảnh sành chìm xuống và nảy lên đều phạm dukkaṭa, điều đó không nên chấp nhận. Vì ở đó chỉ có một hành động duy nhất, nên chỉ phạm một tội dukkaṭa. Hơn nữa, ngoại trừ các hành vi như trồi lên v.v... đã được nói trong trường hợp nước trên mắt cá chân, bằng bất kỳ cách thức nào khác, dù có xuống nước hay không, lấy nước ở bất cứ đâu, dù chỉ một giọt, để chơi trò ném nước cũng phạm dukkaṭa. Tuy nhiên, được phép viết chữ để làm rõ nghĩa, đây là quyết định trong trường hợp này. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.

Phát sinh giống như trường hợp pārājika thứ nhất – là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có ba cảm thọ.

Hasadhammasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

Điều học về việc đùa giỡn, thứ ba.

4. Anādariyasikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải thích điều học về sự không tôn trọng.

342. Catutthe – kathāyaṃ nasseyyāti kathaṃ ayaṃ dhammo tanti paveṇī nasseyya. Taṃ vā na sikkhitukāmoti yena paññattena vuccati, taṃ paññattaṃ na sikkhitukāmo. Apaññattenāti sutte vā abhidhamme vā āgatena.

342. Trong điều học thứ tư – ‘Làm sao lại bị hủy hoại’ có nghĩa là làm thế nào mà pháp này, truyền thống này, dòng dõi này lại có thể bị hủy hoại? ‘Hoặc không muốn học tập điều ấy’ có nghĩa là không muốn học tập điều luật đã được chế định. ‘Bằng điều không được chế định’ có nghĩa là bằng lời dạy đến từ Kinh tạng hoặc Vi Diệu Pháp tạng.

344. Evaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ uggahoti ettha gārayho ācariyuggaho na gahetabbo; paveṇiyā āgato ācariyuggahova gahetabbo. Kurundiyaṃ pana ‘‘lokavajje ācariyuggaho na vaṭṭati, paṇṇattivajje pana vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘suttaṃ suttānulomañca uggahitakānaṃyeva ācariyānaṃ uggaho pamāṇaṃ, ajānantānaṃ kathā appamāṇanti vuttaṃ. Taṃ sabbaṃ paveṇiyā āgatesamodhānaṃ gacchati. Sesaṃ uttānamevāti.

344. Trong câu ‘Đây là sự chấp nhận của các vị thầy của chúng tôi,’ không nên chấp nhận sự chấp nhận đáng chê trách của các vị thầy; chỉ nên chấp nhận sự chấp nhận của các vị thầy đã được truyền lại theo truyền thống. Lại nữa, trong sách Kurundī có nói: ‘Trong trường hợp lỗi bị đời chê bai, sự chấp nhận của các vị thầy là không hợp lệ. Nhưng trong trường hợp lỗi do chế định, sự chấp nhận của các vị thầy là hợp lệ.’ Trong sách Mahāpaccarī có nói: ‘Sự chấp nhận của các vị thầy đã học thuộc Kinh tạng và những gì phù hợp với Kinh tạng mới là tiêu chuẩn. Lời nói của các vị thầy không biết thì không phải là tiêu chuẩn.’ Tất cả những điều đó đều đi đến sự hợp nhất trong khái niệm ‘được truyền lại theo truyền thống.’ Phần còn lại đã rõ ràng.

Có ba sự phát sinh – phát sinh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm; là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có cảm thọ khổ.

Anādariyasikkhāpadaṃ catutthaṃ.

Điều học về sự không tôn trọng, thứ tư.

5. Bhiṃsāpanasikkhāpadavaṇṇanā

5. Giải thích điều học về việc hù dọa.

345. Pañcame – rūpūpahārādayo manussaviggahe vuttanayeneva veditabbā. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anādariyasadisānevāti.

345. Trong điều học thứ năm – Các vấn đề như dâng cúng hình sắc v.v... nên được hiểu theo cách đã được nói trong điều học Manussaviggaha. Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như sự phát sinh v.v... cũng giống như điều học về sự không tôn trọng.

Bhiṃsāpanasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

Điều học về việc hù dọa, thứ năm.

6. Jotisikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải thích điều học về lửa.

350. Chaṭṭhe [Pg.130] – bhaggāti janapadassa nāmaṃ. Saṃsumāragiranti nagarassa. Bhesakaḷāvananti tannissitavanassa. Taṃ pana migānaṃ phāsuvihāratthāya dinnattā migadāyoti vuccati. Samādahitvāti jāletvā. Paripātesīti anubandhi.

350. Trong điều học thứ sáu – Bhaggā là tên của một xứ. Saṃsumāragira là tên của một thành phố. Bhesakaḷāvana là tên của khu rừng gần đó. Lại nữa, khu rừng ấy được gọi là Vườn Lộc Uyển vì đã được ban cho các loài thú để chúng được sống yên ổn. ‘Đốt lên’ có nghĩa là thắp lên. ‘Đuổi theo’ có nghĩa là rượt theo.

352. Padīpepīti padīpujjalanepi. Jotikepīti pattapacanasedakammādīsu jotikaraṇe. Tathārūpapaccayāti padīpādipaccayā.

352. Cụm từ Padīpepi (trong trường hợp đèn) có nghĩa là trong việc thắp đèn. Cụm từ Jotikepi (trong trường hợp lửa) có nghĩa là trong việc nhóm lửa ở những nơi như nung bát, xông hơi, v.v. Cụm từ Tathārūpapaccayā (do duyên như vậy) có nghĩa là do duyên thắp đèn, v.v.

354-5. Sayaṃ samādahatīti ettha jotiṃ samādahitukāmatāya araṇisaṇṭhapanato paṭṭhāya yāva jālā na uṭṭhahati, tāva sabbapayogesu dukkaṭaṃ. Paṭilātaṃ ukkhipatīti dayhamānaṃ alātaṃ patitaṃ ukkhipati, puna yathāṭhāne ṭhapetīti attho. Evaṃ avijjhātaṃ ukkhipitvā pakkhipantasseva dukkaṭaṃ, vijjhātaṃ puna jālāpentassa pācittiyameva.

354-5. Ở đây, trong câu sayaṃ samādahati (tự mình nhóm lửa), vì có ý muốn nhóm lửa, kể từ lúc đặt khúc cây và que cọ xát cho đến khi ngọn lửa chưa bùng lên, trong tất cả các nỗ lực đều phạm dukkaṭa. Cụm từ paṭilātaṃ ukkhipati (nhặt lại thanh củi đang cháy) có nghĩa là: nhặt thanh củi đang cháy bị rơi ra, rồi đặt lại vào chỗ cũ. Như vậy, chỉ phạm dukkaṭa khi nhặt thanh củi chưa tắt lửa rồi đặt vào; còn đối với thanh củi đã tắt lửa, người làm cho nó cháy lại thì phạm pācittiya.

356. Tathārūpapaccayāti ṭhapetvā padīpādīni aññenapi tathārūpena paccayena samādahantassa anāpatti. Āpadāsūti duṭṭhavāḷamigaamanussehi upaddavo hoti, tattha samādahantassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

356. Cụm từ Tathārūpapaccayā (do duyên như vậy) có nghĩa là: ngoại trừ việc thắp đèn v.v., người nhóm lửa do một duyên khác tương tự như vậy thì vô tội. Cụm từ Āpadāsu (trong các trường hợp nguy cấp) có nghĩa là: khi có sự nguy hiểm từ các loài thú dữ hoặc phi nhân hung ác, người nhóm lửa trong trường hợp đó cũng vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này có) sáu nguồn sanh khởi: là hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Jotisikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

Học giới về lửa là điều thứ sáu.

7. Nahānasikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải thích học giới về việc tắm

364. Sattame – cuṇṇena vā mattikāya vāti ettha cuṇṇamattikānaṃ abhisaṅkharaṇakālato paṭṭhāya sabbapayogesu dukkaṭaṃ.

364. Trong học giới thứ bảy – ở đây, trong câu cuṇṇena vā mattikāya vā (bằng bột thơm hay bằng đất sét), kể từ lúc chế biến bột thơm và đất sét, trong tất cả các nỗ lực đều phạm dukkaṭa.

366. Pāraṃ gacchanto nhāyatīti ettha sukkhāya nadiyā vālikaṃ ukkiritvā kataāvāṭakesupi nhāyituṃ vaṭṭati. Āpadāsūti bhamarādīhi anubaddhassa udake nimujjituṃ vaṭṭatīti. Sesamettha uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

366. Ở đây, trong câu pāraṃ gacchanto nhāyati (tắm khi đi sang bờ bên kia), được phép tắm cả trong những hố nhỏ được tạo ra bằng cách đào cát ở lòng sông cạn. Cụm từ Āpadāsu (trong các trường hợp nguy cấp) có nghĩa là: khi bị các loài ong v.v. đuổi theo, được phép ngâm mình trong nước. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh khởi giống như học giới Eḷakaloma: là hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Nahānasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Học giới về việc tắm là điều thứ bảy.

8. Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải thích học giới về việc làm dấu y

368-9. Aṭṭhame [Pg.131] – navaṃ pana bhikkhunā cīvaralābhenāti ettha alabhīti labho; labhoyeva lābho. Kiṃ alabhi? Cīvaraṃ. Kīdisaṃ? Navaṃ. Iti ‘‘navacīvaralābhenā’’ti vattabbe anunāsikalopaṃ akatvā ‘‘navacīvaralābhenā’’ti vuttaṃ; paṭiladdhanavacīvarenāti attho. Majjhe ṭhitapadadvaye panāti nipāto. Bhikkhunāti yena laddhaṃ tassa nidassanaṃ. Padabhājane pana byañjanaṃ anādiyitvā yaṃ laddhaṃ taṃ dassetuṃ ‘‘cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarāna’’ntiādi vuttaṃ. Cīvaranti ettha yaṃ nivāsetuṃ vā pārupituṃ vā sakkā hoti, tadeva veditabbaṃ. Teneva ‘‘vikappanupagapacchima’’nti na vuttaṃ. Kaṃsanīlanti cammakāranīlaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ayomalaṃ lohamalaṃ etaṃ kaṃsanīlaṃ nāmā’’ti vuttaṃ. Palāsanīlanti yo koci nīlavaṇṇo paṇṇaraso. Dubbaṇṇakaraṇaṃ ādātabbanti etaṃ kappabinduṃ sandhāya vuttaṃ; na nīlādīhi sakalacīvarassa dubbaṇṇakaraṇaṃ. Tañca pana kappaṃ ādiyantena cīvaraṃ rajitvā catūsu vā koṇesu tīsu vā dvīsu vā ekasmiṃ vā koṇe morassa akkhimaṇḍalamattaṃ vā maṅkulapiṭṭhimattaṃ vā ādātabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘patte vā gaṇṭhiyaṃ vā na vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘vaṭṭatiyevā’’ti vuttaṃ. Pāḷikappakaṇṇikakappādayo pana sabbattha paṭisiddhā, tasmā ṭhapetvā ekaṃ vaṭṭabinduṃ aññena kenacipi vikārena kappo na kātabbo.

368-9. Trong học giới thứ tám – ở đây, trong câu navaṃ pana bhikkhunā cīvaralābhena (vị tỳ khưu khi được y mới), alabhi (đã nhận được) nên gọi là labho; chính labho là lābho. Nhận được gì? Y. Y như thế nào? Y mới. Như vậy, đáng lẽ phải nói là “navacīvaralābhena”, nhưng không lược bỏ âm mũi nên đã nói là “navaṃcīvaralābhena”; có nghĩa là “bởi vị tỳ khưu đã nhận được y mới”. Từ pana trong hai từ đứng giữa chỉ là một hư từ. Từ bhikkhunā chỉ người đã nhận được. Tuy nhiên, trong phần phân tích từ, không chú trọng đến từ ngữ, để chỉ rõ vật đã nhận được, đã nói “y là một trong sáu loại y” v.v. Ở đây, từ cīvaraṃ (y) nên được hiểu là y phục có thể dùng để mặc hoặc để đắp. Chính vì vậy, không nói đến “y có thể được vikappana và y nhỏ nhất”. Kaṃsanīlaṃ là màu xanh của thợ thuộc da. Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī có nói: “gỉ sắt, gỉ đồng, đó gọi là kaṃsanīla”. Palāsanīlaṃ là bất kỳ loại nước lá cây nào có màu xanh. Câu dubbaṇṇakaraṇaṃ ādātabbaṃ (nên làm dấu y) này được nói liên quan đến dấu chấm kappabindu; không phải là làm cho cả tấm y có màu xấu bằng các màu xanh v.v. Và khi làm dấu kappa đó, vị tỳ khưu sau khi nhuộm y, nên làm dấu ở bốn góc, hoặc ba góc, hoặc hai góc, hoặc một góc, với kích thước bằng tròng mắt con công hoặc bằng lưng con rệp. Trong sách Mahāpaccarī có nói: “không được làm dấu ở viền y hoặc ở chỗ thắt nút”. Tuy nhiên, trong Đại Chú Giải lại nói: “được phép”. Các loại dấu như dấu vạch, dấu hình đài sen v.v. đều bị cấm ở khắp nơi, do đó, ngoài một dấu chấm tròn, không được làm dấu kappa bằng bất kỳ hình dạng khác thường nào.

371. Aggaḷetiādīsu etāni aggaḷādīni kappakatacīvare pacchā āropetvā kappakaraṇakiccaṃ natthi. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ; kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

371. Trong các từ như aggaḷa v.v., những thứ này như miếng vá v.v., sau khi đắp lên y đã làm dấu, không cần phải làm dấu lại. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh khởi giống như học giới Eḷakaloma: là hành động và không hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định; là thân nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Học giới về việc làm dấu y là điều thứ tám.

9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải thích học giới về việc vikappana

374. Navame – tassa vā adinnanti cīvarasāmikassa ‘‘paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti evaṃ vatvā adinnaṃ. Tassa vā avissasantoti yena vinayakammaṃ kataṃ, tassa avissāsena vā. Tena [Pg.132] pana dinnaṃ vā tassa vissāsena vā paribhuñjantassa anāpatti. Sesamettha tiṃsakavaṇṇanāyaṃ vuttanayattā uttānamevāti. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

374. Trong học giới thứ chín – cụm từ tassa vā adinnaṃ (hoặc không được người ấy cho) có nghĩa là y không được cho bởi người chủ y sau khi đã nói rằng: “hãy sử dụng, hoặc hãy từ bỏ, hoặc hãy làm tùy duyên”. Cụm từ tassa vā avissasanto (hoặc không thân thiết với người ấy) có nghĩa là không do sự thân thiết với người mà mình đã cùng làm yết-ma. Tuy nhiên, người sử dụng y do người ấy cho, hoặc do thân thiết với người ấy, thì vô tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng vì đã được giải thích theo cách trong phần giải về ba mươi điều. (Học giới này) có nguồn sanh khởi giống như học giới Kathina: sanh khởi từ thân và khẩu, hoặc từ thân, khẩu và tâm; là hành động và không hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Vikappanasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Học giới về việc vikappana là điều thứ chín.

10. Cīvarāpanidhānasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải thích học giới về việc giấu y

377-81. Dasame – apanidhentīti apanetvā nidhenti. Hasāpekkhoti hasādhippāyo. Aññaṃ parikkhāranti pāḷiyā anāgataṃ pattatthavikādiṃ. Dhammiṃ kathaṃ katvāti ‘‘samaṇena nāma anihitaparikkhārena bhavituṃ na vaṭṭatī’’ti evaṃ dhammakathaṃ kathetvā dassāmīti nikkhipato anāpatti. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.

377-81. Trong học giới thứ mười – apanidhenti (giấu đi) có nghĩa là dời đi rồi cất giấu. Hasāpekkho (có ý đùa giỡn) có nghĩa là có ý định đùa giỡn. Aññaṃ parikkhāraṃ (vật dụng khác) là các vật dụng khác không được đề cập trong Pāli, như túi đựng bát v.v. Cụm từ dhammiṃ kathaṃ katvā (sau khi nói pháp thoại) có nghĩa là: người cất giấu với ý định rằng sau khi thuyết pháp thoại như “một vị sa-môn không nên có vật dụng không được cất giữ cẩn thận” rồi sẽ trả lại, thì vô tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. (Học giới này) có ba nguồn sanh khởi: là hành động, do giải thoát khỏi tưởng, có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba loại cảm thọ.

Cīvarāpanidhānasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Học giới về việc giấu y là điều thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena surāpānavaggo chaṭṭho.

Phẩm Surāpāna, phẩm thứ sáu, đã kết thúc theo trình tự giải thích.

7. Sappāṇakavaggo

7. Phẩm Sappāṇaka

1. Sañciccapāṇasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải thích học giới về việc cố ý giết hại chúng sanh

382. Sappāṇakavaggassa paṭhamasikkhāpade – issāso hotīti gihikāle dhanuggahācariyo hoti. Jīvitā voropitāti jīvitā viyojitā.

382. Trong học giới đầu tiên của phẩm Sappāṇaka – cụm từ issāso hoti (là một cung thủ) có nghĩa là khi còn là cư sĩ, là một thầy dạy bắn cung. Cụm từ jīvitā voropitā (đã đoạt mạng sống) có nghĩa là đã làm cho tách rời khỏi mạng sống.

Sikkhāpadepi voropeyyāti viyojeyya. Yasmā pana vohāramattamevetaṃ; na hettha kiñci viyojite sīsālaṅkāre sīsaṃ viya jīvitā voropite pāṇepi jīvitaṃ nāma visuṃ tiṭṭhati, aññadatthu antaradhānameva [Pg.133] gacchati, tasmā tamatthaṃ dassetuṃ padabhājane ‘‘jīvitindriyaṃ upacchindatī’’tiādi vuttaṃ. Imasmiñca sikkhāpade tiracchānagatoyeva ‘‘pāṇo’’ti veditabbo. Taṃ khuddakampi mahantampi mārentassa āpattinānākaraṇaṃ natthi. Mahante pana upakkamamahantattā akusalamahattaṃ hoti. Pāṇe pāṇasaññīti antamaso mañcapīṭhaṃ sodhento maṅgulabījakepi pāṇasaññī nikkāruṇikatāya taṃ bhindanto apaneti, pācittiyaṃ. Tasmā evarūpesu ṭhānesu kāruññaṃ upaṭṭhapetvā appamattena vattaṃ kātabbaṃ. Sesaṃ manussaviggahe vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.

Trong điều học, (từ) voropeyya có nghĩa là làm cho tách rời. Vả lại, vì rằng đây chỉ là cách nói thông thường; thật vậy, ở đây, khi vật trang sức trên đầu được tách rời, cái đầu vẫn còn riêng biệt, cũng vậy, khi sinh mạng bị tách rời khỏi sinh vật, không có cái gì gọi là sinh mạng tồn tại riêng biệt cả, mà chỉ đi đến sự biến mất. Do đó, để chỉ rõ ý nghĩa ấy, trong phần phân tích cú pháp đã được nói rằng: “làm đoạn tuyệt mạng căn” v.v... Và trong điều học này, chỉ có loài bàng sanh mới nên được hiểu là “sinh vật.” Đối với người giết nó, dù nhỏ hay lớn, không có sự khác biệt về tội. Tuy nhiên, đối với con vật lớn, do sự cố gắng lớn nên có sự bất thiện lớn. (Về câu) “có tưởng là sinh vật trong sinh vật,” cho đến người đang lau chùi giường ghế, có tưởng là sinh vật ngay cả trong trứng rệp, do không có lòng bi mẫn mà đập vỡ nó, loại bỏ nó, thì phạm tội pācittiya. Do đó, trong những trường hợp như vậy, sau khi phát khởi lòng bi mẫn, nên làm phận sự với sự không dể duôi. Phần còn lại nên được hiểu theo cách đã nói trong điều học về hình người, cùng với các pháp sanh khởi v.v...

Sañciccapāṇasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Điều học về (giết) sinh vật một cách cố ý, (là điều) thứ nhất.

2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích điều học về (nước) có sinh vật

387. Dutiye – sappāṇakanti ye pāṇakā paribhogena maranti, tehi pāṇakehi sappāṇakaṃ, tādisañhi jānaṃ paribhuñjato payoge payoge pācittiyaṃ. Pattapūrampi avicchinditvā ekapayogena pivato ekā āpatti. Tādisena udakena sāmisaṃ pattaṃ āviñchitvā dhovatopi tādise udake uṇhayāgupattaṃ nibbāpayatopi taṃ udakaṃ hatthena vā uḷuṅkena vā gahetvā nhāyatopi payoge payoge pācittiyaṃ. Udakasoṇḍiṃ vā pokkharaṇiṃ vā pavisitvā bahinikkhamanatthāya vīciṃ uṭṭhāpayatopi. Soṇḍiṃ vā pokkharaṇiṃ vā sodhentehi tato gahitaudakaṃ udakeyeva āsiñcitabbaṃ. Samīpamhi udake asati kappiyaudakassa aṭṭha vā dasa vā ghaṭe udakasaṇṭhānakappadese āsiñcitvā tattha āsiñcitabbaṃ. ‘‘Pavaṭṭitvā udake patissatī’’ti uṇhapāsāṇe udakaṃ nāsiñcitabbaṃ. Kappiyaudakena pana pāsāṇaṃ nibbāpetvā āsiñcituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva.

387. Trong điều học thứ hai – (từ) sappāṇakaṃ (có sinh vật) có nghĩa là: những sinh vật nhỏ nào chết do việc sử dụng, (nước) có sinh vật là (nước) có những sinh vật nhỏ ấy. Thật vậy, đối với người biết mà sử dụng (nước) như vậy, mỗi lần sử dụng, phạm tội pācittiya. Ngay cả khi uống đầy một bát nước không gián đoạn trong một lần, cũng phạm một tội. Cả người dùng nước như vậy để tráng và rửa bát có dính vật thực, cả người làm nguội bát cháo nóng trong nước như vậy, cả người lấy nước ấy bằng tay hoặc bằng gáo rồi tắm, mỗi lần sử dụng, đều phạm tội pācittiya. Cả người sau khi đi vào ao hoặc hồ, làm dấy lên sóng để (nước) chảy ra ngoài (cũng vậy). Những người dọn dẹp ao hoặc hồ nên đổ nước đã lấy từ đó vào chỗ có nước khác. Khi không có nước ở gần, nên đổ tám hoặc mười ghè nước hợp lệ vào một nơi thích hợp để chứa nước, rồi đổ (nước kia) vào đó. Không nên đổ nước lên phiến đá nóng với ý nghĩ rằng: “Nó sẽ chảy lăn đi và rơi vào nước.” Tuy nhiên, được phép đổ sau khi đã làm nguội phiến đá bằng nước hợp lệ. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ,

(Tội này) có ba pháp sanh khởi – là hành động, được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp,

Vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Ettha ca paṭaṅgapāṇakānaṃ patanaṃ ñatvāpi suddhacittatāya dīpajālane viya sappāṇakabhāvaṃ ñatvāpi udakasaññāya paribhuñjitabbato paṇṇattivajjatā veditabbāti.

là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, có ba loại cảm thọ. Và ở đây, nên hiểu rằng (tội này) là tội do chế định, giống như việc thắp đèn với tâm trong sạch dù biết rằng các loài thiêu thân sẽ rơi vào, và do có thể sử dụng (nước) với tưởng là nước dù biết rằng nó có sinh vật.

Sappāṇakasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

Điều học về (nước) có sinh vật, (là điều) thứ hai.

3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải thích điều học về việc lật lại

392. Tatiyasikkhāpade [Pg.134] – ukkoṭentīti tassa tassa bhikkhuno santikaṃ gantvā ‘‘akataṃ kamma’’ntiādīni vadantā uccālenti; yathāpatiṭṭhitabhāvena patiṭṭhātuṃ na denti.

392. Trong điều học thứ ba – (từ) ukkoṭenti (họ lật lại) có nghĩa là: đi đến chỗ của vị tỳ khưu này hay vị tỳ khưu kia, nói những lời như “việc làm (yết-ma) chưa được thực hiện,” họ xúi giục; họ không để cho (vụ việc) được yên ổn như đã được giải quyết.

393. Yathādhammanti yo yassa adhikaraṇassa vūpasamanāya dhammo vutto, teneva dhammenāti attho. Nihatādhikaraṇanti nihataṃ adhikaraṇaṃ; satthārā vuttadhammeneva vūpasamitaṃ adhikaraṇanti attho.

393. (Từ) yathādhammaṃ có nghĩa là: pháp nào đã được nói ra để dập tắt vụ tranh tụng nào, (giải quyết) bằng chính pháp ấy. (Từ) nihatādhikaraṇaṃ có nghĩa là: vụ tranh tụng đã được dập tắt; vụ tranh tụng đã được dập tắt bằng chính pháp do Bậc Đạo Sư đã nói, đó là ý nghĩa.

395. Dhammakamme dhammakammasaññīti yena kammena taṃ adhikaraṇaṃ vūpasamitaṃ, tañce dhammakammaṃ hoti, tasmiṃ dhammakamme ayampi dhammakammasaññī hutvā yadi ukkoṭeti, pācittiyaṃ āpajjatīti attho. Etena nayena sesapadānipi veditabbāni. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana ‘‘imesaṃ catunnaṃ adhikaraṇānaṃ kati ukkoṭanā’’tiādinā nayena parivāre vutto. Aṭṭhakathāsu taṃ sabbaṃ āharitvā tassevattho vaṇṇito. Mayaṃ pana taṃ tattheva vaṇṇayissāma. Idha āharitvā vaṇṇiyamāne hi suṭṭhutaraṃ sammoho bhaveyyāti na vaṇṇayimha. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

395. (Câu) “có tưởng là đúng pháp trong việc làm đúng pháp” có nghĩa là: nếu vụ tranh tụng ấy được dập tắt bằng việc làm (yết-ma) nào, và nếu việc làm ấy là đúng pháp, và trong việc làm đúng pháp ấy, vị này cũng có tưởng là đúng pháp mà lật lại, thì phạm tội pācittiya. Theo cách này, các câu còn lại cũng nên được hiểu. Đây là phần tóm tắt ở đây, còn phần chi tiết đã được nói trong bộ Parivāra theo cách bắt đầu bằng: “Có bao nhiêu sự lật lại đối với bốn vụ tranh tụng này?” v.v... Trong các bộ Chú giải, tất cả những điều đó đã được mang đến và ý nghĩa của nó đã được giải thích. Còn chúng tôi sẽ giải thích điều đó ngay tại chỗ ấy. Vì nếu mang đến đây và giải thích, sự hoang mang sẽ càng gia tăng, nên chúng tôi không giải thích. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. (Tội này) có ba pháp sanh khởi – là hành động, được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có cảm thọ khổ.

Ukkoṭanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

Điều học về việc lật lại, (là điều) thứ ba.

4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải thích điều học về tội trọng

399. Catutthe – duṭṭhullā nāma āpattīti ettha cattāri pārājikāni atthuddhāravasena dassitāni, saṅghādisesāpatti pana adhippetā, taṃ chādentassa pācittiyaṃ. Dhuraṃ nikkhittamatteti dhure nikkhittamatte. Sacepi dhuraṃ nikkhipitvā pacchā āroceti, na rakkhati; dhuraṃ nikkhittamatteyeva pācittiyanti vuttaṃ hoti. Sace pana evaṃ dhuraṃ nikkhipitvā paṭicchādanatthameva aññassa āroceti, sopi aññassāti etenupāyena samaṇasatampi samaṇasahassampi āpattiṃ āpajjatiyeva tāva, yāva koṭi na chijjati. Kadā pana koṭi chijjatīti? Mahāsumatthero tāva vadati – ‘‘āpattiṃ āpanno ekassa [Pg.135] āroceti, so paṭinivattitvā tasseva āroceti; evaṃ koṭi chijjatī’’ti. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘ayañhi vatthupuggaloyeva. Āpattiṃ āpanno pana ekassa bhikkhuno āroceti, ayaṃ aññassa āroceti, so paṭinivattitvā yenassa ārocitaṃ, tasseva āroceti; evaṃ tatiyena puggalena dutiyassa ārocite koṭi chinnā hotī’’ti.

399. Trong điều học thứ tư – ở đây, trong câu “tội gọi là trọng,” bốn tội pārājika được chỉ ra theo cách nêu bật ý nghĩa, tuy nhiên, tội saṅghādisesa được nhắm đến, người che giấu tội ấy thì phạm pācittiya. (Câu) “chỉ vừa mới từ bỏ gánh nặng” có nghĩa là chỉ vừa mới từ bỏ gánh nặng. Nếu sau khi từ bỏ gánh nặng rồi mới nói ra, cũng không cứu vãn được; có nghĩa là đã nói rằng phạm tội pācittiya ngay khi vừa từ bỏ gánh nặng. Tuy nhiên, nếu sau khi từ bỏ gánh nặng như vậy, chỉ vì mục đích che giấu mà nói cho người khác, người ấy lại nói cho người khác, theo cách này, một trăm hay một ngàn sa-môn cũng đều phạm tội, cho đến khi chuỗi (liên hệ) chưa bị cắt đứt. Vậy khi nào chuỗi bị cắt đứt? Trước hết, trưởng lão Mahāsuma nói: “Người phạm tội nói cho một người, người đó quay lại nói cho chính người ấy; như vậy chuỗi bị cắt đứt.” Còn trưởng lão Mahāpaduma nói: “Vị này chính là người của vụ việc. Vả lại, người phạm tội nói cho một tỳ khưu, vị này nói cho người khác, người đó quay lại nói cho chính người đã nói cho mình; như vậy, khi người thứ ba nói cho người thứ hai, chuỗi được xem là đã bị cắt đứt.”

400. Aduṭṭhullaṃ āpattinti avasese pañcāpattikkhandhe. Anupasampannassa duṭṭhullaṃ vā aduṭṭhullaṃ vā ajjhācāranti ettha anupasampannassa sukkavissaṭṭhi ca kāyasaṃsaggo cāti ayaṃ duṭṭhullaajjhācāro nāma. Sesamettha uttānamevāti. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

400. Câu ‘tội không phải là trọng tội’ (aduṭṭhullaṃ āpattiṃ) có nghĩa là năm nhóm tội còn lại. Trong câu ‘sự vi phạm, dù là trọng tội hay không phải là trọng tội, của người chưa thọ cụ túc giới,’ thì việc xuất tinh và việc thân thể tiếp xúc của người chưa thọ cụ túc giới, hai điều này được gọi là sự vi phạm trọng tội. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng. Phát sanh do từ bỏ gánh nặng, phát sanh từ thân, khẩu, và ý, là vô hành, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi lầm của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Duṭṭhullasikkhāpadaṃ catutthaṃ.

Điều học về trọng tội là điều thứ tư.

5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā

5. Giải thích điều học về người chưa đủ hai mươi tuổi.

402. Pañcamasikkhāpade – aṅguliyo dukkhā bhavissantīti akkharāni likhantassa aṅguliyo dukkhā bhavissantīti cintesuṃ. Urassa dukkhoti gaṇanaṃ sikkhantena bahuṃ cintetabbaṃ hoti, tenassa uro dukkho bhavissatīti maññiṃsu. Akkhīni dukkhā bhavissantīti rūpasuttaṃ sikkhantena kahāpaṇā parivattetvā parivattetvā passitabbā honti, tenassa akkhīni dukkhāni bhavissantīti maññiṃsu. Ḍaṃsādīsu ḍaṃsāti piṅgalamakkhikāyo. Dukkhānanti dukkhamānaṃ. Tibbānanti bahalānaṃ. Kharānanti tikhiṇānaṃ. Kaṭukānanti pharusānaṃ; amanāpatāya vā kaṭukarasasadisānaṃ. Asātānanti amadhurānaṃ. Pāṇaharānanti jīvitaharānaṃ.

402. Trong điều học thứ năm: Câu ‘các ngón tay sẽ bị đau’ có nghĩa là họ đã nghĩ rằng: ‘Các ngón tay của người viết chữ sẽ bị đau.’ Câu ‘ngực sẽ bị đau’ có nghĩa là họ đã cho rằng: ‘Người học toán phải suy nghĩ nhiều, do đó ngực của người ấy sẽ bị đau.’ Câu ‘mắt sẽ bị đau’ có nghĩa là họ đã cho rằng: ‘Người học về hình sắc phải lật qua lật lại các đồng kahāpaṇa để xem xét, do đó mắt của người ấy sẽ bị đau.’ Trong các từ ‘ḍaṃsa, v.v...’ thì ‘ḍaṃsa’ là loài ruồi vàng. ‘Dukkhānaṃ’ là khó chịu đựng. ‘Tibbānaṃ’ là mãnh liệt. ‘Kharānaṃ’ là sắc bén. ‘Kaṭukānaṃ’ là thô bạo; hoặc là tương tự như vị đắng cay do bản chất không vừa ý. ‘Asātānaṃ’ là không dễ chịu. ‘Pāṇaharānaṃ’ là lấy đi mạng sống.

404. Sīmaṃ sammannatīti navaṃ sīmaṃ bandhati. Kurundiyaṃ pana udakukkhepaparicchindanepi dukkaṭaṃ vuttaṃ. Paripuṇṇavīsativassoti paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso; gabbhavīsopi hi paripuṇṇavīsativassotveva saṅkhye gacchati. Yathāha –

404. Câu ‘kiết giới’ (sīmaṃ sammannati) có nghĩa là thiết lập một giới trường mới. Tuy nhiên, trong Chú giải Kurundī, có nói rằng ngay cả việc xác định giới trường bằng cách tạt nước cũng phạm tội dukkata. Câu ‘người đủ hai mươi tuổi’ có nghĩa là người đủ hai mươi tuổi tính từ lúc thọ sanh; quả vậy, người hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ cũng được kể là người đủ hai mươi tuổi. Như đã được nói rằng –

‘‘Tena [Pg.136] kho pana samayena āyasmā kumārakassapo gabbhavīso upasampanno hoti. Atha kho āyasmato kumārakassapassa etadahosi – ‘bhagavatā paññattaṃ, na ūnavīsativasso puggalo upasampādetabboti. Ahañcamhi gabbhavīso upasampanno. Upasampanno nukhomhi, nanu kho upasampanno’ti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Yaṃ bhikkhave mātukucchimhi paṭhamaṃ cittaṃ uppannaṃ, paṭhamaṃ viññāṇaṃ pātubhūtaṃ tadupādāya sāvassa jāti. Anujānāmi, bhikkhave, gabbhavīsaṃ upasampādetu’’nti (mahāva. 124).

‘Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Kumārakassapa đã thọ cụ túc giới khi được hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ. Khi ấy, Tôn giả Kumārakassapa đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Đức Thế Tôn đã chế định rằng người chưa đủ hai mươi tuổi không được truyền cụ túc giới. Còn ta đã thọ cụ túc giới khi được hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ. Vậy ta có phải là người đã thọ cụ túc giới hay không phải là người đã thọ cụ túc giới?’ Họ đã trình bày sự việc ấy lên Đức Thế Tôn. ‘Này các Tỳ khưu, tâm đầu tiên khởi sanh, thức đầu tiên xuất hiện trong lòng mẹ, sự sanh của người ấy được tính kể từ đó. Này các Tỳ khưu, Ta cho phép truyền cụ túc giới cho người được hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ.’

Tattha yo dvādasamāse mātukucchismiṃ vasitvā mahāpavāraṇāya jāto, so tato paṭṭhāya yāva ekūnavīsatime vasse mahāpavāraṇā, taṃ atikkamitvā pāṭipade upasampādetabbo. Etenupāyena hāyanavaḍḍhanaṃ veditabbaṃ.

Về vấn đề này, người nào đã ở trong lòng mẹ mười hai tháng và được sanh ra vào ngày Đại Tự Tứ, người ấy, kể từ đó cho đến ngày Đại Tự Tứ của năm thứ mười chín, sau khi đã qua ngày ấy, vào ngày mồng một, nên được truyền cụ túc giới. Bằng phương pháp này, nên biết sự giảm và tăng của tuổi.

Porāṇakattherā pana ekūnavīsativassaṃ sāmaṇeraṃ nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipadadivase upasampādenti, taṃ kasmāti? Vuccate – ekasmiṃ vasse cha cātuddasikauposathā honti. Iti vīsatiyā vassesu cattāro māsā parihāyanti. Rājāno tatiye tatiye vasse vassaṃ ukkaḍḍhanti. Iti aṭṭhārasasu vassesu cha māsā vaḍḍhanti, tato uposathavasena parihīne cattāro māse apanetvā dve māsā avasesā honti, te dve māse gahetvā vīsativassāni paripuṇṇāni hontīti nikkaṅkhā hutvā nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipade upasampādenti. Ettha pana yo pavāretvā vīsativasso bhavissati, taṃ sandhāya ‘‘ekūnavīsativassa’’nti vuttaṃ. Tasmā yo mātukucchismiṃ dvādasamāse vasi, so ekavīsativasso hoti. Yo sattamāse vasi, so sattamāsādhikavīsativasso. Chamāsajāto pana na jīvati.

Tuy nhiên, các vị Trưởng lão xưa truyền cụ túc giới cho vị sa-di mười chín tuổi vào ngày mồng một sau khi đã qua ngày rằm tháng Wagaung (tháng Năm theo lịch Miến Điện). Tại sao lại như vậy? Xin được trả lời: Trong một năm có sáu ngày Bố-tát vào ngày mười bốn. Như vậy, trong hai mươi năm, bị giảm đi bốn tháng. Các vị vua cứ mỗi ba năm lại thêm một tháng nhuận. Như vậy, trong mười tám năm, tăng thêm sáu tháng. Từ đó, sau khi trừ đi bốn tháng bị giảm do các ngày Bố-tát, còn lại hai tháng. Lấy hai tháng đó, (họ cho rằng) hai mươi năm đã được trọn đủ, vì vậy, không còn nghi ngờ, họ truyền cụ túc giới vào ngày mồng một sau khi đã qua ngày rằm tháng Wagaung. Tuy nhiên, ở đây, câu ‘mười chín tuổi’ được nói đến là nhắm đến người nào sau khi Tự tứ sẽ được hai mươi tuổi. Do đó, người nào đã ở trong lòng mẹ mười hai tháng thì đã hai mươi mốt tuổi. Người nào đã ở trong lòng mẹ bảy tháng thì đã hai mươi tuổi và bảy tháng. Còn người sanh ra sau sáu tháng thì không sống được.

406. Anāpatti ūnavīsativassaṃ paripuṇṇavīsativassasaññīti ettha kiñcāpi upasampādentassa anāpatti, puggalo pana anupasampannova hoti. Sace pana so dasavassaccayena aññaṃ upasampādeti, tañce muñcitvā gaṇo pūrati, sūpasampanno. Sopi ca yāva na jānāti, tāvassa neva saggantarāyo [Pg.137] na mokkhantarāyo, ñatvā pana puna upasampajjitabbaṃ. Sesaṃ uttānameva.

406. Trong câu ‘Không phạm tội nếu có tưởng rằng người mười chín tuổi đã đủ hai mươi tuổi,’ mặc dù vị thầy truyền giới không phạm tội, nhưng người được truyền giới vẫn là người chưa thọ cụ túc giới. Tuy nhiên, nếu sau mười năm, người ấy truyền cụ túc giới cho người khác, và nếu không kể người ấy mà túc số Tăng già vẫn đủ, thì người được truyền giới sau đã thọ cụ túc giới tốt đẹp. Và người ấy (vị thầy chưa thọ giới hợp lệ), chừng nào chưa biết sự thật, thì chừng đó không có chướng ngại cho cõi trời, không có chướng ngại cho giải thoát. Tuy nhiên, sau khi đã biết, vị ấy phải thọ cụ túc giới lại. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ,

Có ba nguồn phát sanh: là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp,

Vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Ūnavīsativassasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

Điều học về người chưa đủ hai mươi tuổi là điều thứ năm.

6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải thích điều học về đoàn đi chung với kẻ trộm.

407. Chaṭṭhe – paṭiyālokanti sūriyālokassa paṭimukhaṃ; pacchimadisanti attho. Kammiyāti suṅkaṭṭhāne kammikā.

407. Trong điều học thứ sáu: ‘Paṭiyālokaṃ’ là hướng đối diện với ánh sáng mặt trời; có nghĩa là hướng tây. ‘Kammiyā’ là những người làm việc tại trạm thu thuế.

409. Rājānaṃ vā theyyaṃ gacchantīti rājānaṃ vā thenetvā vañcetvā rañño santakaṃ kiñci gahetvā idāni na tassa dassāmāti gacchanti.

409. Câu ‘đi trộm của vua’ có nghĩa là sau khi đã trộm hoặc lừa gạt nhà vua, lấy một vật gì đó thuộc sở hữu của vua, họ ra đi với ý định: ‘Bây giờ chúng ta sẽ không trả lại cho ông ta.’

411. Visaṅketenāti kālavisaṅketena divasavisaṅketena ca gacchato anāpatti. Maggavisaṅketena pana aṭavivisaṅketena vā āpattiyeva. Sesamettha bhikkhunivagge vuttanayattā uttānatthameva. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

411. Câu ‘do sai hẹn’ có nghĩa là người đi do sai hẹn về thời gian và sai hẹn về ngày thì không phạm tội. Tuy nhiên, người đi do sai hẹn về đường đi hoặc sai hẹn về khu rừng thì vẫn phạm tội. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng vì đã được giải thích theo phương pháp trong phẩm Tỳ-khưu-ni. Nguồn phát sanh của điều học về đoàn đi chung với kẻ trộm: phát sanh từ thân và ý, và từ thân, khẩu, và ý; là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Theyyasatthasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

Điều học về đoàn đi chung với kẻ trộm là điều thứ sáu.

7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải thích điều học về sự thỏa thuận.

412. Sattame – padhūpento nisīdīti pajjhāyanto attānaṃyeva paribhāsanto nisīdi. Nāyyo so bhikkhu maṃ nippātesīti ayyo ayaṃ bhikkhu maṃ na nikkhāmesi; na maṃ gahetvā agamāsīti attho. Sesamettha bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhānasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.

412. Trong điều thứ bảy – (câu) ‘padhūpento nisīdi’ có nghĩa là: đã ngồi trầm tư, tự trách mình. (Câu) ‘Nāyyo so bhikkhu maṃ nippātesīti’ có nghĩa là: vị thầy, vị tỳ-khưu này đã không đuổi tôi đi; đã không dẫn tôi đi. Phần còn lại ở đây nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học về việc hẹn ước cùng với tỳ-khưu-ni, bao gồm cả các phần về sự phát sanh v.v...

Saṃvidhānasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Điều học về việc hẹn ước, thứ bảy.

8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải Thích Điều Học Về (Tỳ-khưu) Ariṭṭha

417. Aṭṭhame [Pg.138] – gaddhe bādhayiṃsūti gaddhabādhino; gaddhabādhino pubbapurisā assāti gaddhabādhipubbo, tassa gaddhabādhipubbassa gijjhaghātakakulappasutassāti attho.

417. Trong điều thứ tám – (câu) ‘gaddhe bādhayiṃsu’ (họ đã giết kền kền) nên được gọi là ‘gaddhabādhino’ (những người giết kền kền); (câu) ‘gaddhabādhino pubbapurisā assa’ (vị ấy có tổ tiên là những người giết kền kền) nên được gọi là ‘gaddhabādhipubbo’. (Câu) ‘tassa gaddhabādhipubbassa’ có nghĩa là ‘người sanh ra trong gia tộc giết kền kền.’

Saggamokkhānaṃ antarāyaṃ karontīti antarāyikā. Te kammakilesavipākaupavādaāṇāvītikkamavasena pañcavidhā. Tattha pañcānantariyakammā kammantarāyikā nāma. Tathā bhikkhunīdūsakakammaṃ, taṃ pana mokkhasseva antarāyaṃ karoti, na saggassa. Niyatamicchādiṭṭhidhammā kilesantarāyikā nāma. Paṇḍakatiracchānagataubhatobyañjanakānaṃ paṭisandhidhammā vipākantarāyikā nāma. Ariyūpavādā upavādantarāyikā nāma, te pana yāva ariye na khamāpenti tāvadeva, na tato paraṃ. Sañcicca āpannā āpattiyo āṇāvītikkamantarāyikā nāma, tāpi yāva bhikkhubhāvaṃ vā paṭijānāti, na vuṭṭhāti vā na deseti vā tāvadeva, na tato paraṃ.

Các pháp tạo ra sự trở ngại cho cõi trời và giải thoát, nên được gọi là các pháp gây trở ngại (antarāyikā). Các pháp ấy có năm loại theo sự phân chia: trở ngại do nghiệp, trở ngại do phiền não, trở ngại do quả (dị thục), trở ngại do phỉ báng, và trở ngại do vi phạm mệnh lệnh. Trong đó, năm nghiệp vô gián được gọi là trở ngại do nghiệp. Tương tự là nghiệp làm hại tỳ-khưu-ni, nhưng nghiệp ấy chỉ gây trở ngại cho giải thoát, không gây trở ngại cho cõi trời. Các pháp tà kiến cố định được gọi là trở ngại do phiền não. Các pháp tái sanh của người ái nam ái nữ (paṇḍaka), loài súc sanh, và người lưỡng tính được gọi là trở ngại do quả. Sự phỉ báng các bậc Thánh được gọi là trở ngại do phỉ báng, nhưng chúng chỉ là trở ngại cho đến khi nào chưa xin lỗi các bậc Thánh, sau đó thì không còn nữa. Các tội đã phạm một cách cố ý được gọi là trở ngại do vi phạm mệnh lệnh, và chúng cũng chỉ là trở ngại cho đến khi nào (vị ấy) còn thừa nhận thân phận tỳ-khưu, hoặc chưa ra khỏi tội, hoặc chưa sám hối, sau đó thì không còn nữa.

Tatrāyaṃ bhikkhu bahussuto dhammakathiko sesantarāyike jānāti, vinaye pana akovidattā paṇṇattivītikkamantarāyike na jānāti, tasmā rahogato evaṃ cintesi – ‘‘ime āgārikā pañca kāmaguṇe paribhuñjantā sotāpannāpi sakadāgāminopi anāgāminopi honti, bhikkhūpi manāpikāni cakkhuviññeyyāni rūpāni passanti…pe… kāyaviññeyye phoṭṭhabbe phusanti, mudukāni attharaṇapāvuraṇādīni paribhuñjanti, etaṃ sabbaṃ vaṭṭati. Kasmā itthirūpā…pe… itthiphoṭṭhabbā eva na vaṭṭanti, etepi vaṭṭantī’’ti. Evaṃ rasena rasaṃ saṃsanditvā sacchandarāgaparibhogañca nicchandarāgaparibhogañca ekaṃ katvā thūlavākehi saddhiṃ atisukhumasuttaṃ ghaṭento viya sāsapena saddhiṃ sineruṃ upasaṃharanto viya pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppādetvā ‘‘kiṃ bhagavatā mahāsamuddaṃ bandhantena viya mahatā ussāhena paṭhamapārājikaṃ paññattaṃ, natthi ettha doso’’ti sabbaññutaññāṇena saddhiṃ paṭivirujjhanto bhabbapuggalānaṃ āsaṃ chindanto jinassa āṇācakke pahāramadāsi. Tenāha – ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’tiādi.

Trong số đó, vị tỳ-khưu này là người đa văn, là một vị pháp sư, biết các pháp gây trở ngại khác, nhưng vì không thông thạo Luật nên không biết các pháp gây trở ngại do vi phạm điều chế định. Do đó, khi ở một mình, vị ấy đã suy nghĩ như vầy: ‘Những người tại gia này, trong khi hưởng thụ năm dục công đức, vẫn có thể là bậc Dự lưu, bậc Nhất lai, và bậc Bất lai. Các tỳ-khưu cũng thấy các sắc khả ý được nhận biết qua mắt... (v.v.)... xúc chạm các xúc khả ý được nhận biết qua thân, sử dụng các vật trải, vật đắp mềm mại v.v... Tất cả những điều này đều được phép. Tại sao chỉ có sắc của người nữ... (v.v.)... xúc của người nữ là không được phép? Những điều này cũng được phép chứ.’ Như vậy, sau khi đã trộn lẫn vị này với vị kia, hợp nhất việc hưởng thụ có tham dục với việc hưởng thụ không có tham dục, giống như người nối sợi chỉ cực mịn với những sợi vỏ cây thô, hoặc như người đặt núi Sineru bên cạnh hạt cải, vị ấy đã làm phát sanh tà kiến xấu xa (nghĩ rằng): ‘Tại sao Đức Thế Tôn, với nỗ lực lớn lao như thể đang đắp đê cho đại dương, lại chế định điều pārājika thứ nhất? Trong việc này không có tội lỗi gì cả.’ (Nói như vậy), vị ấy đã chống lại Nhất thiết trí, cắt đứt hy vọng của những người có khả năng (chứng ngộ), và giáng một đòn vào bánh xe mệnh lệnh của Đấng Chiến Thắng. Do đó, vị ấy đã nói: ‘Như vậy, tôi hiểu giáo pháp do Đức Thế Tôn thuyết giảng...’ v.v...

Aṭṭhikaṅkalūpamātiādimhi [Pg.139] aṭṭhikaṅkalūpamā appassādaṭṭhena. Maṃsapesūpamā bahusādhāraṇaṭṭhena. Tiṇukkūpamā anudahanaṭṭhena. Aṅgārakāsūpamā mahābhitāpanaṭṭhena. Supinakūpamā ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhena. Yācitakūpamā tāvakālikaṭṭhena. Rukkhaphalūpamā sabbaṅgapaccaṅgapalibhañjanaṭṭhena. Asisūnūpamā adhikuṭṭanaṭṭhena. Sattisūlūpamā vinivijjhanaṭṭhena. Sappasirūpamā sāsaṅkasappaṭibhayaṭṭhenāti ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana papañcasūdaniyaṃ majjhimaṭṭhakathāyaṃ (ma. ni. 1.234 ādayo; 2.42 ādayo) gahetabbo. Evaṃ byākhoti evaṃ viya kho. Sesamettha pubbe vuttanayattā uttānameva.

Trong (đoạn) bắt đầu bằng ‘Aṭṭhikaṅkalūpamā’ v.v..., (dục) ví như bộ xương vì có ý nghĩa là ít vị ngọt. Ví như miếng thịt vì có ý nghĩa là chung cho nhiều người. Ví như bó đuốc cỏ vì có ý nghĩa là thiêu đốt theo sau. Ví như hố than hừng vì có ý nghĩa là làm nóng bức dữ dội. Ví như giấc mộng vì có ý nghĩa là hiện hữu trong chốc lát. Ví như đồ mượn vì có ý nghĩa là tạm thời. Ví như trái cây vì có ý nghĩa là làm gãy hết các cành lớn nhỏ. Ví như cái thớt và dao vì có ý nghĩa là nơi để chặt, xắt. Ví như ngọn giáo và cọc nhọn vì có ý nghĩa là đâm xuyên. Ví như đầu rắn vì có ý nghĩa là đáng ghê tởm và đáng sợ hãi. Đây là phần tóm tắt ở đây. Còn phần chi tiết nên được tìm hiểu trong Papañcasūdanī, Chú giải Trung Bộ. (Câu) ‘Evaṃ byā kho’ có nghĩa là ‘quả thật là như vậy’. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng vì theo phương pháp đã nói ở trước.

Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

Sự phát sanh của việc khiển trách: phát sanh từ thân, khẩu, và ý; là bất động tác; không do lầm tưởng; có chủ tâm; là lỗi thế gian; là thân nghiệp; là khẩu nghiệp; tâm bất thiện; cảm thọ khổ.

Ariṭṭhasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Điều học về (Tỳ-khưu) Ariṭṭha, thứ tám.

9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải Thích Điều Học Về Việc Giao Tế Với Người Bị Tẩn Xuất

424-5. Navame – akaṭānudhammenāti anudhammo vuccati āpattiyā adassane vā appaṭikamme vā pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge vā dhammena vinayena satthusāsanena ukkhittakassa anulomavattaṃ disvā katā osāraṇā; so osāraṇasaṅkhāto anudhammo yassa na kato, ayaṃ akaṭānudhammo nāma, tādisena saddhinti attho. Tenevassa padabhājane ‘‘akaṭānudhammo nāma ukkhitto anosārito’’ti vuttaṃ.

424-5. Trong điều thứ chín – (từ) ‘akaṭānudhammena’ (có nghĩa là): ‘anudhammo’ (việc làm thuận pháp) được gọi là sự phục hồi được thực hiện sau khi thấy sự thực hành thuận theo (pháp) của người bị tẩn xuất vì không thấy tội, hoặc không sửa trị tội, hoặc không từ bỏ tà kiến, (sự phục hồi này được thực hiện) đúng pháp, đúng luật, đúng theo lời dạy của Bậc Đạo Sư. Vị nào mà việc làm thuận pháp được gọi là sự phục hồi ấy chưa được thực hiện, vị ấy được gọi là ‘akaṭānudhammo’ (người chưa được làm việc thuận pháp). (Câu) có nghĩa là ‘cùng với người như vậy’. Chính vì thế, trong phần phân tích từ ngữ của từ này, đã được nói rằng: “‘akaṭānudhammo’ có nghĩa là người bị tẩn xuất chưa được phục hồi.”

Deti vā paṭiggaṇhāti vāti ekapayogena bahumpi dadato vā gaṇhato vā ekaṃ pācittiyaṃ. Vicchinditvā vicchinditvā dentassa ca gaṇhantassa ca payogagaṇanāya pācittiyāni. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

(Câu) ‘Deti vā paṭiggaṇhāti vā’ (có nghĩa là): với một nỗ lực, dù cho hay nhận nhiều (vật), cũng chỉ phạm một tội pācittiya. Khi cho và nhận một cách gián đoạn, có nhiều tội pācittiya tùy theo số lần nỗ lực. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Phát sanh từ ba nơi; là động tác; không do lầm tưởng; có chủ tâm; là lỗi do chế định; là thân nghiệp; là khẩu nghiệp; ba loại tâm; ba loại cảm thọ.

Ukkhittasambhogasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Điều học về việc giao tế với người bị tẩn xuất, thứ chín.

10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải Thích Điều Học Về (Tỳ-khưu) Kaṇṭaka

428. Dasame [Pg.140] – diṭṭhigataṃ uppannanti ariṭṭhassa viya etassāpi ayoniso ummujjantassa uppannaṃ. Nāsetūti ettha tividhā nāsanā – saṃvāsanāsanā, liṅganāsanā, daṇḍakammanāsanāti. Tattha āpattiyā adassanādīsu ukkhepanā saṃvāsanāsanā nāma. ‘‘Dūsako nāsetabbo (pārā. 66) mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsethā’’ti (pārā. 384) ayaṃ liṅganāsanā nāma. ‘‘Ajjatagge te āvuso samaṇuddesa na ceva so bhagavā satthā apadisitabbo’’ti ayaṃ daṇḍakammanāsanā nāma. Ayaṃ idha adhippetā. Tenāha – ‘‘evañca pana bhikkhave nāsetabbo…pe… vinassā’’ti. Tattha carāti gaccha. Pireti para amāmaka. Vinassāti nassa; yattha te na passāma, tattha gacchāti.

428. Trong điều học thứ mười – (cụm từ) ‘tà kiến đã sanh khởi’ có nghĩa là: giống như trường hợp của (tỳ khưu) Ariṭṭha, tà kiến đã sanh khởi nơi vị này cũng vậy trong khi đang suy xét không như lý. Ở đây, trong từ ‘nāsetu’ (hãy trục xuất), sự trục xuất có ba loại – trục xuất khỏi sự chung sống (saṃvāsanāsanā), trục xuất hình tướng (liṅganāsanā), và trục xuất bằng hình phạt (daṇḍakammanāsanā). Trong đó, việc đình chỉ do không thấy tội v.v... được gọi là trục xuất khỏi sự chung sống. (Câu) “Sa di làm hư hỏng nên bị trục xuất,” (và) “Hãy trục xuất tỳ khưu ni Mettiyā,” đây được gọi là trục xuất hình tướng. (Câu) “Này hiền giả sa di, kể từ hôm nay, vị Thế Tôn ấy không nên được ngươi chỉ là bậc Đạo Sư,” đây được gọi là trục xuất bằng hình phạt. Loại này được chủ ý ở đây. Do đó, Ngài đã nói: “Và này các tỳ khưu, nên trục xuất như vầy... cho đến... hãy biến đi.” Trong đó, ‘carā’ có nghĩa là ‘hãy đi.’ ‘Pire’ có nghĩa là ‘này kẻ ngoại đạo, kẻ không phải của ta.’ ‘Vinassā’ có nghĩa là ‘hãy biến đi; hãy đi đến nơi mà chúng ta không thấy ngươi.’”

429. Upalāpeyyāti saṅgaṇheyya. Upaṭṭhāpeyyāti tena attano upaṭṭhānaṃ kārāpeyya. Sesaṃ ariṭṭhasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.

429. ‘Upalāpeyya’ (nếu dỗ dành) có nghĩa là nếu lôi kéo. ‘Upaṭṭhāpeyya’ (nếu cho hầu hạ) có nghĩa là nếu để vị ấy phục vụ cho mình. Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học Ariṭṭha, cùng với các pháp sanh khởi v.v...

Kaṇṭakasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Điều học Kaṇṭaka, thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena sappāṇakavaggo sattamo.

Phẩm Sappāṇaka, thứ bảy, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích.

8. Sahadhammikavaggo

8. Phẩm Sahadhammika

1. Sahadhammikasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải Thích Điều Học Sahadhammika

434. Sahadhammikavaggassa paṭhamasikkhāpade – etasmiṃ sikkhāpadeti etasmiṃ sikkhāpade yaṃ vuttaṃ, taṃ na tāva sikkhissāmi. Āpatti pācittiyassāti ettha pana vācāya vācāya āpatti veditabbā. Sikkhamānena bhikkhave bhikkhunāti ovādaṃ sirasā sampaṭicchitvā sikkhitukāmeneva hutvā ājānitabbañceva pucchitabbañca upaparikkhitabbañca. Sesamettha dubbacasikkhāpade vuttanayeneva padatthato veditabbaṃ. Vinicchayato uttānameva.

434. Trong điều học thứ nhất của phẩm Sahadhammika – (cụm từ) ‘trong điều học này’ có nghĩa là: điều gì đã được các ngài nói trong điều học này, tôi sẽ chưa học điều đó. Tuy nhiên, ở đây trong câu ‘phạm tội pācittiya,’ nên hiểu là phạm tội theo từng lời nói. (Cụm từ) ‘này các tỳ khưu, vị tỳ khưu đang học’ (có nghĩa là) sau khi đội trên đầu mà tiếp nhận lời giáo huấn, trở thành người chỉ muốn học hỏi, thì cần phải biết, cần phải hỏi, và cần phải thẩm xét. Phần còn lại ở đây nên được hiểu về nghĩa của từ theo phương pháp đã được nói trong điều học Dubbaca. Về phần quyết nghị thì đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

Có ba pháp sanh khởi – là hành động, không cần tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, sanh từ tâm bất thiện, đi kèm với thọ khổ.

Sahadhammikasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Điều học Sahadhammika, thứ nhất.

2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải Thích Điều Học Vilekhana

438. Dutiye [Pg.141] – vinayakathaṃ kathetīti vinayakathā nāma kappiyākappiyaāpattānāpattisaṃvarapahānapaṭisaṃyuttakathā, taṃ katheti. Vinayassa vaṇṇaṃ bhāsatīti vinayassa vaṇṇo nāma pañcannampi sattannampi āpattikkhandhānaṃ vasena mātikaṃ nikkhipitvā padabhājanena vaṇṇanā, taṃ bhāsati. Vinayapariyattiyā vaṇṇaṃ bhāsatīti vinayaṃ pariyāpuṇantānaṃ vinayapariyattimūlakaṃ vaṇṇaṃ guṇaṃ ānisaṃsaṃ bhāsati. Vinayadharo hi vinayapariyattimūlake pañcānisaṃse chānisaṃse sattānisaṃse aṭṭhānisaṃse navānisaṃse dasānisaṃse ekādasānisaṃse ca labhati te sabbe bhāsatīti attho. Katame pañcānisaṃse labhatīti? Attano sīlakkhandhasuguttiādike. Vuttañhetaṃ –

438. Trong điều học thứ hai – (cụm từ) ‘nói về luật’ có nghĩa là: câu chuyện liên quan đến điều thích hợp, không thích hợp, tội, không phải tội, sự thu thúc, sự từ bỏ được gọi là câu chuyện về luật; vị ấy nói câu chuyện đó. (Cụm từ) ‘nói lên sự tán dương luật’ có nghĩa là: sự giải thích bằng cách phân tích từ (padabhājana) sau khi đã đặt ra đề mục (mātika) theo cách của năm uẩn tội hoặc bảy uẩn tội được gọi là sự tán dương luật; vị ấy nói lên điều đó. (Cụm từ) ‘nói lên sự tán dương việc học thuộc luật’ có nghĩa là: vị ấy nói lên sự tán dương, phẩm chất, và lợi ích có nguồn gốc từ việc học thuộc luật của những người học thuộc luật. Thật vậy, người thông thuộc luật có được năm lợi ích, sáu lợi ích, bảy lợi ích, tám lợi ích, chín lợi ích, mười lợi ích, và mười một lợi ích có nguồn gốc từ việc học thuộc luật; vị ấy nói lên tất cả những điều đó, đây là ý nghĩa. Vị ấy có được năm lợi ích nào? (Vị ấy có được năm lợi ích) bắt đầu bằng việc giới uẩn của mình được khéo bảo vệ. Điều này đã được nói –

‘‘Pañcime, bhikkhave, ānisaṃsā vinayadhare puggale – attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito, kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti, visārado saṅghamajjhe voharati, paccatthike sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇhāti, saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno hotī’’ti (pari. 325).

“Này các tỳ khưu, có năm lợi ích này nơi người thông thuộc luật – giới uẩn của mình được khéo bảo vệ, được khéo gìn giữ; là nơi nương tựa cho những người bị hối hận dày vò; tự tin nói năng giữa Tăng chúng; khiển trách một cách khéo léo những kẻ đối nghịch đúng theo Chánh pháp; là người thực hành vì sự trường tồn của Chánh pháp.”

Kathamassa attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito? Idhekacco bhikkhu āpattiṃ āpajjanto chahākārehi āpajjati – alajjitā, aññāṇatā, kukkuccapakatatā, akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, satisammosāti.

Giới uẩn của vị ấy được khéo bảo vệ, được khéo gìn giữ như thế nào? Ở đây, một tỳ khưu nào đó khi phạm tội, phạm do sáu cách – do không hổ thẹn, do không biết, do bị hối hận dày vò, do tưởng điều không thích hợp là thích hợp, do tưởng điều thích hợp là không thích hợp, do thất niệm.

Kathaṃ alajjitāya āpattiṃ āpajjati? Akappiyabhāvaṃ jānantoyeva madditvā vītikkamaṃ karoti. Vuttampi cetaṃ –

Phạm tội do không hổ thẹn là như thế nào? Vị ấy biết rõ là không thích hợp nhưng vẫn chà đạp (giới luật) mà vi phạm. Và điều này đã được nói –

‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjati, āpattiṃ parigūhati;

Agatigamanañca gacchati, ediso vuccati alajjipuggalo’’ti. (pari. 359);

“Cố ý phạm tội, che giấu tội; và đi đến nơi không nên đến, người như vậy được gọi là người không hổ thẹn.”

Kathaṃ aññāṇatāya āpajjati? Aññāṇapuggalo hi mando momūho kattabbākattabbaṃ ajānanto akattabbaṃ karoti, kattabbaṃ virādheti; evaṃ aññāṇatāya āpajjati.

Phạm tội do không biết là như thế nào? Thật vậy, người không biết, chậm lụt, si mê, không biết điều nên làm và không nên làm, đã làm điều không nên làm, bỏ sót điều nên làm; như vậy là phạm tội do không biết.

Kathaṃ [Pg.142] kukkuccapakatatāya āpajjati? Kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vinayadharaṃ pucchitvā kappiyañce kattabbaṃ siyā, akappiyañce na kattabbaṃ, ayaṃ pana ‘‘vaṭṭatī’’ti madditvā vītikkamatiyeva; evaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati.

Phạm tội do bị hối hận dày vò là như thế nào? Khi sự hối hận sanh khởi liên quan đến điều thích hợp và không thích hợp, đáng lẽ phải hỏi người thông thuộc luật, và nếu là thích hợp thì nên làm, nếu là không thích hợp thì không nên làm, nhưng vị này lại chà đạp (giới luật) mà vi phạm với ý nghĩ “được phép;” như vậy là phạm tội do bị hối hận dày vò.

Kathaṃ akappiye kappiyasaññitāya āpajjati? Acchamaṃsaṃ sūkaramaṃsanti khādati, dīpimaṃsaṃ migamaṃsanti khādati, akappiyabhojanaṃ kappiyabhojananti bhuñjati, vikāle kālasaññāya bhuñjati, akappiyapānakaṃ kappiyapānakanti pivati; evaṃ akappiye kappiyasaññitāya āpajjati.

Phạm tội do tưởng điều không thích hợp là thích hợp là như thế nào? Ăn thịt gấu với tưởng là thịt heo, ăn thịt báo với tưởng là thịt nai, dùng vật thực không thích hợp với tưởng là vật thực thích hợp, dùng (vật thực) vào lúc phi thời với tưởng là đúng thời, uống thức uống không thích hợp với tưởng là thức uống thích hợp; như vậy là phạm tội do tưởng điều không thích hợp là thích hợp.

Kathaṃ kappiye akappiyasaññitāya āpajjati? Sūkaramaṃsaṃ acchamaṃsanti khādati, migamaṃsaṃ dīpimaṃsanti khādati, kappiyabhojanaṃ akappiyabhojananti bhuñjati, kāle vikālasaññāya bhuñjati, kappiyapānakaṃ akappiyapānakanti pivati; evaṃ kappiye akappiyasaññitāya āpajjati.

Phạm tội do tưởng điều thích hợp là không thích hợp là như thế nào? Ăn thịt heo với tưởng là thịt gấu, ăn thịt nai với tưởng là thịt báo, dùng vật thực thích hợp với tưởng là vật thực không thích hợp, dùng (vật thực) vào lúc đúng thời với tưởng là phi thời, uống thức uống thích hợp với tưởng là thức uống không thích hợp; như vậy là phạm tội do tưởng điều thích hợp là không thích hợp.

Kathaṃ satisammosāya āpajjati? Sahaseyyacīvaravippavāsabhesajjacīvarakālātikkamanapaccayā āpattiñca satisammosāya āpajjati; evamidhekacco bhikkhu imehi chahākārehi āpattiṃ āpajjati.

Phạm tội do thất niệm là như thế nào? Vị ấy phạm tội do thất niệm vì các duyên như ngủ chung, xa lìa y, để thuốc và y quá thời hạn; như vậy, một tỳ khưu nào đó ở đây phạm tội do sáu cách này.

Vinayadharo pana imehi chahākārehi āpattiṃ nāpajjati. Kathaṃ lajjitāya nāpajjati? So hi ‘‘passatha bho, ayaṃ kappiyākappiyaṃ jānantoyeva paṇṇattivītikkamaṃ karotī’’ti imaṃ parūpavādaṃ rakkhantopi nāpajjati; evaṃ lajjitāya nāpajjati. Sahasā āpannampi desanāgāminiṃ desetvā vuṭṭhānagāminiyā vuṭṭhahitvā suddhante patiṭṭhāti. Tato –

Lại nữa, vị thông suốt Luật không phạm tội bởi sáu lý do này. Thế nào là không phạm tội do vì có sự hổ thẹn? Vị ấy không phạm tội vì giữ gìn, tránh sự chỉ trích của người khác rằng: ‘Này quý vị, hãy xem, vị này biết rõ điều thích hợp và không thích hợp mà vẫn vi phạm điều học đã được chế định.’ Như vậy là không phạm tội do vì có sự hổ thẹn. Dù đã lỡ phạm, vị ấy sám hối tội cần phải sám hối (desanāgāmini), ra khỏi tội cần phải ra khỏi (vuṭṭhānagāminī), rồi an trú trong sự trong sạch. Do đó –

‘‘Sañcicca āpattiṃ na āpajjati, āpattiṃ na parigūhati;

Agatigamanañca na gacchati, ediso vuccati lajjipuggalo’’ti. (pari. 359)

‘Không cố ý phạm tội, không che giấu tội; và không đi đến chỗ không nên đi (thiên vị), người như vậy được gọi là người có hổ thẹn.’

Imasmiṃ lajjibhāve patiṭṭhitova hoti.

Vị ấy đã được an trú trong trạng thái có hổ thẹn này.

Kathaṃ ñāṇatāya nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ jānāti, tasmā kappiyameva karoti, akappiyaṃ na karoti; evaṃ ñāṇatāya nāpajjati.

Thế nào là không phạm tội do vì có trí tuệ? Vị ấy biết điều thích hợp và không thích hợp, do đó chỉ làm điều thích hợp, không làm điều không thích hợp; như vậy là không phạm tội do vì có trí tuệ.

Kathaṃ akukkuccapakatatāya nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vatthuṃ oloketvā mātikaṃ padabhājanaṃ antarāpattiṃ [Pg.143] āpattiṃ anāpattiñca oloketvā kappiyañce hoti karoti, akappiyañce na karoti; evaṃ akukkuccapakatatāya nāpajjati.

Thế nào là không phạm tội do vì bản chất không hối tiếc? Khi sự hối tiếc phát sinh liên quan đến điều thích hợp và không thích hợp, vị ấy xem xét sự việc (vatthu), xem xét đề mục (mātika), phân tích cú pháp (padabhājana), tội trung gian (antarāpatti), tội (āpatti), và trường hợp không có tội (anāpatti), và nếu là điều thích hợp thì làm, nếu là điều không thích hợp thì không làm; như vậy là không phạm tội do vì bản chất không hối tiếc.

Kathaṃ akappiyādisaññitāya nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ jānāti, tasmā akappiye kappiyasaññī na hoti, kappiye akappiyasaññī na hoti; suppatiṭṭhitā cassa sati hoti, adhiṭṭhātabbaṃ adhiṭṭheti, vikappetabbaṃ vikappeti. Iti imehi chahākārehi āpattiṃ nāpajjati. Āpattiṃ anāpajjanto akhaṇḍasīlo hoti parisuddhasīlo; evamassa attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito.

Thế nào là không phạm tội do vì không có tưởng sai lạc? Vị ấy biết điều thích hợp và không thích hợp, do đó không có tưởng rằng điều không thích hợp là thích hợp, và không có tưởng rằng điều thích hợp là không thích hợp; và niệm của vị ấy được thiết lập vững chắc, vị ấy chú nguyện (adhiṭṭhāna) vật cần chú nguyện, xả (vikappana) vật cần xả. Do sáu lý do này mà vị ấy không phạm tội. Khi không phạm tội, vị ấy có giới không bị sứt mẻ, có giới trong sạch; như vậy, giới uẩn của chính vị ấy được khéo gìn giữ, được khéo bảo vệ.

Kathaṃ kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti? Tiroraṭṭhesu tirojanapadesu ca uppannakukkuccā bhikkhū ‘‘asukasmiṃ kira vihāre vinayadharo vasatī’’ti dūratopi tassa santikaṃ āgantvā kukkuccaṃ pucchanti, so tehi katassa kammassa vatthuṃ oloketvā āpattānāpattigarukalahukādibhedaṃ sallakkhetvā desanāgāminiṃ desāpetvā vuṭṭhānagāminiyā vuṭṭhāpetvā suddhante patiṭṭhāpeti; evaṃ kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti.

Thế nào là trở thành nơi nương tựa cho những người có sự hối tiếc? Các vị tỳ khưu có sự hối tiếc phát sinh ở các quốc độ khác, các xứ sở khác, nghe rằng: ‘Nghe nói có vị thông suốt Luật đang ở tại ngôi tự viện kia,’ liền từ xa đến gặp vị ấy và hỏi về sự hối tiếc. Vị ấy xem xét sự việc của hành vi mà họ đã làm, ghi nhận sự khác biệt như có tội, không có tội, tội nặng, tội nhẹ v.v..., rồi khiến họ sám hối tội cần phải sám hối, khiến họ ra khỏi tội cần phải ra khỏi, và làm cho họ an trú trong sự trong sạch; như vậy là trở thành nơi nương tựa cho những người có sự hối tiếc.

Visārado saṅghamajjhe voharatīti avinayadharassa hi saṅghamajjhe kathentassa bhayaṃ sārajjaṃ okkamati, vinayadharassa taṃ na hoti. Kasmā? ‘‘Evaṃ kathentassa doso hoti; evaṃ na doso’’ti ñatvā kathanato.

Vị ấy tự tin khi nói năng giữa Tăng chúng. Thật vậy, đối với người không thông suốt Luật, khi nói năng giữa Tăng chúng, sự sợ hãi và rụt rè xâm chiếm; đối với vị thông suốt Luật thì điều đó không có. Tại sao? Vì vị ấy nói sau khi đã biết rằng: ‘Nói như thế này thì có lỗi; nói như thế này thì không có lỗi.’

Paccatthike sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇhātīti ettha dvidhā paccatthikā nāma – attapaccatthikā ca sāsanapaccatthikā ca. Tattha mettiyabhummajakā ca bhikkhū vaḍḍho ca licchavī amūlakena antimavatthunā codesuṃ, ime attapaccatthikā nāma. Ye vā panaññepi dussīlā pāpadhammā, sabbe te attapaccatthikā. Viparītadassanā pana ariṭṭhabhikkhukaṇṭakasāmaṇeravesālikavajjiputtakā parūpahāraaññāṇakaṅkhāparavitaraṇādivādā mahāsaṅghikādayo ca abuddhasāsanaṃ ‘‘buddhasāsana’’nti vatvā katapaggahā sāsanapaccatthikā nāma. Te sabbepi sahadhammena sakāraṇena vacanena yathā taṃ asaddhammaṃ patiṭṭhāpetuṃ na sakkonti, evaṃ suniggahitaṃ katvā niggaṇhāti.

Vị ấy chế ngự một cách khéo léo những kẻ đối nghịch đúng theo Chánh pháp. Ở đây, kẻ đối nghịch có hai loại: kẻ đối nghịch cá nhân và kẻ đối nghịch giáo pháp. Trong đó, các tỳ khưu thuộc nhóm Mettiyabhummajaka và Vaḍḍho người Licchavī đã tố cáo bằng tội tột cùng (pārājika) vô căn cứ, những người này được gọi là kẻ đối nghịch cá nhân. Hoặc những người khác có giới hạnh xấu xa, theo tà pháp, tất cả họ đều là kẻ đối nghịch cá nhân. Còn những người có tà kiến như tỳ khưu Ariṭṭha, sa di Kaṇṭaka, các vị Vajjiputtaka ở Vesālī, và những người theo các học thuyết như Parūpahāra, Aññāṇa, Kaṅkhā, Paravitaraṇa, và nhóm Mahāsaṅghika v.v... đã chấp thủ và tuyên bố điều không phải lời Phật dạy là ‘lời Phật dạy,’ họ được gọi là kẻ đối nghịch giáo pháp. Vị ấy chế ngự tất cả họ bằng lời nói đúng theo Chánh pháp, có lý lẽ, khiến họ bị chế ngự một cách khéo léo đến nỗi không thể thiết lập được tà pháp ấy.

Saddhammaṭṭhitiyā [Pg.144] paṭipanno hotīti ettha pana tividho saddhammo pariyattipaṭipattiadhigamavasena. Tattha tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ pariyattisaddhammo nāma. Terasa dhutaṅgaguṇā cuddasa khandhakavattāni dveasīti mahāvattānīti ayaṃ paṭipattisaddhammo nāma. Cattāro maggā ca phalāni cāti ayaṃ adhigamasaddhammo nāma.

Vị ấy thực hành vì sự trường tồn của Chánh pháp. Ở đây, Chánh pháp có ba loại: Pháp học (pariyatti), Pháp hành (paṭipatti), và Pháp thành (adhigama). Trong đó, Tam Tạng, lời dạy của Đức Phật, được gọi là Pháp học. Mười ba phẩm hạnh đầu đà, mười bốn phận sự trong các thiên (khandhakavatta), và tám mươi hai phận sự lớn (mahāvatta), đây được gọi là Pháp hành. Bốn Đạo và bốn Quả, đây được gọi là Pháp thành.

Tattha keci therā ‘‘yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā’’ti (dī. ni. 2.216) iminā suttena ‘‘sāsanassa pariyatti mūla’’nti vadanti. Keci therā ‘‘ime ca subhadda bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’’ti (dī. ni. 2.214) iminā suttena ‘‘sāsanassa paṭipattimūla’’nti vatvā ‘‘yāva pañca bhikkhū sammā paṭipannā saṃvijjanti, tāva sāsanaṃ ṭhitaṃ hotī’’ti āhaṃsu. Itare pana therā pariyattiyā antarahitāya suppaṭipannassapi dhammābhisamayo natthī’’ti āhaṃsu. Sace pañca bhikkhū cattāri pārājikāni rakkhaṇakā honti, te saddhe kulaputte pabbājetvā paccantime janapade upasampādetvā dasavaggaṃ gaṇaṃ pūretvā majjhime janapadepi upasampadaṃ karissanti, etenupāyena vīsativaggagaṇaṃ saṅghaṃ pūretvā attanopi abbhānakammaṃ katvā sāsanaṃ vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ gamayissanti. Evamayaṃ vinayadharo tividhassāpi saddhammassa ciraṭṭhitiyā paṭipanno hotīti evamayaṃ vinayadharo ime tāva pañcānisaṃse paṭilabhatīti veditabbo.

Trong đó, một số trưởng lão, dựa vào kinh này: ‘Này Ānanda, Pháp và Luật nào đã được Ta thuyết giảng và chế định, sau khi Ta diệt độ, đó sẽ là Bậc Đạo Sư của các ngươi,’ nói rằng: ‘Pháp học là gốc rễ của giáo pháp.’ Một số trưởng lão khác, dựa vào kinh này: ‘Này Subhadda, nếu các tỳ khưu này sống một cách chân chánh, thế gian sẽ không trống rỗng các vị A-la-hán,’ nói rằng: ‘Pháp hành là gốc rễ của giáo pháp,’ và họ đã nói: ‘Chừng nào còn có năm vị tỳ khưu thực hành chân chánh, chừng đó giáo pháp còn tồn tại.’ Nhưng các trưởng lão khác lại nói: ‘Khi Pháp học biến mất, dù có người thực hành tốt cũng không thể chứng ngộ được Chánh pháp.’ Nếu có năm vị tỳ khưu giữ gìn bốn tội bất cộng trụ (pārājika), họ có thể cho các thiện gia nam tử có đức tin xuất gia, làm lễ cụ túc giới ở một xứ biên địa, lập đủ một túc số mười vị, rồi cũng có thể truyền giới cụ túc ở trung tâm quốc độ. Bằng phương cách đó, họ có thể lập đủ một Tăng chúng túc số hai mươi vị, thực hiện nghi thức phục hồi (abbhāna) cho chính mình, và làm cho giáo pháp được tăng trưởng, phát triển, và lan rộng. Như vậy, vị thông suốt Luật này thực hành vì sự trường tồn của cả ba loại Chánh pháp. Do đó, cần phải hiểu rằng vị thông suốt Luật này trước hết đạt được năm lợi ích này.

Katame cha ānisaṃse labhatīti? Tassādheyyo uposatho, pavāraṇā, saṅghakammaṃ, pabbajjā, upasampadā, nissayaṃ deti sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpeti.

Vị ấy đạt được sáu lợi ích nào? Lễ Bố-tát (uposatha), lễ Tự tứ (pavāraṇā), các Tăng sự (saṅghakamma), lễ xuất gia (pabbajjā), lễ cụ túc giới (upasampadā) đều thuộc thẩm quyền của vị ấy; vị ấy có thể cho y chỉ (nissaya); và có thể có sa di phục vụ.

Ye ime cātuddasiko, pannarasiko, sāmaggiuposatho, saṅghe uposatho, gaṇe puggale uposatho, suttuddeso, pārisuddhi, adhiṭṭhānauposathoti nava uposathā, sabbe te vinayadharāyattā.

Chín lễ Bố-tát này, tức là: Bố-tát ngày 14, Bố-tát ngày 15, Bố-tát hòa hợp, Bố-tát của Tăng chúng, Bố-tát của nhóm tỳ khưu, Bố-tát của cá nhân, Bố-tát tụng kinh, Bố-tát thanh tịnh, và Bố-tát phát nguyện; tất cả các lễ Bố-tát ấy đều thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật.

Yāpi ca imā cātuddasikā pannarasikā, sāmaggipavāraṇā, saṅghe pavāraṇā gaṇe puggale pavāraṇā, tevācikā, dvevācikā, samānavassikā pavāraṇāti nava pavāraṇāyo, tāpi vinayadharāyattā eva, tassa santakā, so tāsaṃ sāmī.

Và chín lễ Tự tứ này, tức là: Tự tứ ngày 14, Tự tứ ngày 15, Tự tứ hòa hợp, Tự tứ của Tăng chúng, Tự tứ của nhóm tỳ khưu, Tự tứ của cá nhân, Tự tứ ba lần, Tự tứ hai lần, và Tự tứ của các vị đồng hạ lạp; các lễ Tự tứ ấy cũng đều thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật, là tài sản của vị ấy, vị ấy là người chủ của các lễ ấy.

Yānipi [Pg.145] imāni apalokanakammaṃ ñattikammaṃ ñattidutiyakammaṃ ñatticatutthakammanti cattāri saṅghakammāni, tāni vinayadharāyattāni.

Và bốn loại Tăng sự này, tức là: Yết-ma thông báo, Yết-ma chỉ có lời tác bạch, Yết-ma bạch nhị, và Yết-ma bạch tứ; các Tăng sự ấy cũng thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật.

Yāpi cāyaṃ upajjhāyena hutvā kulaputtānaṃ pabbajjā ca upasampadā ca kātabbā, ayampi vinayadharāyattāva. Na hi añño dvipiṭakadharopi etaṃ kātuṃ labhati. So eva nissayaṃ deti, sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpeti. Añño neva nissayaṃ dātuṃ labhati, na sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpetuṃ. Sāmaṇerūpaṭṭhānaṃ paccāsīsanto pana vinayadharassa santike upajjhaṃ gāhāpetvā vattapaṭipattiṃ sādituṃ labhati. Ettha ca nissayadānañceva sāmaṇerūpaṭṭhānañca ekamaṅgaṃ.

Và việc xuất gia và cụ túc giới cho các thiện gia nam tử, sau khi đã trở thành thầy tế độ, việc này cũng thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật. Thật vậy, vị khác dù là người thông thuộc hai tạng cũng không được phép làm việc này. Chỉ vị ấy mới được cho y chỉ, mới được cho sa-di hầu hạ. Vị khác không được phép cho y chỉ, không được cho sa-di hầu hạ. Tuy nhiên, người mong muốn được sa-di hầu hạ thì được phép, sau khi đã cho (vị sa-di) thọ giáo với vị thông thuộc Luật như là thầy tế độ, để thực hành các phận sự. Và ở đây, việc cho y chỉ và việc được sa-di hầu hạ là một chi phần.

Iti imesu chasu ānisaṃsesu ekena saddhiṃ purimā pañca cha honti, dvīhi saddhiṃ satta, tīhi saddhiṃ aṭṭha, catūhi saddhiṃ nava, pañcahi saddhiṃ dasa, sabbehi petehi saddhiṃ ekādasāti evaṃ vinayadharo puggalo pañca cha satta aṭṭha nava dasa ekādasa ca ānisaṃse labhatīti veditabbo. Evaṃ bhagavā ime ānisaṃse dassento vinayapariyattiyā vaṇṇaṃ bhāsatīti veditabbo.

Như vậy, trong sáu lợi ích này, năm lợi ích trước cùng với một (lợi ích sau) thành sáu, cùng với hai thành bảy, cùng với ba thành tám, cùng với bốn thành chín, cùng với năm thành mười, cùng với tất cả các lợi ích này thành mười một. Như vậy, cần phải hiểu rằng người thông thuộc Luật có thể nhận được năm, sáu, bảy, tám, chín, mười, và mười một lợi ích. Cần phải hiểu rằng, bằng cách chỉ ra những lợi ích này, Đức Thế Tôn đã tán thán việc học tập Luật.

Ādissa ādissāti punappunaṃ vavatthapetvā visuṃ visuṃ katvā. Āyasmato upālissa vaṇṇaṃ bhāsatīti vinayapariyattiṃ nissāya upālittherassa guṇaṃ bhāsati thometi pasaṃsati. Kasmā? Appeva nāma mama vaṇṇanaṃ sutvāpi bhikkhū upālissa santike vinayaṃ uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññeyyuṃ, evamidaṃ sāsanaṃ addhaniyaṃ bhavissati, pañcavassasahassāni pavattissatīti.

Cụm từ ‘chỉ định, chỉ định’ có nghĩa là sau khi đã xác định nhiều lần, làm cho riêng biệt. Cụm từ ‘Ngài nói lời tán thán Tôn giả Upāli’ có nghĩa là dựa vào việc học tập Luật, Ngài nói, ca ngợi, tán dương đức hạnh của Trưởng lão Upāli. Tại sao? Mong rằng sau khi nghe lời tán thán của ta, các tỳ khưu sẽ nghĩ rằng nên học hỏi, nên nghiên cứu Luật nơi Tôn giả Upāli. Như vậy, giáo pháp này sẽ được trường tồn, sẽ tồn tại suốt năm nghìn năm.

Tedha bahū bhikkhūti te imaṃ bhagavato vaṇṇanaṃ sutvā ‘‘ime kirānisaṃse neva suttantikā na ābhidhammikā labhantī’’ti yathāparikittitānisaṃsādhigame ussāhajātā bahū bhikkhū therā ca navā ca majjhimā ca āyasmato upālissa santike vinayaṃ pariyāpuṇantīti ayamettha attho. Idhāti nipātamattameva.

Cụm từ ‘khi ấy, nhiều tỳ khưu’ có nghĩa là: Sau khi nghe lời tán thán này của Đức Thế Tôn, họ nghĩ rằng: ‘Những lợi ích này, nghe nói các vị thông thuộc Kinh và các vị thông thuộc A-tỳ-đàm đều không đạt được.’ Do đó, nhiều tỳ khưu, cả trưởng lão, tỳ khưu mới, và tỳ khưu trung bình, đã phát sinh lòng nhiệt thành trong việc chứng đắc các lợi ích đã được tuyên thuyết, và đã học tập Luật nơi Tôn giả Upāli. Đây là ý nghĩa ở đây. Từ ‘idha’ chỉ là một tiểu từ.

439-40. Uddissamāneti ācariyena antevāsikassa uddissamāne, so pana yasmā ācariye attano ruciyā uddisante vā ācariyaṃ yācitvā [Pg.146] antevāsikena uddisāpente vā yo naṃ dhāreti, tasmiṃ sajjhāyaṃ karonte vā uddissamāno nāma hoti, tasmā ‘‘uddisante vā uddisāpente vā sajjhāyaṃ vā karonte’’ti padabhājanaṃ vuttaṃ. Khuddānukhuddakehīti khuddakehi ca anukhuddakehi ca. Yāvadevāti tesaṃ saṃvattanamariyādaparicchedavacanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – etāni hi ye uddisanti, uddisāpenti sajjhāyanti vā, tesaṃ tāva saṃvattanti yāva ‘‘kappati nu kho, na kappati nu kho’’ti kukkuccasaṅkhāto vippaṭisāro vihesā vicikicchāsaṅkhāto manovilekho ca uppajjatiyeva. Atha vā yāvadevāti atisayavavatthāpanaṃ; tassa saṃvattantīti iminā sambandho, kukkuccāya vihesāya vilekhāya ativiya saṃvattantiyevāti vuttaṃ hoti. Upasampannassa vinayaṃ vivaṇṇetīti upasampannassa santike tassa tasmiṃ vimatiṃ uppādetukāmo vinayaṃ vivaṇṇeti nindati garahati. Sesamettha uttānameva.

439-40. Cụm từ ‘khi được đọc lên’: khi được vị thầy đọc cho đệ tử nghe. Tuy nhiên, vì rằng (giới bổn) ấy được gọi là ‘được đọc lên’ khi vị thầy đọc theo ý thích của mình, hoặc khi người đệ tử sau khi thỉnh cầu vị thầy đã khiến thầy đọc, hoặc khi người thọ trì giới bổn ấy đang trùng tụng, do đó trong phần phân tích từ ngữ đã nói là ‘khi đọc, hoặc khi khiến người khác đọc, hoặc khi đang trùng tụng.’ Cụm từ ‘bởi các điều học nhỏ và rất nhỏ’: bởi các điều học nhỏ và các điều học nhỏ hơn nữa. Cụm từ ‘chỉ đến mức’ là lời xác định giới hạn cho sự phát sinh của chúng (tức là hối hận, v.v.). Điều này được nói ra có nghĩa là: đối với những người đọc, khiến người khác đọc, hoặc trùng tụng các điều học này, chúng (hối hận, v.v.) phát sinh cho đến khi sự hối hận được gọi là áy náy, sự phiền não, và sự hoang mang trong tâm trí được gọi là hoài nghi khởi lên rằng: ‘Điều này có được phép chăng? Điều này không được phép chăng?’. Hoặc là, ‘chỉ đến mức’ là sự xác định mức độ tột cùng; nó có liên quan đến từ ‘phát sinh’, có nghĩa là chúng phát sinh ở mức độ rất cao vì sự áy náy, vì sự phiền não, vì sự hoang mang. Cụm từ ‘chê bai Luật với người đã thọ cụ túc giới’ có nghĩa là, với mong muốn làm phát sinh sự nghi ngờ nơi người đã thọ cụ túc giới về điều học ấy, vị ấy chê bai, chỉ trích, khiển trách Luật. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

Phát sinh từ ba nơi – là hành động, được giải quyết bằng nhận thức, có chủ tâm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ.

Vilekhanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

Điều học về làm hoang mang, chương thứ hai.

3. Mohanasikkhāpadavaṇṇanā

3. Chú giải về điều học Gây mê lầm

444. Tatiye – anvaddhamāsanti anupaṭipāṭiyā addhamāse addhamāse; yasmā pana so uposathadivase uddisiyati, tasmā ‘‘anuposathika’’nti padabhājane vuttaṃ. Uddissamāneti uddisiyamāne. Yasmā pana so pātimokkhuddesake uddisante uddisiyamāno nāma hoti, tasmā ‘‘uddisante’’ti padabhājane vuttaṃ. Yañca tattha āpattiṃ āpannoti tasmiṃ anācāre ciṇṇe yaṃ āpattiṃ āpanno. Yathādhammo kāretabboti aññāṇena āpannattā tassā āpattiyā mokkho natthi, yathā pana dhammo ca vinayo ca ṭhito, tathā kāretabbo. Desanāgāminiñce āpanno hoti, desāpetabbo, vuṭṭhānagāminiñce, vuṭṭhāpetabboti attho. Sādhukanti suṭṭhu. Aṭṭhiṃkatvāti atthikabhāvaṃ katvā; atthiko hutvāti vuttaṃ hoti.

444. Trong điều học thứ ba – cụm từ ‘mỗi nửa tháng’ có nghĩa là tuần tự, vào mỗi nửa tháng; nhưng vì (giới bổn) ấy được đọc lên vào ngày Bố-tát, do đó trong phần phân tích từ ngữ đã nói là ‘vào mỗi kỳ Bố-tát’. Cụm từ ‘khi được đọc lên’ có nghĩa là khi đang được đọc. Nhưng vì (giới bổn) ấy được gọi là đang được đọc khi vị đọc Pātimokkha đang đọc, do đó trong phần phân tích từ ngữ đã nói là ‘khi đang đọc’. Cụm từ ‘và đã phạm tội nào ở đó’ có nghĩa là đã phạm tội nào khi thực hành hành vi không đúng đắn đó. Cụm từ ‘nên được xử lý theo Pháp’ có nghĩa là: vì đã phạm do không biết, nên không có sự thoát khỏi tội ấy, mà nên được xử lý theo đúng như Pháp và Luật đã được thiết lập. Nếu đã phạm tội cần phải sám hối, thì nên cho sám hối; nếu đã phạm tội cần phải phục hồi, thì nên cho phục hồi. Đó là ý nghĩa. Cụm từ ‘cẩn thận’ có nghĩa là tốt đẹp. Cụm từ ‘chú tâm’ có nghĩa là tạo ra trạng thái quan tâm; có nghĩa là trở nên quan tâm.

447. Dhammakammetiādīsu [Pg.147] mohāropanakammaṃ adhippetaṃ. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

447. Trong các từ như ‘hành động hợp pháp’, v.v., hành động áp đặt sự mê lầm được ngụ ý. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Phát sinh từ ba nơi – là hành động, được giải quyết bằng nhận thức, có chủ tâm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ.

Mohanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

Điều học về Gây mê lầm, chương thứ ba.

4. Pahārasikkhāpadavaṇṇanā

4. Chú giải về điều học Đánh đập

449. Catutthe – pahāraṃ dentīti ‘‘āvuso pīṭhakaṃ paññapetha, pādadhovanaṃ āharathā’’tiādīni vatvā tathā akarontānaṃ pahāraṃ denti.

449. Ở điều thứ tư – (các vị ấy) đánh đập có nghĩa là: Sau khi nói những lời như: “Này chư hiền, hãy dọn ghế nhỏ, hãy mang nước rửa chân đến,” (các vị ấy) đã đánh đập những vị không thực hiện theo như vậy.

451. Pahāraṃ deti āpatti pācittiyassāti ettha paharitukāmatāya pahāre dinne sacepi marati pācittiyameva. Pahārena hattho vā pādo vā bhijjati, sīsaṃ vā bhinnaṃ hoti, pācittiyameva. ‘‘Yathāyaṃ saṅghamajjhe na virocati, tathā naṃ karomī’’ti evaṃ virūpakaraṇādhippāyena kaṇṇaṃ vā nāsaṃ vā chindati, dukkaṭaṃ.

451. Ở đây, trong câu: “Đánh đập thì phạm tội pācittiya,” khi việc đánh đập được thực hiện với ý muốn đánh, cho dù (người kia) có chết đi nữa thì cũng chỉ là tội pācittiya. Do việc đánh đập mà tay hoặc chân bị gãy, hoặc đầu bị bể, thì cũng chỉ là tội pācittiya. Nếu với ý định làm cho biến dạng (nghĩ rằng): “Ta sẽ làm cho vị này không được tỏa sáng giữa tăng chúng,” rồi cắt tai hoặc mũi thì phạm tội dukkaṭa.

452. Anupasampannassāti gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā itthiyā vā purisassa vā antamaso tiracchānagatassāpi pahāraṃ deti, dukkaṭaṃ. Sace pana rattacitto itthiṃ paharati, saṅghādiseso.

452. (Đánh) người chưa thọ cụ túc giới có nghĩa là: Đánh đập người tại gia, hoặc người xuất gia, hoặc người nữ, hoặc người nam, cho đến cả loài bàng sanh thì phạm tội dukkaṭa. Tuy nhiên, nếu có tâm tham ái rồi đánh người nữ thì phạm tội saṅghādisesa.

453. Kenaci viheṭhiyamānoti manussena vā tiracchānagatena vā viheṭhiyamāno. Mokkhādhippāyoti tato attano mokkhaṃ patthayamāno. Pahāraṃ detīti kāyakāyapaṭibaddhanissaggiyānaṃ aññatarena pahāraṃ deti, anāpatti. Sacepi antarāmagge coraṃ vā paccatthikaṃ vā viheṭhetukāmaṃ disvā ‘‘upāsaka, ettheva tiṭṭha, mā āgamī’’ti vatvā vacanaṃ anādiyitvā āgacchantaṃ ‘‘gaccha re’’ti muggarena vā satthakena vā paharitvā yāti, so ce tena pahārena marati, anāpattiyeva. Vāḷamigesupi eseva nayo. Sesamettha uttānameva. Samuṭṭhānādīni panassa paṭhamapārājikasadisāni, idaṃ pana dukkhavedananti.

453. Bị ai đó quấy nhiễu có nghĩa là: Bị người hoặc loài bàng sanh quấy nhiễu. Với ý định thoát thân có nghĩa là: Mong muốn tự mình thoát khỏi (sự quấy nhiễu) ấy. Đánh đập có nghĩa là: Dùng một trong những (phương tiện) thuộc về thân hoặc vật tùy thân để đánh đập thì vô tội. Cho dù ở giữa đường, sau khi thấy kẻ trộm hoặc kẻ thù muốn quấy nhiễu, đã nói rằng: “Này cư sĩ, hãy đứng lại đó, đừng đi tới,” nhưng người ấy không nghe lời mà vẫn đi tới, (vị tỳ khưu) nói: “Hãy đi đi!” rồi dùng gậy hoặc dao nhỏ đánh khiến người ấy bỏ đi, nếu người ấy chết vì cú đánh đó thì vẫn là vô tội. Đối với các loài thú dữ cũng tương tự phương pháp này. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Hơn nữa, các pháp sanh khởi của học giới này tương tự như học giới pārājika thứ nhất, nhưng học giới này có khổ thọ.

Pahārasikkhāpadaṃ catutthaṃ.

(Học giới Pahāra) là học giới thứ tư.

5. Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā

5. Chú giải học giới Talasattika.

454. Pañcame [Pg.148] – talasattikaṃ uggirantīti pahāradānākāraṃ dassetvā kāyampi kāyapaṭibaddhampi uccārenti. Te pahārasamuccitā rodantīti te pahāraparicitā pubbepi laddhapahārattā idāni ca pahāraṃ dassantīti maññamānā rodantīti attho. ‘‘Pahārassa muccitā’’tipi sajjhāyanti, tattha ‘‘pahārassa bhītā’’ti attho.

454. Ở điều thứ năm – (các vị ấy) giơ bàn tay lên dọa đánh có nghĩa là: Sau khi biểu lộ thái độ sẽ đánh đập, (các vị ấy) giơ thân hoặc vật tùy thân lên. (Các vị ấy) bị dọa đánh nên khóc lóc có nghĩa là: Do đã quen với việc bị đánh đập, và vì trước đây đã từng bị đánh, nên (các vị ấy) nghĩ rằng: “Bây giờ (các vị ấy) cũng sẽ đánh mình,” rồi khóc lóc. Đó là ý nghĩa. Cũng có cách đọc là “pahārassa muccitā,” ở đây có nghĩa là “sợ hãi việc bị đánh đập.”

457. Uggirati āpatti pācittiyassāti ettha sace uggiritvā viraddho pahāraṃ deti, avassaṃ dhāretuṃ asakkontassa pahāro sahasā patati, na paharitukāmatāya dinnattā dukkaṭaṃ. Tena pahārena hatthādīsu yaṃkiñci bhijjati, dukkaṭameva.

457. Ở đây, trong câu: “Giơ (tay) lên thì phạm tội pācittiya,” nếu sau khi giơ lên, do sơ suất mà đánh trúng, (hoặc) cú đánh bất ngờ xảy ra do không thể kìm giữ lại được, vì không được thực hiện với ý muốn đánh nên phạm tội dukkaṭa. Do cú đánh đó mà bất cứ bộ phận nào như tay v.v... bị gãy thì cũng chỉ là tội dukkaṭa.

458. Mokkhādhippāyo talasattikaṃ uggiratīti ettha pubbe vuttesu vatthūsu purimanayeneva talasattikaṃ uggirantassa anāpatti. Sacepi virajjhitvā pahāraṃ deti, anāpattiyeva. Sesaṃ purimasadisameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.

458. Ở đây, trong câu: “Với ý định thoát thân, giơ bàn tay lên dọa đánh,” trong các trường hợp đã được đề cập trước đây, vị tỳ khưu giơ bàn tay lên dọa đánh theo phương pháp trước thì vô tội. Cho dù do sơ suất mà đánh trúng thì vẫn là vô tội. Phần còn lại, kể cả các pháp sanh khởi, cũng tương tự như học giới trước.

Talasattikasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

(Học giới Talasattika) là học giới thứ năm.

6. Amūlakasikkhāpadavaṇṇanā

6. Chú giải học giới Amūlaka.

459. Chaṭṭhe – anuddhaṃsentīti te kira sayaṃ ākiṇṇadosattā ‘‘evaṃ bhikkhū amhe neva codessanti, na sāressantī’’ti attaparittāṇaṃ karontā paṭikacceva bhikkhū amūlakena saṅghādisesena codenti. Sesamettha terasakamhi amūlakasikkhāpade vuttanayattā uttānameva.

459. Ở điều thứ sáu – (các vị ấy) quấy rối có nghĩa là: Do tự thân có nhiều lỗi lầm, (các vị ấy) nghĩ rằng: “Như vậy, các tỳ khưu sẽ không khiển trách, cũng không nhắc nhở chúng ta,” rồi muốn tự bảo vệ mình nên đã sớm khiển trách các tỳ khưu bằng tội saṅghādisesa không có căn cứ. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng do phương pháp đã được trình bày trong học giới Amūlaka ở chương Mười Ba (Saṅghādisesa).

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

(Học giới này) có ba pháp sanh khởi, là hành vi, không cần nhận thức, có chủ ý, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có khổ thọ.

Amūlakasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

(Học giới Amūlaka) là học giới thứ sáu.

7. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā

7. Chú giải học giới Sañcicca.

464. Sattame – upadahantīti uppādenti. Kukkuccaṃ upadahati āpatti pācittiyassāti vācāya vācāya āpatti. Anupasampannassāti sāmaṇerassa[Pg.149]. Mātugāmena saddhiṃ raho maññe tayā nisinnaṃ nipannaṃ bhuttaṃ pītaṃ, saṅghamajjhe idañcidañca katantiādinā nayena kukkuccaṃ upadahati, vācāya vācāya dukkaṭaṃ. Sesamettha uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi amūlakasadisānevāti.

464. Ở điều thứ bảy – (các vị ấy) gây ra có nghĩa là (các vị ấy) làm phát sanh. Gây phiền muộn thì phạm tội pācittiya có nghĩa là: Phạm tội theo từng lời nói. Đối với người chưa thọ cụ túc giới có nghĩa là: Đối với vị sa-di. (Vị tỳ khưu) gây phiền muộn bằng cách nói những lời như: “Tôi nghĩ rằng thầy đã ngồi, đã nằm ở nơi kín đáo cùng với người nữ,” “Tôi nghĩ rằng thầy đã ăn vào lúc sái giờ,” “Tôi nghĩ rằng thầy đã uống rượu,” “Thầy đã làm việc này việc kia giữa tăng chúng,” v.v... thì phạm tội dukkaṭa theo từng lời nói. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Các pháp sanh khởi v.v... cũng tương tự như học giới Amūlaka.

Sañciccasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

(Học giới Sañcicca) là học giới thứ bảy.

8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā

8. Chú giải học giới Upassuti.

471. Aṭṭhame – adhikaraṇajātānanti etehi bhaṇḍanādīhi uppannavivādādhikaraṇānaṃ. Upassutinti sutisamīpaṃ; yattha ṭhatvā sakkā hoti tesaṃ vacanaṃ sotuṃ, tatthāti attho. Gacchati āpatti dukkaṭassāti ettha padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Mantentanti aññena saddhiṃ aññasmiṃ mantayamāne; ‘‘mantente’’ti vā pāṭho, ayamevattho.

471. Ở điều thứ tám – (các vị) đang có tranh tụng có nghĩa là: (Các vị) đang có sự tranh cãi phát sanh từ những việc như cãi vã v.v... Nghe lén có nghĩa là: Ở gần nơi có âm thanh; nghĩa là ở nơi nào mà khi đứng (ở đó) có thể nghe được lời nói của các vị ấy. Ở đây, trong câu: “Đi đến thì phạm tội dukkaṭa,” phạm tội dukkaṭa theo từng bước chân. (Các vị ấy) đang bàn bạc có nghĩa là: Khi một vị đang bàn bạc cùng với một vị khác; hoặc có cách đọc là “mantente,” cũng có cùng ý nghĩa này.

473. Vūpasamissāmīti upasamaṃ gamissāmi, kalahaṃ na karissāmi. Attānaṃ parimocessāmīti mama akārakabhāvaṃ kathetvā attānaṃ mocessāmi. Sesamettha uttānameva.

473. Ta sẽ dàn xếp có nghĩa là: Ta sẽ đi đến sự hòa giải, ta sẽ không gây ra tranh cãi. Ta sẽ tự giải thoát cho mình có nghĩa là: Sau khi trình bày về việc mình không phải là người thực hiện, ta sẽ giải thoát cho mình. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, siyā kiriyaṃ sotukāmatāya gamanavasena, siyā akiriyaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ āgantvā mantayamānānaṃ ajānāpanavasena, rūpiyaṃ aññavādakaṃ upassutīti imāni hi tīṇi sikkhāpadāni ekaparicchedāni, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

(Học giới này) có pháp sanh khởi giống như học giới Theyyasattha (trộm cắp), sanh khởi từ thân-tâm và từ thân-khẩu-tâm. Có khi là hành vi, do việc đi đến với ý muốn lắng nghe; có khi là bất hành vi, do việc không cho biết (sự có mặt của mình) đối với những người đến nơi mình đang đứng và bàn bạc. Thật vậy, ba học giới này là Rūpiya (tiền bạc), Aññavādaka (nói lảng), và Upassuti (nghe lén) có cùng một phạm vi. (Học giới này) không cần nhận thức, có chủ ý, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có khổ thọ.

Upassutisikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

(Học giới Upassuti) là học giới thứ tám.

9. Kammapaṭibāhanasikkhāpadavaṇṇanā

9. Chú giải học giới Kammapaṭibāhana.

474. Navame – sace ca mayaṃ jāneyyāmāti sace mayaṃ jāneyyāma; cakāro pana nipātamattameva. Dhammikānanti dhammena vinayena satthusāsanena katattā dhammā etesu atthīti dhammikāni; tesaṃ dhammikānaṃ catunnaṃ saṅghakammānaṃ. Khiyyati āpatti pācittiyassāti ettha vācāya vācāya pācittiyaṃ[Pg.150]. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

474. Ở điều học thứ chín – (cụm từ) sace ca mayaṃ jāneyyāmāti có nghĩa là sace mayaṃ jāneyyāma (nếu chúng tôi biết); còn ca-kāra (chữ ca) chỉ là một hư từ. (Cụm từ) dhammikānanti (đúng pháp): Do được thực hiện đúng pháp, đúng luật, đúng lời giáo huấn của bậc Đạo Sư nên pháp có ở trong các yết-ma này, vì thế (chúng) được gọi là đúng pháp; (câu) tesaṃ dhammikānaṃ catunnaṃ saṅghakammānaṃ (có nghĩa là) của bốn Tăng sự đúng pháp ấy. Trong câu “khiyyati āpatti pācittiyassā” (bị phạm tội pācittiya), ở đây (có nghĩa là) phạm tội pācittiya theo từng lời nói. Phần còn lại đã rõ ràng. (Tội này) có ba sanh khởi, là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có cảm thọ khổ.

Kammapaṭibāhanasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Điều học về việc cản trở yết-ma, là điều thứ chín.

10. Chandaṃadatvāgamanasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải thích điều học về việc không trao sự ưng thuận rồi bỏ đi.

481. Dasame – vatthu vā ārocitanti codakena ca cuditakena ca attano kathā kathitā, anuvijjako sammato, ettāvatāpi vatthumeva ārocitaṃ hoti. Sesamettha uttānameva.

481. Ở điều học thứ mười – (cụm từ) vatthu vā ārocitanti (sự việc đã được trình bày) có nghĩa là: Người tố cáo và người bị tố cáo đã trình bày câu chuyện của mình, vị tra vấn đã được chỉ định, chỉ với chừng ấy cũng có nghĩa là sự việc đã được trình bày. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

(Tội này) có sanh khởi là sự buông bỏ trách nhiệm, sanh khởi từ thân, khẩu, và ý; là hành động và phi hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có cảm thọ khổ.

Chandaṃ adatvā gamanasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Điều học về việc không trao sự ưng thuận rồi bỏ đi, là điều thứ mười.

11. Dubbalasikkhāpadavaṇṇanā

11. Giải thích điều học về việc làm cho yếu sức.

484. Ekādasame – yathāmittatāti yathāmittatāya; yo yo mitto, tassa tassa detīti vuttaṃ hoti. Esa nayo sabbapadesu. Sesaṃ ujjhāpanakādīsu vuttanayattā uttānatthameva.

484. Ở điều học thứ mười một – (cụm từ) yathāmittatāti có nghĩa là yathāmittatāya (theo tình bạn); có nghĩa là: Vị nào là bạn thì trao cho vị bạn ấy. Phương pháp này (áp dụng) trong tất cả các trường hợp. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng vì đã được giải thích theo phương pháp trong các điều học Ujjhāpanaka, v.v...

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

(Tội này) có ba sanh khởi, là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có cảm thọ khổ.

Dubbalasikkhāpadaṃ ekādasamaṃ.

Điều học về việc làm cho yếu sức, là điều thứ mười một.

12. Pariṇāmanasikkhāpadavaṇṇanā

12. Giải thích điều học về việc chuyển hướng.

489. Dvādasame – yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ tiṃsake pariṇāmanasikkhāpade vuttanayameva. Ayameva hi viseso – tattha attano pariṇāmitattā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, idha puggalassa pariṇāmitattā suddhikapācittiyanti.

489. Ở điều học thứ mười hai – điều gì cần phải nói, tất cả những điều ấy đều theo phương pháp đã được trình bày trong điều học Pariṇāmana ở chương Ba Mươi (phẩm Nissaggiya). Thật vậy, đây chính là điểm khác biệt: ở đó, do chuyển hướng về cho bản thân nên là tội nissaggiya pācittiya; ở đây, do chuyển hướng về cho cá nhân nên là tội suddhika pācittiya (pācittiya đơn thuần).

Tisamuṭṭhānaṃ [Pg.151] – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.

(Tội này) có ba sanh khởi, là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có ba cảm thọ.

Pariṇāmanasikkhāpadaṃ dvādasamaṃ.

Điều học về việc chuyển hướng, là điều thứ mười hai.

Samatto vaṇṇanākkamena sahadhammikavaggo aṭṭhamo.

Dứt phẩm Sahadhammika, là phẩm thứ tám, theo thứ tự giải thích.

9. Ratanavaggo

9. Phẩm Ratana (Phẩm về Báu Vật)

1. Antepurasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải thích điều học về hậu cung.

494. Rājavaggassa paṭhamasikkhāpade – orakoti parittako. Uparipāsādavaragatoti pāsādavarassa uparigato. Ayyānaṃ vāhasāti ayyānaṃ kāraṇā; tehi jānāpitattā jānāmīti vuttaṃ hoti.

494. Trong điều học đầu tiên của phẩm Rāja – (từ) orako có nghĩa là thấp kém. (Cụm từ) uparipāsādavaragato có nghĩa là đã đi lên lầu trên của tòa lâu đài tráng lệ. (Cụm từ) ayyānaṃ vāhasā có nghĩa là vì lý do của các ngài; có nghĩa là: “Tôi biết do được các ngài cho biết.”

497. Pitaraṃ patthetīti antaraṃ passitvā ghātetuṃ icchati. Rājantepuraṃ hatthisammaddantiādīsu hatthīhi sammaddo etthāti hatthisammaddaṃ; hatthisambādhanti attho. Assarathasammaddapadepi eseva nayo. ‘‘Sammatta’’nti keci paṭhanti, taṃ na gahetabbaṃ. ‘‘Rañño antepure hatthisammadda’’ntipi pāṭho, tattha hatthīnaṃ sammaddaṃ hatthisammaddanti attho, rañño antepure hatthisammaddo atthīti vuttaṃ hoti. Esa nayo sesapadesupi. Rajanīyānīti tasmiṃ antepure edisāni rūpādīni.

497. (Cụm từ) pitaraṃ pattheti có nghĩa là tìm thấy cơ hội rồi muốn giết. Trong các câu như rājantepuraṃ hatthisammaddaṃ, v.v... (từ) hatthisammaddaṃ (có nghĩa là) ở đây có sự chen chúc bởi voi; ý nói là chật chội vì voi. Phương pháp này cũng tương tự trong các từ assasammadda (chen chúc vì ngựa) và rathasammadda (chen chúc vì xe). Một số vị đọc là “sammattam”, điều đó không nên chấp nhận. Cũng có bản đọc là “rañño antepure hatthisammadda”, ở đó hatthisammaddaṃ có nghĩa là sự va chạm của các con voi; có nghĩa là: “Trong hậu cung của đức vua có sự va chạm của voi.” Phương pháp này cũng (áp dụng) trong các trường hợp còn lại. (Từ) rajanīyāni có nghĩa là các sắc pháp, v.v... tương tự như vậy ở trong hậu cung ấy.

498. Muddhāvasittassāti muddhani avasittassa. Anikkhanto rājā itoti anikkhantarājakaṃ, tasmiṃ anikkhantarājake; sayanighareti attho. Ratanaṃ vuccati mahesī, niggatanti nikkhantaṃ, aniggataṃ ratanaṃ itoti aniggataratanakaṃ, tasmiṃ aniggataratanake; sayanighareti attho. Sesamettha uttānameva.

498. (Cụm từ) muddhāvasittassa có nghĩa là của người đã được rưới nước lên đầu (lễ đăng quang). (Nơi) có vị vua chưa đi ra khỏi đây được gọi là anikkhantarājakaṃ; (câu) tasmiṃ anikkhantarājake có nghĩa là ở trong phòng ngủ ấy. Hoàng hậu được gọi là ratana (báu vật); niggataṃ có nghĩa là đã đi ra; (nơi) có báu vật chưa đi ra khỏi đây được gọi là aniggataratanakaṃ; (câu) tasmiṃ aniggataratanake có nghĩa là ở trong phòng ngủ ấy. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

(Tội này) có sanh khởi giống như (trường hợp) kaṭhina, sanh khởi từ thân-khẩu và từ thân-khẩu-ý; là hành động và phi hành động, không phải giải thoát khỏi tưởng, không có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ ba loại tâm, có ba cảm thọ.

Antepurasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.

Điều học về hậu cung, là điều thứ nhất.

2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích điều học về báu vật.

502-3. Dutiye [Pg.152] – vissaritvāti pamussitvā. Puṇṇapattaṃ nāma satato pañca kahāpaṇā. Kyāhaṃ karissāmīti kiṃ ahaṃ karissāmi. Ābharaṇaṃ omuñcitvāti mahālataṃ nāma navakoṭiagghanakaṃ alaṅkāraṃ apanetvā.

502-3. Ở điều học thứ hai – (từ) vissaritvā có nghĩa là đã quên. Puṇṇapattaṃ là năm kahāpaṇa trên một trăm. (Câu) kyāhaṃ karissāmi có nghĩa là kiṃ ahaṃ karissāmi (tôi sẽ làm gì?). (Cụm từ) ābharaṇaṃ omuñcitvā có nghĩa là đã cởi bỏ đồ trang sức tên là Mahālatā trị giá chín mươi triệu.

504. Antevāsīti paricārako.

504. (Từ) antevāsī có nghĩa là người phục vụ.

506. Aparikkhittassa upacāroti ettha upacāro nāma ārāmassa dve leḍḍupātā – ‘‘āvasathassa pana suppapāto vā musalapāto vā’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Uggaṇhāti āpatti pācittiyassāti ettha jātarūparajataṃ attano atthāya uggaṇhantassa vā uggaṇhāpentassa vā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, saṅghagaṇapuggalacetiyanavakammānaṃ atthāya dukkaṭaṃ, avasesaṃ muttādiratanaṃ attano vā saṅghādīnaṃ vā atthāya uggaṇhantassa vā uggaṇhāpentassa vā dukkaṭaṃ. Kappiyavatthu vā akappiyavatthu vā hotu, antamaso mātu kaṇṇapiḷandhanatāḷapaṇṇampi gihisantakaṃ bhaṇḍāgārikasīsena paṭisāmentassa pācittiyameva.

506. Ở đây, (câu) aparikkhittassa upacāro (vùng phụ cận của nơi không có ranh giới) có nghĩa là: Vùng phụ cận của một ngôi chùa là khoảng cách hai lần ném cục đất – trong bộ Mahāpaccarī có nói: “Còn của một ngôi nhà là nơi cái nia rơi hoặc nơi cái chày rơi.” Ở đây, trong câu “uggaṇhāti āpatti pācittiyassa” (nhặt lên, phạm tội pācittiya), (có nghĩa là): vị tỳ khưu tự mình nhặt lên hoặc bảo người khác nhặt lên vàng bạc vì lợi ích của bản thân thì phạm tội nissaggiya pācittiya; (nếu nhặt) vì lợi ích của Tăng chúng, của nhóm, của cá nhân, của bảo tháp, của công trình mới thì phạm tội dukkaṭa. Các loại báu vật còn lại như ngọc trai, v.v..., vị tỳ khưu tự mình nhặt lên hoặc bảo người khác nhặt lên vì lợi ích của bản thân hoặc của Tăng chúng, v.v... thì phạm tội dukkaṭa. Dù là vật thích hợp hay vật không thích hợp, cho đến cả chiếc lá thốt nốt dùng làm đồ trang sức tai của mẹ, nếu là tài sản của người tại gia mà (vị tỳ khưu) cất giữ với tư cách là người quản lý kho thì chỉ phạm tội pācittiya.

Sace pana mātāpitūnaṃ santakaṃ avassaṃ paṭisāmetabbaṃ kappiyabhaṇḍaṃ hoti, attano atthāya gahetvā paṭisāmetabbaṃ. ‘‘Idaṃ paṭisāmetvā dehī’’ti vutte pana ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhipitabbaṃ. Sace ‘‘paṭisāmehī’’ti pātetvā gacchanti, palibodho nāma hoti, paṭisāmetuṃ vaṭṭati. Vihāre kammaṃ karontā vaḍḍhakīādayo vā rājavallabhā vā attano upakaraṇabhaṇḍaṃ vā sayanabhaṇḍaṃ vā ‘‘paṭisāmetvā dethā’’ti vadanti, chandenapi bhayenapi na kātabbameva, guttaṭṭhānaṃ pana dassetuṃ vaṭṭati. Balakkārena pātetvā gatesu ca paṭisāmetuṃ vaṭṭati.

Lại nữa, nếu vật sở hữu của cha mẹ là vật dụng thích hợp cần phải được cất giữ, thì nên lấy vì lợi ích của mình và cất giữ. Lại nữa, khi được nói rằng: “Hãy cất giữ vật này rồi đưa cho tôi,” thì nên từ chối rằng: “Không được phép.” Nếu họ nói: “Hãy cất giữ đi” rồi bỏ lại và đi, thì gọi là có sự trở ngại, được phép cất giữ. Những người làm công việc trong tu viện, hoặc là thợ mộc v.v..., hoặc là người thân cận của vua, nói rằng: “Xin hãy cất giữ vật dụng công cụ của chúng tôi hoặc vật dụng để ngủ rồi đưa lại,” thì không nên làm dù vì yêu thích hay vì sợ hãi; tuy nhiên, được phép chỉ cho nơi cất giữ an toàn. Và trong trường hợp họ dùng vũ lực bỏ lại rồi đi, thì được phép cất giữ.

Ajjhārāme vā ajjhāvasathe vāti ettha sace mahāvihārasadiso mahārāmo hoti, tattha pākāraparikkhitte pariveṇe yattha bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā gahitaṃ bhavissatīti saṅkā uppajjati, tādise eva ṭhāne uggaṇhitvā vā uggaṇhāpetvā vā ṭhapetabbaṃ. Mahābodhidvārakoṭṭhakaambaṅgaṇasadisesu pana mahājanasañcaraṇaṭṭhānesu na gahetabbaṃ, palibodho na hoti. Kurundiyaṃ pana vuttaṃ ‘‘eko maggaṃ gacchanto nimanussaṭṭhāne kiñci bhaṇḍaṃ passati, ākiṇṇamanussepi jāte manussā tameva [Pg.153] bhikkhuṃ āsaṅkanti, tasmā maggā okkamma nisīditabbaṃ. Sāmikesu āgatesu taṃ ācikkhitabbaṃ. Sace sāmike na passati patirūpaṃ karissatī’’ti.

Ở đây, trong câu “trong khuôn viên chùa hoặc trong khuôn viên nhà ở,” nếu có một ngôi chùa lớn giống như Mahāvihāra, ở đó, trong khuôn viên được tường rào bao quanh, nơi nào mà sự nghi ngờ khởi lên rằng: “vật này có thể đã được các tỳ khưu hoặc sa di lấy,” thì chỉ ở nơi như vậy, nên tự mình nhặt lên hoặc nhờ người khác nhặt lên rồi cất giữ. Lại nữa, ở những nơi đông người qua lại giống như cổng tháp Mahābodhi, sân Ambaṅgaṇa, thì không nên nhặt lấy, không có sự trở ngại. Lại nữa, trong bộ Kurundī có nói: “Một vị (tỳ khưu) đang đi trên đường, thấy một vật dụng nào đó ở nơi không có người, dù cho (con đường) trở nên đông người, người ta vẫn nghi ngờ chính vị tỳ khưu ấy, vì vậy, nên tránh khỏi con đường và ngồi xuống. Khi những người chủ đến, nên chỉ cho họ vật ấy. Nếu không thấy người chủ, vị ấy sẽ làm điều thích hợp.”

Rūpena vā nimittena vā saññāṇaṃ katvāti ettha rūpaṃ nāma antobhaṇḍikāya bhaṇḍaṃ; tasmā bhaṇḍikaṃ muñcitvā gaṇetvā ettakā kahāpaṇā vā jātarūparajataṃ vāti sallakkhetabbaṃ. Nimittanti lañchanādi; tasmā lañchitāya bhaṇḍikāya mattikālañchananti vā lākhālañchananti vā nīlapilotikāya bhaṇḍikā katāti vā setapilotikāya katāti vā evamādi sabbaṃ sallakkhetabbaṃ.

Ở đây, trong câu “làm dấu hiệu bằng hình thể hoặc bằng đặc điểm,” “hình thể” tức là vật dụng bên trong gói đồ; vì vậy, nên mở gói đồ ra, đếm và ghi nhận rằng: “có chừng này đồng kahāpaṇa” hoặc “vàng bạc chừng này.” “Đặc điểm” tức là dấu niêm phong v.v...; vì vậy, đối với gói đồ được niêm phong, nên ghi nhận tất cả những điều như: “dấu niêm phong bằng đất sét,” hoặc “dấu niêm phong bằng sáp,” hoặc “gói đồ được làm bằng vải xanh,” hoặc “được làm bằng vải trắng,” v.v...

Bhikkhū patirūpāti lajjino kukkuccakā. Lolajātikānañhi hatthe ṭhapetuṃ na labhati. Yo pana neva tamhā āvāsā pakkamati, na sāmike passati, tenāpi attano cīvarādimūlaṃ na kātabbaṃ; thāvaraṃ pana senāsanaṃ vā cetiyaṃ vā pokkharaṇī vā kāretabbā. Sace dīghassa addhuno accayena sāmiko āgacchati, ‘‘upāsaka tava santakena idaṃ nāma kataṃ, anumodāhī’’ti vattabbo. Sace anumodati, iccetaṃ kusalaṃ; no ce anumodati, ‘‘mama dhanaṃ dethā’’ti codetiyeva, aññaṃ samādapetvā dātabbaṃ.

“Các tỳ khưu thích hợp” là những vị có lòng hổ thẹn, có sự hối hận (về điều ác). Quả vậy, không được phép đặt vào tay những người có bản chất phù phiếm. Lại nữa, vị tỳ khưu nào không rời khỏi trú xứ ấy, không thấy người chủ, vị ấy cũng không nên dùng (tài sản đó) làm giá trị mua y phục v.v... của mình; tuy nhiên, nên cho làm một sàng tọa, hoặc một bảo tháp, hoặc một hồ nước vững chắc. Nếu sau một thời gian dài, người chủ đến, nên nói rằng: “Này thiện nam, công trình này đã được làm bằng tài sản của ông, xin hãy tùy hỷ.” Nếu vị ấy tùy hỷ, điều này là tốt; nếu không tùy hỷ, mà vẫn yêu cầu: “Hãy trả lại tài sản cho tôi,” thì nên thuyết phục người khác (quyên góp) và trả lại.

507. Ratanasammataṃ vissāsaṃ gaṇhātītiādīsu āmāsameva sandhāya vuttaṃ. Anāmāsaṃ na vaṭṭatiyeva. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

507. Trong các câu như “lấy vật được xem là báu vật với sự thân tín,” điều này được nói đến chỉ nhắm vào vật có thể sờ mó. Đối với vật không thể sờ mó, thì hoàn toàn không được phép. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu nguồn sanh khởi: là hành vi, không phải do giải thoát khỏi tri giác, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Ratanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ.

Điều học về báu vật, thứ hai.

3. Vikālagāmappavisanasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải thích điều học về việc vào làng trong lúc phi thời.

508. Tatiye – tiracchānakathanti ariyamaggassa tiracchānabhūtaṃ kathaṃ. Rājakathanti rājapaṭisaṃyutta kathaṃ. Corakathādīsupi eseva nayo.

508. Trong điều học thứ ba – “câu chuyện bàng sanh” là câu chuyện đi ngược lại với Thánh đạo. “Câu chuyện về vua” là câu chuyện liên quan đến vua. Trong các câu chuyện về trộm cướp v.v... cũng theo phương pháp này.

512. Santaṃ bhikkhunti ettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ cārittasikkhāpade vuttameva. Sace sambahulā kenaci kammena gāmaṃ pavisanti, ‘‘vikāle gāmappavesanaṃ āpucchāmī’’ti [Pg.154] sabbehi aññamaññaṃ āpucchitabbaṃ. Tasmiṃ gāme taṃ kammaṃ na sampajjatīti aññaṃ gāmaṃ gacchanti, gāmasatampi hotu, puna āpucchanakiccaṃ natthi. Sace pana ussāhaṃ paṭippassambhetvā vihāraṃ gacchantā antarā aññaṃ gāmaṃ pavisitukāmā honti, puna āpucchitabbameva.

512. Ở đây, trong câu “vị tỳ khưu có mặt,” điều cần nói đã được nói trong điều học Cāritta. Nếu nhiều vị tỳ khưu vào làng vì công việc nào đó, tất cả nên xin phép lẫn nhau rằng: “Tôi xin phép vào làng trong lúc phi thời.” Nếu công việc ấy không thành tựu trong làng đó, họ đi đến làng khác, dù cho là một trăm làng, cũng không cần phải xin phép lại. Lại nữa, nếu sau khi đã từ bỏ nỗ lực (vào làng) và đang trên đường về tu viện, giữa đường muốn vào một làng khác, thì phải xin phép lại.

Kulaghare vā āsanasālāya vā bhattakiccaṃ katvā telabhikkhāya vā sappibhikkhāya vā caritukāmo hoti, sace passe bhikkhu atthi, āpucchitvā gantabbaṃ. Asante natthīti gantabbaṃ. Vīthiṃ otaritvā bhikkhuṃ passati, āpucchanakiccaṃ natthi, anāpucchitvāpi caritabbameva. Gāmamajjhena maggo hoti, tena gacchantassa telādibhikkhāya carissāmīti citte uppanne sace passe bhikkhu atthi, āpucchitvā caritabbaṃ. Maggā anokkamma bhikkhāya carantassa pana āpucchanakiccaṃ natthi, aparikkhittassa gāmassa upacāro adinnādāne vuttanayeneva veditabbo.

Sau khi đã làm phận sự về vật thực tại nhà của một gia đình hoặc tại nhà ăn, nếu muốn đi khất thực dầu hoặc bơ sữa, nếu có tỳ khưu ở bên cạnh, nên xin phép rồi đi. Khi không có, nên đi với ý nghĩ “không có ai.” Sau khi đã xuống đường và thấy một tỳ khưu, thì không cần phải xin phép, được phép đi mà không cần xin phép. Có một con đường đi qua giữa làng, đối với vị đang đi trên con đường đó, khi tâm khởi lên “ta sẽ đi khất thực dầu v.v...,” nếu có tỳ khưu ở bên cạnh, nên xin phép rồi đi. Lại nữa, đối với vị đi khất thực mà không rời khỏi con đường, thì không cần phải xin phép. Vùng phụ cận của một ngôi làng không có tường rào nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học về lấy của không cho.

515. Antarārāmantiādīsu na kevalaṃ anāpucchā kāyabandhanaṃ abandhitvā saṅghāṭiṃ apārupitvā gacchantassapi anāpatti. Āpadāsūti sīho vā byaggho vā āgacchati, megho vā uṭṭheti, añño vā koci upaddavo uppajjati, anāpatti. Evarūpāsu āpadāsu bahigāmato antogāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva.

515. Trong các trường hợp như “giữa các tu viện,” không chỉ là không xin phép, mà vị đi không thắt dây lưng, không đắp y tăng-già-lê cũng không phạm tội. “Trong các trường hợp nguy hiểm” là: sư tử hoặc cọp đến, hoặc mây mưa kéo đến, hoặc một tai họa nào khác khởi lên, thì không phạm tội. Trong những trường hợp nguy hiểm như vậy, được phép đi từ ngoài làng vào trong làng. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Nguồn sanh khởi giống như điều học Kaṭhina: sanh khởi từ thân và khẩu, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi và phi hành vi, không phải do giải thoát khỏi tri giác, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Vikālagāmappavisanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.

Điều học về việc vào làng trong lúc phi thời, thứ ba.

4. Sūcigharasikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải thích điều học về hộp đựng kim.

517-20. Catutthe – bhedanameva bhedanakaṃ; taṃ assa atthīti bhedanakameva. Araṇiketi araṇidhanuke. Vidheti vedhake. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

517-20. Trong điều thứ tư – Chính sự phá hoại được gọi là bhedanaka; bởi vì có sự phá hoại ấy ở trong (điều học) này nên (điều học) được gọi là bhedanaka. Araṇika là cây cung dùng để quay (cây dùi lửa). Vidha là cái đai lưng. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi – là hành động, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ.

Sūcigharasikkhāpadaṃ catutthaṃ.

Điều học về Hộp Đựng Kim, thứ tư.

5. Mañcasikkhāpadavaṇṇanā

5. Giải Thích Điều Học Về Giường

522. Pañcame [Pg.155] – chedanakaṃ vuttanayameva.

522. Trong điều thứ năm – Chedanaka (sự chặt đứt) cũng theo phương pháp đã được nói.

525. Chinditvā paribhuñjatīti ettha sace na chinditukāmo hoti, bhūmiyaṃ nikhaṇitvā pamāṇaṃ upari dasseti, uttānaṃ vā katvā paribhuñjati, ukkhipitvā vā tulāsaṅghāṭe ṭhapetvā aṭṭaṃ katvā paribhuñjati, sabbaṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ.

525. Trong câu “sau khi chặt rồi sử dụng,” nếu vị ấy không có ý muốn chặt, (vị ấy) chôn (chân giường) xuống đất và để lộ phần đúng kích thước ở trên, hoặc lật ngửa lên rồi sử dụng, hoặc nhấc lên, đặt trên xà nhà, làm thành cái sàn rồi sử dụng, tất cả đều được phép. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi.

Mañcasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.

Điều học về Giường, thứ năm.

6. Tūlonaddhasikkhāpadavaṇṇanā

6. Giải Thích Điều Học Về (Giường) Được Nhồi Bông Gòn

526. Chaṭṭhe – tūlaṃ onaddhametthāti tūlonaddhaṃ; tūlaṃ pakkhipitvā upari cimilikāya onaddhanti vuttaṃ hoti. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ.

526. Trong điều thứ sáu – Tūlonaddha là (cái giường) có bông gòn được nhồi vào trong đó; có nghĩa là, sau khi cho bông gòn vào, (giường) được bọc lại bằng tấm vải thô ở bên trên. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi.

Tūlonaddhasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ.

Điều học về (Giường) Được Nhồi Bông Gòn, thứ sáu.

7. Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā

7. Giải Thích Điều Học Về Tấm Lót Ngồi

531-4. Sattame – nisīdanaṃ anuññātaṃ hotīti kattha anuññātaṃ? Cīvarakkhandhake paṇītabhojanavatthusmiṃ. Vuttañhi tattha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, kāyaguttiyā cīvaraguttiyā senāsanaguttiyā nisīdana’’nti (mahāva. 353). Seyyathāpi purāṇāsikoṭṭhoti yathā nāma purāṇacammakāroti attho. Yathā hi cammakāro cammaṃ vitthataṃ karissāmīti ito cito ca samañchati, kaḍḍhati; evaṃ sopi taṃ nisīdanaṃ. Tena taṃ bhagavā evamāha – ‘‘nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti santhatasadisaṃ santharitvā ekasmiṃ ante sugatavidatthiyā vidatthimatte padese dvīsu ṭhānesu phāletvā tisso dasā kariyanti, tāhi dasāhi sadasaṃ nāma vuccati. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ.

531-4. Trong điều thứ bảy – câu “tấm lót ngồi đã được cho phép” có nghĩa là được cho phép ở đâu? (Được cho phép) trong chương về Y phục, trong câu chuyện về các món ăn ngon. Thật vậy, ở đó đã được nói rằng: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép tấm lót ngồi để bảo vệ thân, để bảo vệ y, để bảo vệ sàng tọa.” Câu Seyyathāpi purāṇāsikoṭṭho có nghĩa là “giống như người thợ da ngày xưa.” Giống như người thợ da, với ý nghĩ “ta sẽ làm cho tấm da được phẳng rộng,” đã kéo căng nó ra từ bên này và bên kia; vị ấy (Udāyī) cũng (kéo căng) tấm lót ngồi như vậy. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói với vị ấy như vậy. Câu “tấm lót ngồi được gọi là có tua” có nghĩa là: sau khi trải ra giống như tấm nỉ, ở một đầu, tại một khoảng bằng một gang tay của đức Như Lai, người ta rạch ở hai chỗ để làm thành ba cái tua; do những cái tua ấy mà nó được gọi là sadasaṃ (có tua). Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi.

Nisīdanasikkhāpadaṃ sattamaṃ.

Điều học về Tấm Lót Ngồi, thứ bảy.

8. Kaṇḍupaṭicchādisikkhāpadavaṇṇanā

8. Giải Thích Điều Học Về Tấm Vải Che Ghẻ

537. Aṭṭhame [Pg.156] – kaṇḍupaṭicchādi anuññātā hotīti kattha anuññātā? Cīvarakkhandhake belaṭṭhasīsavatthusmiṃ. Vuttañhi tattha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yassa kaṇḍu vā piḷakā vā assāvo vā thullakacchu vā ābādho tassa kaṇḍupaṭicchādi’’nti (mahāva. 354).

537. Trong điều thứ tám – câu “tấm vải che ghẻ đã được cho phép” có nghĩa là được cho phép ở đâu? (Được cho phép) trong chương về Y phục, trong câu chuyện về (trưởng lão) Belaṭṭhasīsa. Thật vậy, ở đó đã được nói rằng: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép tấm vải che ghẻ cho vị nào có bệnh ghẻ, hoặc mụn nhọt, hoặc vết thương chảy mủ, hoặc ghẻ lở nặng.”

539. Yassa adhonābhi ubbhajāṇumaṇḍalanti yassa bhikkhuno nābhiyā heṭṭhā jāṇumaṇḍalānaṃ upari. Kaṇḍūti kacchu. Piḷakāti lohitatuṇḍikā sukhumapiḷakā. Assāvoti arisabhagandaramadhumehādīnaṃ vasena asucipaggharaṇakaṃ. Thullakacchu vā ābādhoti mahāpiḷakābādho vuccati. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ.

539. Câu “của vị nào ở dưới rốn, trên đầu gối” có nghĩa là của vị tỳ khưu nào ở dưới rốn và trên đầu gối. Kaṇḍu là bệnh ghẻ. Piḷakā là mụn nhọt nhỏ có đầu mủ máu. Assāvo là vết thương chảy ra chất không sạch sẽ do bệnh trĩ, rò hậu môn, tiểu đường, v.v. Bệnh ghẻ lở nặng được gọi là bệnh mụn nhọt lớn. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi.

Kaṇḍupaṭicchādisikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ.

Điều học về Tấm Vải Che Ghẻ, thứ tám.

9. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā

9. Giải Thích Điều Học Về Y Tắm Mưa

542. Navame – vassikasāṭikā anuññātā hotīti kattha anuññātā? Cīvarakkhandhake visākhāvatthusmiṃ. Vuttañhi tattha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vassikasāṭika’’nti (mahāva. 352). Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ.

542. Trong điều thứ chín – câu “y tắm mưa đã được cho phép” có nghĩa là được cho phép ở đâu? (Được cho phép) trong chương về Y phục, trong câu chuyện về (nữ thí chủ) Visākhā. Thật vậy, ở đó đã được nói rằng: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép y tắm mưa.” Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi.

Vassikasāṭikasikkhāpadaṃ navamaṃ.

Điều học về Y Tắm Mưa, thứ chín.

10. Nandattherasikkhāpadavaṇṇanā

10. Giải Thích Điều Học Về Trưởng Lão Nanda

547. Dasame – caturaṅgulomakoti catūhi aṅgulehi ūnakappamāṇo. Sesaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ.

547. Trong điều thứ mười – caturaṅgulomaka có nghĩa là kích thước hợp lệ bị thiếu bốn ngón tay. Phần còn lại đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi.

Nandattherasikkhāpadaṃ dasamaṃ.

Điều học về Nanda, thứ mười.

Samatto vaṇṇanākkamena ratanavaggo navamo.

Phẩm về các Báu Vật, thứ chín, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích.

Uddiṭṭhā khotiādi vuttanayamevāti.

(Đoạn kệ) bắt đầu bằng Uddiṭṭhā kho cũng theo phương pháp đã được nói.

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya

Trong bộ Sớ Giải Luật Tạng tên là Samantapāsādikā

Khuddakavaṇṇanā samattā.

Phần giải thích các điều học nhỏ đã hoàn tất.

Pācittiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.

Chương Pācittiya đã kết thúc.

6. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ

6. Chương Pāṭidesanīya

1. Paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā

1. Giải Thích Điều Học Pāṭidesanīya Thứ Nhất

Pāṭidesanīyā [Pg.157] dhammā, khuddakānaṃ anantarā;

Ṭhapitā ye ayaṃ dāni, tesaṃ bhavati vaṇṇanā.

Các pháp Pāṭidesanīya, liền sau các điều học nhỏ; đã được (các vị kết tập) đặt ra, bây giờ đây là phần giải thích về chúng.

552. Paṭhamapāṭidesanīye tāva paṭikkamanakāleti piṇḍāya caritvā paṭiāgamanakāle. Sabbeva aggahesīti sabbameva aggahesi. Pavedhentīti kampamānā. Apehīti apagaccha.

552. Trong điều Pāṭidesanīya thứ nhất, trước hết, câu ‘paṭikkamanakāle’ có nghĩa là ‘vào lúc quay về sau khi đi khất thực.’ Câu ‘sabbeva aggahesīti’ có nghĩa là ‘đã nhận lấy tất cả.’ Câu ‘pavedhentīti’ có nghĩa là ‘đang run rẩy.’ Câu ‘apehīti’ có nghĩa là ‘hãy tránh đi.’

553-5. Gārayhaṃ āvusotiādi paṭidesetabbākāradassanaṃ. Rathikāti racchā. Byūhanti anibbijjhitvā ṭhitā gatapaccāgataracchā. Siṅghāṭakanti catukkoṇaṃ vā tikoṇaṃ vā maggasamodhānaṭṭhānaṃ. Gharanti kulagharaṃ. Etesu yattha katthaci ṭhatvā gaṇhantassa gahaṇe dukkaṭaṃ, ajjhohāre ajjhohāragaṇanāya pāṭidesanīyaṃ. Hatthisālādīsu gaṇhantassāpi eseva nayo. Bhikkhunī rathikāya ṭhatvā deti, bhikkhu sacepi antarārāmādīsu ṭhatvā gaṇhāti, āpattiyeva. ‘‘Antaragharaṃ paviṭṭhāyā’’ti hi vacanato bhikkhuniyā antaraghare ṭhatvā dadamānāya vasenettha āpatti veditabbā, bhikkhussa ṭhitaṭṭhānaṃ pana appamāṇaṃ. Tasmā sacepi vīthiādīsu ṭhito bhikkhu antarārāmādīsu ṭhatvā dadamānāya bhikkhuniyā gaṇhāti, anāpattiyeva.

553-5. Cụm từ bắt đầu bằng ‘gārayhaṃ āvuso’ là để chỉ cách thức cần phải sám hối. ‘Rathikā’ là đường xe. ‘Byūha’ là con đường đi lại không bị gián đoạn. ‘Siṅghāṭaka’ là nơi các con đường gặp nhau, có thể là ngã tư hoặc ngã ba. ‘Ghara’ là nhà của gia tộc. Vị tỳ khưu đứng ở bất cứ nơi nào trong những nơi này mà nhận thì phạm dukkaṭa trong lúc nhận; khi ăn vào, phạm pāṭidesanīya theo số lượng miếng ăn. Đối với vị tỳ khưu nhận (vật thực) trong chuồng voi v.v... cũng theo cách thức này. Tỳ khưu ni đứng ở đường xe và dâng, nếu tỳ khưu đứng ở trong tu viện v.v... mà nhận thì vẫn phạm tội. Thật vậy, vì có lời dạy rằng: ‘của vị (tỳ khưu ni) đã đi vào trong nhà,’ nên ở đây cần hiểu tội phạm là do vị tỳ khưu ni đứng trong nhà mà dâng, còn nơi đứng của tỳ khưu thì không giới hạn. Do đó, nếu tỳ khưu đứng ở đường phố v.v... mà nhận (vật thực) từ tay tỳ khưu ni đang đứng trong tu viện v.v... để dâng, thì không phạm tội.

Yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa. Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassāti idaṃ āmisena asambhinnaṃ sandhāya vuttaṃ, sambhinne pana ekarase pāṭidesanīyameva. Ekato upasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukameva.

Câu ‘(nhận) vật thực yāmakālika, sattāhakālika, yāvajīvika với mục đích làm thức ăn, phạm tội dukkaṭa. Mỗi khi ăn vào, phạm tội dukkaṭa’ này được nói đến nhằm chỉ các vật thực không trộn lẫn với vật thực chính (āmisa). Nhưng đối với trường hợp đã trộn lẫn, có cùng một vị, thì phạm pāṭidesanīya. ‘Thọ cụ túc một bên’ có nghĩa là đã thọ cụ túc bên ni chúng. Còn đối với vị đã thọ cụ túc bên tăng chúng thì (phạm tội) tùy theo trường hợp.

556. Dāpeti na detīti aññātikā aññena kenaci dāpeti taṃ gaṇhantassa anāpatti. Upanikkhipitvā detīti bhūmiyaṃ ṭhapetvā ‘‘idaṃ ayya tumhākaṃ dammī’’ti deti, evaṃ dinnaṃ ‘‘sādhu bhaginī’’ti sampaṭicchitvā tāya eva vā bhikkhuniyā aññena vā kenaci paṭiggahāpetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Sikkhamānāya [Pg.158] sāmaṇeriyāti etāsaṃ dadamānānaṃ gaṇhantassa anāpatti. Sesamettha uttānameva.

556. ‘Cho dâng chứ không tự dâng’ có nghĩa là vị tỳ khưu ni không phải là thân quyến nhờ một người nào khác dâng, vị tỳ khưu nhận vật thực ấy không phạm tội. ‘Đặt xuống rồi dâng’ có nghĩa là đặt xuống đất rồi nói: “Thưa ngài, con xin dâng vật này đến ngài.” Vật thực được dâng như vậy, sau khi hoan hỷ nhận bằng lời “Lành thay, thưa sư muội,” thì được phép nhờ chính vị tỳ khưu ni ấy hoặc một người nào khác dâng lại (lên tay) rồi dùng. ‘(Từ tay) vị sikkhamānā, vị sāmaṇerī’ có nghĩa là khi những vị này dâng, vị tỳ khưu nhận không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Có nguồn gốc phát sinh giống như điều học Eḷakaloma – là hành vi, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và ba cảm thọ.

Paṭhamapāṭidesanīyaṃ.

Điều Pāṭidesanīya thứ nhất.

2. Dutiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích điều học Pāṭidesanīya thứ hai

558. Dutiye – apasakka tāva bhaginītiādi apasādetabbākāradassanaṃ.

558. Trong điều thứ hai – cụm từ bắt đầu bằng ‘apasakka tāva bhaginī’ là để chỉ cách thức cần phải cho lui đi.

561. Attano bhattaṃ dāpeti na detīti ettha sacepi attano bhattaṃ deti, iminā sikkhāpadena anāpattiyeva, purimasikkhāpadena āpatti. Aññesaṃ bhattaṃ deti na dāpetīti ettha sacepi dāpeyya, iminā sikkhāpadena āpatti bhaveyya. Dentiyā pana neva iminā na purimena āpatti. Sesamettha uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

561. Ở đây, trong câu ‘cho dâng vật thực của mình chứ không tự dâng,’ nếu vị ấy tự dâng vật thực của mình, thì theo điều học này không phạm tội, nhưng phạm tội theo điều học trước. Ở đây, trong câu ‘tự dâng vật thực của người khác chứ không cho dâng,’ nếu vị ấy cho dâng, thì theo điều học này sẽ phạm tội. Nhưng đối với vị dâng (vật thực của người khác) thì không phạm tội theo điều học này cũng như điều học trước. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sinh giống như điều học Kaṭhina – là hành vi và không phải hành vi, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba cảm thọ.

Dutiyapāṭidesanīyaṃ.

Điều Pāṭidesanīya thứ hai.

3. Tatiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải thích điều học Pāṭidesanīya thứ ba

562. Tatiye – ubhatopasannanti dvīhi pasannaṃ upāsakenapi upāsikāyapi. Tasmiṃ kira kule ubhopi te sotāpannāyeva. Bhogena hāyatīti edisañhi kulaṃ sacepi asītikoṭidhanaṃ hoti, bhogehi hāyatiyeva. Kasmā? Yasmā tattha neva upāsikā na upāsako bhoge rakkhati.

562. Trong điều thứ ba – ‘có niềm tin từ cả hai phía’ có nghĩa là có niềm tin từ cả hai người, cả nam cư sĩ và nữ cư sĩ. Tương truyền, trong gia đình ấy, cả hai vợ chồng đều là bậc Sotāpanna. ‘Bị hao tổn tài sản’ có nghĩa là một gia đình như vậy, dù cho có tài sản tám mươi koṭi, cũng vẫn bị hao tổn tài sản. Tại sao? Bởi vì ở đó, cả nữ cư sĩ lẫn nam cư sĩ đều không gìn giữ tài sản.

569. Gharato nīharitvā dentīti āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā ānetvā denti. Sacepi anāgate bhikkhumhi paṭhamaṃyeva nīharitvā dvāre ṭhapetvā pacchā sampattassa denti, vaṭṭati. Bhikkhuṃ pana disvā antogehato nīharitvā diyyamānaṃ na vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sesamettha uttānameva[Pg.159]. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ ticittaṃ, tivedananti.

569. ‘Mang từ nhà ra dâng’ có nghĩa là họ mang đến dâng tại nhà ăn hoặc tu viện. Nếu họ mang ra trước, khi tỳ khưu chưa đến, đặt ở cửa, rồi sau đó dâng cho vị tỳ khưu đã đến, thì được phép (nhận). Nhưng trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: ‘Không được phép nhận vật thực được mang ra từ trong nhà sau khi đã nhìn thấy tỳ khưu.’ Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sinh giống như điều học Eḷakaloma – là hành vi, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba cảm thọ.

Tatiyapāṭidesanīyaṃ.

Điều Pāṭidesanīya thứ ba.

4. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā

4. Giải thích điều học Pāṭidesanīya thứ tư

570. Catutthe – avaruddhā hontīti paṭiviruddhā honti.

570. Trong điều thứ tư – ‘bị ngăn cản’ có nghĩa là ‘bị chống đối.’

573. Pañcannaṃ paṭisaṃviditanti pañcasu sahadhammikesu yaṃkiñci pesetvā khādanīyaṃ bhojanīyaṃ āharissāmāti paṭisaṃviditaṃ katampi appaṭisaṃviditamevāti attho. Ārāmaṃ ārāmūpacāraṃ ṭhapetvāti āraññakasenāsanārāmañca tassa upacārañca ṭhapetvā; upacārato nikkhantaṃ antarāmagge bhikkhuṃ disvā vā gāmaṃ āgatassa vā paṭisaṃviditaṃ katampi appaṭisaṃviditameva hotīti veditabbaṃ. Sace sāsaṅkaṃ hoti sāsaṅkanti ācikkhitabbanti kasmā ācikkhitabbaṃ? Ārāme core vasante amhākaṃ nārocentīti vacanapaṭimocanatthaṃ. Corā vattabbā manussā idhūpacarantīti kasmā vattabbaṃ? Attano upaṭṭhākehi amhe gaṇhāpentīti vacanapaṭimocanatthaṃ.

573. ‘Được năm người biết trước’ có nghĩa là: dù đã báo trước cho một trong năm vị đồng pháp hữu bằng cách sai người đến báo rằng ‘chúng tôi sẽ mang vật thực cứng, vật thực mềm đến,’ thì việc báo trước ấy vẫn xem như chưa được báo trước. ‘Trừ ra tu viện và khu vực tu viện’ có nghĩa là trừ ra tu viện trong rừng và khu vực của tu viện ấy; cần phải hiểu rằng dù đã báo trước cho vị tỳ khưu đã đi ra khỏi khu vực tu viện, đang ở giữa đường, sau khi nhìn thấy vị ấy, hoặc cho vị tỳ khưu đã vào làng, thì việc báo trước ấy vẫn xem như chưa được báo trước. ‘Nếu nơi ấy đáng nghi ngờ, phải báo là đáng nghi ngờ,’ tại sao phải báo? Để tránh khỏi lời khiển trách rằng: ‘Có kẻ trộm ở trong tu viện mà họ không báo cho chúng ta.’ ‘Phải nói rằng có những người bị nghi là trộm đang đi lại ở đây,’ tại sao phải nói? Để tránh khỏi lời khiển trách rằng: ‘Họ nhờ những người phục vụ của mình bắt chúng ta.’

Yāguyā paṭisaṃvidite tassā parivāro āhariyyatīti yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā ‘‘kiṃ suddhayāguyā dinnāya pūvabhattādīnipi etissā yāguyā parivāraṃ katvā dassāmā’’ti evaṃ yaṃ kiñci āharanti, sabbaṃ paṭisaṃviditameva hoti. Bhattena paṭisaṃviditetiādīsupi eseva nayo. Asukaṃ nāma kulaṃ paṭisaṃviditaṃ katvā khādanīyādīni gahetvā gacchatīti sutvā aññānipi tena saddhiṃ attano deyyadhammaṃ āharanti, vaṭṭati. Yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā pūvaṃ vā bhattaṃ vā āharanti, etampi vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ.

Câu ‘Vật tùy tùng của cháo được mang đến khi cháo đã được báo trước’ có nghĩa là: Sau khi đã báo trước về cháo, họ nghĩ rằng: ‘Cúng dường cháo không thì có ích gì? Chúng ta hãy làm các món bánh, cơm, v.v... làm vật tùy tùng cho món cháo này rồi cúng dường.’ Do đó, bất cứ vật thực nào họ mang đến, tất cả đều được xem là đã được báo trước. Trong các trường hợp như ‘đã được báo trước về cơm,’ v.v... cũng áp dụng phương pháp tương tự. Nghe tin rằng: ‘Gia tộc tên là X kia đã báo trước rồi mang vật thực cứng, v.v... đi,’ các gia tộc khác cũng mang vật cúng dường của mình đến cùng với gia tộc ấy, thì được phép (thọ nhận). Sau khi đã báo trước về cháo, họ mang đến bánh hoặc cơm, điều này cũng được phép (thọ nhận). Điều này đã được nói trong Chú giải Kurundī.

575. Gilānassāti appaṭisaṃviditepi gilānassa anāpatti. Paṭisaṃvidite vā gilānassa vā sesakanti ekassatthāya paṭisaṃviditaṃ katvā āhaṭaṃ, tassa sesakaṃ aññassāpi bhuñjituṃ vaṭṭati. Catunnaṃ pañcannaṃ vā paṭisaṃviditaṃ katvā bahuṃ āhaṭaṃ hoti, aññesampi dātuṃ icchanti, etampi [Pg.160] paṭisaṃviditasesakameva, sabbesampi vaṭṭati. Atha adhikameva hoti, sannidhiṃ mocetvā ṭhapitaṃ dutiyadivasepi vaṭṭati. Gilānassa āhaṭāvasesepi eseva nayo. Yaṃ pana appaṭisaṃviditameva katvā ābhataṃ, taṃ bahiārāmaṃ pesetvā paṭisaṃviditaṃ kāretvā āharāpetabbaṃ, bhikkhūhi vā gantvā antarāmagge gahetabbaṃ. Yampi vihāramajjhena gacchantā vā vanacarakādayo vā vanato āharitvā denti, purimanayeneva paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ. Tatthajātakanti ārāme jātakameva; mūlakhādanīyādiṃ aññena kappiyaṃ katvā dinnaṃ paribhuñjato anāpatti. Sace pana taṃ gāmaṃ haritvā pacitvā āharanti, na vaṭṭati. Paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ. Sesamettha uttānameva.

575. Về câu ‘Đối với vị bệnh,’ (có nghĩa là) đối với vị bệnh thì không phạm tội dù (vật thực) không được báo trước. Về câu ‘Hoặc phần còn lại của vật đã được báo trước hoặc của vị bệnh,’ (có nghĩa là) vật thực được mang đến sau khi đã báo trước cho một vị, phần còn lại của vị ấy thì vị khác cũng được phép dùng. Hoặc (vật thực) được mang đến nhiều sau khi đã báo trước cho bốn hoặc năm vị, và họ muốn cho các vị khác nữa, thì vật thực này cũng chính là phần còn lại của vật đã được báo trước, tất cả các vị đều được phép (dùng). Hoặc nếu có dư, vật thực đã được đặt xuống sau khi đã giải trừ (tội) tàng trữ, thì cũng được phép (dùng) vào ngày thứ hai. Đối với phần còn lại của vật thực được mang đến cho vị bệnh, cũng áp dụng phương pháp tương tự. Còn vật thực nào được mang đến mà không được báo trước, thì nên gửi ra ngoài tu viện, cho người báo trước rồi mang vào, hoặc các vị tỳ khưu đi ra nhận ở giữa đường. Cả vật thực mà những người đi ngang qua giữa tu viện hoặc những người đi rừng, v.v... mang từ trong rừng ra cho, cũng nên cho người báo trước theo phương pháp đã nêu. Về câu ‘Sản vật tại chỗ,’ (có nghĩa là) chỉ sản vật mọc trong tu viện; khi vật thực cứng là rễ cây, v.v... được người khác làm cho hợp lệ rồi dâng cúng, vị (tỳ khưu) dùng thì không phạm tội. Nhưng nếu họ mang vật ấy vào làng, nấu chín rồi mang đến, thì không được phép (thọ nhận). Cần phải cho người báo trước. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.

Sự phát sinh giống như Kaṭhina: là hành động và không phải hành động, không giải thoát khỏi tri giác, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, phát sinh từ ba tâm, và có ba cảm thọ.

Catutthapāṭidesanīyaṃ.

Điều Cần Phải Phát Lộ Thứ Tư.

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya

Trong bộ Chú giải Luật Samantapāsādikā

Pāṭidesanīyavaṇṇanā niṭṭhitā.

Phần Chú giải về các Điều Cần Phải Phát Lộ đã hoàn tất.

Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.

Chương về các Điều Cần Phải Phát Lộ đã hoàn tất.

7. Sekhiyakaṇḍaṃ

7. Chương Ưng Học Pháp

1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā

1. Chú giải Phẩm Mặc Y Ngay Ngắn

Yāni [Pg.161] sikkhitasikkhena, sekhiyānīti tādinā;

Bhāsitāni ayaṃ dāni, tesampi vaṇṇanākkamo.

Những học giới nào đã được bậc Như Nhiên, người đã tu tập các học giới, thuyết giảng là các Ưng Học Pháp; giờ đây, đây là thứ tự chú giải của các học giới ấy.

576. Tattha parimaṇḍalanti samantato maṇḍalaṃ. Nābhimaṇḍalaṃ jāṇumaṇḍalanti uddhaṃ nābhimaṇḍalaṃ adho jāṇumaṇḍalaṃ paṭicchādentena jāṇumaṇḍalassa heṭṭhā jaṅghaṭṭhikato paṭṭhāya aṭṭhaṅgulamattaṃ nivāsanaṃ otāretvā nivāsetabbaṃ, tato paraṃ otārentassa dukkaṭanti vuttaṃ. Yathā nisinnassa jāṇumaṇḍalato heṭṭhā caturaṅgulamattaṃ paṭicchannaṃ hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ; evaṃ nivāsentassa pana nivāsanaṃ pamāṇikaṃ vaṭṭati. Tatridaṃ pamāṇaṃ – dīghato muṭṭhipañcakaṃ, tiriyaṃ aḍḍhateyyahatthaṃ. Tādisassa pana alābhe tiriyaṃ dvihatthapamāṇampi vaṭṭati jāṇumaṇḍalapaṭicchādanatthaṃ, nābhimaṇḍalaṃ pana cīvarenāpi sakkā paṭicchādetunti. Tattha ekapaṭṭacīvaraṃ evaṃ nivatthampi nivatthaṭṭhāne na tiṭṭhati, dupaṭṭaṃ pana tiṭṭhati.

576. Trong đó, ‘mặc y ngay ngắn’ (parimaṇḍalaṃ) có nghĩa là tròn đều xung quanh. ‘Vùng rốn và vùng đầu gối’ (nābhimaṇḍalaṃ jāṇumaṇḍalaṃ) có nghĩa là phải mặc y nội che phủ vùng rốn ở phía trên và vùng đầu gối ở phía dưới, bằng cách thả y nội xuống khoảng tám lóng tay kể từ xương ống chân bên dưới vùng đầu gối. Đã được nói rằng, người thả y xuống thấp hơn mức đó thì phạm tội Tác ác (dukkaṭa). Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: (mặc) sao cho khi ngồi, y che phủ khoảng bốn lóng tay bên dưới vùng đầu gối. Hơn nữa, đối với người mặc như vậy, y nội có kích thước tiêu chuẩn là được phép. Kích thước tiêu chuẩn ở đây là: chiều dài năm nắm tay (tức năm cùi chỏ), chiều ngang hai cùi chỏ rưỡi. Nhưng khi không có y như vậy, y có chiều ngang hai cùi chỏ cũng được phép để che vùng đầu gối, còn vùng rốn thì có thể che bằng y (thượng). Trong đó, y một lớp dù được mặc như vậy cũng không giữ nguyên ở vị trí đã mặc, nhưng y hai lớp thì giữ nguyên.

Olambento nivāseti āpatti dukkaṭassāti ettha na kevalaṃ purato ca pacchato ca olambetvā nivāsentasseva dukkaṭaṃ, ye panaññe ‘‘tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū gihinivatthaṃ nivāsenti hatthisoṇḍakaṃ macchavālakaṃ catukkaṇṇakaṃ tālavaṇṭakaṃ satavalikaṃ nivāsentī’’tiādinā (cūḷava. 280) nayena khandhake nivāsanadosā vuttā, tathā nivāsentassāpi dukkaṭameva. Te sabbe vuttanayena parimaṇḍalaṃ nivāsentassa na honti. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato pana tattheva āvi bhavissati.

Trong câu ‘Mặc y buông thõng xuống thì phạm tội Tác ác,’ không chỉ người mặc y buông thõng cả phía trước và phía sau mới phạm tội Tác ác, mà cả những người mặc theo các cách sai khác đã được nói đến trong chương Khandhaka, theo phương pháp bắt đầu bằng câu: ‘Vào lúc bấy giờ, nhóm sáu vị tỳ khưu mặc y theo kiểu của người thế tục: mặc kiểu vòi voi, kiểu đuôi cá, kiểu bốn góc, kiểu lá cọ, kiểu trăm nếp gấp,’ cũng phạm tội Tác ác. Tất cả những lỗi ấy không xảy ra đối với người mặc y ngay ngắn theo phương pháp đã nói. Đây là phần tóm tắt ở đây, còn phần chi tiết sẽ được trình bày rõ ràng ngay tại chương ấy.

Asañciccāti purato vā pacchato vā olambetvā nivāsessāmīti evaṃ asañcicca; atha kho parimaṇḍalaṃyeva nivāsessāmīti virajjhitvā aparimaṇḍalaṃ nivāsentassa anāpatti. Assatiyāti aññavihitassāpi tathā nivāsentassa anāpatti. Ajānantassāti ettha nivāsanavattaṃ ajānantassa mokkho natthi. Nivāsanavattañhi sādhukaṃ uggahetabbaṃ, tassa anuggahaṇamevassa anādariyaṃ. Taṃ pana sañcicca anuggaṇhantassa yujjati, tasmā uggahitavattopi yo āruḷhabhāvaṃ vā oruḷhabhāvaṃ vā na jānāti, tassa [Pg.162] anāpatti. Kurundiyaṃ pana ‘‘parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpattī’’ti vuttaṃ. Yo pana sukkhajaṅgho vā mahāpiṇḍikamaṃso vā hoti, tassa sāruppatthāya jāṇumaṇḍalato aṭṭhaṅgulādhikampi otāretvā nivāsetuṃ vaṭṭati.

Về câu ‘Không cố ý,’ (có nghĩa là) không cố ý rằng: ‘Ta sẽ mặc y buông thõng phía trước hoặc phía sau;’ mà trái lại, (nghĩ rằng) ‘Ta sẽ mặc y ngay ngắn,’ nhưng do sơ suất mà mặc không ngay ngắn, thì không phạm tội. Về câu ‘Do thất niệm,’ (có nghĩa là) người có tâm hướng đến việc khác mà mặc như vậy, cũng không phạm tội. Về câu ‘Do không biết,’ ở đây, người không biết phận sự về việc mặc y thì không được miễn tội. Vì phận sự về việc mặc y cần phải được học hỏi kỹ lưỡng, việc không học hỏi chính là sự không tôn trọng của người ấy. Điều đó phù hợp với người cố ý không học hỏi. Do đó, người dù đã học phận sự nhưng không biết tình trạng (y) bị kéo lên hay bị tuột xuống, thì không phạm tội. Nhưng trong Chú giải Kurundī có nói rằng: ‘Người không biết cách mặc y ngay ngắn thì không phạm tội.’ Hơn nữa, người có ống chân khô gầy hoặc có bắp chân to, vì mục đích cho thích hợp, được phép thả y xuống thấp hơn tám lóng tay so với vùng đầu gối để mặc.

Gilānassāti jaṅghāya vā pāde vā vaṇo hoti, ukkhipitvā vā otāretvā vā nivāsetuṃ vaṭṭati. Āpadāsūti vāḷamigā vā corā vā anubandhanti, evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesamettha uttānameva.

Về câu ‘Đối với vị bệnh,’ (có nghĩa là) vị nào có vết thương ở ống chân hoặc ở bàn chân, thì được phép mặc y kéo lên hoặc thả xuống. Về câu ‘Trong các trường hợp nguy cấp,’ (có nghĩa là) khi bị các loài thú dữ hoặc kẻ cướp truy đuổi, trong những trường hợp nguy cấp như vậy, (mặc không ngay ngắn) thì không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Phussadevatthero ‘‘acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, tivedana’’nti āha. Upatissatthero pana ‘‘anādariyaṃ paṭiccā’’ti vuttattā ‘‘lokavajjaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedana’’nti āha.

Sự sanh khởi của tội pārājika thứ nhất là: hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, tâm bất thiện, và thọ khổ. Trưởng lão Phussadeva đã nói rằng: 'là vô tâm, bị chế định chê trách, và có ba thọ'. Còn trưởng lão Upatissa, vì đã được nói là 'do không tôn trọng', đã nói rằng: 'là bị đời chê trách, tâm bất thiện, và thọ khổ'.

577. Parimaṇḍalaṃ pārupitabbanti ‘‘tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū gihipārutaṃ pārupantī’’ti (cūḷava. 280) evaṃ vuttaṃ anekappakāraṃ gihipārupanaṃ apārupitvā idha vuttanayeneva ubho kaṇṇe samaṃ katvā pārupanavattaṃ pūrentena parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ. Imāni ca dve sikkhāpadāni avisesena vuttāni. Tasmā vihārepi antaragharepi parimaṇḍalameva nivāsetabbañca pārupitabbañcāti. Samuṭṭhānādīni paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbāni saddhiṃ theravādena.

577. Về câu 'nên đắp y cho tròn trịa': Không đắp y theo nhiều cách của người thế tục như đã được nói (trong Cūḷavagga, trang 280) rằng: 'Vào lúc bấy giờ, nhóm sáu vị tỳ khưu đã đắp y theo kiểu của người thế tục', mà chỉ theo cách đã được nói ở đây, trong khi thực hành phận sự đắp y, nên làm cho hai mép y bằng nhau rồi đắp cho tròn trịa. Và hai học giới này đã được nói đến một cách không phân biệt. Do đó, ở trong tu viện cũng như ở trong xóm làng, chỉ nên mặc y và đắp y cho tròn trịa. Các vấn đề về sự sanh khởi v.v... nên được hiểu theo cách đã được nói trong học giới thứ nhất cùng với Thuyết của Trưởng Lão.

578. Kāyaṃ vivaritvāti jattumpi urampi vivaritvā. Suppaṭicchannenāti na sasīsaṃ pārutena; atha kho gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā anuvātantena gīvaṃ paṭicchādetvā ubho kaṇṇe samaṃ katvā paṭisaṃharitvā yāva maṇibandhaṃ paṭicchādetvā antaraghare gantabbaṃ. Dutiyasikkhāpade – galavāṭakato paṭṭhāya sīsaṃ maṇibandhato paṭṭhāya hatthe piṇḍikamaṃsato ca paṭṭhāya pāde vivaritvā nisīditabbaṃ.

578. Về câu 'để hở thân': là để hở xương đòn gánh và ngực. Về câu 'che đậy khéo': không phải là đắp y trùm cả đầu; mà là, sau khi cài nút, dùng mép y dọc che cổ lại, làm cho hai mép y bằng nhau rồi xếp lại, che cho đến cổ tay, rồi nên đi vào trong xóm làng. Trong học giới thứ hai, nên ngồi để hở đầu kể từ hõm cổ, tay kể từ cổ tay, và chân kể từ bắp chân.

579. Vāsūpagatassāti vāsatthāya upagatassa rattibhāge vā divasabhāge vā kāyaṃ vivaritvāpi nisīdato anāpatti.

579. Về câu 'đối với người đã đến trú ngụ': đối với người đã đến vì mục đích trú ngụ, vào ban đêm hay ban ngày, dù có ngồi để hở thân cũng là vô tội.

580. Susaṃvutoti hatthaṃ vā pādaṃ vā akīḷāpento; suvinītoti attho.

580. Về câu 'khéo thu thúc': là không vung vẩy tay hoặc chân; nghĩa là được khéo huấn luyện.

582. Okkhittacakkhūti [Pg.163] heṭṭhā khittacakkhu hutvā. Yugamattaṃ pekkhamānoti yugayuttako hi danto ājāneyyo yugamattaṃ pekkhati, purato catuhatthappamāṇaṃ bhūmibhāgaṃ; imināpi ettakaṃ pekkhantena gantabbaṃ. Yo anādariyaṃ paṭicca tahaṃ tahaṃ olokentoti yo taṃtaṃdisābhāgaṃ pāsādaṃ kūṭāgāraṃ vīthiṃ olokento gacchati, āpatti dukkaṭassa. Ekasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā hatthiassādiparissayābhāvaṃ oloketuṃ vaṭṭati. Nisīdantenāpi okkhittacakkhunāva nisīditabbaṃ.

582. Về câu 'mắt nhìn xuống': là có mắt nhìn xuống dưới. Về câu 'nhìn một tầm ách': quả vậy, con ngựa thuần chủng, nòi giống tốt, được attelage vào ách, nhìn một tầm ách, tức là nhìn một khoảng đất phía trước chừng bốn khuỷu tay; vị này cũng nên đi trong khi nhìn chừng ấy. Về câu 'vị nào do không tôn trọng mà nhìn ngó xung quanh': vị nào đi trong khi nhìn ngó các phương hướng, lâu đài, nhà có nóc nhọn, đường phố, thì phạm tội tác ác. Tuy nhiên, được phép đứng tại một nơi để nhìn xem có sự nguy hiểm từ voi, ngựa, v.v... hay không. Khi ngồi cũng nên ngồi với mắt nhìn xuống.

584. Ukkhittakāyāti ukkhepena; itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ ekato vā ubhato vā ukkhittacīvaro hutvāti attho. Antoindakhīlato paṭṭhāya na evaṃ gantabbaṃ. Nisinnakāle pana dhamakaraṇaṃ nīharantenāpi cīvaraṃ anukkhipitvāva nīharitabbanti.

584. Về câu 'với thân vén (y) lên': (từ này có nghĩa là) 'bằng sự vén lên'; đây là cách dụng ngữ theo nghĩa chỉ đặc điểm. Nghĩa là, trở thành người có y được vén lên ở một bên hoặc cả hai bên. Kể từ bên trong trụ cửa, không nên đi như vậy. Còn trong lúc ngồi, ngay cả khi lấy cái lọc nước ra, cũng nên lấy ra mà không vén y lên.

Paṭhamo vaggo.

Phẩm thứ nhất.

2. Ujjagghikavaggavaṇṇanā

2. Giải Thích Phẩm Ujjagghika (Cười Lớn).

586. Ujjagghikāyāti mahāhasitaṃ hasanto. Vuttanayenevettha karaṇavacanaṃ.

586. Về câu 'bằng cách cười lớn': là đang cười một trận cười lớn. Ở đây, đây là cách dụng ngữ theo cách đã nói.

588. Appasaddo antaraghareti ettha kittāvatā appasaddo hoti? Dvādasahatthe gehe ādimhi saṅghatthero, majjhe dutiyatthero, ante tatiyattheroti evaṃ nisinnesu saṅghatthero dutiyena saddhiṃ manteti, dutiyatthero tassa saddañceva suṇāti, kathañca vavatthapeti. Tatiyatthero pana saddameva suṇāti, kathaṃ na vavatthapeti. Ettāvatā appasaddo hoti. Sace pana tatiyatthero kathaṃ vavatthapeti, mahāsaddo nāma hoti.

588. Trong câu 'nói tiếng nhỏ trong xóm làng', thế nào là nói tiếng nhỏ? Trong một ngôi nhà dài mười hai khuỷu tay, khi các vị trưởng lão ngồi như vầy: vị thượng tọa ở đầu, vị trưởng lão thứ hai ở giữa, vị trưởng lão thứ ba ở cuối; vị thượng tọa bàn luận cùng với vị trưởng lão thứ hai, vị trưởng lão thứ hai vừa nghe được tiếng của vị ấy, vừa phân biệt được lời nói. Còn vị trưởng lão thứ ba chỉ nghe được tiếng, không phân biệt được lời nói. Chừng ấy được gọi là nói tiếng nhỏ. Còn nếu vị trưởng lão thứ ba phân biệt được lời nói, thì được gọi là nói tiếng lớn.

590. Kāyaṃ paggahetvāti niccalaṃ katvā ujukena kāyena samena iriyāpathena gantabbañceva nisīditabbañca.

590. Về câu 'sau khi đưa thân đi': nên đi và nên ngồi với thân thẳng, không lay động, với oai nghi điềm tĩnh.

592. Bāhuṃ paggahetvāti niccalaṃ katvā.

592. Về câu 'sau khi đưa cánh tay đi': là làm cho (cánh tay) không lay động.

594. Sīsaṃ paggahetvāti niccalaṃ ujuṃ ṭhapayitvā.

594. Về câu 'sau khi đưa đầu đi': là đặt (đầu) thẳng và không lay động.

Dutiyo vaggo.

Phẩm thứ hai.

3. Khambhakatavaggavaṇṇanā

3. Giải Thích Phẩm Khambhakatā (Chống Nạnh).

596-8. Khambhakato [Pg.164] nāma kaṭiyaṃ hatthaṃ ṭhapetvā katakhambho. Oguṇṭhitoti sasīsaṃ pāruto.

596-8. Được gọi là chống nạnh là người chống nạnh bằng cách đặt tay lên hông. Về câu 'người trùm đầu': là người đắp y trùm cả đầu.

600. Ukkuṭikāyāti ettha ukkuṭikā vuccati paṇhiyo ukkhipitvā aggapādehi vā, aggapāde vā ukkhipitvā paṇhīhiyeva vā bhūmiṃ phusantassa gamanaṃ. Karaṇavacanaṃ panettha vuttalakkhaṇameva.

600. Trong câu 'bằng cách đi ngồi xổm', việc đi của người nhón gót chân lên và đi bằng đầu ngón chân, hoặc nhón đầu ngón chân lên và đi bằng gót chân trong khi chạm đất, được gọi là đi ngồi xổm. Ở đây, cách dụng ngữ có đặc điểm như đã nói.

601. Dussapallatthikāyāti ettha āyogapallatthikāpi dussapallatthikā eva.

601. Trong câu 'bằng cách ngồi bó gối bằng dải vải', việc ngồi bó gối bằng dây cũng chính là ngồi bó gối bằng dải vải.

602. Sakkaccanti satiṃ upaṭṭhapetvā.

602. Về câu 'một cách cung kính': là sau khi thiết lập niệm.

603. Ākirantepīti piṇḍapātaṃ dentepi. Pattasaññīti patte saññaṃ katvā.

603. Về câu 'ngay cả khi họ đang vung vãi': là ngay cả khi họ đang dâng vật thực khất thực. Về câu 'có tưởng trong bát': là làm dấu hiệu (tưởng) trong bát.

604. Samasūpako nāma yattha bhattassa catutthabhāgappamāṇo sūpo hoti. Muggasūpo māsasūpoti ettha kulatthādīhi katasūpāpi saṅgahaṃ gacchantiyevāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Rasaraseti ettha ṭhapetvā dve sūpe avasesāni oloṇīsākasūpeyyamaccharasamaṃsarasādīni rasarasāti veditabbāni. Taṃ rasarasaṃ bahumpi gaṇhantassa anāpatti.

604. Được gọi là 'canh vừa đủ' là nơi mà canh có lượng bằng một phần tư của cơm. Trong câu 'canh đậu xanh, canh đậu đen', trong sách Mahāpaccarī đã nói rằng các loại canh làm từ đậu ngựa v.v... cũng được bao gồm. Trong câu 'nước cốt của các vị', ngoại trừ hai loại canh (đã kể), các thứ còn lại như nước chấm, nước rau, nước canh, nước cá, nước thịt, v.v... nên được hiểu là 'nước cốt của các vị'. Đối với người nhận nhiều nước cốt của các vị ấy cũng vô tội.

605. Samatittikanti samapuṇṇaṃ samabharitaṃ. Thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassāti ettha thūpīkato nāma pattassa antomukhavaṭṭilekhaṃ atikkamitvā kato; patte pakkhitto racito pūritoti attho. Evaṃ kataṃ agahetvā antomukhavaṭṭilekhāsamappamāṇo gahetabbo.

605. Về câu 'ngang vành bát': là đầy bằng, ngang bằng. Trong câu 'nhận vật thực khất thực vun lên như ngọn tháp, phạm tội tác ác', được gọi là 'vun lên như ngọn tháp' là vật thực được làm cho vượt quá vạch tròn của vành miệng bên trong của bát; nghĩa là được bỏ vào, sắp xếp, làm đầy trong bát. Không nhận vật thực được làm như vậy, nên nhận vật thực có lượng bằng với vạch tròn của vành miệng bên trong.

Tattha thūpīkataṃ nāma ‘‘pañcahi bhojanehi kata’’nti abhayatthero āha. Tipiṭakacūḷanāgatthero pana ‘‘piṇḍapāto nāma yāgupi bhattampi khādanīyampi cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampī’’ti idaṃ suttaṃ vatvā dasikasuttampi thūpīkataṃ na vaṭṭatīti āha. Tesaṃ vādaṃ sutvā bhikkhū rohaṇaṃ gantvā cūḷasumanattheraṃ pucchiṃsu – ‘‘bhante thūpīkatapiṇḍapāto kena paricchinno’’ti? Tesañca therānaṃ vādaṃ ārocesuṃ. Thero sutvā āha [Pg.165] – ‘‘aho, cūḷanāgo sāsanato bhaṭṭho, ahaṃ etassa sattakkhattuṃ vinayaṃ vācento na kadāci evaṃ avacaṃ, ayaṃ kuto labhitvā evaṃ vadasī’’ti. Bhikkhū theraṃ yāciṃsu – ‘‘kathetha dāni, bhante, kena paricchinno’’ti? ‘‘Yāvakālikenāvuso’’ti thero āha. Tasmā yaṃkiñci yāgubhattaṃ vā phalāphalaṃ vā āmisajātikaṃ samatittikameva gahetabbaṃ. Tañca kho adhiṭṭhānupagena pattena, itarena pana thūpīkatampi vaṭṭati. Yāmakālikasattāhakālikayāvajīvikāni pana adhiṭṭhānupagapattepi thūpīkatāni vaṭṭanti. Dvīsu pattesu bhattaṃ gahetvā ekasmiṃ pūretvā vihāraṃ pesetuṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ. Yaṃ patte pakkhipiyamānaṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādi heṭṭhā orohati, taṃ thūpīkataṃ nāma na hoti. Pūvavaṭaṃsakaṃ ṭhapetvā piṇḍapātaṃ denti, thūpīkatameva hoti. Pupphavaṭaṃsakatakkolakaṭukaphalādivaṭaṃsake pana ṭhapetvā dinnaṃ thūpīkataṃ na hoti. Bhattassa upari thālakaṃ vā pattaṃ vā ṭhapetvā pūretvā gaṇhāti, thūpīkataṃ nāma na hoti. Kurundiyampi vuttaṃ – ‘‘thālake vā paṇṇe vā pakkhipitvā taṃ pattamatthake ṭhapetvā denti, pāṭekkabhājanaṃ vaṭṭatī’’ti.

Ở đây, gọi là vun cao, trưởng lão Abhaya nói: “Là được làm bằng năm loại vật thực.” Còn trưởng lão Tipiṭakacūḷanāga, sau khi nói kinh văn: “Gọi là vật thực khất thực là cháo, cơm, vật thực loại cứng, bánh xà phòng, tăm xỉa răng, và cả chỉ tua,” đã nói rằng: “Cả chỉ tua được vun cao cũng không hợp lệ.” Sau khi nghe quan điểm của các vị ấy, các tỳ khưu đi đến xứ Rohaṇa và hỏi trưởng lão Cūḷasumana: “Kính bạch ngài, vật thực khất thực vun cao được giới hạn bởi cái gì?” Và họ đã trình bày quan điểm của các vị trưởng lão ấy. Trưởng lão nghe xong đã nói: “Ôi, Cūḷanāga đã lạc khỏi giáo pháp. Ta, trong khi dạy Luật cho vị này bảy lần, chưa bao giờ nói như vậy. Vị này nhận được (điều này) từ đâu mà nói như vậy?” Các tỳ khưu đã thỉnh cầu trưởng lão: “Kính bạch ngài, bây giờ xin ngài hãy nói, nó được giới hạn bởi cái gì?” Trưởng lão đã nói: “Này chư hiền, bởi vật thực yāvakālika.” Do đó, bất cứ cháo, cơm, hay trái cây lớn nhỏ nào thuộc loại vật thực, chỉ nên nhận vừa bằng miệng bát. Và điều đó (áp dụng) với bát đã được chú nguyện (đúng kích cỡ), còn với bát khác, thì vun cao cũng hợp lệ. Còn các vật thực yāmakālika, sattāhakālika, yāvajīvika, dù trong bát đã chú nguyện, vun cao cũng hợp lệ. Trong Mahāpaccarī lại nói rằng: “Hợp lệ khi nhận cơm vào hai bát, đổ đầy vào một bát rồi gửi về tu viện.” Vật gì khi được đặt vào bát, như bánh, khúc mía, trái cây lớn nhỏ, mà nó lún xuống dưới, thì không gọi là vun cao. Họ đặt một cái bánh trang trí lên trên rồi dâng vật thực, thì đó chính là vun cao. Còn khi đặt vật trang trí như hoa, quả takkola, quả cay lên trên rồi dâng, thì không phải là vun cao. Đặt một cái đĩa nhỏ hoặc một cái lá lên trên cơm rồi nhận cho đầy, thì không gọi là vun cao. Trong Kurundī cũng nói: “Họ đặt (vật thực) vào đĩa nhỏ hoặc lá, rồi đặt cái đó lên trên miệng bát mà dâng, (đó là) một vật chứa riêng biệt, nên hợp lệ.”

Idha anāpattiyaṃ gilāno na āgato, tasmā gilānassapi thūpīkataṃ na vaṭṭati. Sabbattha pana paṭiggahetumeva na vaṭṭati. Paṭiggahitaṃ pana supaṭiggahitameva hoti, paribhuñjituṃ vaṭṭatīti.

Ở đây, trong phần vô tội, người bệnh không được đề cập đến, do đó, đối với người bệnh, (nhận vật thực) vun cao cũng không hợp lệ. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, chỉ việc nhận là không hợp lệ. Còn vật đã nhận thì được xem là đã nhận đúng cách, hợp lệ để thọ dụng.

Tatiyo vaggo.

Phẩm thứ ba.

4. Sakkaccavaggavaṇṇanā

4. Giải thích phẩm Sakkacca (Cung Kính).

606. Sakkaccanti etthāpi asakkaccaṃ paṭiggahaṇeyeva āpatti, paṭiggahitaṃ pana supaṭiggahitameva. Sakkaccanti ca pattasaññīti cāti ubhayaṃ vuttanayameva.

606. Ở đây, trong điều học sakkaccaṃ (cung kính), phạm tội chỉ khi nhận một cách không cung kính, còn vật đã nhận thì được xem là đã nhận đúng cách. Cả hai điều học sakkaccaṃ và pattasaññī (tưởng trong bát) đều theo phương pháp đã nói.

608. Sapadānanti tattha tattha odhiṃ akatvā anupaṭipāṭiyā. Samasūpake vattabbaṃ vuttameva.

608. (Ăn) tuần tự (sapadānaṃ) nghĩa là không tạo ra ranh giới ở chỗ này chỗ kia, (ăn) theo thứ tự. Điều cần nói trong điều học samasūpaka (canh bằng nhau) đã được nói rồi.

610. Thūpakatoti matthakato; vemajjhatoti attho.

610. Từ chỏm (thūpakato) nghĩa là từ đỉnh, từ giữa.

611. Paṭicchādetvā [Pg.166] dentīti māghātasamayādīsu paṭicchannaṃ byañjanaṃ katvā denti. Viññattiyaṃ vattabbaṃ natthi.

611. “Họ dâng sau khi che đậy” nghĩa là vào những thời điểm như māghāta (cấm sát sanh), họ làm món ăn được che đậy rồi dâng. Không có gì để nói trong điều học về việc xin (viññatti).

614. Ujjhānasaññīsikkhāpadepi gilāno na muccati.

614. Ngay cả trong điều học về việc có ý khinh chê (ujjhānasaññī), người bệnh cũng không được miễn trừ.

615. Nātimahanto kabaḷoti mayūraṇḍaṃ atimahantaṃ, kukkuṭaṇḍaṃ atikhuddakaṃ, tesaṃ vemajjhappamāṇo. Khajjaketi ettha mūlakhādanīyādi sabbaṃ gahetabbaṃ.

615. “Miếng cơm không quá lớn” có nghĩa là kích thước trung bình giữa trứng công (quá lớn) và trứng gà (quá nhỏ). Ở đây, trong từ khajjake (vật thực loại cứng), nên hiểu là tất cả các vật thực loại cứng như củ, v.v.

Catuttho vaggo.

Phẩm thứ tư.

5. Kabaḷavaggavaṇṇanā

5. Giải thích phẩm Kabaḷa (Miếng Cơm).

617. Anāhaṭeti anāharite; mukhadvāraṃ asampāpiteti attho.

617. “Khi chưa đưa đến” (anāhaṭe) nghĩa là khi chưa được mang đến, khi chưa đến cửa miệng.

618. Sabbaṃ hatthanti sakalahatthaṃ.

618. “Toàn bộ bàn tay” (sabbaṃ hatthaṃ) nghĩa là cả bàn tay.

619. Sakabaḷenāti ettha dhammaṃ kathento harītakaṃ vā laṭṭhimadhukaṃ vā mukhe pakkhipitvā katheti. Yattakena vacanaṃ aparipuṇṇaṃ na hoti, tattake mukhamhi sante kathetuṃ vaṭṭati.

619. Ở đây, trong điều học sakabaḷena (với miếng cơm trong miệng), khi đang thuyết pháp, vị ấy đặt quả harītaka hoặc cam thảo vào miệng rồi nói. Hợp lệ để nói khi trong miệng có một lượng (vật thực) mà lời nói không bị thiếu sót (không rõ ràng).

620. Piṇḍukkhepakanti piṇḍaṃ ukkhipitvā ukkhipitvā.

620. “Tung miếng cơm” (piṇḍukkhepakaṃ) nghĩa là tung miếng cơm lên, tung lên.

621. Kabaḷāvacchedakanti kabaḷaṃ avacchinditvā avacchinditvā.

621. “Cắt miếng cơm” (kabaḷāvacchedakaṃ) nghĩa là cắn đứt miếng cơm, cắn đứt.

622. Avagaṇḍakārakanti makkaṭo viya gaṇḍe katvā katvā.

622. “Làm phồng má” (avagaṇḍakārakaṃ) nghĩa là làm phồng má, làm phồng, giống như con khỉ.

623. Hatthaniddhunakanti hatthaṃ niddhunitvā niddhunitvā.

623. “Vẫy tay” (hatthaniddhunakaṃ) nghĩa là vẫy tay, vẫy tay.

624. Sitthāvakārakanti sitthāni avakiritvā avakiritvā.

624. “Rơi vãi hạt cơm” (sitthāvakārakaṃ) nghĩa là làm rơi vãi hạt cơm, làm rơi vãi.

625. Jivhānicchārakanti jivhaṃ nicchāretvā nicchāretvā.

625. “Thè lưỡi” (jivhānicchārakaṃ) nghĩa là thè lưỡi ra, thè ra.

626. Capucapukārakanti capu capūti evaṃ saddaṃ katvā katvā.

626. “Ăn chóp chép” (capucapukārakaṃ) nghĩa là tạo ra âm thanh “chóp chóp” như vậy.

Pañcamo vaggo.

Phẩm thứ năm.

6. Surusuruvaggavaṇṇanā

6. Giải thích phẩm Surusuru (Húp sùm sụp).

627. Surusurukārakanti [Pg.167] surusurūti evaṃ saddaṃ katvā katvā. Davoti parihāsavacanaṃ; taṃ yena kenaci pariyāyena ‘‘kiṃ buddho, silakabuddho, paṭibuddho; kiṃ dhammo, godhammo, ajadhammo; kiṃ saṅgho, migasaṅgho, pasusaṅgho’’tiādinā nayena tīṇi ratanāni ārabbha na kātabbanti attho.

627. “Húp sùm sụp” (surusurukārakaṃ) nghĩa là tạo ra âm thanh “sùm sụp” như vậy. Từ davo là lời nói chế giễu; nghĩa là không nên làm điều đó liên quan đến Tam Bảo bằng bất kỳ cách nào, theo phương pháp như: “Phật gì, Phật đá, Phật đã tỉnh? Pháp gì, pháp của bò, pháp của dê? Tăng gì, đoàn nai, bầy thú?” v.v.

628. Hatthanillehakanti hatthaṃ nillehitvā nillehitvā. Bhuñjantena hi aṅgulimattampi nillehituṃ na vaṭṭati. Ghanayāguphāṇitapāyāsādike pana aṅgulīhi gahetvā aṅguliyo mukhe pavesetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Pattanillehakaoṭṭhanillehakesupi eseva nayo. Tasmā ekaṅguliyāpi patto na nillehitabbo, ekaoṭṭhopi jivhāya na nillehitabbo, oṭṭhamaṃsehi eva pana gahetvā anto pavesetuṃ vaṭṭati.

628. “Liếm tay” (hatthanillehakaṃ) nghĩa là liếm tay, liếm tay. Thật vậy, người đang ăn không hợp lệ để liếm dù chỉ một ngón tay. Còn đối với cháo đặc, mật mía, cơm sữa, v.v., hợp lệ để lấy bằng các ngón tay, đưa các ngón tay vào miệng và ăn. Trong các điều học về liếm bát (pattanillehaka) và liếm môi (oṭṭhanillehaka) cũng theo phương pháp này. Do đó, không nên liếm bát dù chỉ bằng một ngón tay, không nên liếm dù chỉ một bên môi bằng lưỡi, tuy nhiên, hợp lệ để chỉ dùng môi mím lại (để lấy thức ăn) rồi đưa vào trong.

631. Kokanadeti evaṃnāmake. Kokanadanti padumaṃ vuccati, so ca pāsādo padumasaṇṭhāno, tenassa kokanadotveva nāmaṃ akaṃsu. Na sāmisena hatthena pānīyathālakanti etaṃ paṭikkūlavasena paṭikkhittaṃ, tasmā saṅghikampi puggalikampi gihisantakampi attano santakampi saṅkhampi sarāvampi thālakampi na gahetabbameva, gaṇhantassa dukkaṭaṃ. Sace pana hatthassa ekadeso āmisamakkhito na hoti, tena padesena gahetuṃ vaṭṭati.

631. Kokanade nghĩa là có tên như vậy. Hoa sen đỏ được gọi là kokanada, và lâu đài đó có hình dạng hoa sen, do đó họ đặt tên cho nó là Kokanada. “Không nên cầm cốc nước bằng tay dính thức ăn” – điều này bị cấm vì sự đáng ghê tởm. Do đó, dù là của Tăng, của cá nhân khác, của cư sĩ, hay của chính mình, không nên cầm vỏ ốc, cốc đất, hay cốc (kim loại); người cầm thì phạm dukkaṭa. Tuy nhiên, nếu một phần của bàn tay không dính thức ăn, thì hợp lệ để cầm bằng phần đó.

632. Uddharitvā vāti sitthāni udakato uddharitvā ekasmiṃ ṭhāne rāsiṃ katvā udakaṃ chaḍḍeti. Bhinditvā vāti sitthāni bhinditvā udakagatikāni katvā chaḍḍeti. Paṭiggahe vāti paṭiggahena paṭicchanto naṃ paṭiggahe chaḍḍeti. Nīharitvāti bahi nīharitvā chaḍḍeti; evaṃ chaḍḍentassa anāpatti.

632. Cụm từ Uddharitvā vā (hoặc là vớt lên) có nghĩa là: Vớt các hạt cơm lên khỏi nước, gom lại thành một đống ở một nơi rồi đổ nước đi. Cụm từ Bhinditvā vā (hoặc là làm vỡ ra) có nghĩa là: Làm vỡ các hạt cơm ra, làm cho chúng giống như nước rồi đổ đi. Cụm từ Paṭiggahe vā (hoặc là trong vật đựng) có nghĩa là: Người nhận bằng vật đựng, đổ (hạt cơm) ấy vào trong vật đựng. Cụm từ Nīharitvā (hoặc là mang ra ngoài) có nghĩa là: Mang ra bên ngoài rồi đổ đi; vị tỳ khưu đổ đi như vậy thì không có tội.

634. Setacchattanti vatthapaliguṇṭhitaṃ paṇḍaracchattaṃ. Kilañjacchattanti vilīvacchattaṃ. Paṇṇacchattanti tālapaṇṇādīhi yehi kehici kataṃ. Maṇḍalabaddhaṃ salākabaddhanti idaṃ pana tiṇṇampi chattānaṃ pañjaradassanatthaṃ vuttaṃ. Tāni hi maṇḍalabaddhāni ceva honti salākabaddhāni ca. Yampi tatthajātakadaṇḍakena kataṃ ekapaṇṇacchattaṃ hoti, tampi chattameva. Etesu yaṃkiñci chattaṃ pāṇimhi [Pg.168] assāti chattapāṇi. So taṃ chattaṃ dhārayamāno vā aṃse vā katvā ūrumhi vā ṭhapetvā yāva hatthena na muccati, tāvassa dhammaṃ desetuṃ na vaṭṭati, desentassa vuttanayena dukkaṭaṃ. Sace panassa añño chattaṃ dhāreti, chattapādukāya vā ṭhitaṃ hoti, hatthato apagatamatte chattapāṇi nāma na hoti. Tassa dhammaṃ desetuṃ vaṭṭati. Dhammaparicchedo panettha padasodhamme vuttanayeneva veditabbo.

634. Setacchatta (dù trắng) là dù màu trắng được quấn quanh bằng vải. Kilañjacchatta (dù bằng phên) là dù được làm bằng nan tre. Paṇṇacchatta (dù bằng lá) là dù được làm bằng bất cứ loại lá cây nào như lá cọ, v.v. Còn câu Maṇḍalabaddhaṃ salākabaddhaṃ (được kết bằng vành, được kết bằng nan) này được nói ra nhằm mục đích chỉ rõ khung sườn của cả ba loại dù. Quả vậy, những cây dù ấy vừa được kết bằng vành, vừa được kết bằng nan. Cây dù một lá nào được làm bằng cán cây mọc tại chỗ ấy, cây dù ấy cũng chính là dù. Trong số các loại dù này, có bất cứ cây dù nào ở trong tay của người ấy, nên gọi là chattapāṇi (người tay cầm dù). Người ấy hoặc đang che cây dù đó, hoặc đặt trên vai, hoặc để trên đùi, chừng nào chưa rời khỏi tay, chừng đó không được phép thuyết pháp cho người ấy; vị tỳ khưu thuyết pháp thì bị tội tác ác theo cách đã nói. Còn nếu người khác cầm dù cho người ấy, hoặc dù được dựng ở giá cắm dù, ngay khi rời khỏi tay thì không còn được gọi là người tay cầm dù. Được phép thuyết pháp cho người ấy. Sự phân định về pháp ở đây nên được hiểu theo cách đã được nói trong điều học Padasodhamma.

635. Daṇḍapāṇissāti ettha daṇḍo nāma majjhimassa purisassa catuhatthappamāṇo daṇḍapāṇibhāvo panassa chattapāṇimhi vuttanayeneva veditabbo.

635. Trong câu Daṇḍapāṇissa (cho người tay cầm gậy) ở đây, daṇḍo (gậy) được gọi là cây gậy có độ dài bốn khuỷu tay của người đàn ông bậc trung. Còn việc trở thành người tay cầm gậy của người ấy nên được hiểu theo cách đã được nói trong trường hợp người tay cầm dù.

636. Satthapāṇimhipi eseva nayo. Asiṃ sannahitvā ṭhitopi hi satthapāṇisaṅkhyaṃ na gacchati.

636. Trong trường hợp satthapāṇi (người tay cầm khí giới) cũng chính là phương pháp này. Quả vậy, người đứng mà đeo gươm thì không được kể là người tay cầm khí giới.

637. Āvudhapāṇissāti ettha kiñcāpi vuttaṃ – ‘‘āvudhaṃ nāma cāpo kodaṇḍo’’ti, atha kho sabbāpi dhanuvikati saddhiṃ saravikatiyā āvudhanti veditabbaṃ. Tasmā saddhiṃ vā sarena dhanuṃ gahetvā suddhadhanuṃ vā suddhasaraṃ vā sajiyadhanuṃ vā nijjiyadhanuṃ vā gahetvā ṭhitassa vā nisinnassa vā dhammo desetuṃ na vaṭṭati. Sace panassa dhanuṃ kaṇṭhepi paṭimukkaṃ hoti, yāva hatthena na gaṇhāti, tāva dhammaṃ desetuṃ vaṭṭatiyevāti.

637. Trong câu Āvudhapāṇissa (cho người tay cầm vũ khí) ở đây, mặc dù đã được nói rằng: “Vũ khí gọi là cung cāpa, cung kodaṇḍa,” tuy nhiên, tất cả các loại cung cùng với các loại tên nên được biết là vũ khí. Do đó, không được phép thuyết pháp cho người đang đứng hoặc đang ngồi mà hoặc cầm cung cùng với tên, hoặc chỉ cầm cung, hoặc chỉ cầm tên, hoặc cầm cung đã giương dây, hoặc cầm cung chưa giương dây. Còn nếu cung của người ấy được đeo ở cổ, chừng nào chưa cầm bằng tay, chừng đó vẫn được phép thuyết pháp.

Chaṭṭho vaggo.

Phẩm thứ sáu.

7. Pādukavaggavaṇṇanā

7. Giải thích Phẩm Pāduka (Giày Dép).

638. Akkantassāti chattadaṇḍake aṅgulantaraṃ appavesetvā kevalaṃ pādukaṃ akkamitvā ṭhitassa. Paṭimukkassāti paṭimuñcitvā ṭhitassa. Upāhanāyapi eseva nayo. Omukkoti panettha paṇhikabaddhaṃ omuñcitvā ṭhito vuccati.

638. Akkantassa (cho người đang đạp lên) có nghĩa là cho người đứng mà chỉ đạp lên dép, không xỏ kẽ ngón chân vào quai dép có hình cán dù. Paṭimukkassa (cho người đang mang vào) có nghĩa là cho người đứng mà đã xỏ vào. Đối với giày cũng chính là phương pháp này. Ở đây, omukko (đã mang vào) được gọi là người đứng mà đã mang phần quai hậu.

640. Yānagatassāti ettha sacepi dvīhi janehi hatthasaṅghāṭena gahito, sāṭake vā ṭhapetvā vaṃsena vayhati, ayutte vā vayhādike yāne[Pg.169], visaṅkharitvā vā ṭhapite cakkamattepi nisinno yānagatotveva saṅkhyaṃ gacchati. Sace pana dvepi ekayāne nisinnā honti, vaṭṭati. Visuṃ nisinnesupi ucce yāne nisinnena nīce nisinnassa desetuṃ vaṭṭati, samappamāṇepi vaṭṭati. Purime yāne nisinnena pacchime nisinnassa vaṭṭati. Pacchime pana uccatarepi nisinnena desetuṃ na vaṭṭati.

640. Trong câu Yānagatassa (cho người đi trên cỗ xe) ở đây, nếu một người được hai người nắm tay nhau khiêng đi, hoặc được đặt trong tấm vải rồi dùng tre khiêng đi, hoặc ngồi trên cỗ xe như kiệu v.v. không có súc vật kéo, hoặc ngồi trên chỉ một bánh xe đã được tháo rời và đặt xuống, thì vẫn được kể là người đi trên cỗ xe. Còn nếu cả hai người (người thuyết và người nghe) cùng ngồi trên một cỗ xe thì được phép (thuyết pháp). Trong trường hợp ngồi riêng, người ngồi trên cỗ xe cao hơn được phép thuyết pháp cho người ngồi trên cỗ xe thấp hơn; ngồi trên cỗ xe có độ cao bằng nhau cũng được phép. Người ngồi trên cỗ xe phía trước được phép thuyết pháp cho người ngồi trên cỗ xe phía sau. Còn người ngồi ở phía sau, dù trên cỗ xe cao hơn, cũng không được phép thuyết pháp.

641. Sayanagatassāti antamaso kaṭasārakepi pakatibhūmiyampi nipannassa uccepi mañcapīṭhe vā bhūmipadese vā ṭhitena nisinnena vā desetuṃ na vaṭṭati. Sayanagatena pana sayanagatassa uccatare vā samappamāṇe vā nipannena desetuṃ vaṭṭati. Nipannena ca ṭhitassa vā nisinnassa vā desetuṃ vaṭṭati, nisinnenāpi ṭhitassa vā nisinnassa vā vaṭṭati. Ṭhitena ṭhitasseva vaṭṭati.

641. Sayanagatassa (cho người đang nằm) có nghĩa là cho người đang nằm, dù chỉ là trên chiếu cói hay trên mặt đất thường; người đứng hoặc ngồi, dù ở trên giường, ghế cao hay trên nền đất cao, cũng không được phép thuyết pháp. Còn người đang nằm thuyết pháp cho người đang nằm, nếu nằm trên giường cao hơn hoặc bằng nhau thì được phép. Và người nằm được phép thuyết pháp cho người đứng hoặc người ngồi; người ngồi cũng được phép thuyết pháp cho người đứng hoặc người ngồi. Người đứng chỉ được phép thuyết pháp cho người đứng.

642. Pallatthikāyāti āyogapallatthikāya vā hatthapallatthikāya vā dussapallatthikāya vā yāya kāyaci pallatthikāya nisinnassa agilānassa desetuṃ na vaṭṭati.

642. Pallatthikāya (bằng cách ngồi bó gối) có nghĩa là không được phép thuyết pháp cho người không bệnh đang ngồi bằng bất cứ cách bó gối nào, hoặc bằng cách ngồi bó gối dùng dây vải, hoặc bằng cách ngồi bó gối dùng tay, hoặc bằng cách ngồi bó gối dùng tấm vải.

643. Veṭhitasīsassāti dussaveṭhanena vā moḷiādīhi vā yathā kesanto na dissati; evaṃ veṭhitasīsassa.

643. Veṭhitasīsassa (cho người có đầu được quấn) có nghĩa là cho người có đầu được quấn bằng khăn, hoặc bằng vương miện v.v. sao cho không nhìn thấy được chân tóc.

644. Oguṇṭhitasīsassāti sasīsaṃ pārutassa.

644. Oguṇṭhitasīsassa (cho người có đầu được trùm) có nghĩa là cho người trùm cả đầu.

645. Chamāyaṃ nisinnenāti bhūmiyaṃ nisinnena. Āsane nisinnassāti antamaso vatthampi tiṇānipi santharitvā nisinnassa.

645. Chamāyaṃ nisinnena (người ngồi trên đất) có nghĩa là người ngồi trên mặt đất. Āsane nisinnassa (cho người ngồi trên ghế) có nghĩa là cho người ngồi sau khi đã trải, dù chỉ là tấm vải hay cỏ.

647. Chapakassāti caṇḍālassa. Chapakīti caṇḍālī. Nilīnoti paṭicchanno hutvā. Yatra hi nāmāti yo hi nāma. Sabbamidaṃ carimaṃ katanti tattheva paripatīti ‘‘sabbo ayaṃ loko saṅkaraṃ gato nimmariyādo’’ti imaṃ vacanaṃ vatvā tattheva tesaṃ dvinnampi antarā rukkhato patito. Patitvā ca pana ubhinnampi purato ṭhatvā imaṃ gāthaṃ abhāsi –

647. Chapakassa là của người Chiên-đà-la (caṇḍāla). Chapakī là người nữ Chiên-đà-la (caṇḍālī). Nilīno là trở nên bị che khuất, ẩn mình. Yatra hi nāma là quả thật người nào. Sabbamidaṃ ... paripatīti có nghĩa là: Sau khi nói lời này: “Tất cả thế gian này đã trở nên hỗn tạp, không còn giới hạn (giữa thầy và trò),” đã rơi xuống từ trên cây, ở ngay giữa hai người họ. Và sau khi rơi xuống, đứng trước mặt cả hai người, đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Ubho atthaṃ na jānanti…pe… asmā kumbhamivābhidā’’ti.

“Cả hai không biết nghĩa… (cho đến) … như chiếc bình bằng đá.”

Tattha ubho atthaṃ na jānantīti dvepi janā pāḷiyā atthaṃ na jānanti. Dhammaṃ na passareti pāḷiṃ na passanti. Katame te ubhoti? ‘‘Yo cāyaṃ mantaṃ [Pg.170] vāceti, yo cādhammenadhīyatī’’ti. Evaṃ brāhmaṇañca rājānañca ubhopi adhammikabhāve ṭhapesi.

Ở đó, ubho atthaṃ na jānanti (cả hai không biết nghĩa) có nghĩa là cả hai người đều không hiểu ý nghĩa của Pāli. Dhammaṃ na passare (không thấy pháp) có nghĩa là không thấy được Pāli (bản văn). Hai người đó là ai? (Câu trả lời là:) “Người dạy câu chú và người học một cách phi pháp.” Như vậy, (người Chiên-đà-la) đã đặt cả Bà-la-môn và nhà vua vào tình trạng là những người phi pháp.

Tato brāhmaṇo sālīnanti gāthamāha. Tassattho – jānāmahaṃ bho ‘‘ayaṃ adhammo’’ti; api ca kho mayā dīgharattaṃ saputtadāraparijanena rañño santako sālīnaṃ odano bhutto. Sucimaṃsūpasecanoti nānappakāravikatisampāditaṃ sucimaṃsūpasecanaṃ missīkaraṇamassāti sucimaṃsūpasecano. Tasmā dhamme na vattāmīti yasmā evaṃ mayā rañño odano bhutto, aññe ca bahū lābhā laddhā, tasmā dhamme ahaṃ na vattāmi udare baddho hutvā, na dhammaṃ ajānanto. Ayañhi dhammo ariyehi vaṇṇito pasattho thomitoti jānāmi.

Bấy giờ, vị Bà-la-môn đã nói lên câu kệ bắt đầu bằng ‘sālīnaṃ’. Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Này ông, tôi biết rằng: ‘Đây là phi pháp.’ Tuy nhiên, trong thời gian dài, tôi cùng với con cái, vợ và người hầu đã ăn cơm gạo sālī là tài sản của đức vua. (Cơm) có thịt ngon làm đồ ăn kèm (sucimaṃsūpasecano) có nghĩa là: Cơm ấy có thịt ngon được chế biến đặc biệt theo nhiều loại khác nhau, được trộn lẫn vào làm đồ ăn kèm, nên được gọi là ‘có thịt ngon làm đồ ăn kèm’. Do đó, tôi không hành xử theo Chánh pháp (dhamme na vattāmi) có nghĩa là: Vì tôi đã ăn cơm của đức vua như thế và đã nhận được nhiều lợi lộc khác, do đó, tôi không hành xử theo Chánh pháp vì bị ràng buộc bởi cái bụng, chứ không phải vì không biết Chánh pháp. Quả thật, tôi biết rằng: ‘Pháp này đã được các bậc Thánh nhân ca ngợi, tán thán, tán dương.’

Atha naṃ chapako ‘‘dhiratthū’’tiādinā gāthādvayena ajjhabhāsi. Tassattho – yo tayā dhanalābho ca yasalābho ca laddho, dhiratthu taṃ dhanalābhaṃ yasalābhañca brāhmaṇa. Kasmā? Yasmā ayaṃ tayā laddho lābho āyatiṃ apāyesu vinipātanahetunā sampati ca adhammacaraṇena vutti nāma hoti. Evarūpā yā vutti āyatiṃ vinipātena idha adhammacaraṇena vā nippajjati, kiṃ tāya vuttiyā? Tena vuttaṃ –

Khi ấy, người hạ tiện (caṇḍāla) đã nói với vị ấy bằng hai câu kệ bắt đầu bằng ‘dhiratthu’. Ý nghĩa của các câu kệ ấy là: Này Bà-la-môn, lợi lộc về tài sản và lợi lộc về danh vọng nào mà ông đã nhận được, đáng khinh thay lợi lộc về tài sản và lợi lộc về danh vọng ấy. Tại sao? Bởi vì lợi lộc này mà ông đã nhận được, trong tương lai là nguyên nhân của sự sa đọa vào các cõi khổ, và hiện tại là sự sinh sống bằng cách hành xử phi pháp. Cách sinh sống nào có tính chất như vậy, được thành tựu do sự sa đọa trong tương lai hoặc do hành xử phi pháp ở đời này, thì có ích gì với cách sinh sống ấy? Do đó, đã được nói rằng:

‘‘Dhiratthu taṃ dhanalābhaṃ, yasalābhañca brāhmaṇa;

Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā’’ti.

‘Này Bà-la-môn, đáng khinh thay lợi lộc về tài sản và lợi lộc về danh vọng ấy; cách sinh sống nào có được do sự sa đọa hoặc do hành xử phi pháp.’

Paribbaja mahābrahmeti mahābrāhmaṇa ito disā sīghaṃ palāyassu. Pacantaññepi pāṇinoti aññepi sattā pacanti ceva bhuñjanti ca; na kevalaṃ tvañceva rājā ca. Mā tvaṃ adhammo ācarito asmā kumbhamivābhidāti sace hi tvaṃ ito aparibbajitvā imaṃ adhammaṃ ācarissasi, tato tvaṃ so adhammo evaṃ ācarito yathā udakakumbhaṃ pāsāṇo bhindeyya; evaṃ bhecchati, tena mayaṃ taṃ vadāma –

‘Hãy đi đi, này đại Bà-la-môn’ (Paribbaja mahābrahme) có nghĩa là: Này đại Bà-la-môn, hãy mau chóng trốn khỏi nơi này. ‘Các chúng sinh khác cũng nấu nướng’ (Pacantaññepi pāṇino) có nghĩa là: Các chúng sinh khác cũng tự nấu nướng và ăn uống; không phải chỉ riêng ông và đức vua. ‘Mong rằng phi pháp đã được thực hành sẽ không phá vỡ ông như đá phá vỡ bình’ (Mā tvaṃ adhammo ācarito asmā kumbhamivābhidā) có nghĩa là: Nếu ông không rời khỏi nơi này mà thực hành việc phi pháp này, thì việc phi pháp được thực hành như vậy sẽ phá vỡ ông giống như đá có thể phá vỡ bình nước; do đó, chúng tôi nói với ông rằng –

‘‘Paribbaja mahābrahme, pacantaññepi pāṇino;

Mā tvaṃ adhammo ācarito, asmā kumbhamivābhidā’’ti.

‘Hãy đi đi, này đại Bà-la-môn, các chúng sinh khác cũng nấu nướng; mong rằng phi pháp đã được thực hành sẽ không phá vỡ ông như đá phá vỡ bình.’

Ucce āsaneti antamaso bhūmippadesepi unnataṭṭhāne nisinnassa desetuṃ na vaṭṭati.

Trên ghế cao (ucce āsane) có nghĩa là: Không được phép thuyết giảng cho người ngồi ở nơi cao, cho dù chỉ là một khu vực trên mặt đất.

648. Na [Pg.171] ṭhito nisinnassāti sacepi therupaṭṭhānaṃ gantvā ṭhitaṃ daharabhikkhuṃ āsane nisinno mahāthero pañhaṃ pucchati, na kathetabbaṃ. Gāravena pana theraṃ uṭṭhahitvā pucchathāti vattuṃ na sakkā, passe ṭhitabhikkhussa kathemīti kathetuṃ vaṭṭati.

648. Không đứng nói cho người ngồi (na ṭhito nisinnassa) có nghĩa là: Nếu vị trưởng lão đang ngồi trên ghế hỏi một câu hỏi đến vị tỳ-khưu trẻ đang đứng sau khi đã đi đến nơi hầu hạ trưởng lão, thì không nên trả lời. Tuy nhiên, do lòng tôn kính, không thể nói rằng: ‘Xin trưởng lão hãy đứng dậy và hỏi.’ Được phép trả lời với ý nghĩ rằng: ‘Tôi sẽ nói cho vị tỳ-khưu đang đứng bên cạnh.’

649. Na pacchato gacchantenāti ettha sace purato gacchanto pacchato gacchantaṃ pañhaṃ pucchati, na kathetabbaṃ. Pacchimassa bhikkhuno kathemīti kathetuṃ vaṭṭati. Saddhiṃ uggahitadhammaṃ pana sajjhāyituṃ vaṭṭati. Samadhurena gacchantassa kathetuṃ vaṭṭati.

649. Không đi sau nói (na pacchato gacchantena) có nghĩa là: Trong trường hợp này, nếu người đi trước hỏi một câu hỏi đến người đi sau, thì không nên trả lời. Được phép trả lời với ý nghĩ rằng: ‘Tôi sẽ nói cho vị tỳ-khưu ở phía sau.’ Tuy nhiên, được phép cùng nhau tụng đọc giáo pháp đã học. Được phép nói cho người đi ngang hàng.

650. Na uppathenāti etthāpi sace dvepi sakaṭapathe ekekacakkapathena vā uppathena vā samadhuraṃ gacchanti, vaṭṭati.

650. Không đi ngoài đường nói (na uppathena) có nghĩa là: Trong trường hợp này cũng vậy, nếu cả hai người cùng đi ngang hàng trên đường xe, hoặc mỗi người đi trên một vệt bánh xe, hoặc đi ngoài đường, thì được phép (nói).

651. Asañciccāti paṭicchannaṭṭhānaṃ gacchantassa sahasā uccāro vā passāvo vā nikkhamati, asañcicca kato nāma anāpatti.

651. Không cố ý (asañcicca) có nghĩa là: Trong khi đang đi đến nơi kín đáo, nếu đại tiện hoặc tiểu tiện bất ngờ thoát ra, thì được gọi là làm không cố ý, không phạm tội.

652. Na hariteti ettha yampi jīvarukkhassa mūlaṃ pathaviyaṃ dissamānaṃ gacchati, sākhā vā bhūmilaggā gacchati, sabbaṃ haritasaṅkhātameva. Khandhe nisīditvā appaharitaṭṭhāne pātetuṃ vaṭṭati. Appaharitaṭṭhānaṃ olokentasseva sahasā nikkhamati, gilānaṭṭhāne ṭhito hoti, vaṭṭati. Appaharite katoti appaharitaṃ alabhantena tiṇaṇḍupakaṃ vā palālaṇḍupakaṃ vā ṭhapetvā katopi pacchā haritaṃ ottharati, vaṭṭatiyeva. Kheḷena cettha siṅghāṇikāpi saṅgahitāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.

652. Không (đại tiểu tiện) trên cỏ xanh (na harite) có nghĩa là: Trong trường hợp này, rễ của cây sống nào đi trên mặt đất có thể nhìn thấy, hoặc cành cây nào chạm đất, tất cả đều được xem là cỏ xanh. Được phép ngồi trên thân cây và thải xuống nơi không có cỏ xanh. Trong khi đang tìm nơi không có cỏ xanh mà (đại tiểu tiện) bất ngờ thoát ra, thì vị ấy được xem là ở trong trường hợp bệnh, được phép. Làm trên nơi ít cỏ xanh (appaharite kato) có nghĩa là: Khi không tìm được nơi không có cỏ xanh, người ấy đặt một búi cỏ hoặc một búi rơm rồi làm lên đó, sau đó (chất thải) lan ra cỏ xanh, thì vẫn được phép. Trong sách Mahāpaccarī có nói rằng: Ở đây, nước bọt và nước mũi cũng được bao gồm.

653. Na udaketi etaṃ paribhogaudakameva sandhāya vuttaṃ, vaccakuṭisamuddādiudakesu pana aparibhogesu anāpatti. Deve vassante samantato udakogho hoti, anudakaṭṭhānaṃ olokentasseva nikkhamati, vaṭṭati. Mahāpaccariyaṃ vuttaṃ – ‘‘etādise kāle anudakaṭṭhānaṃ alabhantena kātuṃ vaṭṭatī’’ti. Sesaṃ sabbasikkhāpadesu uttānatthameva.

653. Không (đại tiểu tiện) trong nước (na udake): Điều này được nói đến chỉ liên quan đến nước có thể dùng được. Tuy nhiên, không phạm tội trong trường hợp nước không thể dùng được như nước trong nhà vệ sinh, nước biển, v.v. Khi trời mưa, dòng nước chảy khắp nơi, trong khi đang tìm nơi không có nước mà (đại tiểu tiện) thoát ra, thì được phép. Trong sách Mahāpaccarī có nói: ‘Vào thời điểm như vậy, khi không tìm được nơi không có nước, thì được phép làm.’ Trong tất cả các điều học, phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Sattamo vaggo.

Phẩm thứ bảy.

Samuṭṭhānādidīpanatthāya panettha idaṃ pakiṇṇakaṃ – ujjagghikauccāsaddapaṭisaṃyuttāni cattāri, sakabaḷena mukhena byāharaṇaṃ ekaṃ, chamānīcāsanaṭhānapacchatogamanauppathagamanapaṭisaṃyuttāni pañcāti imāni dasa sikkhāpadāni samanubhāsanasamuṭṭhānāni kāyavācācittato samuṭṭhahanti, kiriyāni, saññāvimokkhāni[Pg.172], sacittakāni, lokavajjāni, kāyakammavacīkammāni, akusalacittāni, dukkhavedanānīti.

Để làm rõ về sự phát sinh, v.v., đây là phần tạp loại: Bốn điều học liên quan đến việc cười lớn và nói lớn tiếng; một điều học về việc nói khi miệng còn miếng cơm; năm điều học liên quan đến việc (thuyết pháp cho người) ngồi trên đất, ngồi ở nơi thấp, đang đứng, đi phía sau, và đi ngoài đường – mười điều học này có sự phát sinh giống như điều học Samanubhāsana, phát sinh từ thân, khẩu, và ý; là hành động (kiriyā); được miễn trừ do nhận thức (saññāvimokkha); có chủ ý (sacittaka); bị thế gian chê cười (lokavajja); là hành động của thân và lời nói (kāyakammavacīkamma); có tâm bất thiện (akusalacitta); và có cảm thọ khổ (dukkhavedanā).

Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ theyyasatthasamuṭṭhānaṃ kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

Điều học về việc xin canh và cơm có sự phát sinh giống như điều học Theyyasattha, phát sinh từ thân và ý, và từ thân, khẩu, và ý; là hành động; được miễn trừ do nhận thức; có chủ ý; bị thế gian chê cười; là hành động của thân; là hành động của lời nói; có tâm bất thiện; và có cảm thọ khổ.

Chattapāṇidaṇḍapāṇisatthapāṇiāvudhapāṇipādukaupāhanayānasayanapallatthikaveṭhitaoguṇṭhitanāmakāni ekādasa sikkhāpadāni dhammadesanasamuṭṭhānāni vācācittato samuṭṭhahanti, kiriyākiriyāni, saññāvimokkhāni, sacittakāni, lokavajjāni, vacīkammāni, akusalacittāni, dukkhavedanānīti.

Mười một điều học có tên là (thuyết pháp cho người) tay cầm dù, tay cầm gậy, tay cầm dao, tay cầm vũ khí, mang dép, mang giày, đi trên xe, nằm, ngồi bắt chéo chân, quấn khăn quanh đầu, và trùm đầu, có sự phát sinh giống như điều học Dhammadesanā, phát sinh từ khẩu và ý; là hành động và không hành động (kiriyākiriya); được miễn trừ do nhận thức; có chủ ý; bị thế gian chê cười; là hành động của lời nói; có tâm bất thiện; và có cảm thọ khổ.

Avasesāni tepaṇṇāsa sikkhāpadāni paṭhamapārājikasamuṭṭhānānīti.

Năm mươi ba điều học còn lại có sự phát sinh giống như điều học Pārājika thứ nhất.

Sabbasekhiyesu ābādhapaccayā anāpatti, thūpīkatapiṇḍapāte sūpabyañjanena paṭicchādane ujjhānasaññimhīti tīsu sikkhāpadesu gilāno natthīti.

Trong tất cả các học giới thuộc sekhiya, do duyên bệnh tật nên vô tội; (tuy nhiên) trong ba học giới là: (học giới) về việc vun đồ ăn lên thành đống, (học giới) về việc dùng cơm che đậy canh và thức ăn, và (học giới) về việc nhìn với ý khinh chê, thì không có (trường hợp ngoại lệ cho) người bệnh.

Sekhiyavaṇṇanā niṭṭhitā.

Phần giải thích về các học giới sekhiya đã hoàn tất.

Sekhiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.

Chương Sekhiya đã hoàn tất.

8. Sattādhikaraṇasamathā

8. Bảy Pháp Dàn Xếp Các Tranh Tụng

655. Adhikaraṇasamathesu – sattāti tesaṃ dhammānaṃ saṅkhyāparicchedo. Catubbidhaṃ adhikaraṇaṃ samenti vūpasamentīti adhikaraṇasamathā. Tesaṃ vitthāro khandhake ca parivāre ca vutto, tassatthaṃ tattheva vaṇṇayissāma. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

655. Trong câu “Adhikaraṇasamathesu – Bảy pháp dàn xếp các tranh tụng,” từ “sattā – bảy” là sự xác định về số lượng của các pháp ấy. Vì các pháp ấy làm cho lắng dịu, làm cho an ổn bốn loại tranh tụng (adhikaraṇa) nên được gọi là các pháp dàn xếp tranh tụng (adhikaraṇasamathā). Phần chi tiết về các pháp ấy đã được nói đến trong chương Khandhaka và trong bộ Parivāra, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa của phần ấy ở chính nơi đó. Phần còn lại ở tất cả mọi nơi đều đã rõ ràng.

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya

Trong bộ Samantapāsādikā, là bộ sớ giải tạng Luật.

Bhikkhuvibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā.

Phần giải thích về Phân Tích Tỳ Khưu (Bhikkhuvibhaṅga) đã hoàn tất.

Anantarāyena yathā, niṭṭhitā vaṇṇanā ayaṃ;

Anantarāyena tathā, santiṃ pappontu pāṇino.

Giống như bộ sớ giải này đã được hoàn tất không có chướng ngại; cũng như thế, mong rằng các chúng sanh không có chướng ngại, chứng đạt được sự tịch tịnh.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo, kāle vassaṃ ciraṃ pajaṃ;

Tappetu devo dhammena, rājā rakkhatu medaninti.

Mong rằng Chánh Pháp được tồn tại lâu dài, mong rằng chư thiên mưa đúng thời, làm cho chúng sanh được an vui lâu dài; mong rằng đức vua hộ trì trái đất theo đúng Chánh Pháp.

Mahāvibhaṅgo niṭṭhito.

Đại Phân Tích (Mahāvibhaṅga) đã hoàn tất.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā

Sớ Giải Phân Tích Tỳ Khưu Ni

1. Pārājikakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)

Chương Bất Cộng Trụ (Sớ giải Phân tích Tỳ khưu ni)

Yo [Pg.173] bhikkhūnaṃ vibhaṅgassa, saṅgahito anantaraṃ;

Bhikkhunīnaṃ vibhaṅgassa, tassa saṃvaṇṇanākkamo.

1. Bộ Phân Tích (Vibhaṅga) của các tỳ khưu ni nào đã được kết tập liền sau bộ Phân Tích của các tỳ khưu, (đây là) thứ tự giải thích của bộ Phân Tích ấy.

Patto yato tato tassa, apubbapadavaṇṇanaṃ;

Kātuṃ pārājike tāva, hoti saṃvaṇṇanā ayaṃ.

Bởi vì đã đến (thứ tự), do đó, để thực hiện việc giải thích các từ ngữ chưa có trước đây của bộ Phân Tích ấy, phần giải thích này trước tiên có ở trong chương Bất Cộng Trụ.

1. Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

Giải Thích Học Giới Bất Cộng Trụ Thứ Nhất

656. Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati…pe… sāḷho migāranattāti ettha sāḷhoti tassa nāmaṃ; migāramātuyā pana nattā hoti, tena vuttaṃ – ‘‘migāranattā’’ti. Navakammikanti navakammādhiṭṭhāyikaṃ. Paṇḍitāti paṇḍiccena samannāgatā. Byattāti veyyattikena samannāgatā. Medhāvinīti pāḷiggahaṇe satipubbaṅgamāya paññāya atthaggahaṇe paññāpubbaṅgamāya satiyā samannāgatā. Dakkhāti chekā; avirajjhitvā sīghaṃ kattabbakārinīti attho. Analasāti ālasiyavirahitā. Tatrupāyāyāti tesu tesu kammesu upāyabhūtāya. Vīmaṃsāyāti kattabbakammupaparikkhāya. Samannāgatāti sampayuttā. Alaṃ kātunti samatthā taṃ taṃ kammaṃ kātuṃ. Alaṃ saṃvidhātunti evañca evañca idaṃ hotūti evaṃ saṃvidahitumpi samatthā. Katākataṃ jānitunti katañca akatañca jānituṃ. Teti te ubho; sā ca sundarīnandā so ca sāḷhoti attho. Bhattaggeti parivesanaṭṭhāne. Nikūṭeti koṇasadisaṃ katvā dassite gambhīre. Vissaro me bhavissatīti virūpo me saro [Pg.174] bhavissati; vippakārasaddo bhavissatīti attho. Patimānentīti apekkhamānā. Kyāhanti kiṃ ahaṃ. Jarādubbalāti jarāya dubbalā. Caraṇagilānāti pādarogena samannāgatā.

1. Trong câu “vào lúc bấy giờ, đức Phật, đức Thế Tôn, đang trú tại Sāvatthī … v.v… Sāḷha, cháu của Migāra,” ở đây, Sāḷha là tên của vị ấy; còn vì là cháu trai (nattā) của bà Migāramātā, do đó đã được nói là: “cháu của Migāra (migāranattā).” “Người trông coi công việc mới (navakammikaṃ)” là người giám sát công việc mới. “Bậc trí (paṇḍitā)” là người có được sự thông thái. “Người có khả năng (byattā)” là người có được sự tài giỏi. “Người có trí tuệ (medhāvinī)” là người có được trí tuệ với niệm đi trước trong việc nắm bắt Pāḷi và có được niệm với trí tuệ đi trước trong việc nắm bắt ý nghĩa. “Người khéo léo (dakkhā)” là người thành thạo; ý nghĩa là người thực hiện nhanh chóng việc cần phải làm mà không sai sót. “Không biếng nhác (analasā)” là người không có sự lười biếng. “Có phương tiện thích hợp (tatrupāyāya)” là có phương tiện cho các công việc đó. “Với sự thẩm sát (vīmaṃsāya)” là với sự xem xét công việc cần phải làm. “Thành tựu (samannāgatā)” là có liên quan. “Có khả năng thực hiện (alaṃ kātuṃ)” là có khả năng làm công việc này việc nọ. “Có khả năng sắp xếp (alaṃ saṃvidhātuṃ)” là cũng có khả năng sắp đặt rằng: “Việc này hãy được thực hiện theo cách này, cách này.” “Biết việc đã làm và chưa làm (katākataṃ jānituṃ)” là để biết việc đã làm và việc chưa làm. “Họ (te)” là cả hai người ấy; ý nghĩa là cả bà Sundarīnandā và ông Sāḷha ấy. “Tại nhà ăn (bhattagge)” là tại nơi phục vụ đồ ăn. “Trong góc khuất (nikūṭe)” là ở nơi sâu kín được chỉ cho, được làm giống như góc nhà. “Giọng của tôi sẽ bị khác đi (vissaro me bhavissati)” là giọng của tôi sẽ bị biến đổi; ý nghĩa là sẽ có tiếng nói bị méo mó. “Đang trông chờ (patimānentī)” là đang mong đợi. “Kyāhaṃ” là “kiṃ ahaṃ – tôi thì sao.” “Yếu vì già (jarādubbalā)” là yếu ớt do tuổi già. “Bệnh ở chân (caraṇagilānā)” là bị bệnh ở chân.

657-8. Avassutāti kāyasaṃsaggarāgena avassutā; tintā kilinnāti attho. Padabhājane panassa tameva rāgaṃ gahetvā ‘‘sārattā’’tiādi vuttaṃ. Tattha sārattāti vatthaṃ viya raṅgajātena kāyasaṃsaggarāgena suṭṭhu rattā. Apekkhavatīti tasseva rāgassa vasena tasmiṃ purise pavattāya apekkhāya samannāgatā. Paṭibaddhacittāti tena rāgena tasmiṃ purise bandhitvā ṭhapitacittā viya. Esa nayo dutiyapadavibhaṅgepi. Purisapuggalassāti purisasaṅkhātassa puggalassa. Adhakkhakanti akkhakānaṃ adho. Ubbhajāṇumaṇḍalanti jāṇumaṇḍalānaṃ upari. Padabhājane pana padapaṭipāṭiyā eva ‘‘heṭṭhakkhakaṃ uparijāṇumaṇḍala’’nti vuttaṃ. Ettha ca ubbhakapparampi ubbhajāṇumaṇḍaleneva saṅgahitaṃ. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbaṃ. Purimāyo upādāyāti sādhāraṇapārājikehi pārājikāyo catasso upādāyāti attho. Ubbhajāṇumaṇḍalikāti idaṃ pana imissā pārājikāya nāmamattaṃ, tasmā padabhājane na vicāritaṃ.

656. “Bị ướt át (avassutā)” là bị ướt át bởi lòng ham muốn về sự tiếp xúc thân thể; ý nghĩa là bị thấm ướt, bị vấy bẩn. Còn trong phần Phân Tích Từ Ngữ (Padabhājana) của từ này, sau khi đề cập đến chính lòng ham muốn ấy, câu bắt đầu bằng “sārattā” đã được nói đến. Ở đó, “say đắm (sārattā)” là bị nhuộm kỹ bởi lòng ham muốn về sự tiếp xúc thân thể, giống như tấm vải được nhuộm bởi thuốc nhuộm. “Có sự quyến luyến (apekkhavatī)” là có được sự quyến luyến khởi lên đối với người đàn ông ấy do năng lực của chính lòng ham muốn đó. “Tâm bị trói buộc (paṭibaddhacittā)” là giống như người có tâm bị trói buộc vào người đàn ông ấy bởi lòng ham muốn đó. Phương pháp này cũng (áp dụng) trong phần phân tích từ ngữ thứ hai. “Của người nam (purisapuggalassa)” là của người được gọi là đàn ông. “Bên dưới xương đòn (adhakkhakaṃ)” là phía dưới của hai xương đòn. “Phía trên đầu gối (ubbhajāṇumaṇḍalaṃ)” là phía trên của hai đầu gối. Tuy nhiên, trong phần Phân Tích Từ Ngữ, theo đúng thứ tự của từ ngữ, câu “bên dưới xương đòn, phía trên đầu gối” đã được nói đến. Và ở đây, cả phần trên khuỷu tay cũng được bao gồm bởi từ “phía trên đầu gối.” Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong bộ Đại Phân Tích (Mahāvibhaṅga). “Kể từ các (điều) trước (purimāyo upādāya)” có nghĩa là kể cả bốn điều bất cộng trụ chung (với tỳ khưu). Còn từ “ubbhajāṇumaṇḍalikā” này chỉ là tên gọi của điều bất cộng trụ này, do đó không được xem xét trong phần Phân Tích Từ Ngữ.

659. Evaṃ uddiṭṭhasikkhāpadaṃ padānukkamena vibhajitvā idāni avassutādibhedena āpattibhedaṃ dassetuṃ ‘‘ubhatoavassute’’tiādimāha. Tattha ubhatoavassuteti ubhatoavassave; bhikkhuniyā ceva purisassa ca kāyasaṃsaggarāgena avassutabhāve satīti attho. Kāyena kāyaṃ āmasatīti bhikkhunī yathāparicchinnena kāyena purisassa yaṃkiñci kāyaṃ puriso vā yena kenaci kāyena bhikkhuniyā yathāparicchinnaṃ kāyaṃ āmasati, ubhayathāpi bhikkhuniyā pārājikaṃ. Kāyena kāyapaṭibaddhanti vuttappakāreneva attano kāyena purisassa kāyapaṭibaddhaṃ. Āmasatīti ettha sayaṃ vā āmasatu, tassa vā āmasanaṃ sādiyatu, thullaccayameva. Kāyapaṭibaddhena kāyanti attano vuttappakārakāyapaṭibaddhena purisassa kāyaṃ. Āmasatīti idhāpi sayaṃ vā āmasatu, tassa vā āmasanaṃ sādiyatu, thullaccayameva. Avasesapadesupi imināva nayena vinicchayo veditabbo.

Sau khi đã phân tích học giới được nêu lên theo thứ tự từ ngữ như vậy, bây giờ để chỉ ra sự phân loại các tội theo sự khác biệt của trạng thái ướt át v.v..., ngài đã nói câu bắt đầu bằng “ubhatoavassute – khi cả hai đều ướt át.” Ở đó, “khi cả hai đều ướt át” là khi có sự ướt át ở cả hai; ý nghĩa là khi có tình trạng bị ướt át bởi lòng ham muốn về sự tiếp xúc thân thể của cả tỳ khưu ni và người đàn ông. “Dùng thân chạm thân (kāyena kāyaṃ āmasati)” là tỳ khưu ni dùng thân đã được xác định của mình chạm vào bất cứ thân phần nào của người đàn ông, hoặc người đàn ông dùng bất cứ thân phần nào của mình chạm vào thân đã được xác định của tỳ khưu ni, trong cả hai trường hợp, tỳ khưu ni phạm tội bất cộng trụ. “Dùng thân (chạm) vật liên hệ đến thân (kāyena kāyapaṭibaddhaṃ)” là dùng thân của mình theo cách đã được nói (chạm vào) vật liên hệ đến thân của người đàn ông. Trong câu “chạm vào (āmasati)” ở đây, dù tự mình chạm vào, hay là chấp thuận việc chạm vào của người ấy, cũng chỉ phạm tội thullaccaya. “Dùng vật liên hệ đến thân (chạm) thân (kāyapaṭibaddhena kāyaṃ)” là dùng vật liên hệ đến thân của mình theo cách đã được nói (chạm vào) thân của người đàn ông. Trong câu “chạm vào (āmasati)” ở đây cũng vậy, dù tự mình chạm vào, hay là chấp thuận việc chạm vào của người ấy, cũng chỉ phạm tội thullaccaya. Trong các câu còn lại, sự quyết định cũng nên được hiểu theo phương pháp này.

Sace [Pg.175] pana bhikkhu ceva bhikkhunī ca hoti, tatra ce bhikkhunī āmasati, bhikkhu niccalo hutvā cittena sādiyati, bhikkhu āpattiyā na kāretabbo. Sace bhikkhu āmasati, bhikkhunī niccalā hutvā citteneva adhivāseti, kāyaṅgaṃ acopayamānāpi pārājikakkhette pārājikena, thullaccayakkhette thullaccayena, dukkaṭakkhette dukkaṭena kāretabbā. Kasmā? ‘‘Kāyasaṃsaggaṃ sādiyeyyā’’ti vuttattā. Ayaṃ aṭṭhakathāsu vinicchayo. Evaṃ pana sati kiriyāsamuṭṭhānatā na dissati, tasmā tabbahulanayena sā vuttāti veditabbā.

Lại nữa, nếu có trường hợp là tỳ khưu và tỳ khưu ni, trong trường hợp ấy nếu tỳ khưu ni sờ chạm, vị tỳ khưu không cử động mà hoan hỷ bằng tâm thì vị tỳ khưu không nên bị xử phạt về tội. Nếu vị tỳ khưu sờ chạm, vị tỳ khưu ni không cử động mà chỉ chấp nhận bằng tâm, dù không làm cho thân phần lay động, vẫn nên bị xử phạt tội pārājika ở trong phạm vi pārājika, tội thullaccaya ở trong phạm vi thullaccaya, tội dukkaṭa ở trong phạm vi dukkaṭa. Vì sao? Vì đã được nói rằng: “Nên hoan hỷ sự thân thể giao tiếp.” Đây là sự quyết đoán trong các Chú giải. Lại nữa, khi có sự quyết đoán như vậy thì sự khởi lên do hành động (kiriyāsamuṭṭhāna) không được thấy rõ, do đó, nên biết rằng điều ấy được nói theo phương pháp đa số (tabbahulanayena).

660. Ubbhakkhakanti akkhakānaṃ upari. Adhojāṇumaṇḍalanti jāṇumaṇḍalānaṃ heṭṭhā. Ettha ca adhokapparampi adhojāṇumaṇḍaleneva saṅgahitaṃ.

660. Ubbhakkhakaṃ (trên hai xương đòn) là ở trên hai xương đòn. Adhojāṇumaṇḍalaṃ (dưới hai vòng đầu gối) là ở dưới hai vòng đầu gối. Và ở đây, phần dưới khuỷu tay cũng được bao gồm bởi chính từ adhojāṇumaṇḍala.

662. Ekatoavassuteti ettha kiñcāpi ekatoti avisesena vuttaṃ, tathāpi bhikkhuniyā eva avassute sati ayaṃ āpattibhedo vuttoti veditabbo.

662. Ở đây, trong câu ‘ekato avassute’ (một bên bị thấm nhuần), mặc dù từ ‘ekato’ (một bên) được nói một cách không phân biệt, tuy nhiên, nên hiểu rằng sự phân loại tội này đã được nói đến khi chỉ có sự thấm nhuần (dục) của phía tỳ khưu ni.

Tatrāyaṃ ādito paṭṭhāya vinicchayo – bhikkhunī kāyasaṃsaggarāgena avassutā, purisopi tatheva. Adhakkhake ubbhajāṇumaṇḍale kāyappadese kāyasaṃsaggasādiyane sati bhikkhuniyā pārājikaṃ. Bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgo, purisassa methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā suddhacittaṃ vā hotu, thullaccayameva. Bhikkhuniyā methunarāgo, purisassa kāyasaṃsaggarāgo vā methunarāgo vā gahessitapemaṃ vā suddhacittaṃ vā hotu, dukkaṭaṃ. Bhikkhuniyā gehassitapemaṃ, purisassa vuttesu catūsu yaṃ vā taṃ vā hotu, dukkaṭameva. Bhikkhuniyā suddhacittaṃ, purisassa vuttesu catūsu yaṃ vā taṃ vā hotu, anāpatti.

Ở đó, đây là sự quyết đoán kể từ đầu: Tỳ khưu ni bị thấm nhuần bởi dục về thân thể giao tiếp, người nam cũng như vậy. Khi có sự hoan hỷ thân thể giao tiếp ở phần thân dưới hai xương đòn, trên hai vòng đầu gối, tỳ khưu ni phạm pārājika. Tỳ khưu ni có dục về thân thể giao tiếp, người nam có dâm dục, hoặc tình yêu thế tục, hoặc tâm thanh tịnh, (tỳ khưu ni) chỉ phạm thullaccaya. Tỳ khưu ni có dâm dục, người nam có dục về thân thể giao tiếp, hoặc dâm dục, hoặc tình yêu thế tục, hoặc tâm thanh tịnh, (tỳ khưu ni) phạm dukkaṭa. Tỳ khưu ni có tình yêu thế tục, người nam có bất cứ tâm nào trong bốn loại đã nói, (tỳ khưu ni) chỉ phạm dukkaṭa. Tỳ khưu ni có tâm thanh tịnh, người nam có bất cứ tâm nào trong bốn loại đã nói, (tỳ khưu ni) vô tội.

Sace pana bhikkhu ceva hoti bhikkhunī ca ubhinnaṃ kāyasaṃsaggarāgo, bhikkhussa saṅghādiseso, bhikkhuniyā pārājikaṃ. Bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgo, bhikkhussa methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā, bhikkhuniyā thullaccayaṃ, bhikkhussa dukkaṭaṃ. Ubhinnaṃ methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā, ubhinnampi dukkaṭameva. Yassa yattha suddhacittaṃ, tassa tattha anāpatti. Ubhinnampi suddhacittaṃ, ubhinnampi anāpatti.

Lại nữa, nếu có trường hợp là tỳ khưu và tỳ khưu ni, cả hai đều có dục về thân thể giao tiếp, tỳ khưu phạm saṅghādisesa, tỳ khưu ni phạm pārājika. Tỳ khưu ni có dục về thân thể giao tiếp, tỳ khưu có dâm dục hoặc tình yêu thế tục, tỳ khưu ni phạm thullaccaya, tỳ khưu phạm dukkaṭa. Cả hai có dâm dục hoặc tình yêu thế tục, cả hai đều chỉ phạm dukkaṭa. Người nào có tâm thanh tịnh trong sự sờ chạm nào, người đó vô tội trong sự sờ chạm đó. Nếu cả hai đều có tâm thanh tịnh, cả hai đều vô tội.

663. Anāpatti [Pg.176] asañciccātiādīsu virajjhitvā vā āmasantiyā aññavihitāya vā ‘‘ayaṃ puriso vā itthī vā’’ti ajānantiyā vā tena phuṭṭhāyapi taṃ phassaṃ asādiyantiyā vā āmasanepi sati anāpatti. Sesaṃ sabbattha uttānameva.

663. Trong các câu bắt đầu bằng ‘anāpatti asañcicca’ (vô tội, không cố ý), (tỳ khưu ni) sờ chạm do sơ suất, hoặc sờ chạm trong khi tâm đang hướng đến đối tượng khác, hoặc sờ chạm mà không biết “đây là người nam” hay “đây là người nữ”, hoặc dù bị người ấy xúc chạm nhưng không hoan hỷ sự xúc chạm ấy, thì dù có sự sờ chạm, vẫn vô tội. Phần còn lại ở tất cả mọi nơi đều đã rõ ràng.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.

Sự khởi lên của tội pārājika thứ nhất – do hành động, không cần tưởng tri, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, do tâm bất thiện, có hai cảm thọ.

Paṭhamapārājikaṃ.

(Dứt) tội pārājika thứ nhất.

2. Dutiyapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

2. Giải thích học giới pārājika thứ hai

664. Dutiye pārājike – kacci no sāti kacci nu sā. Avaṇṇoti aguṇo. Akittīti nindā. Ayasoti parivāravipatti; parammukhagarahā vā.

664. Trong tội pārājika thứ hai – ‘kacci no sā’ là ‘kacci nu sā’ (phải chăng nàng ấy?). ‘Avaṇṇo’ là ‘aguṇo’ (không có đức hạnh, lỗi lầm). ‘Akitti’ là ‘nindā’ (sự chỉ trích). ‘Ayaso’ là ‘parivāravipatti’ (sự tổn thất về đoàn tùy tùng); hoặc là ‘parammukhagarahā’ (sự khiển trách sau lưng).

665. Vajjapaṭicchādikāti idampi imissā pārājikāya nāmamattameva, tasmā padabhājane na vicāritaṃ. Sesamettha uttānameva.

665. Cả từ ‘vajjapaṭicchādikā’ (người che giấu lỗi) này cũng chỉ là tên gọi của tội pārājika này, do đó, nó không được phân tích trong phần Padabhājana. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

666. Sā vā ārocetīti yā pārājikaṃ āpannā, sā sayaṃ āroceti. Aṭṭhannaṃ pārājikānaṃ aññataranti bhikkhūhi sādhāraṇānaṃ catunnaṃ asādhāraṇānañca catunnameva aññataraṃ. Idañca pārājikaṃ pacchā paññattaṃ, tasmā ‘‘aṭṭhanna’’nti vibhaṅge vuttaṃ. Purimena pana saddhiṃ yugaḷattā imasmiṃ okāse ṭhapitanti veditabbaṃ. Dhuraṃ nikkhittamatteti dhure nikkhittamatte. Vitthārakathā panettha sappāṇakavaggamhi duṭṭhullasikkhāpade vuttanayeneva veditabbā. Tatra hi pācittiyaṃ, idha pārājikanti ayameva viseso. Sesaṃ tādisameva. Vajjapaṭicchādikāti idampiimissā pārājikāya nāmamatthāmeva, tasmā padabhājane na vicāritaṃ. Sesamettha uttānameva.

666. ‘Sā vā āroceti’ (hoặc chính nàng ấy nói ra) nghĩa là: vị tỳ khưu ni nào đã phạm pārājika, chính vị ấy nói ra. ‘Một trong tám tội pārājika’ nghĩa là một trong bốn tội pārājika chung với các tỳ khưu và bốn tội không chung. Và tội pārājika này được chế định sau cùng, do đó, trong Vibhaṅga đã nói là ‘tám tội’. Lại nữa, nên biết rằng nó được đặt ở vị trí này vì là một cặp với tội trước. ‘Dhuraṃ nikkhittamatta’ (chỉ vừa mới từ bỏ gánh nặng) nghĩa là khi gánh nặng vừa được đặt xuống. Lại nữa, ở đây, phần giải thích chi tiết nên được hiểu theo cách đã được nói trong học giới về việc che giấu tội thô trong phẩm Sappāṇaka. Vì ở đó là tội pācittiya, ở đây là tội pārājika, đây chính là sự khác biệt. Phần còn lại cũng tương tự như vậy. Cả từ ‘vajjapaṭicchādikā’ này cũng chỉ là tên gọi của tội pārājika này, do đó, nó không được phân tích trong phần Padabhājana. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.

Sự khởi lên của việc từ bỏ gánh nặng – khởi lên từ thân, khẩu, ý; không phải hành động; không cần tưởng tri; có chủ tâm; bị thế gian chê trách; là thân nghiệp, khẩu nghiệp; do tâm bất thiện; có cảm thọ khổ.

Dutiyapārājikaṃ.

(Dứt) tội pārājika thứ hai.

3. Tatiyapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

3. Giải thích học giới pārājika thứ ba

669. Tatiye [Pg.177] – dhammenāti bhūtena vatthunā. Vinayenāti codetvā sāretvā. Padabhājanaṃ panassa ‘‘yena dhammena yena vinayena ukkhitto suukkhitto hotī’’ti imaṃadhippāyamattaṃ dassetuṃ vuttaṃ. Satthusāsanenāti ñattisampadāya ceva anusāvanasampadāya ca. Padabhājane panassa ‘‘jinasāsanena buddhasāsanenā’’ti vevacanamattameva vuttaṃ. Saṅghaṃ vā gaṇaṃ vātiādīsu yena saṅghena kammaṃ kataṃ, taṃ saṅghaṃ vā tattha sambahulapuggalasaṅkhātaṃ gaṇaṃ vā, ekapuggalaṃ vā taṃ kammaṃ vā na ādiyati, na anuvattati, na tattha ādaraṃ janetīti attho. Samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthīti ettha ‘‘ekakammaṃ ekuddeso samasikkhatā’’ti ayaṃ tāva saṃvāso; samāno saṃvāso etesanti samānasaṃvāsakā.Evarūpā bhikkhū bhikkhussa tasmiṃ saṃvāse saha ayanabhāvena sahāyāti vuccanti. Idāni yena saṃvāsena te samānasaṃvāsakāti vuttā, so saṃvāso tassa ukkhittakassa tehi saddhiṃ natthi. Yehi ca saddhiṃ tassa so saṃvāso natthi, na tena te bhikkhū attano sahāyā katā honti. Tasmā vuttaṃ ‘‘samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthi, tena vuccati akatasahāyo’’ti. Sesaṃ saṅghabhedasikkhāpadādīsu vuttanayattā uttānatthameva.

669. Ở trường hợp thứ ba – dhammenāti (bởi pháp) là bởi sự việc có thật. Vinayenāti (bởi luật) là sau khi khiển trách, sau khi nhắc nhở. Còn padabhājanaṃ (phần phân tích từ) của câu ấy được nói ra chỉ để trình bày ý nghĩa này: ‘‘vị bị trục xuất bởi pháp nào, bởi luật nào, vị ấy là được trục xuất khéo léo.’’ Satthusāsanenāti (bởi giáo huấn của bậc Đạo Sư) là bởi sự thành tựu của yếu thành và bởi sự thành tựu của tuyên cáo. Còn trong phần phân tích từ của câu ấy, chỉ có từ đồng nghĩa ‘‘jinasāsanena buddhasāsanenā’’ (bởi giáo huấn của bậc Chiến Thắng, bởi giáo huấn của đức Phật) là được nói đến. Ở các đoạn saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā (hoặc Tăng chúng, hoặc nhóm), v.v... có nghĩa là: vị ấy không chấp nhận, không tuân theo, không tỏ lòng tôn trọng đối với Tăng chúng đã thực hiện nghiệp sự ấy, hoặc đối với nhóm được gọi là nhiều vị ở trong đó, hoặc đối với một cá nhân, hoặc đối với nghiệp sự ấy. Trong câu samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthi (các tỳ khưu đồng trú được gọi là bạn đồng hành, sự đồng trú ấy không có cùng với các vị ấy), trước hết saṃvāso (sự đồng trú) này là: ‘‘chung một nghiệp sự, chung một lễ tụng, cùng học giới;’’ các vị có sự đồng trú giống nhau nên là samānasaṃvāsakā (những vị đồng trú). Các tỳ khưu như vậy được gọi là sahāyā (bạn đồng hành) do có sự đi cùng với tỳ khưu trong sự đồng trú ấy. Bây giờ, sự đồng trú mà do đó các vị ấy được gọi là samānasaṃvāsakā (những vị đồng trú) thì sự đồng trú ấy không có đối với vị bị trục xuất kia cùng với các vị ấy. Và sự đồng trú ấy của vị ấy không có cùng với những vị nào thì do đó các tỳ khưu ấy không phải là những vị được vị ấy xem làm bạn đồng hành. Vì thế, đã được nói rằng: ‘‘samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthi, tena vuccati akatasahāyo (các tỳ khưu đồng trú được gọi là bạn đồng hành, sự đồng trú ấy không có cùng với các vị ấy, do đó được gọi là người không có bạn đồng hành).’’ Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng do đã theo phương pháp được nói đến ở các học giới về chia rẽ Tăng chúng, v.v...

Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
Nguồn gốc phát sinh của việc khiển trách: phát sinh từ thân, khẩu, và ý; là vô hành, giải thoát nhờ tưởng, có chủ tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, tâm bất thiện, cảm thọ khổ.

Tatiyapārājikaṃ.
Kết thúc tội Ba-la-di thứ ba.

4. Catutthapārājikasikkhāpadavaṇṇanā
4. Giải Thích về Học Giới Ba-la-di Thứ Tư

675. Catutthe – avassutāti lokassādamittasanthavavasena kāyasaṃsaggarāgena avassutā. Dutiyapadepi eseva nayo. Purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ vātiādīsu pana yaṃ purisapuggalena hatthe gahaṇaṃ kataṃ, taṃ purisapuggalassa hatthaggahaṇanti vuttaṃ. Eseva nayo saṅghāṭikaṇṇaggahaṇepi. Hatthaggahaṇanti ettha ca hatthaggahaṇañca aññampi apārājikakkhette gahaṇañca [Pg.178] ekajjhaṃ katvā hatthaggahaṇanti vuttanti veditabbaṃ. Tenevassa padabhājane ‘‘hatthaggahaṇaṃ vā sādiyeyyāti hattho nāma kapparaṃ upādāya yāva agganakhā, etassa asaddhammassa paṭisevanatthāya ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti thullaccayassā’’ti vuttaṃ. Ettha ca asaddhammoti kāyasaṃsaggo veditabbo, na methunadhammo. Na hi methunassa sāmantā thullaccayaṃ hoti. ‘‘Viññū paṭibalo kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitunti vacanampi cettha sādhakaṃ.
675. Ở trường hợp thứ tư – avassutāti (bị chi phối) là bị chi phối bởi lòng tham muốn về sự tiếp xúc thân thể do cách thân mật làm vui lòng thế gian. Ở từ thứ hai cũng theo phương pháp này. Còn ở các đoạn purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ vā (hoặc việc nắm tay của người nam), v.v... việc người nam thực hiện sự nắm lấy ở tay được gọi là purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ (việc nắm tay của người nam). Phương pháp này cũng tương tự trong trường hợp saṅghāṭikaṇṇaggahaṇepi (việc nắm góc của y Tăng-già-lê). Và ở đây, trong câu hatthaggahaṇanti (việc nắm tay) nên được hiểu là: câu hatthaggahaṇanti (việc nắm tay) được nói đến sau khi đã gộp chung cả việc nắm tay lẫn việc nắm bắt khác ở vùng không phải là tội Ba-la-di. Chính vì thế, trong phần phân tích từ của câu ấy đã được nói rằng: ‘‘hatthaggahaṇaṃ vā sādiyeyyāti hattho nāma kapparaṃ upādāya yāva agganakhā, etassa asaddhammassa paṭisevanatthāya ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti thullaccayassā (hoặc nếu chấp nhận việc nắm tay, tay được kể từ cùi chỏ cho đến đầu móng tay; vì mục đích thực hành phi pháp này, nếu chấp nhận việc nắm bắt ở phía trên xương đòn, ở phía dưới đầu gối thì phạm tội Thâu-lan-giá).’’ Và ở đây, asaddhammoti (phi pháp) nên được hiểu là sự tiếp xúc thân thể, không phải là pháp dâm dục. Vì rằng không có tội Thâu-lan-giá ở gần với pháp dâm dục. Và ở đây, câu nói ‘‘viññū paṭibalo kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitunti (người có trí có khả năng thực hiện sự tiếp xúc thân thể)’’ cũng là điều chứng minh.

‘‘Tissitthiyo methunaṃ taṃ na seve,Tayo purise tayo ca anariyapaṇḍake;
Na cācare methunaṃ byañjanasmiṃ,Chejjā siyā methunadhammapaccayā;
Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);
‘‘Không nên thực hành pháp dâm dục ấy với ba hạng phụ nữ, với ba hạng nam nhân, và với ba hạng á nam bất thiện. Và không nên thực hành pháp dâm dục ở bộ phận sinh dục. Có thể bị cắt lìa do duyên là pháp dâm dục. Vấn đề này đã được các bậc thiện xảo suy xét.’’

Imāya parivāre vuttāya sedamocakagāthāya virujjhatīti ce? Na; methunadhammassa pubbabhāgattā. Parivāreyeva hi ‘‘methunadhammassa pubbabhāgo jānitabbo’’ti ‘‘vaṇṇāvaṇṇo kāyasaṃsaggo duṭṭhullavācā attakāmapāricariyāgamanuppādana’’nti evaṃ sukkavissaṭṭhiādīni pañca sikkhāpadāni methunadhammassa pubbabhāgoti vuttāni. Tasmā kāyasaṃsaggo methunadhammassa pubbabhāgattā paccayo hoti. Iti chejjā siyā methunadhammapaccayāti ettha iminā pariyāyena attho veditabbo. Etenupāyena sabbapadesu vinicchayo veditabbo. Apica ‘‘saṅketaṃ vā gaccheyyā’’ti etassa padabhājane ‘‘itthannāmaṃ āgacchā’’ti. Evaṃnāmakaṃ ṭhānaṃ āgacchāti attho.
Nếu có người nói rằng: “(Điều này) mâu thuẫn với bài kệ sedamocaka (làm toát mồ hôi) đã được nói đến ở bộ Parivāra (Tập Yếu) này.” (Đáp rằng:) “Không mâu thuẫn; do là phần đầu của pháp dâm dục.” Vì rằng, chính ở bộ Parivāra, năm học giới là việc xuất tinh, v.v... đã được nói là phần đầu của pháp dâm dục như vầy: ‘‘cần phải biết phần đầu của pháp dâm dục,’’ ‘‘cần phải biết sự xuất tinh, cần phải biết sự tiếp xúc thân thể, cần phải biết lời nói thô tục, cần phải biết sự phục vụ cho lòng ham muốn của mình, cần phải biết sự tác thành việc đi lại (mai mối).’’ Do đó, sự tiếp xúc thân thể là điều kiện (duyên) do là phần đầu của pháp dâm dục. Như vậy, ở câu chejjā siyā methunadhammapaccayāti (có thể bị cắt lìa do duyên là pháp dâm dục), ý nghĩa nên được hiểu theo phương diện này. Theo phương pháp này, sự quyết đoán nên được hiểu ở tất cả các trường hợp. Hơn nữa, trong phần phân tích từ của câu ‘‘saṅketaṃ vā gaccheyyā (hoặc đi đến điểm hẹn),’’ câu ‘‘itthannāmaṃ āgacchā’’ có nghĩa là: “hãy đến địa điểm có tên như vậy.”

676. Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī assamaṇī hotīti anulomato vā paṭilomato vā ekantarikāya vā yena tena nayena aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentīyeva assamaṇī hoti. Yā pana ekaṃ vā vatthuṃ satta vā vatthūni satakkhattumpi pūreti, neva assamaṇī hoti. Āpannā āpattiyo desetvā muccati. Apicettha gaṇanūpikā āpatti veditabbā. Vuttañhetaṃ ‘‘atthāpatti desitā gaṇanūpikā, atthāpatti desitā na gaṇanūpikā’’ti. Tatrāyaṃ vinicchayo – idāni nāpajjissāmīti dhuranikkhepaṃ katvā desitā gaṇanūpikā desitagaṇanaṃ upeti pārājikassa aṅgaṃ na [Pg.179] hoti. Tasmā yā ekaṃ āpannā dhuranikkhepaṃ katvā desetvā puna kilesavasena āpajjati, puna deseti, evaṃ aṭṭha vatthūni pūrentīpi pārājikā na hoti. Yā pana āpajjitvā punapi aññaṃ vatthuṃ āpajjissāmīti saussāhāva deseti, tassā sā āpatti nagaṇanūpikā, desitāpi adesitā hoti, desitagaṇanaṃ na gacchati, pārājikasseva aṅgaṃ hoti. Aṭṭhame vatthumhi paripuṇṇamatte pārājikā hoti. Sesaṃ uttānamevāti.
676. Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī assamaṇī hoti (vị hoàn tất điều thứ tám thì không phải là nữ Sa-môn) có nghĩa là: chỉ khi hoàn tất điều thứ tám, hoặc theo thứ tự thuận, hoặc theo thứ tự nghịch, hoặc cách quãng, hoặc theo bất cứ phương pháp nào, vị ấy mới không phải là nữ Sa-môn. Còn vị nào hoàn tất một điều hoặc bảy điều cho dù đến một trăm lần, vị ấy vẫn không phải là nữ Sa-môn. Sau khi sám hối các tội đã phạm, vị ấy được thoát khỏi. Hơn nữa, ở đây nên biết về tội được tính vào số lượng. Điều này đã được nói đến: ‘‘có tội được sám hối và được tính vào số lượng, có tội được sám hối nhưng không được tính vào số lượng.’’ Ở đây, sự quyết đoán này là: tội được sám hối sau khi đã từ bỏ trách nhiệm rằng: “bây giờ, tôi sẽ không vi phạm,” thì được tính vào số lượng, đi vào số lượng đã sám hối, không phải là thành phần của tội Ba-la-di. Do đó, vị nào đã phạm một tội, sau khi đã từ bỏ trách nhiệm và đã sám hối, rồi lại vi phạm do năng lực của phiền não, rồi lại sám hối, vị ấy cho dù hoàn tất tám điều như vậy cũng không bị tội Ba-la-di. Còn vị nào sau khi đã vi phạm, rồi sám hối trong khi vẫn còn hăng hái rằng: “tôi sẽ lại vi phạm điều khác nữa,” tội ấy của vị ấy không được tính vào số lượng; cho dù đã sám hối cũng như chưa sám hối, không đi vào số lượng đã sám hối, chỉ là thành phần của tội Ba-la-di. Ngay khi vừa hoàn tất ở điều thứ tám, vị ấy bị tội Ba-la-di. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.
Sự sanh khởi do quẳng bỏ gánh nặng – sanh khởi từ thân, khẩu, và ý; là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có hai cảm thọ.

Catutthapārājikaṃ.
(Pháp) Pārājika thứ tư.

Uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammāti bhikkhū ārabbha paññattā sādhāraṇā cattāro ime ca cattāroti evaṃ pātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammāti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayamevāti.
(Câu) “Uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammā - Thưa các ngài, tám pháp pārājika đã được tụng đọc” (có nghĩa là): Bốn (pháp) chung đã được chế định liên quan đến các tỳ khưu và bốn (pháp) này (bất cộng), như vậy theo phương cách tụng đọc Pātimokkha (có câu) “Uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammā - Thưa các ngài, tám pháp pārājika đã được tụng đọc.” Ý nghĩa ở đây nên được hiểu như vậy. Phần còn lại đúng theo phương pháp đã được nói trong Mahāvibhaṅga.

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge
Trong phần Bhikkhunīvibhaṅga (Phân Tích về Tỳ Khưu Ni) của bộ Chú Giải Luật Tạng tên là Samantapāsādikā

Pārājikakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā.
Phần giải thích về chương Pārājika đã kết thúc.

Pārājikakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
Chương Pārājika đã kết thúc.

2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
2. Chương Saṅghādisesa (Phần giải thích Bhikkhunīvibhaṅga)

1. Paṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
1. Phần giải thích về điều học Saṅghādisesa thứ nhất

Pārājikānantarassa[Pg.180], ayaṃ dāni bhavissati;
Saṅghādisesakaṇḍassa, anuttānatthavaṇṇanā.
Sau (chương) Pārājika, bây giờ sẽ là phần giải thích ý nghĩa không rõ ràng của chương Saṅghādisesa.

678. Udositanti bhaṇḍasālā. Māyyo evaṃ avacāti ayyo mā evaṃ avaca. Apināyyāti apinu ayyā. Accāvadathāti atikkamitvā vadatha; akkosathāti vuttaṃ hoti.
678. (Từ) udositam có nghĩa là nhà kho. (Câu) “Māyyo evaṃ avaca” có nghĩa là “Thưa ngài, đừng nói như vậy.” (Từ) apināyya là apinu ayyā. (Từ) accāvadatha có nghĩa là nói lời vượt qua giới hạn, tức là mắng nhiếc.

679. Ussayavādikāti mānussayavasena kodhussayavasena vivadamānā. Yasmā pana sā atthato aṭṭakārikā hoti, tasmā ‘‘ussayavādikā nāma aḍḍakārikā vuccatī’’ti padabhājane vuttaṃ. Ettha ca aḍḍoti vohārikavinicchayo vuccati, yaṃ pabbajitā ‘‘adhikaraṇa’’ntipi vadanti. Dutiyaṃ vā pariyesatīti sakkhiṃ vā sahāyaṃ vā pariyesati, dukkaṭaṃ. Gacchati vāti upassayo vā hotu bhikkhācāramaggo vā, yattha ṭhitāya ‘‘aḍḍaṃ karissāmī’’ti cittaṃ uppajjati, tato vohārikānaṃ santikaṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Ekassa ārocetīti dvīsu janesu yassa kassaci ekassa kathaṃ yo koci vohārikānaṃ āroceti. Dutiyassa ārocetīti etthāpi eseva nayo.
679. (Từ) ussayavādikā có nghĩa là người tranh cãi do lòng kiêu mạn hoặc do sân hận. Và bởi vì vị ấy về mặt ý nghĩa là người kiện tụng, do đó trong phần Phân Tích Từ Ngữ (Padabhājana) có nói rằng: “Người có lời nói tranh tụng (ussayavādikā) được gọi là người kiện tụng (aḍḍakārikā).” Và ở đây, aḍḍa được gọi là sự phán quyết của quan tòa, điều mà hàng xuất gia cũng gọi là adhikaraṇa (sự tranh tụng). (Câu) “Hoặc tìm kiếm người thứ hai” có nghĩa là tìm kiếm nhân chứng hoặc người đồng hành, (phạm tội) dukkaṭa. (Câu) “Hoặc đi đến” có nghĩa là, dù là trú xứ của tỳ khưu ni hay con đường khất thực, ở nơi nào mà vị ấy đang đứng khi tâm niệm “Ta sẽ khởi kiện” sanh lên, từ đó, khi đi đến trước mặt các quan tòa, mỗi bước chân là một tội dukkaṭa. (Câu) “Trình báo cho một người” có nghĩa là, trong hai người (nguyên cáo và bị cáo), bất cứ ai trình báo vụ việc của một trong hai người cho các quan tòa. (Câu) “Trình báo cho người thứ hai,” ở đây cũng theo phương pháp tương tự.

Ayaṃ panettha asammohatthāya vitthārakathā – yattha katthaci antamaso bhikkhunupassayaṃ āgatepi vohārike disvā bhikkhunī attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā dukkaṭaṃ. Upāsako attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā thullaccayaṃ. Paṭhamaṃ upāsako attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā dukkaṭaṃ. Atha sā attano kathaṃ āroceti, thullaccayaṃ. Bhikkhunī upāsakaṃ vadati – ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī’’ti, so attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā, paṭhamārocane dukkaṭaṃ, dutiyārocane thullaccayaṃ. Upāsako bhikkhuniṃ vadati – ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī’’ti, etthāpi eseva nayo.
Đây là lời giải thích chi tiết để tránh nhầm lẫn: Ở bất cứ nơi đâu, tối thiểu là khi thấy các quan tòa đã đến trú xứ của tỳ khưu ni, vị tỳ khưu ni trình bày vụ việc của mình, vị tỳ khưu ni phạm tội dukkaṭa. Vị cận sự nam trình bày vụ việc của mình, vị tỳ khưu ni phạm tội thullaccaya. Trước tiên, vị cận sự nam trình bày vụ việc của mình, vị tỳ khưu ni phạm tội dukkaṭa. Sau đó, vị ấy (tỳ khưu ni) trình bày vụ việc của mình, (phạm tội) thullaccaya. Vị tỳ khưu ni nói với vị cận sự nam: “Chính ông hãy trình bày cả vụ việc của tôi và của ông,” dù người ấy trình bày vụ việc của mình trước hay của vị tỳ khưu ni trước, trong lần trình bày đầu tiên, (vị tỳ khưu ni phạm) tội dukkaṭa, trong lần trình bày thứ hai, (phạm tội) thullaccaya. Vị cận sự nam nói với vị tỳ khưu ni: “Chính sư cô hãy trình bày cả vụ việc của tôi và của sư cô,” ở đây cũng theo phương pháp tương tự.

Bhikkhunī [Pg.181] kappiyakārakena kathāpeti, tattha kappiyakārako vā bhikkhuniyā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu, itaro vā attano kathaṃ, kappiyakārako vā ubhinnampi kathaṃ, itaro vā ubhinnampi kathaṃ ārocetu, yathā vā tathā vā ārociyamāne paṭhame ārocane bhikkhuniyā dukkaṭaṃ, dutiye thullaccayaṃ. Yathā vā tathā vā ārocitaṃ pana ubhinnampi kathaṃ sutvā vohārikehi vinicchaye kate aḍḍapariyosānaṃ nāma hoti, tasmiṃ aḍḍapariyosāne bhikkhuniyā jayepi parājayepi saṅghādiseso. Sace pana gatigataṃ adhikaraṇaṃ hoti, sutapubbaṃ vohārikehi. Atha te bhikkhuniñca aḍḍakārakañca disvāva ‘‘tumhākaṃ kathanakiccaṃ natthi, jānāma mayaṃ ettha pavatti’’nti sayameva vinicchinitvā denti, evarūpe aḍḍapariyosānepi bhikkhuniyā anāpatti.
Vị tỳ khưu ni nhờ người thị giả (kappiyakāraka) trình bày, trong trường hợp đó, dù người thị giả trình bày vụ việc của vị tỳ khưu ni trước, hay người kia trình bày vụ việc của mình, hay người thị giả trình bày vụ việc của cả hai, hay người kia trình bày vụ việc của cả hai, dù được trình bày theo cách nào đi nữa, trong lần trình bày đầu tiên, vị tỳ khưu ni phạm tội dukkaṭa, lần thứ hai phạm tội thullaccaya. Tuy nhiên, sau khi nghe vụ việc của cả hai được trình bày theo cách nào đi nữa, khi các quan tòa đã đưa ra phán quyết, đó được gọi là sự kết thúc vụ kiện. Vào lúc kết thúc vụ kiện đó, dù vị tỳ khưu ni thắng hay thua, vẫn phạm tội saṅghādisesa. Nhưng nếu vụ tranh tụng đã qua nhiều giai đoạn và đã được các quan tòa nghe trước đó, rồi khi họ vừa thấy vị tỳ khưu ni và người kiện tụng liền nói: “Các vị không cần phải trình bày, chúng tôi đã biết diễn biến ở đây,” rồi tự mình phán quyết và đưa ra quyết định, trong trường hợp kết thúc vụ kiện như vậy, vị tỳ khưu ni không phạm tội.

Paṭhamaṃ āpatti etassāti paṭhamāpattiko; vītikkamakkhaṇeyeva āpajjitabboti attho, taṃ paṭhamāpattikaṃ. Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘saha vatthujjhācārā āpajjati asamanubhāsanāyā’’ti vuttaṃ. Ayañhettha attho – saha vatthujjhācārā yaṃ bhikkhunī āpajjati, na tatiyāya samanubhāsanāya, ayaṃ paṭhamameva saha vatthujjhācārena āpajjitabbattā paṭhamāpattikoti. Bhikkhunisaṅghato nissāretīti nissāraṇīyo; taṃ nissāraṇīyaṃ. Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘saṅghamhā nissārīyatīti vuttaṃ. Tattha yaṃ āpannā bhikkhunī saṅghato nissārīyati, so nissāraṇīyoti evamattho daṭṭhabbo. Na hi so eva dhammo saṅghamhā kenaci nissārīyati. Tena pana dhammena bhikkhunī nissārīyati, tasmā so nissāretīti nissāraṇīyo.
(Pháp) này có sự phạm tội ngay từ đầu nên gọi là paṭhamāpattika (phạm tội ngay lần đầu); ý nghĩa là phải phạm ngay trong khoảnh khắc vi phạm, đó là (pháp) paṭhamāpattika. Tuy nhiên, trong phần Phân Tích Từ Ngữ, để chỉ ra ý định, có nói rằng: “Phạm tội cùng với sự vi phạm đối tượng, không cần đến sự khiển trách.” Đây là ý nghĩa ở đây: tội mà vị tỳ khưu ni phạm cùng với sự vi phạm đối tượng, chứ không phải do sự khiển trách lần thứ ba, tội này được gọi là paṭhamāpattika vì phải phạm ngay từ đầu cùng với sự vi phạm đối tượng. (Pháp) khiến cho bị trục xuất khỏi Tăng chúng tỳ khưu ni nên gọi là nissāraṇīya (đáng bị trục xuất); đó là (pháp) nissāraṇīya. Tuy nhiên, trong phần Phân Tích Từ Ngữ, để chỉ ra ý định, có nói rằng: “Bị trục xuất khỏi Tăng chúng.” Ở đó, ý nghĩa nên được hiểu như sau: tội mà khi phạm phải, vị tỳ khưu ni bị trục xuất khỏi Tăng chúng, tội đó là nissāraṇīya. Thật vậy, không phải chính pháp đó bị ai đó trục xuất khỏi Tăng chúng. Nhưng do pháp đó mà vị tỳ khưu ni bị trục xuất. Do đó, vì nó khiến cho bị trục xuất, nên gọi là nissāraṇīya.

Ākaḍḍhiyamānā gacchatīti aḍḍakārakamanussehi sayaṃ vā āgantvā dūtaṃ vā pesetvā ehīti vuccamānā vohārikānaṃ santikaṃ gacchati, tato aḍḍakārako attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā, neva paṭhamārocane dukkaṭaṃ, na dutiyārocane thullaccayaṃ. Amaccehi vinicchinitvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva. Sacepi aḍḍakārako bhikkhuniṃ vadati ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvameva kathehī’’ti; kathentiyāpi kathaṃ sutvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva.
(Câu) “Đi đến khi bị lôi kéo” có nghĩa là: khi được những người kiện tụng, hoặc tự mình đến hoặc sai sứ giả đến, nói rằng “Hãy đến đây,” vị ấy đi đến trước mặt các quan tòa. Sau đó, dù người kiện tụng trình bày vụ việc của mình trước hay của vị tỳ khưu ni trước, cũng không phạm tội dukkaṭa trong lần trình bày đầu tiên, và không phạm tội thullaccaya trong lần trình bày thứ hai. Ngay cả khi vụ kiện kết thúc sau khi được các vị quan phán quyết, vẫn không phạm tội. Ngay cả nếu người kiện tụng nói với vị tỳ khưu ni: “Chính sư cô hãy trình bày cả vụ việc của tôi và của sư cô,” ngay cả khi vụ kiện kết thúc sau khi đã nghe lời trình bày của vị ấy, vẫn không phạm tội.

Rakkhaṃ [Pg.182] yācatīti dhammikaṃ rakkhaṃ yācati, anāpatti. Idāni yathāyācitā rakkhā dhammikā hoti, taṃ dassetuṃ anodissa ācikkhatīti āha. Tattha atītaṃ ārabbha atthi odissaācikkhanā, atthi anodissaācikkhanā, anāgataṃ ārabbhāpi atthi odissaācikkhanā, atthi anodissaācikkhanā.
“Xin sự bảo vệ” có nghĩa là xin sự bảo vệ đúng pháp, không phạm tội. Bây giờ, để chỉ ra rằng sự bảo vệ được xin như thế nào là đúng pháp, ngài đã nói: “trình báo không chỉ định.” Ở đây, liên quan đến quá khứ, có sự trình báo chỉ định và có sự trình báo không chỉ định; liên quan đến tương lai cũng có sự trình báo chỉ định và có sự trình báo không chỉ định.

Kathaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti? Bhikkhunupassaye gāmadārakā dhuttādayo vā ye keci anācāraṃ vā ācaranti, rukkhaṃ vā chindanti, phalāphalaṃ vā haranti, parikkhāre vā acchindanti. Bhikkhunī vohārike upasaṅkamitvā ‘‘amhākaṃ upassaye idaṃ nāma kata’’nti vadati. ‘‘Kenā’’ti vutte ‘‘asukena ca asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti, sā na vaṭṭati. Tañce sutvā te vohārikā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā hoti. Daṇḍaṃ gaṇhissantīti adhippāyepi sati gīvāyeva hoti. Sace pana tassa daṇḍaṃ gaṇhathāti vadati, pañcamāsakamatte gahite pārājikaṃ hoti.
Thế nào là sự trình báo chỉ định liên quan đến quá khứ? Tại trú xứ của tỳ-khưu-ni, các trẻ em trong làng hoặc những kẻ du đãng, v.v... bất kỳ ai có hành vi không đúng đắn, hoặc chặt cây, hoặc lấy trái cây lớn nhỏ, hoặc cướp đoạt vật dụng. Vị tỳ-khưu-ni đến gặp các quan chức và nói: “Tại trú xứ của chúng tôi, việc này đã được thực hiện.” Khi được hỏi: “Bởi ai?”, vị ấy trình báo: “Bởi người này và người kia.” Như vậy là sự trình báo chỉ định liên quan đến quá khứ, điều đó không được phép. Nếu sau khi nghe vậy, các quan chức đó phạt họ, tất cả (tiền phạt) trở thành tài sản của tỳ-khưu-ni. Ngay cả khi có ý định rằng “họ sẽ nhận tiền phạt”, nó vẫn trở thành tài sản. Hơn nữa, nếu vị ấy nói: “Hãy phạt người đó,” khi (tiền phạt) trị giá năm māsaka được lấy, vị tỳ-khưu-ni phạm tội pārājika.

‘‘Kenā’’ti vutte pana ‘‘asukenāti vattuṃ amhākaṃ na vaṭṭati, tumheyeva jānissatha. Kevalañhi mayaṃ rakkhaṃ yācāma, taṃ no detha, avahaṭabhaṇḍañca āharāpethā’’ti vattabbaṃ. Evaṃ anodissa ācikkhanā hoti, sā vaṭṭati. Evaṃ vutte sacepi te vohārikā kārake gavesitvā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ sāpateyyampi gahitaṃ bhikkhuniyā, neva gīvā na āpatti.
Tuy nhiên, khi được hỏi: “Bởi ai?”, nên nói rằng: “Chúng tôi không được phép nói bởi người nào, chính quý vị sẽ biết. Chúng tôi chỉ đơn thuần xin sự bảo vệ, xin hãy cho chúng tôi điều đó, và xin hãy cho mang về tài sản đã bị lấy đi.” Như vậy là sự trình báo không chỉ định, điều đó được phép. Sau khi nói như vậy, nếu các quan chức đó tìm kiếm thủ phạm và phạt họ, ngay cả khi tất cả tài sản (của thủ phạm) bị tịch thu, đối với tỳ-khưu-ni, đó không phải là tài sản (của vị ấy) và cũng không phạm tội.

Parikkhāraṃ harante disvā tesaṃ anatthakāmatāya coro coroti vattumpi na vaṭṭati. Evaṃ vuttepi hi yaṃ tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbampi bhikkhuniyā gīvā hoti. Attano vacanakaraṃ pana ‘‘iminā me parikkhāro gahito, taṃ āharāpehi, mā cassa daṇḍaṃ karohī’’ti vattuṃ vaṭṭati. Dāsadāsīvāpiādīnaṃ atthāya aḍḍaṃ karonti, ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma, na vaṭṭati.
Khi thấy (người ta) đang lấy vật dụng, không được phép nói “kẻ trộm, kẻ trộm” với ý muốn gây hại cho họ. Vì ngay cả khi nói như vậy, bất kỳ hình phạt nào họ bị áp đặt, tất cả đều trở thành tài sản của tỳ-khưu-ni. Tuy nhiên, được phép nói với người nghe lời mình rằng: “Người này đã lấy vật dụng của tôi, hãy cho mang nó về, và đừng phạt người ấy.” Việc kiện tụng vì lợi ích của nô tỳ nam nữ, ao hồ, v.v... được gọi là vụ kiện không hợp lệ, không được phép.

Kathaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti? Vuttanayeneva parehi anācārādīsu katesu bhikkhunī vohārike evaṃ vadati ‘‘amhākaṃ upassaye idañcidañca karonti, rakkhaṃ no detha āyatiṃ akaraṇatthāyā’’ti. ‘‘Kena evaṃ kata’’nti vutte ca ‘‘asukena asukena cā’’ti [Pg.183] ācikkhati. Evaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti, sāpi na vaṭṭati. Tesañhi daṇḍe kate purimanayeneva sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā. Sesaṃ purimasadisameva.
Thế nào là sự trình báo chỉ định liên quan đến tương lai? Theo cách đã nói, khi những người khác thực hiện các hành vi không đúng đắn, v.v..., vị tỳ-khưu-ni nói với các quan chức như sau: “Tại trú xứ của chúng tôi, họ làm việc này việc kia, xin hãy cho chúng tôi sự bảo vệ để (việc đó) không xảy ra trong tương lai.” Và khi được hỏi: “Ai đã làm như vậy?”, vị ấy trình báo: “Người này và người kia.” Như vậy là sự trình báo chỉ định liên quan đến tương lai, điều đó cũng không được phép. Vì khi họ bị phạt, theo cách trước đó, tất cả (tiền phạt) trở thành tài sản của tỳ-khưu-ni. Phần còn lại tương tự như trước.

Sace pana vohārikā ‘‘bhikkhunupassaye evarūpaṃ anācāraṃ karontānaṃ imaṃ nāma daṇḍaṃ karomā’’ti bheriṃ carāpetvā āṇāya atiṭṭhamāne pariyesitvā daṇḍaṃ karonti, bhikkhuniyā neva gīvā na āpatti.
Tuy nhiên, nếu các quan chức cho đánh trống loan báo: “Chúng tôi sẽ áp đặt hình phạt này đối với những người có hành vi không đúng đắn như vậy tại trú xứ của tỳ-khưu-ni,” rồi tìm kiếm và phạt những người không tuân theo lệnh, thì đối với tỳ-khưu-ni, đó không phải là tài sản (của vị ấy) và cũng không phạm tội.

Yo cāyaṃ bhikkhunīnaṃ vutto, bhikkhūnampi eseva nayo. Bhikkhunopi hi odissaācikkhanā na vaṭṭati. Yaṃ tathā ācikkhite daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ gīvā hoti. Vuttanayeneva daṇḍaṃ gaṇhāpentassa pārājikaṃ. Yo pana ‘‘daṇḍaṃ karissantī’’ti jānantopi anodissa katheti, te ca pariyesitvā daṇḍaṃ karontiyeva, na doso. Vihārasīmāya rukkhādīni chindantānaṃ vāsipharasuādīni gahetvā pāsāṇehi koṭṭenti, na vaṭṭati. Sace dhārā bhijjati, kārāpetvā dātabbā. Upadhāvitvā tesaṃ parikkhāre gaṇhanti, tampi na kātabbaṃ, lahuparivattañhi cittaṃ, theyyacetanāya uppannāya mūlacchejjampi gaccheyya. Sesaṃ uttānameva.
Và phương pháp này đã được nói cho các tỳ-khưu-ni, đối với các tỳ-khưu cũng là phương pháp tương tự. Vì đối với tỳ-khưu cũng vậy, sự trình báo chỉ định là không được phép. Khi trình báo như vậy, bất kỳ hình phạt nào họ áp đặt, tất cả đều trở thành tài sản (của tỳ-khưu). Theo cách đã nói, người khiến cho (người khác) nhận tiền phạt sẽ phạm tội pārājika. Tuy nhiên, người nào dù biết rằng “họ sẽ phạt” nhưng vẫn nói không chỉ định, và họ (quan chức) tìm kiếm và thực sự phạt, thì không có lỗi. Trong khu vực tu viện, lấy rìu, búa, v.v... của những người đang chặt cây, v.v... rồi dùng đá đập chúng là không được phép. Nếu lưỡi (rìu, búa) bị mẻ, phải cho sửa rồi trả lại. Chạy đến và lấy vật dụng của họ cũng không nên làm, vì tâm dễ thay đổi, nếu tâm trộm cắp khởi lên, có thể dẫn đến việc bị trục xuất (mūlacchejja). Phần còn lại đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Sự phát sanh của Kaṭhina – là duy tác, không phải tưởng giải thoát, vô tâm, không thuộc về chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ.

Sattarasake paṭhamasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ nhất trong nhóm mười bảy.

2. Dutiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
Giải Thích Học Giới Saṅghādisesa Thứ Hai

682. Dutiye – varabhaṇḍanti muttāmaṇiveḷuriyādi mahagghabhaṇḍaṃ.
2. Trong học giới thứ hai – vật phẩm quý giá (varabhaṇḍa) là vật phẩm có giá trị lớn như ngọc trai, ngọc bích, lưu ly, v.v...

683. Anapaloketvāti anāpucchitvā. Gaṇaṃ vāti mallagaṇabhaṭiputtagaṇādikaṃ. Pūganti dhammagaṇaṃ. Seṇinti gandhikaseṇidussikaseṇiādikaṃ. Yattha yattha hi rājāno gaṇādīnaṃ gāmanigame niyyātenti ‘‘tumheva ettha anusāsathā’’ti, tattha tattha te eva issarā honti. Tasmā te sandhāya idaṃ vuttaṃ. Ettha ca rājānaṃ vā gaṇādike vā āpucchitvāpi bhikkhunisaṅgho āpucchitabbova. Ṭhapetvā kappanti titthiyesu vā [Pg.184] aññabhikkhunīsu vā pabbajitapubbaṃ kappagatikaṃ ṭhapetvāti. Sesaṃ uttānameva.
682. Anapaloketvā có nghĩa là không hỏi ý kiến. Gaṇaṃ vā là các hội nhóm như hội Malla, hội Bhaṭiputta, v.v... Pūgaṃ là hội những người theo pháp. Seṇiṃ là các phường hội như phường hội buôn nước hoa, phường hội buôn vải, v.v... Vì ở nơi nào các vị vua giao phó làng mạc và thị trấn cho các hội nhóm, v.v... và nói: “Chính các ông hãy cai quản ở đây,” thì ở nơi đó chính họ là người có quyền lực. Do đó, điều này được nói ra là nhắm đến họ. Và ở đây, ngay cả sau khi đã hỏi ý kiến vua hoặc các hội nhóm, v.v..., chúng tỳ-khưu-ni vẫn phải được hỏi ý kiến. Ṭhapetvā kappaṃ có nghĩa là ngoại trừ người thích hợp đã từng xuất gia trong các nhóm ngoại đạo hoặc trong các nhóm tỳ-khưu-ni khác. Phần còn lại đã rõ ràng.

Corīvuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ – kenaci karaṇīyena pakkantāsu bhikkhunīsu agantvā khaṇḍasīmaṃ yathānisinnaṭṭhāneyeva attano nissitakaparisāya saddhiṃ vuṭṭhāpentiyā vācācittato samuṭṭhāti, khaṇḍasīmaṃ vā nadiṃ vā gantvā vuṭṭhāpentiyā kāyavācācittato samuṭṭhāti, anāpucchā vuṭṭhāpanavasena kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
683. Nguồn gốc từ việc cho thọ giới một kẻ trộm – Khi các tỳ-khưu-ni đã đi vì một công việc nào đó, đối với vị (hòa thượng ni) cho thọ giới cùng với hội chúng đệ tử của mình ngay tại nơi đang ngồi mà không đi đến một khu vực sīmā riêng, (tội) phát sinh từ lời nói và tâm; đối với vị đi đến một khu vực sīmā riêng hoặc một dòng sông và cho thọ giới, (tội) phát sinh từ thân, lời nói và tâm. Do việc cho thọ giới mà không hỏi ý kiến, (học giới này) là hành động và không hành động, được miễn trừ khi có nhận thức, có tâm, là lỗi do quy định, là hành động của thân, hành động của lời nói, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ hai.

3. Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
Giải Thích Học Giới Saṅghādisesa Thứ Ba

692. Tatiye – parikkhepaṃ atikkāmentiyāti ettha ekaṃ pādaṃ atikkāmentiyā thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Aparikkhittassa gāmassa upacāranti ettha parikkhepārahaṭṭhānaṃ ekena pādena atikkamati thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Apicettha sakagāmato nikkhamantiyā gāmantarapaccayā anāpatti, nikkhamitvā pana gāmantaraṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ, ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacāre vā atikkantamatte thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Tato nikkhamitvā puna sakagāmaṃ pavisantiyāpi eseva nayo. Sace pana khaṇḍapākārena vā vatichiddena vā bhikkhunivihārabhūmiyeva sakkā hoti pavisituṃ, evaṃ pavisamānāya kappiyabhūmiṃ nāma paviṭṭhā hoti, tasmā vaṭṭati. Sacepi hatthipiṭṭhiādīhi vā iddhiyā vā pavisati, vaṭṭatiyeva. Padasā gamanameva hi idhādhippetaṃ. Teneva ‘‘paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā’’tiādimāha.
692. Ở trường hợp thứ ba – trong câu ‘bước qua hàng rào,’ khi bước qua một bước chân thì phạm tội thullaccaya, vừa khi bước qua bằng bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Trong câu ‘khu vực phụ cận của ngôi làng không có hàng rào,’ khi bước qua một bước chân khỏi nơi đáng được rào thì phạm tội thullaccaya, vừa khi bước qua bằng bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Hơn nữa, ở đây, vị tỳ khưu ni đang đi ra khỏi ngôi làng của mình thì không phạm tội do duyên đi đến ngôi làng khác, nhưng sau khi đã đi ra, vị ấy đang đi đến ngôi làng khác thì phạm tội dukkaṭa mỗi một bước chân, vừa khi bước qua một bước chân vào trong hàng rào hoặc vào trong khu vực phụ cận của ngôi làng khác thì phạm tội thullaccaya, vừa khi bước qua bằng bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Sau khi đi ra khỏi nơi ấy, đối với vị đang đi vào lại ngôi làng của mình cũng có phương thức giống như vậy. Tuy nhiên, nếu có thể đi vào khu đất của tu viện tỳ khưu ni bằng bức tường bị hư hoặc bằng lỗ hổng ở hàng rào, vị đang đi vào như vậy được gọi là đã đi vào khu đất thích hợp, vì thế là được phép. Nếu đi vào bằng lưng voi v.v... hoặc bằng thần thông cũng là được phép. Vì rằng ở đây, chỉ có sự đi bộ là được chủ trương đến. Chính vì thế, ngài đã nói câu: “Khi bước qua bước chân đầu tiên” v.v...

Dve gāmā bhikkhunivihārena sambaddhavatikā honti, yasmiṃ gāme bhikkhunivihāro, tattha piṇḍāya caritvā puna vihāraṃ pavisitvā sace vihāramajjhena itarassa gāmassa maggo atthi, gantuṃ vaṭṭati. Tato pana gāmato teneva maggena paccāgantabbaṃ. Sace gāmadvārena nikkhamitvā āgacchati, purimanayeneva āpattibhedo veditabbo. Sakagāmato kenaci [Pg.185] karaṇīyena bhikkhunīhi saddhiṃ nikkhantāya puna pavisanakāle hatthi vā muccati, ussāraṇā vā hoti, itarā bhikkhuniyo sahasā gāmaṃ pavisanti, yāva aññā bhikkhunī āgacchati, tāva bahigāmadvāre ṭhātabbaṃ. Sace na āgacchati, dutiyikā bhikkhunī pakkantā nāma hoti, pavisituṃ vaṭṭati.
Hai ngôi làng có hàng rào nối liền bởi tu viện tỳ khưu ni, ngôi làng nào có tu viện tỳ khưu ni, sau khi đi khất thực ở nơi ấy rồi đi vào lại tu viện, nếu có con đường đi đến ngôi làng kia ngang qua giữa tu viện thì được phép đi. Tuy nhiên, từ ngôi làng ấy, nên trở về bằng chính con đường ấy. Nếu đi ra bằng cổng làng rồi đi đến thì nên được hiểu sự phân loại tội theo phương thức đã nêu trước. Vị tỳ khưu ni đã đi ra cùng với các tỳ khưu ni từ ngôi làng của mình do có công việc nào đó, vào lúc đi vào lại, hoặc con voi bị sổng chuồng, hoặc có sự giải tán đám đông, các tỳ khưu ni kia vội vã đi vào làng, chừng nào vị tỳ khưu ni khác đi đến, chừng ấy nên đứng ở ngoài cổng làng. Nếu vị ấy không đi đến, vị tỳ khưu ni đồng hành được gọi là đã bỏ đi, được phép đi vào.

Pubbe mahāgāmo hoti, majjhe bhikkhunivihāro. Pacchā taṃ gāmaṃ cattāro janā labhitvā visuṃ visuṃ vatiparikkhepaṃ katvā vibhajitvā bhuñjanti, vihārato ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭati. Tato aparaṃ gāmaṃ dvārena vā vatichiddena vā pavisituṃ na vaṭṭati. Puna vihārameva paccāgantuṃ vaṭṭati. Kasmā? Vihārassa catugāmasādhāraṇattā.
Trước kia, có một ngôi làng lớn, ở giữa là tu viện tỳ khưu ni. Về sau, bốn người nhận được ngôi làng ấy, sau khi làm hàng rào riêng biệt rồi phân chia ra mà sử dụng, từ tu viện được phép đi đến một ngôi làng. Từ nơi ấy, không được phép đi vào ngôi làng khác bằng cổng hoặc bằng lỗ hổng ở hàng rào. Được phép trở về lại chính tu viện. Vì sao? Vì tu viện là của chung cho bốn ngôi làng.

Antaravāsako temiyatīti yattha yathā timaṇḍalapaṭicchādanaṃ hoti; evaṃ nivatthāya bhikkhuniyā vassakāle titthena vā atitthena vā otaritvā yattha katthaci uttarantiyā ekadvaṅgulamattampi antaravāsako temiyati. Sesaṃ nadīlakkhaṇaṃ nadīnimittakathāya āvi bhavissati. Evarūpaṃ nadiṃ titthena vā atitthena vā otaritvā uttaraṇakāle paṭhamaṃ pādaṃ uddharitvā tīre ṭhapentiyā thullaccayaṃ, dutiyapāduddhāre saṅghādiseso. Setunā gacchati, anāpatti. Padasā otaritvā uttaraṇakāle setuṃ ārohitvā uttarantiyāpi anāpatti. Setunā pana gantvā uttaraṇakāle padasā gacchantiyā āpattiyeva. Yānanāvāākāsagamanādīsupi eseva nayo. Orimatīrato pana paratīrameva akkamantiyā anāpatti. Rajanakammatthaṃ gantvā dārusaṅkaḍḍhanādikiccena dve tisso ubhayatīresu vicaranti, vaṭṭati. Sace panettha kāci kalahaṃ katvā itaraṃ tīraṃ gacchati, āpatti. Dve ekato uttaranti, ekā majjhe nadiyā kalahaṃ katvā nivattitvā orimatīrameva āgacchati, āpatti. Itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti, tasmā paratīraṃ gacchantiyāpi anāpatti. Nhāyituṃ vā pātuṃ vā otiṇṇā tameva tīraṃ paccuttarati, anāpatti.
Câu ‘y nội bị ướt’ (có nghĩa là) ở sông nào, khi mặc y theo cách che được tam luân; đối với vị tỳ khưu ni đã mặc như vậy, vào mùa mưa, sau khi xuống sông bằng bến nước hoặc không phải bến nước, lúc đi lên ở bất cứ nơi nào, y nội bị ướt dầu chỉ bằng một hoặc hai lóng tay. Đặc điểm còn lại của sông sẽ được rõ ràng trong phần nói về tướng của sông (nadīnimittakathā). Sau khi xuống con sông như vậy bằng bến nước hoặc không phải bến nước, vào lúc đi lên, khi nhấc bước chân đầu tiên lên đặt ở trên bờ thì phạm tội thullaccaya, vào lúc nhấc bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Đi bằng cầu thì không phạm tội. Sau khi xuống (sông) bằng chân, vào lúc đi lên, vị leo lên cầu rồi đi qua cũng không phạm tội. Tuy nhiên, sau khi đi bằng cầu, vào lúc đi lên, vị đi bằng chân thì chắc chắn phạm tội. Ở các trường hợp đi bằng xe, bằng thuyền, đi trên hư không v.v... cũng có phương thức giống như vậy. Tuy nhiên, vị chỉ bước từ bờ bên này qua bờ bên kia thì không phạm tội. Sau khi đi vì mục đích nhuộm y, hai hoặc ba vị đi lại ở hai bên bờ do công việc kéo lượm củi v.v... thì được phép. Nếu trong số này, vị nào đó sau khi cãi nhau rồi đi đến bờ bên kia thì phạm tội. Hai vị cùng nhau qua sông, một vị ở giữa sông sau khi cãi nhau rồi quay trở lại, đi đến chính bờ bên này thì phạm tội. Tuy nhiên, đối với vị kia, vị này đứng ở vị trí của người đã bỏ đi, vì thế dầu cho vị ấy có đi đến bờ bên kia cũng không phạm tội. Vị đã xuống sông để tắm hoặc để uống nước, vị ấy đi lên lại chính bờ sông ấy thì không phạm tội.

Saha aruṇuggamanāti ettha sace sajjhāyaṃ vā padhānaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā purearuṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmīti ābhogaṃ karoti, ajānantiyā eva cassā aruṇo uggacchati, anāpatti. Atha pana ‘‘yāva aruṇuggamanā idheva bhavissāmī’’ti vā anābhogena vā vihārassa ekadese acchati, dutiyikāya hatthapāsaṃ na [Pg.186] otarati, aruṇuggamane saṅghādiseso. Hatthapāsoyeva hi idha pamāṇaṃ, hatthapāsātikkame ekagabbhopi na rakkhati.
Trong câu ‘cùng với lúc rạng đông mọc lên,’ nếu vị tỳ khưu ni đang thực hiện việc trùng tụng, hoặc sự tinh tấn, hoặc công việc nào khác, có sự tác ý rằng: “Ta sẽ đi đến gần vị đồng hành ngay trước khi rạng đông,” và trong khi vị ấy không hay biết gì, rạng đông mọc lên thì không phạm tội. Lại nữa, nếu vị ấy ở tại một nơi trong tu viện với ý nghĩ rằng: “Ta sẽ ở tại đây cho đến khi rạng đông mọc lên,” hoặc không có sự tác ý, không vào trong tầm tay của vị đồng hành, vào lúc rạng đông mọc lên thì phạm tội saṅghādisesa. Vì rằng ở đây, tầm tay chính là tiêu chuẩn, khi đã vượt khỏi tầm tay thì dầu cho chỉ một phòng cũng không che chở được.

Agāmake araññeti ettha ‘‘nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ arañña’’nti evaṃ vuttalakkhaṇameva araññaṃ. Taṃ panetaṃ kevalaṃ gāmābhāvena ‘‘agāmaka’’nti vuttaṃ, na viñjhāṭavisadisatāya. Tādise araññe okkante dassanūpacāre vijahite sacepi savanūpacāro atthi, āpatti. Teneva vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace bhikkhunīsu mahābodhiaṅgaṇaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati, tassāpi āpatti. Lohapāsādaṃ pavisantīsupi pariveṇaṃ pavisantīsupi eseva nayo. Mahācetiyaṃ vandamānāsu ekā uttaradvārena nikkhamitvā gacchati, tassāpi āpatti. Thūpārāmaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati, tassāpi āpattī’’ti. Ettha ca dassanūpacāro nāma yattha ṭhitaṃ dutiyikā passati. Sace pana sāṇipākārantarikāpi hoti, dassanūpacāraṃ vijahati nāma. Savanūpacāro nāma yattha ṭhitā maggamūḷhasaddena viya dhammasavanārocanasaddena viya ca ‘‘ayye’’ti saddāyantiyā saddaṃ suṇāti. Ajjhokāse dūrepi dassanūpacāro nāma hoti. So evarūpe savanūpacāre vijahite na rakkhati, vijahitamatteva āpatti saṅghādisesassa.
Ở đây, trong câu “khu rừng không có làng mạc,” khu rừng chính là (khu rừng) có đặc điểm đã được nói đến như vầy: “‘Sau khi đi ra ngoài cột cổng, tất cả khu vực này là rừng.’” Lại nữa, khu rừng ấy được gọi là “không có làng mạc” đơn thuần là do sự không có làng mạc, chứ không phải do sự giống như khu rừng Viñjhāṭavi. Khi đã đi vào khu rừng như thế, trong trường hợp đã rời khỏi tầm nhìn thấy, dầu cho có tầm nghe thấy, vẫn phạm tội. Chính vì thế, đã được nói trong Chú giải rằng: “Nếu trong lúc các tỳ-khưu-ni đang đi vào khuôn viên Đại Bồ Đề mà có một vị đứng ở bên ngoài, vị ấy cũng phạm tội. Trong lúc đi vào Lâu đài Đồng hoặc đi vào khuôn viên tu viện, phương pháp này cũng y như vậy. Trong lúc (các tỳ-khưu-ni) đang đảnh lễ Đại Tháp, một vị đi ra bằng cổng phía bắc rồi đi mất, vị ấy cũng phạm tội. Trong lúc (các tỳ-khưu-ni) đang đi vào Thūpārāma, một vị đứng ở bên ngoài, vị ấy cũng phạm tội.” Và ở đây, tầm nhìn thấy có nghĩa là nơi mà vị đồng hành có thể thấy được người đang đứng. Lại nữa, nếu có vật che khuất như tấm màn vải, được gọi là rời khỏi tầm nhìn thấy. Tầm nghe thấy có nghĩa là nơi mà người đang đứng có thể nghe được tiếng của vị đang gọi “thưa sư tỷ” giống như tiếng của người bị lạc đường hoặc giống như tiếng thông báo nghe pháp. Ở ngoài trời, dầu ở xa cũng được gọi là tầm nhìn thấy. (Tầm nhìn thấy) ấy không thể bảo vệ (khỏi phạm tội) khi đã rời khỏi tầm nghe thấy trong trường hợp như vậy; vừa khi rời khỏi là phạm tội tăng tàn.

Ekā maggaṃ gacchantī ohīyati. Saussāhā ce hutvā idāni pāpuṇissāmīti anubandhati, anāpatti. Sace purimāyo aññena maggena gacchanti, pakkantā nāma honti, anāpattiyeva. Dvinnaṃ gacchantīnaṃ ekā anubandhituṃ asakkontī ‘‘gacchatu aya’’nti ohīyati, itarāpi ‘‘ohīyatu aya’’nti, gacchati, dvinnampi āpatti. Sace pana gacchantīsu purimāpi aññaṃ maggaṃ gaṇhāti, pacchimāpi aññaṃ, ekā ekissā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati, dvinnampi anāpatti.
Một vị (tỳ-khưu-ni) đang đi trên đường bị tụt lại phía sau. Nếu có sự cố gắng rồi đuổi theo với ý nghĩ “bây giờ ta sẽ đuổi kịp,” thì không phạm tội. Nếu những vị đi trước đi bằng con đường khác, họ được gọi là những người đã bỏ đi, (vị bị tụt lại) không phạm tội. Trong hai vị đang đi, một vị không thể đuổi theo nên bị tụt lại với ý nghĩ “cứ để vị này đi,” vị kia cũng đi với ý nghĩ “cứ để vị này bị tụt lại,” rồi đi mất, cả hai đều phạm tội. Lại nữa, nếu trong lúc đang đi, vị đi trước cũng chọn con đường khác, vị đi sau cũng (chọn con đường) khác, (khi ấy) một vị đứng ở vị trí của người đã bỏ đi đối với vị kia, cả hai đều không phạm tội.

693. Pakkhasaṅkantā vāti titthāyatanaṃ saṅkantā, sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
693. Câu “hoặc đã chuyển sang phe phái khác” có nghĩa là đã chuyển sang trú xứ của ngoại đạo. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn gốc phát sinh giống tội pārājika thứ nhất, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, (phát sinh từ) ba tâm, (liên quan đến) ba cảm thọ.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ ba.

4. Catutthasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
4. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ tư

694-8. Catutthe [Pg.187] – pādapīṭhaṃ nāma dhotapādaṭṭhapanakaṃ. Pādakaṭhalikā nāma adhotapādaṭṭhapanakaṃ. Anaññāya gaṇassa chandanti tasseva kārakagaṇassa chandaṃ ajānitvā. Vatte vattantinti tecattālīsappabhede netthāravatte vattamānaṃ. Sesaṃ uttānameva.
694-8. Trong (học giới) thứ tư: Cái gọi là ghế để chân là vật để đặt chân đã được rửa. Cái gọi là tấm lót chân là vật để đặt chân chưa được rửa. Câu “không biết được sự đồng thuận của chúng” có nghĩa là không biết được sự đồng thuận của chính chúng tăng đã thực hiện (yết-ma). Câu “đang thực hành phận sự” có nghĩa là đang thực hành phận sự để thoát khỏi (hình phạt), có bốn mươi ba loại. Phần còn lại đã rõ ràng.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Học giới này) có nguồn gốc phát sinh từ sự từ bỏ trách nhiệm, phát sinh từ thân, khẩu, và ý; là hành động và không phải hành động; thoát khỏi (tội) do tưởng; có tâm; là tội lỗi của thế gian; là thân nghiệp, khẩu nghiệp; (phát sinh từ) tâm bất thiện; (liên quan đến) cảm thọ khổ.

Catutthasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ tư.

5. Pañcamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
5. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ năm

701. Pañcame – ekato avassuteti ettha ‘‘bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabbo’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ panetaṃ na vuttaṃ, taṃ pāḷiyā sameti. Sesaṃ uttānameva.
701. Trong (học giới) thứ năm: Ở đây, trong câu “cả hai đều bị luyến ái,” đã được nói trong (Chú giải) Mahāpaccarī rằng: “‘nên được hiểu là trạng thái bị luyến ái của tỳ-khưu-ni.’” Lại nữa, điều này không được nói trong Mahā-aṭṭhakathā; điều ấy phù hợp với Pāḷi. Phần còn lại đã rõ ràng.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.
(Học giới này) có nguồn gốc phát sinh giống tội pārājika thứ nhất, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, (phát sinh từ) tâm bất thiện, (liên quan đến) hai cảm thọ.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ năm.

6. Chaṭṭhasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
6. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ sáu

705-6. Chaṭṭhe – yato tvanti yasmā tvaṃ. Uyyojeti āpatti dukkaṭassātiādikā saṅghādisesapariyosānā āpattiyo kassā hontīti? Uyyojikāya. Vuttañcetaṃ parivārepi –
705-6. Trong (học giới) thứ sáu: Câu “yato tvaṃ” có nghĩa là “bởi vì ngươi.” (Câu hỏi:) Các tội bắt đầu từ “xúi giục thì phạm tội dukkaṭa” cho đến tội tăng tàn là của ai? (Trả lời:) (Là) của vị tỳ-khưu-ni xúi giục. Và điều này cũng đã được nói trong (tạng) Parivāra:

‘‘Na deti na paṭiggaṇhāti, paṭiggaho tena na vijjati;
Āpajjati garukaṃ na lahukaṃ, tañca paribhogapaccayā;
Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481);
“Không cho, không nhận, do đó không có sự nhận; (nhưng) lại phạm tội nặng, không phải tội nhẹ, và (phạm tội) ấy là do duyên sử dụng; đây là câu hỏi đã được các bậc thiện trí suy xét.” (Pari. 481);

Ayañhi [Pg.188] gāthā imaṃ uyyojikaṃ sandhāya vuttā. Itarissā pana āpattibhedo paṭhamasikkhāpade vibhattoti. Sesaṃ uttānameva.
Quả vậy, bài kệ này đã được nói nhằm ám chỉ vị tỳ-khưu-ni xúi giục này. Lại nữa, sự phân loại tội của vị kia (vị bị xúi giục) đã được phân tích trong học giới thứ nhất.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
(Học giới này) có ba nguồn gốc phát sinh, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (phát sinh từ) tâm bất thiện, (liên quan đến) ba cảm thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ sáu.

7. Sattamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
7. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ bảy

709. Sattame – yāvatatiyakapadattho mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbo. Sesaṃ uttānamevāti.
709. Trong (học giới) thứ bảy: Ý nghĩa của câu “cho đến lần thứ ba” nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong Mahāvibhaṅga. Phần còn lại đã rõ ràng.

Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Học giới này) có nguồn gốc phát sinh từ sự khiển trách, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (phát sinh từ) tâm bất thiện, (liên quan đến) cảm thọ khổ.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ bảy.

8. Aṭṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
8. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ tám

715. Aṭṭhame – kismiñcideva adhikaraṇeti catunnaṃ aññatarasmiṃ. Padabhājane pana kevalaṃ adhikaraṇavibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘adhikaraṇaṃ nāma cattāri adhikaraṇānī’’tiādi vuttaṃ. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.
715. Trong (học giới) thứ tám: Câu “trong bất kỳ sự tranh tụng nào” có nghĩa là trong một (sự tranh tụng) nào đó trong bốn (sự tranh tụng). Lại nữa, trong phần phân tích từ, để chỉ ra sự phân loại các sự tranh tụng một cách đơn thuần, (Đức Phật) đã nói câu bắt đầu bằng “‘sự tranh tụng có nghĩa là bốn sự tranh tụng.’” Phần còn lại đã rõ ràng cùng với các nguồn gốc phát sinh v.v...

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ tám.

9. Navamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
9. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ chín

723. Navame – saṃsaṭṭhāti missībhūtā. Ananulomikenāti pabbajitānaṃ ananulomena kāyikavācasikena. Saṃsaṭṭhāti gihīnaṃ koṭṭanapacanagandhapisanamālāganthanādinā kāyikena sāsanapaṭisāsanāharaṇasañcarittādinā vācasikena ca saṃsaṭṭhā. Pāpo kittisaddo etāsanti pāpasaddā[Pg.189]. Pāpo ājīvasaṅkhāto siloko etāsanti pāpasilokā. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.
723. Trong (học giới) thứ chín: Câu “sống chung đụng” có nghĩa là đã hòa lẫn. Câu “bằng (cách) không thích hợp” có nghĩa là bằng thân và khẩu không thích hợp đối với người xuất gia. Câu “sống chung đụng” (cũng có nghĩa là) sống chung đụng với hàng tại gia qua thân nghiệp như giã, nấu, nghiền hương liệu, kết tràng hoa, v.v... và qua khẩu nghiệp như đưa tin, mang tin trở lại, làm môi giới, v.v... Họ có tiếng tăm xấu xa, vì vậy họ là những người có tiếng xấu. Họ có tiếng tăm về sinh kế xấu xa, vì vậy họ là những người có tiếng xấu về sinh kế. Phần còn lại đã rõ ràng cùng với các nguồn gốc phát sinh v.v...

Navamasikkhāpadaṃ.
Học giới thứ chín.

10. Dasamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
10. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ mười

727. Dasame – evācārāti evaṃācārā. Yādiso tumhākaṃ ācāro, tādisā ācārāti attho. Esa nayo sabbattha. Uññāyāti avaññāya nīcaṃ katvā jānanāya. Paribhavenāti kiṃ imā karissantīti evaṃ paribhavitvā jānanena. Akkhantiyāti asahanatāya; kodhenāti attho. Vebhassiyāti balavabhassabhāvena; attano balappakāsanena samutrāsanenāti attho. Dubbalyāti tumhākaṃ dubbalabhāvena. Sabbattha uññāya ca paribhavena cāti evaṃ samuccayattho daṭṭhabbo. Viviccathāti vinā hotha. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.
727. Ở điều thứ mười – (cụm từ) ‘evācārā’ (có hành vi như vậy) có nghĩa là ‘evaṃ ācārā’ (có hành vi như thế). Ý nghĩa là: “Hành vi của các ngươi là loại nào thì (các vị ấy) có hành vi là loại ấy.” Phương pháp này (được áp dụng) ở tất cả mọi nơi. (Cụm từ) ‘uññāyā’ (do khinh khi) là do biết một cách xem thường, do biết sau khi đã làm cho thành thấp kém. (Cụm từ) ‘paribhavena’ (do lấn lướt) là do biết sau khi đã lấn lướt rằng: “Những vị này sẽ làm được gì?” (Cụm từ) ‘akkhantiyā’ (do không kham nhẫn) là do không có sự kham nhẫn; ý nghĩa là do sân hận. (Cụm từ) ‘vebhassiyā’ (do lời nói nặng) là do có lời nói mạnh bạo; ý nghĩa là do việc phô trương sức mạnh của mình, do việc làm cho hoảng sợ. (Cụm từ) ‘dubbalyā’ (do yếu ớt) là do tình trạng yếu ớt của các ngươi. Ở tất cả mọi nơi, ý nghĩa liên hợp nên được hiểu là “do khinh khi và do lấn lướt.” (Cụm từ) ‘viviccatha’ (hãy tách riêng) là hãy ở riêng rẽ. Phần còn lại là rõ ràng cùng với các pháp đồng sanh khởi v.v...

Dasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười.

Uddiṭṭhā kho ayyāyo sattarasa saṅghādisesāti ettha channaṃ paṭhamāpattikānaṃ anantarā sañcarittaṃ, dve duṭṭhadosāti imāni tīṇi sikkhāpadāni mahāvibhaṅgato pakkhipitvā nava paṭhamāpattikā, catunnaṃ yāvatatiyakānaṃ anantarā mahāvibhaṅgatopi cattāro yāvatatiyake pakkhipitvā aṭṭha yāvatatiyakā veditabbā. Evaṃ sabbepi pātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhā kho ayyāyo sattarasa saṅghādisesā dhammāti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ uttānameva aññatra pakkhamānattā. Taṃ pana khandhake vitthārena vaṇṇayissāmāti.
Ở đây, trong câu “Thưa các trưởng lão ni, mười bảy pháp Tăng Tàn đã được tụng đọc,” sau sáu tội sơ phạm, nên biết rằng có chín tội sơ phạm do đã thêm vào ba điều học này từ Phân Tích Lớn là môi giới, hai (điều học về) ác ý; và sau bốn tội tái phạm, nên biết rằng có tám tội tái phạm do đã thêm vào bốn (điều học về) tái phạm cũng từ Phân Tích Lớn. Ở đây, ý nghĩa nên được hiểu là: “Như vậy, thưa các trưởng lão ni, tất cả mười bảy pháp được gọi là Tăng Tàn đã được tụng đọc theo trình tự tụng đọc giới bổn Pātimokkha.” Phần còn lại là rõ ràng, ngoại trừ mānatta nửa tháng. Tuy nhiên, điều ấy chúng tôi sẽ giải thích chi tiết trong các chương.

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge
Trong phần Phân Tích Tỳ Khưu Ni của bộ Chú Giải Luật tên là Samantapāsādikā.

Sattarasakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Dứt phần giải thích về mười bảy (pháp Tăng Tàn).

Saṅghādisesakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
Dứt chương Tăng Tàn.

3. Nissaggiyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
3. Chương Ưng Xả Đối (phần chú giải Phân Tích Tỳ Khưu Ni).

Paṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ nhất.

Tiṃsa [Pg.190] nissaggiyā dhammā, bhikkhunīnaṃ pakāsitā;
Ye tesaṃ dāni bhavati, ayaṃ saṃvaṇṇanākkamo.
Ba mươi pháp Ưng Xả Đối đã được (Đức Thế Tôn) tuyên thuyết cho các tỳ khưu ni; giờ đây, đây là trình tự giải thích về các pháp ấy.

733. Āmattikāpaṇanti amattāni vuccanti bhājanāni; tāni ye vikkiṇanti, te vuccanti āmattikā; tesaṃ āpaṇo āmattikāpaṇo; taṃ vā pasāressantīti attho.
733. Trong cụm từ ‘āmattikāpaṇa’ (cửa hàng đồ gốm), các vật dụng được gọi là ‘amattāni;’ những người bán các vật dụng ấy được gọi là ‘āmattikā;’ cửa hàng của họ là ‘āmattikāpaṇa.’ Ý nghĩa là: “Hoặc họ sẽ bày biện (cửa hàng ấy).”

734. Pattasannicayaṃ kareyyāti pattasannidhiṃ kareyya; ekāhaṃ anadhiṭṭhahitvā vā avikappetvā vā pattaṃ ṭhapeyyāti attho. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayameva hi viseso – tattha dasāhaṃ parihāro, idha ekāhampi natthi. Sesaṃ tādisameva.
734. (Cụm từ) ‘pattasannicayaṃ kareyya’ (nên tích trữ bình bát) có nghĩa là nên cất giữ bình bát; ý nghĩa là nên giữ bình bát dù chỉ một ngày mà không chú nguyện hoặc không xả cho người khác. Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã được nói đến trong Phân Tích Lớn. Quả vậy, đây chính là điểm khác biệt: ở đó có sự cho phép mười ngày, ở đây không có dù chỉ một ngày. Phần còn lại cũng tương tự như vậy.

Idampi kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
(Điều học) này cũng có sự sanh khởi giống kaṭhina – sanh khởi từ thân và lời, từ thân-lời và tâm, là vô hành, không phải giải thoát nhờ tưởng, vô tâm, thuộc chế định tội, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) ba tâm, (có) ba cảm thọ.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ nhất.

Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ hai.

738. Dutiye – duccoḷāti virūpacoḷā; jiṇṇacoḷāti attho. Apayyāhīti api ayyāhi.
738. Ở điều thứ hai – (cụm từ) ‘duccoḷā’ (có y xấu) là có y không đẹp; ý nghĩa là có y cũ. (Cụm từ) ‘apayyāhi’ là ‘api ayyāhi’ (phải chăng các trưởng lão ni đã).

740. Ādissa dinnanti sampattā bhājentūti vatvāpi idaṃ gaṇassa idaṃ tumhākaṃ dammīti vatvā vā dātukamyatāya pādamūle ṭhapetvā vā dinnampi ādissa dinnaṃ nāma hoti. Etaṃ sabbampi akālacīvaraṃ. Ayyāya dammīti evaṃ paṭiladdhaṃ pana yathādāneyeva upanetabbaṃ. Sesaṃ uttānameva.
740. (Cụm từ) ‘ādissa dinnaṃ’ (được dâng cúng chỉ định) là (y) được dâng cúng sau khi nói rằng: “Mong các vị đã đến hãy chia nhau,” hoặc sau khi nói: “Con xin dâng vật này đến Tăng chúng,” “Con xin dâng vật này đến các ngài,” hoặc (y) được dâng cúng do được đặt dưới chân vì có ý muốn dâng cúng cũng được gọi là được dâng cúng chỉ định. Tất cả những thứ này là y phi thời. Tuy nhiên, (y) đã được nhận theo cách nói: “Con xin dâng đến trưởng lão ni” thì nên được xem xét đúng theo cách đã được dâng cúng. Phần còn lại là rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
(Điều học) có ba sự sanh khởi – là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) tâm bất thiện, (có) ba cảm thọ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ hai.

Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ ba.

743-5. Tatiye [Pg.191] – handāti gaṇha. Sayaṃ acchindatīti ekaṃ datvā ekaṃ acchindantiyā ekaṃ nissaggiyaṃ, bahūsu bahūni. Sace saṃharitvā ṭhapitāni ekato acchindati, vatthugaṇanāya āpattiyo. Bandhitvā ṭhapitesu pana ekāva āpatti. Sesaṃ uttānameva.
743-5. Ở điều thứ ba – (từ) ‘handa’ (này) có nghĩa là hãy nhận lấy. (Về câu) ‘sayaṃ acchindati’ (tự mình giật lấy), đối với vị (tỳ khưu ni) đã cho một (vật) rồi giật lấy một (vật) thì có một tội Ưng Xả Đối; (giật lấy) nhiều (vật) thì có nhiều (tội). Nếu giật lấy cùng một lúc các vật đã được gấp lại và để chung thì có các tội theo số lượng vật. Tuy nhiên, đối với các vật đã được cột lại và để chung thì chỉ có một tội. Phần còn lại là rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Điều học) có ba sự sanh khởi – là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) tâm bất thiện, (có) cảm thọ khổ.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ ba.

Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ tư.

748. Catutthe – kayenāti mūlena. Na me āvuso sappinā attho; telena me atthoti idaṃ kira sā āhaṭasappiṃ datvā telampi āharissatīti maññamānā āha. Viññāpetvāti jānāpetvā; idaṃ nāma āharāti yācitvā vā.
748. Ở điều thứ tư – (từ) ‘kayena’ (bằng việc mua) có nghĩa là bằng giá tiền. Nghe nói rằng vị ấy đã nói câu này: “Này hiền hữu, tôi không cần bơ sữa; tôi cần dầu,” trong khi nghĩ rằng: “(Vị kia) sau khi đã cho bơ sữa được mang đến cũng sẽ mang đến cả dầu.” (Cụm từ) ‘viññāpetvā’ (sau khi đã cho biết) là sau khi đã làm cho biết; hoặc sau khi đã xin rằng: “Hãy mang đến vật có tên là thế này.”

752. Taññeva viññāpetīti yaṃ paṭhamaṃ viññattaṃ taṃ thokaṃ nappahoti, tasmā puna taññeva viññāpetīti attho. Aññañca viññāpetīti sace paṭhamaṃ sappiviññattaṃ, yamakaṃ pacitabbanti ca vejjena vuttattā telena attho hoti, tato telenāpi me atthoti evaṃ aññañca viññāpeti. Ānisaṃsaṃ dassetvāti sace kahāpaṇassa sappi ābhataṃ hoti, iminā mūlena diguṇaṃ telaṃ labbhati, tenāpi ca idaṃ kiccaṃ nipphajjati, tasmā telaṃ āharāti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā viññāpetīti. Sesaṃ uttānameva.
752. (Cụm từ) ‘taññeva viññāpeti’ (cho biết về chính vật ấy) có ý nghĩa là: “Vật đã được cho biết lúc đầu là ít ỏi, không đủ dùng, do đó lại cho biết về chính vật ấy.” (Cụm từ) ‘aññañca viññāpeti’ (cho biết về vật khác nữa) là nếu lúc đầu đã cho biết về bơ sữa, và vì thầy thuốc đã nói rằng: “Nên nấu cả hai thứ,” nên có nhu cầu về dầu, do đó (vị ấy) cho biết về vật khác nữa như vầy: “Tôi cũng cần dầu.” (Cụm từ) ‘ānisaṃsaṃ dassetvā’ (sau khi đã chỉ ra lợi ích) là (cho biết) sau khi đã chỉ ra lợi ích như vầy: “Nếu bơ sữa trị giá một kahāpaṇa đã được mang đến, với giá tiền này có thể nhận được lượng dầu gấp đôi, và với dầu ấy việc này cũng được hoàn thành, do đó hãy mang dầu đến.” Phần còn lại là rõ ràng.

Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
(Điều học) có sáu sự sanh khởi – là hành động, không phải giải thoát nhờ tưởng, vô tâm, thuộc chế định tội, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) ba tâm, (có) ba cảm thọ.

Catutthasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ tư.

Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ năm.

753. Pañcame [Pg.192] – na me sikkhamāneti idaṃ kira sā kuladhītā ‘‘ayaṃ addhā evaṃ vuttā idaṃ telaṃ ṭhapetvā sappimpi me attano kulagharā āharissatī’’ti maññamānā āha. Cetāpetvāti jānāpetvā icceva attho. Sesaṃ sabbattha catutthasadisamevāti.
753. Ở điều thứ năm – nghe nói rằng vị ấy, một thiện nữ, đã nói câu này: “Này học nữ, tôi không cần...” trong khi nghĩ rằng: “Vị này, sau khi được nói như vậy, chắc chắn sẽ để lại dầu này và mang cả bơ sữa từ nhà của gia đình mình đến cho ta.” Từ ‘cetāpetvā’ chỉ có nghĩa là ‘jānāpetvā’ (sau khi đã cho biết). Phần còn lại ở tất cả mọi nơi đều tương tự như điều thứ tư.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ năm.

Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ sáu

758. Chaṭṭhe – chandakanti ‘‘idaṃ nāma dhammakiccaṃ karissāma, yaṃ sakkotha; taṃ dethā’’ti evaṃ paresaṃ chandañca ruciñca uppādetvā gahitaparikkhārassetaṃ adhivacanaṃ. Aññadatthikenāti aññassatthāya dinnena. Aññuddisikenāti aññaṃ uddisitvā dinnena. Saṅghikenāti saṅghassa pariccattena.
758. Trong điều học thứ sáu – chandakaṃ là danh từ gọi vật dụng đã được nhận lấy sau khi làm phát sanh ước muốn và sự ưa thích của những người khác rằng: ‘Chúng ta sẽ làm công việc chánh pháp có tên là thế này, quý vị có thể dâng cúng vật dụng nào thì hãy dâng cúng vật dụng ấy.’ Aññadatthikena có nghĩa là đã được dâng cúng vì mục đích khác. Aññuddisikena có nghĩa là đã được dâng cúng sau khi chỉ định đến người khác. Saṅghikena có nghĩa là đã được từ bỏ cho Tăng chúng.

762. Sesakaṃ upanetīti yadatthāya dinno, taṃ cetāpetvā avasesaṃ aññassatthāya upaneti. Sāmike apaloketvāti ‘‘tumhehi cīvaratthāya dinno, amhākañca cīvaraṃ atthi, telādīhi pana attho’’ti evaṃ āpucchitvā upaneti. Āpadāsūti tathārūpesu upaddavesu; bhikkhuniyo vihāraṃ chaḍḍetvā pakkamanti, evarūpāsu āpadāsu yaṃ vā taṃ vā cetāpetuṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva.
762. Sesakaṃ upaneti có nghĩa là vật dụng đã được dâng cúng vì mục đích nào thì sau khi cho đổi chác vật dụng ấy, vị ấy dâng cúng phần còn lại vì mục đích khác. Sāmike apaloketvā có nghĩa là sau khi thưa hỏi rằng: ‘Vật dụng đã được quý vị dâng cúng vì mục đích y, và chúng tôi đã có y, nhưng có sự cần dùng đến dầu, v.v...’ rồi dâng cúng. Āpadāsu là trong những sự nguy hiểm như thế ấy; các vị tỳ khưu ni rời bỏ trú xứ rồi ra đi, trong những trường hợp nguy hiểm như thế này thì được phép cho đổi chác vật dụng nào cũng được. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng.

Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Có sáu sanh khởi – là hành vi và phi hành vi, không phải giải thoát do tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ sáu.

Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ bảy

764. Sattame – saññācikenāti sayaṃ yācitakena. Etadevettha nānākaraṇaṃ. Sesaṃ chaṭṭhasadisamevāti.
764. Trong điều học thứ bảy – saññācikena có nghĩa là đã được xin bởi chính mình. Chỉ có chừng ấy là điểm khác biệt ở đây. Phần còn lại tương tự như điều học thứ sáu.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ bảy.

Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ tám

769. Aṭṭhame [Pg.193] – mahājanikenāti gaṇassa pariccattena. Etadevettha nānākaraṇaṃ.
769. Trong điều học thứ tám – mahājanikena có nghĩa là đã được từ bỏ cho nhóm. Chỉ có chừng ấy là điểm khác biệt ở đây.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ tám.

Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ chín

774. Navamasikkhāpade – saññācikenāti idaṃ padaṃ ito adhikataraṃ.
774. Trong điều học thứ chín – từ saññācikena này là phần trội hơn so với điều học trước.

Navamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ chín.

Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ mười

778. Dasame – pariveṇaṃ undriyatīti pariveṇaṃ vinassati; paripatatīti attho. Idañca padaṃ puggalikena saññācikenāti idañca ettakameva nānākaraṇaṃ. Sesaṃ pubbasadisamevāti.
778. Trong điều học thứ mười – pariveṇaṃ undriyati có nghĩa là nơi ở riêng bị hư hoại, bị sụp đổ. Chỉ có từ này và từ puggalikena saññācikena là điểm khác biệt. Phần còn lại tương tự như điều học trước.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười.

Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ mười một

784. Ekādasame – garupāvuraṇanti sītakāle pāvuraṇaṃ. Catukkaṃsaparamanti ettha kaṃso nāma catukkahāpaṇiko hoti; tasmā padabhājane ‘‘soḷasakahāpaṇagghanaka’’nti vuttaṃ.
784. Trong điều học thứ mười một – garupāvuraṇaṃ là tấm choàng trong mùa lạnh. Ở đây, trong câu catukkaṃsaparaṃ, kaṃsa là bốn kahāpaṇa; do đó, trong phần phân tích từ ngữ đã được nói là: ‘Có giá trị mười sáu kahāpaṇa.’

Ekādasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười một.

Dvādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ mười hai

789. Dvādasame – lahupāvuraṇanti uṇhakāle pāvuraṇaṃ. Sesaṃ sikkhāpadadvayepi uttānameva.
789. Trong điều học thứ mười hai – lahupāvuraṇaṃ là tấm choàng trong mùa nóng. Phần còn lại trong cả hai điều học có ý nghĩa rõ ràng.

Chasamuṭṭhānaṃ [Pg.194] – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Có sáu sanh khởi – là hành vi, không phải giải thoát do tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Dvādasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười hai.

Uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammāti ettha mahāvibhaṅge cīvaravaggato dhovanañca paṭiggahaṇañcāti dve sikkhāpadāni apanetvā akālacīvaraṃ kālacīvaranti adhiṭṭhahitvā bhājitasikkhāpadena ca parivattetvā acchinnacīvarena ca paṭhamavaggo pūretabbo. Puna eḷakalomavaggassa ādito satta sikkhāpadāni apanetvā satta aññadatthikāni pakkhipitvā dutiyavaggo pūretabbo. Tatiyavaggato paṭhamapattaṃ vassikasāṭikaṃ āraññakasikkhāpadanti imāni tīṇi apanetvā pattasannicayagarupāvuraṇalahupāvuraṇasikkhāpadehi tatiyavaggo pūretabbo. Iti bhikkhunīnaṃ dvādasa sikkhāpadāni ekatopaññattāni, aṭṭhārasa ubhatopaññattānīti evaṃ sabbepi pātimokkhuddesamaggena ‘‘uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā’’ti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ vuttanayamevāti.
Ở đây, trong câu: ‘Thưa các trưởng lão ni, ba mươi pháp pācittiya phải xả bỏ đã được trình lên,’ nên làm cho phẩm thứ nhất được đầy đủ bằng cách loại bỏ hai điều học là dhovana và paṭiggahaṇa từ phẩm Cīvaravagga trong bộ Mahāvibhaṅga rồi thay thế bằng điều học về việc phân chia sau khi đã chú nguyện y phi thời thành y đúng thời và điều học acchinnacīvara. Lại nữa, nên làm cho phẩm thứ nhì được đầy đủ bằng cách loại bỏ bảy điều học ở phần đầu của phẩm Eḷakalomavagga rồi thêm vào bảy điều học aññadatthika. Nên làm cho phẩm thứ ba được đầy đủ bằng cách loại bỏ ba điều học này là paṭhamapatta, vassikasāṭika, và āraññakasikkhāpada từ phẩm thứ ba rồi (thay thế) bằng các điều học pattasannicaya, garupāvuraṇa, và lahupāvuraṇa. Như vậy, mười hai điều học của các vị tỳ khưu ni được chế định cho một bên, mười tám (điều học) được chế định cho cả hai bên. Theo cách thức tụng đọc Pātimokkha, ý nghĩa ở đây nên được hiểu là: ‘Thưa các trưởng lão ni, tất cả ba mươi pháp pācittiya phải xả bỏ đã được trình lên.’ Phần còn lại có ý nghĩa như đã được nói.

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge
Trong bộ Phân Tích Tỳ Khưu Ni (thuộc) Chú Giải Luật tạng tên là Samantapāsādikā

Tiṃsakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Phần giải thích về ba mươi (điều học) đã hoàn tất.

Nissaggiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
Chương Nissaggiya đã hoàn tất.

4. Pācittiyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
4. Chương Pācittiya (giải thích Phân Tích Tỳ Khưu Ni)

1. Lasuṇavaggo
1. Phẩm Lasuṇa

1. Paṭhamalasuṇasikkhāpadavaṇṇanā
1. Giải Thích Điều Học Về Tỏi Thứ Nhất

Tiṃsakānantaraṃ [Pg.195] dhammā, chasaṭṭhisatasaṅgahā;
Saṅgītā ye ayaṃ dāni, hoti tesampi vaṇṇanā.
(Kệ ngôn) Các pháp (điều học) nào, có số lượng là một trăm sáu mươi sáu, được các vị Trưởng lão kết tập, liền sau ba mươi (điều học); bây giờ, đây là lời giải thích về các điều học ấy.

793. Tattha lasuṇavaggassa tāva paṭhamasikkhāpade – dve tayo bhaṇḍiketi dve vā tayo vā poṭṭalike; sampuṇṇamiñjānametaṃ adhivacanaṃ. Na mattaṃ jānitvāti pamāṇaṃ ajānitvā khettapālassa vārentassa bahuṃ lasuṇaṃ harāpesi.
793. Ở đây, trước tiên trong điều học thứ nhất của phẩm Tỏi: (Cụm từ) dve tayo bhaṇḍike có nghĩa là hai hoặc ba củ tỏi có nhiều tép; đây là từ đồng nghĩa của (tỏi) có đủ các múi. (Cụm từ) na mattaṃ jānitvā có nghĩa là đã không biết số lượng, trong lúc người giữ ruộng đang ngăn cản, đã sai người lấy nhiều tỏi.

Aññataraṃ haṃsayoninti suvaṇṇahaṃsayoniṃ. So tāsaṃ ekekanti so haṃso jātissaro ahosi, atha pubbasinehena āgantvā tāsaṃ ekekaṃ pattaṃ deti, taṃ tāpanatālanacchedanakkhamaṃ suvaṇṇameva hoti.
(Cụm từ) aññataraṃ haṃsayoniṃ có nghĩa là thuộc dòng dõi thiên nga vàng. (Cụm từ) so tāsaṃ ekekaṃ có nghĩa là con thiên nga ấy đã là người nhớ được tiền kiếp, rồi do tình thương cũ đã đến và cho họ mỗi (lần) một chiếc lông, chiếc lông ấy chính là vàng ròng có thể chịu đựng được việc hơ nóng, đập, và cắt đứt.

795. Māgadhakanti magadhesu jātaṃ. Magadharaṭṭhe jātalasuṇameva hi idha lasuṇanti adhippetaṃ, tampi bhaṇḍikalasuṇameva, na ekadvitimiñjakaṃ. Kurundiyaṃ pana jātadesaṃ avatvā ‘‘māgadhakaṃ nāma bhaṇḍikalasuṇa’’nti vuttaṃ. Ajjhohāre ajjhohāreti ettha sace dve tayo bhaṇḍike ekatoyeva saṅkhāditvā ajjhoharati, ekaṃ pācittiyaṃ. Bhinditvā ekekaṃ miñjaṃ khādantiyā pana payogagaṇanāya pācittiyānīti.
795. (Từ) māgadhakaṃ có nghĩa là được sanh ở xứ Ma-kiệt-đà. Thật vậy, ở đây (từ) lasuṇa được chủ trương có nghĩa là tỏi được sanh ở xứ Ma-kiệt-đà, và loại tỏi ấy cũng là loại tỏi có nhiều tép, không phải loại có một, hai, hoặc ba múi. Tuy nhiên, trong Chú Giải Kurundī, không nói đến xứ sanh trưởng, đã được nói rằng: “Loại tỏi có nhiều tép tên là māgadhaka.” Ở đây, trong (câu) ajjhohāre ajjhohāre, nếu ăn nuốt hai hoặc ba củ tỏi có nhiều tép bằng cách nhai chung với nhau chỉ một lần, có một tội pācittiya. Tuy nhiên, đối với vị (tỳ khưu ni) ăn từng múi một sau khi đã tách ra, có các tội pācittiya theo số lượng các hành động.

797. Palaṇḍukādīnaṃ vaṇṇena vā miñjāya vā nānattaṃ veditabbaṃ – vaṇṇena tāva palaṇḍuko paṇḍuvaṇṇo hoti. Bhañjanako lohitavaṇṇo. Haritako haritapaṇṇavaṇṇo. Miñjāya pana palaṇḍukassa ekā miñjā hoti, bhañjanakassa dve, haritakassa tisso. Cāpalasuṇo amiñjako, aṅkuramattameva hi tassa hoti. Mahāpaccariyādīsu pana ‘‘palaṇḍukassa tīṇi miñjāni, bhañjanakassa dve, haritakassa eka’’nti vuttaṃ[Pg.196]. Ete palaṇḍukādayo sabhāveneva vaṭṭanti. Sūpasampākādīsu pana māgadhakampi vaṭṭati. Tañhi paccamānesu muggasūpādīsu vā macchamaṃsavikatiyā vā telādīsu vā badarasāḷavādīsu vā ambilasākādīsu vā uttaribhaṅgesu vā yattha katthaci antamaso yāgubhattepi pakkhipituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva.
797. Sự khác biệt của các loại hành v.v... nên được biết đến qua màu sắc hoặc qua múi. Trước tiên, về màu sắc, hành palaṇḍuka có màu vàng nhạt. Hành bhañjanaka có màu đỏ. Hành haritaka có màu lá cây xanh. Tuy nhiên, về múi, hành palaṇḍuka có một múi, hành bhañjanaka có hai, hành haritaka có ba. Tỏi cāpa không có múi, thật vậy, nó chỉ có mầm non. Tuy nhiên, trong Chú Giải Mahāpaccarī v.v... đã được nói rằng: “Hành palaṇḍuka có ba múi, hành bhañjanaka có hai, hành haritaka có một.” Các loại hành palaṇḍuka v.v... này được phép dùng tự nhiên. Tuy nhiên, trong các món canh được nấu kỹ v.v... thì tỏi Ma-kiệt-đà cũng được phép dùng. Thật vậy, được phép cho (tỏi ấy) vào bất cứ đâu, trong các món canh đậu xanh v.v... đang được nấu, hoặc trong món biến chế từ cá thịt, hoặc trong dầu v.v..., hoặc trong mứt táo v.v..., hoặc trong rau có vị chua v.v..., hoặc trong các món trộn, hoặc thậm chí cuối cùng là trong cháo và cơm. Phần còn lại ở đây là tự rõ nghĩa.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
(Điều học này) có cách sanh khởi giống như điều học Eḷakaloma – là hành động, không giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Lasuṇasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ.
Điều Học Về Tỏi Thứ Nhất.

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai

799. Dutiye – sambādheti paṭicchannokāse. Tassa vibhāgadassanatthaṃ pana ‘‘ubho upakacchakā muttakaraṇa’’nti vuttaṃ. Ekampi lomanti kattariyā vā saṇḍāsakena vā khurena vā yena kenaci ekapayogena vā nānāpayogena vā ekaṃ vā bahūni vā saṃharāpentiyā payogagaṇanāya pācittiyāni, na lomagaṇanāya.
799. Trong điều học thứ hai: (Từ) sambādhe có nghĩa là ở nơi kín đáo. Tuy nhiên, để cho thấy sự phân chia của nơi ấy, đã được nói rằng: “Cả hai vùng nách và nơi tiểu tiện.” (Cụm từ) ekampi lomaṃ có nghĩa là đối với vị (tỳ khưu ni) sai người nhổ dù chỉ một sợi lông bằng kéo, hoặc bằng nhíp, hoặc bằng dao cạo, hoặc bằng bất cứ vật gì, bằng một hành động hoặc bằng nhiều hành động, một sợi hoặc nhiều sợi, có các tội pācittiya theo số lượng các hành động, không phải theo số lượng các sợi lông.

801. Ābādhapaccayāti kaṇḍukacchuādiābādhapaccayā saṃharāpentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
801. (Cụm từ) ābādhapaccayā có nghĩa là do duyên bệnh hoạn như là bệnh ngứa, bệnh ghẻ v.v... đối với vị (tỳ khưu ni) sai người nhổ thì vô tội. Phần còn lại là tự rõ nghĩa. (Điều học này) có bốn cách sanh khởi – sanh khởi từ thân, từ thân và lời nói, từ thân và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm; là hành động, không giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
Điều Học Thứ Hai.

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba

803-4. Tatiye – talaghātaketi muttakaraṇatalaghātane. Antamaso uppalapattenāpīti ettha pattaṃ tāva mahantaṃ, kesarenāpi pahāraṃ dentiyā āpattiyeva.
Trong điều học thứ ba: (Cụm từ) talaghātake có nghĩa là trong việc đánh vào bề mặt của nơi tiểu tiện. Ở đây, trong (câu) antamaso uppalapattenāpi, lá sen còn là lớn, đối với vị (tỳ khưu ni) thực hiện việc đánh dù chỉ bằng nhụy sen cũng vẫn phạm tội.

805. Ābādhapaccayāti [Pg.197] gaṇḍaṃ vā vaṇaṃ vā paharituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
805. (Cụm từ) ābādhapaccayā có nghĩa là được phép đánh vào mụt nhọt hoặc vết thương. Phần còn lại là tự rõ nghĩa. (Điều học này) có cách sanh khởi giống như tội pārājika thứ nhất – là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có tâm, là tội lỗi ở đời, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
Điều Học Thứ Ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư

806. Catutthe – purāṇarājorodhāti purāṇe gihibhāve rañño orodhā. Cirāciraṃ gacchatīti cirena cirena gacchati. Dhārethāti sakkotha. Kassidaṃ kammanti vutte anārocitepi etā mayi āsaṅkaṃ karissantīti maññamānā evamāha – ‘‘mayhidaṃ kamma’’nti.
806. Trong điều học thứ tư: (Cụm từ) purāṇarājorodhā có nghĩa là hậu phi của vị vua trong tình trạng tại gia trước đây. (Cụm từ) cirāciraṃ gacchati có nghĩa là đi rất chậm chạp. (Từ) dhāretha có nghĩa là các ngươi có thể. Khi được hỏi: “Đây là việc làm của ai?” dù không được cho biết, do nghĩ rằng: “Những vị này sẽ nghi ngờ ta,” đã nói như vầy: “Đây là việc làm của tôi.”

807. Jatumaṭṭhaketi jatunā kate maṭṭhadaṇḍake. Vatthuvasenevetaṃ vuttaṃ, yaṃkiñci pana daṇḍakaṃ pavesentiyā āpattiyeva. Tenāha – ‘‘antamaso uppalapattampi muttakaraṇaṃ pavesetī’’ti. Etampi ca atimahantaṃ, kesaramattampi pana pavesentiyā āpatti eva. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni talaghātake vuttasadisānevāti.
807. (Cụm từ) jatumaṭṭhake có nghĩa là trong (việc đưa vào) cây gậy được làm trơn láng bằng nhựa cây. Điều này đã được nói chỉ do năng lực của câu chuyện, tuy nhiên đối với vị (tỳ khưu ni) đưa vào bất cứ cây gậy nào cũng vẫn phạm tội. Do đó, ngài đã nói: “... đưa vào nơi tiểu tiện thậm chí cuối cùng là lá sen.” Và điều này cũng còn là quá lớn, tuy nhiên đối với vị (tỳ khưu ni) đưa vào dù chỉ bằng chừng nhụy sen cũng vẫn phạm tội. Phần còn lại là tự rõ nghĩa. Các cách sanh khởi v.v... là tương tự như đã được nói trong (điều học) Talaghātaka.

Catutthasikkhāpadaṃ.
Điều Học Thứ Tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm

810. Pañcame – atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyantīti atianto pavesetvā udakena dhovanaṃ kurumānā.
810. Trong điều học thứ năm: (Cụm từ) atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyantī có nghĩa là đang thực hiện việc rửa bằng nước sau khi đã đưa vào quá sâu bên trong.

812. Kesaggamattampi atikkāmetīti vitthārato tatiyaṃ vā catutthaṃ vā aṅgulaṃ gambhīrato dvinnaṃ pabbānaṃ upari kesaggamattampi pavesentiyā pācittiyanti attho. Vuttañhetaṃ mahāpaccariyaṃ – ‘‘ekissā aṅguliyā tīṇi pabbāni ādātuṃ na labhati, tiṇṇaṃ vā catunnaṃ vā ekekampi pabbaṃ ādātuṃ na [Pg.198] labhatī’’ti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi talaghātake vuttasadisānevāti.
812. (Cụm từ) kesaggamattampi atikkāmeti có nghĩa là đối với vị (tỳ khưu ni) đưa vào dù chỉ bằng một đầu sợi tóc vượt quá ngón tay thứ ba hoặc thứ tư về chiều rộng, (hoặc) vượt quá hai đốt ngón tay về chiều sâu, có tội pācittiya. Điều này đã được nói trong Chú Giải Mahāpaccarī: “Không được đưa vào ba đốt của một ngón tay, hoặc không được đưa vào mỗi một đốt của ba hoặc bốn (ngón tay).” Phần còn lại là tự rõ nghĩa. Các cách sanh khởi v.v... cũng tương tự như đã được nói trong (điều học) Talaghātaka.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
Điều Học Thứ Năm.

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Giải Thích Điều Học Thứ Sáu

815. Chaṭṭhe – bhattavissagganti bhattakiccaṃ. Pānīyena ca vidhūpanena ca upatiṭṭhitvāti ekena hatthena pānīyathālakaṃ ekena bījaniṃ gahetvā bījamānā samīpe ṭhatvāti attho. Accāvadatīti pubbepi tumhe evaṃ bhuñjatha, ahaṃ evaṃ upaṭṭhānaṃ karomī’’ti pabbajitacārittaṃ atikkamitvā gehassitakathaṃ kathetīti attho.
815. Trong điều thứ sáu – bhattavissaggaṃ (việc xả bữa ăn) có nghĩa là phận sự về bữa ăn. Pānīyena ca vidhūpanena ca upatiṭṭhitvā (đã hầu cận với nước uống và với vật để quạt) có nghĩa là: Tay này cầm bát nước uống, tay kia cầm quạt, đứng ở gần bên và quạt. Accāvadati (nói lời quá đáng) có nghĩa là: Vượt qua tư cách của người xuất gia, nói lời của người tại gia rằng: “Trước đây, các ngài đã dùng bữa như thế này, còn tôi đã hầu hạ như thế kia.”

817. Yaṃkiñci pānīyanti suddhaudakaṃ vā hotu, takkadadhimatthurasakhīrādīnaṃ vā aññataraṃ. Yā kāci bījanīti antamaso cīvarakaṇṇopi. Hatthapāse tiṭṭhati āpatti pācittiyassāti idha ṭhānapaccayāva pācittiyaṃ vuttaṃ. Pahārapaccayā pana khandhake dukkaṭaṃ paññattaṃ.
817. Yaṃkiñci pānīyaṃ (bất cứ loại nước uống nào) là: Hoặc là nước lã, hoặc là một trong các thứ như sữa chua lỏng, sữa chua đặc, nước sữa chua, nước cốt thịt, sữa tươi, v.v. Yā kāci bījanī (bất cứ vật gì để quạt) là: Tối thiểu cũng là vạt y. Hatthapāse tiṭṭhati āpatti pācittiyassa (đứng trong tầm tay, phạm tội pācittiya) là: Ở đây, tội pācittiya được nói đến chỉ do duyên đứng. Còn do duyên đánh đập thì tội dukkaṭa đã được quy định ở chương Khandhaka.

819. Deti dāpetīti pānīyaṃ vā sūpādiṃ vā imaṃ pivatha, iminā bhuñjathāti deti; tālavaṇṭaṃ iminā bījantā bhuñjathāti deti; aññena vā ubhayampi dāpeti, anāpatti. Anupasampannaṃ āṇāpetīti upatiṭṭhanatthaṃ sāmaṇeriṃ āṇāpeti, anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
819. Deti dāpeti (cho hoặc bảo người khác cho) là: Cho nước uống hoặc canh v.v... và nói rằng: “Xin mời các ngài uống thứ này, xin mời các ngài dùng với thứ này;” cho quạt lá cọ và nói rằng: “Xin mời các ngài vừa quạt với cái này vừa dùng;” hoặc bảo người khác cho cả hai thứ, là vô tội. Anupasampannaṃ āṇāpeti (ra lệnh cho người chưa thọ cụ túc giới) là: Ra lệnh cho vị sa-di-ni để hầu cận, là vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Phát sanh từ lông cừu – là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ sáu.

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải nghĩa điều học thứ bảy.

822. Sattame – bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassāti idaṃ payogadukkaṭaṃ nāma, tasmā na kevalaṃ paṭiggahaṇeyeva [Pg.199] hoti, paṭiggaṇhitvā pana araññato āharaṇepi sukkhāpanepi vaddalidivase bhajjanatthāya uddhanasajjanepi kapallasajjanepi dabbisajjanepi dārūni ādāya aggikaraṇepi kapallamhi dhaññapakkhipanepi dabbiyā saṅghaṭṭanesupi koṭṭanatthaṃ udukkhalamusalādisajjanesupi koṭṭanapapphoṭanadhovanādīsupi yāva mukhe ṭhapetvā ajjhoharaṇatthaṃ dantehi saṅkhādati, tāva sabbapayogesu dukkaṭāni, ajjhoharaṇakāle pana ajjhoharaṇagaṇanāya pācittiyāni. Ettha ca viññatti ceva bhojanañca pamāṇaṃ. Tasmā sayaṃ viññāpetvā aññāya bhajjanakoṭṭanapacanāni kārāpetvā bhuñjantiyāpi āpatti. Aññāya viññāpetvā sayaṃ bhajjanādīni katvā bhuñjantiyāpi āpatti. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘idaṃ āmakadhaññaṃ nāma mātarampi viññāpetvā bhuñjantiyā pācittiyameva, aviññattiyā laddhaṃ sayaṃ bhajjanādīni katvā vā kārāpetvā vā bhuñjantiyā dukkaṭaṃ. Aññāya viññattiyā laddhaṃ sayaṃ vā bhajjanādīni katvā tāya vā kārāpetvā aññāya vā kārāpetvā bhuñjantiyāpi dukkaṭamevā’’ti. Punapi vuttaṃ ‘‘aññāya viññattiyā laddhaṃ, sayaṃ bhajjanādīni katvā bhuñjantiyā pācittiyameva. Bhajjanādīni kārāpetvā bhuñjantiyā pana dukkaṭa’’nti. Taṃ pubbāparaviruddhaṃ hoti, na hi bhajjanādīnaṃ karaṇe vā kārāpane vā viseso atthi. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘aññāya viññattaṃ bhuñjantiyā dukkaṭa’’nti avisesena vuttaṃ.
822. Trong điều thứ bảy – câu: “Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassa” (với ý nghĩ ‘tôi sẽ ăn’ mà nhận lấy thì phạm tội dukkaṭa), tội dukkaṭa này được gọi là tội dukkaṭa do phương tiện. Do đó, tội không chỉ phát sanh trong lúc nhận lãnh mà thôi, nhưng sau khi đã nhận lãnh, trong lúc mang về từ khu rừng, trong lúc phơi khô, trong ngày mưa phùn, vì mục đích rang mà chuẩn bị lò, chuẩn bị chảo, chuẩn bị vá, lấy củi và nhóm lửa, cho lúa vào chảo, dùng vá đảo qua lại, vì mục đích giã mà chuẩn bị cối chày v.v..., trong lúc giã, sàng sảy, vo rửa v.v..., cho đến khi bỏ vào miệng và dùng răng nhai để nuốt vào, trong tất cả các phương tiện ấy đều có các tội dukkaṭa. Còn trong lúc nuốt vào thì có các tội pācittiya theo số lần nuốt. Và ở đây, việc xin và việc ăn là tiêu chuẩn. Do đó, vị tỳ-khưu-ni tự mình xin rồi bảo người khác rang, giã, nấu, rồi ăn cũng phạm tội. Vị tỳ-khưu-ni bảo người khác xin rồi tự mình làm các việc rang v.v... rồi ăn cũng phạm tội. Tuy nhiên, trong tập Mahāpaccarī có nói rằng: “Loại lúa sống này, dù xin cả mẹ rồi ăn cũng phạm tội pācittiya. Lúa sống nhận được mà không do xin, tự mình làm các việc rang v.v... hoặc bảo người khác làm rồi ăn thì phạm tội dukkaṭa. Lúa sống nhận được do người khác xin, tự mình làm các việc rang v.v... hoặc bảo người ấy làm, hoặc bảo người khác làm rồi ăn cũng phạm tội dukkaṭa.” Lại có nói rằng: “Lúa sống nhận được do người khác xin, tự mình làm các việc rang v.v... rồi ăn thì phạm tội pācittiya. Còn bảo người khác làm các việc rang v.v... rồi ăn thì phạm tội dukkaṭa.” Điều đó trước sau mâu thuẫn, vì không có sự khác biệt giữa việc tự làm và việc bảo người khác làm các việc rang v.v... Tuy nhiên, trong tập Mahā-aṭṭhakathā, đã nói một cách không phân biệt rằng: “Vị tỳ-khưu-ni ăn vật do người khác xin thì phạm tội dukkaṭa.”

823. Ābādhapaccayāti sedakammādīnaṃ atthāya dhaññaviññattiyā anāpatti. ‘‘Aviññattiyā labbhamānaṃ pana navakammatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Aparaṇṇaṃ viññāpetīti ṭhapetvā satta dhaññāni muggamāsādiṃ vā lābukumbhaṇḍādiṃ vā aññaṃ yaṃkiñci ñātakapavāritaṭṭhāne viññāpentiyā anāpatti. Āmakadhaññaṃ pana ñātakapavāritaṭṭhāne na vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva.
823. Ābādhapaccayā (do duyên bệnh) là: Vì mục đích xông hơi v.v..., việc xin lúa là vô tội. Trong tập Mahāpaccarī có nói rằng: “Còn lúa sống nhận được mà không do xin thì được phép nhận lãnh vì mục đích công việc xây dựng mới.” Aparaṇṇaṃ viññāpeti (xin các loại hạt khác) là: Ngoại trừ bảy loại lúa, việc xin các thứ như đậu xanh, đậu đen, v.v... hoặc bầu, bí, v.v... hoặc bất cứ loại hạt nào khác ở nơi bà con hoặc người đã ngỏ lời mời là vô tội. Còn lúa sống thì không được phép xin, ngay cả ở nơi bà con hoặc người đã ngỏ lời mời. Phần còn lại đã rõ ràng.

Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Có bốn nguồn gốc phát sanh – phát sanh từ thân, từ thân và lời, từ thân và tâm, hoặc từ thân, lời và tâm; là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ bảy.

8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
8. Giải nghĩa điều học thứ tám.

824. Aṭṭhame [Pg.200] – nibbiṭṭho rājabhaṭo rañño bhati keṇi etenāti nibbiṭṭharājabhaṭo, ekaṃ ṭhānantaraṃ keṇiyā gahetvā tato laddhaudayoti attho. Taññeva bhaṭapathaṃ yācissāmīti rañño keṇiṃ datvā puna taṃyeva ṭhānantaraṃ yācissāmīti cintento. Paribhāsīti tā bhikkhuniyo ‘‘mā puna evaṃ karitthā’’ti santajjesi.
824. Trong điều thứ tám – nibbiṭṭho rājabhaṭo (người phục vụ vua đã được hưởng lương) là: Người này có thuế phải trả, là lương bổng của vua, là thuế phải nộp cho vua, do đó được gọi là nibbiṭṭharājabhaṭo. Nghĩa là: Sau khi đã nhận một địa vị đặc biệt bằng cách nộp thuế, người ấy có được lợi tức từ nơi ấy. Taññeva bhaṭapathaṃ yācissāmi (tôi sẽ xin chính con đường phục vụ ấy) là: Suy nghĩ rằng: “Sau khi đã nộp thuế cho vua, tôi sẽ xin lại chính địa vị đặc biệt ấy.” Paribhāsi (đã mắng nhiếc) là: Đã hăm dọa các vị tỳ-khưu-ni ấy rằng: “Mong các vị đừng làm như vậy nữa.”

826. Sayaṃ chaḍḍetīti cattāripi vatthūni ekapayogena chaḍḍentiyā ekāva āpatti, pāṭekkaṃ chaḍḍentiyā vatthugaṇanāya āpattiyo. Āṇattiyampi eseva nayo. Dantakaṭṭhachaḍḍanepi bhikkhuniyā pācittiyameva. Bhikkhussa sabbattha dukkaṭaṃ. Sesaṃ uttānameva.
826. Sayaṃ chaḍḍeti (tự mình vứt bỏ) là: Vị tỳ-khưu-ni vứt bỏ cả bốn vật trong một lần hành động thì chỉ có một tội. Vị tỳ-khưu-ni vứt bỏ riêng rẽ thì có các tội theo số lượng vật. Trong trường hợp ra lệnh cũng theo phương cách này. Ngay cả trong việc vứt bỏ tăm xỉa răng, tỳ-khưu-ni cũng phạm tội pācittiya. Đối với tỳ-khưu, trong mọi trường hợp đều phạm tội dukkaṭa. Phần còn lại đã rõ ràng.

Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Có sáu nguồn gốc phát sanh – là hành vi và không phải hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ tám.

9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
9. Giải nghĩa điều học thứ chín.

830-2. Navame – yaṃ manussānaṃ upabhogaparibhogaṃ ropimanti khettaṃ vā hotu nāḷikerādiārāmo vā, yattha katthaci ropimaharitaṭṭhāne etāni vatthūni chaḍḍentiyā purimanayeneva āpattibhedo veditabbo. Khette vā ārāme vā nisīditvā bhuñjamānā ucchuādīni vā khādantī; gacchamānā ucchiṭṭhodakacalakādīni haritaṭṭhāne chaḍḍeti, antamaso udakaṃ pivitvā matthakacchinnanāḷikerampi chaḍḍeti, pācittiyameva. Bhikkhuno dukkaṭaṃ. Kasitaṭṭhāne pana nikkhittabīje yāva aṅkuraṃ na uṭṭhahati, tāva sabbesaṃ dukkaṭaṃ. Anikkhittabījesu khettakoṇādīsu vā asañjātaropimesu khettamariyādādīsu vā chaḍḍetuṃ vaṭṭati. Manussānaṃ kacavarachaḍḍanaṭṭhānepi vaṭṭati. Chaḍḍitakhetteti manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti, tattha vaṭṭati. Yattha pana lāyitampi pubbaṇṇādi puna uṭṭhahissatīti rakkhanti, tattha yathāvatthukameva. Sesaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ…pe… tivedananti.
830-2. Trong điều học thứ chín – (cụm từ) yaṃ manussānaṃ ... ropimanti (vật mà người ta trồng trọt để sử dụng và thụ hưởng) có nghĩa là: Dù là ruộng (khettaṃ vā hotu), dù là vườn dừa v.v... (nāḷikerādiārāmo vā), ở bất cứ nơi nào có cây cối xanh tươi do trồng trọt (yattha katthaci ropimaharitaṭṭhāne), đối với tỳ-khưu-ni vứt bỏ những vật này (etāni vatthūni chaḍḍentiyā), sự phân loại tội nên được hiểu theo phương thức đã nêu trước (purimanayeneva āpattibhedo veditabbo). Khi đang ngồi ăn trong ruộng hoặc trong vườn (khette vā ārāme vā nisīditvā bhuñjamānā), hoặc đang nhai mía v.v... (ucchuādīni vā khādantī); hoặc khi đang đi mà vứt bỏ nước súc miệng, bã mía v.v... (gacchamānā ucchiṭṭhodakacalakādīni) ở nơi có cây cối xanh tươi (haritaṭṭhāne chaḍḍeti), cho đến việc sau khi uống nước dừa rồi vứt bỏ cả trái dừa đã được chặt phần đầu (antamaso udakaṃ pivitvā matthakacchinnanāḷikerampi chaḍḍeti), đều phạm pācittiya (pācittiyameva). Đối với tỳ-khưu thì phạm dukkaṭa (bhikkhuno dukkaṭaṃ). Hơn nữa, ở nơi đã được cày xới và đã gieo hạt (kasitaṭṭhāne pana nikkhittabīje), chừng nào mầm non chưa mọc lên (yāva aṅkuraṃ na uṭṭhahati), chừng đó tất cả (tỳ-khưu và tỳ-khưu-ni) đều phạm dukkaṭa (tāva sabbesaṃ dukkaṭaṃ). Được phép vứt bỏ ở những nơi chưa gieo hạt (anikkhittabījesu), hoặc ở các góc ruộng v.v... (khettakoṇādīsu vā) nơi cây trồng chưa mọc lên (asañjātaropimesu), hoặc ở bờ ruộng v.v... (khettamariyādādīsu vā chaḍḍetuṃ vaṭṭati). Cũng được phép vứt bỏ ở nơi đổ rác của người đời (manussānaṃ kacavarachaḍḍanaṭṭhānepi vaṭṭati). (Cụm từ) chaḍḍitakhette (trong ruộng đã bỏ) có nghĩa là: khi người ta đã thu hoạch mùa màng và đã rời đi (manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu), nơi ấy được gọi là ruộng đã bỏ (chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti), ở đó được phép vứt bỏ (tattha vaṭṭati). Tuy nhiên, ở nơi nào mà họ vẫn canh giữ các loại ngũ cốc v.v... đã được gặt hái (yattha pana lāyitampi pubbaṇṇādi ... rakkhanti) với ý nghĩ rằng chúng sẽ mọc lại (puna uṭṭhahissatīti), ở đó (phạm tội) tùy theo vật (tattha yathāvatthukameva). Phần còn lại đã rõ ràng. Có sáu nguồn phát sanh – là hành vi và không phải hành vi... có ba loại cảm thọ.

Navamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ chín.

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải Thích Điều Học Thứ Mười

835. Dasame [Pg.201] – yaṃkiñci naccanti naṭādayo vā naccantu soṇḍā vā, antamaso morasuvamakkaṭādayopi, sabbampetaṃ naccameva. Yaṃkiñci gītanti yaṃkiñci naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu, ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā asaṃyatabhikkhūnaṃ dhammabhāṇakagītaṃ vā, sabbampetaṃ gītameva. Yaṃkiñci vāditanti tantibaddhādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu, kuṭabherivāditaṃ vā, antamaso udakabherivāditampi, sabbampetaṃ vāditameva.
835. 835. Trong điều học thứ mười – (cụm từ) yaṃkiñci naccanti (bất cứ sự múa nào) có nghĩa là: Dù là các vũ công v.v... (naṭādayo vā) múa (naccantu), hay những người say rượu (soṇḍā vā) múa, cho đến cả các loài vật như công, vẹt, khỉ v.v... (antamaso morasuvamakkaṭādayopi) múa, tất cả những điều ấy (sabbampetaṃ) đều là múa (naccameva). (Cụm từ) yaṃkiñci gītanti (bất cứ bài hát nào) có nghĩa là: Dù là bài hát của các vũ công v.v... (naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu), hay là bài hát vui vẻ của người thiện lành liên quan đến đức hạnh Tam Bảo vào lúc bậc Thánh nhân nhập Niết-bàn (ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā), hay là bài hát của các vị tỳ-khưu không có sự thu thúc khi thuyết pháp (asaṃyatabhikkhūnaṃ dhammabhāṇakagītaṃ vā), tất cả những điều ấy (sabbampetaṃ) đều là hát (gītameva). (Cụm từ) yaṃkiñci vāditanti (bất cứ sự chơi nhạc nào) có nghĩa là: Dù là tiếng nhạc cụ được chơi như nhạc cụ có dây v.v... (tantibaddhādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu), hay là tiếng trống nồi (kuṭabherivāditaṃ vā), cho đến cả tiếng trống nước (antamaso udakabherivāditampi), tất cả những điều ấy (sabbampetaṃ) đều là chơi nhạc (vāditameva).

836. Dassanāya gacchati āpatti dukkaṭassāti padavāragaṇanāya āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhitā passati vā suṇāti vāti ekapayogena olokentī passati, tesaṃyeva gītavāditaṃ suṇāti, ekameva pācittiyaṃ. Sace pana ekaṃ disaṃ oloketvā naccaṃ passati, puna aññato oloketvā gāyante passati aññato vādente, pāṭekkā āpattiyo. Bhikkhunī sayampi naccituṃ vā gāyituṃ vā vādituṃ vā na labhati, aññe ‘‘nacca, gāya, vādehī’’ti vattumpi na labhati. ‘‘Cetiyassa upahāraṃ detha, upāsakā’’ti vattumpi ‘‘tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’’ti vutte ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitumpi na labhati. Sabbattha pācittiyanti sabbaaṭṭhakathāsu vuttaṃ. Bhikkhuno dukkaṭaṃ. ‘‘Tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’’ti vutte pana ‘‘upaṭṭhānakaraṇaṃ nāma sundara’’nti vattuṃ vaṭṭati.
836. 836. (Cụm từ) dassanāya gacchati āpatti dukkaṭassa (đi xem, phạm tội dukkaṭa) có nghĩa là: Phạm tội dukkaṭa theo số lượng bước chân (padavāragaṇanāya āpatti dukkaṭassa). (Cụm từ) yattha ṭhitā passati vā suṇāti vā (đứng ở nơi nào mà thấy hoặc nghe) có nghĩa là: Trong một hành động (ekapayogena), vị ấy nhìn và thấy (olokentī passati), và cũng nghe được tiếng hát và tiếng nhạc của chính những người đó (tesaṃyeva gītavāditaṃ suṇāti), chỉ phạm một tội pācittiya (ekameva pācittiyaṃ). Tuy nhiên, nếu sau khi nhìn về một hướng và thấy múa (sace pana ekaṃ disaṃ oloketvā naccaṃ passati), rồi lại nhìn về hướng khác và thấy người hát (puna aññato oloketvā gāyante passati), và ở hướng khác nữa thấy người chơi nhạc (aññato vādente), thì phạm các tội riêng biệt (pāṭekkā āpattiyo). Tỳ-khưu-ni không được phép tự mình múa, hát, hay chơi nhạc (bhikkhunī sayampi naccituṃ vā gāyituṃ vā vādituṃ vā na labhati), cũng không được phép bảo người khác: "Hãy múa, hãy hát, hãy chơi nhạc" (aññe ‘nacca, gāya, vādehī’ti vattumpi na labhati). Cũng không được phép nói: "Này các cận sự nam, hãy cúng dường đến bảo tháp" (‘cetiyassa upahāraṃ detha, upāsakā’ti vattumpi), và khi được nói: "Chúng con sẽ phục vụ bảo tháp của quý ngài" (‘tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’ti vutte), cũng không được phép chấp thuận bằng cách nói "Lành thay" (‘sādhū’ti sampaṭicchitumpi na labhati). Trong tất cả các trường hợp đều phạm pācittiya, điều này đã được nói trong tất cả các sách Chú giải (sabbattha pācittiyanti sabbaaṭṭhakathāsu vuttaṃ). Đối với tỳ-khưu thì phạm dukkaṭa (bhikkhuno dukkaṭaṃ). Tuy nhiên, khi được nói: "Chúng con sẽ phục vụ bảo tháp của quý ngài" (‘tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’ti vutte pana), thì được phép nói rằng: "Việc phục vụ là điều tốt đẹp" (‘upaṭṭhānakaraṇaṃ nāma sundara’nti vattuṃ vaṭṭati).

837. Ārāme ṭhitāti ārāme ṭhatvā antarārāme vā bahiārāme vā naccādīni passati vā suṇāti vā, anāpatti. Sati karaṇīyeti salākabhattādīnaṃ vā atthāya aññena vā kenaci karaṇīyena gantvā gataṭṭhāne passati vā suṇāti vā, anāpatti. Āpadāsūti tādisena upaddavena upaddutā samajjaṭṭhānaṃ pavisati, evaṃ pavisitvā passantiyā vā suṇantiyā vā anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
837. 837. (Cụm từ) ārāme ṭhitā (đứng trong tu viện) có nghĩa là: Đứng trong tu viện (ārāme ṭhatvā) mà thấy hoặc nghe múa hát v.v... (naccādīni passati vā suṇāti vā) ở bên trong tu viện (antarārāme vā) hoặc bên ngoài tu viện (bahiārāme vā), thì không phạm tội (anāpatti). (Cụm từ) sati karaṇīye (khi có việc cần làm) có nghĩa là: Đi vì việc nhận thực phẩm theo thẻ v.v... (salākabhattādīnaṃ vā atthāya) hoặc vì một công việc cần làm nào khác (aññena vā kenaci karaṇīyena gantvā), rồi thấy hoặc nghe tại nơi đã đến (gataṭṭhāne passati vā suṇāti vā), thì không phạm tội (anāpatti). (Cụm từ) āpadāsu (trong các trường hợp nguy hiểm) có nghĩa là: Bị nguy hiểm như vậy áp bức (tādisena upaddavena upaddutā), vị ấy đi vào nơi lễ hội (samajjaṭṭhānaṃ pavisati), khi đã vào như vậy, vị tỳ-khưu-ni thấy hoặc nghe cũng không phạm tội (evaṃ pavisitvā passantiyā vā suṇantiyā vā anāpatti). Phần còn lại đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
Phát sanh giống như (trường hợp) lông cừu – là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là điều thế gian chê trách, thuộc về thân nghiệp, tâm bất thiện, có ba loại cảm thọ.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười.

Lasuṇavaggo paṭhamo.
Phẩm Tỏi, Phẩm Thứ Nhất.

2. Andhakāravaggo
2. Phẩm Bóng Tối

1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất

839. Andhakāravaggassa [Pg.202] paṭhamasikkhāpade – appadīpeti padīpacandasūriyaaggīsu ekenāpi anobhāsite. Tenevassa padabhājane ‘‘anāloke’’ti vuttaṃ. Sallapeyya vāti gehassitakathaṃ katheyya.
839. 839. Trong điều học thứ nhất của Phẩm Bóng Tối – (từ) appadīpe (không có đèn) có nghĩa là: ở nơi không được chiếu sáng bởi bất cứ một trong các thứ: đèn dầu, mặt trăng, mặt trời, hoặc lửa (padīpacandasūriyaaggīsu ekenāpi anobhāsite). Chính vì lý do đó, trong phần phân tích từ ngữ của từ này, đức Thế Tôn đã nói là anāloke (không có ánh sáng) (tenevassa padabhājane ‘anāloke’ti vuttaṃ). (Cụm từ) sallapeyya vā (hoặc trò chuyện) có nghĩa là: nói chuyện liên quan đến đời sống gia đình (gehassitakathaṃ katheyya).

841. Arahopekkhā aññavihitāti na rahoassādāpekkhā rahoassādato aññavihitāva hutvā ñātiṃ vā pucchati, dāne vā pūjāya vā manteti. Sesaṃ uttānameva. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti.
841. 841. (Cụm từ) arahopekkhā aññavihitā (mong muốn nơi kín đáo nhưng có tâm hướng đến việc khác) có nghĩa là: không phải mong muốn sự thích thú ở nơi kín đáo (na rahoassādāpekkhā), mà có tâm hướng đến việc khác ngoài sự thích thú ở nơi kín đáo (rahoassādato aññavihitāva hutvā), rồi hỏi về thân quyến (ñātiṃ vā pucchati), hoặc bàn bạc về việc bố thí hay cúng dường (dāne vā pūjāya vā manteti). Phần còn lại đã rõ ràng. Phát sanh giống như (trường hợp) trộm cắp và dùng vũ khí – phát sanh từ thân và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi, có tưởng giải thoát, có tâm, là điều thế gian chê trách, thuộc về thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có hai loại cảm thọ.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ nhất.

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai

842. Dutiye – paṭicchanne okāseti idameva nānaṃ. Sesaṃ sabbaṃ purimasadisamevāti.
842. 842. Trong điều học thứ hai – chỉ có cụm từ paṭicchanne okāse (ở nơi che khuất) này là khác biệt (idameva nānaṃ). Tất cả phần còn lại (sesaṃ sabbaṃ) đều giống như điều học trước (purimasadisamevāti).

Dutiyasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ hai.

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba

846. Tatiye – ajjhokāseti nānaṃ, sesaṃ sabbaṃ tādisamevāti.
846. 846. Trong điều học thứ ba – (từ) ajjhokāse (ở nơi trống trải) là khác biệt (nānaṃ), tất cả phần còn lại (sesaṃ sabbaṃ) đều tương tự như vậy (tādisamevāti).

Tatiyasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư

850-3. Catutthe – nikaṇṇikanti kaṇṇamūlaṃ vuccati; kaṇṇamūle jappeyyāti vuttaṃ hoti. Sati karaṇīyeti salākabhattādīnaṃ āharaṇatthāya vihāre vā dunnikkhittaṃ paṭisāmanatthāya. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni purimasadisānevāti.
850-3. Trong điều học thứ tư – (từ) nikaṇṇikaṃ được gọi là gốc tai (kaṇṇamūlaṃ vuccati); có nghĩa là nói thầm ở gốc tai (kaṇṇamūle jappeyyāti vuttaṃ hoti). (Cụm từ) sati karaṇīye (khi có việc cần làm) có nghĩa là: vì mục đích mang về thực phẩm theo thẻ v.v... (salākabhattādīnaṃ āharaṇatthāya), hoặc để cất dọn vật dụng bị đặt không đúng chỗ trong tu viện (vihāre vā dunnikkhittaṃ paṭisāmanatthāya). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề về nguồn gốc phát sanh tội v.v... (samuṭṭhānādīni) đều giống như điều học đầu tiên (purimasadisānevāti).

Catutthasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm

854. Pañcame [Pg.203] – gharaṃ sodhentāti tesaṃ kira etadahosi – ‘‘theriyā koci kāyikavācasiko vītikkamo na dissati, gharampi tāva sodhemā’’ti, tato gharaṃ sodhentā naṃ addasaṃsu.
854. 854. Trong điều học thứ năm – (cụm từ) gharaṃ sodhentā (khi họ dọn dẹp nhà) có nghĩa là: Tương truyền rằng họ đã có ý nghĩ này (tesaṃ kira etadahosi): "Không thấy có sự vi phạm nào về thân và khẩu của vị trưởng lão ni (theriyā koci kāyikavācasiko vītikkamo na dissati), vậy chúng ta hãy dọn dẹp nhà cửa xem sao" (gharampi tāva sodhemā’ti). Do đó, trong khi dọn dẹp nhà, họ đã nhìn thấy vật ấy (tato gharaṃ sodhentā naṃ addasaṃsu).

856. Anovassakaṃ atikkāmentiyāti paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā dukkaṭaṃ, dutiyaṃ atikkāmentiyā pācittiyaṃ, upacārātikkame eseva nayo.
856. 856. (Cụm từ) anovassakaṃ atikkāmentiyā (khi bước qua nơi không có mái che) có nghĩa là: Khi bước qua bước chân thứ nhất (paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā), vị tỳ-khưu-ni phạm dukkaṭa (dukkaṭaṃ); khi bước qua bước chân thứ hai (dutiyaṃ atikkāmentiyā), phạm pācittiya (pācittiyaṃ). Trong việc bước qua khu vực cận trụ (upacārātikkame), phương thức này cũng tương tự (eseva nayo).

858. Gilānāyāti yā tādisena gelaññena āpucchituṃ na sakkoti. Āpadāsūti ghare aggi vā uṭṭhito hoti, corā vā; evarūpe upaddave anāpucchā pakkamati, anāpatti. Sesamettha uttānameva.
858. (Trường hợp) vị bị bệnh là: vị tỳ-khưu-ni nào do bị bệnh như thế ấy nên không thể xin phép. (Trường hợp) có tai nạn là: lửa cháy ở trong nhà, hoặc có trộm cướp; do tai họa như vậy, (vị ấy) ra đi không xin phép thì vô tội. Phần còn lại ở đây thì đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
(Học giới này) có nguồn sanh như kaṭhina: sanh khởi từ thân và lời; và từ thân, lời, và tâm; là hành vi và phi hành vi, không phải là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ năm).

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Giải thích học giới thứ sáu.

860. Chaṭṭhe – abhinisīdeyyāti nisīdeyya. Nisīditvā gacchantiyā ekā āpatti, anisīditvā nipajjitvā gacchantiyā ekā, nisīditvā nipajjitvā gacchantiyā dve.
860. Trong học giới thứ sáu – (cụm từ) abhinisīdeyya có nghĩa là nên ngồi. (Vị tỳ-khưu-ni) đã ngồi rồi ra đi thì có một tội, không ngồi mà đã nằm rồi ra đi thì có một tội, đã ngồi và đã nằm rồi ra đi thì có hai tội.

863. Dhuvapaññatteti bhikkhunīnaṃ atthāya niccapaññatte. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ…pe… tivedananti.
863. (Cụm từ) dhuvapaññatte có nghĩa là được trải sẵn thường xuyên vì lợi ích của các tỳ-khưu-ni. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh như kaṭhina ... có ba cảm thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ sáu).

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải thích học giới thứ bảy.

864. Sattamepi – sabbaṃ chaṭṭhe vuttanayeneva veditabbaṃ.
864. Cũng trong học giới thứ bảy – tất cả nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong học giới thứ sáu.

Sattamasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ bảy).

8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
8. Giải thích học giới thứ tám.

869. Aṭṭhame [Pg.204] – sabbaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
869. Trong học giới thứ tám – tất cả đã rõ ràng. (Học giới này) có ba nguồn sanh: là hành vi, là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ tám).

9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
9. Giải thích học giới thứ chín.

875. Navame – abhisapeyyāti sapathaṃ kareyya. Nirayena abhisapati nāma ‘‘niraye nibbattāmi, avīcimhi nibbattāmi, niraye nibbattatu, avīcimhi nibbattatū’’ti evamādinā nayena akkosati. Brahmacariyena abhisapati nāma ‘‘gihinī homi, odātavatthā homi, paribbājikā homi, itarā vā edisā hotū’’ti evamādinā nayena akkosati; vācāya vācāya pācittiyaṃ. Ṭhapetvā pana nirayañca brahmacariyañca ‘‘sunakhī sūkarī kāṇā kuṇī’’tiādinā nayena akkosantiyā vācāya vācāya dukkaṭaṃ.
875. Trong học giới thứ chín – (cụm từ) abhisapeyya có nghĩa là nên nguyền rủa. Nguyền rủa bằng địa ngục được gọi là mắng nhiếc theo cách thức như sau: “Tôi sanh vào địa ngục, tôi sanh vào địa ngục Avīci, mong rằng (vị kia) sanh vào địa ngục, mong rằng (vị kia) sanh vào địa ngục Avīci.” Nguyền rủa bằng phạm hạnh được gọi là mắng nhiếc theo cách thức như sau: “Tôi trở thành người tại gia, tôi trở thành người mặc y trắng, tôi trở thành nữ du sĩ, hoặc mong rằng vị khác trở thành người như vậy;” mỗi lời nói, phạm pācittiya. Tuy nhiên, ngoại trừ địa ngục và phạm hạnh, (vị tỳ-khưu-ni) mắng nhiếc theo cách thức như: “đồ chó cái, đồ heo cái, đồ mù, đồ què,” thì mỗi lời nói, phạm dukkaṭa.

878. Atthapurekkhārāyāti aṭṭhakathaṃ kathentiyā. Dhammapurekkhārāyāti pāḷiṃ vācentiyā. Anusāsanipurekkhārāyāti ‘‘idānipi tvaṃ edisā, sādhu viramassu, no ce viramasi, addhā puna evarūpāni kammāni katvā niraye uppajjissasi, tiracchānayoniyā uppajjissasī’’ti evaṃ anusāsaniyaṃ ṭhatvā vadantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
878. (Trường hợp) vị đặt nghĩa lý lên trước là vị đang nói Chú giải. (Trường hợp) vị đặt Pháp lên trước là vị đang đọc Pāli. (Trường hợp) vị đặt sự giáo huấn lên trước là vị đứng trên lập trường giáo huấn mà nói rằng: “Ngay cả bây giờ, cô vẫn là người như vậy, xin hãy từ bỏ. Nếu cô không từ bỏ, chắc chắn sau khi làm những nghiệp như vậy một lần nữa, cô sẽ sanh vào địa ngục, sẽ sanh vào loài bàng sanh,” thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Học giới này) có ba nguồn sanh: là hành vi, là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Navamasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ chín).

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải thích học giới thứ mười.

879. Dasame – sabbaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalakammaṃ, dukkhavedananti.
879. Trong học giới thứ mười – tất cả đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh như việc từ bỏ phận sự: sanh khởi từ thân, lời, và tâm; là hành vi, là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, là nghiệp bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Dasamasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ mười).

Andhakāravaggo dutiyo.
Phẩm Andhakāra thứ hai.

3. Naggavaggo
3. Phẩm Naggavagga.

1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1. Giải thích học giới thứ nhất.

883-6. Naggavaggassa [Pg.205] paṭhamasikkhāpade – brahmacariyaṃ ciṇṇenāti brahmacariyena ciṇṇena; atha vā brahmacariyassa caraṇenāti; evaṃ karaṇatthe vā sāmiatthe vā upayogavacanaṃ veditabbaṃ. Acchinnacīvarikāyāti idaṃ udakasāṭikaṃ sandhāya vuttaṃ, na aññaṃ cīvaraṃ. Tasmā udakasāṭikāya acchinnāya vā naṭṭhāya vā naggāya nhāyantiyā anāpatti. Sacepi udakasāṭikacīvaraṃ mahagghaṃ hoti, na sakkā nivāsetvā bahi gantuṃ, evampi naggāya nhāyituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva.
Trong học giới thứ nhất của phẩm Naggavagga – (cụm từ) brahmacariyaṃ ciṇṇena có nghĩa là brahmacariyena ciṇṇena (với phạm hạnh đã được thực hành); hoặc là brahmacariyassa caraṇena (với sự thực hành phạm hạnh); như vậy, nên hiểu đây là cách dùng (biến cách thứ hai) theo nghĩa công cụ cách hoặc sở thuộc cách. (Cụm từ) acchinnacīvarikāya này được nói đến để ám chỉ y tắm mưa, không phải y khác. Do đó, (vị tỳ-khưu-ni) tắm trong tình trạng lõa thể do y tắm mưa bị giật lấy hoặc bị mất thì vô tội. Và nếu y tắm mưa có giá trị lớn, không thể mặc nó để đi ra ngoài, ngay cả như vậy, cũng được phép tắm trong tình trạng lõa thể. Phần còn lại ở đây thì đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
(Học giới này) có nguồn sanh như (học giới về) lông cừu: là hành vi, không phải là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ nhất).

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Giải thích học giới thứ hai.

887. Dutiye – sabbaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
887. Trong học giới thứ hai – tất cả đã rõ ràng. (Học giới này) có sáu nguồn sanh: là hành vi, không phải là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
(Học giới thứ hai).

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
3. Giải thích học giới thứ ba

893-4. Tatiye – anantarāyikinīti dasasu antarāyesu ekenapi antarāyena anantarāyā. Dhuraṃ nikkhittamatteti dhuraṃ nikkhipitvā sacepi pacchā sibbati, āpattiyevāti attho. Sesaṃ uttānameva.
893-4. Trong học giới thứ ba – (câu) anantarāyikinīti (không có chướng ngại) có nghĩa là: không có chướng ngại bởi dù chỉ một trong mười chướng ngại. (Câu) Dhuraṃ nikkhittamatteti (chỉ vừa mới từ bỏ trách nhiệm) có nghĩa là: sau khi đã từ bỏ trách nhiệm, nếu về sau có may vá thì vẫn phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
Sự phát sanh của việc từ bỏ trách nhiệm – là không hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
Dứt học giới thứ ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
4. Giải thích học giới thứ tư

898-9. Catutthe [Pg.206] – pañca ahāni pañcāhaṃ, pañcāhameva pañcāhikaṃ. Saṅghāṭīnaṃ cāro saṅghāṭicāro; paribhogavasena vā otāpanavasena vā saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭīti laddhanāmānaṃ pañcannaṃ cīvarānaṃ parivattananti attho. Tasmāyeva padabhājane ‘‘pañcamaṃ divasaṃ pañca cīvarānī’’tiādimāha. Āpatti pācittiyassāti ettha ca ekasmiṃ cīvare ekā āpatti; pañcasu pañca.
898-9. Trong học giới thứ tư – pañca ahāni (năm ngày) là pañcāhaṃ; chính pañcāhaṃ (năm ngày) là pañcāhikaṃ. Saṅghāṭīnaṃ cāro (sự luân chuyển của các y saṅghāṭī) là saṅghāṭicāro; có nghĩa là sự thay đổi của năm loại y được gọi tên là saṅghāṭī do ý nghĩa là được may ghép lại, hoặc do việc sử dụng hoặc do việc phơi nắng. Chính vì thế, trong phần phân tích từ, đức Thế Tôn đã nói câu bắt đầu là: ‘pañcamaṃ divasaṃ pañca cīvarāni’ (năm y vào ngày thứ năm). Và ở đây, trong câu ‘Āpatti pācittiyassa’ (phạm tội pācittiya), một y thì một tội; năm y thì năm tội.

900. Āpadāsūti mahagghaṃ cīvaraṃ, na sakkā hoti corabhayādīsu paribhuñjituṃ; evarūpe upaddave anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
900. (Câu) Āpadāsu (trong các trường hợp tai họa) có nghĩa là: y có giá trị lớn, không thể sử dụng được do sợ trộm cướp v.v...; trong tai họa như vậy thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Sự phát sanh của việc thọ y kathina – là không hành động, không được giải thoát nhờ nhận thức, không chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ.

Catutthasikkhāpadaṃ.
Dứt học giới thứ tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
5. Giải thích học giới thứ năm

903. Pañcame – cīvarasaṅkamanīyanti saṅkametabbaṃ cīvaraṃ; aññissā santakaṃ anāpucchā gahitaṃ puna paṭidātabbacīvaranti attho.
903. Trong học giới thứ năm – (câu) cīvarasaṅkamanīyaṃ (y cần được chuyển đổi) có nghĩa là: y nên được chuyển đổi; là y cần được trả lại sau khi đã lấy vật sở hữu của vị khác mà không hỏi.

906. Āpadāsūti sace apārutaṃ vā anivatthaṃ vā corā haranti, evarūpāsu āpadāsu dhārentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
906. (Câu) Āpadāsu (trong các trường hợp tai họa) có nghĩa là: nếu kẻ trộm lấy đi y (đắp) chưa được khoác hoặc y (vận) chưa được mặc, trong những tai họa như vậy, vị tỳ-khưu-ni mặc (y đó) không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Sự phát sanh của việc thọ y kathina – là hành động và không hành động, không được giải thoát nhờ nhận thức, không chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
Dứt học giới thứ năm.

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Giải thích học giới thứ sáu

909-10. Chaṭṭhe – aññaṃ parikkhāranti yaṃkiñci thālakādīnaṃ vā sappitelādīnaṃ vā aññataraṃ. Ānisaṃsanti ‘‘kittakaṃ agghanakaṃ dātukāmatthā’’ti pucchati, ‘‘ettakaṃ nāmā’’ti vadanti, ‘‘āgametha tāva, idāni vatthaṃ mahagghaṃ, katipāhena kappāse āgate samagghaṃ bhavissatī’’ti evaṃ vatvā nivārentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
909-10. Trong học giới thứ sáu – (câu) aññaṃ parikkhāraṃ (vật dụng khác) có nghĩa là: bất cứ vật nào trong số các vật như bát đĩa v.v... hoặc bơ, dầu v.v... (Câu) Ānisaṃsaṃ (có lợi ích) có nghĩa là: vị ấy hỏi: ‘Quý vị muốn cúng dường vật phẩm trị giá bao nhiêu?’ Họ nói: ‘Trị giá chừng này.’ Vị tỳ-khưu-ni nói như vầy để ngăn cản thì không phạm tội: ‘Xin hãy chờ một chút, bây giờ vải rất đắt, vài ngày nữa khi bông vải về thì sẽ rẻ hơn.’ Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ [Pg.207] – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
Phát sanh từ ba nơi – là hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Dứt học giới thứ sáu.

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải thích học giới thứ bảy

911. Sattame – pakkamiṃsūti aññāsampi āgamanaṃ āgamentī ‘‘addhā amhākampi āgamessatī’’ti tattha tattha agamaṃsu. Paṭibāheyyāti paṭisedheyya.
911. Trong học giới thứ bảy – (câu) pakkamiṃsu (họ đã đi) có nghĩa là: trong khi chờ đợi sự trở về của các vị khác, họ đã đi đến nơi này nơi kia (với ý nghĩ): ‘Chắc chắn vị ấy cũng sẽ chờ chúng ta trở về.’ (Câu) Paṭibāheyya có nghĩa là paṭisedheyya (nên ngăn cản).

915. Ānisaṃsanti ‘‘ekissā ekaṃ sāṭakaṃ nappahoti, āgametha tāva, katipāhena uppajjissati, tato bhājessāmī’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
915. (Câu) Ānisaṃsaṃ (có lợi ích) có nghĩa là: vị tỳ-khưu-ni trình bày lợi ích như vầy để ngăn cản thì không phạm tội: ‘Một tấm y không đủ cho một vị, xin hãy chờ một chút, vài ngày nữa y sẽ phát sanh, khi đó tôi sẽ phân chia.’ Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Phát sanh từ ba nơi – là hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Dứt học giới thứ bảy.

8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
8. Giải thích học giới thứ tám

916-8. Aṭṭhame – naṭā nāma ye nāṭakaṃ nāṭenti. Naṭakā nāma ye naccanti. Laṅghakā nāma ye vaṃsavarattādīsu laṅghanakammaṃ karonti. Sokajjhāyikā nāma māyākārā. Kumbhathūṇikā nāma ghaṭakena kīḷanakā; bimbisakavādakātipi vadanti. Deti āpatti pācittiyassāti ettha cīvaragaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ uttānameva.
916-8. Trong học giới thứ tám – những người dạy vũ công múa được gọi là naṭā. Những người tự mình múa được gọi là naṭakā. Những người thực hiện việc nhảy múa trên sào tre, dây da v.v... được gọi là laṅghakā. Những nhà ảo thuật được gọi là sokajjhāyikā. Những người chơi đùa bằng cách gõ vào bình nhỏ được gọi là kumbhathūṇikā; cũng được gọi là những người đánh trống vuông. Ở đây, trong câu ‘Deti āpatti pācittiyassa’ (cho thì phạm tội pācittiya), các tội nên được hiểu theo số lượng y. Phần còn lại đã rõ ràng.

Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Phát sanh từ sáu nơi – là hành động, không được giải thoát nhờ nhận thức, không chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
Dứt học giới thứ tám.

9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
9. Giải thích học giới thứ chín

921-4. Navame [Pg.208] – dubbalacīvarapaccāsāyāti dubbalāya cīvarapaccāsāya. Ānisaṃsanti kiñcāpi ‘‘na mayaṃ ayye sakkomā’’ti vadanti, ‘‘idāni pana tesaṃ kappāso āgamissati, saddho pasanno puriso āgamissati, addhā dassatī’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā nivārentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
921-4. Trong học giới thứ chín – (câu) dubbalacīvarapaccāsāya (với hy vọng về y kém chất lượng) có nghĩa là: với hy vọng về y kém chất lượng. (Câu) Ānisaṃsaṃ (có lợi ích) có nghĩa là: mặc dù họ nói: ‘Thưa quý ngài, chúng con không thể,’ vị tỳ-khưu-ni trình bày lợi ích như vầy để ngăn cản thì không phạm tội: ‘Nhưng bây giờ bông vải của họ sẽ về, một người có đức tin, có lòng trong sạch sẽ đến, chắc chắn sẽ cúng dường.’ Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
Phát sanh từ ba nơi – là hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ.

Navamasikkhāpadaṃ.
Dứt học giới thứ chín.

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải thích học giới thứ mười

927. Dasame – kathinuddhāraṃ na dassantīti kīdiso kathinuddhāro dātabbo, kīdiso na dātabboti? Yassa atthāramūlako ānisaṃso mahā, ubbhāramūlako appo, evarūpo na dātabbo. Yassa pana atthāramūlako ānisaṃso appo, ubbhāramūlako mahā, evarūpo dātabbo. Samānisaṃsopi saddhāparipālanatthaṃ dātabbova.
927. Trong điều học thứ mười – (câu) “kathinuddhāraṃ na dassanti” (không nên cho phép xả kaṭhina) có nghĩa là: Việc xả kaṭhina như thế nào thì nên cho phép, như thế nào thì không nên cho phép? Trường hợp mà phước báu có việc thọ y kaṭhina làm căn bản thì nhiều, (phước báu) có việc xả kaṭhina làm căn bản thì ít, trường hợp như vậy thì không nên cho phép. Còn trường hợp mà phước báu có việc thọ y kaṭhina làm căn bản thì ít, (phước báu) có việc xả kaṭhina làm căn bản thì nhiều, trường hợp như vậy thì nên cho phép. Ngay cả trường hợp có phước báu ngang bằng nhau, cũng nên cho phép nhằm mục đích bảo vệ đức tin (của thí chủ).

931. Ānisaṃsanti bhikkhunisaṅgho jiṇṇacīvaro, kathinānisaṃsamūlako mahālābhoti evarūpaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
931. (Câu) “ānisaṃsaṃ” (phước báu) có nghĩa là: Vị tỳ khưu ni trình bày phước báu như vầy: “Chư tỳ khưu ni Tăng có y phục cũ sờn, và lợi lộc lớn lao có phước báu kaṭhina làm căn bản (sẽ phát sanh)” rồi ngăn cản thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
Có ba nơi phát sanh: là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ ba cảm thọ.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười.

Naggavaggo tatiyo.
Phẩm Naggavagga là thứ ba.

4. Tuvaṭṭavaggo
4. Phẩm Tuvaṭṭavagga

1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất

933. Tuvaṭṭavaggassa [Pg.209] paṭhamasikkhāpade – tuvaṭṭeyyunti nipajjeyyuṃ. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
933. Trong điều học thứ nhất của phẩm Tuvaṭṭavagga – (câu) “tuvaṭṭeyyuṃ” có nghĩa là họ nằm xuống. Phần còn lại đã rõ ràng. (Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Eḷakaloma: là hành động, không phải giải thoát nhờ tưởng, không có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp, có ba loại tâm, và phát sanh từ ba cảm thọ.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ nhất.

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai

937. Dutiye – ekaṃ attharaṇañceva pāvuraṇañca etāsanti ekattharaṇapāvuraṇā; saṃhārimānaṃ pāvārattharaṇakaṭasārakādīnaṃ ekaṃ antaṃ attharitvā ekaṃ pārupitvā tuvaṭṭentīnametaṃ adhivacanaṃ.
937. Trong điều học thứ hai – (câu) “ekattharaṇapāvuraṇā” (có chung một tấm trải và một tấm đắp) là do các vị ấy có chung một tấm trải và một tấm đắp. Đây là tên gọi dành cho các vị tỳ khưu ni nằm xuống, sau khi đã trải một đầu của các vật dụng có thể di chuyển được như tấm đắp, tấm trải, chiếu, v.v... và đắp đầu kia.

940. Vavatthānaṃ dassetvāti majjhe kāsāvaṃ vā kattarayaṭṭhiṃ vā antamaso kāyabandhanampi ṭhapetvā nipajjantīnaṃ anāpattīti attho. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
940. (Câu) “vavatthānaṃ dassetvā” (sau khi chỉ ra sự phân chia) có nghĩa là: Các vị tỳ khưu ni nằm xuống sau khi đã đặt một tấm y, hoặc một cây gậy, hoặc ít nhất là một sợi dây lưng ở giữa thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. (Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Eḷakaloma: là hành động, không phải giải thoát nhờ tưởng, không có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp, có ba loại tâm, và phát sanh từ ba cảm thọ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ hai.

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba

941. Tatiye – uḷārasambhāvitāti uḷārakulā pabbajitattā guṇehi ca uḷārattā uḷārāti sambhāvitā. Issāpakatāti issāya apakatā; abhibhūtāti attho. Saññatti bahulā etāsanti saññattibahulā; divasaṃ mahājanaṃ saññāpayamānāti attho. Viññatti bahulā etāsanti viññattibahulā. Viññattīti hetūdāharaṇādīhi vividhehi nayehi ñāpanā veditabbā, na yācanā.
941. Trong điều học thứ ba – (câu) “uḷārasambhāvitā” (được xem là cao quý) có nghĩa là được tán dương là cao quý do đã xuất gia từ dòng dõi cao quý và do cao quý về các phẩm hạnh. (Câu) “issāpakatā” (bị lòng ganh tỵ chi phối) có nghĩa là bị lòng ganh tỵ làm cho khác đi, tức là bị chi phối. (Câu) “saññattibahulā” (thường hay ra dấu hiệu) là do các vị ấy có nhiều sự ra dấu hiệu; nghĩa là suốt ngày làm cho nhiều người biết (ý muốn của mình). (Câu) “viññattibahulā” (thường hay gợi ý) là do các vị ấy có nhiều sự gợi ý. Nên hiểu “viññatti” (sự gợi ý) là việc làm cho biết bằng nhiều phương cách khác nhau như nêu lý do, đưa ví dụ, v.v..., không nên hiểu là sự xin xỏ.

943. Caṅkamane [Pg.210] nivattanagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Tiṭṭhati vātiādīsu payogagaṇanāya. Uddisati vātiādīsu padādigaṇanāya. Sesaṃ uttānameva.
943. Trong lúc kinh hành, nên biết các tội phạm được tính theo số lần quay trở lại. Trong các trường hợp “tiṭṭhati vā” (hoặc đứng lại), v.v..., (các tội phạm) được tính theo số lần cố gắng. Trong các trường hợp “uddisati vā” (hoặc đọc lên), v.v..., (các tội phạm) được tính theo số lượng từ, v.v... Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
Có ba nơi phát sanh: là vừa hành động vừa không hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ khổ thọ.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư

949. Catutthe – sati antarāyeti dasavidhe antarāye sati. Pariyesitvā na labhatīti aññaṃ upaṭṭhāyikaṃ na labhati. Gilānāyāti sayaṃ gilānāya. Āpadāsūti tathārūpe upaddave sati anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
949. Trong điều học thứ tư – (câu) “sati antarāye” (khi có trở ngại) có nghĩa là khi có mười loại trở ngại. (Câu) “pariyesitvā na labhati” (tìm kiếm mà không được) có nghĩa là không tìm được người thị giả khác. (Câu) “gilānāya” (do bị bệnh) có nghĩa là bản thân bị bệnh. (Câu) “āpadāsu” (trong các trường hợp hoạn nạn) có nghĩa là khi có tai họa như vậy thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Dhuranikkhepa: không phải hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ khổ thọ.

Catutthasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm

952. Pañcame – aññaṃ āṇāpetīti ettha sace nikkaḍḍhāti āṇattā ekapayogena bahūnipi dvārāni atikkāmeti, ekā āpatti. Atha imañcimañca dvāraṃ atikkāmehīti evaṃ āṇattā atikkāmeti, dvāragaṇanāya āpattiyo. Sesaṃ uttānameva.
952. Trong điều học thứ năm – ở đây, trong câu “aññaṃ āṇāpeti” (bảo người khác), nếu vị tỳ khưu ni được ra lệnh “hãy kéo ra” rồi đi qua nhiều cửa với một lần cố gắng, thì phạm một tội. Còn nếu được ra lệnh như vầy “hãy đi qua cửa này và cửa này” rồi đi qua, thì các tội phạm được tính theo số lượng cửa. Phần còn lại đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
Có ba nơi phát sanh: là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ ba cảm thọ.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ năm.

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Giải Thích Điều Học Thứ Sáu

955. Chaṭṭhe [Pg.211] – sabbaṃ uttānameva. Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
955. Trong điều học thứ sáu – tất cả đều đã rõ ràng. (Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Samanubhāsana: không phải hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ khổ thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ sáu.

7-8-9. Sattamaaṭṭhamanavamasikkhāpadavaṇṇanā
7-8-9. Giải Thích Các Điều Học Thứ Bảy, Thứ Tám, và Thứ Chín.

961. Sattamaaṭṭhamanavamesu sabbaṃ uttānameva. Sabbāni eḷakalomasamuṭṭhānāni, kiriyāni, nosaññāvimokkhāni, acittakāni, paṇṇattivajjāni, kāyakammāni, ticittāni tivedanānīti.
961. Trong các điều học thứ bảy, thứ tám, và thứ chín, tất cả đều đã rõ ràng. Tất cả (các điều học này) đều có nguồn sanh khởi giống như điều học về lông cừu, là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Sattamaaṭṭhamanavamasikkhāpadāni.
Dứt các điều học thứ bảy, thứ tám, và thứ chín.

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải Thích Điều Học Thứ Mười

973. Dasame – āhundarikāti sambādhā.
973. Trong điều học thứ mười – (cụm từ) ‘āhundarika’ có nghĩa là chật hẹp.

975. Dhuraṃ nikkhittamatteti sacepi dhuraṃ nikkhipitvā pacchā pakkamati, āpattiyevāti attho. Pavāretvā pañca yojanāni gacchantiyāpi anāpatti. Chasu vattabbameva natthi. Sace pana tīṇi gantvā teneva maggena paccāgacchati, na vaṭṭati. Aññena maggena āgantuṃ vaṭṭati.
975. Về cụm từ ‘chỉ vừa từ bỏ trách nhiệm,’ ý nghĩa là: Mặc dù sau khi đã từ bỏ trách nhiệm rồi sau đó mới ra đi, vẫn phạm tội. Sau khi đã được mời (pavāraṇā), vị tỳ-khưu-ni đi năm do-tuần cũng không phạm tội. (Đi) sáu (do-tuần) thì không cần phải nói (là phạm tội). Tuy nhiên, nếu đi ba (do-tuần) rồi trở về bằng chính con đường ấy thì không được phép. Được phép trở về bằng con đường khác.

976. Antarāyeti dasavidhe antarāye – paraṃ gacchissāmīti nikkhantā, nadīpūro pana āgato, corā vā magge honti, megho vā uṭṭhāti, nivattituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
976. Về ‘trường hợp có trở ngại,’ (nghĩa là) trong mười loại trở ngại: đã ra đi với ý nghĩ ‘tôi sẽ đi đến nơi khác,’ nhưng rồi sông bị lụt, hoặc có trộm cướp trên đường, hoặc mây mưa kéo đến, thì được phép quay trở về. Phần còn lại đã rõ ràng. Nguồn sanh khởi giống như điều học pārājika thứ nhất: không phải hành vi, là tưởng giải thoát, có tâm, là tội bị đời chê bai, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ mười.

Tuvaṭṭavaggo catuttho.
Phẩm Tuvaṭṭa, Phẩm Thứ Tư.

5. Cittāgāravaggo
5. Phẩm Cittāgāra

1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất

978. Cittāgāravaggassa [Pg.212] paṭhamasikkhāpade – rājāgāranti rañño kīḷanagharaṃ. Cittāgāranti kīḷanacittasālaṃ. Ārāmanti kīḷanaupavanaṃ. Uyyānanti kīḷanuyyānaṃ. Pokkharaṇīnti kīḷanapokkharaṇiṃ. Tasmāyeva padabhājane ‘‘yattha katthaci rañño kīḷitu’’ntiādi vuttaṃ. Dassanāya gacchati āpatti dukkaṭassāti ettha padavāragaṇanāya dukkaṭaṃ. Yattha ṭhitā passatīti ettha pana sace ekasmiṃyeva ṭhāne ṭhitā padaṃ anuddharamānā pañcapi passati, ekameva pācittiyaṃ. Taṃ taṃ disābhāgaṃ oloketvā passantiyā pana pāṭekkā āpattiyo. Bhikkhussa pana sabbattha dukkaṭaṃ.
978. Trong điều học thứ nhất của phẩm Cittāgāra – ‘rājāgāra’ (nhà vua) là nhà tiêu khiển của vua. ‘Cittāgāra’ (nhà trang trí) là sảnh đường được trang trí để tiêu khiển. ‘Ārāma’ (khuôn viên) là công viên tiêu khiển (trong thành). ‘Uyyāna’ (vườn) là vườn tiêu khiển (ngoài thành). ‘Pokkharaṇī’ (hồ sen) là hồ tiêu khiển. Chính vì thế, trong phần phân tích từ ngữ (padabhājana) đã nói rằng: ‘bất cứ nơi nào vua tiêu khiển’ v.v... Về câu ‘đi để xem, phạm tội dukkaṭa,’ ở đây tội dukkaṭa được tính theo số lượng bước chân. Còn về câu ‘nơi nào đứng xem,’ nếu đứng tại một chỗ duy nhất, không nhấc chân lên, mà thấy cả năm nơi, thì chỉ phạm một tội pācittiya. Tuy nhiên, đối với vị (tỳ-khưu-ni) nhìn ngắm các hướng khác nhau mà xem, thì có các tội riêng biệt. Còn đối với tỳ-khưu, trong mọi trường hợp đều phạm tội dukkaṭa.

981. Ārāme ṭhitāti ajjhārāme rājāgārādīni karonti, tāni passantiyā anāpatti. Gacchantī vā āgacchantī vāti piṇḍapātādīnaṃ atthāya gacchantiyā maggo hoti, tāni passati, anāpatti. Sati karaṇīye gantvāti rañño santikaṃ kenaci karaṇīyena gantvā passati, anāpatti. Āpadāsūti kenaci upaddutā pavisitvā passati, anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
981. Về câu ‘đứng trong khuôn viên,’ (nghĩa là) nếu người ta xây dựng nhà vua v.v... ở bên trong khuôn viên tu viện, vị (tỳ-khưu-ni) xem những nơi ấy thì không phạm tội. Về câu ‘đang đi hoặc đang đến,’ (nghĩa là) nếu con đường đi vì mục đích khất thực v.v... đi ngang qua, và vị ấy thấy những nơi đó, thì không phạm tội. Về câu ‘đi khi có công việc,’ (nghĩa là) đi đến trước mặt vua vì một công việc nào đó và thấy, thì không phạm tội. Về câu ‘trong các tai họa,’ (nghĩa là) bị nguy hiểm nào đó áp bức, đi vào (để ẩn náu) và thấy, thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
Nguồn sanh khởi giống như điều học về lông cừu: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội bị đời chê bai, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ nhất.

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai

982. Dutiye – abhinisīdanābhinipajjanesu payogagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ uttānameva.
982. Trong điều học thứ hai – trong các trường hợp ngồi xuống và nằm xuống, các tội nên được hiểu theo số lượng nỗ lực. Phần còn lại đã rõ ràng.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Sự phát sanh của (việc nhận) lông cừu – là duy tác, không phải tưởng giải thoát, vô tâm, không thuộc về chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ hai.

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải Thích Điều Học Thứ Ba

988. Tatiye [Pg.213] – ujjavujjaveti yattakaṃ hatthena añchitaṃ hoti, tasmiṃ takkamhi veṭhite ekā āpatti. Kantanato pana pubbe kappāsavicinanaṃ ādiṃ katvā sabbapayogesu hatthavāragaṇanāya dukkaṭaṃ.
3. Trong điều học thứ ba – về việc ‘kéo ra kéo ra’ (tức là kéo sợi), bao nhiêu sợi được kéo ra bằng tay, khi quấn vào con suốt thì phạm một tội. Tuy nhiên, trước khi kéo sợi, trong tất cả các nỗ lực ban đầu, bắt đầu từ việc chọn bông, có một tội dukkaṭa cho mỗi lần xoay tay.

989. Kantitasuttanti dasikasuttādiṃ saṅghāṭetvā kantati, dukkantitaṃ vā paṭikantati. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
988. Về ‘sợi đã được kéo,’ (nghĩa là) nối các sợi tua rua v.v... rồi kéo, hoặc kéo lại sợi đã được kéo không tốt (thì không phạm tội). Phần còn lại đã rõ ràng. Nguồn sanh khởi giống như điều học về lông cừu: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
989. Dứt điều học thứ ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
Giải Thích Điều Học Thứ Tư

992. Catutthe – yāguṃ vātiādīsu taṇḍulakoṭṭanaṃ ādiṃ katvā sabbesu pubbapayogesu payogagaṇanāya dukkaṭaṃ. Yāgubhattesu bhājanagaṇanāya, khādanīyādīsu rūpagaṇanāya pācittiyāni.
4. Trong điều học thứ tư – trong các trường hợp ‘cháo hoặc...’ v.v..., đối với tất cả các nỗ lực ban đầu, bắt đầu từ việc giã gạo, có một tội dukkaṭa cho mỗi nỗ lực. Đối với cháo và cơm, các tội pācittiya (được tính) theo số lượng vật chứa; đối với các vật thực cứng v.v..., (được tính) theo số lượng món.

993. Yāgupāneti manussehi saṅghassatthāya kariyamāne yāgupāne vā saṅghabhatte vā tesaṃ sahāyikabhāvena yaṃkiñci pacantiyā anāpatti. Cetiyapūjāya sahāyikā hutvā gandhādīni pūjeti, vaṭṭati. Attano veyyāvaccakarassāti sacepi mātāpitaro āgacchanti, yaṃkiñci bījaniṃ vā sammuñjanidaṇḍakaṃ vā kārāpetvā veyyāvaccakaraṭṭhāne ṭhapetvāva yaṃkiñci pacituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni tatiyasadisānevāti.
992. Về ‘thức uống là cháo,’ khi các cư sĩ đang chuẩn bị thức uống là cháo hoặc bữa ăn cho Tăng chúng, vị tỳ-khưu-ni nấu bất cứ thứ gì với tư cách là người phụ giúp họ thì không phạm tội. Trong việc cúng dường bảo tháp, được phép làm người phụ giúp và cúng dường hương liệu v.v... Về ‘cho người phục vụ của mình,’ ngay cả khi cha mẹ đến, chỉ sau khi đã bảo họ làm một cây quạt hoặc một cán chổi và đặt họ vào vị trí của người phục vụ thì mới được phép nấu bất cứ thứ gì (cho họ). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề về nguồn sanh khởi v.v... cũng giống như điều học thứ ba.

Catutthasikkhāpadaṃ.
993. Dứt điều học thứ tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
Giải Thích Điều Học Thứ Năm

996. Pañcame – asati antarāyeti dasavidhe antarāye asati. Dhuraṃ nikkhipitvā pacchā vinicchinantī āpattiṃ āpajjitvāva vinicchināti.
5. Trong điều học thứ năm – về câu ‘khi không có trở ngại,’ nghĩa là khi mười loại trở ngại không có mặt. Vị (tỳ-khưu-ni) từ bỏ trách nhiệm rồi sau đó mới phân xử, thì vị ấy phân xử chỉ sau khi đã phạm tội.

998. Pariyesitvā [Pg.214] na labhatīti sahāyikā bhikkhuniyo na labhati. Sesaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ dukkhavedananti.
996. Về câu ‘sau khi tìm kiếm mà không tìm thấy,’ nghĩa là không tìm thấy các tỳ-khưu-ni đồng bạn. Phần còn lại đã rõ ràng. Nguồn sanh khởi của việc từ bỏ trách nhiệm là: không phải hành vi, là tưởng giải thoát, có tâm, là tội bị đời chê bai, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
998. Dứt điều học thứ năm.

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Giải thích điều học thứ sáu

999. Chaṭṭhe – sabbaṃ naggavagge āgārikasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayaṃ pana viseso, taṃ chasamuṭṭhānaṃ. Idaṃ ‘‘sahatthā’’ti vuttattā eḷakalomasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
999. Trong điều học thứ sáu – Toàn bộ nên được hiểu theo phương thức đã được nói trong điều học Āgārika thuộc phẩm Naggavagga. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt: Điều học ấy có sáu căn sanh. Điều học này, do được nói là ‘sahatthā,’ nên có căn sanh là eḷakaloma, là hành động, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ sáu.

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải thích điều học thứ bảy

1007. Sattame – puna pariyāyenāti punavāre. Āpadāsūti mahagghacīvaraṃ sarīrato mocetvā supaṭisāmitampi corā haranti, evarūpāsu āpadāsu anissajjitvā nivāsentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti.
1007. Trong điều học thứ bảy – (Cụm từ) ‘puna pariyāyena’ có nghĩa là vào lần sau. (Cụm từ) ‘āpadāsu’ có nghĩa là: Dù cho y quý giá đã được cởi ra khỏi thân và được cất giữ kỹ lưỡng, kẻ trộm vẫn lấy đi; trong những trường hợp hoạn nạn như vậy, vị tỳ-khưu-ni mặc y mà không từ bỏ thì vô tội. Phần còn lại thì đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Có căn sanh là Kathina – sanh khởi từ thân và lời; và từ thân, lời, và tâm; vừa là hành động vừa không phải là hành động, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ bảy.

8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
8. Giải thích điều học thứ tám

1008. Aṭṭhame – anissajjitvāti rakkhaṇatthāya adatvā; ‘‘imaṃ jaggeyyāsī’’ti evaṃ anāpucchitvāti attho.
1008. Trong điều học thứ tám – (Cụm từ) ‘anissajjitvā’ có nghĩa là: không giao lại để trông coi; không hỏi rằng: “Hãy trông coi trú xứ này.”

1012. Pariyesitvā na labhatīti paṭijaggikaṃ na labhati. Gilānāyāti vacībhedaṃ kātuṃ asamatthāya. Āpadāsūti raṭṭhe bhijjante āvāse [Pg.215] chaḍḍetvā gacchanti, evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anantarasikkhāpadasadisānevāti.
1012. (Cụm từ) ‘pariyesitvā na labhati’ có nghĩa là không tìm được người trông coi. (Cụm từ) ‘gilānāya’ có nghĩa là do không có khả năng nói thành lời. (Cụm từ) ‘āpadāsu’ có nghĩa là: khi xứ sở bị loạn lạc, họ phải từ bỏ trú xứ mà đi; trong những trường hợp hoạn nạn như vậy thì vô tội. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Các vấn đề về căn sanh v.v... thì tương tự như điều học ngay trước đó.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ tám.

9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
9. Giải thích điều học thứ chín

1015-6. Navame – bāhirakaṃ anatthasaṃhitanti hatthiassarathadhanutharusippaāthabbaṇakhīlanavasīkaraṇasosāpanamantāgadappayogādibhedaṃ parūpaghātakaraṃ. Parittanti yakkhaparittanāgamaṇḍalādibhedaṃ sabbampi vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva.
1015-6. Trong điều học thứ chín – (Cụm từ) ‘bāhirakaṃ anatthasaṃhitaṃ’ có nghĩa là các loại (nghệ thuật) gây tổn hại cho người khác, có nhiều loại khác nhau như: thuật huấn luyện voi, ngựa, thuật đánh xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, bùa chú Āthabbaṇa, bùa chú Khīlana, bùa chú Vasīkaraṇa, bùa chú Sosāpana, thuật pha chế thuốc độc, v.v... (Cụm từ) ‘parittaṃ’ có nghĩa là: tất cả các loại (hộ kinh) có nhiều loại khác nhau như: hộ kinh về dạ-xoa, vòng tròn rồng rắn, v.v... đều được phép. Phần còn lại thì đã rõ ràng.

Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Có căn sanh là Padasodhamma – sanh khởi từ lời; và từ lời và tâm; là hành động, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội do chế định, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Navamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ chín.

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải thích điều học thứ mười

1018. Dasame vāceyyāti padaṃ viseso, sesaṃ navame vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.
1018. Trong điều học thứ mười, từ ‘vāceyya’ là điểm đặc biệt, phần còn lại, cùng với các vấn đề về căn sanh v.v..., nên được hiểu theo phương thức đã được nói trong điều học thứ chín.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười.

Cittāgāravaggo pañcamo.
Phẩm Cittāgāra, thứ năm.

6. Ārāmavaggo
6. Phẩm Ārāma

1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1. Giải thích điều học thứ nhất

1025. Ārāmavaggassa paṭhamasikkhāpade – parikkhepaṃ atikkāmentiyā, upacāraṃ okkamantiyāti ettha paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiyapāde pācittiyaṃ.
1025. Trong điều học thứ nhất của phẩm Ārāmavagga – ở đây, (đối với vị tỳ-khưu-ni) đi qua hàng rào, bước vào vùng cận trụ, ở bước chân đầu tiên, phạm tội dukkaṭa, ở bước chân thứ hai, phạm tội pācittiya.

1027. Sīsānulokikāti paṭhamaṃ pavisantīnaṃ bhikkhunīnaṃ sīsaṃ anulokentī pavisati, anāpatti. Yattha bhikkhuniyoti yattha bhikkhuniyo paṭhamataraṃ pavisitvā sajjhāyacetiyavandanādīni karonti, tattha tāsaṃ [Pg.216] santikaṃ gacchāmīti gantuṃ vaṭṭati. Āpadāsūti kenaci upaddutā hoti, evarūpāsu āpadāsu pavisituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva.
1027. (Cụm từ) ‘sīsānulokikā’ có nghĩa là: vị ấy đi vào trong khi nhìn theo đầu của các vị tỳ-khưu-ni đang đi vào trước, thì vô tội. (Cụm từ) ‘yattha bhikkhuniyo’ có nghĩa là: nơi nào các vị tỳ-khưu-ni đã vào trước và đang làm các việc như tụng đọc, đảnh lễ bảo tháp, v.v..., thì được phép đi đến gần các vị ấy ở nơi đó với ý nghĩ: “Tôi sẽ đi.” (Cụm từ) ‘āpadāsu’ có nghĩa là: bị một điều gì đó quấy nhiễu; trong những trường hợp hoạn nạn như vậy, được phép đi vào. Phần còn lại thì đã rõ ràng.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
Có căn sanh là Dhuranikkhepa – vừa là hành động vừa không phải là hành động, là do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ nhất.

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Giải thích điều học thứ hai

1028. Dutiye – āyasmā kappitakoti ayaṃ jaṭilasahassabbhantaro thero. Saṃharīti saṅkāmesi. Saṃhaṭoti saṅkāmito. Kāsāvaṭoti nhāpitā kāsāvaṃ nivāsetvā kammaṃ karonti, taṃ sandhāyāhaṃsu. Sesaṃ uttānameva.
1028. Trong điều học thứ hai – (Cụm từ) ‘āyasmā kappitaka’ có nghĩa là: vị này là vị trưởng lão nằm trong số một ngàn vị bện tóc. (Từ) ‘saṃhari’ có nghĩa là đã di chuyển. (Từ) ‘saṃhaṭo’ có nghĩa là đã được di chuyển. (Từ) ‘kāsāvaṭo’ có nghĩa là: những người thợ cạo mặc y nhuộm màu kāsa và làm việc, (các ngài) đã nói điều này liên quan đến việc đó. Phần còn lại thì đã rõ ràng.

Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
Có ba căn sanh – là hành động, là do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ hai.

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
3. Giải thích điều học thứ ba

1036. Tatiye – anusāsanipurekkhārāyāti idānipi tvaṃ bālā abyattātiādinā nayena anusāsanipakkhe ṭhatvā vadantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anantarasikkhāpadasadisānevāti.
1036. Ở điều học thứ ba – (cụm từ) anusāsanipurekkhārāya có nghĩa là: Vị tỳ-khưu-ni đứng về phía giáo huấn mà nói theo phương pháp v.v... rằng: “Bây giờ, cô là người ngu dốt, không rành rẽ” thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Các phần như là pháp sanh khởi v.v... thì tương tự như điều học kế trước.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
4. Giải thích điều học thứ tư

1037. Catutthe – sabbaṃ uttānameva. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Nimantitāya anāpucchā bhuñjantiyā āpattisambhavato siyā kiriyākiriyaṃ, pavāritāya kappiyaṃ kāretvāpi akāretvāpi bhuñjantiyā āpattisambhavato [Pg.217] siyā kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1037. Ở điều học thứ tư – tất cả đã rõ ràng. Có bốn pháp sanh khởi – sanh khởi từ thân, từ thân và lời nói, từ thân và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm. Do có thể phạm tội đối với vị đã được thỉnh mời mà thọ thực không hỏi (xin phép), nên đôi khi là hành vi và phi hành vi; do có thể phạm tội đối với vị đã thọ xong mà thọ thực vật thích hợp đã được làm phép hay không được làm phép, nên đôi khi là hành vi. (Điều học này) không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba thọ.

Catutthasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
5. Giải thích điều học thứ năm

1043. Pañcame – kule maccharo kulamaccharo, kulamaccharo etissā atthīti kulamaccharinī kulaṃ vā maccharāyatīti kulamaccharinī. Kulassa avaṇṇanti taṃ kulaṃ assaddhaṃ appasannanti. Bhikkhunīnaṃ avaṇṇanti bhikkhuniyo dussīlā pāpadhammāti.
1043. Ở điều học thứ năm – sự bỏn xẻn đối với gia đình là kulamaccharo; vị ni này có sự bỏn xẻn đối với gia đình, vì vậy gọi là kulamaccharinī; hoặc vị ấy bỏn xẻn đối với gia đình, vì vậy gọi là kulamaccharinī. (Nói) lời không tốt về gia đình là (nói rằng) gia đình ấy không có đức tin, không có tịnh tín. (Nói) lời không tốt về các tỳ-khưu-ni là (nói rằng) các tỳ-khưu-ni là người ác giới, có pháp ác.

1045. Santaṃyeva ādīnavanti kulassa vā bhikkhunīnaṃ vā santaṃ aguṇaṃ. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ dukkhavedananti.
1045. (Cụm từ) santaṃyeva ādīnavaṃ (sự nguy hại hiện có) có nghĩa là khuyết điểm hiện có của gia đình hoặc của các tỳ-khưu-ni. Phần còn lại đã rõ ràng. Có ba pháp sanh khởi. (Điều học này) là hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ năm.

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Giải thích điều học thứ sáu

1048. Chaṭṭhe – ovādāyāti garudhammatthāya. Saṃvāsāyāti uposathapavāraṇāpucchanatthāya. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana bhikkhunovādakasikkhāpadavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva.
1048. Ở điều học thứ sáu – (cụm từ) ovādāya có nghĩa là vì mục đích (giáo giới) Bát Kỉnh Pháp. (Cụm từ) saṃvāsāya có nghĩa là vì mục đích hỏi về lễ Uposatha và Pavāraṇā. Đây là phần tóm lược ở đây. Còn phần chi tiết đã được nói đến trong phần giải thích điều học về vị giáo giới tỳ-khưu-ni.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
(Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp lông cừu. (Điều học này) là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và ba thọ.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ sáu.

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải thích điều học thứ bảy

1053. Sattame – pariyesitvā na labhatīti bhikkhuniṃ na labhati. Sesaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva.
1053. Ở điều học thứ bảy – (cụm từ) pariyesitvā na labhati (tìm kiếm mà không gặp) có nghĩa là không gặp được tỳ-khưu-ni. Phần còn lại đã rõ ràng. Phần chi tiết của điều học này cũng đã được nói đến trong (điều học) về vị giáo giới tỳ-khưu-ni.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ [Pg.218] – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp từ bỏ phận sự. (Điều học này) là phi hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ bảy.

8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
8. Giải thích điều học thứ tám

1056. Aṭṭhame – ekakammantiādīhi uposathapavāraṇāyeva vuttā. Sesaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva.
1056. Ở điều học thứ tám – bằng các từ ngữ bắt đầu bằng ekakammaṃ, chỉ có lễ Uposatha và Pavāraṇā được nói đến. Phần còn lại đã rõ ràng. Phần chi tiết của điều học này cũng đã được nói đến trong (điều học) về vị giáo giới tỳ-khưu-ni.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp Pārājika thứ nhất. (Điều học này) là phi hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ tám.

9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
9. Giải thích điều học thứ chín

1058. Navame – sabbaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva.
1058. Ở điều học thứ chín – tất cả đã rõ ràng. Phần chi tiết của điều học này cũng đã được nói đến trong (điều học) về vị giáo giới tỳ-khưu-ni.

Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
(Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp từ bỏ phận sự. (Điều học này) là phi hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ.

Navamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ chín.

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải thích điều học thứ mười

1062. Dasame – pasākheti adhokāye. Adhokāyo hi yasmā tato rukkhassa sākhā viya ubho ūrū pabhijjitvā gatā, tasmā pasākhoti vuccati.
1062. Ở điều học thứ mười – (cụm từ) pasākhe có nghĩa là ở phần thân dưới. Thật vậy, bởi vì từ phần thân dưới ấy, cả hai đùi tách ra và đi xuống giống như các nhánh cây, do đó được gọi là pasākha (nhánh).

1065. Bhindātiādīsu sace ‘‘bhinda, phālehī’’ti sabbāni āṇāpeti, so ca tatheva karoti, cha āṇattidukkaṭāni cha ca pācittiyāni āpajjati. Athāpi evaṃ āṇāpeti – ‘‘upāsaka, yaṃkiñci ettha kātabbaṃ, taṃ sabbaṃ karohī’’ti, so ca sabbānipi bhedanādīni karoti; ekavācāya cha [Pg.219] dukkaṭāni cha pācittiyānīti dvādasa āpattiyo. Sace pana bhedanādīsupi ekaṃyeva vatvā ‘‘idaṃ karohī’’ti āṇāpeti, so ca sabbāni karoti, yaṃ āṇattaṃ, tasseva karaṇe pācittiyaṃ. Sesesu anāpatti. Sesaṃ uttānameva.
1065. Trong các (trường hợp) bắt đầu bằng bhinda, nếu vị ni ra lệnh tất cả (các việc) rằng: “Hãy làm vỡ, hãy mổ xẻ,” và người kia cũng làm y như vậy, thì vị ni phạm sáu tội dukkaṭa do ra lệnh và sáu tội pācittiya. Hơn nữa, nếu vị ni ra lệnh như vầy: “Này cận sự nam, bất cứ việc gì nên làm ở đây, hãy làm tất cả những việc ấy,” và người kia cũng làm tất cả các việc bắt đầu bằng việc làm vỡ; (thì) do một lời nói mà có sáu tội dukkaṭa và sáu tội pācittiya, (tổng cộng) là mười hai tội. Nhưng nếu trong các việc bắt đầu bằng việc làm vỡ, sau khi nói chỉ một việc rồi ra lệnh rằng: “Hãy làm việc này,” và người kia làm tất cả các việc, thì chỉ phạm tội pācittiya trong khi làm việc đã được ra lệnh. Đối với các việc còn lại thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng.

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
(Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp kaṭhina. (Điều học này) là hành vi và phi hành vi, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba thọ.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Dứt điều học thứ mười.

Ārāmavaggo chaṭṭho.
Phẩm Ārāma là thứ sáu.

7. Gabbhinivaggo
7. Phẩm Gabbhinī

1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất

1069. Gabbhinivaggassa paṭhamasikkhāpade – āpannasattāti kucchipaviṭṭhasattā.
1069. Trong điều học thứ nhất của phẩm Gabbhinī – (cụm từ) āpannasattā (có chúng sanh) là người nữ có chúng sanh đã đi vào trong bụng.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Nhất.

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai

1073-4. Dutiye – pāyantinti thaññaṃ pāyamānaṃ. Mātā vā hotīti yaṃ dārakaṃ pāyeti, tassa mātā vā hoti dhāti vā. Sesaṃ uttānameva. Ubhayampi tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1073-4. Trong điều học thứ hai – (cụm từ) pāyanti (đang cho bú) là người nữ đang cho bú sữa. (Cụm từ) Mātā vā hoti (là mẹ hoặc) có nghĩa là: đứa trẻ nào mà vị ấy cho bú, vị ấy là mẹ hoặc là vú nuôi của đứa trẻ ấy. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Cả hai (điều học) đều có ba nơi sanh khởi – là hành động, giải thoát do tưởng, có chủ tâm, tội do chế định, thân nghiệp, khẩu nghiệp, ba loại tâm, và ba loại cảm thọ.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Hai.

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba

1077. Tatiye – sikkhāsammutiṃ dātunti kasmā dāpesi? ‘‘Mātugāmo nāma lolo hoti dve vassāni chasu dhammesu asikkhitvā sīlāni pūrayamāno kilamati, sikkhitvā pana pacchā na kilamissati, nittharissatī’’ti dāpesi.
1077. Trong điều học thứ ba – về việc ban cho sự đồng thuận học tập, tại sao Ngài đã cho phép ban? (Bởi vì) “Người nữ vốn dĩ là hay thay đổi. Không được rèn luyện trong sáu pháp trong suốt hai năm, khi thực hành viên mãn các giới (cao hơn) thì bị mệt mỏi; nhưng sau khi đã được rèn luyện thì về sau sẽ không mệt mỏi, sẽ có thể vượt qua.” (Vì lý do này) Ngài đã cho phép ban.

1079. Pāṇātipātā [Pg.220] veramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmīti yaṃ taṃ pāṇātipātā veramaṇīti paññattaṃ sikkhāpadaṃ, taṃ pāṇātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ dve vassāni avītikkamitabbasamādānaṃ katvā samādiyāmīti attho. Esa nayo sabbattha. Imā cha sikkhāyo saṭṭhivassāyapi pabbajitāya dātabbāyeva, na etāsu asikkhitā upasampādetabbā.
1079. Ý nghĩa của câu Pāṇātipātā veramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmi (con xin thọ trì sự thọ trì không vi phạm trong hai năm về việc từ bỏ sát sanh) là: điều học nào được chế định là ‘từ bỏ sát sanh,’ con xin thọ trì điều học từ bỏ sát sanh ấy bằng cách thực hiện sự thọ trì không được vi phạm trong suốt hai năm. Phương pháp này cũng tương tự ở tất cả các nơi. Sáu điều học này cần phải được ban cho cả người nữ đã xuất gia ở tuổi sáu mươi. Người chưa được rèn luyện trong các điều này thì không nên được cho thọ cụ túc giới.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư

1084. Catutthe – sabbaṃ uttānameva. Sace pana paṭhamaṃ vuṭṭhānasammuti na dinnā hoti, upasampadamāḷakepi dātabbāyeva. Imā dvepi mahāsikkhamānā nāma.
1084. Trong điều học thứ tư – tất cả đều đã rõ ràng. Tuy nhiên, nếu sự đồng thuận cho phục hồi chưa được ban trước, thì nó cần phải được ban cho ngay cả trong giới trường cụ túc. Cả hai vị này được gọi là đại học pháp nữ (mahāsikkhamānā).

Catutthasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm

1090. Pañcame – kiñcāpi ūnadvādasavassaṃ paripuṇṇasaññāya vuṭṭhāpentiyā anāpatti, sā pana anupasampannāva hoti. Sesaṃ uttānameva.
1090. Trong điều học thứ năm – mặc dù vị tỳ-khưu-ni cho phục hồi người nữ dưới mười hai tuổi với tưởng rằng đã đủ mười hai tuổi thì không có tội, nhưng người nữ ấy vẫn chưa được thọ cụ túc giới. Phần còn lại thì đã rõ ràng.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Năm.

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Giải Thích Điều Học Thứ Sáu

1095. Chaṭṭhe – dasavassāya gihigatāya sikkhāsammutiṃ datvā paripuṇṇadvādasavassaṃ upasampādetuṃ vaṭṭati.
1095. Trong điều học thứ sáu – sau khi đã ban sự đồng thuận học tập cho người nữ đã có chồng lúc mười tuổi, thì được phép cho thọ cụ túc giới khi đã đủ mười hai tuổi.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Sáu.

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải Thích Điều Học Thứ Bảy

1101. Sattame [Pg.221] – sabbaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi sabbesu dutiye vuttasadisāneva. Ayaṃ pana viseso – yattha sammuti atthi, tattha kiriyākiriyaṃ hotīti.
1101. Trong điều học thứ bảy – tất cả đều đã rõ ràng. Nơi sanh khởi v.v... trong tất cả (các điều học từ điều thứ ba trở đi) cũng tương tự như đã được nói trong điều học thứ hai. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt – ở đâu có sự đồng thuận, ở đó là hành động và phi hành động.

Sattamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Bảy.

8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
8. Giải Thích Điều Học Thứ Tám

1108. Aṭṭhame – na anuggaṇhāpeyyāti ‘‘imissā ayye uddesādīni dehī’’ti evaṃ uddesādīhi na anuggaṇhāpeyya.
1108. Trong điều học thứ tám – (cụm từ) na anuggaṇhāpeyya (không nên cho hỗ trợ) có nghĩa là không nên cho hỗ trợ bằng việc đọc thuộc lòng v.v... bằng cách nói rằng: “Thưa sư tỷ, xin hãy dạy việc đọc thuộc lòng v.v... cho vị này.”

1110. Pariyesitvāti aññaṃ pariyesitvā na labhati, sayaṃ gilānā hoti, na sakkoti uddesādīni dātuṃ, tassā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
1110. Về việc đã tìm kiếm: đã tìm kiếm vị khác nhưng không tìm được, bản thân bị bệnh, không thể dạy việc đọc thuộc lòng v.v..., đối với vị ấy thì không có tội. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Nơi sanh khởi là do từ bỏ trách nhiệm – là phi hành động, giải thoát do tưởng, có chủ tâm, tội thế gian, thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) Điều Học Thứ Tám.

9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
9. Giải Thích Điều Học Thứ Chín

1113. Navame – na upaṭṭhaheyyāti cuṇṇena mattikāya dantakaṭṭhena mukhodakenāti evaṃ tena tena karaṇīyena na upaṭṭhaheyya. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
1113. Trong điều học thứ chín – (cụm từ) na upaṭṭhaheyya (không nên phục vụ) có nghĩa là không nên phục vụ bằng bột tắm, đất sét, tăm xỉa răng, nước rửa mặt, như vậy là không nên phục vụ bằng những việc cần làm này hay kia. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Nơi sanh khởi giống như của tội Pārājika thứ nhất – là phi hành động, giải thoát do tưởng, có chủ tâm, tội thế gian, thân nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ.

Navamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ chín.

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải về điều học thứ mười

1116. Dasame – neva vūpakāseyyāti na gahetvā gaccheyya. Na vūpakāsāpeyyāti ‘‘imaṃ ayye gahetvā gacchā’’ti aññaṃ na āṇāpeyya. Sesamettha uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ[Pg.222], sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
1116. Ở điều học thứ mười – neva vūpakāseyya có nghĩa là không nên dắt đi. Na vūpakāsāpeyya có nghĩa là không nên ra lệnh cho vị khác rằng: “Thưa ngài, hãy dắt vị này đi.” Phần còn lại ở đây là đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sanh là từ bỏ phận sự, là vô hành, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội lỗi thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười.

Gabbhinivaggo sattamo.
Phẩm Gabbhinī là phẩm thứ bảy.

8. Kumāribhūtavaggo
8. Phẩm Kumāribhūta

1-2-3. Paṭhamadutiyatatiyasikkhāpadavaṇṇanā
1-2-3. Giải về điều học thứ nhất, thứ nhì, và thứ ba

1119. Kumāribhūtavaggassa paṭhamadutiyatatiyasikkhāpadāni tīṇi tīhi gihigatasikkhāpadehi sadisāni. Yā pana tā sabbapaṭhamā dve mahāsikkhamānā, tā atikkantavīsativassāti veditabbā. Tā gihigatā vā hontu agihigatā vā, sikkhamānā icceva vattabbā, gihigatāti vā kumāribhūtāti vā na vattabbā. Gihigatāya dasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā dvādasavassakāle upasampadā kātabbā. Ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā, dvādasaterasacuddasapannarasasoḷasasattarasaaṭṭhārasavassakāle sammutiṃ datvā vīsativassakāle upasampadā kātabbā. Aṭṭhārasavassakālato paṭṭhāya ca panāyaṃ gihigatātipi kumāribhūtātipi vattuṃ vaṭṭati, kumāribhūtā pana gihigatāti na vattabbā, kumāribhūtā icceva vattabbā. Mahāsikkhamānā pana gihigatātipi vattuṃ na vaṭṭati, kumāribhūtātipi vattuṃ na vaṭṭati, sikkhāsammutidānavasena pana tissopi sikkhamānāti vattuṃ vaṭṭati.
1119. Ba điều học thứ nhất, thứ nhì, và thứ ba của phẩm Kumāribhūta là tương tự với ba điều học Gihigata. Hơn nữa, hai vị đại học chúng nữ đầu tiên nhất kia nên được biết là những người đã quá hai mươi tuổi. Các vị ấy dù là gihigatā (đã có chồng) hay agihigatā (chưa có chồng) cũng chỉ nên được gọi là học chúng nữ, không nên gọi là gihigatā hay kumāribhūtā (còn trinh). Đối với vị gihigatā, sau khi đã trao sự đồng ý về việc học giới vào lúc mười tuổi thì nên thực hiện lễ tu lên bậc trên vào lúc mười hai tuổi. Sau khi đã trao vào lúc mười một tuổi thì nên thực hiện vào lúc mười ba tuổi; sau khi đã trao sự đồng ý vào lúc mười hai, mười ba, mười bốn, mười lăm, mười sáu, mười bảy, mười tám tuổi thì nên thực hiện lễ tu lên bậc trên vào lúc hai mươi tuổi. Và hơn nữa, kể từ lúc mười tám tuổi trở đi, vị này có thể được gọi là gihigatā hoặc kumāribhūtā. Tuy nhiên, vị kumāribhūtā thì không nên được gọi là gihigatā, chỉ nên được gọi là kumāribhūtā mà thôi. Hơn nữa, vị đại học chúng nữ thì không được gọi là gihigatā, cũng không được gọi là kumāribhūtā. Tuy nhiên, do việc đã trao sự đồng ý về việc học giới nên cả ba trường hợp cũng có thể được gọi là học chúng nữ.

Paṭhamadutiyatatiyāni.
Điều học thứ nhất, thứ nhì, và thứ ba.

4-5-6. Catutthapañcamachaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
4-5-6. Giải về điều học thứ tư, thứ năm, và thứ sáu

1136. Catutthapañcamachaṭṭhesu sabbaṃ uttānameva. Sabbāni tisamuṭṭhānāni catutthaṃ kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Pañcamaṃ kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ[Pg.223], kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Yañcettha saṅghena paricchinditabbāti vuttaṃ, tassa upaparikkhitabbāti attho. Chaṭṭhaṃ kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ dukkhavedananti. Yaṃ panettha ‘‘paricchinditvā’’ti vuttaṃ, tassa upaparikkhitvāti attho.
1136. Ở các điều học thứ tư, thứ năm, và thứ sáu, tất cả đều đã rõ ràng. Tất cả đều có ba nguồn gốc phát sanh. Điều học thứ tư là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Điều học thứ năm là hành động và vô hành, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Và điều đã được nói ở đây là: ‘saṅghena paricchinditabbā (nên được Tăng chúng xác định)’ thì có nghĩa là ‘nên được điều tra.’ Điều học thứ sáu là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội lỗi thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Điều đã được nói ở đây là: ‘paricchinditvā (sau khi đã xác định)’ thì có nghĩa là ‘sau khi đã điều tra.’

Catutthapañcamachaṭṭhasikkhāpadāni
Các điều học thứ tư, thứ năm, và thứ sáu.

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải về điều học thứ bảy

1150. Sattame – sabbaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
1150. Ở điều học thứ bảy – tất cả đều đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sanh là từ bỏ phận sự, là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội lỗi thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ bảy.

8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
8. Giải về điều học thứ tám

1154. Aṭṭhamepi – sabbaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi anantarasadisānevāti.
1154. Ở điều học thứ tám cũng vậy – tất cả đều đã rõ ràng. Các yếu tố như nguồn gốc phát sanh v.v... cũng tương tự như điều học ngay trước đó.

Aṭṭhamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ tám.

9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
9. Giải về điều học thứ chín

1158. Navame – sokāvāsanti saṅketaṃ katvā agacchamānā purisānaṃ anto sokaṃ pavesetīti sokāvāsā, taṃ sokāvāsaṃ. Tenevāha – ‘‘sokāvāsā nāma paresaṃ dukkhaṃ uppādetī’’ti. Atha vā gharaṃ viya gharasāmikā, ayampi purisasamāgamaṃ alabhamānā sokaṃ āvisati. Iti yaṃ āvisati, svāssā āvāso hotīti sokāvāsā. Tenāha – ‘‘sokaṃ āvisatī’’ti. Ajānantīti edisā [Pg.224] ayanti ajānamānā. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1158. Ở điều học thứ chín – sokāvāsā có nghĩa là sau khi đã hẹn mà không đến, vị ấy làm cho sầu muộn khởi lên trong lòng những người đàn ông, vì thế được gọi là sokāvāsā (người làm cho sầu muộn trú ngụ); chính là vị sokāvāsā ấy. Do đó, ngài đã nói: “Tên gọi sokāvāsā là người làm phát sanh sự đau khổ cho người khác.” Hoặc nữa, giống như người chủ nhà đi vào trong nhà, vị này cũng vậy, do không được gặp gỡ người đàn ông nên đi vào trong sầu muộn. Như vậy, nơi mà vị ấy đi vào, nơi ấy trở thành chỗ ở của vị ấy, vì thế được gọi là sokāvāsā (người có sầu muộn là chỗ ở). Do đó, ngài đã nói: “Đi vào trong sầu muộn.” Ajānantī (không biết) có nghĩa là không biết rằng: “Vị này là người như thế.” Phần còn lại đã rõ ràng. Có ba nguồn gốc phát sanh, là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ.

Navamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ chín.

10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
10. Giải về điều học thứ mười

1164. Dasame – anāpucchāti anāpucchitvā. Bhikkhunīhi dvikkhattuṃ āpucchitabbaṃ – pabbajjākāle ca upasampadākāle ca, bhikkhūnaṃ pana sakiṃ āpucchitepi vaṭṭati.
1164. Ở điều học thứ mười – anāpucchā có nghĩa là không hỏi ý kiến. Các tỳ-khưu-ni nên hỏi ý kiến hai lần – vào lúc xuất gia và vào lúc tu lên bậc trên; tuy nhiên, đối với các tỳ-khưu thì được phép dù chỉ hỏi ý kiến một lần.

1165. Ajānantīti mātādīnaṃ atthibhāvaṃ ajānantī. Sesaṃ uttānameva. Idaṃ apubbasamuṭṭhānasīsaṃ. Catusamuṭṭhānaṃ – vācato kāyavācato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Kathaṃ? Abbhānakammādīsu kenacideva karaṇīyena khaṇḍasīmāyaṃ nisinnā ‘‘pakkosatha sikkhamānaṃ, idheva naṃ upasampādessāmā’’ti upasampādeti; evaṃ vācato samuṭṭhāti. Upassayato paṭṭhāya upasampādessāmīti vatvā khaṇḍasīmaṃ gacchantiyā kāyavācato samuṭṭhāti. Dvīsupi ṭhānesu paṇṇattibhāvaṃ jānitvāva vītikkamaṃ karontiyā vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Ananujānāpetvā upasampādanato kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1165. Ajānantī (không biết) có nghĩa là không biết sự hiện hữu của mẹ v.v... Phần còn lại đã rõ ràng. Đây là tiêu đề về nguồn gốc phát sanh mới. Có bốn nguồn gốc phát sanh – phát sanh từ lời nói, từ thân và lời nói, từ lời nói và ý, và từ thân, lời nói, và ý. Như thế nào? Vị ấy đang ngồi trong khu vực giới hạn (khaṇḍasīmā) để thực hiện một phận sự nào đó như là phận sự phục hồi v.v... rồi cho tu lên bậc trên bằng cách nói rằng: “Hãy gọi học chúng nữ đến, chúng ta sẽ cho cô ấy tu lên bậc trên ngay tại đây;” như vậy là phát sanh từ lời nói. Đối với vị đã nói rằng: “Tôi sẽ cho tu lên bậc trên” rồi đi từ trú xứ đến khu vực giới hạn thì phát sanh từ thân và lời nói. Đối với vị thực hiện sự vi phạm ở cả hai trường hợp trong khi biết rõ về sự hiện hữu của điều học thì phát sanh từ lời nói và ý, và từ thân, lời nói, và ý. Do việc cho tu lên bậc trên mà không được phép nên là hành động và vô hành, không phải là giải thoát nhờ tưởng, là không có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ.

Dasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười.

11. Ekādasamasikkhāpadavaṇṇanā
11. Giải về điều học thứ mười một

1167-8. Ekādasame – pārivāsikachandadānenāti pārivāsiyena chandadānena. Tattha catubbidhaṃ pārivāsiyaṃ – parisapārivāsiyaṃ, rattipārivāsiyaṃ, chandapārivāsiyaṃ, ajjhāsayapārivāsiyanti. Tattha parisapārivāsiyaṃ nāma bhikkhū kenacideva karaṇīyena sannipatitā honti, atha megho vā uṭṭhāti, ussāraṇā vā kariyati, manussā vā ajjhottharantā āgacchanti, bhikkhū [Pg.225] ‘‘anokāsā mayaṃ aññatra gacchāmā’’ti chandaṃ avissajjetvāva uṭṭhahanti. Idaṃ parisapārivāsiyaṃ. Kiñcāpi parisapārivāsiyaṃ, chandassa pana avissaṭṭhattā kammaṃ kātuṃ vaṭṭati.
1167-8. Trong học pháp thứ mười một – cụm từ `pārivāsikachandadānenāti` có nghĩa là `pārivāsiyena chandadānena` (bởi sự cho phép bị gián đoạn). Ở đây, sự gián đoạn có bốn loại: sự gián đoạn do hội chúng, sự gián đoạn do ban đêm, sự gián đoạn do sự ưng thuận, và sự gián đoạn do ý muốn. Trong số ấy, được gọi là sự gián đoạn do hội chúng là trường hợp các vị tỳ-khưu-ni đã tụ họp vì một phận sự nào đó, rồi trời nổi mây mưa, hoặc có sự giải tán, hoặc có những người đi đến lấn át, các vị tỳ-khưu-ni đứng dậy (rời đi) mà không từ bỏ sự ưng thuận, (nghĩ rằng): “Chúng ta không có chỗ, chúng ta hãy đi nơi khác.” Đây là sự gián đoạn do hội chúng. Mặc dù là sự gián đoạn do hội chúng, nhưng vì sự ưng thuận chưa được từ bỏ nên được phép làm yết-ma.

Puna bhikkhū ‘‘uposathādīni karissāmā’’ti rattiṃ sannipatitvā ‘‘yāva sabbe sannipatanti, tāva dhammaṃ suṇissāmā’’ti ekaṃ ajjhesanti, tasmiṃ dhammakathaṃ kathenteyeva aruṇo uggacchati. Sace ‘‘cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā’’ti nisinnā ‘‘pannaraso’’ti kātuṃ vaṭṭati. Sace pannarasikaṃ kātuṃ nisinnā pāṭipade anuposathe uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭati, aññaṃ pana saṅghakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Idaṃ rattipārivāsiyaṃ nāma.
Lại nữa, các vị tỳ-khưu-ni tụ họp vào ban đêm (với ý định): “Chúng ta sẽ làm lễ Bố-tát, v.v.”, rồi thỉnh một vị (thuyết pháp), nói rằng: “Trong khi chờ tất cả mọi người tụ họp, chúng ta hãy nghe pháp.” Trong khi vị ấy đang thuyết pháp thì rạng đông ló dạng. Nếu họ ngồi xuống với ý định “Chúng ta sẽ làm lễ Bố-tát ngày 14,” thì được phép làm (Bố-tát) vào ngày 15. Nếu họ ngồi xuống để làm (Bố-tát) ngày 15, thì không được phép làm lễ Bố-tát vào ngày mồng một, là ngày không phải ngày Bố-tát; tuy nhiên, được phép làm các Tăng sự khác. Đây được gọi là sự gián đoạn do ban đêm.

Puna bhikkhū ‘‘kiñcideva abbhānādisaṅghakammaṃ karissāmā’’ti nisinnā honti, tatreko nakkhattapāṭhako bhikkhu evaṃ vadati – ‘‘ajja nakkhattaṃ dāruṇaṃ, mā imaṃ kammaṃ karothā’’ti. Te tassa vacanena chandaṃ vissajjetvā tattheva nisinnā honti. Athañño āgantvā ‘‘nakkhattaṃ paṭimānentaṃ attho bālaṃ upaccagā’’ti (jā. 1.1.49) vatvā ‘‘kiṃ nakkhattena karothā’’ti vadati. Idaṃ chandapārivāsiyañceva ajjhāsayapārivāsiyañca. Etasmiṃ pārivāsiye puna chandapārisuddhiṃ anānetvā kammaṃ kātuṃ na vaṭṭati.
Lại nữa, các vị tỳ-khưu-ni ngồi xuống (với ý định): “Chúng ta sẽ làm một Tăng sự nào đó như yết-ma phục vị, v.v.” Trong số đó, một vị tỳ-khưu-ni biết đọc sao nói như vầy: “Hôm nay sao xấu, đừng làm yết-ma này.” Do lời nói của vị ấy, họ từ bỏ sự ưng thuận và vẫn ngồi tại đó. Rồi một vị khác đến, nói rằng: “Lợi ích đã vuột khỏi kẻ ngu chờ đợi vì sao” (Jā. 1.1.49), và nói: “Làm gì với các vì sao?” Đây là sự gián đoạn do sự ưng thuận và sự gián đoạn do ý muốn. Trong trường hợp gián đoạn này, không được phép làm yết-ma mà không mang lại sự thanh tịnh của ưng thuận một lần nữa.

Vuṭṭhitāya parisāyāti chandaṃ vissajjetvā kāyena vā vācāya vā chandavissajjanamatteneva vā uṭṭhitāya parisāya.
Cụm từ `vuṭṭhitāya parisāya` (khi hội chúng đã giải tán) có nghĩa là hội chúng đã giải tán sau khi đã từ bỏ sự ưng thuận, hoặc bằng thân, hoặc bằng lời, hoặc chỉ bằng việc từ bỏ sự ưng thuận.

1169. Anāpatti avuṭṭhitāya parisāyāti chandaṃ avissajjetvā avuṭṭhitāya anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1169. Vô tội khi hội chúng chưa giải tán: vô tội (khi làm yết-ma) khi hội chúng chưa giải tán và chưa từ bỏ sự ưng thuận. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học pháp này) có ba nguồn gốc phát sinh, là hành động, không cần nhận thức, có chủ tâm, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp và khẩu nghiệp, phát sinh từ ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Ekādasamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ mười một.

12. Dvādasamasikkhāpadavaṇṇanā
12. Chú giải học pháp thứ mười hai

1170. Dvādasame – upassayo na sammatīti vasanokāso nappahoti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anantarasadisānevāti.
1170. Trong học pháp thứ mười hai – cụm từ `upassayo na sammatīti` có nghĩa là `vasanokāso nappahoti` (chỗ ở không đủ). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., tương tự như học pháp ngay trước đó.

Dvādasamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ mười hai.

13. Terasamasikkhāpadavaṇṇanā
13. Chú giải học pháp thứ mười ba

1175. Terasame [Pg.226] – ekaṃ vassaṃ dveti ekantarike ekasmiṃ saṃvacchare dve vuṭṭhāpeti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi vuttasadisānevāti.
1175. Trong học pháp thứ mười ba – cụm từ `ekaṃ vassaṃ dve` có nghĩa là `ekantarike ekasmiṃ saṃvacchare dve vuṭṭhāpeti` (cho xuất ly hai vị trong một năm cách năm). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., cũng tương tự như đã được nói.

Terasamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ mười ba.

Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo.
Phẩm Kumāribhūta, thứ tám.

9. Chattupāhanavaggo
9. Phẩm Dù và Giày

1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1. Chú giải học pháp thứ nhất

1181. Chattavaggassa paṭhamasikkhāpade – sakimpi dhāreti āpatti pācittiyassāti maggagamane ekapayogeneva divasampi dhāreti, ekāva āpatti. Sace kaddamādīni patvā upāhanā omuñcitvā chattameva dhārentī gacchati, dukkaṭaṃ. Athāpi gacchādīni disvā chattaṃ apanāmetvā upāhanāruḷhāva gacchati, dukkaṭameva. Sace chattampi apanāmetvā upāhanāpi omuñcitvā puna dhāreti, puna pācittiyaṃ. Evaṃ payogagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1181. Trong học pháp thứ nhất của phẩm Dù – cụm từ `sakimpi dhāreti āpatti pācittiyassa` có nghĩa là: khi đi đường, dù mang suốt cả ngày chỉ với một nỗ lực, cũng chỉ phạm một tội. Nếu đến chỗ bùn lầy, v.v., cởi giày ra và đi chỉ che dù, phạm tội dukkaṭa. Hoặc nếu thấy bụi rậm, v.v., hạ dù xuống và đi vẫn mang giày, cũng phạm tội dukkaṭa. Nếu hạ dù xuống và cởi giày ra, rồi lại mang (cả hai) lần nữa, lại phạm tội pācittiya. Nên hiểu các tội phạm theo số lần nỗ lực. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học pháp này) có nguồn gốc phát sinh giống như học pháp Eḷakaloma, là hành động, không cần nhận thức, không có chủ tâm, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp, phát sinh từ ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ.

Paṭhamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ nhất.

2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā
2. Chú giải học pháp thứ hai

1184. Dutiye – yānena yāyantīti etthāpi orohitvā punappunaṃ abhiruhantiyā payogagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ paṭhame vuttanayamevāti.
1184. Trong học pháp thứ hai – ở đây, trong cụm từ `yānena yāyantī` (đi bằng xe), cũng nên hiểu các tội phạm theo số lần nỗ lực của vị (tỳ-khưu-ni) xuống xe rồi lại lên xe nhiều lần. Phần còn lại theo như cách đã nói trong học pháp thứ nhất.

Dutiyasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ hai.

3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā
3. Chú giải học pháp thứ ba

1190. Tatiye [Pg.227] – vippakiriyiṃsūti maṇayo vippakiṇṇā. Idhāpi omuñcitvā dhārentiyā payogagaṇanāya āpattiyo. Samuṭṭhānādīni vuttanayāneva. Kevalaṃ idha akusalacittaṃ hotīti.
1190. Trong học pháp thứ ba – cụm từ `vippakiriyiṃsūti` có nghĩa là `maṇayo vippakiṇṇā` (các hạt ngọc bị rơi vãi). Ở đây cũng vậy, các tội phạm (được tính) theo số lần nỗ lực của vị (tỳ-khưu-ni) cởi ra rồi đeo vào. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., theo như cách đã nói. Chỉ có điều ở đây là tâm bất thiện.

Tatiyasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ ba.

4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā
4. Chú giải học pháp thứ tư

1194. Catutthe – sīsūpagādīsu yaṃ yaṃ dhāreti, tassa tassa vasena vatthugaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ tatiye vuttanayamevāti.
1194. Trong học pháp thứ tư – trong số các đồ trang sức trên đầu, v.v., nên hiểu các tội phạm được tính theo số lượng vật, tùy theo vật nào được mang. Phần còn lại theo như cách đã nói trong học pháp thứ ba.

Catutthasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ tư.

5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā
5. Chú giải học pháp thứ năm

1199. Pañcame – gandhavaṇṇakenāti gandhena ca vaṇṇakena ca. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni tatiyasadisānevāti.
1199. Trong học pháp thứ năm – cụm từ `gandhavaṇṇakenāti` có nghĩa là `gandhena ca vaṇṇakena ca` (bằng hương liệu và bằng phấn sáp). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., tương tự như học pháp thứ ba.

Pañcamasikkhāpadaṃ.
(Dứt) học pháp thứ năm.

6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
6. Chú giải học pháp thứ sáu

1202. Chaṭṭhe – sabbaṃ pañcame vuttasadisamevāti.
1202. Ở điều học thứ sáu, tất cả đều tương tự như đã được nói ở điều học thứ năm.

Chaṭṭhasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ sáu.

7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
7. Giải Thích Điều Học Thứ Bảy

1208-9. Sattame – ummaddāpeti āpatti pācittiyassāti ettha hatthaṃ amocetvā ummaddane ekāva āpatti, mocetvā mocetvā ummaddane payogagaṇanāya [Pg.228] āpattiyo. Sambāhanepi eseva nayo. Gilānāyāti antamaso maggagamanaparissamenāpi sābādhāya. Āpadāsūti corabhayādīhi sarīrakampanādīsu. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni tatiyasadisānevāti.
1208-9. Ở điều học thứ bảy – trong câu “cho xoa bóp thì phạm tội pācittiya,” trong việc xoa bóp mà không nhấc tay lên thì chỉ có một tội, trong việc xoa bóp mà nhấc tay lên rồi nhấc tay lên (nhiều lần) thì có các tội theo số lần cố gắng. Trong việc đấm bóp cũng có phương pháp tương tự. (Từ) ‘bị bệnh’ (gilānāya) có nghĩa là có bệnh tật, cho đến cả trường hợp mệt mỏi do đi đường. (Từ) ‘trong các trường hợp tai họa’ (āpadāsu) có nghĩa là trong các trường hợp thân bị run rẩy v.v... do sợ hãi kẻ trộm v.v... Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) v.v... tương tự như điều học thứ ba.

Sattamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ bảy.

8-9-10. Aṭṭhamanavamadasamasikkhāpadavaṇṇanā
8-9-10. Giải Thích Các Điều Học Thứ Tám, Thứ Chín, Thứ Mười

1210. Aṭṭhamādīsu tīsu sikkhamānāya sāmaṇeriyā, gihiniyāti idameva nānākaraṇaṃ, sesaṃ sattame vuttasadisamevāti.
1210. Trong ba điều học kể từ điều thứ tám, chỉ có các từ ‘sikkhamānāya, sāmaṇeriyā, gihiniyā’ này là điểm khác biệt, phần còn lại tương tự như đã được nói ở điều học thứ bảy.

Aṭṭhamanavamadasamasikkhāpadāni.
Các điều học thứ tám, thứ chín, thứ mười.

11. Ekādasamasikkhāpadavaṇṇanā
11. Giải Thích Điều Học Thứ Mười Một

1214. Ekādasame – bhikkhussa puratoti abhimukhamevāti attho. Idaṃ pana upacāraṃ sandhāya kathitanti veditabbaṃ. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1214. Ở điều học thứ mười một – (cụm từ) ‘bhikkhussa purato’ có nghĩa là ‘ở phía trước mặt.’ Tuy nhiên, nên biết rằng điều này được nói đến với ý chỉ vùng cận tiếp (upacāra). Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) của điều học về kaṭhina: phát sanh từ thân và lời, hoặc từ thân-lời-tâm; là hành vi và phi hành vi; không phải giải thoát nhờ tri giác; không do tâm; là tội do chế định; là thân nghiệp, khẩu nghiệp; có ba loại tâm; có ba loại cảm thọ.

Ekādasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười một.

12. Dvādasamasikkhāpadavaṇṇanā
12. Giải Thích Điều Học Thứ Mười Hai

1219-23. Dvādasame – anokāsakatanti asukasmiṃ nāma ṭhāne pucchāmīti evaṃ akataokāsaṃ. Tenevāha – ‘‘anokāsakatanti anāpucchā’’ti. Anodissāti asukasmiṃ nāma ṭhāne pucchāmīti evaṃ aniyametvā kevalaṃ ‘‘pucchitabbaṃ atthi, pucchāmi ayyā’’ti evaṃ vatvā. Sesaṃ uttānameva. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1219-23. Ở điều học thứ mười hai – (từ) ‘anokāsakataṃ’ có nghĩa là chưa được cho phép, như là (chưa nói): “Tôi xin hỏi về điểm có tên như thế này.” Do đó, ngài đã nói: “‘anokāsakataṃ’ nghĩa là chưa hỏi xin phép.” (Từ) ‘anodissa’ có nghĩa là không xác định, như là (không nói): “Tôi xin hỏi về điểm có tên như thế này,” mà chỉ nói rằng: “Thưa ngài, có điều cần hỏi, tôi xin hỏi.” Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) của điều học về padasodhamma: phát sanh từ lời, hoặc từ lời và tâm; là hành vi và phi hành vi; không phải giải thoát nhờ tri giác; không do tâm; là tội do chế định; là khẩu nghiệp; có ba loại tâm; có ba loại cảm thọ.

Dvādasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười hai.

13. Terasamasikkhāpadavaṇṇanā
13. Giải Thích Điều Học Thứ Mười Ba

1226. Terasame [Pg.229] – parikkhepaṃ atikkāmentiyāti ekena pādena atikkante dukkaṭaṃ, dutiyena pācittiyaṃ. Upacārepi eseva nayo.
1226. Ở điều học thứ mười ba – (cụm từ) ‘bước qua hàng rào’ có nghĩa là: khi bước qua bằng một chân thì phạm tội dukkaṭa, (khi bước qua) bằng chân thứ hai thì phạm tội pācittiya. Trong vùng cận tiếp (upacāra) cũng có phương pháp tương tự.

1227. Acchinnacīvarikāyātiādīsu saṅkaccikacīvarameva cīvaranti veditabbaṃ. Āpadāsūti mahagghaṃ hoti saṅkaccikaṃ, pārupitvā gacchantiyāva upaddavo uppajjati, evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1227. Trong các câu bắt đầu bằng ‘acchinnacīvarikāya,’ nên hiểu rằng chính y tăng-già-lê (saṅkaccika) được gọi là ‘y’ (cīvara). (Từ) ‘trong các trường hợp tai họa’ (āpadāsu) có nghĩa là: y tăng-già-lê có giá trị lớn, hoặc tai họa có thể phát sanh cho vị đang đắp y và đi; trong những trường hợp tai họa như vậy thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) của điều học về lông cừu: là hành vi; không phải giải thoát nhờ tri giác; không do tâm; là tội do chế định; là thân nghiệp; có ba loại tâm; có ba loại cảm thọ.

Terasamasikkhāpadaṃ.
Điều học thứ mười ba.

Chattupāhanavaggo navamo.
Phẩm Dù và Giày Dép là phẩm thứ chín.

Uddiṭṭhā kho ayyāyo chasaṭṭhisataṃ pācittiyā dhammāti ettha sabbāneva bhikkhunīnaṃ khuddakesu channavuti, bhikkhūnaṃ dvenavutīti aṭṭhāsītisataṃ sikkhāpadāni, tato sakalaṃ bhikkhunīvaggaṃ, paramparabhojanaṃ, anatirittabhojanaṃ, anatirittena abhihaṭṭhuṃ pavāraṇaṃ, paṇītabhojanaviññatti, acelakasikkhāpadaṃ, duṭṭhullapaṭicchādanaṃ, ūnavīsativassupasampādanaṃ, mātugāmena saddhiṃ saṃvidhāya addhānagamanaṃ, rājantepurappavesanaṃ, santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā vikāle gāmappavesanaṃ, nisīdanaṃ vassikasāṭikanti imāni dvāvīsati sikkhāpadāni apanetvā sesāni satañca chasaṭṭhi ca sikkhāpadāni pātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhāni hontīti veditabbāni. Tenāha – ‘‘uddiṭṭhā kho ayyāyo chasaṭṭhisataṃ pācittiyā dhammā…pe… evametaṃ dhārayāmī’’ti.
Trong câu “Thưa các ngài, một trăm sáu mươi sáu pháp pācittiya đã được tụng đọc,” nên hiểu rằng tất cả một trăm tám mươi tám điều học, gồm chín mươi sáu điều học nhỏ của tỳ-khưu-ni và chín mươi hai điều học của tỳ-khưu, từ đó, sau khi loại bỏ hai mươi hai điều học này: toàn bộ phẩm Bhikkhunīvagga, điều học về ăn theo thứ tự, điều học về ăn thêm, điều học về từ chối thức ăn thêm được mang đến, điều học về xin vật thực ngon, điều học về acelaka, điều học về che giấu tội nặng, điều học về thọ cụ túc giới cho người chưa đủ hai mươi tuổi, điều học về đi đường cùng với người nữ đã hẹn trước, điều học về vào nội cung của vua, điều học về vào làng lúc phi thời mà không hỏi tỳ-khưu có mặt, điều học về vật trải ngồi, và điều học về y tắm mưa, thì một trăm sáu mươi sáu điều học còn lại được tụng đọc theo phương thức tụng giới Pātimokkha. Do đó, ngài đã nói: “Thưa các ngài, một trăm sáu mươi sáu pháp pācittiya đã được tụng đọc... tôi ghi nhớ như vậy.”

Tatrāyaṃ saṅkhepato samuṭṭhānavinicchayo – giraggasamajjaṃ, cittāgārasikkhāpadaṃ, saṅghāṇi, itthālaṅkāro, gandhavaṇṇako, vāsitakapiññāko, bhikkhunīādīhi ummaddanaparimaddanānīti imāni dasa sikkhāpadāni acittakāni lokavajjāni. Ayaṃ panettha adhippāyo – vināpi cittena āpajjitabbattā acittakāni, citte pana sati akusaleneva āpajjitabbattā lokavajjāni. Avasesāni acittakāni, paṇṇattivajjāneva. Corīvuṭṭhāpanaṃ, gāmantaraṃ, ārāmasikkhāpadaṃ gabbhinivagge ādito paṭṭhāya satta, kumāribhūtavagge ādito paṭṭhāya pañca, purisasaṃsaṭṭhaṃ pārivāsiyachandadānaṃ, anuvassavuṭṭhāpanaṃ, ekantarikavuṭṭhāpananti [Pg.230] imāni ekūnavīsati sikkhāpadāni sacittakāni paṇṇattivajjāni, avasesāni sacittakāni lokavajjānevāti.
Ở đây, đây là sự phân định vắn tắt về sự phát sanh (samuṭṭhāna). Mười điều học này: (điều học về) lễ hội trên đỉnh núi, điều học về phòng tranh, (điều học về) y che ngực, (điều học về) trang sức của phụ nữ, (điều học về) hương và phẩm màu, (điều học về) bột thơm, (các điều học về) xoa bóp và đấm bóp bởi tỳ-khưu-ni v.v... là những điều học không do tâm (acittaka) và là tội lỗi thế gian (lokavajja). Đây là ý nghĩa ở đây: chúng được gọi là ‘không do tâm’ (acittaka) vì có thể phạm tội ngay cả khi không có tâm (nhận biết đối tượng); tuy nhiên, khi có tâm (nhận biết), chúng được gọi là ‘tội lỗi thế gian’ (lokavajja) vì chỉ có thể phạm tội với tâm bất thiện. Các điều học còn lại (trong nhóm này) là không do tâm (acittaka) và chỉ là tội do chế định (paṇṇattivajja). Mười chín điều học này: (điều học về) phục hồi địa vị cho kẻ trộm, (điều học về) đi đến làng khác, điều học về trú xứ, bảy điều học kể từ đầu trong phẩm Gabbhinīvagga, năm điều học kể từ đầu trong phẩm Kumāribhūtavagga, (điều học về) giao du với nam nhân, (điều học về) cho sự đồng thuận trong thời gian biệt trú, (điều học về) phục hồi địa vị hàng năm, (điều học về) phục hồi địa vị cách một năm, là những điều học có do tâm (sacittaka) và là tội do chế định (paṇṇattivajja). Các điều học còn lại là có do tâm (sacittaka) và chỉ là tội lỗi thế gian (lokavajja).

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge
Trong phần Bhikkhunīvibhaṅga của bộ Chú giải Luật tạng tên là Samantapāsādikā

Khuddakavaṇṇanā niṭṭhitā.
Phần giải thích các điều học nhỏ đã hoàn tất.

Pācittiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
Chương Pācittiya đã hoàn tất.

5. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā)
5. Chương Pāṭidesanīya (Giải thích phần Phân tích về Tỳ-khưu-ni)

Pāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā
Giải Thích Các Điều Học Pāṭidesanīya

Pāṭidesanīyā nāma, khuddakānaṃ anantarā;
Ye dhammā aṭṭha āruḷhā, saṅkhepeneva saṅgahaṃ;
Tesaṃ pavattate esā, saṅkhepeneva vaṇṇanā.
Các pháp tên là Pāṭidesanīya, liền sau các điều học nhỏ; tám pháp ấy đã được đưa vào cuộc kết tập một cách vắn tắt; phần giải thích này về chúng cũng được tiến hành một cách vắn tắt.

1228. Yāni hi ettha pāḷiyaṃ sappitelādīni niddiṭṭhāni, tāniyeva viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyā. Pāḷivinimuttakesu pana sabbesu dukkaṭaṃ. Sesamettha uttānameva. Aṭṭhavidhampi panetaṃ pāṭidesanīyaṃ catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
1228. Thật vậy, ở đây trong Pāli, những vật thực nào như bơ, dầu, v.v... đã được chỉ rõ, (vị tỳ-khưu-ni) sau khi đã xin và thọ thực chính những vật thực ấy thì phạm tội Pāṭidesanīya. Còn đối với tất cả (các vật thực) không được đề cập trong Pāli thì phạm tội dukkaṭa. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Và tám loại Pāṭidesanīya này có bốn căn sanh – sanh khởi từ thân; từ thân và khẩu; từ thân và tâm; và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi, không phải là sự giải thoát do tưởng, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ.

Pāṭidesanīyavaṇṇanā niṭṭhitā.
Phần giải thích về các điều Pāṭidesanīya đã hoàn tất.

Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ.
Chương Pāṭidesanīya đã hoàn tất.

Sekhiyā pana uddiṭṭhā, ye dhammā pañcasattati;
Tesaṃ anantarāyeva, sattādhikaraṇavhayā.
Và bảy mươi lăm pháp Ưng học đã được nêu lên; ngay sau đó là bảy pháp được gọi là Adhikaraṇa (Dàn xếp tranh cãi).

Mahāvibhaṅge yo vutto, tesaṃ atthavinicchayo;
Bhikkhunīnaṃ vibhaṅgepi, tādisaṃyeva taṃ vidū.
Phần giải quyết ý nghĩa của các pháp ấy đã được nói trong Mahāvibhaṅga; trong phần Phân tích của Tỳ-khưu-ni cũng vậy, nên biết rằng nó cũng tương tự như thế.

Yasmā [Pg.231] tasmā visuṃ tesaṃ, dhammānaṃ atthavaṇṇanā;
Na vuttā tattha yā vuttā, vuttāyeva hi sā idhāti.
Bởi vì lý do đó, phần giải thích ý nghĩa của các pháp ấy đã không được nói riêng; vì những gì đã được nói ở đó thì cũng chính là đã được nói ở đây.

Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
Của bộ Samantapāsādikā, Luận giải về Luật tạng.

Bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā.
Phần giải thích về Phân tích của Tỳ-khưu-ni đã hoàn tất.

Sabbāsavapahaṃ esā, niṭṭhitā vaṇṇanā yathā;
Sabbāsavapahaṃ maggaṃ, patvā passantu nibbutinti.
Giống như bộ luận giải này, có khả năng đoạn trừ tất cả các lậu hoặc, đã được hoàn tất; mong rằng tất cả chúng sanh, sau khi đạt đến con đường đoạn trừ tất cả các lậu hoặc, sẽ thấy được Niết-bàn.

Ubhatovibhaṅgaṭṭhakathā niṭṭhitā.
Bộ Chú giải về cả hai Phân tích đã hoàn tất.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
1 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. Vinayapiṭake Trong Tạng Luật Pācittiya-aṭṭhakathā Chú giải Pācittiya 5. Pācittiyakaṇḍaṃ 5. Phẩm Pācittiya 1. Musāvādavaggo 1. Phẩm Nói Dối 1. Musāvādasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích về Học Giới Nói Dối Yesaṃ [Pg.1] navahi vaggehi, saṅgaho suppatiṭṭhito; Khuddakānaṃ ayaṃ dāni, tesaṃ bhavati vaṇṇanā. Sự thu tóm các học giới nhỏ ấy, vốn đã được thiết lập vững chắc bởi chín phẩm, giờ đây sẽ là phần giải thích về chúng. 1. Tattha musāvādavaggassa tāva paṭhamasikkhāpade hatthakoti tassa therassa nāmaṃ. Sakyānaṃ puttoti sakyaputto. Buddhakāle kira sakyakulato asīti purisasahassāni pabbajiṃsu, tesaṃ so aññataroti. Vādakkhittoti ‘‘vādaṃ karissāmī’’ti evaṃ parivitakkitena vādena paravādisantikaṃ khitto pakkhitto pahito pesitoti attho. Vādamhi vā sakena cittena khitto. Yatra yatra vādo tatra tatreva sandissatītipi vādakkhitto. Avajānitvā avajānātīti attano vāde kañci dosaṃ sallakkhento ‘‘nāyaṃ mama vādo’’ti avajānitvā puna kathento kathento niddosataṃ sallakkhetvā ‘‘mameva ayaṃ vādo’’ti paṭijānāti. Paṭijānitvā avajānātīti kismiñcideva vacane ānisaṃsaṃ sallakkhento ‘‘ayaṃ mama vādo’’ti paṭijānitvā puna kathento kathento tattha dosaṃ sallakkhetvā [Pg.2] ‘‘nāyaṃ mama vādo’’ti avajānāti. Aññenaññaṃ paṭicaratīti aññena kāraṇena aññaṃ kāraṇaṃ paṭicarati paṭicchādeti ajjhottharati, ‘‘rūpaṃ aniccaṃ jānitabbato’’ti vatvā puna ‘‘jātidhammato’’tiādīni vadati. Kurundiyaṃ pana ‘‘etassa paṭicchādanahetuṃ aññaṃ bahuṃ kathetī’’ti vuttaṃ. Tatrāyaṃ adhippāyo – yaṃ taṃ paṭijānanañca avajānanañca, tassa paṭicchādanatthaṃ ‘‘ko āha, kiṃ āha, kismiṃ āhā’’ti evamādi bahuṃ bhāsatīti. Puna mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘avajānitvā paṭijānanto paṭijānitvā avajānanto eva ca aññenaññaṃ paṭicaratī’’ti vuttaṃ. Sampajānamusā bhāsatīti jānanto musā bhāsati. Saṅketaṃ katvā visaṃvādetīti purebhattādīsu ‘‘asukasmiṃ nāma kāle asukasmiṃ nāma padese vādo hotū’’ti saṅketaṃ katvā saṅketato pure vā pacchā vā gantvā ‘‘passatha bho, titthiyā na āgatā parājitā’’ti pakkamati. 1. Trong đó, trước hết, trong học giới thứ nhất của phẩm Nói Dối, Hatthaka là tên của vị trưởng lão ấy. Con trai của dòng họ Sakya nên gọi là Sakyaputta. Tương truyền, vào thời Đức Phật, tám mươi ngàn người từ dòng họ Sakya đã xuất gia, vị ấy là một trong số họ. Vādakkhitta có nghĩa là: người được gửi đi, được phái đi, được cử đi đến chỗ của người có quan điểm đối lập bằng một quan điểm đã được suy xét rằng: 'Ta sẽ tranh luận.' Hoặc là người đã lao mình vào cuộc tranh luận bằng chính tâm của mình. Hoặc cũng gọi là vādakkhitta vì hễ ở đâu có tranh luận thì vị ấy liền có mặt ở đó. 'Chối bỏ rồi lại thừa nhận' nghĩa là: khi nhận thấy có lỗi nào đó trong quan điểm của mình, vị ấy chối bỏ rằng 'Đây không phải là quan điểm của tôi,' rồi sau đó, trong khi tiếp tục nói, lại nhận thấy sự vô tội và thừa nhận rằng 'Đây chính là quan điểm của tôi.' 'Thừa nhận rồi lại chối bỏ' nghĩa là: khi nhận thấy có lợi ích trong một lời nói nào đó, vị ấy thừa nhận rằng 'Đây là quan điểm của tôi,' rồi sau đó, trong khi tiếp tục nói, lại nhận thấy có lỗi ở trong đó và chối bỏ rằng 'Đây không phải là quan điểm của tôi.' 'Dùng cái này che đậy cái khác' nghĩa là: dùng một lý do khác để che đậy, che giấu, bao phủ một lý do khác; sau khi nói 'Sắc là vô thường vì là đối tượng cần được biết,' lại nói những điều khác như 'vì có bản chất sanh khởi.' Tuy nhiên, trong Chú giải Kurundī có nói rằng: 'Vị ấy nói nhiều điều khác để che đậy việc này.' Ý nghĩa ở đây là: để che đậy việc thừa nhận và chối bỏ ấy, vị ấy nói nhiều điều như: 'Ai nói? Nói gì? Nói ở đâu?' Lại nữa, trong Đại Chú giải có nói rằng: 'Người chối bỏ rồi thừa nhận, và người thừa nhận rồi chối bỏ, chính là người dùng cái này che đậy cái khác.' 'Cố ý nói dối' nghĩa là biết mà vẫn nói dối. 'Hẹn rồi không giữ lời' nghĩa là: sau khi đã hẹn trong các buổi như trước bữa ăn rằng 'Cuộc tranh luận sẽ diễn ra vào thời gian này, tại địa điểm này,' vị ấy đến trước hoặc sau giờ hẹn rồi bỏ đi và nói rằng: 'Này quý vị, hãy xem, các ngoại đạo đã không đến, họ đã thua cuộc.' 2. Sampajānamusāvādeti jānitvā jānantassa ca musā bhaṇane. 2. Về việc cố ý nói dối: là do việc nói lời không thật, sau khi đã biết (trước rằng mình sẽ nói dối) và trong khi đang biết (rằng mình đang nói dối). 3. Visaṃvādanapurekkhārassāti visaṃvādanacittaṃ purato katvā vadantassa. Vācāti micchāvācāpariyāpannavacanasamuṭṭhāpikā cetanā. Girāti tāya cetanāya samuṭṭhāpitasaddaṃ dasseti. Byappathoti vacanapatho; vācāyeva hi aññesampi diṭṭhānugatimāpajjantānaṃ pathabhūtato byappathoti vuccati. Vacībhedoti vacīsaññitāya vācāya bhedo; pabhedagatā vācā eva evaṃ vuccati. Vācasikā viññattīti vacīviññatti. Evaṃ paṭhamapadena suddhacetanā, majjhe tīhi taṃsamuṭṭhāpitasaddasahitā cetanā, ante ekena viññattisahitā cetanā ‘‘kathitā’’ti veditabbā. Anariyavohārāti anariyānaṃ bālaputhujjanānaṃ vohārā. 3. Về câu 'của người có ý định lừa dối': là của người nói sau khi đặt tâm lừa dối lên trước. 'Vācā' (lời nói) là tác ý làm phát sanh lời nói nằm trong tà ngữ. 'Girā' (ngôn từ) chỉ âm thanh được phát sanh bởi tác ý ấy. 'Byappatho' (lộ trình của lời nói) là con đường của lời nói; quả vậy, chính lời nói, vì trở thành con đường cho những người khác đi theo tấm gương đã thấy, nên được gọi là 'byappatho'. 'Vacībheda' (sự phân biệt của lời nói) là sự phân chia của lời nói được gọi là 'vacī'; chính lời nói đã được phân chia được gọi như vậy. 'Vācasikā viññatti' (thân biểu tri) là thân biểu tri. Như vậy, cần phải hiểu rằng: bằng từ đầu tiên, tác ý thuần túy được nói đến; ở giữa, bằng ba từ, tác ý cùng với âm thanh do nó phát sanh được nói đến; ở cuối, bằng một từ, tác ý cùng với biểu tri được nói đến. 'Anariyavohārā' (cách nói của người không phải bậc Thánh) là những cách nói của những người không phải bậc Thánh, của kẻ phàm phu ngu dốt. Evaṃ sampajānamusāvādaṃ dassetvā idāni ante vuttānaṃ sampajānamusāvādasaṅkhātānaṃ anariyavohārānaṃ lakkhaṇaṃ dassento ‘‘adiṭṭhaṃ diṭṭhaṃ me’’tiādimāha. Tattha adiṭṭhaṃ diṭṭhaṃ meti evaṃ vadato vacanaṃ taṃsamuṭṭhāpikā vā cetanā eko anariyavohāroti iminā nayena attho veditabbo. Apicettha cakkhuvasena aggahitārammaṇaṃ adiṭṭhaṃ, sotavasena aggahitaṃ asutaṃ, ghānādivasena munitvā tīhi indriyehi ekābaddhaṃ viya katvā patvā aggahitaṃ amutaṃ, aññatra pañcahi indriyehi suddhena [Pg.3] viññāṇeneva aggahitaṃ aviññātanti veditabbaṃ. Pāḷiyaṃ pana ‘‘adiṭṭhaṃ nāma na cakkhunā diṭṭha’’nti evaṃ oḷārikeneva nayena desanā katāti. Diṭṭhādīsu ca attanāpi parenapi diṭṭhaṃ diṭṭhameva. Evaṃ sutamutaviññātānīti ayameko pariyāyo. Aparo nayo yaṃ attanā diṭṭhaṃ diṭṭhameva taṃ. Esa nayo sutādīsu. Yaṃ pana parena diṭṭhaṃ, taṃ attanā sutaṭṭhāne tiṭṭhati. Evaṃ mutādīnipi. Sau khi đã chỉ ra việc cố ý nói dối như vậy, bây giờ, để chỉ ra đặc tính của những cách nói không thánh thiện, được gọi là cố ý nói dối, đã được đề cập ở cuối, Ngài nói câu bắt đầu bằng 'cái không thấy, (tôi nói) là tôi đã thấy'. Trong đó, ý nghĩa cần được hiểu theo phương pháp này: lời nói của người nói rằng 'cái không thấy, tôi đã thấy', hoặc tác ý làm phát sanh lời nói ấy, là một cách nói không thánh thiện. Hơn nữa, ở đây cần phải hiểu rằng: đối tượng không được nắm bắt bởi mắt là 'cái không thấy'; đối tượng không được nắm bắt bởi tai là 'cái không nghe'; đối tượng không được nắm bắt sau khi đã cảm nhận, tức là sau khi đã đạt đến và làm như thể được kết hợp thành một bởi ba căn là mũi, lưỡi, thân, là 'cái không cảm nhận'; đối tượng không được nắm bắt bởi chỉ riêng thức thuần túy, ngoài năm căn, là 'cái không biết'. Tuy nhiên, trong Pāli, bài thuyết giảng đã được thực hiện theo một phương pháp rõ ràng hơn rằng: 'Cái không thấy có nghĩa là không được thấy bằng mắt.' Và trong số những cái thấy v.v..., cái được thấy bởi chính mình hoặc bởi người khác đều là 'cái thấy'. Tương tự đối với những cái nghe, cảm nhận, và biết. Đây là một cách giải thích. Một phương pháp khác: cái gì được thấy bởi chính mình, cái đó là 'cái thấy'. Phương pháp này cũng áp dụng cho những cái nghe v.v... Nhưng cái gì được thấy bởi người khác, đối với mình, nó nằm ở vị trí của 'cái nghe'. Tương tự đối với những cái cảm nhận v.v... 4. Idāni tesaṃ anariyavohārānaṃ vasena āpattiṃ āropetvā dassento ‘‘tīhākārehī’’tiādimāha. Tassattho ‘‘tīhi ākārehi paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassā’’ti evamādicatutthapārājikapāḷivaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbo. Kevalañhi tattha ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji’’nti idha ‘‘adiṭṭhaṃ diṭṭhaṃ me’’ti, tattha ca ‘‘āpatti pārājikassā’’ti ‘‘idha āpatti pācittiyassā’’ti evaṃ vatthumatte āpattimatte ca viseso, sesaṃ ekalakkhaṇamevāti. 4. Bây giờ, để chỉ ra bằng cách quy tội dựa trên những cách nói không thánh thiện ấy, Ngài nói câu bắt đầu bằng 'bởi ba phương diện'. Ý nghĩa của câu đó cần được hiểu theo đúng phương pháp đã được nói trong phần giải thích Pāli về điều học Pārājika thứ tư, bắt đầu bằng 'Đối với người cố ý nói dối rằng 'tôi đã nhập thiền thứ nhất', có tội Pārājika bởi ba phương diện'. Quả vậy, chỉ có sự khác biệt về đối tượng và về loại tội như sau: ở đó là 'đã nhập thiền thứ nhất', ở đây là 'cái không thấy, tôi đã thấy'; và ở đó là 'tội Pārājika', ở đây là 'tội Pācittiya'. Phần còn lại có cùng một đặc tính. 9. Tīhākārehi diṭṭhe vematikotiādīnampi attho ‘‘diṭṭhassa hoti pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpajjanto diṭṭhe vematiko’’ti evamādiduṭṭhadosapāḷivaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbo. Pāḷimattameva hi ettha viseso, atthe pana satheravāde kiñci nānākaraṇaṃ natthi. 9. Ý nghĩa của các câu bắt đầu bằng 'nghi ngờ về cái đã thấy, bởi ba phương diện' cũng cần được hiểu theo đúng phương pháp đã được nói trong phần giải thích Pāli về điều học Duṭṭhadosa, bắt đầu bằng 'Đối với người phạm tội Pārājika, nghi ngờ về cái đã thấy'. Quả vậy, ở đây chỉ có sự khác biệt về bản văn Pāli. Còn về ý nghĩa, trong Theravāda, không có bất kỳ sự khác biệt nào. 11. Sahasā bhaṇatīti avīmaṃsitvā anupadhāretvā vā vegena diṭṭhampi ‘‘adiṭṭhaṃ me’’ti bhaṇati. Aññaṃ bhaṇissāmīti aññaṃ bhaṇatīti mandattā jaḷattā pakkhalanto ‘‘cīvara’’nti vattabbe ‘‘cīra’’nti ādiṃ bhaṇati. Yo pana sāmaṇerena ‘‘api bhante mayhaṃ upajjhāyaṃ passitthā’’ti vutto keḷiṃ kurumāno ‘‘tava upajjhāyo dārusakaṭaṃ yojetvā gato bhavissatī’’ti vā siṅgālasaddaṃ sutvā ‘‘kassāyaṃ bhante saddo’’ti vutto ‘‘mātuyā te yānena gacchantiyā kaddame laggacakkaṃ uddharantānaṃ ayaṃ saddo’’ti vā evaṃ neva davā na ravā aññaṃ bhaṇati, so āpattiṃ āpajjatiyeva. Aññā pūraṇakathā nāma hoti, eko gāme thokaṃ telaṃ labhitvā vihāraṃ āgato sāmaṇeraṃ bhaṇati – ‘‘tvaṃ ajja kuhiṃ gato, gāmo ekatelo ahosī’’ti vā pacchikāya ṭhapitaṃ pūvakhaṇḍaṃ labhitvā [Pg.4] ‘‘ajja gāme pacchikāhi pūve cāresu’’nti vā, ayaṃ musāvādova hoti. Sesaṃ uttānamevāti. 11. Sahasā bhaṇatīti (nói một cách vội vã) là không suy xét, không cân nhắc, hoặc nói một cách nhanh chóng về điều đã thấy rằng: “Tôi không thấy.” Aññaṃ bhaṇatīti (nói điều khác) là do sự đần độn, do sự ngu muội, nói lỡ lời, khi đáng lẽ phải nói là “y” thì lại nói là “vỏ cây” v.v... Lại nữa, vị tỳ khưu nào được vị sa-di hỏi rằng: “Bạch ngài, ngài có thấy thầy tế độ của con không?” vì muốn nói đùa nên nói rằng: “Thầy tế độ của ngươi đã thắng bò vào xe củi rồi đi rồi,” hoặc nghe tiếng chó rừng, được hỏi rằng: “Bạch ngài, đây là tiếng gì?” liền nói rằng: “Đây là tiếng của những người đang kéo bánh xe bị lún trong bùn của mẹ ngươi đang đi bằng xe,” nói như vậy, không phải là đùa giỡn cũng không phải là vui chơi, nói điều khác, vị ấy chắc chắn phạm tội. Lời nói khác được gọi là lời nói thêm thắt (phóng đại). Một vị tỳ khưu nhận được một ít dầu trong làng, sau khi trở về tu viện đã nói với vị sa-di rằng: “Hôm nay ngươi đã đi đâu? Cả làng toàn là dầu,” hoặc nhận được một miếng bánh đặt trong giỏ rồi nói rằng: “Hôm nay trong làng người ta đã đi phân phát bánh bằng những cái giỏ,” đây chính là lời nói dối. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Điều học này có ba sanh khởi: sanh khởi do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (phạm tội), được miễn trừ khi không có tưởng (về sự vi phạm), có tâm (vi phạm), bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có ba thọ. Musāvādasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều học về nói dối thứ nhất. 2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học về lời nói miệt thị 12. Dutiyasikkhāpade omasantīti ovijjhanti. Khuṃsentīti akkosanti. Vambhentīti padhaṃsenti. 12. Trong điều học thứ hai, omasantīti (miệt thị) là ovijjhanti (đâm chọc). Khuṃsentīti (mắng nhiếc) là akkosanti (chửi rủa). Vambhentīti (khinh miệt) là padhaṃsenti (lấn át). 13. Bhūtapubbanti idaṃ vatthuṃ bhagavā omasavādagarahaṇatthaṃ āhari. Nandivisālo nāmāti nandīti tassa balībaddassa nāmaṃ, visāṇāni panassa visālāni, tasmā ‘‘nandivisālo’’ti vuccati. Bodhisatto tena samayena nandivisālo nāma hoti. Brāhmaṇo taṃ yāgubhattādīhi ativiya posesi. Atha so brāhmaṇaṃ anukampamāno ‘‘gaccha tva’’ntiādimāha. Tattheva aṭṭhāsīti ahetukapaṭisandhikālepi parakhuṃsanaṃ amanāpatoyeva paccesi, tasmā brāhmaṇassa dosaṃ dassetukāmo aṭṭhāsi. Sakaṭasataṃ atibaddhaṃ pavaṭṭesīti paṭipāṭiyā ṭhapetvā heṭṭhārukkhe datvā ekābaddhaṃ katvā muggamāsavālukādīhi puṇṇaṃ sakaṭasataṃ pavaṭṭento, kiñcāpi pubbe patiṭṭhitārappadesaṃ puna are patte pavaṭṭitaṃ hoti, bodhisatto pana purimasakaṭena patiṭṭhitaṭṭhāne pacchimasakaṭaṃ patiṭṭhāpetuṃ sakaṭasatappamāṇaṃ padesaṃ pavaṭṭesi. Bodhisattānañhi sithilakaraṇaṃ nāma natthi. Tena cattamano ahūti tena brāhmaṇassa dhanalābhena attano kammena ca so nandivisālo attamano ahosi. 13. Đức Thế Tôn đã dẫn ra câu chuyện Bhūtapubbanti (việc đã từng xảy ra) này để khiển trách lời nói miệt thị. Nandivisālo nāmāti (tên là Nandivisāla): Nandīti (Nandi) là tên của con bò đực ấy, và visāṇāni (sừng) của nó thì visālāni (rộng), do đó được gọi là “Nandivisāla.” Vào thời điểm ấy, Bồ-tát là con bò đực tên Nandivisāla. Vị bà-la-môn đã nuôi dưỡng nó rất kỹ lưỡng bằng cháo, cơm v.v... Khi ấy, nó vì thương xót vị bà-la-môn nên đã nói: “Ngươi hãy đi...” v.v... Tattheva aṭṭhāsīti (nó đã đứng yên tại đó) là ngay cả trong lúc tái sanh vô nhân, nó cũng nhận biết sự mắng nhiếc của người khác là điều không đáng ưa thích, do đó, vì muốn chỉ ra lỗi của vị bà-la-môn, nó đã đứng yên. Sakaṭasataṃ atibaddhaṃ pavaṭṭesīti (đã kéo một trăm chiếc xe được buộc lại với nhau) là khi kéo một trăm chiếc xe đầy đậu xanh, đậu đen, cát v.v... được xếp thành hàng, đặt các thanh gỗ bên dưới, buộc lại thành một khối; mặc dù được xem là đã kéo khi nan hoa của bánh xe sau chạm đến vị trí mà nan hoa của bánh xe trước đã đứng, nhưng Bồ-tát đã kéo đi một khoảng bằng một trăm chiếc xe để đặt chiếc xe cuối cùng vào vị trí mà chiếc xe đầu tiên đã đứng. Quả vậy, đối với các vị Bồ-tát không có việc làm hời hợt. Tena cattamano ahūti (do đó nó đã hài lòng) là con bò Nandivisāla ấy đã hài lòng do sự được của của vị bà-la-môn và do việc làm của chính mình. 15. Akkosenapīti [Pg.5] ettha pana yasmā parato ‘‘dve akkosā – hīno ca akkoso ukkaṭṭho ca akkoso’’ti vibhajitukāmo, tasmā yathā pubbe ‘‘hīnenapi akkosena khuṃsentī’’ti vuttaṃ; evaṃ avatvā ‘‘akkosena’’ iccevamāha. Venajātīti tacchakajāti; veṇukārajātītipi vadanti. Nesādajātīti migaluddakādijāti. 15. Lại nữa, ở đây trong câu Akkosenapīti (cũng bằng lời chửi rủa), vì ở phần sau, (chư vị kết tập) muốn phân chia rằng: “Có hai loại chửi rủa: lời chửi rủa hạ tiện và lời chửi rủa cao thượng,” do đó, không nói giống như đã được nói trước đây là: “Mắng nhiếc bằng lời chửi rủa hạ tiện,” mà chỉ nói là “akkosena.” Venajātīti (giai cấp Veṇa) là giai cấp thợ mộc; cũng có người nói là giai cấp thợ tre. Nesādajātīti (giai cấp Nesāda) là giai cấp thợ săn v.v... Rathakārajātīti cammakārajāti. Pukkusajātīti pupphachaḍḍakajāti. Avakaṇṇakādi dāsānaṃ nāmaṃ hoti; tasmā hīnaṃ. Oññātanti avaññātaṃ; ‘‘uññāta’’ntipi paṭhanti. Avaññātanti vambhetvā ñātaṃ. Hīḷitanti jigucchitaṃ. Paribhūtanti kimetenātiti paribhavakataṃ. Acittīkatanti na garukataṃ. Rathakārajātīti (giai cấp Rathakāra) là giai cấp thợ da. Pukkusajātīti (giai cấp Pukkusa) là giai cấp người dọn rác hoa. Avakaṇṇakādi (Avakaṇṇaka v.v...) là tên của những người nô lệ; do đó là hạ tiện. Oññātanti (được biết đến) là avaññātaṃ (được biết đến như là thấp kém); cũng có người đọc là “uññātaṃ.” Avaññātanti (được biết đến như là thấp kém) là được biết đến một cách khinh miệt. Hīḷitanti (bị khinh bỉ) là jigucchitaṃ (đáng ghê tởm). Paribhūtanti (bị coi thường) là bị lấn át với ý nghĩ: “Có ích gì với cái này?” Acittīkatanti (không được xem trọng) là na garukataṃ (không được tôn trọng). Koṭṭhakakammanti tacchakakammaṃ. Muddāti hatthamuddāgaṇanā. Gaṇanāti acchiddakādiavasesagaṇanā. Lekhāti akkharalekhā. Madhumehābādho vedanāya abhāvato ‘‘ukkaṭṭho’’ti vutto. Pāṭikaṅkhāti icchitabbā. Yakārena vā bhakārena vāti yakārabhakāre yojetvā yo akkoso. Kāṭakoṭacikāya vāti ‘‘kāṭa’’nti purisanimittaṃ, ‘‘koṭacikā’’ti itthinimittaṃ; etehi vā yo akkoso, eso hīno nāma akkosoti. Koṭṭhakakammanti (nghề thợ mộc) là công việc của thợ mộc. Muddāti (muddā) là phép tính bằng cử chỉ tay. Gaṇanāti (gaṇanā) là các phép tính còn lại như acchiddaka v.v... Lekhāti (lekhā) là nghệ thuật viết chữ. Bệnh tiểu đường được gọi là “cao thượng” vì không có cảm thọ đau đớn. Pāṭikaṅkhāti (đáng được mong đợi) là icchitabbā (đáng được mong muốn). Yakārena vā bhakārena vāti (bằng mẫu tự ya hoặc bằng mẫu tự bha) là lời chửi rủa nào có sự kết hợp của mẫu tự ya và bha. Kāṭakoṭacikāya vāti (bằng kāṭa và koṭacikā): “kāṭa” là bộ phận sinh dục nam, “koṭacikā” là bộ phận sinh dục nữ; hoặc lời chửi rủa nào bằng những thứ này, đó được gọi là lời chửi rủa hạ tiện. 16. Idāni tesaṃ jātiādīnaṃ pabhedavasena āpattiṃ āropetvā dassento ‘‘upasampanno upasampanna’’ntiādimāha. Tattha khuṃsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmoti akkositukāmo padhaṃsitukāmo garahitukāmo nittejaṃ kattukāmoti attho. Hīnena hīnanti hīnena jātivacanena hīnajātikaṃ. Etena upāyena sabbapadesu attho veditabbo. 16. Bây giờ, để chỉ ra (tội) bằng cách áp đặt tội theo sự phân loại của các loại giai cấp v.v... ấy, (chư vị kết tập) đã nói: “Vị đã thọ cụ túc giới... vị đã thọ cụ túc giới” v.v... Ở đó, khuṃsetukāmo vambhetukāmo maṅkukattukāmoti (muốn mắng nhiếc, muốn khinh miệt, muốn làm cho bối rối) có nghĩa là muốn chửi rủa, muốn lấn át, muốn khiển trách, muốn làm cho mất uy thế. Hīnena hīnanti (người hạ tiện bằng (lời) hạ tiện) là (chửi rủa) người có giai cấp hạ tiện bằng lời nói về giai cấp hạ tiện. Ý nghĩa trong tất cả các trường hợp nên được hiểu theo phương pháp này. Ettha ca hīnena hīnaṃ vadanto kiñcāpi saccaṃ vadati, omasitukāmatāya panassa vācāya vācāya pācittiyaṃ. Ukkaṭṭhena hīnaṃ vadanto ca kiñcāpi alikaṃ bhaṇati, omasitukāmatāya pana imināva sikkhāpadena pācittiyaṃ āpajjati, na purimena. Yopi ‘‘aticaṇḍālosi, atibrāhmaṇosi, duṭṭhacaṇḍālosi, duṭṭhabrāhmaṇosī’’tiādīni vadati, sopi āpattiyā kāretabbo. Và ở đây, người nói về người hạ tiện bằng (lời) hạ tiện, mặc dù nói sự thật, nhưng vị ấy phạm pācittiya ở mỗi lời nói do có ý muốn miệt thị. Và người nói về người hạ tiện bằng (lời) cao thượng, mặc dù nói điều không thật, nhưng phạm pācittiya chính do điều học này vì có ý muốn miệt thị, không phạm (tội) theo điều học trước. Vị nào nói những lời như: “Ngươi là kẻ hơn cả hạ tiện, ngươi là kẻ hơn cả bà-la-môn, ngươi là kẻ hạ tiện xấu xa, ngươi là kẻ bà-la-môn xấu xa” v.v..., vị ấy cũng nên bị xử phạt theo tội (pācittiya). 26. Santi [Pg.6] idhekacceti vāre pana pariharitvā vuttabhāvena dukkaṭaṃ. Eseva nayo ye nūna…pe… na mayanti vāresupi. Anupasampanne pana catūsupi vāresu dukkaṭameva. Corosi gaṇṭhibhedakosītiādivacanehi pana upasampannepi anupampannepi sabbavāresu dukkaṭameva. Davakamyatāya pana upasampannepi anupasampannepi sabbavāresu dubbhāsitaṃ. Davakamyatā nāma keḷihasādhippāyatā. Imasmiñca sikkhāpade ṭhapetvā bhikkhuṃ bhikkhunīādayo sabbasattā anupasampannaṭṭhāne ṭhitāti veditabbā. 26. Lại nữa, trong trường hợp ‘santi idhekacce’ (có một số ở đây), do đã nói bằng cách tránh né nên phạm tội dukkaṭa (tác ác). Phương pháp tương tự cũng áp dụng cho các trường hợp ‘ye nūna…pe… na mayanti’ (chắc chắn rằng… chúng tôi không). Còn đối với người chưa thọ cụ túc giới, trong cả bốn trường hợp đều chỉ phạm tội dukkaṭa. Lại nữa, với những lời nói như ‘ngươi là kẻ trộm,’ ‘ngươi là kẻ phá nhà,’ thì dù đối với người đã thọ cụ túc giới hay người chưa thọ cụ túc giới, trong tất cả các trường hợp đều chỉ phạm tội dukkaṭa. Lại nữa, do có ý muốn nói đùa giỡn, thì dù đối với người đã thọ cụ túc giới hay người chưa thọ cụ túc giới, trong tất cả các trường hợp đều phạm tội dubbhāsita (ác khẩu). ‘Ý muốn nói đùa giỡn’ (davakamyatā) có nghĩa là ý định vui đùa và cười cợt. Và trong học giới này, cần phải hiểu rằng ngoại trừ vị tỳ khưu, tất cả chúng sanh, bắt đầu từ tỳ khưu ni, đều được xem là ở vị trí của người chưa thọ cụ túc giới. 35. Atthapurekkhārassātiādīsu pāḷiyā atthaṃ vaṇṇayanto atthapurekkhāro; pāḷiṃ vācento dhammapurekkhāro; anusiṭṭhiyaṃ ṭhatvā ‘‘idānipi caṇḍālosi, pāpaṃ mā akāsi, mā tamo tamaparāyaṇo ahosī’’tiādinā nayena kathento anusāsanīpurekkhāro nāmāti veditabbo. Sesaṃ uttānameva. 35. Trong các câu bắt đầu bằng ‘atthapurekkhārassa,’ người giải thích ý nghĩa của Pāli được gọi là ‘atthapurekkhāro’ (người xem trọng ý nghĩa); người đọc tụng Pāli được gọi là ‘dhammapurekkhāro’ (người xem trọng Pháp); người đứng trên lập trường giáo huấn mà nói theo cách như: ‘Ngay cả bây giờ ngươi vẫn là kẻ hạ tiện, đừng làm điều ác, mong rằng ngươi không phải là người đi từ bóng tối đến bóng tối,’ thì được gọi là ‘anusāsanīpurekhāro’ (người xem trọng sự giáo huấn). Cần phải hiểu như vậy. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Dubbhāsitāpatti panettha vācācittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, akusalacittaṃ, dvivedanaṃ sukhā ca majjhattā cāti. (Học giới này) có ba nguồn phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (kiriya), được miễn tội khi không có tưởng (saññāvimokkha), có chủ ý (sacittaka), bị thế gian chê cười (lokavajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có tâm bất thiện (akusalacitta), và có thọ khổ (dukkhavedana). Riêng tội ác khẩu (dubbhāsita) ở đây phát sanh từ khẩu và tâm, là hành vi, được miễn tội khi không có tưởng, có chủ ý, có tâm bất thiện, và có hai thọ: thọ lạc và thọ xả. Omasavādasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. (Đây là) học giới về lời nói miệt thị, thứ hai. 3. Pesuññasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích Học Giới Về Lời Nói Đâm Thọc 36. Tatiyasikkhāpade – bhaṇḍanajātānanti sañjātabhaṇḍanānaṃ. Bhaṇḍananti kalahassa pubbabhāgo, ‘‘iminā ca iminā ca idaṃ kataṃ; evaṃ vutte evaṃ vakkhāmā’’tiādikaṃ sakasakapakkhe sammantanaṃ. Kalahoti āpattigāmiko kāyavācāvītikkamo. Vivādoti viggāhikakathā. Taṃ vivādaṃ āpannānaṃ vivādāpannānaṃ. Pesuññanti pisuṇavācaṃ, piyabhāvassa suññakaraṇavācanti vuttaṃ hoti. 36. Trong học giới thứ ba: ‘Bhaṇḍanajātānaṃ’ (những người đã sanh sự cãi cọ) có nghĩa là ‘sañjātabhaṇḍanānaṃ’ (những người đã phát sanh sự cãi cọ). ‘Bhaṇḍana’ (sự cãi cọ) là giai đoạn trước của cuộc tranh chấp (kalaha), là sự bàn bạc trong phe của mình như: ‘Việc này do người này và người kia làm; khi họ nói như vậy, chúng ta sẽ nói như thế này.’ ‘Kalaha’ (cuộc tranh chấp) là sự vi phạm qua thân và khẩu dẫn đến phạm tội. ‘Vivādo’ (sự tranh luận) là lời nói tranh cãi. ‘Vivādāpannānaṃ’ là (những người) đã rơi vào cuộc tranh luận đó. ‘Pesuññaṃ’ (lời nói đâm thọc) có nghĩa là lời nói hiểm độc (pisuṇavāca), là lời nói làm cho tình thân trở nên trống rỗng (tức là phá hoại tình thân). 37. Bhikkhupesuññeti [Pg.7] bhikkhūnaṃ pesuññe; bhikkhuto sutvā bhikkhunā bhikkhussa upasaṃhaṭapesuññeti attho. 37. ‘Bhikkhupesuññe’ (nói đâm thọc vị tỳ khưu) có nghĩa là trong trường hợp nói đâm thọc các vị tỳ khưu; nghĩa là, sau khi nghe từ một vị tỳ khưu, một vị tỳ khưu khác đã đem lời nói đâm thọc đó đến cho một vị tỳ khưu (khác). 38. Dvīhākārehīti dvīhi kāraṇehi. Piyakamyassa vāti ‘‘evaṃ ahaṃ etassa piyo bhavissāmī’’ti attano piyabhāvaṃ patthayamānassa vā. Bhedādhippāyassa vāti ‘‘evamayaṃ etena saddhiṃ bhijjissatī’’ti parassa parena bhedaṃ icchantassa vā. Jātitopītiādi sabbaṃ purimasikkhāpade vuttanayameva. Idhāpi bhikkhuniṃ ādiṃ katvā sabbe anupasampannā nāma. 38. ‘Dvīhākārehi’ (bởi hai cách) có nghĩa là bởi hai lý do. ‘Piyakamyassa vā’ (hoặc với mong muốn được yêu mến) có nghĩa là của người mong muốn được người khác yêu mến, (nghĩ rằng): ‘Làm như vậy, ta sẽ trở nên thân thiết với người này.’ ‘Bhedādhippāyassa vā’ (hoặc với ý định gây chia rẽ) có nghĩa là của người mong muốn sự chia rẽ của người này với người kia, (nghĩ rằng): ‘Làm như vậy, người này sẽ chia rẽ với người kia.’ Tất cả những gì bắt đầu bằng ‘jātito’ (về dòng dõi) đều theo phương pháp đã được nói trong học giới trước. Ở đây cũng vậy, tất cả chúng sanh, bắt đầu từ tỳ khưu ni, đều được gọi là người chưa thọ cụ túc giới. Na piyakamyassa na bhedādhippāyassāti ekaṃ akkosantaṃ ekañca khamantaṃ disvā ‘‘aho nillajjo, īdisampi nāma bhavantaṃ puna vattabbaṃ maññissatī’’ti evaṃ kevalaṃ pāpagarahitāya bhaṇantassa anāpatti. Sesaṃ uttānatthameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. ‘Không với mong muốn được yêu mến, không với ý định gây chia rẽ’ có nghĩa là: khi thấy một người đang mắng chửi và một người khác đang nhẫn nhịn, vị ấy nói rằng: ‘Ôi, thật không biết xấu hổ, (người ấy) sẽ nghĩ rằng có thể nói lại với một bậc đáng kính như ngài (đang nhẫn nhịn) như vậy sao,’ người nói như vậy chỉ đơn thuần với ý khiển trách điều xấu thì vô tội. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. (Học giới này) có ba nguồn phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi, được miễn tội khi không có tưởng, có chủ ý, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba thọ. Pesuññasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. (Đây là) học giới về lời nói đâm thọc, thứ ba. 4. Padasodhammasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải Thích Học Giới Về Việc Dạy Pháp Từng Chữ 44. Catutthasikkhāpade – appatissāti appatissavā. Upāsakāti vutte vacanampi na sotukāmā; anādarāti attho. Appatissayā vā anīcavuttinoti attho. Asabhāgavuttikāti visabhāgajīvikā, yathā bhikkhūsu vattitabbaṃ; evaṃ appavattavuttinoti attho. 44. Trong học giới thứ tư: ‘Appatissā’ (không tôn kính) có nghĩa là ‘appatissavā’ (không lắng nghe). Khi được gọi là ‘upāsaka’ (cận sự nam), họ cũng không muốn nghe lời nói đó; nghĩa là ‘anādarā’ (không tôn trọng). Hoặc ‘appatissayā’ (không nương tựa) có nghĩa là ‘anīcavuttino’ (không có hạnh kiểm khiêm hạ). ‘Asabhāgavuttikā’ (có hạnh kiểm không tương xứng) có nghĩa là ‘visabhāgajīvikā’ (có cách sinh sống khác biệt); nghĩa là, họ không có hạnh kiểm nên có đối với các vị tỳ khưu. 45. Padaso dhammaṃ vāceyyāti ekato padaṃ padaṃ dhammaṃ vāceyya; koṭṭhāsaṃ koṭṭhāsaṃ vāceyyāti attho. Yasmā pana taṃ koṭṭhāsanāmakaṃ padaṃ catubbidhaṃ hoti, tasmā taṃ dassetuṃ ‘‘padaṃ anupadaṃ anvakkharaṃ anubyañjana’’nti padabhājanaṃ vuttaṃ. Tattha padanti eko gāthāpādo adhippeto. Anupadanti dutiyapādo. Anvakkharanti ekekamakkharaṃ. Anubyañjananti purimabyañjanena sadisaṃ pacchābyañjanaṃ. Yaṃ kiñci vā ekamakkharaṃ anvakkharaṃ, akkharasamūho anubyañjanaṃ, akkharānubyañjanasamūho padaṃ. Paṭhamapadaṃ padameva, dutiyaṃ anupadanti evamettha nānākaraṇaṃ veditabbaṃ. 45. ‘Padaso dhammaṃ vāceyya’ (nên dạy Pháp từng chữ) có nghĩa là nên dạy Pháp cùng nhau từng câu từng câu; nghĩa là nên dạy từng phần từng phần. Lại nữa, vì ‘pada’ (câu, chữ) được gọi là ‘koṭṭhāsa’ (phần) này có bốn loại, do đó, để chỉ ra điều đó, phần phân tích các thuật ngữ (padabhājana) ‘pada, anupada, anvakkhara, anubyañjana’ đã được nói đến. Trong đó, ‘pada’ được hiểu là một dòng kệ. ‘Anupada’ được hiểu là dòng kệ thứ hai. ‘Anvakkhara’ được hiểu là từng mẫu tự một. ‘Anubyañjana’ được hiểu là phụ âm sau giống với phụ âm trước. Hoặc, bất kỳ một mẫu tự nào là ‘anvakkhara,’ một nhóm mẫu tự là ‘anubyañjana,’ một nhóm mẫu tự và phụ âm (có vĩ ngữ) là ‘pada.’ ‘Pada’ đầu tiên chỉ là ‘pada,’ ‘pada’ thứ hai là ‘anupada.’ Cần phải hiểu sự phân biệt ở đây là như vậy. Idāni [Pg.8] padaṃ nāma ekato paṭṭhapetvā ekato osāpentīti gāthābandhaṃ dhammaṃ vācento ‘‘manopubbaṅgamā dhammā’’ti ekamekaṃ padaṃ sāmaṇerena saddhiṃ ekato ārabhitvā ekatoyeva niṭṭhāpeti. Evaṃ vācentassa padagaṇanāya pācittiyā veditabbā. Anupadaṃ nāma pāṭekkaṃ paṭṭhapetvā ekato osāpentīti therena ‘‘manopubbaṅgamā dhammā’’ti vutte sāmaṇero taṃ padaṃ apāpuṇitvā ‘‘manoseṭṭhā manomayā’’ti dutiyapadaṃ ekato bhaṇati, ime pāṭekkaṃ paṭṭhapetvā ekato osāpenti nāma. Evaṃ vācentassāpi anupadagaṇanāya pācittiyā. Anvakkharaṃ nāma rūpaṃ aniccanti vuccamāno ‘‘rū’’ti opātetīti ‘‘rūpaṃ aniccanti bhaṇa sāmaṇerā’’ti vuccamāno rūkāramattameva ekato vatvā tiṭṭhati. Evaṃ vācentassāpi anvakkharagaṇanāya pācittiyā. Gāthābandhepi ca esa nayo labbhatiyeva. Anubyañjanaṃ nāma rūpaṃ aniccanti vuccamāno vedanā aniccāti saddaṃ nicchāretīti ‘‘rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ, vedanā aniccā’’ti imaṃ suttaṃ vācayamāno therena ‘‘rūpaṃ anicca’’nti vuccamāno sāmaṇero sīghapaññatāya ‘‘vedanā aniccā’’ti imaṃ aniccapadaṃ therassa ‘‘rūpaṃ anicca’’nti etena aniccapadena saddhiṃ ekato bhaṇanto vācaṃ nicchāreti. Evaṃ vācentassāpi anubyañjanagaṇanāya pācittiyā. Ayaṃ panettha saṅkhepo – imesu padādīsu yaṃ yaṃ ekato bhaṇati tena tena āpattiṃ āpajjatīti. Bây giờ, (trường hợp) gọi là ‘từng câu’ (pada) là bắt đầu cùng lúc và kết thúc cùng lúc. (Nghĩa là) vị thầy đang dạy Pháp cú kệ, khi đọc mỗi câu như ‘manopubbaṅgamā dhammā,’ đã bắt đầu cùng lúc với vị sa-di và cũng đã kết thúc cùng lúc. Vị thầy dạy như vậy nên biết (phạm) các tội pācittiya theo số lượng câu. (Trường hợp) gọi là ‘theo sau câu’ (anupada) là bắt đầu riêng lẻ và kết thúc cùng lúc. (Nghĩa là) khi vị trưởng lão đọc ‘manopubbaṅgamā dhammā,’ vị sa-di không theo kịp câu đó, đã đọc chung câu thứ hai ‘manoseṭṭhā manomayā.’ Những vị này được gọi là bắt đầu riêng lẻ và kết thúc cùng lúc. Vị thầy dạy như vậy cũng (phạm) các tội pācittiya theo số lượng câu theo sau. (Trường hợp) gọi là ‘theo sau mẫu tự’ (anvakkhara) là khi được bảo ‘hãy nói rūpaṃ aniccaṃ,’ đã đọc lướt qua ‘rū.’ (Nghĩa là) khi được bảo ‘này sa-di, hãy nói rūpaṃ aniccaṃ,’ vị ấy chỉ đọc chung mẫu tự ‘rū’ rồi dừng lại. Vị thầy dạy như vậy cũng (phạm) các tội pācittiya theo số lượng mẫu tự. Và phương pháp này cũng được áp dụng trong Pháp cú kệ. (Trường hợp) gọi là ‘theo sau phụ âm’ (anubyañjana) là khi được bảo ‘rūpaṃ aniccaṃ,’ đã phát âm từ ‘vedanā aniccā.’ (Nghĩa là) khi đang dạy kinh này ‘này các tỳ khưu, sắc là vô thường, thọ là vô thường,’ lúc vị trưởng lão đọc ‘rūpaṃ aniccaṃ,’ vị sa-di do có trí tuệ nhanh nhạy đã phát âm, đọc chung câu ‘vedanā aniccā’ này cùng với câu ‘rūpaṃ aniccaṃ’ của vị trưởng lão. Vị thầy dạy như vậy cũng (phạm) các tội pācittiya theo số lượng phụ âm (giống nhau). Đây là phần tóm tắt: Trong các trường hợp ‘từng câu’ v.v… này, đọc chung phần nào thì phạm tội theo phần đó. Buddhabhāsitoti sakalaṃ vinayapiṭakaṃ abhidhammapiṭakaṃ dhammapadaṃ cariyāpiṭakaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ suttanipāto vimānavatthu petavatthu brahmajālādīni ca suttāni. Sāvakabhāsitoti catuparisapariyāpannehi sāvakehi bhāsito anaṅgaṇasammādiṭṭhianumānasuttacuḷavedallamahāvedallādiko. Isibhāsitoti bāhiraparibbājakehi bhāsito sakalo paribbājakavaggo, bāvariyassa antevāsikānaṃ soḷasannaṃ brāhmaṇānaṃ pucchāti evamādi. Devatābhāsitoti devatāhi bhāsito; so devatāsaṃyuttadevaputtasaṃyuttamārasaṃyuttabrahmasaṃyuttasakkasaṃyuttādivasena veditabbo. ‘Lời Phật dạy’ là toàn bộ Tạng Luật, Tạng Vi Diệu Pháp, Pháp Cú, Hạnh Tạng, Phật Tự Thuyết, Phật Thuyết Như Vậy, Bổn Sanh, Kinh Tập, Chuyện Thiên Cung, Chuyện Ngạ Quỷ, và các kinh như kinh Phạm Võng v.v… ‘Lời Thinh văn dạy’ là (các kinh) như kinh Vô Uế, kinh Chánh Tri Kiến, kinh Tùy Cảm, kinh Tiểu Nghiệp Phân Biệt, kinh Đại Nghiệp Phân Biệt v.v… do các vị thinh văn thuộc bốn chúng thuyết giảng. ‘Lời tiên nhân nói’ là toàn bộ phẩm Du Sĩ do các du sĩ ngoại đạo nói, và các câu hỏi của mười sáu vị bà-la-môn là đệ tử của Bāvariya, v.v… ‘Lời chư thiên nói’ là (lời) do chư thiên nói; điều đó nên được hiểu theo các tương ưng như Tương Ưng Chư Thiên, Tương Ưng Thiên Tử, Tương Ưng Ma, Tương Ưng Phạm Thiên, Tương Ưng Đế Thích v.v… Atthūpasañhitoti aṭṭhakathānissito. Dhammūpasañhitoti pāḷinissito; ubhayenāpi vivaṭṭūpanissitameva vadati. Kiñcāpi vivaṭṭūpanissitaṃ vadati, tisso saṅgītiyo āruḷhadhammaṃyeva pana padaso vācentassa āpatti[Pg.9]. Vivaṭṭūpanissitepi nānābhāsāvasena gāthāsilokabandhādīhi abhisaṅkhate anāpatti. Tisso saṅgītiyo anāruḷhepi kulumbasuttaṃ rājovādasuttaṃ tikkhindriyaṃ catuparivaṭṭaṃ nandopanandanti īdise āpattiyeva. Apalāladamanampi vuttaṃ, mahāpaccariyampana paṭisiddhaṃ. Meṇḍakamilindapañhesu therassa sakapaṭibhāne anāpatti, yaṃ rañño saññāpanatthaṃ āharitvā vuttaṃ, tattha āpatti. Vaṇṇapiṭakaaṅgulimālapiṭakaraṭṭhapālagaajataāḷavakagajjitaguḷhamaggaguḷhavessantaraguḷhavinayavedallapiṭakāni pana abuddhavacanāniyevāti vuttaṃ. Sīlūpadeso nāma dhammasenāpatinā vuttoti vadanti, tasmiṃ āpattiyeva. Aññānipi maggakathāārammaṇakathābuddhikadaṇḍaka ñāṇavatthuasubhakathādīni atthi, tesu sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā vibhattā, dhutaṅgapañhe paṭipadā vibhattā; tasmā tesu āpattīti vuttaṃ. Mahāpaccariyādīsu pana saṅgītiṃ anāruḷhesu rājovādatikkhindriyacatuparivaṭṭanandopanandakulumbasuttesuyeva āpattīti vatvā avasesesu yaṃ buddhavacanato āharitvā vuttaṃ, tadeva āpattivatthu hoti, na itaranti ayamattho pariggahito. ‘Liên hệ đến ý nghĩa’ là dựa vào Chú giải. ‘Liên hệ đến Pháp’ là dựa vào Pāḷi; cả hai đều nói về điều liên hệ đến sự thoát khỏi luân hồi (vivaṭṭa). Mặc dù nói về điều liên hệ đến sự thoát khỏi luân hồi, nhưng vị nào dạy từng câu Pháp đã được kết tập trong ba kỳ kết tập thì phạm tội. Ngay cả khi liên hệ đến sự thoát khỏi luân hồi, nếu (kinh văn) được soạn bằng các ngôn ngữ khác nhau, bằng thể kệ, thi kệ v.v… thì không phạm tội. Ngay cả khi không được kết tập trong ba kỳ kết tập, trong các trường hợp như kinh Kulumba, kinh Rājovāda, kinh Tikkhindriya, kinh Catuparivaṭṭa, kinh Nandopananda, vẫn phạm tội. (Kinh) Hàng phục rồng Apalāla cũng được nói đến (là phạm tội), nhưng trong Chú giải Mahāpaccarī thì bị bác bỏ. Trong các vấn đáp Meṇḍaka và Milinda, đối với phần ứng đối của vị trưởng lão thì không phạm tội; phần nào được trích dẫn để giải thích cho nhà vua thì ở đó có tội. Lại nữa, đã được nói rằng các tạng như Vaṇṇapiṭaka, Aṅgulimālapiṭaka, Raṭṭhapālagajjita, Āḷavakagajjita, Guḷhamagga, Guḷhavessantara, Guḷhavinaya, và Vedallapiṭaka đều không phải là lời Phật dạy. Người ta nói rằng Sīlūpadesa (Giáo giới về Giới) là do vị Tướng quân Chánh pháp (Sāriputta) thuyết giảng; trong trường hợp đó, vẫn phạm tội. Cũng có những (luận) khác như Maggakathā, Ārammaṇakathā, Buddhikadaṇḍaka, Ñāṇavatthu, Asubhakathā v.v…; trong đó, ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề được phân tích, trong Dhutaṅgapañha, pháp hành được phân tích; do đó, đã được nói rằng (dạy các luận ấy) thì phạm tội. Tuy nhiên, trong các Chú giải như Mahāpaccarī, sau khi nói rằng chỉ phạm tội đối với các kinh không được kết tập là Rājovāda, Tikkhindriya, Catuparivaṭṭa, Nandopananda, và Kulumba, ý nghĩa này đã được chấp nhận: trong các (kinh) còn lại, chỉ phần nào được trích dẫn từ lời Phật dạy mới là cơ sở phạm tội, phần khác thì không. 48. Ekato uddisāpentoti anupasampannena saddhiṃ ekato uddesaṃ gaṇhantopi ekato vadati anāpattīti attho. 48. ‘Cùng nhau học thuộc lòng’ có nghĩa là: Ngay cả khi đang học thuộc lòng cùng với người chưa thọ cụ túc giới, nếu đọc chung thì không phạm tội. Tatrāyaṃ vinicchayo – upasampanno ca anupasampanno ca nisīditvā uddisāpenti. Ācariyo nisinnānaṃ bhaṇāmīti tehi saddhiṃ ekato vadati, ācariyassa āpatti. Anupasampannena saddhiṃ gaṇhantassa anāpatti. Dvepi ṭhitā gaṇhanti, eseva nayo. Daharabhikkhu nisinno, sāmaṇero ṭhito, nisinnassa bhaṇāmīti bhaṇato anāpatti. Sace daharo tiṭṭhati, itaro nisīdati, ṭhitassa bhaṇāmīti bhaṇatopi anāpatti. Sace bahūnaṃ bhikkhūnaṃ antare eko sāmaṇero nisinno hoti, tasmiṃ nisinne padaso dhammaṃ vācentassa ācariyassa acittakāpatti. Sace sāmaṇero upacāraṃ muñcitvā ṭhito vā nisinno vā hoti, yesaṃ vāceti, tesu apariyāpannattā ekena disābhāgena palāyanakaganthaṃ nāma gaṇhātīti saṅkhyaṃ gacchati, tasmā anāpatti. Ekato sajjhāyaṃ karontopi anupasampannena saddhiṃ upasampanno ekato sajjhāyaṃ karonto [Pg.10] tena saddhiṃyeva bhaṇati, anāpatti. Anupasampannassa santike uddesaṃ gaṇhantassapi tena saddhiṃ ekato bhaṇantassa anāpatti. Ayampi hi ekato sajjhāyaṃ karoticceva saṅkhyaṃ gacchati. Về điều này, đây là phần quyết đoán: Vị đã thọ cụ túc giới và vị chưa thọ cụ túc giới cùng ngồi xuống và yêu cầu đọc lên. Vị thầy nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đọc cho những người đang ngồi,’ rồi đọc chung cùng với họ, vị thầy ấy phạm tội. Vị tỳ khưu học cùng với người chưa thọ cụ túc giới thì không phạm tội. Cả hai cùng đứng học, phương pháp cũng tương tự. Vị tỳ khưu trẻ ngồi, vị sa-di đứng, vị thầy nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đọc cho người đang ngồi,’ rồi đọc lên thì không phạm tội. Nếu vị tỳ khưu trẻ đứng, người kia (sa-di) ngồi, vị thầy nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đọc cho người đang đứng,’ rồi đọc lên cũng không phạm tội. Nếu ở giữa nhiều vị tỳ khưu có một vị sa-di đang ngồi, trong khi vị sa-di ấy đang ngồi, vị thầy dạy Pháp từng câu từng chữ sẽ phạm tội không có tác ý. Nếu vị sa-di đứng hoặc ngồi sau khi đã rời khỏi phạm vi gần gũi (upacāra), vì không được bao gồm trong số những người đang được dạy, trường hợp này được kể là ‘học kinh sách theo kiểu chạy trốn từ một phía,’ do đó không phạm tội. Ngay cả khi cùng nhau tụng đọc, vị đã thọ cụ túc giới tụng đọc chung với người chưa thọ cụ túc giới, đọc cùng với người ấy, thì không phạm tội. Ngay cả vị tỳ khưu đang thọ học từ một người chưa thọ cụ túc giới, khi đọc chung cùng với người ấy, cũng không phạm tội. Vì vị này cũng được kể là ‘cùng nhau tụng đọc.’ Yebhuyyena paguṇaṃ ganthaṃ bhaṇantaṃ opātetīti sace ekagāthāya eko pādo na āgacchati, sesaṃ āgacchati, ayaṃ yebhuyyena paguṇagantho nāma. Etena nayena suttepi veditabbo. Taṃ opātentassa evaṃ bhaṇāhīti ekatopi bhaṇantassa anāpatti. Osārentaṃ opātetīti suttaṃ uccārentaṃ parisamajjhe parisaṅkamānaṃ evaṃ vadehīti tena saddhiṃ ekatopi vadantassa anāpatti. Yaṃ pana mahāpaccariyādīsu ‘‘mayā saddhiṃ mā vadā’’ti vutto yadi vadati, ‘‘anāpattī’’ti vuttaṃ, taṃ mahāaṭṭhakathāyaṃ natthi, natthibhāvoyeva cassa yutto. Kasmā? Kiriyasamuṭṭhānattā. Itarathā hi kiriyākiriyaṃ bhaveyya. Sesaṃ uttānatthameva. Cụm từ ‘hỗ trợ người đọc kinh văn đã phần lớn thuộc lòng cho hoàn tất’ có nghĩa là: nếu một câu trong một bài kệ không nhớ ra, nhưng phần còn lại thì nhớ, đây được gọi là ‘kinh văn đã phần lớn thuộc lòng.’ Theo phương pháp này, cũng nên hiểu tương tự đối với văn xuôi. Người hỗ trợ cho hoàn tất, nói rằng: ‘Hãy đọc như thế này,’ rồi đọc chung cũng không phạm tội. Cụm từ ‘hỗ trợ người đang ngập ngừng cho hoàn tất’ có nghĩa là: khi có người đang đọc kinh và ngập ngừng giữa hội chúng, vị tỳ khưu nói rằng: ‘Hãy nói như thế này,’ rồi nói chung với người ấy cũng không phạm tội. Còn điều được nói trong các bộ sớ giải như Mahāpaccarī rằng: ‘Khi một người được bảo: “Đừng đọc cùng với tôi,” nếu người ấy vẫn đọc, thì không phạm tội,’ điều này không có trong Đại Sớ Giải (Mahāaṭṭhakathā), và việc nó không tồn tại quả là hợp lý. Tại sao? Vì (tội này) phát sinh từ hành động. Nếu không, nó sẽ trở thành tội vừa do hành động vừa không do hành động. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato ca vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Học giới này phát sinh từ việc dạy Pháp từng câu từng chữ – nó phát sinh từ khẩu và từ khẩu cùng với tâm, là hành vi, không được miễn trừ do không nhận thức, không do tác ý, là tội do chế định, thuộc về khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ. Padasodhammasikkhāpadaṃ catutthaṃ. Học giới về việc dạy Pháp từng câu từng chữ là học giới thứ tư. 5. Sahaseyyasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải Thích Học Giới Về Việc Ngủ Chung 49. Pañcamasikkhāpade – muṭṭhassatī asampajānāti pubbabhāge satisampajaññassa akaraṇavasenetaṃ vuttaṃ, bhavaṅgotiṇṇakāle pana kuto satisampajaññanti! Vikūjamānāti vippalapamānā. Kākacchamānāti nāsāya kākasaddaṃ viya niratthakasaddaṃ muñcamānā. Upāsakāti paṭhamataraṃ uṭṭhitaupāsakā. 49. Trong học giới thứ năm – cụm từ ‘thất niệm, không tỉnh giác’ được nói đến là do không thực hành chánh niệm và tỉnh giác trong giai đoạn đầu (trước khi ngủ). Chứ khi đã đi vào trạng thái hữu phần (bhavaṅga, tức ngủ say) thì làm gì có chánh niệm và tỉnh giác! ‘Rên rỉ’ (vikūjamānā) có nghĩa là nói mê. ‘Ngáy’ (kākacchamānā) có nghĩa là phát ra âm thanh vô nghĩa từ mũi giống như tiếng quạ kêu. ‘Các vị cận sự nam’ (upāsakā) có nghĩa là các vị cận sự nam đã thức dậy sớm hơn. 50. Etadavocunti ‘‘bhagavatā āvuso rāhula sikkhāpadaṃ paññatta’’nti bhikkhū sikkhāpadagāraveneva etaṃ avocuṃ. Pakatiyā pana te bhagavati ca gāravena āyasmato ca rāhulassa sikkhākāmatāya tassa āyasmato vasanaṭṭhānaṃ āgatassa cūḷamañcakaṃ vā apassenaṃ vā yaṃ atthi taṃ paññapetvā cīvaraṃ vā uttarāsaṅgaṃ vā ussīsakaraṇatthāya denti[Pg.11]. Tatridaṃ tassāyasmato sikkhākāmatāya – bhikkhū kira taṃ dūratova āgacchantaṃ disvā muṭṭhisammuñjaniñca kacavarachaḍḍanakañca bahi khipanti. Athaññehi ‘‘āvuso kenidaṃ pātita’’nti vutte aññe evaṃ vadanti – ‘‘bhante, rāhulo imasmiṃ padese sañcari, tena nu kho pātita’’nti. So panāyasmā ‘‘na mayhaṃ bhante idaṃ kamma’’nti ekadivasampi avatvā taṃ paṭisāmetvā bhikkhū khamāpetvā gacchati. Vaccakuṭiyā seyyaṃ kappesīti taṃyeva sikkhākāmataṃ anubrūhanto dhammasenāpatimahāmoggallānaānandattherādīnaṃ santikaṃ agantvā bhagavato vaḷañjanakavaccakuṭiyaṃ seyyaṃ kappesi. Sā kira kuṭi kavāṭabaddhā gandhaparibhaṇḍakatā samosaritapupphadāmā cetiyaṭṭhānamiva tiṭṭhati, aparibhogā aññesaṃ. 50. Cụm từ ‘đã nói lên điều này’ có nghĩa là: các vị tỳ khưu đã nói rằng ‘Này hiền giả Rāhula, một học giới đã được Đức Thế Tôn chế định’ chỉ vì lòng tôn kính đối với học giới. Chứ thông thường, do lòng tôn kính đối với Đức Thế Tôn và do lòng ham học của Tôn giả Rāhula, khi Tôn giả ấy đến nơi ở của họ, họ thường dọn sẵn một chiếc giường nhỏ hoặc một tấm ván dựa, bất cứ thứ gì có sẵn, rồi đưa cho một tấm y hoặc thượng y để làm gối. Về lòng ham học của Tôn giả ấy, có câu chuyện như sau: Tương truyền, các vị tỳ khưu khi thấy ngài từ xa đi tới, liền vứt một cây chổi nhỏ và một cái hót rác ra ngoài. Rồi khi các vị khác hỏi: ‘Này chư hiền, ai đã làm rơi cái này?’ thì những vị khác trả lời rằng: ‘Bạch chư tôn đức, ngài Rāhula đã đi quanh quẩn ở khu vực này, có lẽ chính ngài đã làm rơi chăng?’ Nhưng Tôn giả ấy, không một ngày nào nói rằng: ‘Bạch chư tôn đức, đây không phải là việc của con,’ mà ngài dọn dẹp vật ấy, xin các vị tỳ khưu tha thứ, rồi ra đi. Cụm từ ‘đã nằm nghỉ trong nhà vệ sinh’ có nghĩa là: để nuôi dưỡng chính lòng ham học ấy, ngài đã không đến trú xứ của các vị như Tướng quân Chánh pháp (Sāriputta), Đại Mục-kiền-liên, Ānanda, v.v., mà đã nằm nghỉ trong nhà vệ sinh riêng của Đức Thế Tôn. Tương truyền, nhà vệ sinh ấy có cửa đóng kín, được ướp hương thơm, có các tràng hoa treo xuống, trông giống như một nơi thờ tự, và không ai khác được sử dụng. 51. Uttaridirattatirattanti bhagavā sāmaṇerānaṃ saṅgahakaraṇatthāya tirattaṃ parihāraṃ adāsi. Na hi yuttaṃ kuladārake pabbājetvā nānuggahetunti. Sahaseyyanti ekato seyyaṃ. Seyyāti kāyappasāraṇasaṅkhātaṃ sayanampi vuccati, yasmiṃ senāsane sayanti, tampi. Tattha senāsanaṃ tāva dassetuṃ ‘‘seyyā nāma sabbacchannā’’tiādi vuttaṃ. Kāyappasāraṇaṃ dassetuṃ anupasampanne nipanne bhikkhu nipajjatī’’tiādi vuttaṃ. Tasmā ayamettha attho – ‘‘senāsanasaṅkhātaṃ seyyaṃ pavisitvā kāyappasāraṇasaṅkhātaṃ seyyaṃ kappeyya vidaheyya sampādeyyā’’ti. Sabbacchannātiādinā pana tassā senāsanasaṅkhātāya seyyāya lakkhaṇaṃ vuttaṃ. Tasmā yaṃ senāsanaṃ upari pañcahi chadanehi aññena vā kenaci sabbameva paṭicchannaṃ, ayaṃ sabbacchannā nāma seyyā. Aṭṭhakathāsu pana pākaṭavohāraṃ gahetvā vācuggatavasena ‘‘sabbacchannā nāma pañcahi chadanehi channā’’ti vuttaṃ. Kiñcāpi vuttaṃ? Atha kho dussakuṭiyaṃ vasantassāpi na sakkā anāpatti kātuṃ, tasmā yaṃ kiñci paṭicchādanasamatthaṃ idha chadanañca paricchannañca veditabbaṃ. Pañcavidhacchadaneyeva hi gayhamāne padaracchannepi sahaseyyā na bhaveyya. Yaṃ pana senāsanaṃ bhūmito paṭṭhāya yāva chadanaṃ āhacca pākārena vā aññena vā kenaci antamaso vatthenāpi parikkhittaṃ, ayaṃ sabbaparicchannā nāma seyyā. Chadanaṃ anāhacca sabbantimena pariyāyena diyaḍḍhahatthubbedhena pākārādinā parikkhittāpi sabbaparicchannāyevāti kurundaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Yassā pana upari bahutaraṃ ṭhānaṃ channaṃ, appaṃ acchannaṃ, samantato [Pg.12] vā bahutaraṃ parikkhittaṃ, appaṃ aparikkhittaṃ, ayaṃ yebhuyyena channā yebhuyyena paricchannā nāma. Iminā hi lakkhaṇena samannāgato sacepi sattabhūmako pāsādo ekūpacāro hoti, satagabbhaṃ vā catussālaṃ vā, ekaseyyāicceva saṅkhyaṃ gacchati. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘catutthe divase atthaṅgate sūriye anupasampanne nipanne bhikkhu nipajjati, āpatti pācittiyassā’’tiādi. 51. Về câu ‘hơn hai đêm, ba đêm,’ Đức Thế Tôn, vì mục đích nâng đỡ các vị sa-di, đã ban sự miễn trừ trong ba đêm. Thật không thích hợp khi đã cho các thiện nam tử xuất gia rồi lại không nâng đỡ. ‘Cùng nằm ngủ’ (sahaseyyaṃ) nghĩa là nằm chung một chỗ. ‘Nơi nằm ngủ’ (seyya) được gọi là sự nằm ngủ, được định nghĩa là sự duỗi thân ra; và nơi trú xá mà người ta nằm ngủ cũng được gọi là (seyya). Trong đó, để chỉ về trú xá, trước tiên đã được nói rằng: ‘Nơi nằm ngủ được gọi là được che kín hoàn toàn’ v.v... Để chỉ về sự duỗi thân ra, đã được nói rằng: ‘Khi người chưa thọ cụ túc đã nằm, vị tỳ khưu nằm xuống’ v.v... Do đó, ý nghĩa ở đây là: ‘Sau khi đi vào nơi nằm ngủ được gọi là trú xá, vị ấy nên thực hiện, nên làm, nên hoàn tất việc nằm ngủ được gọi là sự duỗi thân ra.’ Hơn nữa, bằng câu ‘được che kín hoàn toàn’ v.v..., đặc điểm của nơi nằm ngủ được gọi là trú xá ấy đã được nói đến. Do đó, trú xá nào ở trên được che kín hoàn toàn bằng năm loại mái che hoặc bằng bất cứ thứ gì khác, đây được gọi là nơi nằm ngủ được che kín hoàn toàn. Tuy nhiên, trong các Chú giải, do đã lấy cách nói thông thường và theo cách thuộc lòng, đã được nói rằng: ‘Được che kín hoàn toàn nghĩa là được che bằng năm loại mái che.’ Mặc dù đã được nói như vậy, nhưng cũng không thể nói là không phạm tội đối với người sống trong một cái lều bằng vải. Do đó, ở đây nên hiểu bất cứ thứ gì có khả năng che phủ đều là mái che và vách ngăn. Thật vậy, nếu chỉ chấp nhận năm loại mái che, thì việc cùng nằm ngủ sẽ không xảy ra ngay cả trong một trú xá có mái lợp bằng ván. Còn trú xá nào được bao quanh từ mặt đất lên đến mái che, chạm vào mái, bằng một bức tường hoặc bằng bất cứ thứ gì khác, cho đến cả bằng một tấm vải, đây được gọi là nơi nằm ngủ được bao quanh hoàn toàn. Trong Chú giải Kurunda đã nói rằng: ‘Ngay cả nơi được bao quanh bởi tường v.v... cao một coude rưỡi ở vòng ngoài cùng mà không chạm đến mái che cũng là được bao quanh hoàn toàn.’ Còn nơi nào mà phần lớn ở trên được che, một phần nhỏ không được che, hoặc phần lớn xung quanh được bao quanh, một phần nhỏ không được bao quanh, đây được gọi là được che phần lớn, được bao quanh phần lớn. Thật vậy, nếu một lâu đài bảy tầng có đặc điểm này thì nó có cùng một khuôn viên. Hoặc một ngôi nhà bốn gian có một trăm phòng cũng được kể là một nơi nằm ngủ duy nhất. Nhắm đến điều đó, đã được nói rằng: ‘Vào ngày thứ tư, khi mặt trời đã lặn, nếu người chưa thọ cụ túc đã nằm, vị tỳ khưu nằm xuống, phạm tội pācittiya’ v.v... Tattha ca nipajjanamatteneva pācittiyaṃ. Sace pana sambahulā sāmaṇerā, eko bhikkhu, sāmaṇeragaṇanāya pācittiyā. Te ce uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanti, tesaṃ payoge payoge bhikkhussa āpatti. Bhikkhussa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjane pana bhikkhusseva payogena bhikkhussa āpatti. Sace pana sambahulā bhikkhū eko sāmaṇero sabbesaṃ āpattiṃ karoti, tassa uṭṭhāyuṭṭhāya nipajjanenapi bhikkhūnaṃ āpattiyeva. Ubhayesaṃ sambahulabhāvepi eseva nayo. Ở đó, chỉ cần nằm xuống là phạm tội pācittiya. Nếu có nhiều sa-di và một tỳ khưu, thì có bấy nhiêu tội pācittiya theo số lượng sa-di. Nếu họ cứ đứng dậy rồi lại nằm xuống, vị tỳ khưu phạm tội trong mỗi lần họ hành động như vậy. Còn khi vị tỳ khưu đứng dậy rồi lại nằm xuống, vị tỳ khưu phạm tội do chính hành động của mình. Nếu có nhiều tỳ khưu và một sa-di, vị sa-di ấy làm cho tất cả các vị tỳ khưu phạm tội. Và khi vị sa-di ấy đứng dậy rồi lại nằm xuống, các vị tỳ khưu cũng phạm tội. Trường hợp cả hai bên đều đông, phương pháp cũng tương tự. Apicettha ekāvāsādikampi catukkaṃ veditabbaṃ. Yo hi ekasmiṃ āvāse ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassa catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti. Yopi ekasmiṃyeva āvāse nānāanupasampannehi saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu ekeneva anupasampannena saddhiṃ tirattaṃ sahaseyyaṃ kappeti, tassapi. Yopi nānāāvāsesu nānāanupasampannehi saddhiṃ yojanasatampi gantvā sahaseyyaṃ kappeti, tassapi catutthadivasato paṭṭhāya devasikā āpatti. Hơn nữa, ở đây nên hiểu về bốn trường hợp, bắt đầu bằng trường hợp một trú xứ. Vị nào trong một trú xứ, cùng nằm ngủ với chỉ một người chưa thọ cụ túc trong ba đêm, vị ấy kể từ ngày thứ tư trở đi, mỗi ngày đều phạm tội. Vị nào cũng trong một trú xứ, cùng nằm ngủ với nhiều người chưa thọ cụ túc khác nhau trong ba đêm, vị ấy cũng vậy. Vị nào ở nhiều trú xứ khác nhau, cùng nằm ngủ với chỉ một người chưa thọ cụ túc trong ba đêm, vị ấy cũng vậy. Vị nào ở nhiều trú xứ khác nhau, cùng nằm ngủ với nhiều người chưa thọ cụ túc khác nhau, dù đi cả trăm do-tuần, vị ấy cũng kể từ ngày thứ tư trở đi, mỗi ngày đều phạm tội. Ayañca sahaseyyāpatti nāma ‘‘bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso anupasampanno nāmā’’ti vacanato tiracchānagatenapi saddhiṃ hoti, tatra tiracchānagatassa paricchedo methunadhammāpattiyā vuttanayeneva veditabbo. Tasmā sacepi godhābiḷālamaṅgusādīsu koci pavisitvā bhikkhuno vasanasenāsane ekūpacāraṭṭhāne sayati, sahaseyyāva hoti. Tội cùng nằm ngủ này, theo như lời dạy ‘ngoại trừ tỳ khưu, phần còn lại được gọi là người chưa thọ cụ túc,’ cũng xảy ra với loài bàng sanh. Ở đây, sự phân định về loài bàng sanh nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong tội về pháp dâm dục. Do đó, nếu một con vật nào đó trong số các loài như kỳ đà, mèo, cầy mangut v.v... đi vào và nằm ngủ trong trú xá của vị tỳ khưu, tại một nơi có cùng khuôn viên, thì đó chính là cùng nằm ngủ. Yadi pana thambhānaṃ upari katapāsādassa uparimatalena saddhiṃ asambaddhabhittikassa bhittiyā upari ṭhitasusiratulāsīsassa susirena pavisitvā tulāya abbhantare sayitvā teneva susirena nikkhamitvā gacchati, heṭṭhāpāsāde [Pg.13] sayitabhikkhussa anāpatti. Sace chadane chiddaṃ hoti, tena pavisitvā antochadane vasitvā teneva pakkamati, nānūpacāre uparimatale chadanabbhantare sayitassa āpatti, heṭṭhimatale sayitassa anāpatti. Sace antopāsādeneva ārohitvā sabbatalāni paribhuñjanti, ekūpacārāni honti, tesu yattha katthaci sayitassa āpatti. Nếu một con vật đi vào qua lỗ hổng ở đầu xà nhà rỗng, nằm trên bức tường của một lâu đài có tường không nối liền với tầng trên của lâu đài được xây trên các cột, rồi ngủ bên trong xà nhà, và đi ra bằng chính lỗ hổng đó, thì vị tỳ khưu ngủ ở tầng dưới của lâu đài không phạm tội. Nếu có một lỗ hổng trên mái nhà, con vật đi vào qua đó, ở bên trong mái nhà, rồi rời đi bằng chính lỗ hổng đó, thì trong trường hợp các khuôn viên khác nhau, vị tỳ khưu ngủ ở tầng trên, bên trong mái nhà, phạm tội; vị tỳ khưu ngủ ở tầng dưới không phạm tội. Nếu chúng leo lên bằng lối đi bên trong lâu đài và sử dụng tất cả các tầng, thì các tầng đó có cùng một khuôn viên, và vị tỳ khưu ngủ ở bất cứ nơi nào trong số đó đều phạm tội. Sabhāsaṅkhepena kate aḍḍhakuṭṭakasenāsane sayitassa vāḷasaṅghāṭādīsu kapotādayo pavisitvā sayanti, āpattiyeva. Parikkhepassa bahigate nibbakosabbhantare sayanti, anāpatti. Parimaṇḍalaṃ vā caturassaṃ vā ekacchadanāya gabbhamālāya satagabbhaṃ cepi senāsanaṃ hoti, tatra ce ekena sādhāraṇadvārena pavisitvā visuṃ pākārena aparicchinnagabbhūpacāre sabbagabbhe pavisanti, ekagabbhepi anupasampanne nipanne sabbagabbhesu nipannānaṃ āpatti. Sace sapamukhā gabbhā honti, pamukhassa upari acchannaṃ uccavatthukaṃ cepi hoti, pamukhe sayito gabbhe sayitānaṃ āpattiṃ na karoti. Sace pana gabbhacchadaneneva saddhiṃ sambaddhacchadanaṃ hoti, tatra sayito sabbesaṃ āpattiṃ karoti. Kasmā? Sabbacchannattā sabbaparicchannattā ca, gabbhaparikkhepoyeva hissa parikkhepoti. Eteneva hi nayena aṭṭhakathāsu lohapāsādaparikkhepassa catūsu dvārakoṭṭhakesu āpatti vuttā. Khi một vị tỳ khưu ngủ trong một trú xá có vách lửng được làm một cách đơn giản, nếu các loài chim như bồ câu v.v... bay vào ngủ trên các xà ngang có chạm hình thú dữ v.v..., thì vẫn phạm tội. Nếu chúng ngủ ở bên ngoài hàng rào, bên trong mái hiên, thì không phạm tội. Dù cho trú xá có hình tròn hay hình vuông, có một trăm phòng trong một dãy dưới một mái che, và nếu người ta có thể đi vào qua một cửa chung và đi đến tất cả các phòng có khuôn viên không được ngăn cách bởi một bức tường riêng biệt, thì khi một người chưa thọ cụ túc giới nằm trong một phòng, các vị tỳ khưu nằm trong tất cả các phòng cũng phạm tội. Nếu các phòng có hiên trước, dù cho phía trên hiên không có mái che và có nền móng cao, người ngủ ở hiên không khiến các vị tỳ khưu ngủ trong phòng phạm tội. Nhưng nếu hiên có mái che nối liền với mái che của phòng, thì người ngủ ở đó khiến tất cả các vị đều phạm tội. Tại sao? Vì (nơi ấy) được che kín hoàn toàn và được bao bọc hoàn toàn, và vì hàng rào của phòng chính là hàng rào của nó. Thật vậy, chính theo phương pháp này, trong các Chú giải, tội đã được nói đến đối với bốn cổng của hàng rào Lohapāsāda. Yaṃ pana andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘aparikkhitte pamukhe anāpattīti bhūmiyaṃ vinā jagatiyā pamukhaṃ sandhāya kathina’’nti vuttaṃ, taṃ andhakaraṭṭhe pāṭekkasannivesā ekacchadanā gabbhapāḷiyo sandhāya vuttaṃ. Yañca tattha ‘‘bhūmiyaṃ vinā jagatiyā’’ti vuttaṃ, taṃ neva aṭṭhakathāsu atthi; na pāḷiyā sameti. Dasahatthubbedhāpi hi jagati parikkhepasaṅkhyaṃ na gacchati. Tasmā yampi tattha dutiyasikkhāpade jagatiyā pamāṇaṃ vatvā ‘‘etaṃ ekūpacāraṃ paricchannaṃ nāma hotī’’ti vuttaṃ, taṃ na gahetabbaṃ. Yepi ekasāladvisālatisālacatussālasannivesā mahāpāsādā ekasmiṃ okāse pāde dhovitvā paviṭṭhena sakkā honti sabbattha anuparigantuṃ, tesupi sahaseyyāpattiyā na muccati. Sace tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne upacāraṃ paricchinditvā katā honti, ekūpacāraṭṭhāneyeva āpatti. Còn điều được nói trong Andhakaṭṭhakathā rằng: ‘Không phạm tội ở hiên trước có rào bao quanh’ là nói đến hiên trước nằm trên mặt đất không có nền móng, điều đó được nói đến liên quan đến các dãy phòng có mái che riêng biệt hoặc liền kề, được sắp xếp riêng lẻ ở xứ Andhaka. Và điều được nói ở đó rằng ‘trên mặt đất không có nền móng’ thì không có trong các Chú giải; cũng không phù hợp với Pāḷi. Vì ngay cả một nền móng cao mười cubit cũng không được tính là một hàng rào. Do đó, điều được nói ở đó trong học giới thứ hai, sau khi nêu rõ kích thước của nền móng, rằng ‘đây được gọi là một khuôn viên duy nhất được bao bọc,’ thì không nên chấp nhận. Ngay cả những lâu đài lớn được sắp xếp thành các sảnh đơn, đôi, ba, bốn, mà người ta có thể đi khắp nơi sau khi đã rửa chân và đi vào ở một nơi, thì trong những nơi đó cũng không thoát khỏi tội chung giường. Nếu chúng được làm với khuôn viên được phân định ở mỗi nơi tương ứng, thì tội chỉ xảy ra ở nơi có một khuôn viên duy nhất. Dvīhi [Pg.14] dvārehi yuttassa sudhāchadanamaṇḍapassa majjhe pākāraṃ karonti, ekena dvārena pavisitvā ekasmiṃ paricchede anupasampanno sayati, ekasmiṃ bhikkhu, anāpatti. Pākāre godhādīnaṃ pavisanamattampi chiddaṃ hoti, ekasmiñca paricchede godhā sayanti, anāpattiyeva. Na hi chiddena gehaṃ ekūpacāraṃ nāma hoti. Sace pākāramajjhe chinditvā dvāraṃ yojenti, ekūpacāratāya āpatti. Taṃ dvāraṃ kavāṭena pidahitvā sayanti, āpattiyeva. Na hi dvārapidahanena gehaṃ nānūpacāraṃ nāma hoti, dvāraṃ vā advāraṃ. Kavāṭañhi saṃvaraṇavivaraṇehi yathāsukhaṃ vaḷañjanatthāya kataṃ, na vaḷañjanūpacchedanatthāya. Sace pana taṃ dvāraṃ puna iṭṭhakāhi pidahanti, advāraṃ hoti, purime nānūpacārabhāveyeva tiṭṭhati. Dīghapamukhaṃ cetiyagharaṃ hoti. Ekaṃ kavāṭaṃ anto, ekaṃ bahi, dvinnaṃ kavāṭānaṃ antare anupasampanno antocetiyaghare sayantassa āpattiṃ karoti, ekūpacārattā. Nếu người ta xây một bức tường ở giữa một nhà tạ có mái lợp vôi vữa và có hai cửa, rồi đi vào bằng một cửa, một người chưa thọ cụ túc giới ngủ ở một khu, một vị tỳ khưu ngủ ở khu kia, thì không phạm tội. Nếu trong bức tường có một lỗ hổng chỉ đủ cho loài kỳ đà v.v... chui vào, và một con kỳ đà ngủ ở một khu, thì vẫn không phạm tội. Vì một ngôi nhà không được gọi là có một khuôn viên duy nhất chỉ vì một lỗ hổng. Nếu họ khoét một lỗ ở giữa bức tường và lắp một cánh cửa, thì phạm tội vì có một khuôn viên duy nhất. Nếu họ ngủ sau khi đóng cánh cửa đó bằng một tấm ván cửa, thì vẫn phạm tội. Vì việc đóng cửa không làm cho ngôi nhà được gọi là có nhiều khuôn viên khác nhau, cũng như một cánh cửa không trở thành không phải là cửa. Vì một tấm ván cửa được làm để sử dụng thuận tiện bằng cách đóng và mở, chứ không phải để cắt đứt việc sử dụng. Nhưng nếu họ lại xây bít cánh cửa đó bằng gạch, nó sẽ trở thành không phải là cửa, và nó vẫn ở trong tình trạng có nhiều khuôn viên khác nhau như trước. Có một nhà thờ tháp với một hiên dài. Một cánh cửa ở bên trong, một ở bên ngoài. Một người chưa thọ cụ túc giới ở giữa hai cánh cửa làm cho vị tỳ khưu ngủ bên trong nhà thờ tháp phạm tội, vì đó là một khuôn viên duy nhất. Tatra yassa ‘‘siyā ayaṃ ekūpacāranānūpacāratā nāma udositasikkhāpade vuttā, idha pana ‘seyyā nāma sabbacchannā sabbaparicchannā yebhuyyena channā yebhuyyena paricchannā’ti ettakameva vuttaṃ, pihitadvāro ca gabbho sabbaparicchannova hoti. Tasmā tattha anto sayiteneva saddhiṃ āpatti, bahi sayitena anāpattī’’ti. So evaṃ vattabbo – ‘‘apihitadvāre pana kasmā bahi sayitena āpattī’’ti? Pamukhassa gabbhena saddhiṃ sabbacchannattā. ‘‘Kiṃ pana gabbhe pihite chadanaṃ viddhastaṃ hotī’’ti? Na viddhastaṃ, gabbhena saddhiṃ pamukhassa sabbaparicchannatā na hoti. ‘‘Kiṃ parikkhepo viddhasto’’ti? Addhā vakkhati ‘‘na viddhasto, kavāṭena upacāro paricchanno’’ti. Evaṃ dūrampi gantvā puna ekūpacāranānūpacārataṃyeva paccāgamissati. Ở đây, nếu có người phản đối rằng: ‘Vấn đề về một khuôn viên duy nhất và nhiều khuôn viên khác nhau này được nói đến trong học giới Udosita, nhưng ở đây chỉ nói rằng: ‘Chỗ ngủ là nơi được che kín hoàn toàn, được bao bọc hoàn toàn, phần lớn được che kín, phần lớn được bao bọc,’ và một căn phòng có cửa đóng thì được bao bọc hoàn toàn. Do đó, chỉ phạm tội với người ngủ bên trong, còn người ngủ bên ngoài thì không phạm tội.’ Người đó nên được trả lời như sau: ‘Vậy trong trường hợp cửa không đóng, tại sao lại phạm tội với người ngủ bên ngoài?’ (Câu trả lời là:) Vì hiên trước cùng với căn phòng được che kín hoàn toàn. (Người đó có thể hỏi:) ‘Nhưng khi căn phòng được đóng lại, mái che có bị phá hủy không?’ (Câu trả lời là:) Không bị phá hủy, nhưng sự bao bọc hoàn toàn của hiên trước cùng với căn phòng không còn nữa. (Người đó có thể hỏi:) ‘Hàng rào có bị phá hủy không?’ (Người đó) chắc chắn sẽ nói: ‘Không bị phá hủy, nhưng khuôn viên được phân định bởi tấm ván cửa.’ Như vậy, dù đi xa đến đâu, người đó cũng sẽ quay trở lại vấn đề về một khuôn viên duy nhất và nhiều khuôn viên khác nhau. Apica yadi byañjanamatteyeva attho suviññeyyo siyā, sabbacchannāti vacanato pañcannaṃ aññatarena chadanena channā eva seyyā siyā, na aññena. Evañca sati padaracchannādīsu anāpatti siyā. Tato yadatthaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, sveva attho parihāyeyya. Parihāyatu vā mā vā, kathaṃ avuttaṃ gahetabbanti; ko vā vadati ‘‘avuttaṃ gahetabba’’nti? Vuttañhetaṃ aniyatesu – ‘‘paṭicchannaṃ nāma āsanaṃ kuṭṭena vā kavāṭena vā kilañjena [Pg.15] vā sāṇipākārena vā rukkhena vā thambhena vā koṭṭhalikāya vā yena kenaci paṭicchannaṃ hotī’’ti. Tasmā yathā tattha yena kenaci paṭicchannaṃ paṭicchannameva, evamidhāpi gahetabbaṃ. Tasmā senāsanaṃ khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā aññena saddhiṃ sambaddhaṃ vā asambaddhaṃ vā dīghaṃ vā vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā ekabhūmakaṃ vā, anekabhūmakaṃ vā, yaṃ yaṃ ekūpacāraṃ sabbattha yena kenaci paṭicchādanena sabbacchanne sabbaparicchanne yebhuyyena vā channe yebhuyyena vā paricchanne sahaseyyāpatti hotīti. Hơn nữa, nếu ý nghĩa có thể được biết một cách dễ dàng chỉ bằng lời văn, thì do lời dạy là “được lợp che hoàn toàn,” chỉ trú xá được lợp che bằng một trong năm loại vật liệu lợp mới là trú xá (đúng nghĩa), không phải bằng (vật liệu) khác. Và nếu là như vậy, sẽ không có tội trong các (trú xá) được lợp bằng ván gỗ, v.v. Do đó, mục đích mà học giới được chế định, chính mục đích ấy sẽ bị suy giảm. (Có người nói:) “Dù có suy giảm hay không, làm sao có thể chấp nhận điều không được nói đến?” (Đáp:) Hay ai nói rằng “nên chấp nhận điều không được nói đến”? Điều này đã được nói đến trong các pháp Bất Định: “Chỗ ngồi được gọi là che khuất là (chỗ) được che khuất bởi tường, hoặc cửa, hoặc chiếu, hoặc màn vải, hoặc cây, hoặc cột, hoặc kho chứa, hoặc bởi bất cứ vật gì.” Do đó, giống như ở đó, (chỗ) được che khuất bởi bất cứ vật gì chính là (chỗ) che khuất, ở đây cũng nên được hiểu như vậy. Do đó, trú xá dù nhỏ hay lớn, dù nối liền hay không nối liền với (trú xá) khác, dù dài hay tròn hay vuông, dù một tầng hay nhiều tầng, bất cứ trú xá nào có cùng một upacāra (khuôn viên), ở tất cả những nơi ấy, (khi ngủ chung) trong trú xá được lợp che hoàn toàn và được bao bọc hoàn toàn bởi bất cứ vật liệu lợp che nào, hoặc được lợp che phần lớn, hoặc được bao bọc phần lớn, thì có tội ngủ chung. 53. Upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne āpatti dukkaṭassāti ettha sabbacchanne upaḍḍhaparicchanneti evamādīsupi mahāpaccariyaṃ dukkaṭamevāti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘sabbacchanne yebhuyyenaparicchanne pācittiyaṃ, sabbacchanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenachanne upaḍḍhaparicchanne pācittiyaṃ, sabbaparicchanne yebhuyyenachanne pācittiyaṃ, sabbaparichanne upaḍḍhacchanne pācittiyaṃ, yebhuyyenaparicchanne upaḍḍhacchanne pācittiyaṃ, pāḷiyaṃ vuttapācittiyena saddhiṃ satta pācittiyānī’’ti vuttaṃ. ‘‘Sabbacchanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenachanne cūḷakaparicchanne dukkaṭaṃ, sabbaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭaṃ, yebhuyyenaparicchanne cūḷakacchanne dukkaṭaṃ, pāḷiyaṃ dukkaṭena saha pañca dukkaṭānī’’ti vuttaṃ. 53. Về câu “trong (trú xá) được lợp che một nửa, được bao bọc một nửa, có tội tác ác,” ở đây, ngay cả trong các trường hợp như “được lợp che hoàn toàn, được bao bọc một nửa,” trong sách Mahāpaccarī đã nói rằng chỉ có tội tác ác. Tuy nhiên, trong Đại Chú Giải đã nói rằng: “Trong (trú xá) được lợp che hoàn toàn, được bao bọc phần lớn, có tội pācittiya; trong (trú xá) được lợp che hoàn toàn, được bao bọc một nửa, có tội pācittiya; trong (trú xá) được lợp che phần lớn, được bao bọc một nửa, có tội pācittiya; trong (trú xá) được bao bọc hoàn toàn, được lợp che phần lớn, có tội pācittiya; trong (trú xá) được bao bọc hoàn toàn, được lợp che một nửa, có tội pācittiya; trong (trú xá) được bao bọc phần lớn, được lợp che một nửa, có tội pācittiya; cùng với tội pācittiya được nói trong Pāli, có bảy tội pācittiya.” Và đã nói rằng: “Trong (trú xá) được lợp che hoàn toàn, được bao bọc một phần nhỏ, có tội tác ác; trong (trú xá) được lợp che phần lớn, được bao bọc một phần nhỏ, có tội tác ác; trong (trú xá) được bao bọc hoàn toàn, được lợp che một phần nhỏ, có tội tác ác; trong (trú xá) được bao bọc phần lớn, được lợp che một phần nhỏ, có tội tác ác; cùng với tội tác ác trong Pāli, có năm tội tác ác.” ‘‘Upaḍḍhacchanne cūḷakaparicchanne anāpatti, upaḍḍhaparicchanne cūḷakacchanne anāpatti, cūḷakacchanne cūḷakaparicchanne anāpatti, sabbacchanne sabbaaparicchanneti ca ettha senambamaṇḍapavaṇṇaṃ hotī’’ti vuttaṃ. Imināpetaṃ veditabbaṃ – ‘‘yathā jagati parikkhepasaṅkhaya na gacchatī’’ti. Sesaṃ uttānatthameva. Đã nói rằng: “Trong (trú xá) được lợp che một nửa, được bao bọc một phần nhỏ, không có tội; trong (trú xá) được bao bọc một nửa, được lợp che một phần nhỏ, không có tội; trong (trú xá) được lợp che một phần nhỏ, được bao bọc một phần nhỏ, không có tội. Và ở đây, trong câu ‘được lợp che hoàn toàn, hoàn toàn không được bao bọc,’ (trú xá) có dạng của một cái lều senamba.” Do điều này, cũng nên biết rằng: “Nền đất không được tính là hàng rào.” Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có nguồn gốc giống như học giới về lông cừu; phát sinh từ thân, và từ thân và tâm; là hành động; không được giải thoát (khỏi tội) do không có tưởng (về sự vi phạm); không có tâm (vi phạm); là tội do chế định; là thân nghiệp; có ba tâm; có ba cảm thọ. Sahaseyyasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. Học giới về ngủ chung, thứ năm. 6. Dutiyasahaseyyasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích học giới về ngủ chung thứ hai 55. Dutiyasahaseyyasikkhāpade [Pg.16] – āvasathāgāranti āgantukānaṃ vasanāgāraṃ. Paññattaṃ hotīti puññakāmatāya katvā ṭhapitaṃ hoti. Yena sā itthī tenupasaṅkamīti asukasmiṃ nāma ṭhāne āvasathāgāraṃ paññattaṃ atthīti manussānaṃ sutvā upasaṅkami. Gandhagandhinīti agarukuṅkumādīnaṃ gandhānaṃ gandho gandhagandho, so assā atthīti gandhagandhinī. Sāṭakaṃ nikkhipitvāti appeva nāmassa imampi vippakāraṃ passantassa rāgo uppajjeyyāti cintetvā evamakāsi. Okkhipitvāti adho khipitvā. Accayoti aparādho. Maṃ accagamāti maṃ atikkamma abhibhavitvā pavatto. Sesaṃ paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayameva hi viseso – paṭhamasikkhāpade catutthadivase āpatti idha paṭhamadivasepi. Yakkhīpetīhi dissamānakarūpāhi tiracchānagatitthiyā ca methunadhammavatthubhūtāya eva dukkaṭaṃ. Sesāhi anāpatti. Samuṭṭhānādīni paṭhamasadisānevāti. 55. Trong học giới về ngủ chung thứ hai: Āvasathāgāraṃ có nghĩa là nhà ở cho khách vãng lai. Paññattaṃ hoti có nghĩa là được làm và thiết lập do lòng mong muốn phước báu. Yena sā itthī tenupasaṅkami (người phụ nữ ấy đã đi đến nơi đó) có nghĩa là đã nghe người ta nói “ở nơi kia có một nhà khách đã được thiết lập” rồi đi đến. Gandhagandhinī có nghĩa là mùi hương của các loại hương liệu như trầm hương, nghệ tây, v.v., là mùi hương thơm; cô ấy có mùi hương đó, nên gọi là gandhagandhinī (người có mùi hương thơm). Sāṭakaṃ nikkhipitvā (cởi áo ra) có nghĩa là đã suy nghĩ rằng “biết đâu khi thấy cả hành động bất thường này, lòng tham dục của vị này sẽ khởi lên” rồi đã làm như vậy. Okkhipitvā có nghĩa là nhìn xuống. Accayo có nghĩa là lỗi lầm. Maṃ accagamā (đã vượt qua con) có nghĩa là đã vượt qua và chế ngự con mà xảy ra. Phần còn lại nên được hiểu theo cách đã nói trong học giới thứ nhất. Đây chính là điểm khác biệt: trong học giới thứ nhất, có tội vào ngày thứ tư; ở đây, có tội ngay cả vào ngày đầu tiên. Với các nữ dạ-xoa, ngạ-quỷ có hình dạng thấy được và với con vật cái là đối tượng của pháp dâm dục, chỉ có tội tác ác. Với những (con vật cái) còn lại, không có tội. Các yếu tố như nguồn gốc, v.v., giống như học giới thứ nhất. Dutiyasahaseyyasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. Học giới về ngủ chung thứ hai, thứ sáu. 7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích học giới về thuyết pháp 60. Sattamasikkhāpade – gharaṇīti gharasāminī. Nivesanadvāreti nivesanassa mahādvāre. Gharasuṇhāti tasmiṃ ghare suṇhā. Āvasathadvāreti ovarakadvāre. Vissaṭṭhenāti suniggatena saddena. Vivaṭenāti suṭṭhu pakāsena asaṃvutena. Dhammo desetabboti ayaṃ saraṇasīlādibhedo dhammo kathetabbo. Aññātunti ājānituṃ. Viññunā purisaviggahenāti viññunā purisena, purisaviggahaṃ gahetvāpi ṭhitena na yakkhena na petena na tiracchānagatena. 60. Trong học giới thứ bảy: Gharaṇī có nghĩa là bà chủ nhà. Nivesanadvāre có nghĩa là ở cửa chính của ngôi nhà. Gharasuṇhā có nghĩa là con dâu trong nhà đó. Āvasathadvāre có nghĩa là ở cửa phòng riêng. Vissaṭṭhena có nghĩa là với âm thanh phát ra rõ ràng. Vivaṭena có nghĩa là rõ ràng, không bị che đậy. Dhammo desetabbo có nghĩa là pháp này, có sự phân biệt như quy y, giới, v.v., nên được thuyết giảng. Aññātuṃ có nghĩa là để biết. Viññunā purisaviggahena có nghĩa là bởi người nam có trí hiểu, dù đang đứng trong hình dạng người nam, không phải là dạ-xoa, không phải là ngạ-quỷ, không phải là loài bàng sanh. 66. Anāpatti viññunā purisaviggahenāti viññunā purisaviggahena saddhiṃ ṭhitāya bahumpi dhammaṃ desentassa anāpatti. Chappañcavācāhīti chahi pañcahi vācāhi yo deseti, tassapi anāpatti. Tattha eko gāthāpādo ekavācāti evaṃ sabbattha vācāpamāṇaṃ veditabbaṃ. Sace aṭṭhakathaṃ dhammapadaṃ jātakādivatthuṃ vā kathetukāmo hoti, chappañcapadamattameva kathetuṃ [Pg.17] vaṭṭati. Pāḷiyā saddhiṃ kathentena ekapadaṃ pāḷito pañca aṭṭhakathātoti evaṃ cha padāni anatikkāmetvāva kathetabbo. Padasodhamme vuttappabhedo hi idhāpi sabbo dhammoyeva. Tasmiṃ desetīti tasmiṃ khaṇe deseti. Sampadānatthe vā etaṃ bhummavacanaṃ. Tassā desetīti attho. Aññissā mātugāmassāti ekissā desetvā puna āgatāgatāya aññissāpi desetīti evaṃ ekāsane nisinno mātugāmasatasahassannampi desetīti attho. Mahāpaccariyaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ samaṃ nisinnānaṃ mātugāmānaṃ ‘‘tumhākaṃ ekekissā ekekaṃ gāthaṃ desessāmi, taṃ suṇāthāti deseti, anāpatti. Paṭhamaṃ ekekissā ekekaṃ gāthaṃ kathessāmīti ābhogaṃ katvā jānāpetvā kathetuṃ vaṭṭati, na pacchāti. Pañhaṃ pucchati pañhaṃ puṭṭho kathetīti mātugāmo ‘‘dīghanikāyo nāma bhante kimatthaṃ dīpetī’’ti pucchati. Evaṃ pañhaṃ puṭṭho bhikkhu sabbaṃ cepi dīghanikāyaṃ katheti, anāpatti. Sesamettha uttānatthameva. 66. Không phạm tội, với người nam có trí: Vị tỳ khưu thuyết nhiều pháp cho người nữ đang đứng cùng với người nam có trí cũng không phạm tội. Bằng sáu hoặc năm câu nói: Vị tỳ khưu nào thuyết pháp bằng sáu hoặc năm câu nói, vị ấy cũng không phạm tội. Trong đó, một pāda của câu kệ là một câu nói; nên hiểu giới hạn của câu nói ở mọi nơi là như vậy. Nếu muốn kể Chú giải, Kinh Pháp Cú, hoặc các câu chuyện như Bổn Sanh, thì chỉ được phép nói chừng sáu hoặc năm câu. Người nói cùng với Pāli thì nên nói không vượt quá sáu câu, theo cách này: một câu từ Pāli và năm câu từ Chú giải. Quả vậy, pháp có các loại đã được nói trong học giới padasodhamma cũng chính là tất cả pháp ở đây. Thuyết trong lúc ấy có nghĩa là thuyết trong khoảnh khắc ấy. Hoặc từ này là biến cách thứ bảy dùng theo nghĩa của chỉ định cách. Có nghĩa là thuyết cho người nữ ấy. Cho người nữ khác có nghĩa là: sau khi đã thuyết cho một người, lại thuyết cho người nữ khác mỗi khi họ đến; theo cách này, vị ấy ngồi ở một chỗ và thuyết cho cả trăm ngàn người nữ. Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: Đối với những người nữ đang ngồi ngang bằng nhau, vị ấy nói: ‘Ta sẽ thuyết cho mỗi người trong các ngươi một câu kệ, các ngươi hãy lắng nghe,’ rồi thuyết pháp thì không phạm tội. Trước tiên, sau khi tác ý và cho biết rằng: ‘Ta sẽ nói một câu kệ cho mỗi người,’ thì được phép nói, sau đó thì không. Hỏi một câu hỏi, được hỏi một câu hỏi rồi nói: Người nữ hỏi: ‘Bạch ngài, Trường Bộ Kinh giải thích ý nghĩa gì?’ Vị tỳ khưu được hỏi câu hỏi như vậy, dù có nói toàn bộ Trường Bộ Kinh cũng không phạm tội. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato ca vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có sự phát sanh giống như học giới padasodhamma – phát sanh từ lời nói và từ lời nói cùng với tâm, là kiriyākiriya, nosaññāvimokkha, acittaka, paṇṇattivajja, thuộc về khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ. Dhammadesanāsikkhāpadaṃ sattamaṃ. Học giới Thuyết Pháp, thứ bảy. 8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải thích học giới Nói Lên Sự Thật 67. Aṭṭhamasikkhāpade – vatthukathāya tāva yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ catutthapārājikavaṇṇanāyaṃ vuttanayameva. Ayameva hi viseso – tattha abhūtaṃ ārocesuṃ, idha bhūtaṃ. Bhūtampi puthujjanā ārocesuṃ, na ariyā. Ariyānañhi payuttavācā nāma natthi, attano guṇe ārocayamāne pana aññe na paṭisedhesuṃ, tathāuppanne ca paccaye sādiyiṃsu, tathāuppannabhāvaṃ ajānantā. 67. Trong học giới thứ tám – trước hết, điều gì nên được nói về câu chuyện nhân duyên, tất cả điều đó đều theo phương pháp đã được nói trong phần giải thích tội Pārājika thứ tư. Quả vậy, đây chính là điểm khác biệt: ở đó, họ đã nói lên điều không thật; ở đây, (họ đã nói lên) điều có thật. Cả điều có thật cũng là do các phàm nhân nói lên, không phải các bậc Thánh. Quả vậy, các bậc Thánh không có lời nói liên quan đến (lợi dưỡng); tuy nhiên, khi những người khác nói lên đức hạnh của mình, các ngài đã không ngăn cản, và các ngài đã hoan hỷ thọ nhận các vật dụng phát sanh như vậy, do không biết rằng chúng phát sanh như vậy. ‘‘Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesu’’ntiādimhi pana ye uttarimanussadhammassa vaṇṇaṃ bhāsiṃsu, te ārocesunti veditabbaṃ. ‘‘Kacci pana vo bhikkhave bhūta’’nti pucchite pana sabbepi ‘‘bhūtaṃ bhagavā’’ti paṭijāniṃsu. Ariyānampi hi abbhantare bhūto uttarimanussadhammoti. Atha bhagavā [Pg.18] ariyamissakattā ‘‘moghapurisā’’ti avatvā ‘‘kathañhi nāma tumhe bhikkhave’’ti vatvā ‘‘udarassa kāraṇā’’tiādimāha. Tattha yasmā ariyā aññesaṃ sutvā ‘‘ayyo kira, bhante, sotāpanno’’tiādinā nayena pasannehi manussehi pucchiyamānā apaññatte sikkhāpade anādīnavadassino suddhacittatāya attano ca paresañca visesādhigamaṃ paṭijāniṃsu. Evaṃ paṭijānantehi ca tehi yaṃ aññe udarassa kāraṇā uttarimanussadhammassa vaṇṇaṃ bhāsitvā piṇḍapātaṃ uppādesuṃ, taṃ suddhacittatāya sādiyantehipi udarassa kāraṇā uttarimanussadhammassa vaṇṇo bhāsito viya hoti. Tasmā sabbasaṅgāhikeneva nayena ‘‘kathañhi nāma tumhe, bhikkhave, udarassa kāraṇā gihīnaṃ aññamaññaṃ uttarimanussadhammassa vaṇṇaṃ bhāsissathā’’ti āha. Sesaṃ catutthapārājikavatthusadisameva. Sikkhāpadavibhaṅgepi kevalaṃ tattha pārājikañceva thullaccayañca idha bhūtattā pācittiyañceva dukkaṭañca ayaṃ viseso. Sesaṃ vuttanayameva. Trong đoạn bắt đầu bằng ‘Bấy giờ, các tỳ khưu ấy đã trình báo việc ấy lên Đức Thế Tôn,’ nên hiểu rằng những vị tỳ khưu nào đã nói lên sự tán thán về pháp thượng nhân, chính các vị ấy đã trình báo. Khi được hỏi ‘Này các tỳ khưu, có thật vậy không?’ tất cả đều đã thừa nhận ‘Bạch Đức Thế Tôn, là thật.’ Quả vậy, pháp thượng nhân có thật bên trong các bậc Thánh. Bấy giờ, Đức Thế Tôn, vì có các bậc Thánh trà trộn trong đó, đã không nói ‘Này các kẻ trống rỗng kia,’ mà đã nói ‘Này các tỳ khưu, sao các ngươi lại...’ rồi Ngài nói đoạn bắt đầu bằng ‘vì cái bụng.’ Trong đó, bởi vì các bậc Thánh, khi được những người có lòng tịnh tín hỏi theo cách ‘Bạch ngài, nghe nói ngài là bậc Dự lưu’ v.v... sau khi nghe từ những người khác, do không thấy có sự nguy hại vì học giới chưa được chế định, đã thừa nhận sự chứng đắc pháp đặc biệt của mình và của người khác với tâm thanh tịnh. Và khi các bậc Thánh ấy thừa nhận như vậy, dù các ngài hoan hỷ thọ nhận với tâm thanh tịnh vật thực mà những người khác đã làm cho phát sanh bằng cách nói lên sự tán thán về pháp thượng nhân vì cái bụng, thì cũng giống như là sự tán thán về pháp thượng nhân đã được nói ra vì cái bụng. Do đó, Ngài đã nói theo phương pháp bao gồm tất cả rằng: ‘Này các tỳ khưu, sao các ngươi lại vì cái bụng mà nói cho các gia chủ về sự tán thán pháp thượng nhân của nhau?’ Phần còn lại giống như câu chuyện nhân duyên của tội Pārājika thứ tư. Trong phần phân tích học giới cũng vậy, chỉ có điểm khác biệt này: ở đó có tội Pārājika và tội Thullaccaya, còn ở đây, do là sự thật, nên có tội Pācittiya và tội Dukkaṭa. Phần còn lại theo phương pháp đã nói. 77. ‘‘Upasampannassa bhūtaṃ ārocetī’’ti uttarimanussadhammameva sandhāya vuttaṃ. Parinibbānakāle hi antarā vā atikaḍḍhiyamānena upasampannassa bhūtaṃ ārocetuṃ vaṭṭati. Sutapariyattisīlaguṇaṃ pana anupasampannassāpi ārocetuṃ vaṭṭati. Ādikammikassa anāpatti. ‘‘Ummattakassā’’ti idaṃ pana idha na vuttaṃ. Kasmā? Diṭṭhisampannānaṃ ummādassa vā cittakkhepassa vā abhāvāti. Mahāpaccariyampi hi vicāritaṃ ‘‘jhānalābhī pana parihīne jhāne ummattako bhaveyya, tassapi bhūtārocanapaccayā anāpatti na vattabbā, bhūtasseva abhāvato’’ti. Sesaṃ uttānameva. 77. Câu ‘nói lên sự thật cho người đã thọ cụ túc giới’ được nói ra nhắm đến chính pháp thượng nhân. Quả vậy, vào lúc sắp tịch diệt Niết-bàn hoặc trong khoảng thời gian giữa, khi bị gặng hỏi nhiều, được phép nói lên sự thật cho người đã thọ cụ túc giới. Tuy nhiên, được phép nói lên đức hạnh về văn, học và giới cho cả người chưa thọ cụ túc giới. Không phạm tội đối với người phạm lần đầu. Tuy nhiên, câu ‘đối với người điên’ không được nói ở đây. Tại sao? Vì những bậc đã thành tựu chánh kiến không có sự điên cuồng hay tâm tán loạn. Quả vậy, trong Chú giải Mahāpaccarī cũng đã được xem xét rằng: ‘Người đắc thiền, khi thiền bị suy thoái, có thể trở nên điên cuồng. Đối với người ấy cũng không nên nói là không phạm tội do duyên nói lên sự thật. Tại sao? Vì chính điều có thật đã không còn.’ Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Bhūtārocanaṃ nāmetaṃ pubbe avuttehi tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti – kāyato vācato kāyavācato cāti. Kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, kusalābyākatacittehi dvicittaṃ, sukhamajjhattavedanāhi dvivedananti. Việc nói lên sự thật này phát sanh từ ba nguồn gốc chưa được nói đến trước đây: từ thân, từ lời nói, và từ thân và lời nói. Là kiriya, nosaññāvimokkha, acittaka, paṇṇattivajja, thuộc về thân nghiệp, khẩu nghiệp, có hai tâm (với các tâm thiện và vô ký), có hai cảm thọ (với thọ lạc và thọ xả). Bhūtārocanasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Học giới Nói Lên Sự Thật, thứ tám. 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải thích học giới Nói Lên Tội Thô 78. Navamasikkhāpade [Pg.19] – duṭṭhullā nāma āpatti cattāri ca pārājikāni terasa ca saṅghādisesāti imissā pāḷiyā ‘‘pārājikāni duṭṭhullasaddatthadassanatthaṃ vuttāni, saṅghādisesaṃ pana idha adhippeta’’nti aṭṭhakathāsu vuttaṃ. Tatrāyaṃ vicāraṇā – sace pārājikaṃ ārocentassa pācittiyaṃ na bhaveyya, yathā samānepi bhikkhu-bhikkhunīnaṃ upasampannasadde yattha bhikkhunī anadhippetā hoti, tattha bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso anupasampannoti vuccati; evamidha samānepi pārājikasaṅghādisesānaṃ duṭṭhullasadde yadi pārājikaṃ anadhippetaṃ, ‘‘duṭṭhullā nāma āpatti terasa saṅghādisesā’’ti etadeva vattabbaṃ siyā. Tattha bhaveyya ‘‘yo pārājikaṃ āpanno, so bhikkhubhāvato cuto, tasmā tassa āpattiṃ ārocento dukkaṭaṃ āpajjatī’’ti. Evaṃ sati akkosantopi dukkaṭaṃ āpajjeyya, pācittiyameva ca āpajjati. Vuttañhetaṃ – ‘‘asuddho hoti puggalo aññataraṃ pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpanno, tañce asuddhadiṭṭhi samāno okāsaṃ kārāpetvā akkosādhippāyo vadati, āpatti omasavādassā’’ti (pārā. 389). Evaṃ pāḷiyā vicāriyamānāya pārājikaṃ ārocentassāpi pācittiyameva dissati. Kiñcāpi dissati, atha kho sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā aṭṭhakathācariyāva ettha pamāṇaṃ, na aññā vicāraṇā. Pubbepi ca āvocumha – ‘‘buddhena dhammo vinayo ca vutto, yo tassa puttehi tatheva ñāto’’tiādi (pārā. aṭṭha. 1.ganthārambhakathā). Aṭṭhakathācariyā hi buddhassa adhippāyaṃ jānanti. 78. Trong học giới thứ chín – Trong câu Pāḷi này: “Tội thô, tên gọi là tội, gồm có bốn tội pārājika và mười ba tội saṅghādisesa,” trong các Chú giải đã nói rằng: “Các tội pārājika được nói đến nhằm mục đích cho thấy ý nghĩa của từ ‘duṭṭhulla,’ tuy nhiên ở đây (chỉ) tội saṅghādisesa được chủ ý đến.” Ở đây, có sự thẩm xét này: Nếu việc phạm pācittiya không xảy ra cho người kể tội pārājika, thì cũng giống như trường hợp mặc dù từ ‘upasampanna’ (đã thọ cụ túc) là giống nhau đối với tỳ khưu và tỳ khưu ni, ở nơi nào tỳ khưu ni không được chủ ý đến, ở đó, ngoại trừ tỳ khưu, phần còn lại được gọi là ‘anupasampanna’ (chưa thọ cụ túc); tương tự như vậy, ở đây, mặc dù từ ‘duṭṭhulla’ là giống nhau đối với pārājika và saṅghādisesa, nếu pārājika không được chủ ý đến, thì chỉ nên nói rằng: “Tội thô, tên gọi là tội, gồm mười ba tội saṅghādisesa.” Ở đó, có thể có (sự nghi ngờ này): “Vị nào đã phạm pārājika, vị ấy đã mất tư cách tỳ khưu, do đó người kể tội của vị ấy phạm dukkaṭa (tác ác).” Nếu vậy, người mắng nhiếc cũng sẽ phạm dukkaṭa, nhưng (thực tế) vị ấy chỉ phạm pācittiya. Và điều này đã được nói: “Một người trở nên không trong sạch khi đã phạm vào một tội pārājika nào đó. Nếu một người khác, có quan điểm rằng vị ấy không trong sạch, sau khi đã xin phép, nói với ý định mắng nhiếc, thì phạm tội omasavāda (lời nói ác khẩu, tức pācittiya).” Như vậy, khi thẩm xét theo Pāḷi, người kể tội pārājika cũng chỉ thấy là phạm pācittiya. Mặc dù thấy như vậy, nhưng vì đã được nói trong tất cả các Chú giải, nên chính các vị Chú giải sư là thẩm quyền ở đây, không phải sự thẩm xét khác. Và trước đây chúng tôi cũng đã nói: “Pháp và Luật đã được đức Phật thuyết giảng, và đã được các con của Ngài biết đến đúng như vậy,” v.v... Vì rằng các vị Chú giải sư biết được chủ ý của đức Phật. Imināpi cetaṃ pariyāyena veditabbaṃ. Aññatra bhikkhusammutiyāti hi vuttaṃ. Bhikkhusammutiyā ca ārocanaṃ āyatiṃ saṃvaratthāya puna tathārūpaṃ āpattiṃ anāpajjanatthāya bhagavatā anuññātaṃ, na tassa bhikkhuno avaṇṇamattappakāsanatthāya, sāsane cassa patiṭṭhānisedhanatthāya, na ca pārājikaṃ āpannassa puna tathārūpāya āpattiyā anāpajjanena bhikkhubhāvo nāma atthi. Tasmā ‘‘pārājikāni duṭṭhullasaddatthadassanatthaṃ vuttāni, saṅghādisesaṃ pana idhādhippeta’’nti yaṃ aṭṭhakathāsu vuttaṃ, taṃ suvuttameva. Và cũng nên biết điều này theo phương cách sau. Vì đã nói: “Ngoại trừ sự đồng thuận của chư tỳ khưu.” Và việc kể tội do sự đồng thuận của chư tỳ khưu đã được đức Thế Tôn cho phép nhằm mục đích thu thúc trong tương lai, hoặc nhằm mục đích không tái phạm tội tương tự như vậy; không phải nhằm mục đích chỉ để công bố điều không tốt của vị tỳ khưu ấy, và không phải nhằm mục đích ngăn cản chỗ đứng của vị ấy trong giáo pháp. Và đối với người đã phạm pārājika, không có cái gọi là tư cách tỳ khưu do việc không tái phạm tội tương tự như vậy. Do đó, điều đã được nói trong các Chú giải rằng: “Các tội pārājika được nói đến nhằm mục đích cho thấy ý nghĩa của từ ‘duṭṭhulla,’ tuy nhiên ở đây (chỉ) tội saṅghādisesa được chủ ý đến,” điều đó quả là đã được nói rất khéo. 80. Atthi [Pg.20] bhikkhusammuti āpattipariyantātiādīsu pana yā ayaṃ bhikkhusammuti vuttā, sā na katthaci āgatā, idha vuttattāyeva pana abhiṇhāpattikaṃ bhikkhuṃ disvā evamesa paresu hirottappenāpi āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjissatīti tassa bhikkhuno hitesitāya tikkhattuṃ apaloketvā saṅghena kātabbāti veditabbāti. 80. Tuy nhiên, trong các câu Pāḷi bắt đầu bằng “Có sự đồng thuận của chư tỳ khưu cho đến khi tội chấm dứt,” sự đồng thuận của chư tỳ khưu này đã được nói đến, nó không xuất hiện ở bất cứ nơi nào khác (trong Pāḷi). Tuy nhiên, chính vì nó được nói ở đây, nên được hiểu rằng: khi thấy một tỳ khưu thường xuyên phạm tội, (nghĩ rằng) “Như vậy, vị này, do hổ thẹn và ghê sợ đối với những người khác, sẽ đạt được sự thu thúc trong tương lai,” vì mong muốn lợi ích cho vị tỳ khưu ấy, (sự đồng thuận này) nên được Tăng chúng thực hiện sau khi thông báo ba lần (làm yết-ma bạch-tứ). 82. Aduṭṭhullaṃ āpattiṃ āroceti āpatti dukkaṭassāti pañcapi āpattikkhandhe ārocentassa dukkaṭaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana pārājikaṃ ārocentassāpi dukkaṭameva vuttaṃ. Anupasampannassa duṭṭhullaṃ vā aduṭṭhullaṃ vā ajjhācāranti ettha ādito pañca sikkhāpadāni duṭṭhullo nāma ajjhācāro, sesāni aduṭṭhullo. Sukkavissaṭṭhikāyasaṃsaggaduṭṭhullaattakāmā panassa ajjhācāro nāmāti vuttaṃ. 82. Câu “Kể tội không thô, phạm tác ác” (có nghĩa là) người kể năm uẩn tội nào cũng phạm tác ác. Tuy nhiên, trong (Chú giải) Mahāpaccarī, người kể tội pārājika cũng được nói là chỉ phạm tác ác. Ở đây, trong câu “Sự vi phạm thô hoặc không thô của người chưa thọ cụ túc,” năm học giới đầu tiên (của sa di) là sự vi phạm được gọi là thô, các (học giới) còn lại là (sự vi phạm) không thô. Tuy nhiên, đã được nói rằng: xuất tinh, thân thể tiếp xúc, lời nói thô tục, và tự thỏa mãn dục vọng được gọi là sự vi phạm của vị ấy (người chưa thọ cụ túc). 83. Vatthuṃ ārocetīti ‘‘ayaṃ sukkavissaṭṭhiṃ āpanno, duṭṭhullaṃ āpanno, attakāmaṃ āpanno’’ kāyasaṃsaggaṃ āpannoti evaṃ vadantassa anāpatti. Āpattiṃ ārocetīti ettha ‘‘ayaṃ pārājikaṃ āpanno, saṅghādisesaṃ thullaccayaṃ pācittiyaṃ pāṭidesanīyaṃ dukkaṭaṃ dubbhāsitaṃ āpanno’’ti vadati anāpatti. ‘‘Ayaṃ asuciṃ mocetvā saṅghādisesaṃ āpanno’’tiādinā pana nayena vatthunā saddhiṃ āpattiṃ ghaṭetvā ārocentasseva āpatti. Sesamettha uttānameva. 83. Câu “Kể sự việc” (có nghĩa là) người nói như vầy: “Vị này đã phạm (tội) xuất tinh, đã phạm (tội) lời nói thô tục, đã phạm (tội) tự thỏa mãn dục vọng, đã phạm (tội) thân thể tiếp xúc,” thì không phạm tội. Ở đây, trong câu “Kể tội,” người nói: “Vị này đã phạm pārājika, saṅghādisesa, thullaccaya, pācittiya, pāṭidesanīya, dukkaṭa, dubbhāsita,” thì không phạm tội. Tuy nhiên, chỉ người kể tội bằng cách liên kết tội với sự việc theo phương cách như: “Vị này, sau khi xuất tinh, đã phạm saṅghādisesa,” v.v... mới phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Học giới này có ba nguồn gốc phát sinh: phát sinh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, hoặc từ thân, khẩu và tâm. Nó là hành động (kiriya), được giải thoát (khỏi tội) do tưởng (sai), có tâm (cố ý), bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Duṭṭhullārocanasikkhāpadaṃ navamaṃ. Học giới về việc kể tội thô, thứ chín. 10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích học giới về việc đào đất 86. Dasamasikkhāpade – jātā ca pathavī ajātā ca pathavīti imehi padehi jātapathaviñca ajātapathaviñca dasseti. Appapāsāṇādīsu appā pāsāṇā etthāti appapāsāṇāti evamattho daṭṭhabbo. Tattha muṭṭhippamāṇato [Pg.21] upari pāsāṇāti veditabbā, muṭṭhippamāṇā sakkharā. Kathalāti kapālakhaṇḍāni. Marumbāti kaṭasakkharā. Vālikāti vālukāyeva. Yebhuyyena paṃsukāti tīsu koṭṭhāsesu dve koṭṭhāsā paṃsu, eko pāsāṇādīsu aññataro. Adaḍḍhāpīti uddhanapattapacanakumbhakārāvāpādivasena tathā tathā adaḍḍhā. Sā pana visuṃ natthi, suddhapaṃsuādīsu aññatarāva veditabbā. Yebhuyyenasakkharāti bahutarā sakkharā. Hatthikucchiyaṃ kira ekapacchipūraṃ āharāpetvā doṇiyaṃ dhovitvā pathaviyā yebhuyyena sakkharabhāvaṃ ñatvā sayaṃ bhikkhū pokkharaṇiṃ khaṇiṃsu. Yāni pana majjhe ‘‘appapaṃsu appamattikā’’ti dve padāni, tāni yebhuyyenapāsāṇādipañcakameva pavisanti tesaṃyeva hi dvinnaṃ pabhedadassanametaṃ. Sayaṃ khaṇati āpatti pācittiyassāti ettha pahāre pahāre pācittiyaṃ veditabbaṃ. Sakiṃ āṇatto bahukampi khaṇatīti sacepi sakaladivasaṃ khaṇati, āṇāpakassa ekaṃyeva pācittiyaṃ. Sace pana kusito hoti, punappunaṃ āṇāpetabbo. Taṃ āṇāpetvā khaṇāpentassa vācāya vācāya pācittiyaṃ. Ayaṃ tāva pāḷivaṇṇanā. 86. Trong học giới thứ mười, với các từ ngữ “jātā ca pathavī ajātā ca pathavīti” (đất đã sanh và đất chưa sanh), ngài chỉ ra đất đã sanh và đất chưa sanh. Trong các loại đất như “appapāsāṇā” (ít đá), nên hiểu ý nghĩa như vầy: “appā pāsāṇā etthāti appapāsāṇā” (nơi đây có ít đá nên gọi là đất ít đá). Trong đó, nên biết rằng những viên đá lớn hơn nắm tay được gọi là “pāsāṇā” (đá), những viên đá cỡ nắm tay được gọi là “sakkharā” (sỏi). “Kathalā” là những mảnh gốm. “Marumbā” là sỏi vụn. “Vālikā” chính là cát. “Yebhuyyena paṃsukā” (phần lớn là bụi đất) có nghĩa là trong ba phần, hai phần là bụi đất, một phần là một trong các loại như đá, v.v. “Adaḍḍhā” (đất chưa nung) là đất chưa được nung theo cách này hay cách khác, như trong việc làm bếp lò, nung bát, lò của thợ gốm. Nhưng loại đất này không có riêng, nên biết nó là một trong các loại như đất bụi thuần túy, v.v. “Yebhuyyenasakkharā” (phần lớn là sỏi) là đất có nhiều sỏi hơn. Tương truyền, tại Hatthikucchi, các vị tỳ khưu đã cho mang đến một giỏ đất đầy, rửa trong máng nước, và sau khi biết rằng đất phần lớn là sỏi, các vị đã tự mình đào hồ. Còn hai từ ở giữa là “appapaṃsu appamattikā” (ít bụi đất, ít đất sét), chúng được bao gồm trong năm loại bắt đầu bằng “yebhuyyenapāsāṇā” (phần lớn là đá), vì đây là sự trình bày về sự khác biệt của chính hai loại đó. Trong câu “sayaṃ khaṇati āpatti pācittiyassā” (tự mình đào, phạm tội pācittiya), nên hiểu rằng mỗi nhát đào là một tội pācittiya. Trong câu “sakiṃ āṇatto bahukampi khaṇati” (được ra lệnh một lần, đào nhiều), nếu người được ra lệnh đào cả ngày, người ra lệnh chỉ phạm một tội pācittiya. Nhưng nếu người được ra lệnh lười biếng, phải ra lệnh nhiều lần. Khi ra lệnh cho người đó và khiến họ đào, người ra lệnh phạm tội pācittiya theo mỗi lời nói. Đây trước hết là phần giải thích Pāḷi. Ayaṃ pana pāḷimuttakavinicchayo – ‘‘pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vadati, vaṭṭati. Khatāyeva hi pokkharaṇī nāma hoti, tasmā ayaṃ kappiyavohāro. Esa nayo ‘‘vāpiṃ taḷākaṃ āvāṭaṃ khaṇā’’tiādīsupi. ‘‘Imaṃ okāsaṃ khaṇa, imasmiṃ okāse pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vattuṃ pana na vaṭṭati. ‘‘Kandaṃ khaṇa, mūlaṃ khaṇā’’ti aniyāmetvā vattuṃ vaṭṭati. ‘‘Imaṃ valliṃ khaṇa, imasmiṃ okāse kandaṃ vā mūlaṃ vā khaṇā’’ti vattuṃ na vaṭṭati. Pokkharaṇiṃ sodhentehi yo kuṭehi ussiñcituṃ sakkā hoti tanukakaddamo, taṃ apanetuṃ vaṭṭati, bahalaṃ na vaṭṭati. Ātapena sukkhakaddamo phalati, tatra yo heṭṭhā pathaviyā asambaddho, tameva apanetuṃ vaṭṭati. Udakena gataṭṭhāne udakapappaṭako nāma hoti, vātappahārena calati, taṃ apanetuṃ vaṭṭati. Còn đây là phần quyết nghị ngoài Pāḷi – Khi nói: “Hãy đào hồ sen,” thì được phép. Vì hồ sen vốn là thứ được đào, do đó đây là cách nói hợp lệ. Phương pháp này cũng áp dụng trong các trường hợp như: “Hãy đào hồ chứa nước, hãy đào ao, hãy đào hố.” Nhưng không được phép nói: “Hãy đào chỗ này, hãy đào hồ sen ở chỗ này.” Được phép nói không xác định: “Hãy đào củ, hãy đào rễ.” Không được phép nói: “Hãy đào dây leo này, hãy đào củ hoặc rễ ở chỗ này.” Khi các vị tỳ khưu dọn dẹp hồ sen, loại bùn loãng nào có thể dùng gàu múc lên được thì được phép loại bỏ, loại bùn đặc thì không được. Bùn khô nứt nẻ do nắng, trong đó phần nào không dính liền với đất ở bên dưới thì chỉ được phép loại bỏ phần đó. Ở nơi nước chảy qua, có một thứ gọi là váng nước, nó lay động do gió thổi, được phép loại bỏ nó. Pokkharaṇīādīnaṃ taṭaṃ bhijjitvā udakasāmantā patati, sace omakacātumāsaṃ ovaṭṭhaṃ, chindituṃ vā bhindituṃ vā vaṭṭati, cātumāsato uddhaṃ na [Pg.22] vaṭṭati. Sace pana udakeyeva patati, deve atirekacātumāsaṃ ovaṭṭhepi udakeyeva udakassa patitattā vaṭṭati. Pāsāṇapiṭṭhiyaṃ soṇḍiṃ khaṇanti, sace tattha paṭhamameva sukhumarajaṃ patati, tañce devena ovaṭṭhaṃ hoti, cātumāsaccayena akappiyapathavīsaṅkhyaṃ gacchati. Udake pariyādiṇṇe soṇḍiṃ sodhentehi taṃ vikopetuṃ na vaṭṭati. Sace paṭhamameva udakena pūrati, pacchā rajaṃ patati, taṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Tattha hi deve vassantepi udakeyeva udakaṃ patatīti. Piṭṭhipāsāṇe sukhumarajaṃ hoti, deve phusāyante allīyati, tampi cātumāsaccayena vikopetuṃ na vaṭṭati. Sace pana akatapabbhāre vammiko uṭṭhito hoti, yathāsukhaṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Sace abbhokāse uṭṭhahati, omakacātumāsaṃ ovaṭṭhoyeva vaṭṭati. Rukkhādīsu āruḷhaupacikāmattikāyapi eseva nayo. Gaṇḍuppādagūthamūsikukkaragokaṇṭakādīsupi eseva nayo. Bờ của hồ sen, v.v., bị sạt lở và rơi xuống gần mép nước, nếu đã bị mưa thấm dưới bốn tháng thì được phép cắt hoặc phá, trên bốn tháng thì không được. Nhưng nếu nó rơi ngay vào trong nước, thì dù đã bị mưa thấm trên bốn tháng cũng được phép, vì nước mưa rơi ngay vào trong nước. Người ta đào hồ chứa nước trên nền đá, nếu ngay từ đầu có bụi mịn rơi vào đó, và nếu nó bị mưa thấm, thì sau bốn tháng nó sẽ được kể là đất không hợp lệ. Khi nước cạn, các vị tỳ khưu dọn dẹp hồ chứa nước không được phép làm hư hại lớp đất đó. Nếu ngay từ đầu hồ đã đầy nước, sau đó bụi mới rơi vào, thì được phép làm hư hại nó. Vì ở đó, dù trời mưa, nước mưa cũng chỉ rơi vào trong nước. Trên phiến đá có bụi mịn, khi trời mưa lất phất, nó dính lại, sau bốn tháng cũng không được phép làm hư hại nó. Nhưng nếu gò mối nổi lên ở sườn núi tự nhiên, thì được phép làm hư hại tùy ý. Nếu nó nổi lên ở ngoài trời, chỉ được phép làm hư hại khi nó đã bị mưa thấm dưới bốn tháng. Đối với đất mối bám trên cây, v.v., cũng áp dụng phương pháp này. Đối với phân giun, phân chuột, đất bị móng bò cắt, v.v., cũng áp dụng phương pháp này. Gokaṇṭako nāma gāvīnaṃ khuracchinnakaddamo vuccati. Sace pana heṭṭhimatalena bhūmisambandho hoti, ekadivasampi na vaṭṭati. Kasitaṭṭhānepi naṅgalacchinnamattikāpiṇḍaṃ gaṇhantassa eseva nayo. Purāṇasenāsanaṃ hoti acchadanaṃ vā vinaṭṭhacchadanaṃ vā, atirekacātumāsaṃ ovaṭṭhaṃ jātapathavīsaṅkhyameva gacchati. Tato avasesaṃ chadaniṭṭhakaṃ vā gopānasīādikaṃ upakaraṇaṃ vā ‘‘iṭṭhakaṃ gaṇhāmi gopanasiṃ bhittipādaṃ padarattharaṇaṃ pāsāṇatthambhaṃ gaṇhāmī’’ti saññāya gaṇhituṃ vaṭṭati. Tena saddhiṃ mattikā patati, anāpatti. Bhittimattikaṃ gaṇhantassa pana āpatti. Sace yā yā atintā taṃ taṃ gaṇhāti, anāpatti. “Gokaṇṭaka” được gọi là bùn bị móng bò cắt. Nhưng nếu mặt dưới của nó dính liền với mặt đất, thì dù chỉ một ngày cũng không được phép (làm hư hại). Đối với người lấy cục đất bị lưỡi cày cắt ở nơi đã cày, cũng áp dụng phương pháp này. Chỗ ở cũ không có mái che hoặc có mái che đã hỏng, nếu đã bị mưa thấm trên bốn tháng thì được kể là đất đã sanh. Từ đó, được phép lấy những vật liệu còn lại như gạch lợp mái, rui mè, v.v., với ý niệm rằng: “Tôi lấy gạch, tôi lấy rui mè, tôi lấy chân tường, tôi lấy ván lót, tôi lấy cột đá.” Nếu đất rơi xuống cùng với những thứ đó, thì không phạm tội. Nhưng người lấy đất tường thì phạm tội. Nếu lấy bất cứ loại đất nào chưa bị thấm nước, thì không phạm tội. Antogehe mattikāpuñjo hoti, tasmiṃ ekadivasaṃ ovaṭṭhe gehaṃ chādenti, sace sabbo tinto cātumāsaccayena jātapathavīyeva. Athassa uparibhāgoyeva tinto, anto atinto, yattakaṃ tintaṃ taṃ kappiyakārakehi kappiyavohārena apanāmetvā sesaṃ yathāsukhaṃ vaḷañjetuṃ vaṭṭati. Udakena temetvā ekābaddhāyeva hi jātapathavī hoti, na itarāti. Trong nhà có một đống đất, sau khi nó bị mưa thấm một ngày, người ta lợp nhà lại. Nếu toàn bộ đống đất bị thấm, thì sau bốn tháng nó trở thành đất đã sanh. Còn nếu chỉ phần trên của nó bị thấm, phần trong không bị thấm, thì sau khi nhờ các vị kappiyakāraka loại bỏ phần đã bị thấm bằng cách nói hợp lệ, phần còn lại được phép sử dụng tùy ý. Vì chỉ có đất được làm ẩm bằng nước và kết dính lại với nhau mới trở thành đất đã sanh, chứ không phải loại khác. Abbhokāse [Pg.23] mattikāpākāro hoti, atirekacātumāsaṃ ce ovaṭṭho jātapathavīsaṅkhyaṃ gacchati. Tattha laggapaṃsuṃ pana allahatthena chupitvā gahetuṃ vaṭṭati. Sace iṭṭhakapākāro hoti, yebhuyyenakathalaṭṭhāne tiṭṭhati, yathāsukhaṃ vikopetuṃ vaṭṭati. Abbhokāse ṭhitamaṇḍapatthambhaṃ ito cito ca sañcāletvā pathaviṃ vikopentena gahetuṃ na vaṭṭati, ujukameva uddharituṃ vaṭṭati. Aññampi sukkharukkhaṃ vā sukkhakhāṇukaṃ vā gaṇhantassa eseva nayo. Navakammatthaṃ pāsāṇaṃ vā rukkhaṃ vā daṇḍakehi uccāletvā pavaṭṭentā gacchanti, tattha pathavī bhijjati, sace suddhacittā pavaṭṭenti, anāpatti. Atha pana tena apadesena pathaviṃ bhinditukāmāyeva honti, āpatti. Sākhādīni kaḍḍhantānampi pathaviyaṃ dārūni phālentānampi eseva nayo. Tường bằng đất sét ở ngoài trời, nếu bị mưa thấm ướt hơn bốn tháng thì được kể là đất tự nhiên. Tuy nhiên, được phép dùng tay ướt chạm vào để lấy bụi dính ở trên đó. Nếu là tường gạch, phần lớn nó ở trong tình trạng của mảnh sành, nên được phép phá vỡ tùy ý. Không được phép lấy cột đình che dựng ở ngoài trời bằng cách lay chuyển qua lại làm hư đất, chỉ được phép nhổ thẳng lên. Cách thức này cũng áp dụng cho người lấy vật khác như cây khô hoặc gốc cây khô. Vì mục đích công việc xây dựng mới, họ dùng đòn bẩy nâng lên rồi lăn đi một tảng đá hoặc một thân cây, khi ấy đất bị vỡ. Nếu họ lăn đi với tâm trong sạch thì không có tội. Nhưng nếu mượn cớ đó mà chỉ muốn làm vỡ đất thì có tội. Cách thức này cũng áp dụng cho những người kéo lê cành cây v.v... và cho những người chẻ củi trên mặt đất. Pathaviyaṃ aṭṭhisūcikaṇṭakādīsupi yaṃkiñci ākoṭetuṃ vā pavesetuṃ vā na vaṭṭati. Passāvadhārāya vegena pathaviṃ bhindissāmīti evaṃ passāvampi kātuṃ na vaṭṭati, karontassa bhijjati, āpatti. Visamabhūmiṃ samaṃ karissāmīti sammuñjaniyā ghaṃsitumpi na vaṭṭati, vattasīseneva hi sammajjitabbaṃ. Keci kattarayaṭṭhiyā bhūmiṃ koṭṭenti, pādaṅguṭṭhakena vilikhanti, ‘‘caṅkamitaṭṭhānaṃ dassessāmā’’ti punappunaṃ bhūmiṃ bhindantā caṅkamanti, sabbaṃ na vaṭṭati. Vīriyasampaggahatthaṃ pana samaṇadhammaṃ karontena suddhacittena caṅkamituṃ vaṭṭati, ‘‘hatthaṃ dhovissāmā’’ti pathaviyaṃ ghaṃsanti, na vaṭṭati. Aghaṃsantena pana allahatthaṃ pathaviyaṃ ṭhapetvā rajaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Keci kaṇḍukacchuādīhi ābādhikā chinnataṭādīsu aṅgapaccaṅgāni ghaṃsanti na vaṭṭati. Không được phép đóng xuống hoặc cắm vào đất bất cứ vật gì, kể cả xương, kim, gai, v.v... Không được phép đi tiểu với ý nghĩ rằng: 'Ta sẽ làm vỡ đất bằng sức mạnh của dòng nước tiểu.' Nếu trong khi làm như vậy mà đất bị vỡ thì có tội. Với ý nghĩ rằng: 'Ta sẽ làm cho mặt đất không bằng phẳng trở nên bằng phẳng,' cũng không được phép dùng chổi để chà xát. Thật vậy, chỉ nên quét như là một phận sự. Một số người dùng gậy chống đập xuống đất, dùng ngón chân cái vạch đất, hoặc với ý nghĩ 'chúng ta sẽ chỉ cho thấy nơi kinh hành' mà đi kinh hành làm vỡ đất nhiều lần, tất cả đều không được phép. Tuy nhiên, được phép đi kinh hành với tâm trong sạch khi đang thực hành pháp của sa-môn để sách tấn tinh tấn. Họ chà tay xuống đất với ý nghĩ 'chúng ta sẽ rửa tay,' điều này không được phép. Tuy nhiên, không chà xát, được phép đặt bàn tay ướt xuống đất để lấy bụi. Một số người bị bệnh ngứa, ghẻ, v.v... cọ xát chân tay của mình vào bờ đất lở, v.v... điều này không được phép. 87. Khaṇati vā khaṇāpeti vāti antamaso pādaṅguṭṭhakenapi sammajjanīsalākāyapi sayaṃ vā khaṇati, aññena vā khaṇāpeti. Bhindati vā bhedāpeti vāti antamaso udakampi chaḍḍento sayaṃ vā bhindati, aññena vā bhindāpeti. Dahati vā dahāpeti vāti antamaso pattampi pacanto sayaṃ vā dahati, aññena vā dahāpeti. Yattakesu ṭhānesu aggiṃ deti vā dāpeti vā tattakāni pācittiyāni. Pattaṃ pacantenapi hi pubbe pakkaṭṭhāneyeva hi pacitabbo. Adaḍḍhāya pathaviyā aggiṃ ṭhapetuṃ na vaṭṭati. Pattapacanakapālassa pana upari aggiṃ ṭhapetuṃ vaṭṭati. Dārūnaṃ upari ṭhapeti[Pg.24], so aggi tāni dahanto gantvā pathaviṃ dahati, na vaṭṭati. Iṭṭhakakapālādīsupi eseva nayo. 87. “Đào hoặc bảo người khác đào” có nghĩa là: cho đến dùng ngón chân cái hoặc cán chổi, tự mình đào hoặc bảo người khác đào. “Làm vỡ hoặc bảo người khác làm vỡ” có nghĩa là: cho đến việc đổ nước, tự mình làm vỡ hoặc bảo người khác làm vỡ. “Đốt hoặc bảo người khác đốt” có nghĩa là: cho đến việc nung bát, tự mình đốt hoặc bảo người khác đốt. Đặt lửa hoặc bảo người khác đặt lửa ở bao nhiêu chỗ thì có bấy nhiêu tội pācittiya. Thật vậy, người nung bát chỉ nên nung ở nơi đã từng được nung trước đây. Không được phép đặt lửa trên mặt đất chưa từng bị đốt. Tuy nhiên, được phép đặt lửa trên cái nồi dùng để nung bát. Vị ấy đặt lửa trên củi, ngọn lửa đó cháy lan đến củi rồi đốt cháy mặt đất, điều này không được phép. Cách thức này cũng áp dụng cho lò nung gạch, v.v... Tatrāpi hi iṭṭhakādīnaṃyeva upari ṭhapetuṃ vaṭṭati. Kasmā? Tesaṃ anupādānattā. Na hi tāni aggissa upādānasaṅkhyaṃ gacchanti. Sukkhakhāṇusukkharukkhādīsupi aggiṃ dātuṃ na vaṭṭati. Sace pana pathaviṃ appattameva nibbāpetvā gamissāmīti deti, vaṭṭati. Pacchā nibbāpetuṃ na sakkoti, avisayattā anāpatti. Tiṇukkaṃ gahetvā gacchanto hatthe ḍayhamāne bhūmiyaṃ pāteti, anāpatti. Patitaṭṭhāneyeva upādānaṃ datvā aggiṃ kātuṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Daḍḍhapathaviyā ca yattakaṃ ṭhānaṃ usumāya anugataṃ, sabbaṃ vikopetuṃ vaṭṭatīti tattheva vuttaṃ. Yo pana ajānanako bhikkhu araṇīsahitena aggiṃ nibbattetvā hatthena ukkhipitvā ‘‘kiṃ karomī’’ti vadati, ‘‘jālehī’’ti vattabbo, ‘‘hattho ḍayhatī’’ti vadati, ‘‘yathā na ḍayhati tathā karohī’’ti vattabbo. ‘‘Bhūmiyaṃ pātehī’’ti pana na vattabbo. Sace hatthe ḍayhamāne pāteti ‘‘pathaviṃ dahissāmī’’ti apātitattā anāpatti. Patitaṭṭhāne pana aggiṃ kātuṃ vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Thật vậy, ngay cả ở đó, chỉ được phép đặt lửa trên gạch, v.v... Tại sao? Vì chúng không phải là vật liệu cháy. Thật vậy, chúng không được kể là vật liệu cháy cho lửa. Không được phép đốt lửa trên gốc cây khô, cây khô, v.v... Tuy nhiên, nếu vị ấy đốt lửa với ý nghĩ: 'Ta sẽ đi sau khi dập tắt lửa trước khi nó lan đến mặt đất,' thì được phép. Sau đó, nếu không thể dập tắt được, không có tội vì điều đó ngoài khả năng. Người đang đi, tay cầm một bó đuốc cỏ, khi tay bị cháy, làm rơi nó xuống đất, không có tội. Trong Mahāpaccarī có nói rằng: được phép nhóm lửa bằng cách thêm vật liệu cháy ngay tại nơi nó rơi xuống. Và cũng trong bản văn ấy có nói rằng: đối với phần đất đã bị cháy, bất cứ khu vực nào bị ảnh hưởng bởi sức nóng, được phép phá vỡ tất cả. Nhưng nếu có vị tỳ khưu không có kinh nghiệm, sau khi tạo ra lửa bằng que cọ xát và cầm lên tay, hỏi rằng: 'Tôi phải làm gì đây?', nên bảo vị ấy rằng: 'Hãy làm cho nó cháy lên.' Nếu vị ấy nói: 'Tay tôi bị bỏng,' nên bảo rằng: 'Hãy làm sao để tay không bị bỏng.' Nhưng không nên bảo rằng: 'Hãy thả nó xuống đất.' Nếu khi tay bị bỏng, vị ấy làm rơi nó xuống, không có tội vì không phải làm rơi với ý nghĩ 'ta sẽ đốt đất.' Tuy nhiên, trong Kurundī có nói rằng: được phép nhóm lửa tại nơi nó rơi xuống. 88. Anāpatti imaṃ jānātiādīsu ‘‘imassa thambhassa āvāṭaṃ jāna, mahāmattikaṃ jāna, thusamattikaṃ jāna, mahāmattikaṃ dehi, thusamattikaṃ dehi, mattikaṃ āhara, paṃsuṃ āhara, mattikāya attho, paṃsunā attho, imassa thambhassa āvāṭaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ mattikaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ paṃsuṃ kappiyaṃ karohī’’ti evamattho veditabbo. 88. Về các trường hợp không có tội như 'imaṃ jānāti' (hãy biết điều này), v.v..., ý nghĩa cần được hiểu như sau: 'Hãy biết cái hố cho cột này, hãy biết tảng đất sét lớn, hãy biết đất sét trộn trấu, hãy đưa tảng đất sét lớn, hãy đưa đất sét trộn trấu, hãy mang đất sét đến, hãy mang đất bụi đến, cần có đất sét, cần có đất bụi, hãy làm cho cái hố cho cột này được hợp lệ, hãy làm cho đất sét này được hợp lệ, hãy làm cho đất bụi này được hợp lệ.' Asañciccāti pāsāṇarukkhādīni vā pavaṭṭentassa kattaradaṇḍena vā āhacca āhacca gacchantassa pathavī bhijjati, sā ‘‘tena bhindissāmī’’ti evaṃ sañcicca abhinnattā asañcicca bhinnā nāma hoti. Iti asañcicca bhindantassa anāpatti. Asatiyāti aññavihito kenaci saddhiṃ kiñci kathento pādaṅguṭṭhakena vā kattarayaṭṭhiyā vā pathaviṃ vilikhanto tiṭṭhati, evaṃ asatiyā vilikhantassa vā bhindantassa vā anāpatti. Ajānantassāti antogehe ovaṭṭhaṃ channaṃ pathaviṃ ‘‘akappiyapathavī’’ti na jānāti, ‘‘kappiyapathavī’’ti saññāya vikopeti, ‘‘khaṇāmi bhindāmi dahāmī’’ti vā na jānāti[Pg.25], kevalaṃ saṅgopanatthāya khaṇittādīni vā ṭhapeti, ḍayhamānahattho vā aggiṃ pāteti, evaṃ ajānantassa anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Asañcicca (không cố ý) là: Trong khi lăn tảng đá, khúc cây, v.v... hoặc trong khi đi chống gậy, đất bị vỡ; đất ấy được gọi là bị vỡ không cố ý vì không bị phá hoại với sự cố ý rằng: “Ta sẽ phá nó.” Do đó, vị tỳ khưu phá hoại không cố ý thì vô tội. Asati (không có chánh niệm) là: Vị ấy có tâm hướng đến đối tượng khác, trong khi nói chuyện gì đó với ai đó, đứng vạch đất bằng ngón chân cái hoặc bằng cây gậy; như vậy, vị tỳ khưu vạch hay phá hoại (đất) do thất niệm thì vô tội. Ajānantassa (không biết) là: Vị ấy không biết đất ở trong nhà bị mưa làm ướt và được che lợp là “đất không hợp lệ,” rồi phá hoại nó với tưởng rằng là “đất hợp lệ;” hoặc không biết rằng: “Ta đang đào, ta đang phá, ta đang đốt;” hoặc chỉ đặt xuống cái cuốc v.v... với mục đích cất giữ; hoặc bị cháy tay nên làm rơi lửa xuống; như vậy, vị tỳ khưu không biết thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Học giới này có ba sanh khởi: sanh khởi do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (kiriya), được giải thoát do tưởng (saññāvimokkha), có tâm (sacittaka), có lỗi do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có ba tâm (ticitta), và có ba thọ (tivedana). Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Học giới về việc đào đất là thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena musāvādavaggo paṭhamo. Phẩm Nói Dối là phẩm thứ nhất, theo thứ tự giải thích, đã kết thúc. 2. Bhūtagāmavaggo 2. Phẩm Cây Cỏ 1. Bhūtagāmasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Học Giới Về Cây Cỏ 89. Senāsanavaggassa paṭhamasikkhāpade – anādiyantoti tassā vacanaṃ agaṇhanto. Dārakassa bāhuṃ ākoṭesīti ukkhittaṃ pharasuṃ niggahetuṃ asakkonto manussānaṃ cakkhuvisayātīte mahārājasantikā laddhe rukkhaṭṭhakadibbavimāne nipannassa dārakassa bāhuṃ thanamūleyeva chindi. Na kho metaṃ patirūpantiādimhi ayaṃ saṅkhepavaṇṇanā – himavante kira pakkhadivasesu devatāsannipāto hoti, tattha rukkhadhammaṃ pucchanti – ‘‘tvaṃ rukkhadhamme ṭhitā na ṭhitā’’ti? Rukkhadhammo nāma rukkhe chijjamāne rukkhadevatāya manopadosassa akaraṇaṃ. Tattha yā devatā rukkhadhamme aṭṭhitā hoti, sā devatāsannipātaṃ pavisituṃ na labhati. Iti sā devatā imañca rukkhadhamme aṭṭhānapaccayaṃ ādīnavaṃ addasa, bhagavato ca sammukhā sutapubbadhammadesanānusārena tathāgatassa chaddantādikāle pubbacaritaṃ anussari. Tenassā etadahosi – ‘‘na kho metaṃ patirūpaṃ…pe… voropeyya’’nti. Yaṃnūnāhaṃ bhagavato etamatthaṃ āroceyyanti idaṃ panassā ‘‘ayaṃ bhikkhu sapitiko putto, addhā bhagavā imaṃ imassa ajjhācāraṃ sutvā mariyādaṃ bandhissati, sikkhāpadaṃ paññapessatī’’ti paṭisañcikkhantiyā ahosi. Sacajja tvaṃ devateti sace ajja tvaṃ devate. Pasaveyyāsīti janeyyāsi uppādeyyāsi. Evañca pana vatvā bhagavā taṃ devataṃ saññāpento – 89. Trong học giới thứ nhất của phẩm Sàng Tọa – Anādiyanto nghĩa là không chấp nhận lời của vị nữ thần ấy. Dārakassa bāhuṃ ākoṭesi (đã chặt vào cánh tay của đứa trẻ) nghĩa là: Do không thể kềm giữ được chiếc rìu đã giơ lên, vị ấy đã chặt đứt cánh tay ngay tại gốc vú của đứa trẻ đang nằm trong thiên cung trú tại cây, là nơi vượt ngoài tầm mắt của loài người và đã nhận được từ đức vua Vessavaṇa. Trong câu bắt đầu bằng Na kho metaṃ patirūpaṃ (thật không thích hợp cho ta), đây là phần giải thích tóm tắt: Nghe nói, ở Hy-mã-lạp sơn, vào những ngày trong các tuần trăng, có cuộc hội họp của chư thiên; ở đó, họ hỏi về pháp của cây (rukkhadhamma) rằng: “Ngươi có an trú trong pháp của cây hay không?” Pháp của cây là việc vị thọ thần không làm cho tâm sân hận sanh khởi khi cây bị chặt. Ở đó, vị thiên nào không an trú trong pháp của cây thì không được phép đi vào cuộc hội họp của chư thiên. Do đó, vị nữ thần ấy đã thấy sự nguy hại này là nguyên nhân của việc không an trú trong pháp của cây, và đã nhớ lại tiền thân của đức Như Lai vào thời Chaddanta v.v... theo như bài pháp thoại đã từng được nghe trước kim ngôn của đức Thế Tôn. Do đó, ý nghĩ này đã khởi lên nơi vị ấy: “Thật không thích hợp cho ta ... tước đoạt mạng sống.” Còn ý nghĩ này: “Chắc chắn ta nên trình báo việc này lên đức Thế Tôn” đã khởi lên nơi vị ấy đang suy xét rằng: “Vị tỳ khưu này là người con có cha. Chắc chắn đức Thế Tôn, sau khi nghe về sự vi phạm này của vị ấy, sẽ thiết lập giới hạn, sẽ chế định học giới.” Sacajja tvaṃ devate là sace ajja tvaṃ devate (này nữ thần, nếu hôm nay ngươi...). Pasaveyyāsi là janeyyāsi uppādeyyāsi (ngươi đã tạo ra, ngươi đã sanh ra). Và sau khi nói như vậy, đức Thế Tôn, trong khi làm cho vị nữ thần ấy hiểu rõ, đã nói: ‘‘Yo [Pg.26] ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye; Tamahaṃ sārathiṃ brūmi, rasmiggāho itaro jano’’ti. (dha. pa. 222); “Người nào ngăn được cơn giận đã sanh, như hãm lại cỗ xe đang chạy loạn; Ta gọi người ấy là người đánh xe, kẻ khác chỉ là người cầm dây cương.” Imaṃ gāthamabhāsi. Gāthāpariyosāne sā devatā sotāpattiphale patiṭṭhāsi. Puna bhagavā sampattaparisāya dhammaṃ desento – (Ngài) đã nói bài kệ này. Khi bài kệ kết thúc, vị nữ thần ấy đã an trú trong quả Dự Lưu. Lại nữa, đức Thế Tôn, trong khi thuyết pháp cho hội chúng đã đến, đã nói: ‘‘Yo uppatitaṃ vineti kodhaṃ, visaṭaṃ sappavisaṃva osadhehi; So bhikkhu jahāti orapāraṃ, urago jiṇṇamivattacaṃ purāṇa’’nti. (su. ni. 1); “Vị tỳ khưu nào chế ngự được cơn giận đã sanh, như (thầy thuốc) dùng thuốc giải trừ nọc rắn đã lan ra; vị tỳ khưu ấy từ bỏ được bờ này và bờ kia, như con rắn lột bỏ lớp da cũ đã già.” Imaṃ gāthamabhāsi. Tatra paṭhamagāthā dhammapade saṅgahaṃ āruḷhā, dutiyā suttanipāte, vatthu pana vinayeti. Atha bhagavā dhammaṃ desentoyeva tassā devatāya vasanaṭṭhānaṃ āvajjanto patirūpaṃ ṭhānaṃ disvā ‘‘gaccha, devate, asukasmiṃ okāse rukkho vivitto, tasmiṃ upagacchā’’ti āha. So kira rukkho na āḷaviraṭṭhe, jetavanassa antoparikkhepe, yassa devaputtassa pariggaho ahosi, so cuto; tasmā ‘‘vivitto’’ti vutto. Tato paṭṭhāya ca pana sā devatā sammāsambuddhato laddhaparihārā buddhupaṭṭhāyikā ahosi. Yadā devatāsamāgamo hoti, tadā mahesakkhadevatāsu āgacchantīsu aññā appesakkhā devatā yāva mahāsamuddacakkavāḷapabbatā tāva paṭikkamanti. Ayaṃ pana attano vasanaṭṭhāne nisīditvāva dhammaṃ suṇāti. Yampi paṭhamayāme bhikkhū pañhaṃ pucchanti, majjhimayāme devatā, taṃ sabbaṃ tattheva nisīditvā suṇāti. Cattāro ca mahārājānopi bhagavato upaṭṭhānaṃ āgantvā gacchantā taṃ devataṃ disvāva gacchanti. (Ngài) đã nói bài kệ này. Trong hai bài kệ ấy, bài kệ thứ nhất được kết tập trong Kinh Pháp Cú, bài thứ hai trong Kinh Tập, còn câu chuyện thì ở trong Luật Tạng. Kế đó, đức Thế Tôn, trong khi đang thuyết pháp, đã hướng tâm đến nơi ở của vị nữ thần ấy, thấy được một nơi thích hợp, và đã nói: “Này nữ thần, hãy đi đi. Ở nơi kia có một cái cây trống, hãy đến ở tại cây ấy.” Nghe nói, cây ấy không ở trong xứ Āḷavī, mà ở bên trong khuôn viên của tu viện Jetavana. Vị thiên tử nào đã từng sở hữu nó thì đã mệnh chung; do đó, nó được gọi là “trống.” Kể từ đó, vị nữ thần ấy đã nhận được sự ưu đãi từ đức Chánh Đẳng Giác và đã trở thành người hầu cận đức Phật. Khi có cuộc hội họp của chư thiên, lúc các vị thiên có đại thần lực đến, các vị thiên khác có ít thần lực phải lui ra xa cho đến tận biển lớn và núi vũ trụ. Còn vị nữ thần này, chỉ ngồi tại nơi ở của mình mà nghe pháp. Vấn đề nào mà các tỳ khưu hỏi trong canh đầu, chư thiên hỏi trong canh giữa, tất cả những điều ấy vị nữ thần đều nghe được trong khi ngồi ngay tại nơi đó. Và cả bốn vị Đại Vương, sau khi đến hầu cận đức Thế Tôn, lúc ra về cũng đều gặp vị nữ thần ấy rồi mới đi. 90. Bhūtagāmapātabyatāyāti ettha bhavanti ahuvuñcāti bhūtā; jāyanti vaḍḍhanti jātā vaḍḍhitā cāti attho. Gāmoti rāsi; bhūtānaṃ gāmoti bhūtagāmo; bhūtā eva vā gāmo bhūtagāmo; patiṭṭhitaharitatiṇarukkhādīnametaṃ adhivacanaṃ. Pātabyassa bhāvo pātabyatā; chedanabhedanādīhi yathāruci paribhuñjitabbatāti attho. Tassā bhūtagāmapātabyatāya; nimittatthe bhummavacanaṃ, bhūtagāmapātabyatāhetu, bhūtagāmassa chedanādipaccayā pācittiyanti attho. 90. Ở đây, trong cụm từ bhūtagāmapātabyatāya: Bhūtā là do bhavanti (chúng đang hiện hữu) và ahuvuṃ (chúng đã hiện hữu); nghĩa là chúng đang sanh, đang lớn lên, và chúng đã sanh, đã lớn lên. Gāmo là nhóm, tập hợp; bhūtagāmo là nhóm của các bhūtā; hoặc bhūtagāmo là chính các bhūtā là một nhóm; đây là tên gọi cho các loại cỏ, cây, v.v... xanh tươi mọc trên đất. Pātabyatā là trạng thái của việc có thể bị hủy hoại (pātabya); nghĩa là có thể bị sử dụng theo ý muốn bằng cách chặt, phá, v.v... Tassā bhūtagāmapātabyatāya (do việc hủy hoại cây cỏ); đây là cách dùng biến cách thứ bảy với ý nghĩa chỉ nguyên nhân, do nguyên nhân là việc hủy hoại cây cỏ; nghĩa là phạm pācittiya do duyên cớ chặt, v.v... cây cỏ. 91. Idāni [Pg.27] taṃ bhūtagāmaṃ vibhajitvā dassento bhūtagāmo nāma pañca bījajātānītiādimāha. Tattha bhūtagāmo nāmāti bhūtagāmaṃ uddharitvā yasmiṃ sati bhūtagāmo hoti, taṃ dassetuṃ ‘‘pañca bījajātānī’’ti āhāti aṭṭhakathāsu vuttaṃ. Evaṃ santepi ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyantī’’tiādīni na samenti. Na hi mūlabījādīni mūlādīsu jāyanti, mūlādīsu jāyamānāni pana tāni bījākatāni, tasmā evamettha vaṇṇanā veditabbā – bhūtagāmo nāmāti vibhajitabbapadaṃ. Pañcāti tassa vibhāgaparicchedo. Bījajātānīti paricchinnadhammanidassanaṃ. Tassattho – bījehi jātāni bījajātāni; rukkhādīnametaṃ adhivacanaṃ. Aparo nayo – bījāni ca tāni vijātāni ca pasūtāni nibbattapaṇṇamūlānīti bījajātāni. Etena allavālikādīsu ṭhapitānaṃ nibbattapaṇṇamūlānaṃ siṅgiverādīnaṃ saṅgaho kato hoti. 91. Bây giờ, trong khi trình bày sau khi đã phân tích bhūtagāma ấy, ngài đã nói câu bắt đầu bằng ‘bhūtagāmo nāma pañca bījajātāni.’ Trong đó, trong các Chú giải đã được nói rằng: “Sau khi đã nêu lên ‘bhūtagāmo nāma,’ để trình bày về việc ‘khi có cái gì thì bhūtagāma hiện hữu,’ ngài đã nói ‘năm loại hạt giống.’” Dầu là như vậy, những câu bắt đầu bằng ‘yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyantī’ lại không tương hợp. Vì rằng các loại hạt giống từ rễ v.v... không sanh khởi ở rễ v.v..., nhưng những thứ sanh khởi ở rễ v.v... ấy được làm thành hạt giống. Do đó, sự giải thích ở đây nên được hiểu như vầy: ‘bhūtagāmo nāma’ là từ cần được phân tích. ‘Pañca’ là sự phân định về cách phân chia của từ ấy. ‘Bījajātāni’ là sự chỉ ra pháp đã được phân định. Ý nghĩa của nó là: những gì sanh ra từ hạt giống là bījajātāni; đây là tên gọi của cây cối v.v... Một cách khác: chúng vừa là hạt giống, vừa được sanh ra, vừa được sản sanh, có lá và rễ đã phát sanh, nên gọi là bījajātāni. Bằng cách này, sự bao gồm các loại gừng v.v... có lá và rễ đã phát sanh được đặt ở nơi cát ẩm ướt v.v... đã được thực hiện. Idāni yehi bījehi jātattā rukkhādīni bījajātānīti vuttāni, tāni dassento ‘‘mūlabīja’’ntiādimāha. Tesaṃ uddeso pākaṭo eva. Niddese yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti mūle sañjāyantīti ettha bījato nibbattena bījaṃ dassitaṃ, tasmā evamettha attho daṭṭhabbo, yāni vā panaññānipi atthi āluvakaserukamaluppalapuṇḍarīkakuvalayakandapāṭalimūlādibhede mūle gacchavallirukkhādīni jāyanti sañjāyanti, tāni yamhi mūle jāyanti ceva sañjāyanti ca tañca, pāḷiyaṃ vuttaṃ haliddādi ca sabbampi etaṃ mūlabījaṃ nāma. Eseva nayo khandhabījādīsu. Yevāpanakakhandhabījesu panettha ambāṭakaindasālanuhīpāḷibhaddakaṇikārādīni khandhabījāni, amūlavalli caturassavallikaṇavīrādīni phaḷubījāni makacisumanajayasumanādīni aggabījāni, ambajambūpanasaṭṭhiādīni bījabījānīti daṭṭhabbāni. Bây giờ, trong khi trình bày về những hạt giống mà do được sanh ra từ chúng nên cây cối v.v... được gọi là bījajātāni, ngài đã nói câu bắt đầu bằng ‘mūlabīja.’ Phần đề mục của chúng thì rõ ràng. Trong phần giải thích, ở đây trong câu ‘yāni vā panaññānipi atthi mūle jāyanti mūle sañjāyantī,’ hạt giống được chỉ ra bằng (cây) đã phát sanh từ hạt giống. Do đó, ý nghĩa ở đây nên được hiểu như vầy: bất cứ cây bụi, dây leo, cây cối nào khác v.v... thuộc các loại như rễ khoai môn, củ năn, sen hồng, sen xanh, sen trắng, hoa súng, hoa lài, rễ cây kèn hồng v.v... sanh ra, tăng trưởng ở rễ, và cái rễ mà ở đó chúng sanh ra và tăng trưởng, và nghệ v.v... đã được nói trong Pāli, tất cả những thứ này được gọi là hạt giống từ rễ. Phương pháp này cũng tương tự đối với hạt giống từ thân v.v... Ở đây, trong các loại hạt giống từ thân được đề cập bằng từ ‘yevāpanaka,’ cóc, sala, xương rồng, vông nem, huỳnh anh v.v... là hạt giống từ thân; dây tơ hồng, dây chìa vôi, trúc đào v.v... là hạt giống từ đốt; cây bông gòn, hoa lài, hoa lài ba gân v.v... là hạt giống từ ngọn; hột xoài, hột lý, hột mít v.v... nên được hiểu là hạt giống từ hạt. 92. Idāni yaṃ vuttaṃ ‘‘bhūtagāmapātabyatāya pācittiya’’nti tattha saññāvasena āpattānāpattibhedaṃ pātabyatābhedañca dassento bīje bījasaññītiādimāha. Tattha yathā ‘‘sālīnaṃ cepi odanaṃ bhuñjatī’’tiādīsu (ma. ni. 1.76) sālitaṇḍulānaṃ odano ‘‘sālīnaṃ odano’’ti vuccati, evaṃ bījato sambhūto bhūtagāmo ‘‘bīja’’nti vuttoti veditabbo. Yaṃ [Pg.28] pana ‘‘bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato’’tiādīsu (dī. ni. 1.10) vuttaṃ bhūtagāmaparimocanaṃ katvā ṭhapitaṃ bījaṃ, taṃ dukkaṭavatthu. Atha vā yadetaṃ ‘‘bhūtagāmo nāmā’’ti sikkhāpadavibhaṅgassa ādipadaṃ, tena saddhiṃ yojetvā yaṃ bījaṃ bhūtagāmo nāma hoti, tasmiṃ bīje bījasaññī satthakādīni gahetvā sayaṃ vā chindati aññena vā chedāpeti, pāsāṇādīni gahetvā sayaṃ vā bhindati aññena vā bhedāpeti, aggiṃ upasaṃharitvā sayaṃ vā pacati aññena vā pacāpeti, āpatti pācittiyassāti evamettha attho veditabbo. Yathārutaṃ pana gahetvā bhūtagāmavinimuttassa bījassa chindanādibhedāya pātabyatāya pācittiyaṃ na vattabbaṃ. 92. Bây giờ, về điều đã được nói rằng ‘phạm pācittiya do việc làm tổn hại bhūtagāma,’ trong đó, trong khi trình bày sự phân biệt có tội và không có tội tùy theo tưởng, và sự phân biệt về việc làm tổn hại, ngài đã nói câu bắt đầu bằng ‘bīje bījasaññī.’ Trong đó, nên hiểu rằng: giống như trong các câu bắt đầu bằng ‘sālīnaṃ cepi odanaṃ bhuñjatī,’ cơm nấu từ gạo sāli được gọi là ‘cơm của lúa sāli,’ cũng vậy, bhūtagāma đã sanh khởi từ hạt giống được gọi là ‘hạt giống.’ Còn hạt giống nào đã được đặt để sau khi làm cho thoát khỏi bhūtagāma, được nói trong các câu bắt đầu bằng ‘bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato,’ đó là vật của tội dukkaṭa. Hoặc là, nên hiểu ý nghĩa ở đây là như vầy: sau khi kết hợp cùng với từ đứng đầu của phần phân tích học giới là ‘bhūtagāmo nāma’ này, hạt giống nào được gọi là bhūtagāma, có tưởng là hạt giống đối với hạt giống ấy, sau khi cầm dao v.v..., tự mình cắt hoặc xui người khác cắt, sau khi cầm đá v.v..., tự mình đập vỡ hoặc xui người khác đập vỡ, sau khi mang lửa đến gần, tự mình đốt hoặc xui người khác đốt, thì phạm tội pācittiya. Còn nếu hiểu theo văn tự, không nên nói là phạm pācittiya do việc làm tổn hại bằng cách cắt v.v... đối với hạt giống đã thoát khỏi bhūtagāma. Ayañhettha vinicchayakathā – bhūtagāmaṃ vikopentassa pācittiyaṃ bhūtagāmaparimocitaṃ pañcavidhampi bījagāmaṃ vikopentassa dukkaṭaṃ. Bījagāmabhūtagāmo nāmesa atthi udakaṭṭho, atthi thalaṭṭho. Tattha udakaṭṭho sāsapamattikā tilabījakādibhedā sapaṇṇikā apaṇṇikā ca sabbā sevālajāti antamaso udakapappaṭakaṃ upādāya ‘‘bhūtagāmo’’ti veditabbo. Udakapappaṭako nāma upari thaddho pharusavaṇṇo, heṭṭhā mudu nīlavaṇṇo hoti. Tattha yassa sevālassa mūlaṃ orūhitvā pathaviyaṃ patiṭṭhitaṃ, tassa pathavī ṭhānaṃ. Yo udake sañcarati, tassa udakaṃ. Pathaviyaṃ patiṭṭhitaṃ yattha katthaci vikopentassa uddharitvā vā ṭhānantaraṃ saṅkāmentassa pācittiyaṃ. Udake sañcarantaṃ vikopentasseva pācittiyaṃ. Hatthehi pana ito cito ca viyūhitvā nhāyituṃ vaṭṭati, sakalañhi udakaṃ tassa ṭhānaṃ. Tasmā na so ettāvatā ṭhānantaraṃ saṅkāmito hoti. Udakato pana udakena vinā sañcicca ukkhipituṃ na vaṭṭati, udakena saddhiṃ ukkhipitvā puna udake pakkhipituṃ vaṭṭati. Parissāvanantarena nikkhamati, kappiyaṃ kārāpetvāva udakaṃ paribhuñjitabbaṃ. Uppalinīpaduminīādīni jalajavallitiṇāni udakato uddharantassa vā tattheva vikopentassa vā pācittiyaṃ. Parehi uppāṭitāni vikopentassa dukkaṭaṃ. Tāni hi bījagāme saṅgahaṃ gacchanti. Tilabījakasāsapamattakasevālopi udakato uddhato amilāto aggabījasaṅgahaṃ gacchati. Mahāpaccariyādīsu [Pg.29] ‘‘anantakatilabījakaudakapappaṭakādīni dukkaṭavatthukānī’’ti vuttaṃ, tattha kāraṇaṃ na dissati. Andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘sampuṇṇabhūtagāmo na hoti, tasmā dukkaṭa’’nti vuttaṃ, tampi na sameti, bhūtagāme hi pācittiyaṃ, bījagāme dukkaṭaṃ vuttaṃ. Asampuṇṇabhūtagāmo nāma tatiyo koṭṭhāso neva pāḷiyaṃ na aṭṭhakathāsu āgato. Atha etaṃ bījagāmasaṅgahaṃ gacchissatīti, tampi na yuttaṃ, abhūtagāmamūlattā tādisassa bījagāmassāti. Apica ‘‘garukalahukesu garuke ṭhātabba’’nti etaṃ vinayalakkhaṇaṃ. Đây là lời quyết đoán ở đây: Vị tỳ khưu phá hoại thảo mộc thì phạm pācittiya; phá hoại năm loại hạt giống đã được tách rời khỏi thảo mộc thì phạm dukkaṭa. Gọi là hạt giống và thảo mộc thì có loại sống ở nước, có loại sống ở trên cạn. Trong ấy, loại sống ở nước là tất cả các loại rong rêu có lá hoặc không có lá, có nhiều loại khác nhau như loại có kích thước bằng hạt cải, loại có kích thước bằng hạt mè, cho đến loại váng nước, nên được biết là ‘thảo mộc.’ Gọi là váng nước là loại có bề mặt cứng và thô, còn bên dưới thì mềm và có màu xanh. Trong ấy, loại rong rêu nào có rễ đâm xuống và bám vào đất thì đất là nơi trú của nó. Loại nào trôi nổi trong nước thì nước là nơi trú của nó. Đối với loại bám vào đất, việc phá hoại ở bất cứ nơi nào hoặc nhổ lên rồi di chuyển đến nơi khác thì phạm pācittiya. Đối với loại trôi nổi trong nước, chỉ có phá hoại mới phạm pācittiya. Còn được phép dùng tay rẽ qua bên này bên kia để tắm, vì toàn thể nước là nơi trú của nó. Do đó, vị ấy không bị xem là đã di chuyển nó đến nơi khác bằng việc làm chừng ấy. Còn không được phép cố ý vớt ra khỏi nước mà không có nước, được phép vớt lên cùng với nước rồi lại bỏ vào trong nước. Nếu rong rêu lọt qua đồ lọc nước, nên nhờ người làm cho hợp lẽ rồi mới được dùng nước ấy. Đối với các loại dây leo và cỏ mọc trong nước như hoa súng, hoa sen..., việc vớt ra khỏi nước hoặc phá hoại ngay tại chỗ ấy thì phạm pācittiya. Phá hoại những thứ đã được người khác nhổ lên thì phạm dukkaṭa. Vì rằng những thứ ấy được xếp vào loại hạt giống. Cả loại rong rêu có kích thước bằng hạt mè, hạt cải, sau khi được vớt ra khỏi nước, nếu chưa héo thì được xếp vào loại hạt giống mầm ngọn. Trong các sách như Mahāpaccarī có nói rằng: “Các loại như rong anantaka, rong có kích thước bằng hạt mè, váng nước... là những vật của tội dukkaṭa,” nhưng không thấy lý do ở đó. Trong Andhakaṭṭhakathā có nói rằng: “Vì không phải là thảo mộc hoàn toàn, do đó phạm dukkaṭa,” điều đó cũng không hợp lý, vì đã nói rằng đối với thảo mộc thì phạm pācittiya, đối với hạt giống thì phạm dukkaṭa. Loại thứ ba gọi là thảo mộc không hoàn toàn thì không có trong Pāḷi cũng không có trong các Chú giải. Nếu nói rằng: “Điều này sẽ được xếp vào loại hạt giống,” điều đó cũng không đúng, vì loại hạt giống như vậy không có nguồn gốc từ thảo mộc. Hơn nữa, “giữa trường hợp nặng và nhẹ, nên đứng về trường hợp nặng,” đây là đặc tính của Luật. Thalaṭṭhe – chinnarukkhānaṃ avasiṭṭho haritakhāṇu nāma hoti. Tattha kakudhakarañjapiyaṅgupanasādīnaṃ khāṇu uddhaṃ vaḍḍhati, so bhūtagāmena saṅgahito. Tālanāḷikerādīnaṃ khāṇu uddhaṃ na vaḍḍhati, so bījagāmena saṅgahito. Kadaliyā pana aphalitāya khāṇu bhūtagāmena saṅgahito, phalitāya bījagāmena. Kadalī pana phalitā yāva nīlapaṇṇā, tāva bhūtagāmeneva saṅgahitā, tathā phalito veḷu. Yadā pana aggato paṭṭhāya sussati, tadā bījagāmena saṅgahaṃ gacchati. Katarabījagāmena? Phaḷubījagāmena. Kiṃ tato nibbattati? Na kiñci. Yadi hi nibbatteyya, bhūtagāmeneva saṅgahaṃ gaccheyya. Indasālādirukkhe chinditvā rāsiṃ karonti, kiñcāpi rāsikatadaṇḍakehi ratanappamāṇāpi sākhā nikkhamanti, bījagāmeneva saṅgahaṃ gacchanti. Tattha maṇḍapatthāya vā vatiatthāya vā valliāropanatthāya vā bhūmiyaṃ nikhaṇanti, mūlesu ceva paṇṇesu ca niggatesu puna bhūtagāmasaṅkhyaṃ gacchanti. Mūlamattesu pana paṇṇamattesu vā niggatesu bījagāmena saṅgahitā eva. Về loại sống trên cạn: Phần còn lại của những cây đã bị đốn được gọi là gốc cây tươi. Trong ấy, gốc của các cây như kakudha, karañja, piyaṅgu, panasa... thì mọc lên, nó được xếp vào loại thảo mộc. Gốc của các cây như thốt nốt, dừa... thì không mọc lên, nó được xếp vào loại hạt giống. Còn gốc của cây chuối chưa có quả thì được xếp vào loại thảo mộc, của cây đã có quả thì được xếp vào loại hạt giống. Còn cây chuối đã có quả, chừng nào lá còn xanh thì chừng đó được xếp vào loại thảo mộc; tương tự như vậy đối với cây tre đã có quả. Nhưng khi nó bắt đầu khô từ ngọn, lúc ấy nó được xếp vào loại hạt giống. Loại hạt giống nào? Loại hạt giống thân cây. Có gì sinh ra từ đó không? Không có gì cả. Vì nếu có gì sinh ra, nó đã được xếp vào loại thảo mộc. Người ta đốn các cây như indasāla... rồi chất thành đống; mặc dù từ những thân cây đã được chất đống ấy có những cành dài cả khuỷu tay mọc ra, chúng vẫn được xếp vào loại hạt giống. Trong đó, nếu người ta chôn xuống đất để làm cột lều, làm hàng rào, hoặc để cho dây leo, khi cả rễ và lá mọc ra thì chúng lại được tính là thảo mộc. Còn khi chỉ có rễ hoặc chỉ có lá mọc ra thì chúng vẫn được xếp vào loại hạt giống. Yāni kānici bījāni pathaviyaṃ vā udakena siñcitvā ṭhapitāni, kapālādīsu vā allapaṃsuṃ pakkhipitvā nikkhittāni honti, sabbāni mūlamatte paṇṇamatte vā niggatepi bījāniyeva. Sacepi mūlāni ca upari aṅkuro ca niggacchati, yāva aṅkuro harito na hoti, tāva bījāniyeva. Muggādīnaṃ pana paṇṇesu uṭṭhitesu vīhiādīnaṃ vā aṅkure harite nīlapaṇṇavaṇṇe jāte bhūtagāmasaṅgahaṃ gacchanti. Tālaṭṭhīnaṃ paṭhamaṃ sūkaradāṭhā viya mūlaṃ niggacchati. Niggatepi yāva upari pattavaṭṭi na niggacchati, tāva bījagāmoyeva. Nāḷikerassa tacaṃ bhinditvā dantasūci viya aṅkuro niggacchati[Pg.30], yāva migasiṅgasadisā nīlapattavaṭṭi na hoti, tāva bījagāmoyeva. Mūle aniggatepi tādisāya pattavaṭṭiyā jātāya amūlakabhūtagāme saṅgahaṃ gacchati. Bất kỳ hạt giống nào được đặt trong đất và tưới nước, hoặc được đặt trong đất ẩm trong các vật dụng như mảnh sành..., tất cả chúng, ngay cả khi chỉ có rễ hoặc chỉ có lá mọc ra, vẫn chỉ là hạt giống. Ngay cả khi cả rễ và mầm ở trên mọc ra, chừng nào mầm chưa xanh, chừng đó vẫn chỉ là hạt giống. Còn đối với các loại như đậu xanh..., khi lá mọc lên, hoặc đối với các loại như lúa..., khi mầm xanh hoặc có màu của lá xanh, chúng được xếp vào loại thảo mộc. Đối với hạt thốt nốt, trước tiên rễ mọc ra giống như răng nanh của heo. Ngay cả khi rễ đã mọc, chừng nào búp lá ở trên chưa mọc ra, chừng đó vẫn chỉ là hạt giống. Đối với quả dừa, mầm mọc ra sau khi xuyên qua vỏ, giống như cây trâm cài tóc bằng ngà voi; chừng nào búp lá xanh giống như sừng nai chưa xuất hiện, chừng đó vẫn chỉ là hạt giống. Ngay cả khi rễ chưa mọc, khi búp lá như vậy xuất hiện, nó được xếp vào loại thảo mộc không có rễ. Ambaṭṭhiādīni vīhiādīhi vinicchinitabbāni. Vandākā vā aññā vā yā kāci rukkhe jāyitvā rukkhaṃ ottharati, rukkhova tassā ṭhānaṃ, taṃ vikopentassa vā tato uddharantassa vā pācittiyaṃ. Ekā amūlikā latā hoti, aṅguliveṭhako viya vanappagumbadaṇḍake veṭheti, tassāpi ayameva vinicchayo. Gehamukhapākāravedikācetiyādīsu nīlavaṇṇo sevālo hoti, yāva dve tīṇi pattāni na sañjāyanti tāva aggabījasaṅgahaṃ gacchati. Pattesu jātesu pācittiyavatthu. Tasmā tādisesu ṭhānesu sudhālepampi dātuṃ na vaṭṭati. Anupasampannena littassa uparisnehalepo dātuṃ vaṭṭati. Sace nidāghasamaye sukkhasevālo tiṭṭhati, taṃ sammuñjanīādīhi ghaṃsitvā apanetuṃ vaṭṭati. Pānīyaghaṭādīnaṃ bahi sevālo dukkaṭavatthu, anto abbohāriko. Dantakaṭṭhapūvādīsu kaṇṇakampi abbohārikameva. Vuttañhetaṃ – ‘‘sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti, coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā’’ti (mahāva. 66). Các loại như hột xoài v.v... nên được quyết định (giống như) các loại lúa v.v... Hoặc là cây tầm gửi, hoặc là loại nào khác bất kỳ mọc trên cây rồi bao trùm cây, thì chính cây ấy là nơi nương tựa của nó; vị tỳ khưu làm hư hoại hoặc nhổ nó ra khỏi cây ấy thì phạm pācittiya. Có một loại dây leo không có rễ, nó quấn quanh các thân cây bụi trong rừng giống như chiếc nhẫn, đối với loại dây leo ấy cũng có cùng quyết định này. Ở những nơi như cổng nhà, tường rào, lan can, tháp miếu v.v... có loại rêu màu xanh, chừng nào hai ba chiếc lá chưa mọc lên thì chừng đó nó được xếp vào loại hạt giống hàng đầu (aggabīja). Khi lá đã mọc lên thì là vật của tội pācittiya. Do đó, ở những nơi như vậy, không được phép trát vữa vôi. Được phép dùng chất kết dính trét lên trên lớp vữa đã được người chưa thọ cụ túc giới trát. Nếu vào mùa nóng có rêu khô, được phép dùng chổi v.v... chà xát để loại bỏ nó. Rêu ở bên ngoài các bình nước uống v.v... là vật của tội dukkaṭa, (rêu) ở bên trong thì không thành tội. Nấm mốc ở trên các vật như tăm xỉa răng, bánh v.v... cũng không thành tội. Điều này đã được nói: “Nếu bức tường đã được trang trí bằng đất son bị mốc, nên thấm ướt miếng vải, vắt khô rồi lau chùi.” Pāsāṇajātipāsāṇadaddusevālaseleyyakādīni aharitavaṇṇāni apattakāni ca dukkaṭavatthukāni. Ahicchattakaṃ yāva makuḷaṃ hoti, tāva dukkaṭavatthu. Pupphitakālato paṭṭhāya abbohārikaṃ. Allarukkhato pana ahicchattakaṃ gaṇhanto rukkhattacaṃ vikopeti, tasmā tattha pācittiyaṃ. Rukkhapappaṭikāyapi eseva nayo. Yā pana indasālakakudhādīnaṃ pappaṭikā rukkhato muccitvā tiṭṭhati, taṃ gaṇhantassa anāpatti. Niyyāsampi rukkhato muccitvā ṭhitaṃ sukkharukkhe vā laggaṃ gaṇhituṃ vaṭṭati. Allarukkhato na vaṭṭati. Lākhāyapi eseva nayo. Rukkhaṃ cāletvā paṇḍupalāsaṃ vā pariṇatakaṇikārādipupphaṃ vā pātentassa pācittiyameva. Hatthakukkuccena mudukesu indasālanuhīkhandhādīsu vā tatthajātakatālapaṇṇādīsu vā akkharaṃ chindantassāpi eseva nayo. Các loại mọc từ đá như địa y, rêu đá, nhựa thông đá v.v... dù không có màu xanh và không có lá cũng là vật của tội dukkaṭa. Nấm chừng nào còn là nụ thì chừng đó là vật của tội dukkaṭa. Kể từ lúc nở ra thì không thành tội. Tuy nhiên, vị tỳ khưu lấy nấm từ cây tươi làm hư hoại vỏ cây, do đó trong trường hợp ấy phạm pācittiya. Đối với vỏ cây bong ra cũng theo cách này. Còn vỏ cây của các loại như cây indasāla, cây kudha v.v... đã bong ra khỏi cây, vị tỳ khưu lấy nó thì không phạm tội. Nhựa cây cũng vậy, được phép lấy phần đã chảy ra khỏi cây hoặc phần dính trên cây khô. Không được phép lấy từ cây tươi. Đối với cánh kiến cũng theo cách này. Vị tỳ khưu rung cây làm rụng lá úa hoặc hoa đã chín muồi như hoa kaṇikāra v.v... thì phạm pācittiya. Do nghịch tay mà khắc chữ trên các vật mềm như thân cây indasāla, cây xương rồng v.v... hoặc trên lá cọ mọc ở đó v.v... cũng theo cách này. Sāmaṇerānaṃ [Pg.31] pupphaṃ ocinantānaṃ sākhaṃ onāmetvā dātuṃ vaṭṭati. Tehi pana pupphehi pānīyaṃ na vāsetabbaṃ. Pānīyavāsatthikena sāmaṇeraṃ ukkhipitvā ocināpetabbāni. Phalasākhāpi attanā khāditukāmena na onāmetabbā. Sāmaṇeraṃ ukkhipitvā phalaṃ gāhāpetabbaṃ. Yaṃkiñci gacchaṃ vā lataṃ vā uppāṭentehi sāmaṇerehi saddhiṃ gahetvā ākaḍḍhituṃ na vaṭṭati. Tesaṃ pana ussāhajananatthaṃ anākaḍḍhantena kaḍḍhanākāraṃ dassentena viya agge gahetuṃ vaṭṭati. Yesaṃ rukkhānaṃ sākhā ruhati, tesaṃ sākhaṃ makkhikābījanādīnaṃ atthāya kappiyaṃ akārāpetvā gahitaṃ tace vā patte vā antamaso nakhenapi vilikhantassa dukkaṭaṃ. Allasiṅgiverādīsupi eseva nayo. Sace pana kappiyaṃ kārāpetvā sītale padese ṭhapitassa mūlaṃ sañjāyati, uparibhāge chindituṃ vaṭṭati. Sace aṅkuro jāyati, heṭṭhābhāge chindituṃ vaṭṭati. Mūle ca nīlaṅkure ca jāte na vaṭṭati. Được phép kéo cành cây xuống cho các vị sa di đang hái hoa. Tuy nhiên, không được dùng những hoa ấy để ướp hương nước uống. Vị tỳ khưu muốn ướp hương nước uống nên nhấc vị sa di lên để hái hoa. Cành cây có quả cũng không được tự mình kéo xuống vì muốn ăn. Nên nhấc vị sa di lên để hái quả. Không được phép cùng nắm và kéo với các vị sa di đang nhổ bất cứ bụi cây hay dây leo nào. Tuy nhiên, để khuyến khích họ, được phép nắm ở đầu ngọn (cây) như thể đang chỉ cách kéo mà không thực sự kéo. Đối với những cây mà cành có thể mọc lại, nếu lấy cành của chúng để làm quạt đuổi ruồi v.v... mà không cho làm thành vật thanh tịnh (kappiya), vị tỳ khưu cào trên vỏ hoặc trên lá, cho đến chỉ bằng móng tay, thì phạm dukkaṭa. Đối với gừng tươi v.v... cũng theo cách này. Tuy nhiên, nếu (củ gừng) đã được làm thành vật thanh tịnh rồi đặt ở nơi mát mẻ mà mọc rễ, được phép cắt phần trên. Nếu mầm mọc lên, được phép cắt phần dưới. Khi cả rễ và mầm xanh đều đã mọc thì không được phép cắt. Chindati vā chedāpeti vāti antamaso sammuñjanosalākāyapi tiṇāni chindissāmīti bhūmiṃ sammajjanto sayaṃ vā chindati, aññena vā chedāpeti. Bhindati vā bhedāpeti vāti antamaso caṅkamantopi chijjanakaṃ chijjatu, bhijjanakaṃ bhijjatu, caṅkamitaṭṭhānaṃ dassessāmīti sañcicca pādehi akkamanto tiṇavalliādīni sayaṃ vā bhindati aññena vā bhedāpeti. Sacepi hi tiṇaṃ vā lataṃ vā gaṇṭhiṃ karontassa bhijjati, gaṇṭhipi na kātabbo. Tālarukkhādīsu pana corānaṃ anāruhanatthāya dārumakkaṭakaṃ ākoṭenti, kaṇṭake bandhanti, bhikkhussa evaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Sace dārumakkaṭako rukkhe allīnamattova hoti, rukkhaṃ na pīḷeti, vaṭṭati. ‘‘Rukkhaṃ chinda, lataṃ chinda, kandaṃ vā mūlaṃ vā uppāṭehī’’ti vattumpi vaṭṭati, aniyāmitattā. Niyāmetvā pana ‘‘imaṃ rukkhaṃ chindā’’tiādi vattuṃ na vaṭṭati. Nāmaṃ gahetvāpi ‘‘ambarukkhaṃ caturassavalliṃ āluvakandaṃ muñjatiṇaṃ asukarukkhacchalliṃ chinda bhinda uppāṭehī’’tiādivacanampi aniyāmitameva hoti. ‘‘Imaṃ ambarukkha’’ntiādivacanameva hi niyāmitaṃ nāma, taṃ na vaṭṭati. (Cụm từ) “tự mình cắt hoặc bảo người khác cắt” có nghĩa là: cho đến chỉ bằng một cọng chổi, trong khi quét đất với ý nghĩ “tôi sẽ cắt cỏ,” vị ấy tự mình cắt hoặc bảo người khác cắt. (Cụm từ) “tự mình làm hư hoại hoặc bảo người khác làm hư hoại” có nghĩa là: cho đến chỉ trong khi đi kinh hành, với ý nghĩ “vật có thể bị cắt cứ để nó bị cắt, vật có thể bị hư hoại cứ để nó bị hư hoại, tôi sẽ chỉ cho thấy nơi đã kinh hành,” vị ấy cố ý dùng chân giẫm đạp lên cỏ, dây leo v.v..., tự mình làm hư hoại hoặc bảo người khác làm hư hoại. Thật vậy, nếu khi thắt nút cỏ hoặc dây leo mà nó bị hư hoại, thì cũng không được thắt nút. Hơn nữa, trên các cây như cây cọ, người ta đóng những cái chông gỗ, buộc gai để trộm không trèo lên được; vị tỳ khưu không được phép làm như vậy. Nếu cái chông gỗ chỉ dính vào cây mà không làm tổn hại cây thì được phép. Cũng được phép nói: “Hãy cắt cây, hãy cắt dây leo, hãy nhổ củ hoặc rễ,” vì không có sự chỉ định. Tuy nhiên, sau khi đã chỉ định thì không được phép nói: “Hãy cắt cây này” v.v... Ngay cả khi nêu tên mà nói: “Hãy cắt cây xoài, hãy làm hư hoại dây caturassavalli, hãy nhổ củ khoai môn, hãy nhổ cỏ muñja, hãy cắt, làm hư hoại, lột vỏ của cây kia” v.v... thì lời nói ấy cũng là không chỉ định. Thật vậy, chỉ có lời nói như “cây xoài này” v.v... mới gọi là chỉ định, điều đó không được phép. Pacati vā pacāpeti vāti antamaso pattampi pacitukāmo tiṇādīnaṃ upari sañcicca aggiṃ karonto sayaṃ vā pacati, aññena vā pacāpetīti [Pg.32] sabbaṃ pathavīkhaṇanasikkhāpade vuttanayena veditabbaṃ. Aniyāmetvā pana ‘‘mugge paca, māse pacā’’tiādi vattuṃ vaṭṭati. ‘‘Ime mugge paca, ime māse pacā’’ti evaṃ vattuṃ na vaṭṭati. (Cụm từ) “tự mình nấu hoặc bảo người khác nấu” có nghĩa là: cho đến chỉ muốn nung một cái bát, vị ấy cố ý đốt lửa trên cỏ v.v..., tự mình nấu hoặc bảo người khác nấu; tất cả (những điều này) nên được hiểu theo cách đã được nói trong học giới về việc đào đất. Tuy nhiên, không chỉ định thì được phép nói: “Hãy nấu đậu xanh, hãy nấu đậu đen” v.v... Không được phép nói như vầy: “Hãy nấu những hạt đậu xanh này, hãy nấu những hạt đậu đen này.” Anāpatti imaṃ jānātiādīsu ‘‘imaṃ mūlabhesajjaṃ jāna, imaṃ mūlaṃ vā paṇṇaṃ vā dehi, imaṃ rukkhaṃ vā lataṃ vā āhara, iminā pupphena vā phalena vā paṇṇena vā attho, imaṃ rukkhaṃ vā lataṃ vā phalaṃ vā kappiyaṃ karohī’’ti evamattho daṭṭhabbo. Ettāvatā bhūtagāmaparimocanaṃ kataṃ hoti. Paribhuñjantena pana bījagāmaparimocanatthaṃ puna kappiyaṃ kāretabbaṃ. Không phạm tội trong các trường hợp như nói rằng: “Hãy biết dược phẩm bằng rễ cây này,” “Hãy cho rễ cây này hoặc lá cây này,” “Hãy mang lại cây này hoặc dây leo này,” “Có việc cần dùng đến hoa này, hoặc quả này, hoặc lá này,” “Hãy làm cho cây này, hoặc dây leo này, hoặc quả này thành vật thích hợp (kappiya).” Ý nghĩa nên được hiểu như vậy. Chỉ với chừng ấy, việc giải thoát khỏi thực vật sống (bhūtagāma) đã được thực hiện. Tuy nhiên, vị tỳ khưu muốn sử dụng, vì mục đích giải thoát khỏi chủng tử (bījagāma), nên cho làm thành vật thích hợp một lần nữa. Kappiyakaraṇañcettha iminā suttānusārena veditabbaṃ – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjituṃ aggiparijitaṃ satthaparijitaṃ nakhaparijitaṃ abījaṃ nibbaṭṭabījameva pañcama’’nti. Tattha ‘‘aggiparijita’’nti agginā parijitaṃ adhibhūtaṃ daḍḍhaṃ phuṭṭhanti attho. ‘‘Satthaparijita’’nti satthena parijitaṃ adhibhūtaṃ chinnaṃ viddhaṃ vāti attho. Esa nayo nakhaparijite. Abījanibbaṭṭabījāni sayameva kappiyāni. Agginā kappiyaṃ karontena kaṭṭhaggigomayaggiādīsu yena kenaci antamaso lohakhaṇḍenapi ādittena kappiyaṃ kātabbaṃ. Tañca kho ekadese phusantena ‘‘kappiya’’nti vatvāva kātabbaṃ. Satthena karontena yassa kassaci lohamayasatthassa antamaso sūcinakhacchedanānampi tuṇḍena vā dhārāya vā chedaṃ vā vedhaṃ vā dassentena ‘‘kappiya’’nti vatvāva kātabbaṃ. Nakhena kappiyaṃ karontena pūtinakhena na kātabbaṃ. Manussānaṃ pana sīhabyagghadīpimakkaṭādīnaṃ sakuntānañca nakhā tikhiṇā honti, tehi kātabbaṃ. Assamahiṃsasūkaramigagorūpādīnaṃ khurā atikhiṇā, tehi na kātabbaṃ, katampi akataṃ hoti. Hatthinakhā pana khurā na honti, tehi vaṭṭati. Yehi pana kātuṃ vaṭṭati, tehi tatthajātakehipi uddharitvā gahitakehipi chedaṃ vā vedhaṃ vā dassentena ‘‘kappiya’’nti vatvāva kātabbaṃ. Và ở đây, việc làm cho thích hợp (kappiyakaraṇa) nên được hiểu theo kinh này: “Này các Tỳ khưu, Ta cho phép dùng quả cây theo năm cách thức của sa-môn: bị tác động bởi lửa, bị tác động bởi dao, bị tác động bởi móng tay, không có hạt giống, và thứ năm là đã được lấy hạt giống ra.” Trong đó, “bị tác động bởi lửa” có nghĩa là bị lửa tác động, chi phối, bị đốt, bị chạm vào. “Bị tác động bởi dao” có nghĩa là bị dao tác động, chi phối, bị cắt, hoặc bị đâm. Phương pháp này cũng tương tự đối với “bị tác động bởi móng tay”. Quả không có hạt giống và quả đã được lấy hạt giống ra thì tự nó đã là vật thích hợp. Người làm cho thích hợp bằng lửa có thể thực hiện việc làm cho thích hợp bằng bất cứ loại lửa nào trong các loại lửa như lửa củi, lửa phân bò, v.v., cho đến cả một miếng kim loại được nung nóng. Và việc ấy nên được thực hiện bằng cách chạm vào một phần và nói “kappiyaṃ” (thích hợp). Người làm bằng dao nên thực hiện bằng cách dùng đầu nhọn hoặc lưỡi bén của bất kỳ loại dao bằng kim loại nào, cho đến cả kim hay dao cắt móng tay, để tạo ra một vết cắt hoặc một vết đâm và nói “kappiyaṃ”. Người làm cho thích hợp bằng móng tay thì không nên làm bằng móng tay bị thối. Móng của người, sư tử, cọp, báo, khỉ, v.v., và của các loài chim thì sắc bén, nên làm bằng những móng ấy. Móng guốc của ngựa, trâu, heo, nai, bò, v.v., thì không sắc bén, không nên làm bằng những móng guốc ấy; dù đã làm cũng xem như chưa làm. Còn móng của voi thì không phải là móng guốc, dùng chúng thì được phép. Với những móng tay được phép dùng, dù là móng còn dính trên cơ thể hay đã được nhổ ra và cầm lấy, việc làm cho thích hợp nên được thực hiện bằng cách tạo ra một vết cắt hoặc một vết đâm và nói “kappiyaṃ”. Tattha sacepi bījānaṃ pabbatamatto rāsi rukkhasahassaṃ vā chinditvā ekābaddhaṃ katvā ucchūnaṃ vā mahābhāro bandhitvā ṭhapito hoti, ekasmiṃ bīje vā rukkhasākhāya vā ucchumhi vā kappiye kate sabbaṃ kataṃ hoti. Ucchū ca dārūni ca ekato baddhāni honti, ucchuṃ kappiyaṃ karissāmīti dāruṃ [Pg.33] vijjhati, vaṭṭatiyeva. Sace pana yāya rajjuyā vā valliyā vā baddhāni, taṃ vijjhati, na vaṭṭati. Ucchukhaṇḍānaṃ pacchiṃ pūretvā āharanti, ekasmiṃ khaṇḍe kappiye kate sabbaṃ katameva hoti. Maricapakkādīhi missetvā bhattaṃ āharanti, ‘‘kappiyaṃ karohī’’ti vutte sacepi bhattasitthe vijjhati, vaṭṭatiyeva. Tilataṇḍulādīsupi eseva nayo. Yāguyā pakkhittāni pana ekābaddhāni hutvā na santiṭṭhanti, tattha ekamekaṃ vijjhitvā kappiyaṃ kātabbameva. Kapitthaphalādīnaṃ anto miñjaṃ kaṭāhaṃ muñcitvā sañcarati, bhindāpetvā kappiyaṃ kārāpetabbaṃ. Ekābaddhaṃ hoti, kaṭāhepi kātuṃ vaṭṭati. Ở đây, cho dù có một đống hạt giống lớn bằng quả núi, hoặc một ngàn cây được chặt và buộc lại thành một bó, hoặc một bó mía lớn được buộc và đặt ở đó, khi một hạt giống, hoặc một cành cây, hoặc một cây mía được làm cho thích hợp, thì tất cả đều được xem là đã làm xong. Mía và gỗ được buộc chung với nhau, nếu có ý định làm cho mía thích hợp mà lại đâm vào gỗ, thì vẫn được phép. Nhưng nếu đâm vào sợi dây hoặc dây leo dùng để buộc, thì không được phép. Nếu người ta mang đến một giỏ đầy những khúc mía, khi một khúc được làm cho thích hợp, thì tất cả đều được xem là đã làm xong. Nếu người ta mang đến cơm trộn với ớt chín, v.v., khi được yêu cầu “Hãy làm cho thích hợp,” nếu có đâm vào hạt cơm thì vẫn được phép. Phương pháp này cũng tương tự đối với gạo trộn mè, v.v. Tuy nhiên, những thứ được cho vào cháo thì không dính liền với nhau, ở đây phải đâm vào từng thứ một để làm cho thích hợp. Đối với các loại quả như quả kapittha (trái quách), nếu phần ruột bên trong di chuyển rời khỏi vỏ, thì phải cho đập vỡ ra rồi mới cho làm thành vật thích hợp. Nếu ruột dính liền với vỏ, thì được phép làm cho thích hợp ngay trên vỏ. Asañciccāti pāsāṇarukkhādīni vā pavaṭṭentassa sākhaṃ vā kaḍḍhantassa kattaradaṇḍena vā bhūmiṃ paharitvā gacchantassa tiṇāni chijjanti, tāni tena chindissāmīti evaṃ sañcicca acchinnattā asañcicca chinnāni nāma honti. Iti asañcicca chindantassa anāpatti. “Không cố ý” (asañcicca) là: Khi một người đang lăn tảng đá, khúc cây, v.v., hoặc đang kéo một cành cây, hoặc đang đi và dùng gậy chống đập xuống đất, cỏ bị cắt đứt. Vì những cọng cỏ ấy không bị người đó cắt với ý định “Ta sẽ cắt,” nên chúng được gọi là bị cắt không cố ý. Do đó, không phạm tội đối với người cắt không cố ý. Asatiyāti aññavihito kenaci saddhiṃ kiñci kathento pādaṅguṭṭhakena vā hatthena vā tiṇaṃ vā lataṃ vā chindanto tiṭṭhati, evaṃ asatiyā chindantassa anāpatti. “Không chánh niệm” (asati) là: Một người có tâm chú ý đến việc khác, trong khi đang nói chuyện gì đó với ai đó, đứng và cắt cỏ hoặc dây leo bằng ngón chân cái hoặc bằng tay. Như vậy, không phạm tội đối với người cắt trong lúc không chánh niệm. Ajānantassāti etthabbhantare bījagāmoti vā bhūtagāmoti vā na jānāti, chindāmītipi na jānāti, kevalaṃ vatiyā vā palālapuñje vā nikhādanaṃ vā khaṇittiṃ vā kudālaṃ vā saṅgopanatthāya ṭhapeti, ḍayhamānahattho vā aggiṃ pāteti, tatra ce tiṇāni chijjanti vā ḍayhanti vā anāpatti. Manussaviggahapārājikavaṇṇanāyaṃ pana sabbaaṭṭhakathāsu ‘‘sace bhikkhu rukkhena vā ajjhotthaṭo hoti, opāte vā patito sakkā ca hoti rukkhaṃ chinditvā bhūmiṃ vā khaṇitvā nikkhamituṃ, jīvitahetupi attanā na kātabbaṃ. Aññena pana bhikkhunā bhūmiṃ vā khaṇitvā rukkhaṃ vā chinditvā allarukkhato vā daṇḍakaṃ chinditvā taṃ rukkhaṃ pavaṭṭetvā nikkhāmetuṃ vaṭṭati, anāpattī’’ti vuttaṃ. Tattha kāraṇaṃ na dissati – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, davaḍāhe ḍayhamāne paṭaggiṃ dātuṃ, parittaṃ kātu’’nti (cūḷava. 283) idaṃ pana ekameva suttaṃ dissati. Sace etassa anulomaṃ ‘‘attano na vaṭṭati, aññassa vaṭṭatī’’ti [Pg.34] idaṃ nānākaraṇaṃ na sakkā laddhuṃ. Attano atthāya karonto attasinehena akusalacitteneva karoti, paro pana kāruññena, tasmā anāpattīti ce. Etampi akāraṇaṃ. Kusalacittenāpi hi imaṃ āpattiṃ āpajjati. Sabbaaṭṭhakathāsu pana vuttattā na sakkā paṭisedhetuṃ. Gavesitabbā ettha yutti. Aṭṭhakathācariyānaṃ vā saddhāya gantabbanti. Sesaṃ uttānameva. (Trường hợp) vị không biết: là không biết rằng ‘bên trong nơi này có mầm sống’ hoặc ‘có cây cối,’ cũng không biết rằng ‘tôi đang chặt,’ mà chỉ đơn thuần đặt cái đục, hoặc cái cuốc chim, hoặc cái cuốc ở hàng rào hoặc ở đống rơm nhằm mục đích cất giữ, hoặc có tay bị phỏng lửa làm rơi lửa xuống, nếu ở đó cỏ bị cắt đứt hoặc bị cháy thì vô tội. Tuy nhiên, trong phần giải về học giới Pārājika liên quan đến thân người, trong tất cả các Chú giải đã nói rằng: “Nếu vị tỳ khưu bị cây đè lên, hoặc bị rơi xuống hố và có thể thoát ra bằng cách chặt cây hoặc đào đất, thì tự mình không được làm, ngay cả vì mạng sống. Tuy nhiên, một vị tỳ khưu khác được phép làm cho (vị kia) thoát ra bằng cách đào đất, hoặc chặt cây, hoặc chặt một khúc cây từ cây tươi rồi lăn cái cây (đang đè) đó đi, (vị ấy) vô tội.” Ở đó, không thấy lý do – chỉ thấy có một bài kinh này: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép đốt lửa đối ứng, làm vùng an toàn khi có cháy rừng” (cūḷava. 283). Nếu thuận theo bài kinh này thì không thể có được sự phân biệt này là “tự mình thì không được, người khác thì được.” Nếu nói rằng: “Người làm vì lợi ích của mình là làm với tâm bất thiện do lòng yêu quý bản thân, còn người khác thì làm với lòng bi mẫn, vì thế nên vô tội.” Điều này cũng không phải là lý do. Vì rằng, ngay cả với tâm thiện cũng phạm tội này. Tuy nhiên, vì đã được nói trong tất cả các Chú giải nên không thể bác bỏ. Ở đây, nên tìm kiếm lý lẽ hợp lý. Hoặc nên đi theo đức tin nơi các vị Chú giải sư. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có ba nguồn phát sanh – phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói và tâm. Là hành vi (kiriya), được miễn trừ do tưởng (saññāvimokkha), có liên quan đến tâm (sacittaka), là tội do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có ba loại tâm (ticitta), và có ba loại thọ (tivedana). Bhūtagāmasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Học giới về cây cối, (phẩm) thứ nhất. 2. Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā 2. Phần giải về học giới nói lảng sang chuyện khác 94. Dutiyasikkhāpade – anācāraṃ ācaritvāti akātabbaṃ katvā; kāyavacīdvāresu āpattiṃ āpajjitvāti vuttaṃ hoti. Aññenaññaṃ paṭicaratīti aññena vacanena aññaṃ vacanaṃ paṭicarati paṭicchādeti ajjhottharati; idāni taṃ paṭicaraṇavidhiṃ dassento ‘‘ko āpanno’’tiādimāha. Tatrāyaṃ vacanasambandho – so kira kiñci vītikkamaṃ disvā ‘‘āvuso, āpattiṃ āpannosī’’ti saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno ‘‘ko āpanno’’ti vadati. ‘‘Tato tva’’nti vutte ‘‘ahaṃ kiṃ āpanno’’ti vadati. Atha ‘‘pācittiyaṃ vā dukkaṭaṃ vā’’ti vutte vatthuṃ pucchanto ‘‘ahaṃ kismiṃ āpanno’’ti vadati. Tato ‘‘asukasmiṃ nāma vatthusmi’’nti vutte ‘‘ahaṃ kathaṃ āpanno, kiṃ karonto āpannomhī’’ti pucchati. Atha ‘‘idaṃ nāma karonto āpanno’’ti vutte ‘‘kaṃ bhaṇathā’’ti vadati. Tato ‘‘taṃ bhaṇāmā’’ti vutte ‘‘kiṃ bhaṇathā’’ti vadati. 94. Trong học giới thứ hai – (cụm từ) ‘đã thực hành hành vi không đúng đắn’ có nghĩa là đã làm việc không nên làm; có nghĩa là đã phạm tội qua thân môn hoặc khẩu môn. (Cụm từ) ‘dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác’ có nghĩa là dùng lời khác để trả lời, che đậy, bao phủ lời khác; bây giờ, để chỉ ra phương cách che đậy đó, (các vị trưởng lão kết tập) đã nói câu bắt đầu bằng “ai đã phạm tội?”. Ở đây, sự liên kết của các câu là như vầy: vị ấy, sau khi thấy một sự vi phạm nào đó, khi bị chất vấn về tội giữa Tăng chúng rằng: “Này hiền giả, ông đã phạm tội,” liền nói: “Ai đã phạm tội?”. Sau đó, khi được nói: “Chính ông,” liền nói: “Tôi đã phạm tội gì?”. Kế đó, khi được nói: “(Tội) Pācittiya hoặc Dukkaṭa,” liền hỏi về sự việc và nói: “Tôi đã phạm tội trong trường hợp nào?”. Sau đó, khi được nói: “Trong trường hợp tên là như vậy,” liền hỏi: “Tôi đã phạm tội như thế nào, khi làm gì mà tôi đã phạm tội?”. Kế đó, khi được nói: “Khi làm việc tên là như vầy mà đã phạm tội,” liền nói: “Các vị đang nói ai?”. Sau đó, khi được nói: “Chúng tôi đang nói ông,” liền nói: “Các vị đang nói gì?”. Apicettha ayaṃ pāḷimuttakopi aññenaññaṃ paṭicaraṇavidhi – bhikkhūhi ‘‘tava sipāṭikāya kahāpaṇo diṭṭho, kissevamasāruppaṃ karosī’’ti vutto ‘‘sudiṭṭhaṃ, bhante, na paneso kahāpaṇo; tipumaṇḍalaṃ eta’’nti bhaṇanto vā ‘‘tvaṃ suraṃ pivanto diṭṭho, kissevaṃ karosī’’ti vutto [Pg.35] ‘‘sudiṭṭho, bhante, na panesā surā, bhesajjatthāya sampāditaṃ ariṭṭha’’nti bhaṇanto vā ‘‘tvaṃ paṭicchanne āsane mātugāmena saddhiṃ nisinno diṭṭho, kissevamasāruppaṃ karosī’’ti vutto ‘‘yena diṭṭhaṃ sudiṭṭhaṃ, viññū panettha dutiyo atthi, so kissa na diṭṭho’’ti bhaṇanto vā, ‘‘īdisaṃ tayā kiñci diṭṭha’’nti puṭṭho ‘‘na suṇāmī’’ti sotamupanento vā, sotadvāre pucchantānaṃ cakkhuṃ upanento vā, aññenaññaṃ paṭicaratīti veditabbo. Aññavādakaṃ ropetūti aññavādakaṃ āropetu; patiṭṭhāpetūti attho. Vihesakaṃ ropetūti etasmimpi eseva nayo. Hơn nữa, ở đây có phương cách dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác này, vốn không có trong Pāli: khi bị các tỳ khưu nói: “Đã thấy đồng kahāpaṇa trong túi của ông, tại sao ông lại làm việc không thích hợp như vậy?” người ấy nói rằng: “Thưa các ngài, đã thấy rõ, nhưng đây không phải là đồng kahāpaṇa; đây là miếng thiếc tròn;” hoặc khi bị nói: “Đã thấy ông uống rượu, tại sao ông lại làm như vậy?” người ấy nói rằng: “Thưa các ngài, đã thấy rõ, nhưng đây không phải là rượu, đây là thuốc ariṭṭha được pha chế vì mục đích chữa bệnh;” hoặc khi bị nói: “Đã thấy ông ngồi cùng với người nữ ở chỗ ngồi kín đáo, tại sao ông lại làm việc không thích hợp như vậy?” người ấy nói rằng: “Người nào đã thấy thì đã thấy rõ, nhưng ở đây có người thứ hai có tri giác, tại sao người đó không được thấy?;” hoặc khi được hỏi: “Ông có thấy điều gì như vậy không?” người ấy lại hướng đến tai và nói: “Tôi không nghe;” hoặc khi người ta hỏi qua ngả tai, lại hướng đến mắt, (những trường hợp này) nên được hiểu là ‘dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác.’ (Cụm từ) ‘hãy áp đặt (tội) nói lảng’ có nghĩa là hãy áp đặt, hãy thiết lập (tội) nói lảng. Trong cụm từ ‘hãy áp đặt (tội) làm phiền nhiễu’ cũng có cùng phương pháp như vậy. 98. Aññavādake vihesake pācittiyanti ettha aññaṃ vadatīti aññavādakaṃ; aññenaññaṃ paṭicaraṇassetaṃ nāmaṃ. Vihesetīti vihesakaṃ; tuṇhībhūtassetaṃ nāmaṃ, tasmiṃ aññavādake vihesake. Pācittiyanti vatthudvaye pācittiyadvayaṃ vuttaṃ. 98. Trong câu “pācittiya trong trường hợp nói lảng, trong trường hợp làm phiền nhiễu,” (từ) aññavādaka (nói lảng) là do nói điều khác; đây là tên gọi của việc dùng chuyện khác để trả lời chuyện khác. (Từ) vihesaka (làm phiền nhiễu) là do làm phiền nhiễu; đây là tên gọi của việc giữ im lặng. Trong trường hợp nói lảng và làm phiền nhiễu đó, (cụm từ) ‘pācittiya’ có nghĩa là hai tội pācittiya đã được nói đến trong hai trường hợp. 100. Aropite aññavādaketi kammavācāya anāropite aññavādake. Aropite vihesaketi etasmimpi eseva nayo. 100. (Cụm từ) ‘khi (tội) nói lảng chưa được áp đặt’ có nghĩa là khi (tội) nói lảng chưa được áp đặt bằng tuyên ngôn yết-ma. Trong cụm từ ‘khi (tội) làm phiền nhiễu chưa được áp đặt’ cũng có cùng phương pháp như vậy. 101. Dhammakamme dhammakammasaññītiādīsu yaṃ taṃ aññavādakavihesakaropanakammaṃ kataṃ, tañce dhammakammaṃ hoti, so ca bhikkhu tasmiṃ dhammakammasaññī aññavādakañca vihesakañca karoti, athassa tasmiṃ aññavādake ca vihesake ca āpatti pācittiyassāti iminā nayena attho veditabbo. 101. Trong các câu bắt đầu bằng “có tưởng là đúng pháp trong yết-ma đúng pháp,” ý nghĩa nên được hiểu theo phương pháp này: yết-ma áp đặt tội nói lảng và làm phiền nhiễu nào đã được thực hiện, nếu yết-ma đó là đúng pháp, và vị tỳ khưu ấy có tưởng rằng đó là yết-ma đúng pháp, và thực hiện hành vi nói lảng và làm phiền nhiễu, thì vị ấy phạm tội pācittiya trong trường hợp nói lảng và làm phiền nhiễu đó. 102. Ajānanto pucchatīti āpattiṃ vā āpannabhāvaṃ ajānantoyeva ‘‘kiṃ tumhe bhaṇatha, ahaṃ na jānāmī’’ti pucchati. Gilāno vā na kathetīti mukhe tādiso byādhi hoti, yena kathetuṃ na sakkoti. Saṅghassa bhaṇḍanaṃ vātiādīsu saṅghamajjhe kathite tappaccayā saṅghassa bhaṇḍanaṃ vā kalaho vā vivādo vā bhavissati, so mā ahosīti maññamāno na kathetīti iminā nayena attho veditabbo. Sesaṃ uttānamevāti. 102. (Cụm từ) ‘hỏi do không biết’ có nghĩa là do không biết tội hoặc tình trạng đã phạm tội, liền hỏi: “Các vị đang nói gì, tôi không biết.” (Cụm từ) ‘hoặc không nói do bị bệnh’ có nghĩa là có một căn bệnh như vậy ở miệng, do đó không thể nói được. Trong các câu bắt đầu bằng “sự cãi cọ của Tăng chúng,” ý nghĩa nên được hiểu theo phương pháp này: nghĩ rằng nếu nói ra giữa Tăng chúng, do nguyên nhân đó, sẽ có sự cãi cọ, hoặc tranh chấp, hoặc luận쟁 của Tăng chúng, “mong rằng điều đó đừng xảy ra,” nên không nói. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, siyā kiriyaṃ, siyā akiriyaṃ, aññenaññaṃ paṭicarantassa hi kiriyaṃ [Pg.36] hoti, tuṇhībhāvena vihesantassa akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có ba nơi phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm. Có khi là hành vi, có khi là phi hành vi. Quả vậy, đối với người dùng lời này che đậy lời khác thì là hành vi; đối với người làm phiền nhiễu bằng cách im lặng thì là phi hành vi. (Đây là học giới) được miễn tội khi không có tưởng (vi phạm), có tâm cố ý, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có khổ thọ. Aññavādakasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. Học giới về việc nói khác (Aññavādaka), là điều thứ hai. 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích học giới về việc làm cho khinh miệt (Ujjhāpanaka). 103. Tatiyasikkhāpade – dabbaṃ mallaputtaṃ bhikkhū ujjhāpentīti ‘‘chandāya dabbo mallaputto’’tiādīni vadantā taṃ āyasmantaṃ tehi bhikkhūhi avajānāpenti, avaññāya olokāpenti, lāmakato vā cintāpentī’’ti attho. Lakkhaṇaṃ panettha saddasatthānusārena veditabbaṃ. Ojjhāpentītipi pāṭho. Ayamevattho. Chandāyāti chandena pakkhapātena; attano attano sandiṭṭhasambhattānaṃ paṇītāni paññapetīti adhippāyo. Khiyyantīti ‘‘chandāya dabbo mallaputto’’tiādīni vadantā pakāsenti. 103. Trong học giới thứ ba – cụm từ "các tỳ khưu làm cho (người khác) khinh miệt Dabba Mallaputta" có nghĩa là: trong khi nói những lời như "Dabba Mallaputta (hành động) vì thiên vị...", họ làm cho các tỳ khưu ấy xem thường vị trưởng lão ấy, làm cho họ nhìn với sự khinh miệt, hoặc làm cho họ suy nghĩ một cách thấp kém. Ở đây, đặc điểm ngữ pháp nên được hiểu theo văn phạm luận. Cũng có bản đọc là 'ojjhāpenti', ý nghĩa cũng tương tự. 'Chandāya' có nghĩa là do yêu thích, do thiên vị; chủ ý là: "(Ngài ấy) sắp đặt các sàng tọa thượng hạng cho các bạn bè thân hữu của mình". 'Khiyyanti' (họ chỉ trích) có nghĩa là trong khi nói những lời như "Dabba Mallaputta (hành động) vì thiên vị...", họ phơi bày (lỗi lầm). 105. Ujjhāpanake khiyyanake pācittiyanti ettha yena vacanena ujjhāpenti, taṃ ujjhāpanakaṃ. Yena ca khiyyanti taṃ khiyyanakaṃ. Tasmiṃ ujjhāpanake khiyyanake. Pācittiyanti vatthudvaye pācittiyadvayaṃ vuttaṃ. 105. Ở đây, trong câu "phạm pācittiya do làm cho khinh miệt, do chỉ trích": lời nói nào mà họ dùng để làm cho khinh miệt, lời nói ấy được gọi là 'ujjhāpanaka' (lời làm cho khinh miệt). Và lời nói nào mà họ dùng để chỉ trích, lời nói ấy được gọi là 'khiyyanaka' (lời chỉ trích). "Trong lời làm cho khinh miệt ấy, trong lời chỉ trích ấy". "Phạm pācittiya" có nghĩa là hai tội pācittiya đã được nói đến trong hai trường hợp. 106. Ujjhāpanakaṃ nāma upasampannaṃ saṅghena sammataṃ senāsanapaññāpakaṃ vā…pe… appamattakavissajjanakaṃ vāti etesaṃ padānaṃ ‘‘maṅkukattukāmo’’ti iminā sambandho. Avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmoti imesaṃ pana vasena upasampannantiādīsu ‘‘upasampannassā’’ti evaṃ vibhattivipariṇāmo kātabbo. Ujjhāpeti vā khiyyati vā āpatti pācittiyassāti ettha pana yasmā ‘‘khiyyanakaṃ nāmā’’ti evaṃ mātikāpadaṃ uddharitvāpi ‘‘ujjhāpanakaṃ nāmā’’ti imassa padassa vuttavibhaṅgoyeva vattabbo hoti, aññavādakasikkhāpade viya añño viseso natthi, tasmā taṃ visuṃ anuddharitvā avibhajitvā nigamanameva ekato katanti veditabbaṃ. Dhammakamme dhammakammasaññītiādīsu yaṃ tassa upasampannassa sammutikammaṃ kataṃ tañce dhammakammaṃ hoti, so ca bhikkhu tasmiṃ dhammakammasaññī ujjhāpanakañca khiyyanakañca karoti, athassa tasmiṃ ujjhāpanake ca khiyyanake ca āpatti pācittiyassāti iminā nayena attho veditabbo. 106. Các từ "Ujjhāpanakaṃ nāma upasampannaṃ saṅghena sammataṃ senāsanapaññāpakaṃ vā… (vân vân)… appamattakavissajjanakaṃ vā" có liên quan đến từ "maṅkukattukāmo" (muốn làm cho bối rối). Hơn nữa, dựa vào các từ "avaṇṇaṃ kattukāmo" (muốn làm cho mất danh tiếng), "ayasaṃ kattukāmo" (muốn làm cho ô danh), trong các từ như "upasampannaṃ", nên thực hiện việc biến đổi cách thành "upasampannassa". Hơn nữa, ở đây trong câu "ujjhāpeti vā khiyyati vā āpatti pācittiyassā", vì rằng ngay cả khi trích dẫn đề mục "khiyyanakaṃ nāma", phần phân tích đã được nêu cho từ "ujjhāpanakaṃ nāma" cũng sẽ được lặp lại, và không có sự khác biệt nào khác như trong học giới Aññavādaka, do đó, nên hiểu rằng phần kết luận đã được gộp lại làm một mà không trích dẫn và phân tích riêng. Trong các câu như "dhammakamme dhammakammasaññī", nếu công việc chỉ định được thực hiện cho vị tỳ khưu đã thọ cụ túc giới ấy là một yết ma đúng pháp, và vị tỳ khưu ấy có nhận thức rằng đó là yết ma đúng pháp, rồi thực hiện hành vi làm cho khinh miệt và chỉ trích, khi ấy vị ấy phạm tội pācittiya do hành vi làm cho khinh miệt và do hành vi chỉ trích ấy. Ý nghĩa nên được hiểu theo phương pháp này. Anupasampannaṃ [Pg.37] ujjhāpeti vā khiyyati vāti ettha upasampannaṃ saṅghena sammataṃ aññaṃ anupasampannaṃ ujjhāpeti avajānāpeti, tassa vā taṃ santike khiyyatīti attho. Upasampannaṃ saṅghena asammatanti kammavācāya asammataṃ kevalaṃ ‘‘taveso bhāro’’ti saṅghena āropitabhāraṃ bhikkhūnaṃ vā phāsuvihāratthāya sayameva taṃ bhāraṃ vahantaṃ, yatra vā dve tayo bhikkhū viharanti, tatra vā tādisaṃ kammaṃ karontanti adhippāyo. Anupasampannaṃ saṅghena sammataṃ vā asammataṃ vāti ettha pana kiñcāpi anupasampannassa terasa sammutiyo dātuṃ na vaṭṭanti. Atha kho upasampannakāle laddhasammutiko pacchā anupasampannabhāve ṭhito, taṃ sandhāya ‘‘saṅghena sammataṃ vā’’ti vuttaṃ. Yassa pana byattassa sāmaṇerassa kevalaṃ saṅghena vā sammatena vā bhikkhunā ‘‘tvaṃ idaṃ kammaṃ karohī’’ti bhāro kato, tādisaṃ sandhāya ‘‘asammataṃ vā’’ti vuttaṃ. Sesamettha uttānamevāti. Ở đây, trong câu "làm cho người chưa thọ cụ túc giới khinh miệt hoặc chỉ trích", ý nghĩa là: (một người) làm cho một người chưa thọ cụ túc giới khác khinh miệt hoặc xem thường một vị tỳ khưu đã thọ cụ túc giới được Tăng chúng chỉ định, hoặc chỉ trích vị ấy trước mặt người chưa thọ cụ túc giới kia. "Vị tỳ khưu đã thọ cụ túc giới không được Tăng chúng chỉ định" có chủ ý là: người không được chỉ định bằng tuyên ngôn yết ma, mà chỉ đơn thuần được Tăng chúng giao phó trách nhiệm rằng "đây là trách nhiệm của thầy", hoặc người tự mình gánh vác trách nhiệm ấy vì sự an trú thoải mái của các tỳ khưu, hoặc người đang làm công việc tương tự ở nơi có hai hoặc ba vị tỳ khưu trú ngụ. Hơn nữa, ở đây trong câu "người chưa thọ cụ túc giới được Tăng chúng chỉ định hoặc không được chỉ định", mặc dù không được phép trao mười ba sự chỉ định cho người chưa thọ cụ túc giới, nhưng có người đã nhận được sự chỉ định khi còn là tỳ khưu, sau đó lại ở trong tình trạng chưa thọ cụ túc giới; nhắm đến người ấy mà câu "được Tăng chúng chỉ định" được nói đến. Hơn nữa, nhắm đến vị sa-di thông thạo nào mà trách nhiệm được giao phó chỉ bởi Tăng chúng hoặc bởi một vị tỳ khưu được chỉ định rằng "bạn hãy làm công việc này", mà câu "hoặc không được chỉ định" được nói đến. Phần còn lại ở đây là rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có ba nơi phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm. (Đây là học giới) thuộc hành vi, được miễn tội khi không có tưởng (vi phạm), có tâm cố ý, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có khổ thọ. Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. Học giới về việc làm cho khinh miệt (Ujjhāpanaka), là điều thứ ba. 4. Paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích học giới về sàng tọa thứ nhất (Paṭhamasenāsana). 108. Catutthasikkhāpade – hemantike kāleti hemantakāle himapātasamaye. Kāyaṃ otāpentāti mañcapīṭhādīsu nisinnā bālātapena kāyaṃ otāpentā. Kāle ārociteti yāgubhattādīsu yassa kassaci kāle ārocite. Ovaṭṭhaṃ hotīti himavassena ovaṭṭhaṃ tintaṃ hoti. 108. Trong học giới thứ tư – 'hemantike kāle' có nghĩa là vào mùa đông, vào lúc sương rơi. 'Kāyaṃ otāpentā' có nghĩa là trong khi ngồi trên giường, ghế, v.v., họ sưởi ấm thân mình dưới ánh nắng ban mai. 'Kāle ārocite' có nghĩa là khi thời gian của bất cứ thứ gì như cháo, cơm, v.v., được thông báo. 'Ovaṭṭhaṃ hoti' có nghĩa là bị ướt, bị thấm đẫm bởi mưa sương. 110. Avassikasaṅketeti vassikavassānamāsāti evaṃ apaññatte cattāro hemantike cattāro ca gimhike aṭṭha māseti attho. Maṇḍape vāti sākhāmaṇḍape vā padaramaṇḍape vā. Rukkhamūle vāti [Pg.38] yassa kassaci rukkhassa heṭṭhā. Yattha kākā vā kulalā vā na ūhadantīti yattha dhuvanivāsena kulāvake katvā vasamānā ete kākakulalā vā aññe vā sakuntā taṃ senāsanaṃ na ūhadanti, tādise rukkhamūle nikkhipituṃ anujānāmīti. Tasmā yattha gocarappasutā sakuntā vissamitvā gacchanti, tassa rukkhassa mūle nikkhipituṃ vaṭṭati. Yasmiṃ pana dhuvanivāsena kulāvake katvā vasanti, tassa rukkhassa mūle na nikkhipitabbaṃ. ‘‘Aṭṭha māse’’ti vacanato yesu janapadesu vassakāle na vassati, tesupi cattāro māse nikkhipituṃ na vaṭṭatiyeva. ‘‘Avassikasaṅkete’’ti vacanato yattha hemante devo vassati, tattha hemantepi ajjhokāse nikkhipituṃ na vaṭṭati. Gimhe pana sabbattha vigatavalāhakaṃ visuddhaṃ nabhaṃ hoti, evarūpe kāle kenacideva karaṇīyena ajjhokāse mañcapīṭhaṃ nikkhipituṃ vaṭṭati. 110. Avassikasaṅketeti có nghĩa là: Tám tháng, tức là bốn tháng mùa đông và bốn tháng mùa hạ, khi các tháng mùa mưa không được biết đến. Maṇḍape vā có nghĩa là: Hoặc trong nhà lều lợp bằng cành cây, hoặc trong nhà lều lợp bằng ván. Rukkhamūle vā có nghĩa là: Dưới gốc của bất kỳ cây nào. Yattha kākā vā kulalā vā na ūhadantīti có nghĩa là: Ta cho phép đặt (sàng tọa) dưới gốc cây nào mà các loài chim như quạ, diều hâu, hoặc các loài chim khác không làm tổ và sống thường xuyên ở đó, không phóng uế xuống sàng tọa ấy. Do đó, được phép đặt (sàng tọa) dưới gốc cây nào mà các loài chim đi kiếm ăn chỉ đến nghỉ ngơi rồi bay đi. Nhưng không được đặt dưới gốc cây nào mà chúng làm tổ và sống thường xuyên. Do có lời dạy trong Pāḷi: ‘‘Aṭṭha māse’’, nên ở những xứ mà trời không mưa vào mùa mưa, thì cũng không được đặt (sàng tọa) trong bốn tháng ấy. Do có lời dạy trong Pāḷi: ‘‘Avassikasaṅkete’’, nên ở xứ nào trời mưa vào mùa đông, thì cũng không được đặt (sàng tọa) ngoài trời trong mùa đông. Nhưng vào mùa hạ, ở khắp mọi nơi, bầu trời trong sáng, không có mây, vào thời điểm như vậy, nếu có việc cần làm nào đó, thì được phép đặt giường ghế ngoài trời. Abbhokāsikenāpi vattaṃ jānitabbaṃ, tassa hi sace puggalikamañcako atthi, tattheva sayitabbaṃ. Saṅghikaṃ gaṇhantena vettena vā vākena vā vītamañcako gahetabbo. Tasmiṃ asati purāṇamañcako gahetabbo. Tasmimpi asati navavāyimo vā onaddhako vā gahetabbo. Gahetvā ca pana ‘‘ahaṃ ukkaṭṭharukkhamūliko ukkaṭṭhaabbhokāsiko’’ti cīvarakuṭimpi akatvā asamaye ajjhokāse rukkhamūle vā paññapetvā nipajjituṃ na vaṭṭati. Sace pana catugguṇenapi cīvarena katakuṭi atementaṃ rakkhituṃ na sakkoti, sattāhavaddalikādīni bhavanti, bhikkhuno kāyānugatikattā vaṭṭati. Vị tỳ khưu sống ngoài trời cũng cần phải biết phận sự. Nếu vị ấy có giường cá nhân, thì nên nằm trên giường đó. Khi lấy giường của tăng-già, nên lấy giường được đan bằng mây hoặc bằng vỏ cây. Nếu không có, nên lấy giường cũ. Nếu giường đó cũng không có, nên lấy giường mới đan hoặc giường được bọc da. Sau khi đã lấy, không được viện cớ rằng: “Tôi là người thực hành hạnh đầu-đà ở gốc cây bậc cao, là người thực hành hạnh đầu-đà sống ngoài trời bậc cao” mà không làm lều bằng y, rồi trải ra nằm ngoài trời hoặc dưới gốc cây vào thời điểm không thích hợp. Nhưng nếu cái lều làm bằng y gấp bốn lớp cũng không thể bảo vệ (giường ghế) khỏi bị ướt, và có những lúc trời u ám kéo dài bảy ngày, v.v..., thì được phép (sử dụng sàng tọa của tăng-già) vì nó được xem như vật tùy thân của tỳ khưu. Araññe paṇṇakuṭīsu vasantānaṃ sīlasampadāya pasannacittā manussā navaṃ mañcapīṭhaṃ denti ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti vasitvā gacchantehi sāmantavihāre sabhāgabhikkhūnaṃ pesetvā gantabbaṃ, sabhāgānaṃ abhāve anovassake nikkhipitvā gantabbaṃ, anovassake asati rukkhe laggetvā gantabbaṃ. Cetiyaṅgaṇe sammajjaniṃ gahetvā bhojanasālaṅgaṇaṃ vā uposathāgāraṅgaṇaṃ vā pariveṇadivāṭṭhānaaggisālādīsu vā aññataraṃ sammajjitvā dhovitvā puna sammajjanīmāḷakeyeva ṭhapetabbā. Uposathāgārādīsu aññatarasmiṃ gahetvā avasesāni sammajjantassāpi eseva nayo. Đối với các vị tỳ khưu sống trong các lều lá trong rừng, những người có tâm hoan hỷ với sự đầy đủ giới hạnh của các vị ấy, cúng dường giường ghế mới và nói rằng: “Xin quý ngài hãy sử dụng theo cách dùng vật của tăng-già.” Khi đã ở xong và muốn rời đi, các vị ấy nên gửi (giường ghế) đến cho các vị tỳ khưu đồng pháp ở ngôi tự viện gần đó rồi mới đi. Nếu không có các vị tỳ khưu đồng pháp, nên đặt ở nơi không bị mưa ướt rồi đi. Nếu không có nơi không bị mưa ướt, nên treo lên cây rồi đi. Khi lấy chổi ở sân bảo tháp để quét sân nhà ăn, hoặc sân nhà bố-tát, hoặc một nơi nào đó trong các khu vực như khuôn viên, nơi nghỉ ban ngày, nhà bếp, v.v..., sau khi quét và rửa sạch, nên đặt lại chổi vào đúng giá để chổi. Đối với vị tỳ khưu lấy chổi ở một nơi nào đó trong các khu vực như nhà bố-tát, v.v... để quét các nơi còn lại, thì cũng theo cách thức tương tự. Yo [Pg.39] pana bhikkhācāramaggaṃ sammajjantova gantukāmo hoti, tena sammajjitvā sace antarāmagge sālā atthi, tattha ṭhapetabbā. Sace natthi, valāhakānaṃ anuṭṭhitabhāvaṃ sallakkhetvā ‘‘yāvāhaṃ gāmato nikkhamāmi, tāva na vassissatī’’ti jānantena yattha katthaci nikkhipitvā puna paccāgacchantena pākatikaṭṭhāne ṭhapetabbā. Sace vassissatīti jānanto ajjhokāse ṭhapeti, dukkaṭanti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sace pana tatra tatreva sammajjanatthāya sammajjanī nikkhittā hoti, taṃ taṃ ṭhānaṃ sammajjitvā tatra tatreva nikkhipituṃ vaṭṭati. Āsanasālaṃ sammajjantena vattaṃ jānitabbaṃ. Tatridaṃ vattaṃ – majjhato paṭṭhāya pādaṭṭhānābhimukhā vālikā haritabbā. Kacavaraṃ hatthehi gahetvā bahi chaḍḍetabbaṃ. Vị tỳ khưu nào muốn vừa quét con đường khất thực vừa đi, vị ấy sau khi quét, nếu có nhà nghỉ ở giữa đường, thì nên đặt chổi ở đó. Nếu không có, sau khi quan sát thấy trời không có mây, và biết rằng: “Trời sẽ không mưa cho đến khi ta ra khỏi làng,” thì có thể đặt chổi ở bất cứ nơi nào, và khi trở về, nên đặt lại vào chỗ cũ. Nếu biết rằng trời sẽ mưa mà vẫn đặt chổi ngoài trời, thì phạm tội đột-cát-la (dukkaṭa), điều này được nói trong Mahāpaccarī. Nhưng nếu ở mỗi nơi đã có sẵn chổi để quét, thì sau khi quét nơi đó, được phép đặt chổi lại ngay tại nơi ấy. Vị tỳ khưu quét nhà nghỉ cần phải biết phận sự. Phận sự ở đây là: Nên gom cát từ giữa ra phía chỗ để chân. Rác thì nên dùng tay nhặt và vứt ra ngoài. 111. Masārakoti mañcapāde vijjhitvā tattha aṭaniyo pavesetvā kato. Bundikābaddhoti aṭanīhi mañcapāde ḍaṃsāpetvā pallaṅkasaṅkhepena kato. Kuḷīrapādakoti assameṇḍakādīnaṃ pādasadisehi pādehi kato. Yo vā pana koci vaṅkapādako, ayaṃ vuccati kuḷīrapādako. Āhaccapādakoti ayaṃ pana ‘‘āhaccapādako nāma mañco aṅge vijjhitvā kato hotī’’ti evaṃ parato pāḷiyaṃyeva vutto, tasmā aṭaniyo vijjhitvā tattha pādasikhaṃ pavesetvā upari āṇiṃ datvā katamañco ‘‘āhaccapādako’’ti veditabbo. Pīṭhepi eseva nayo. Anto saṃveṭhetvā baddhaṃ hotīti heṭṭhā ca upari ca vitthataṃ majjhe saṅkhittaṃ paṇavasaṇṭhānaṃ katvā baddhaṃ hoti, taṃ kira majjhe sīhabyagghacammaparikkhittampi karonti. Akappiyacammaṃ nāmettha natthi. Senāsanañhi sovaṇṇamayampi vaṭṭati, tasmā taṃ mahagghaṃ hoti. Anupasampannaṃ santharāpeti tassa palibodhoti yena santharāpitaṃ, tassa palibodho. Leḍḍupātaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassāti thāmamajjhimassa purisassa leḍḍupātaṃ atikkamantassa pācittiyaṃ. 111. Masāraka là loại giường được làm bằng cách đục lỗ ở chân giường rồi lồng các thanh giường vào đó. Bundikābaddha là loại giường được làm bằng cách dùng các thanh giường kẹp vào chân giường, có hình dạng giống như kiết-già. Kuḷīrapādaka là loại giường được làm với các chân giống như chân của các loài vật như ngựa, cừu, v.v... Hoặc bất kỳ loại giường nào có chân cong, thì được gọi là kuḷīrapādaka. Còn về āhaccapādaka, điều này đã được nói đến trong Pāḷi ở phần sau rằng: “Giường tên là āhaccapādaka được làm bằng cách đục lỗ ở các bộ phận (thanh giường).” Do đó, nên hiểu rằng giường “āhaccapādaka” là loại giường được làm bằng cách đục lỗ các thanh giường, lồng đầu chân giường vào đó, rồi đóng chốt ở trên. Đối với ghế, cũng theo cách thức tương tự. Anto saṃveṭhetvā baddhaṃ hoti có nghĩa là: Được làm và buộc lại theo hình dạng của trống paṇava, rộng ở phía dưới và phía trên, hẹp ở giữa. Người ta còn làm nó với phần giữa được bao bọc bằng da sư tử, da cọp. Ở đây, không có loại da nào là không thích hợp. Bởi vì sàng tọa, ngay cả khi được làm bằng vàng, cũng được phép sử dụng. Do đó, nó có giá trị cao. Anupasampannaṃ santharāpeti tassa palibodho có nghĩa là: Vị tỳ khưu nào nhờ người chưa thọ cụ túc giới trải (sàng tọa), thì đó là sự ràng buộc của vị ấy. Leḍḍupātaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassā có nghĩa là: Vị tỳ khưu đi quá tầm ném một cục đất của một người đàn ông có sức lực trung bình thì phạm tội pācittiya. Ayaṃ panettha vinicchayo – thero bhojanasālāyaṃ bhattakiccaṃ katvā daharaṃ āṇāpeti ‘‘gaccha divāṭṭhāne mañcapīṭhaṃ paññapehī’’ti. So tathā katvā nisinno. Thero yathāruciṃ vicaritvā tattha gantvā thavikaṃ vā uttarāsaṅgaṃ vā ṭhapeti, tato paṭṭhāya therassa palibodho. Nisīditvā sayaṃ [Pg.40] gacchanto neva uddharati, na uddharāpeti, leḍḍupātātikkame pācittiyaṃ. Sace pana thero tattha thavikaṃ vā uttarāsaṅgaṃ vā aṭṭhapetvā caṅkamantova daharaṃ ‘‘gaccha tva’’nti bhaṇati, tena ‘‘idaṃ bhante mañcapīṭha’’nti ācikkhitabbaṃ. Sace thero vattaṃ jānāti ‘‘tvaṃ gaccha, ahaṃ pākatikaṃ karissāmī’’ti vattabbaṃ. Sace bālo hoti anuggahitavatto ‘‘gaccha, mā idha tiṭṭha, neva nisīdituṃ na nipajjituṃ demī’’ti daharaṃ tajjetiyeva. Daharena ‘‘bhante sukhaṃ sayathā’’ti kappaṃ labhitvā vanditvā gantabbaṃ. Tasmiṃ gate therasseva palibodho. Purimanayeneva cassa āpatti veditabbā. Đây là sự quyết đoán ở đây: Vị trưởng lão, sau khi dùng bữa ở nhà ăn, ra lệnh cho một vị tỳ khưu trẻ: “Hãy đi dọn giường ghế ở nơi nghỉ ban ngày.” Vị ấy làm như vậy rồi ngồi xuống. Vị trưởng lão sau khi đi dạo tùy thích, đến đó và đặt túi đựng hoặc y vai trái xuống, kể từ đó sự ràng buộc thuộc về vị trưởng lão. Sau khi ngồi, lúc ra đi, vị ấy không tự dọn dẹp, cũng không bảo người khác dọn dẹp, khi đi quá tầm ném một cục đất thì phạm tội pācittiya. Nhưng nếu vị trưởng lão không đặt túi đựng hoặc y vai trái ở đó, mà chỉ đang đi kinh hành và bảo vị tỳ khưu trẻ: “Con hãy đi đi,” thì vị tỳ khưu trẻ nên trình bày: “Bạch ngài, đây là giường ghế.” Nếu vị trưởng lão biết phận sự, nên nói: “Con hãy đi, ta sẽ làm cho nó trở lại như cũ.” Nếu vị ấy là người ngu dốt, không được chỉ dạy phận sự, mà chỉ dọa nạt vị tỳ khưu trẻ: “Đi đi, đừng đứng ở đây, ta không cho ngồi cũng không cho nằm,” thì vị tỳ khưu trẻ, sau khi được phép, nên nói: “Bạch ngài, xin ngài hãy nghỉ ngơi an lạc,” rồi đảnh lễ và ra đi. Khi vị ấy đã đi, sự ràng buộc chỉ thuộc về vị trưởng lão. Và tội của vị ấy nên được biết theo cách trước. Atha pana āṇattikkhaṇeyeva daharo ‘‘mayhaṃ bhante bhaṇḍakadhovanādi kiñci karaṇīyaṃ atthī’’ti vadati, thero ca naṃ ‘‘tvaṃ paññapetvā gacchāhī’’ti vatvā bhojanasālato nikkhamitvā aññattha gacchati, pāduddhārena kāretabbo. Sace tattheva gantvā nisīdati purimanayeneva cassa leḍḍupātātikkame āpatti. Sace pana thero sāmaṇeraṃ āṇāpeti, sāmaṇere tattha mañcapīṭhaṃ paññapetvā nisinnepi bhojanasālato aññattha gacchanto pāduddhārena kāretabbo. Gantvā nisinno puna gamanakāle leḍḍupātātikkame āpattiyā kāretabbo. Sace pana āṇāpento mañcapīṭhaṃ paññapetvā tattheva nisīdāti āṇāpeti, yatricchati tatra gantvā āgantuṃ labhati. Sayaṃ pana pākatikaṃ akatvā gacchantassa leḍḍupātātikkame pācittiyaṃ. Antarasannipāte mañcapīṭhāni paññapetvā nisinnehi gamanakāle ārāmikānaṃ imaṃ paṭisāmethāti vattabbaṃ, avatvā gacchantānaṃ leḍḍupātātikkame āpatti. Lại nữa, nếu ngay trong khoảnh khắc được ra lệnh, vị tỳ khưu trẻ nói: “Bạch ngài, con có một vài việc phải làm như giặt đồ dùng v.v…,” và vị trưởng lão, sau khi bảo vị ấy: “Con hãy dọn xong rồi đi,” rồi rời khỏi nhà ăn và đi nơi khác, thì vị ấy nên bị xử phạt (tội) khi nhấc chân lên. Nếu vị ấy đi đến chính nơi đó và ngồi xuống, thì tội của vị ấy khi đi quá tầm ném một cục đất cũng theo cách trước. Nhưng nếu vị trưởng lão ra lệnh cho một vị sa-di, dù vị sa-di đã dọn giường ghế ở đó và ngồi xuống, vị trưởng lão đi đến nơi khác từ nhà ăn nên bị xử phạt (tội) khi nhấc chân lên. Vị trưởng lão đã đi và ngồi xuống, lúc ra về, nên bị xử phạt tội pācittiya khi đi quá tầm ném một cục đất. Nhưng nếu khi ra lệnh, vị ấy ra lệnh rằng: “Hãy dọn giường ghế và ngồi ngay tại đó,” thì vị ấy được phép đi đến nơi mình muốn rồi quay lại. Nhưng đối với vị trưởng lão ra đi mà không làm cho nó trở lại như cũ, thì phạm tội pācittiya khi đi quá tầm ném một cục đất. Trong các cuộc họp bất thường, các vị tỳ khưu đã dọn giường ghế và ngồi xuống, lúc ra về, nên nói với những người coi sóc tự viện: “Hãy dọn dẹp cái này.” Đối với những vị ra đi mà không nói, có tội khi đi quá tầm ném một cục đất. Mahādhammasavanaṃ nāma hoti tattha uposathāgāratopi bhojanasālatopi āharitvā mañcapīṭhāni paññapenti. Āvāsikānaṃyeva palibodho. Sace āgantukā ‘‘idaṃ amhākaṃ upajjhāyassa idaṃ ācariyassā’’ti gaṇhanti, tato paṭṭhāya tesaṃyeva palibodho. Gamanakāle pākatikaṃ akatvā leḍḍupātaṃ atikkamantānaṃ āpatti. Mahāpaccariyaṃ puna vuttaṃ – ‘‘yāva aññe na nisīdanti, tāva yehi paññattaṃ, tesaṃ bhāro. Aññesu āgantvā nisinnesu nisinnakānaṃ bhāro. Sace te anuddharitvā vā anuddharāpetvā vā gacchanti, dukkaṭaṃ. Kasmā? Anāṇattiyā paññapitattā’’ti. Dhammāsane paññatte yāva ussārako vā [Pg.41] dhammakathiko vā nāgacchati, tāva paññāpakānaṃ palibodho, tasmiṃ āgantvā nisinne tassa palibodho. Sakalaṃ ahorattaṃ dhammasavanaṃ hoti, añño ussārako vā dhammakathiko vā uṭṭhahati, añño nisīdati, yo yo āgantvā nisīdati, tassa tassa bhāro. Uṭṭhahantena pana ‘‘idamāsanaṃ tumhākaṃ bhāro’’ti vatvā gantabbaṃ. Sacepi itarasmiṃ anāgateyeva paṭhamaṃ nisinno uṭṭhāya gacchati, tasmiñca antoupacāraṭṭheyeva itaro āgantvā nisīdati, uṭṭhāya gato āpattiyā na kāretabbo. Sace pana itarasmiṃ anāgateyeva paṭhamaṃ nisinno uṭṭhāyāsanā leḍḍupātaṃ atikkamati, āpattiyā kāretabbo. Sabbattha ca ‘‘leḍḍupātātikkame paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiye pācittiya’’nti ayaṃ nayo mahāpaccariyaṃ vutto. Có một buổi nghe pháp lớn. Ở đó, họ mang giường ghế từ nhà uposatha và nhà ăn đến để dọn ra. Sự ràng buộc chỉ thuộc về các vị tỳ khưu trú ngụ. Nếu các vị khách tăng lấy (giường ghế) và nói: “Cái này cho thầy tế độ của chúng tôi, cái này cho thầy giáo thọ của chúng tôi,” thì kể từ đó, sự ràng buộc chỉ thuộc về họ. Lúc ra về, những vị đi quá tầm ném một cục đất mà không làm cho nó trở lại như cũ thì có tội. Lại nữa, trong sách Mahāpaccarī có nói: “Chừng nào những người khác chưa ngồi, chừng đó trách nhiệm thuộc về những người đã dọn. Khi những người khác đến và ngồi xuống, trách nhiệm thuộc về những người đang ngồi. Nếu họ ra đi mà không tự dọn dẹp hoặc không bảo người khác dọn dẹp, thì phạm tội dukkaṭa. Tại sao? Vì chúng được dọn ra mà không có lệnh.” Khi pháp tòa đã được dọn, chừng nào người tụng đọc hoặc vị pháp sư chưa đến, sự ràng buộc thuộc về những người đã dọn; khi vị ấy đến và ngồi xuống, sự ràng buộc thuộc về vị ấy. Buổi nghe pháp diễn ra suốt cả ngày lẫn đêm; một người tụng đọc hoặc vị pháp sư khác đứng dậy, một người khác ngồi xuống; bất cứ ai đến và ngồi xuống, trách nhiệm thuộc về người đó. Nhưng người đứng dậy nên nói: “Chỗ ngồi này là trách nhiệm của các ngài” rồi mới đi. Nếu người ngồi trước đứng dậy và đi khi người khác chưa đến, và trong khi người đó vẫn còn trong phạm vi gần, người khác đến và ngồi xuống, thì người đã đứng dậy và đi không nên bị xử phạt tội. Nhưng nếu người ngồi trước đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi quá tầm ném một cục đất khi người khác chưa đến, thì nên bị xử phạt tội. Và trong mọi trường hợp, phương pháp này đã được nói trong sách Mahāpaccarī: “Khi đi quá tầm ném một cục đất, ở bước chân đầu tiên là tội dukkaṭa, ở bước thứ hai là pācittiya.” 112. Cimilikaṃ vātiādīsu cimilikā nāma sudhādiparikammakatāya bhūmiyā vaṇṇānurakkhaṇatthaṃ katā hoti, taṃ heṭṭhā pattharitvā upari kaṭasārakaṃ pattharanti. Uttarattharaṇaṃ nāma mañcapīṭhānaṃ upari attharitabbakaṃ paccattharaṇaṃ. Bhūmattharaṇaṃ nāma bhūmiyaṃ attharitabbā kaṭasārakādivikati. Taṭṭikaṃ nāma tālapaṇṇehi vā vākehi vā katataṭṭikā. Cammakhaṇḍo nāma sīhabyagghadīpitaracchacammādīsupi yaṃkiñci cammaṃ. Aṭṭhakathāsu hi senāsanaparibhoge paṭikkhittacammaṃ nāma na dissati, tasmā sīhacammādīnaṃ pariharaṇeyeva paṭikkhepo veditabbo. Pādapuñchanī nāma rajjukehi vā pilotikāhi vā pādapuñchanatthaṃ katā. Phalakapīṭhaṃ nāma phalakamayaṃ pīṭhaṃ. Atha vā phalakañceva dārumayapīṭhañca; etena sabbampi dārubhaṇḍādi saṅgahitaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana vitthāreneva vuttaṃ – ‘‘ādhārakaṃ pattapidhānaṃ pādakathalikaṃ tālavaṇṭaṃ bījanīpattakaṃ yaṃkiñci dārubhaṇḍaṃ antamaso pānīyauḷuṅkaṃ pānīyasaṅkhaṃ ajjhokāse nikkhipitvā gacchantassa dukkaṭa’’nti. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana esa nayo dutiyasikkhāpade dassito. Ajjhokāse rajanaṃ pacitvā rajanabhājanaṃ rajanauḷuṅko rajanadoṇikāti sabbaṃ aggisālāya paṭisāmetabbaṃ. Sace aggisālā natthi, anovassake pabbhāre nikkhipitabbaṃ. Tasmimpi asati yattha olokentā bhikkhū passanti, tādise ṭhāne ṭhapetvāpi gantuṃ vaṭṭati. 112. Trong các câu bắt đầu bằng ‘cimilikaṃ vā’, ‘cimilikā’ là tấm trải được làm ra để bảo vệ màu sắc của nền đất đã được gia công bằng vôi vữa v.v... Người ta trải vật ấy ở bên dưới rồi trải chiếu sậy ở bên trên. ‘Uttarattharaṇaṃ’ (vật trải bên trên) là tấm đắp được trải bên trên giường hoặc ghế. ‘Bhūmattharaṇaṃ’ (vật trải dưới đất) là loại vật trải đặc biệt như chiếu sậy v.v... được trải trên nền đất. ‘Taṭṭikaṃ’ là chiếu thô được làm bằng lá cọ hoặc bằng vỏ cây. ‘Cammakhaṇḍo’ (mảnh da) là bất cứ loại da nào trong các loại da sư tử, cọp, beo, linh cẩu v.v... Thật vậy, trong các sách Chú giải, không thấy nói đến loại da bị cấm dùng làm sàng tọa; do đó, sự cấm đoán đối với da sư tử v.v... nên được hiểu là chỉ trong việc mang đi đây đó. ‘Pādapuñchanī’ (vật chùi chân) là vật được làm bằng dây thừng nhỏ hoặc bằng vải vụn để chùi chân. ‘Phalakapīṭhaṃ’ (ghế tấm) là ghế làm bằng tấm ván. Hoặc là tấm ván và ghế bằng gỗ; do đó, tất cả đồ dùng bằng gỗ v.v... đều được bao gồm. Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī đã nói một cách chi tiết rằng: ‘Vị tỳ khưu đặt giá đỡ, nắp đậy bát, mảnh sành chùi chân, quạt lá cọ, quạt nan, bất cứ đồ dùng bằng gỗ nào, cho đến gáo múc nước uống, vỏ ốc múc nước uống, ở ngoài trời rồi bỏ đi thì phạm tội dukkaṭa (tác ác)’. Tuy nhiên, trong Đại Chú giải, phương pháp này được chỉ ra ở học giới thứ hai. Sau khi nấu thuốc nhuộm ở ngoài trời, tất cả những thứ như nồi nhuộm, gáo múc thuốc nhuộm, máng thuốc nhuộm nên được cất giữ trong nhà lửa. Nếu không có nhà lửa, nên đặt ở hang động không bị mưa tạt. Nếu không có cả nơi đó, cũng được phép đi sau khi đã đặt ở một nơi mà các vị tỳ khưu nhìn quanh có thể thấy được. Aññassa [Pg.42] puggaliketi yasmiṃ vissāsaggāho na ruhati, tassa santake dukkaṭaṃ. Yasmiṃ pana vissāso ruhati, tassa santakaṃ attano puggalikamiva hotīti mahāpaccariyādīsu vuttaṃ. Về câu ‘vật sở hữu cá nhân của người khác,’ đối với tài sản của người mà sự thân mật tin cậy không phát sinh, (nếu không cất dọn) thì phạm tội dukkaṭa (tác ác). Còn đối với người mà sự thân mật tin cậy có phát sinh, tài sản của người ấy cũng giống như tài sản cá nhân của mình, điều này được nói trong sách Mahāpaccarī v.v... 113. Āpucchaṃ gacchatīti yo bhikkhu vā sāmaṇero vā ārāmiko vā lajjī hoti, attano palibodhaṃ viya maññati, yo tathārūpaṃ āpucchitvā gacchati, tassa anāpatti. Otāpento gacchatīti ātape otāpento āgantvā uddharissāmīti gacchati; evaṃ gacchato anāpatti. Kenaci palibuddhaṃ hotīti senāsanaṃ kenaci upaddutaṃ hotīti attho. Sacepi hi vuḍḍhataro bhikkhu uṭṭhāpetvā gaṇhāti, sacepi yakkho vā peto vā āgantvā nisīdati, koci vā issaro āgantvā gaṇhāti, senāsanaṃ palibuddhaṃ hoti, sīhabyagghādīsu vā pana taṃ padesaṃ āgantvā ṭhitesupi senāsanaṃ palibuddhaṃ hotiyeva. Evaṃ kenaci palibuddhe anuddharitvāpi gacchato anāpatti. Āpadāsūti jīvitabrahmacariyantarāyesu. Sesaṃ uttānamevāti. 113. Về câu ‘đi sau khi xin phép,’ vị tỳ khưu, hoặc sa di, hoặc người giữ vườn nào có lòng hổ thẹn, xem đó như là trách nhiệm của mình, vị nào đi sau khi đã xin phép người như vậy thì vô tội. Về câu ‘đi trong khi đang phơi nắng,’ là đi với ý nghĩ ‘đang phơi ngoài nắng, lát nữa sẽ quay lại dọn dẹp;’ đi như vậy thì vô tội. Về câu ‘bị ai đó cản trở,’ có nghĩa là sàng tọa bị ai đó quấy nhiễu. Thật vậy, nếu một vị tỳ khưu lớn tuổi hơn bảo đứng dậy và lấy đi, nếu một dạ xoa hoặc ngạ quỷ đến và ngồi xuống, hoặc một người có quyền thế đến và chiếm lấy, thì sàng tọa bị cản trở. Hoặc khi sư tử, cọp v.v... đến và ở tại nơi đó, sàng tọa cũng bị cản trở. Như vậy, khi bị ai đó cản trở, vị tỳ khưu đi mà không dọn dẹp cũng vô tội. Về câu ‘trong các trường hợp nguy hiểm,’ là trong các trường hợp nguy hiểm đến tính mạng hoặc phạm hạnh. Phần còn lại đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Học giới này có nguồn gốc liên quan đến Kathina. Phát sinh từ thân và khẩu, hoặc từ thân, khẩu và ý. Là (tội do) hành động và không hành động. Không được miễn trừ do không nhận thức. Không cần có tâm (cố phạm). Là tội do chế định. Là hành động của thân. Là hành động của lời nói. Có ba loại tâm. Có ba loại cảm thọ. Paṭhamasenāsanasikkhāpadaṃ catutthaṃ. Học giới thứ nhất về sàng tọa, là (học giới) thứ tư. 5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải thích học giới thứ hai về sàng tọa. 116. Dutiyasenāsanasikkhāpade – bhisīti mañcakabhisi vā pīṭhakabhisi vā. Cimilikādīnipi purimasikkhāpade vuttappakārāniyeva. Nisīdananti sadasaṃ veditabbaṃ. Paccattharaṇanti pāvāro kojavoti ettakameva vuttaṃ. Tiṇasanthāroti yesaṃ kesañci tiṇānaṃ santhāro. Esa nayo paṇṇasanthāre. Parikkhepaṃ atikkamantassāti ettha paṭhamapādaṃ atikkāmentassa dukkaṭaṃ, dutiyātikkame pācittiyaṃ. Aparikkhittassa upacāro nāma senāsanato dve leḍḍupātā. 116. Trong học giới thứ hai về sàng tọa: ‘bhisi’ (nệm) là nệm giường hoặc nệm ghế. Các vật như ‘cimilikā’ v.v... cũng có các loại như đã được nói trong học giới trước. ‘Nisīdana’ (vật để ngồi) nên được hiểu là có đồ nhồi bên trong. Về ‘paccattharaṇa’ (tấm đắp), chỉ được nói rằng đó là áo choàng hoặc chăn len. ‘Tiṇasanthāra’ (vật trải bằng cỏ) là vật trải bằng bất cứ loại cỏ nào. Phương pháp này cũng áp dụng cho ‘paṇṇasanthāra’ (vật trải bằng lá). Trong câu ‘khi vượt qua ranh giới,’ khi bước chân đầu tiên qua, phạm tội dukkaṭa (tác ác); khi bước chân thứ hai qua, phạm tội pācittiya (ưng đối trị). Vùng phụ cận của một (tu viện) không có hàng rào là khoảng cách hai lần ném cục đất tính từ sàng tọa cuối cùng. Anāpucchaṃ [Pg.43] vā gaccheyyāti ettha bhikkhumhi sati bhikkhu āpucchitabbo. Tasmiṃ asati sāmaṇero, tasmiṃ asati ārāmiko, tasmimpi asati yena vihāro kārito so vihārasāmiko, tassa vā kule yo koci āpucchitabbo. Tasmimpi asati catūsu pāsāṇesu mañcaṃ ṭhapetvā mañce avasesamañcapīṭhāni āropetvā upari bhisiādikaṃ dasavidhampi seyyaṃ rāsiṃ karitvā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍaṃ paṭisāmetvā dvāravātapānāni pidahitvā gamiyavattaṃ pūretvā gantabbaṃ. Sace pana senāsanaṃ ovassati, chadanatthañca tiṇaṃ vā iṭṭhakā vā ānītā honti, sace ussahati, chādetabbaṃ. No ce sakkoti, yo okāso anovassako, tattha mañcapīṭhādīni nikkhipitvā gantabbaṃ. Sace sabbampi ovassati, ussahantena antogāme upāsakānaṃ ghare ṭhapetabbaṃ. Sace tepi ‘‘saṅghikaṃ nāma bhante bhāriyaṃ, aggidāhādīnaṃ bhāyāmā’’ti na sampaṭicchanti, ajjhokāsepi pāsāṇānaṃ upari mañcaṃ ṭhapetvā sesaṃ pubbe vuttanayeneva nikkhipitvā tiṇehi ca paṇṇehi ca paṭicchādetvā gantuṃ vaṭṭati. Yañhi tattha aṅgamattampi avasissati, taṃ aññesaṃ tattha āgatānaṃ bhikkhūnaṃ upakāraṃ bhavissatīti. Trong câu ‘hoặc đi mà không xin phép,’ nếu có vị tỳ khưu thì nên xin phép vị tỳ khưu. Nếu không có vị ấy thì (xin phép) sa di, nếu không có sa di thì (xin phép) người giữ vườn, nếu người giữ vườn cũng không có thì nên xin phép người chủ thí chủ đã cho xây dựng tu viện, hoặc bất cứ ai trong gia đình của người ấy. Nếu những người đó cũng không có, nên đặt một cái giường lên bốn tảng đá, chất những giường ghế còn lại lên trên giường đó, chất đống mười loại đồ nằm như nệm v.v... lên trên cùng, cất giữ đồ dùng bằng gỗ và đồ dùng bằng đất sét, đóng cửa chính và cửa sổ, làm tròn bổn phận của người sắp đi xa rồi mới đi. Tuy nhiên, nếu sàng tọa bị dột, và đã có cỏ hoặc ngói được mang đến để lợp, nếu có thể thì nên lợp lại. Nếu không thể, nên đặt giường ghế v.v... ở nơi không bị dột rồi hãy đi. Nếu toàn bộ (tu viện) đều bị dột, người nào có khả năng nên đem gửi ở nhà của các vị thí chủ trong làng. Nếu họ không nhận và nói rằng: ‘Bạch Đại đức, tài sản của Tăng-già là một gánh nặng, chúng con sợ hỏa hoạn v.v...’, thì cũng được phép đi sau khi đã đặt một cái giường lên trên các tảng đá ở ngoài trời, đặt những thứ còn lại theo cách đã nói ở trên, rồi lấy cỏ và lá cây che phủ lại. Bởi vì, bất cứ phần nào còn sót lại ở đó cũng sẽ hữu ích cho các vị tỳ khưu khác đến sau. 117. Vihārassa upacāretiādīsu vihārassūpacāro nāma pariveṇaṃ. Upaṭṭhānasālāti pariveṇabhojanasālā. Maṇḍapoti pariveṇamaṇḍapo. Rukkhamūlanti pariveṇarukkhamūlaṃ. Ayaṃ tāva nayo kurundaṭṭhakathāyaṃ vutto. Kiñcāpi vutto, atha kho vihāroti antogabbho vā aññaṃ vā sabbaparicchannaṃ guttasenāsanaṃ veditabbaṃ. Vihārassa upacāreti tassa bahi āsanne okāse. Upaṭṭhānasālāyaṃ vāti bhojanasālāyaṃ vā. Maṇḍape vāti aparicchanne paricchanne vāpi bahūnaṃ sannipātamaṇḍape. Rukkhamūle vattabbaṃ natthi. Āpatti dukkaṭassāti vuttappakārañhi dasavidhaṃ seyyaṃ antogabbhādimhi guttaṭṭhāne paññapetvā gacchantassa yasmā seyyāpi senāsanampi upacikāhi palujjati, vammikarāsiyeva hoti, tasmā pācittiyaṃ vuttaṃ. Bahi pana upaṭṭhānasālādīsu paññapetvā gacchantassa seyyāmattameva nasseyya, ṭhānassa aguttatāya [Pg.44] na senāsanaṃ, tasmā ettha dukkaṭaṃ vuttaṃ. Mañcaṃ vā pīṭhaṃ vāti ettha yasmā na sakkā mañcapīṭhaṃ sahasā upacikāhi khāyituṃ, tasmā taṃ vihārepi santharitvā gacchantassa dukkaṭaṃ vuttaṃ. Vihārūpacāre pana taṃ vihāracārikaṃ āhiṇḍantāpi disvā paṭisāmessanti. 117. Trong các đoạn như là ‘vihārassa upacāra,’ ‘upacāra của vihāra’ được gọi là khuôn viên. ‘Upaṭṭhānasālā’ là nhà ăn trong khuôn viên. ‘Maṇḍapa’ là nhà lều trong khuôn viên. ‘Rukkhamūla’ là gốc cây trong khuôn viên. Phương pháp này trước hết đã được nói trong Chú giải Kurundī. Mặc dù đã được nói như vậy, tuy nhiên ‘vihāra’ nên được hiểu là phòng trong, hoặc chỗ ở được che kín hoàn toàn và an toàn khác. ‘Vihārassa upacāra’ là nơi chốn ở gần, bên ngoài của trú xá ấy. ‘Upaṭṭhānasālāyaṃ vā’ là hoặc ở nhà ăn. ‘Maṇḍape vā’ là hoặc ở nhà lều hội họp của nhiều vị, dù có được rào quanh hay không được rào quanh. Về ‘rukkhamūle,’ không có gì cần phải nói. Về câu ‘phạm tội dukkaṭa,’ thật vậy, đối với vị tỳ khưu đã dọn ra mười loại giường nằm theo cách đã được nói ở nơi an toàn như là phòng trong rồi ra đi, bởi vì cả giường nằm lẫn chỗ ở đều bị mối mọt phá hoại, chỉ trở thành đống mối, do đó tội pācittiya đã được nói đến. Tuy nhiên, bên ngoài, ở những nơi như nhà ăn, đối với vị tỳ khưu đã dọn ra rồi ra đi, chỉ có giường nằm bị hư hoại, chứ không phải chỗ ở do nơi chốn không được an toàn, do đó tội dukkaṭa đã được nói đến ở đây. Ở đây, trong câu ‘giường hay ghế,’ bởi vì giường hay ghế không thể bị mối mọt ăn ngay lập tức, do đó đối với vị tỳ khưu đã trải chúng ra ngay cả trong trú xá rồi ra đi, tội dukkaṭa đã được nói đến. Tuy nhiên, ở khu vực phụ cận của trú xá, các vị tỳ khưu đi kinh hành quanh trú xá khi thấy chúng cũng sẽ dọn dẹp cất đi. 118. Uddharitvā gacchatīti ettha uddharitvā gacchantena mañcapīṭhakavāṭaṃ sabbaṃ apanetvā saṃharitvā cīvaravaṃse laggetvā gantabbaṃ. Pacchā āgantvā vasanakabhikkhunāpi puna mañcapīṭhaṃ vā paññapetvā sayitvā gacchantena tatheva kātabbaṃ. Antokuṭṭato seyyaṃ bahikuṭṭe paññapetvā vasantena gamanakāle gahitaṭṭhāneyeva paṭisāmetabbaṃ. Uparipāsādato oropetvā heṭṭhāpāsāde vasantassapi eseva nayo. Rattiṭṭhānadivāṭṭhānesu mañcapīṭhaṃ paññapetvāpi gamanakāle puna gahitaṭṭhāneyeva ṭhapetabbaṃ. 118. Ở đây, trong câu ‘ra đi sau khi đã dọn dẹp,’ vị tỳ khưu ra đi sau khi đã dọn dẹp nên tháo gỡ tất cả các bộ phận của giường và ghế, cuốn lại, treo lên sào phơi y, rồi mới đi. Vị tỳ khưu đến ở sau đó, khi ra đi sau khi đã dọn ra giường hoặc ghế và đã nằm ngủ, cũng nên làm giống như vậy. Vị tỳ khưu lấy giường nằm từ bên trong vách tường, dọn ra ở bên ngoài vách tường, vào lúc ra đi nên cất dọn lại đúng nơi đã lấy. Đối với vị tỳ khưu mang xuống từ tầng trên của lâu đài và ở tại tầng dưới, phương pháp cũng giống như vậy. Ngay cả khi đã dọn giường ghế ở những nơi ở ban đêm và những nơi ở ban ngày, vào lúc ra đi cũng nên đặt lại đúng nơi đã lấy. Āpucchaṃ gacchatīti etthāyaṃ āpucchitabbānāpucchitabbavinicchayo – yā tāva bhūmiyaṃ dīghasālā vā paṇṇasālā vā hoti, yaṃ vā rukkhatthambhesu, katagehaṃ upacikānaṃ uṭṭhānaṭṭhānaṃ hoti, tato pakkamantena tāva āpucchitvāva pakkamitabbaṃ. Tasmiñhi katipayāni divasāni ajaggiyamāne vammikāva santiṭṭhanti. Yaṃ pana pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā pāsāṇatthambhesu vā katasenāsanaṃ siluccayaleṇaṃ vā sudhālittasenāsanaṃ vā yattha upacikāsaṅkā natthi, tato pakkamantassa āpucchitvāpi anāpucchitvāpi gantuṃ vaṭṭati, āpucchanaṃ pana vattaṃ. Sace tādisepi senāsane ekena passena upacikā ārohanti, āpucchitvāva gantabbaṃ. Yo pana āgantuko bhikkhu saṅghikaṃ senāsanaṃ gahetvā vasantaṃ bhikkhuṃ anuvattanto attano senāsanaṃ aggahetvā vasati, yāva so na gaṇhāti, tāva taṃ senāsanaṃ purimabhikkhusseva palibodho. Yadā pana so senāsanaṃ gahetvā attano issariyena vasati, tato paṭṭhāya āgantukasseva palibodho. Sace ubhopi vibhajitvā gaṇhanti, ubhinnampi palibodho. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘sace dve tayo ekato hutvā paññapenti, gamanakāle sabbehipi āpucchitabbaṃ. Tesu ce paṭhamaṃ gacchanto ‘pacchimo jaggissatī’ti ābhogaṃ katvā gacchati vaṭṭati. Pacchimassa ābhogena mutti natthi. Bahū ekaṃ pesetvā santharāpenti, gamanakāle sabbehi vā āpucchitabbaṃ[Pg.45], ekaṃ vā pesetvā āpucchitabbaṃ. Aññato mañcapīṭhādīni ānetvā aññatra vasitvāpi gamanakāle tattheva netabbāni. Sace aññāvāsato ānetvā vasamānassa añño vuḍḍhataro āgacchati, na paṭibāhitabbo, ‘mayā bhante aññāvāsato ānītaṃ, pākatikaṃ kareyyāthā’ti vattabbaṃ. Tena ‘evaṃ karissāmī’ti sampaṭicchite itarassa gantuṃ vaṭṭati. Evamaññattha haritvāpi saṅghikaparibhogena paribhuñjantassa naṭṭhaṃ vā jiṇṇaṃ vā corehi vā haṭaṃ gīvā na hoti, puggalikaparibhogena paribhuñjantassa pana gīvā hoti. Aññassa mañcapīṭhaṃ pana saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vā paribhuñjantassa naṭṭhaṃ gīvāyeva’’. Ở đây, trong câu ‘ra đi sau khi xin phép,’ đây là sự phân định về việc nên xin phép và không nên xin phép: Trước hết, đối với nhà dài hoặc nhà lợp lá ở trên mặt đất, hoặc ngôi nhà được làm trên các cột gỗ, là nơi mối mọt phát sinh, vị tỳ khưu rời khỏi nơi đó trước hết nên ra đi sau khi đã xin phép. Thật vậy, nếu nơi ấy không được trông nom trong vài ngày, các ụ mối sẽ hình thành. Tuy nhiên, đối với chỗ ở được làm trên nền đá hoặc trên các cột đá, hoặc hang động trên núi đá, hoặc chỗ ở được trét vôi vữa, nơi không có nghi ngờ về mối mọt, vị tỳ khưu rời khỏi nơi đó được phép ra đi dù đã xin phép hay không xin phép, nhưng việc xin phép là phận sự. Nếu ngay cả trong chỗ ở như vậy, mối mọt bò lên ở một bên, thì nên ra đi sau khi đã xin phép. Hơn nữa, vị tỳ khưu khách đến ở chung với vị tỳ khưu đang ở sau khi đã nhận một chỗ ở của Tăng chúng, mà không nhận chỗ ở cho riêng mình, chừng nào vị ấy chưa nhận, chừng đó chỗ ở ấy là trách nhiệm của vị tỳ khưu trước. Nhưng khi vị ấy đã nhận chỗ ở và ở với quyền của mình, kể từ đó, nó là trách nhiệm của vị tỳ khưu khách. Nếu cả hai chia nhau và nhận, đó là trách nhiệm của cả hai. Tuy nhiên, trong (Chú giải) Mahāpaccarī đã nói: ‘Nếu hai hoặc ba vị cùng nhau dọn ra, vào lúc ra đi, tất cả đều phải xin phép. Trong số họ, nếu người đi trước ra đi với ý nghĩ rằng ‘người sau sẽ trông nom,’ thì được phép. Người cuối cùng không được miễn trừ (trách nhiệm) nhờ ý nghĩ (của mình). Nhiều vị sai một người đi dọn dẹp, vào lúc ra đi, hoặc tất cả phải xin phép, hoặc sai một người đi xin phép. Ngay cả khi đã mang giường ghế từ nơi khác đến ở một nơi khác, vào lúc ra đi, chúng nên được mang về lại chính nơi đó. Nếu trong khi đang ở sau khi đã mang (đồ vật) từ một nơi ở khác đến, một vị khác lớn tuổi hơn đến, không nên ngăn cản vị ấy, nên nói rằng: ‘Thưa ngài, con đã mang (những thứ này) từ một nơi ở khác, xin ngài hãy dùng những thứ có sẵn.’ Khi vị ấy đã chấp nhận, nói rằng: ‘Tôi sẽ làm như vậy,’ vị kia được phép ra đi. Ngay cả khi đã mang đi nơi khác như vậy, đối với người sử dụng theo cách sử dụng của Tăng chúng, nếu (vật dụng) bị mất, hoặc bị cũ, hoặc bị trộm cắp, thì không phải đền bù; nhưng đối với người sử dụng theo cách sử dụng cá nhân, thì phải đền bù. Tuy nhiên, đối với giường ghế của người khác, người sử dụng theo cách sử dụng của Tăng chúng hoặc theo cách sử dụng cá nhân, nếu bị mất, thì phải đền bù.’ Kenaci palibuddhaṃ hotīti vuḍḍhatarabhikkhūissariyayakkhasīhavāḷamigakaṇhasappādīsu yena kenaci senāsanaṃ palibuddhaṃ hoti. Sāpekkho gantvā tattha ṭhito āpucchati, kenaci palibuddho hotīti ajjeva āgantvā paṭijaggissāmīti evaṃ sāpekkho nadīpāraṃ vā gāmantaraṃ vā gantvā yatthassa gamanacittaṃ uppannaṃ, tattheva ṭhito kañci pesetvā āpucchati, nadīpūrarājacorādīsu vā kenaci palibuddho hoti upadduto, na sakkoti paccāgantuṃ, evaṃbhūtassapi anāpatti. Sesaṃ paṭhamasikkhāpade vuttanayameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. Câu ‘bị cản trở bởi một ai đó/cái gì đó’ có nghĩa là: chỗ ở bị chiếm giữ bởi bất kỳ ai trong số các vị tỳ khưu lớn tuổi hơn, người có quyền, dạ xoa, sư tử, thú dữ, rắn hổ mang, v.v. (Trường hợp miễn tội là khi) vị ấy có sự luyến tiếc (sāpekkho), như là ‘tôi sẽ trở về ngay hôm nay và chăm sóc nó,’ rồi đi đến bờ sông bên kia hoặc một ngôi làng khác, và tại nơi mà ý định tiếp tục cuộc hành trình của vị ấy nảy sinh, vị ấy đứng ngay đó và sai ai đó đi xin phép. Hoặc là, vị ấy bị cản trở, bị quấy nhiễu bởi một trong những thứ như lũ lụt, vua, trộm cướp, và không thể quay trở lại; đối với vị tỳ khưu như vậy cũng không phạm tội. Phần còn lại giống như phương pháp đã được nói trong điều học đầu tiên, cùng với các vấn đề về nguồn gốc phát sinh tội, v.v. Dutiyasenāsanasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. Điều học thứ hai về chỗ ở, là điều thứ năm. 6. Anupakhajjasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích về Điều học Anupakhajja. 119. Chaṭṭhasikkhāpade – palibundhentīti paṭhamataraṃ gantvā pattacīvaraṃ atiharitvā rumbhitvā tiṭṭhanti. Therā bhikkhū vuṭṭhāpentīti ‘‘amhākaṃ āvuso pāpuṇātī’’ti vassaggena gahetvā vuṭṭhāpenti. Anupakhajja seyyaṃ kappentīti ‘‘tumhākaṃ bhante mañcaṭṭhānaṃyeva pāpuṇāti, na sabbo vihāro. Amhākaṃ dāni idaṃ ṭhānaṃ pāpuṇātī’’ti anupavisitvā mañcapīṭhaṃ paññapetvā nisīdantipi nipajjantipi sajjhāyampi karonti. 119. Trong điều học thứ sáu – palibundhentīti (ngăn cản) là đi đến trước, mang y bát đi rồi đứng chặn lại. Therā bhikkhū vuṭṭhāpenti (các tỳ-khưu trưởng lão khiến cho đứng dậy) là nói rằng: ‘Này chư hiền, (chỗ ở) đến lượt chúng tôi’ rồi dựa theo hạ lạp mà khiến cho đứng dậy. Anupakhajja seyyaṃ kappenti (lấn chiếm rồi sắp đặt chỗ ở) là nói rằng: ‘Thưa chư đại đức, (chỗ ở) đến lượt quý ngài chỉ là chỗ kê giường, không phải toàn bộ trú xá. Bây giờ, chỗ này đến lượt chúng tôi’ rồi đi vào gần, dọn dẹp giường ghế, rồi họ ngồi, họ nằm, và họ cũng tụng đọc. 120. Jānanti ‘‘anuṭṭhāpanīyo aya’’nti jānanto; tenevassa vibhaṅge ‘‘vuḍḍhoti jānātī’’tiādi vuttaṃ. Vuḍḍho hi attano vuḍḍhatāya anuṭṭhāpanīyo[Pg.46], gilāno gilānatāya, saṅgho pana bhaṇḍāgārikassa vā dhammakathikavinayadharādīnaṃ vā gaṇavācakaācariyassa vā bahūpakārataṃ guṇavisiṭṭhatañca sallakkhento dhuvavāsatthāya vihāraṃ sammannitvā deti, tasmā yassa saṅghena dinno, sopi anuṭṭhāpanīyo. Kāmañcettha gilānassāpi saṅghoyeva anucchavikaṃ senāsanaṃ deti, gilāno pana ‘‘apaloketvā saṅghena adinnasenāsanopi na pīḷetabbo anukampitabbo’’ti dassetuṃ visuṃ vutto. 120. Jānanti (biết) là biết rằng: ‘Vị này không nên bị khiến cho đứng dậy.’ Chính vì thế, trong phần phân tích của từ ấy có nói: ‘vuḍḍhoti jānāti’ (biết là bậc trưởng thượng) v.v... Thật vậy, vị trưởng thượng không nên bị khiến cho đứng dậy vì sự trưởng thượng của mình, người bệnh không nên bị khiến cho đứng dậy vì bệnh tật. Còn Tăng chúng, khi nhận thấy sự giúp đỡ nhiều và phẩm chất đặc biệt của vị quản lý kho tàng, hoặc của các vị thuyết pháp, trì luật v.v..., hoặc của vị giáo thọ sư, thì chỉ định và ban cho trú xá để ở thường xuyên; do đó, vị nào đã được Tăng chúng ban cho thì vị ấy cũng không nên bị khiến cho đứng dậy. Và ở đây, dù rằng chính Tăng chúng cũng ban cho người bệnh một chỗ ở thích hợp, nhưng người bệnh được nói đến riêng rẽ là để chỉ rõ rằng: ‘Dù đã thông báo (cho Tăng chúng) nhưng có chỗ ở không do Tăng chúng ban cho, người bệnh cũng không nên bị sách nhiễu, nên được thương xót.’ 121. Upacāreti ettha mañcapīṭhānaṃ tāva mahallake vihāre samantā diyaḍḍho hattho upacāro, khuddake yato pahoti tato diyaḍḍho hattho, pāde dhovitvā pavisantassa passāvatthāya nikkhamantassa ca yāva dvāre nikkhittapādadhovanapāsāṇato passāvaṭṭhānato ca mañcapīṭhaṃ, tāva diyaḍḍhahatthavitthāro maggo upacāro nāma. Tasmiṃ mañcassa vā pīṭhassa vā upacāre ṭhitassa vā bhikkhuno pavisantassa vā nikkhamantassa vā upacāre yo anupakhajja seyyaṃ kappetukāmo seyyaṃ santharati vā santharāpeti vā, āpatti dukkaṭassa. 121. Upacāra (phạm vi phụ cận): Ở đây, đối với giường và ghế, trước hết trong một trú xá lớn, phạm vi phụ cận là một cubit rưỡi (diyaḍḍho hattho) xung quanh. Trong trú xá nhỏ, nơi nào có thể được thì nơi đó là một cubit rưỡi. Đối với vị tỳ-khưu đi vào sau khi rửa chân và đi ra để tiểu tiện, con đường rộng một cubit rưỡi cho đến chỗ có giường ghế tính từ phiến đá rửa chân đặt ở cửa và từ chỗ tiểu tiện, được gọi là phạm vi phụ cận. Trong phạm vi phụ cận của giường hoặc ghế ấy, đối với vị tỳ-khưu đang đứng, đang đi vào, hoặc đang đi ra, nếu có vị nào muốn sắp đặt chỗ ở mà lấn chiếm rồi tự mình trải chỗ ở hoặc bảo người khác trải, thì phạm tội dukkaṭa (tác ác). Abhinisīdati vā abhinipajjati vāti ettha abhinisīdanamattena abhinipajjanamatteneva vā pācittiyaṃ. Sace pana dvepi karoti, dve pācittiyāni. Uṭṭhāyuṭṭhāya nisīdato vā nipajjato vā payoge payoge pācittiyaṃ. Abhinisīdati vā abhinipajjati vā (ngồi xuống gần hoặc nằm xuống gần): Ở đây, chỉ với việc ngồi xuống gần hoặc chỉ với việc nằm xuống gần là phạm tội pācittiya (ưng đối trị). Nhưng nếu thực hiện cả hai, thì có hai tội pācittiya. Đối với vị tỳ-khưu cứ đứng dậy rồi lại ngồi xuống hoặc nằm xuống, mỗi một lần thực hiện là một tội pācittiya. 122. Upacāraṃ ṭhapetvā seyyaṃ santharati vā santharāpeti vāti imasmiṃ ito pare ca ‘‘vihārassa upacāre’’tiādike dukkaṭavārepi yathā idha abhinisīdanamatte abhinipajjanamatte ubhayakaraṇe payogabhede ca pācittiyappabhedo vutto, evaṃ dukkaṭappabhedo veditabbo. Evarūpena hi visabhāgapuggalena ekavihāre vā ekapariveṇe vā vasantena attho natthi, tasmā sabbatthevassa nivāso vārito. Aññassa puggaliketi idhāpi vissāsikassa puggalikaṃ attano puggalikasadisameva, tattha anāpatti. 122. Upacāraṃ ṭhapetvā seyyaṃ santharati vā santharāpeti vā (dành ra phạm vi phụ cận rồi trải chỗ ở hoặc bảo người khác trải): Trong trường hợp dukkaṭa này và trong các trường hợp dukkaṭa sau đó như ‘vihārassa upacāre’ (trong phạm vi phụ cận của trú xá) v.v..., cũng giống như ở đây, các loại tội pācittiya đã được nói đến tùy theo chỉ ngồi, chỉ nằm, làm cả hai, và các lần thực hiện khác nhau, thì các loại tội dukkaṭa cũng nên được hiểu như vậy. Thật vậy, không có lợi ích gì khi sống trong cùng một trú xá hoặc cùng một khuôn viên với một người không tương hợp như vậy; do đó, việc cư ngụ của người ấy bị ngăn cấm ở mọi nơi. Aññassa puggalike (thuộc cá nhân của người khác): Ở đây cũng vậy, vật sở hữu cá nhân của người thân tín cũng giống như vật sở hữu cá nhân của chính mình, trong trường hợp đó thì vô phạm. 123. Āpadāsūti [Pg.47] sace bahi vasantassa jīvitabrahmacariyantarāyo hoti, evarūpāsu āpadāsu yo pavisati, tassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 123. Āpadāsu (trong các trường hợp nguy cấp): Nếu vị tỳ-khưu sống ở bên ngoài gặp nguy hiểm đến tính mạng hoặc phạm hạnh, trong những trường hợp nguy cấp như vậy, vị nào đi vào thì vị ấy cũng vô phạm. Phần còn lại đã rõ ràng. (Điều học này có) nguồn gốc phát sinh giống như tội pārājika thứ nhất, là hành động, được miễn trừ do nhận thức, có tâm cố ý, bị đời chê bai, là hành động thuộc về thân, có tâm bất thiện, có cảm thọ khổ. Anupakhajjasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. Điều học về lấn chiếm, là điều thứ sáu. 7. Nikkaḍḍhanasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải Thích Điều Học Về Việc Kéo Ra 126. Sattamasikkhāpade – ekena payogena bahukepi dvāre atikkāmetīti ye catubhūmakapañcabhūmakā pāsādā chasattakoṭṭhakāni vā catussālāni, tādisesu senāsanesu hatthesu vā gīvāya vā gahetvā antarā aṭṭhapento ekena payogena atikkāmeti, ekameva pācittiyaṃ. Ṭhapetvā ṭhapetvā nānāpayogehi atikkāmentassa dvāragaṇanāya pācittiyāni. Hatthena anāmasitvā ‘‘nikkhamā’’ti vatvā vācāya nikkaḍḍhantassāpi eseva nayo. 126. Trong điều học thứ bảy – ekena payogena bahukepi dvāre atikkāmeti (với một lần nỗ lực làm cho đi qua nhiều cửa): Trong những chỗ ở như là các tòa nhà có bốn hoặc năm tầng, hoặc các sảnh đường bốn phía có sáu hoặc bảy cổng, nếu nắm lấy tay hoặc cổ rồi làm cho đi qua với một lần nỗ lực, không dừng lại ở giữa, thì chỉ có một tội pācittiya. Đối với người làm cho đi qua với nhiều lần nỗ lực khác nhau, cứ dừng lại rồi đi tiếp, thì có các tội pācittiya theo số lượng cửa. Đối với người không chạm đến bằng tay mà nói rằng: ‘Hãy đi ra!’ rồi đuổi ra bằng lời nói, thì cũng theo cách thức này. Aññaṃ āṇāpetīti ettha ‘‘imaṃ nikkaḍḍhā’’ti āṇattimatte dukkaṭaṃ. Sace so sakiṃ āṇatto bahukepi dvāre atikkāmeti, ekaṃ pācittiyaṃ. Sace pana ‘‘ettakāni dvārāni nikkaḍḍhāhī’’ti vā ‘‘yāva mahādvāraṃ tāva nikkaḍḍhāhī’’ti vā evaṃ niyāmetvā āṇatto hoti, dvāragaṇanāya pācittiyāni. Aññaṃ āṇāpeti (ra lệnh cho người khác): Ở đây, chỉ với việc ra lệnh: ‘Hãy kéo vị này ra,’ là phạm tội dukkaṭa. Nếu người được lệnh một lần mà làm cho đi qua nhiều cửa, thì (người ra lệnh) phạm một tội pācittiya. Nhưng nếu người ấy được ra lệnh với sự chỉ định như: ‘Hãy kéo ra qua chừng này cửa,’ hoặc: ‘Hãy kéo ra cho đến cửa chính,’ thì có các tội pācittiya theo số lượng cửa. Tassa parikkhāranti yaṃkiñci tassa santakaṃ pattacīvaraparissāvanadhamakaraṇamañcapīṭhabhisibimbohanādibhedaṃ, antamaso rajanachallimpi; yo nikkaḍḍhati vā nikkaḍḍhāpeti vā; tassa vatthugaṇanāya dukkaṭāni. Gāḷhaṃ bandhitvā ṭhapitesu pana ekāva āpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Tassa parikkhāraṃ (vật dụng của vị ấy): Bất cứ vật gì thuộc sở hữu của vị ấy, các loại vật dụng như y, bát, đồ lọc nước, bình nước, giường, ghế, nệm, gối, v.v..., cho đến cả vỏ cây dùng để nhuộm; vị nào tự mình kéo ra hoặc bảo người khác kéo ra, vị ấy phạm các tội dukkaṭa theo số lượng vật dụng. Nhưng đối với các vật dụng được đặt để sau khi đã buộc chặt lại, thì chỉ có một tội, điều này được nói trong tạng Mahāpaccarī. 127. Aññassa puggaliketi idhāpi vissāsikapuggalikaṃ attano puggalikasadisameva. Yathā ca idha; evaṃ sabbattha. Yatra pana viseso bhavissati, tatra vakkhāma. 127. Aññassa puggalike (thuộc cá nhân của người khác): Ở đây cũng vậy, vật sở hữu cá nhân của người thân tín cũng giống như vật sở hữu cá nhân của chính mình. Và như ở đây, cũng vậy ở tất cả mọi nơi. Nhưng ở đâu sẽ có sự khác biệt, chúng tôi sẽ nói rõ ở đó. 128. Alajjiṃ nikkaḍḍhati vātiādīsu bhaṇḍanakārakakalahakārakameva sakalasaṅghārāmato nikkaḍḍhituṃ labhati, so hi pakkhaṃ labhitvā saṅghampi [Pg.48] bhindeyya. Alajjīādayo pana attano vasanaṭṭhānatoyeva nikkaḍḍhitabbā, sakalasaṅghārāmato nikkaḍḍhituṃ na vaṭṭati. Ummattakassāti sayaṃ ummattakassa anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti. 128. Alajjiṃ nikkaḍhati vā (kéo ra người vô liêm sỉ) v.v...: Chỉ được phép kéo người gây tranh cãi, gây xung đột ra khỏi toàn bộ khu đất của Tăng chúng, vì người ấy sau khi có được phe phái, có thể gây chia rẽ Tăng chúng. Còn những người vô liêm sỉ v.v... thì chỉ nên bị kéo ra khỏi nơi ở của họ, không được phép kéo ra khỏi toàn bộ khu đất của Tăng chúng. Ummattakassa (đối với người điên): Người (kéo ra) tự mình bị điên thì vô phạm. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Học giới này có ba sanh khởi: sanh khởi do thân và tâm, do khẩu và tâm, và do thân, khẩu, và tâm. Là hành vi (kiriya), được giải thoát do tưởng (saññāvimokkha), có chủ tâm (sacittaka), bị thế gian chê trách (lokavajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có tâm bất thiện (akusalacitta), và có cảm thọ khổ (dukkhavedana). Nikkaḍḍhanasikkhāpadaṃ sattamaṃ. Học giới về việc lôi ra là điều thứ bảy. 8. Vehāsakuṭisikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải Thích về Học Giới Liên Quan đến Cốc ở Trên Không (Vehāsakuṭi) 129. Aṭṭhamasikkhāpade – uparivehāsakuṭiyāti upari acchannatalāya dvibhūmikakuṭiyā vā tibhūmikādikuṭiyā vā. Mañcaṃ sahasā abhinisīdīti mañcaṃ sahasā abhibhavitvā ajjhottharitvā nisīdi. Bhummatthe vā etaṃ upayogavacanaṃ; mañce nisīdīti attho. Abhīti idaṃ pana padasobhanatthaṃ upasaggamattameva. Nippatitvāti nipatitvā nikkhamitvā vā. Tassa hi upari āṇīpi na dinnā, tasmā nikkhanto. Vissaramakāsīti virūpaṃ āturassaramakāsi. 129. Trong học giới thứ tám: Cụm từ uparivehāsakuṭiyā (trong cốc ở trên không) có nghĩa là: ở trên, trong cốc hai tầng hoặc cốc ba tầng v.v... có sàn chưa được lợp. Cụm từ mañcaṃ sahasā abhinisīdi (đã ngồi mạnh xuống giường) có nghĩa là: đã ngồi xuống, đè mạnh và bao trùm lên chiếc giường một cách đột ngột. Hoặc ở đây, biến cách thứ hai này (etaṃ upayogavacanaṃ) được dùng theo nghĩa của biến cách thứ bảy (bhummatthe); nghĩa là: đã ngồi trên giường (mañce nisīdi). Còn tiếp đầu ngữ abhi này chỉ là tiếp đầu ngữ (upasagga) có tác dụng làm đẹp cho từ ngữ. Cụm từ nippatitvā (do bị rớt ra) có nghĩa là: do bị rớt xuống hoặc do bị tuột ra. Bởi vì ở phía trên của nó, cái chốt cũng không được đóng vào, do đó nó đã bị tuột ra. Cụm từ vissaramakāsi (đã phát ra tiếng kêu) có nghĩa là: đã phát ra tiếng kêu đau đớn, khác thường. 131. Vehāsakuṭi nāma majjhimassa purisassa asīsaghaṭṭāti yā pamāṇamajjhimassa purisassa sabbaheṭṭhimāhi tulāhi sīsaṃ na ghaṭṭeti, etena idha adhippetā vehāsakuṭi dassitā hoti, na vehāsakuṭilakkhaṇaṃ. Yā hi kāci upari acchinnatalā dvibhūmikā kuṭi tibhūmikādikuṭi vā ‘‘vehāsakuṭī’’ti vuccati. Idha pana asīsaghaṭṭā adhippetā. Abhinisīdanādīsu pubbe vuttanayeneva payogavasena āpattibhedo veditabbo. 131. Cụm từ vehāsakuṭi nāma ... asīsaghaṭṭā (cốc ở trên không ... không bị đụng đầu) có nghĩa là: cốc nào mà không làm cho đầu của người đàn ông có tầm vóc trung bình bị đụng vào các cây đà ở vị trí thấp nhất. Bằng câu này, cốc ở trên không được chủ định ở đây đã được chỉ ra, chứ không phải là đặc điểm của cốc ở trên không. Bởi vì bất cứ cốc hai tầng hoặc cốc ba tầng v.v... nào có sàn ở trên chưa được lợp đều được gọi là ‘vehāsakuṭi.’ Tuy nhiên, ở đây, cốc không bị đụng đầu được chủ định. Trong các trường hợp ngồi mạnh xuống v.v..., sự phân loại tội tùy theo nỗ lực cần được hiểu theo phương cách đã được nói đến ở học giới trước. 133. Avehāsakuṭiyāti bhūmiyaṃ katapaṇṇasālādīsu anāpatti. Na hi sakkā tattha parassa pīḷā kātuṃ. Sīsaghaṭṭāyāti yāyaṃ sīsaghaṭṭā hoti, tatthāpi anāpatti. Na hi sakkā tattha heṭṭhāpāsāde anoṇatena vicarituṃ, tasmā asañcaraṇaṭṭhānattā parapīḷā na bhavissati[Pg.49]. Heṭṭhā aparibhogaṃ hotīti yassā heṭṭhā dabbasambhārādīnaṃ nikkhittattā aparibhogaṃ hoti, tatthāpi anāpatti. Padarasañcitaṃ hotīti yassā uparimatalaṃ dāruphalakehi vā ghanasanthataṃ hoti, sudhādiparikammakataṃ vā tatthāpi anāpatti. Paṭāṇi dinnā hotīti mañcapīṭhānaṃ pādasikhāsu āṇī dinnā hoti, yattha nisīdantepi na nippatanti, tādise mañcapīṭhe nisīdatopi anāpatti. Tasmiṃ ṭhitoti āhaccapādake mañce vā pīṭhe vā ṭhito upari nāgadantakādīsu laggitakaṃ cīvaraṃ vā kiñci vā gaṇhāti vā, aññaṃ vā laggeti, tassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 133. Cụm từ avehāsakuṭiyā (trong cốc không phải là cốc ở trên không) có nghĩa là: trong các am lá v.v... được làm trên mặt đất thì vô tội. Bởi vì ở nơi ấy không thể gây ra sự phiền nhiễu cho người khác. Cụm từ sīsaghaṭṭāya (trong cốc bị đụng đầu) có nghĩa là: cốc nào bị đụng đầu, ở nơi ấy cũng vô tội. Bởi vì ở tầng dưới của nơi ấy không thể đi lại mà không cúi xuống, do đó vì là nơi không đi lại nên sẽ không có sự phiền nhiễu cho người khác. Cụm từ heṭṭhā aparibhogaṃ hoti (tầng dưới không được sử dụng) có nghĩa là: cốc nào mà tầng dưới không được sử dụng do các vật liệu xây dựng v.v... được đặt để, ở nơi ấy cũng vô tội. Cụm từ padarasañcitaṃ hoti (được lót bằng ván) có nghĩa là: cốc nào mà sàn ở trên được lót kín bằng các tấm ván gỗ hoặc được trát bằng vữa v.v..., ở nơi ấy cũng vô tội. Cụm từ paṭāṇi dinnā hoti (chốt đã được đóng) có nghĩa là: chốt đã được đóng vào đầu chân của giường và ghế, nơi mà các chân giường không bị rớt ra ngay cả khi có người ngồi lên, việc ngồi trên giường hoặc ghế như vậy cũng vô tội. Cụm từ tasmiṃ ṭhito (đứng ở trên đó) có nghĩa là: vị tỳ khưu đứng trên giường hoặc ghế có chân được đóng chắc, rồi lấy hoặc treo y hoặc vật dụng gì đó đã được treo ở trên các móc hình ngà voi v.v..., vị ấy cũng vô tội. Phần còn lại thì ý nghĩa đã rõ ràng. Học giới này có sanh khởi giống như trường hợp lông cừu (eḷakaloma): sanh khởi do thân và do thân và tâm. Là hành vi (kiriya), không được giải thoát do tưởng (nosaññāvimokkha), không có chủ tâm (acittaka), có lỗi do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), có ba loại tâm (ticitta), và có ba loại cảm thọ (tivedana). Vehāsakuṭisikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Học giới về cốc ở trên không là điều thứ tám. 9. Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải Thích về Học Giới Liên Quan đến Tịnh Xá Lớn (Mahallakavihāra) 135. Navamasikkhāpade – yāva dvārakosāti ettha dvārakoso nāma piṭṭhasaṅghāṭassa samantā kavāṭavitthārappamāṇo okāso. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘dvārabāhato paṭṭhāya diyaḍḍho hattho’’ti vuttaṃ. Kurundiyaṃ pana ‘‘dvārassa ubhosu passesu kavāṭappamāṇa’’nti. Mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘kavāṭaṃ nāma diyaḍḍhahatthampi hoti dvihatthampi aḍḍhateyyahatthampī’’ti vuttaṃ, taṃ suvuttaṃ. Tadeva hi sandhāya bhagavatāpi ‘‘piṭṭhasaṅghāṭassa samantā hatthapāsā’’ti ayaṃ ukkaṭṭhaniddeso kato. Aggaḷaṭṭhapanāyāti sakavāṭakadvārabandhaṭṭhapanāya; sakavāṭakassa dvārabandhassa niccalabhāvatthāyāti attho. Dvāraṭṭhapanāyāti idampi hi padabhājanaṃ imamevatthaṃ sandhāya bhāsitaṃ. Ayaṃ panettha adhippāyo – kavāṭañhi lahuparivaṭṭakaṃ vivaraṇakāle bhittiṃ āhanati, pidahanakāle dvārabandhaṃ. Tena āhananena bhitti kampati, tato mattikā calati, calitvā sithilā vā hoti patati vā. Tenāha bhagavā ‘‘yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanāyā’’ti. Tattha kiñcāpi ‘‘idaṃ nāma kattabba’’nti neva mātikāyaṃ na padabhājane vuttaṃ, aṭṭhuppattiyaṃ pana ‘‘punappunaṃ chādāpesi punappunaṃ lepāpesī’’ti adhikārato yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanāya punappunaṃ limpitabbo vā lepāpetabbo vāti evamattho daṭṭhabbo. 135. Trong học giới thứ chín: Ở đây, trong cụm từ yāva dvārakosā (cho đến phạm vi khung cửa), dvārakosa (phạm vi khung cửa) là khoảng không gian xung quanh trụ cửa có kích thước bằng chiều rộng của cánh cửa. Tuy nhiên, trong bộ Mahāpaccariya đã nói rằng: ‘Bắt đầu từ thanh ngang của cửa, một cubit rưỡi.’ Còn trong bộ Kurundī thì nói: ‘Ở hai bên của cửa, (khoảng không gian) có kích thước bằng cánh cửa.’ Trong bộ Mahāaṭṭhakathā đã nói rằng: ‘Cánh cửa có khi là một cubit rưỡi, có khi là hai cubit, và có khi là hai cubit rưỡi,’ điều đó được nói rất hay. Thật vậy, chính vì nhắm đến điều đó mà đức Thế Tôn cũng đã thực hiện lời chỉ dẫn tối đa này: ‘xung quanh trụ cửa là một hatthapāsa.’ Cụm từ aggaḷaṭṭhapanāya (để đặt then cài) có nghĩa là: để đặt khung cửa có cánh cửa; nghĩa là: nhằm mục đích làm cho khung cửa có cánh cửa được vững chắc. Thật vậy, phần phân tích từ này dvāraṭṭhapanāya (để đặt cửa) cũng được nói ra nhắm đến chính ý nghĩa này. Đây là chủ ý ở đây: Cánh cửa, vì dễ xoay, nên khi mở ra sẽ đập vào tường, khi đóng lại sẽ đập vào khung cửa. Do sự va đập đó, bức tường bị rung, từ đó đất sét bị chuyển động, và sau khi chuyển động, nó trở nên lỏng lẻo hoặc rơi rụng. Do đó, đức Thế Tôn đã nói: ‘cho đến phạm vi khung cửa để đặt then cài.’ Ở đó, mặc dù trong mātikā (đề mục) cũng như trong padabhājana (phân tích từ) đều không nói rằng: ‘việc này nên được làm,’ nhưng trong phần duyên khởi, do thẩm quyền của câu ‘đã cho lợp đi lợp lại, đã cho trát đi trát lại,’ nên cần phải hiểu ý nghĩa như sau: cho đến phạm vi khung cửa, để làm cho then cài được vững chắc, nên tự mình trát đi trát lại hoặc nên cho người khác trát đi trát lại. Yaṃ [Pg.50] pana padabhājane ‘‘piṭṭhasaṅghāṭassa samantā hatthapāsā’’ti vuttaṃ. Tattha yassa vemajjhe dvāraṃ hoti, uparibhāge uccā bhitti, tassa tīsu disāsu samantā hatthapāsā upacāro hoti, khuddakassa vihārassa dvīsu disāsu upacāro hoti. Tatrāpi yaṃ bhittiṃ vivariyamānaṃ kavāṭaṃ āhanati, sā aparipūraupacārāpi hoti. Ukkaṭṭhaparicchedena pana tīsu disāsu samantā hatthapāsā dvārassa niccalabhāvatthāya lepo anuññāto. Sace panassa dvārassa adhobhāgepi lepokāso atthi, tampi limpituṃ vaṭṭati. Ālokasandhiparikammāyāti ettha ālokasandhīti vātapānakavāṭakā vuccanti, tepi vivaraṇakāle vidatthimattampi atirekampi bhittippadesaṃ paharanti. Upacāro panettha sabbadisāsu labbhati, tasmā sabbadisāsu kavāṭavitthārappamāṇo okāso ālokasandhiparikammatthāya limpitabbo vā lepāpetabbo vāti ayamettha adhippāyo. Còn điều đã được nói trong phần phân tích từ rằng: ‘xung quanh trụ cửa là một hatthapāsa.’ Ở đó, đối với tịnh xá nào có cửa ở giữa và bức tường cao ở phía trên, thì khu vực phụ cận (upacāra) là một hatthapāsa ở xung quanh theo ba hướng. Đối với tịnh xá nhỏ, khu vực phụ cận là ở hai hướng. Ngay cả ở đó, bức tường mà cánh cửa khi mở ra đập vào, nó cũng có thể có khu vực phụ cận không đầy đủ. Tuy nhiên, với sự phân định tối đa, việc trát vữa đã được cho phép ở xung quanh theo ba hướng, trong phạm vi một hatthapāsa, nhằm mục đích làm cho cửa được vững chắc. Và nếu ở phần dưới của cửa này cũng có chỗ để trát vữa, thì cũng được phép trát nơi đó. Ở đây, trong cụm từ ālokasandhiparikammāya (để gia cố cửa sổ), ālokasandhi được gọi là các cánh cửa sổ nhỏ. Chúng cũng, khi mở ra, va đập vào một vùng tường có kích thước bằng một gang tay hoặc hơn. Ở đây, khu vực phụ cận được áp dụng ở tất cả các hướng. Do đó, ở tất cả các hướng, một khoảng không gian có kích thước bằng chiều rộng của cánh cửa nên được tự mình trát hoặc cho người khác trát nhằm mục đích gia cố cửa sổ. Đây là chủ ý ở đây. Setavaṇṇantiādikaṃ na mātikāya padabhājanaṃ. Iminā hi vihārassa bhārikattaṃ nāma natthīti padabhājaneyeva anuññātaṃ, tasmā sabbametaṃ yathāsukhaṃ kattabbaṃ. Cụm từ bắt đầu bằng ‘setavaṇṇa’ không phải là phần phân tích từ ngữ (padabhājana) của đề mục (mātikā). Bởi vì do việc này, quả thật không có cái gọi là sự nặng nề cho ngôi tịnh xá, nên đã được cho phép ngay trong phần phân tích từ ngữ. Do đó, tất cả việc này nên được thực hiện tùy theo ý thích. Evaṃ lepakamme yaṃ kattabbaṃ, taṃ dassetvā puna chadane kattabbaṃ dassetuṃ ‘‘dvatticchadanassā’’tiādi vuttaṃ. Tattha dvatticchadanassa pariyāyanti chadanassa dvattipariyāyaṃ; pariyāyo vuccati parikkhepo, parikkhepadvayaṃ vā parikkhepattayaṃ vā adhiṭṭhātabbanti attho. Appaharite ṭhitenāti aharite ṭhitena. Haritanti cettha sattadhaññabhedaṃ pubbaṇṇaṃ muggamāsatilakulatthaalābukumbhaṇḍādibhedañca aparaṇṇaṃ adhippetaṃ. Tenevāha – ‘‘haritaṃ nāma pubbaṇṇaṃ aparaṇṇa’’nti. Như vậy, sau khi đã trình bày những việc cần làm trong công việc tô trát, để trình bày những việc cần làm trong việc lợp mái, lời bắt đầu bằng ‘dvatticchadanassa’ đã được nói đến. Ở đây, ‘dvatticchadanassa pariyāyaṃ’ có nghĩa là hai hoặc ba vòng lợp của mái nhà; ‘pariyāya’ được gọi là ‘parikkhepa’ (sự bao quanh), ý nghĩa là nên quyết định lợp hai vòng bao quanh hoặc ba vòng bao quanh. Cụm từ ‘appaharite ṭhitena’ có nghĩa là bởi người đang đứng ở nơi không có cây cỏ xanh tươi. Và ở đây, ‘harita’ (xanh tươi) được hiểu là bảy loại cốc được gọi là tiền cốc (pubbaṇṇa) và các loại hậu cốc (aparaṇṇa) như đậu xanh, đậu đen, mè, đậu ngựa, bầu, bí, v.v... Chính vì thế, Ngài đã dạy: “‘Haritaṃ’ được gọi là tiền cốc và hậu cốc.” Sace harite ṭhito adhiṭṭhāti, āpatti dukkaṭassāti ettha pana yasmimpi khette vuttaṃ bījaṃ na tāva sampajjati, vasse vā pana patite sampajjissati, tampi haritasaṅkhyameva gacchati. Tasmā evarūpe khettepi ṭhitena na adhiṭṭhātabbaṃ, ahariteyeva ṭhitena adhiṭṭhātabbaṃ. Tatrāpi ayaṃ paricchedo, piṭṭhivaṃsassa vā kūṭāgārakaṇṇikāya vā upari thupikāya vā passe nisinno chadanamukhavaṭṭiantena olokento yasmiṃ bhūmibhāge ṭhitaṃ passati, yasmiñca bhūmibhāge ṭhito, taṃ upari nisinnakaṃ passati, tasmiṃ [Pg.51] ṭhāne adhiṭṭhātabbaṃ. Tassa anto aharitepi ṭhatvā adhiṭṭhātuṃ na labbhati. Kasmā? Vihārassa hi patantassa ayaṃ patanokāsoti. Nếu đứng ở nơi có cây cỏ xanh tươi mà quyết định, sẽ phạm tội tác ác (dukkaṭa). Ở đây, lại nữa, trong thửa ruộng nào mà hạt giống đã gieo vẫn chưa nảy mầm, nhưng sẽ nảy mầm khi mưa xuống, nơi ấy cũng được kể là nơi xanh tươi (harita). Do đó, không nên đứng ở trong thửa ruộng như vậy để quyết định, chỉ nên đứng ở nơi không có cây cỏ xanh tươi để quyết định. Ngay cả ở nơi đó, đây là sự phân định: người ngồi bên cạnh nóc nhà (piṭṭhivaṃsa), hoặc trên chóp đỉnh của ngôi nhà có nóc nhọn (kūṭāgārakaṇṇikā), hoặc trên chóp mái vòm (thupikā), nhìn xuống qua mép diềm mái, thấy được vị tỳ khưu đang đứng ở khu vực đất nào, và vị tỳ khưu đang đứng ở khu vực đất nào thấy được người đang ngồi ở trên, thì nên quyết định ở tại nơi đó. Bên trong khu vực ấy, dù là nơi không có cây cỏ xanh tươi, cũng không được phép đứng để quyết định. Tại sao? Vì đó là khu vực có thể bị tịnh xá rơi xuống. 136. Maggena chādentassāti ettha maggena chādanaṃ nāma aparikkhipitvā ujukameva chādanaṃ; taṃ iṭṭhakasilāsudhāhi labbhati. Dve magge adhiṭṭhahitvāti dve maggā sace ducchannā honti, apanetvāpi punappunaṃ chādetuṃ labbhati, tasmā yathā icchati; tathā dve magge adhiṭṭhahitvā tatiyaṃmaggaṃ ‘‘idāni evaṃ chādehī’’ti āṇāpetvā pakkamitabbaṃ. Pariyāyenāti parikkhepena. Evaṃchadanaṃ pana tiṇapaṇṇehi labbhati. Tasmā idhāpi yathā icchati tathā dve pariyāye adhiṭṭhahitvā tatiyaṃ pariyāyaṃ ‘‘idāni evaṃ chādehī’’ti āṇāpetvā pakkamitabbaṃ. Sace na pakkamati, tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ. Sabbampi cetaṃ chadanaṃ chadanūpari veditabbaṃ. Uparūparicchanno hi vihāro ciraṃ anovassako hotīti maññamānā evaṃ chādenti. Tato ce uttarinti tiṇṇaṃ maggānaṃ vā pariyāyānaṃ vā upari catutthe magge vā pariyāye vā. 136. Trong câu ‘maggena chādentassa’, việc lợp theo hàng (maggena chādanaṃ) có nghĩa là lợp thẳng mà không bao quanh; việc này được phép thực hiện bằng gạch, đá, vữa. ‘Dve magge adhiṭṭhahitvā’ có nghĩa là nếu hai hàng lợp bị lỗi, được phép tháo ra và lợp lại nhiều lần, do đó, tùy theo ý muốn, sau khi đã quyết định hai hàng, nên ra lệnh cho hàng thứ ba rằng: “Bây giờ hãy lợp như thế này,” rồi nên rời đi. ‘Pariyāyena’ có nghĩa là bằng cách bao quanh (parikkhepena). Việc lợp mái như thế này thì được phép thực hiện bằng cỏ và lá. Do đó, ở đây cũng vậy, tùy theo ý muốn, sau khi đã quyết định hai vòng, nên ra lệnh cho vòng thứ ba rằng: “Bây giờ hãy lợp như thế này,” rồi nên rời đi. Nếu không rời đi, nên đứng im lặng. Và tất cả việc lợp mái này nên được hiểu là lợp chồng lên trên mái cũ. Bởi vì cho rằng ngôi tịnh xá được lợp chồng nhiều lớp lên trên sẽ không bị dột trong một thời gian dài, nên họ lợp như vậy. ‘Tato ce uttariṃ’ có nghĩa là vượt quá giới hạn đó, tức là trên ba hàng hoặc ba vòng, ở hàng thứ tư hoặc vòng thứ tư. 137. Karaḷe karaḷeti tiṇamuṭṭhiyaṃ tiṇamuṭṭhiyaṃ. Sesamettha uttānamevāti. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 137. ‘Karaḷe karaḷe’ có nghĩa là trong mỗi bó cỏ, trong mỗi bó cỏ. Phần còn lại ở đây là rõ ràng. Điều học này có sáu nguồn phát sanh, là hành vi, không thoát tội do không có tưởng, không có tâm cố ý, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp, thuộc về khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ. Mahallakavihārasikkhāpadaṃ navamaṃ. Điều học về Tịnh xá Lớn, thứ chín. 10. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải Thích Điều Học Về (Nước) Có Chúng Sanh 140. Dasamasikkhāpade – jānaṃ sappāṇakanti sappāṇakaṃ etanti yathā tathā vā jānanto. Siñceyya vā siñcāpeyya vāti tena udakena sayaṃ vā siñceyya, aññaṃ vā āṇāpetvā siñcāpeyya. Pāḷiyaṃ pana ‘‘siñceyyāti sayaṃ siñcatī’’ti īdisānaṃ vacanānaṃ attho pubbe vuttanayeneva veditabbo. 140. Trong điều học thứ mười: ‘Jānaṃ sappāṇakaṃ’ có nghĩa là biết rằng: “Nước này có chúng sanh,” bằng cách này hay cách khác. ‘Siñceyya vā siñcāpeyya vā’ có nghĩa là tự mình dùng nước ấy để tưới, hoặc ra lệnh cho người khác để bảo họ tưới. Lại nữa, trong Chánh tạng, ý nghĩa của những lời như ‘siñceyyāti sayaṃ siñcati’ nên được hiểu theo phương pháp đã được giải thích trước đây. Tattha dhāraṃ avicchinditvā siñcantassa ekasmiṃ udakaghaṭe ekāva āpatti. Esa nayo sabbabhājanesu. Dhāraṃ vicchindantassa pana payoge payoge āpatti[Pg.52]. Mātikaṃ sammukhaṃ karoti, divasampi sandatu, ekāva āpatti. Sace tattha tattha bandhitvā aññato aññato neti, payoge payoge āpatti. Sakaṭabhāramattañcepi tiṇaṃ ekapayogena udake pakkhipati, ekāva āpatti. Ekekaṃ tiṇaṃ vā paṇṇaṃ vā pakkhipantassa payoge payoge āpatti. Mattikāyapi aññesupi kaṭṭhagomayādīsu eseva nayo. Idaṃ pana mahāudakaṃ sandhāya na vuttaṃ, yaṃ tiṇe vā mattikāya vā pakkhittāya pariyādānaṃ gacchati, āvilaṃ vā hoti, yattha pāṇakā maranti, tādisaṃ udakaṃ sandhāya vuttanti veditabbaṃ. Sesamettha uttānamevāti. Ở đây, đối với người tưới nước mà không làm gián đoạn dòng chảy, trong một ghè nước chỉ có một tội. Phương pháp này cũng áp dụng cho tất cả các vật chứa. Tuy nhiên, đối với người làm gián đoạn dòng chảy, có một tội cho mỗi lần hành động. Nếu làm một con mương (chứa nước có chúng sanh) chảy thẳng về phía mình, cho dù nó chảy cả ngày, cũng chỉ có một tội. Nếu đắp đập ở chỗ này chỗ kia rồi dẫn nước đi nơi khác, có một tội cho mỗi lần hành động. Nếu dùng một hành động mà đổ cả một xe cỏ vào trong nước, cũng chỉ có một tội. Đối với người bỏ từng cọng cỏ hoặc từng chiếc lá vào, có một tội cho mỗi lần hành động. Phương pháp này cũng tương tự đối với đất sét và những thứ khác như củi, phân bò, v.v... Lại nữa, điều này không được nói đến liên quan đến khối nước lớn, mà nên hiểu là được nói đến liên quan đến loại nước mà khi cỏ hoặc đất sét được bỏ vào thì bị cạn kiệt, hoặc trở nên vẩn đục, nơi mà các chúng sanh nhỏ bị chết. Phần còn lại ở đây là rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ tivedananti. Điều học này có ba nguồn phát sanh: phát sanh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân-khẩu và tâm. Nó là hành vi, được thoát tội do có tưởng (khác), có tâm cố ý, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp, thuộc về khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ. Sappāṇakasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Điều học về (Nước) Có Chúng Sanh, thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena senāsanavaggo dutiyo. Phẩm về Nơi Ở, thứ hai, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích. 3. Ovādavaggo 3. Phẩm Giáo Giới 1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Về Giáo Giới 141-144. Bhikkhunivaggassa paṭhamasikkhāpade – lābhino hontīti ettha na tesaṃ bhikkhuniyo denti, na dāpenti, mahākulehi pabbajitā pana kuladhītaro attano santikaṃ āgatānaṃ ñātimanussānaṃ ‘‘kuto ayye ovādaṃ uddesaṃ paripucchaṃ labhathā’’ti pucchantānaṃ ‘‘asuko ca asuko ca thero ovadatī’’ti asītimahāsāvake uddisitvā kathānusārena tesaṃ sīlasutācārajātigottādibhedaṃ vijjamānaguṇaṃ kathayanti. Evarūpā hi vijjamānaguṇā kathetuṃ vaṭṭanti. Tato pasannacittā manussā therānaṃ cīvarādibhedaṃ mahantaṃ lābhasakkāraṃ abhihariṃsu. Tena vuttaṃ – ‘‘lābhino honti cīvara…pe… parikkhārāna’’nti. 141-144. Trong điều học thứ nhất của phẩm Tỳ-khưu-ni – ở đây, trong câu “trở thành người có được lợi lộc,” các vị tỳ-khưu-ni không tự mình cúng dường đến các vị trưởng lão ấy, cũng không bảo người khác cúng dường. Tuy nhiên, các thiện nữ tử xuất gia từ các gia tộc lớn, khi được những người thân quyến đến thăm hỏi rằng: “Thưa các tôn giả, quý vị nhận được lời giáo huấn, bài học thuộc lòng, và sự hỏi han từ vị nào?” thì họ đã chỉ đến tám mươi vị đại thinh văn và nói rằng: “Vị trưởng lão này và vị trưởng lão kia đã giáo huấn chúng tôi.” Theo dòng câu chuyện, họ đã kể về những đức hạnh hiện có của các vị ấy, được phân biệt qua giới hạnh, sự học rộng, cách hành xử, dòng dõi, gia tộc, v.v... Thật vậy, việc nói về những đức hạnh hiện có như vậy là điều thích hợp. Do đó, những người có tâm tín thành đã dâng cúng đến các vị trưởng lão nhiều lợi lộc và sự tôn trọng, bao gồm y phục, v.v... Vì thế, đã được nói rằng: “Các vị ấy là người có được lợi lộc về y phục... cho đến... các vật dụng.” Bhikkhuniyo [Pg.53] upasaṅkamitvāti tesaṃ kira santike tāsu ekā bhikkhunīpi na āgacchati, lābhataṇhāya pana ākaḍḍhiyamānahadayā tāsaṃ upassayaṃ agamaṃsu. Taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘bhikkhuniyo upasaṅkamitvā’’ti. Tāpi bhikkhuniyo calacittatāya tesaṃ vacanaṃ akaṃsuyeva. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho tā bhikkhuniyo…pe… nisīdiṃsū’’ti. Tiracchānakathanti saggamaggagamanepi tiracchānabhūtaṃ rājakathādimanekavidhaṃ niratthakakathaṃ. Iddhoti samiddho, sahitattho gambhīro bahuraso lakkhaṇapaṭivedhasaṃyuttoti adhippāyo. Trong câu “sau khi đến gần các tỳ-khưu-ni,” nghe nói rằng không một tỳ-khưu-ni nào trong số họ đến gần các vị (nhóm Lục Sư) ấy. Tuy nhiên, do tâm bị lôi kéo bởi lòng tham ái lợi lộc, chính các vị ấy đã đi đến trú xứ của các tỳ-khưu-ni. Nhắm đến ý nghĩa đó, đã được nói rằng: “sau khi đến gần các tỳ-khưu-ni.” Các vị tỳ-khưu-ni ấy cũng vì tâm tánh hay thay đổi nên đã làm theo lời của các vị ấy. Vì thế, đã được nói rằng: “Bấy giờ, các tỳ-khưu-ni ấy... cho đến... đã ngồi xuống.” “Câu chuyện vô ích (tiracchānakathā)” là những câu chuyện vô bổ, đa dạng như chuyện về vua chúa, v.v..., là chướng ngại ngay cả trên con đường đi đến cõi trời. “Thành tựu (iddha)” có nghĩa là: viên mãn, có ý nghĩa lợi ích, sâu sắc, có nhiều hương vị, liên quan đến sự thấu triệt các tướng (vô thường, khổ, vô ngã). 145-147. Anujānāmi bhikkhaveti ettha yasmā te bhikkhū ‘‘mā tumhe bhikkhave bhikkhuniyo ovaditthā’’ti vuccamānā adiṭṭhasaccattā tathāgate āghātaṃ bandhitvā apāyupagā bhaveyyuṃ, tasmā nesaṃ taṃ apāyupagataṃ pariharanto bhagavā aññeneva upāyena te bhikkhunovādato paribāhire kattukāmo imaṃ bhikkhunovādakasammutiṃ anujānīti veditabbo. Evaṃ idha paribāhire kattukāmatāya anujānitvā parato karontova ‘‘anujānāmi bhikkhave aṭṭhahaṅgehi samannāgata’’ntiādimāha. Imāni hi aṭṭhaṅgāni chabbaggiyānaṃ supinantenapi na bhūtapubbānīti. 145-147. Ở đây, trong câu “Này các tỳ-khưu, Ta cho phép,” nên hiểu rằng: vì rằng các tỳ-khưu ấy, khi được bảo rằng: “Này các tỳ-khưu, các ngươi không được giáo huấn các tỳ-khưu-ni,” do chưa thấy được chân lý, có thể sẽ ôm lòng oán hận đối với Như Lai và phải đi đến cõi khổ. Do đó, Đức Thế Tôn, vì muốn ngăn ngừa việc họ phải đi đến cõi khổ ấy, đã mong muốn loại trừ họ ra khỏi việc giáo huấn tỳ-khưu-ni bằng một phương tiện khác, và đã cho phép sự chỉ định vị tỳ-khưu giáo huấn tỳ-khưu-ni này. Như vậy, ở đây, sau khi cho phép với ý muốn loại trừ, và sau đó thực hiện việc ấy, Ngài đã nói: “Này các tỳ-khưu, Ta cho phép vị (tỳ-khưu) hội đủ tám yếu tố,” v.v... Bởi vì tám yếu tố này chưa từng có nơi nhóm Lục Sư, ngay cả trong giấc mơ. Tattha sīlamassa atthīti sīlavā. Idāni yañca taṃ sīlaṃ, yathā ca taṃ tassa atthi nāma hoti, taṃ dassento ‘‘pātimokkhasaṃvarasaṃvuto’’tiādimāha. Tattha pātimokkhova saṃvaro pātimokkhasaṃvaro. Pātimokkhasaṃvarena saṃvuto samannāgatoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto. Trong đó, “vị ấy có giới” nên gọi là người có giới (sīlavā). Bây giờ, để chỉ rõ giới đó là gì và bằng cách nào giới đó được xem là hiện hữu nơi vị ấy, Ngài đã nói: “được thu thúc bởi sự thu thúc của Pātimokkha,” v.v... Trong đó, chính Pātimokkha là sự thu thúc, nên gọi là sự thu thúc của Pātimokkha (pātimokkhasaṃvara). “Được thu thúc, được hội đủ bởi sự thu thúc của Pātimokkha,” nên gọi là người được thu thúc bởi sự thu thúc của Pātimokkha (pātimokkhasaṃvarasaṃvuto). Viharatīti vattati. Vuttañhetaṃ vibhaṅge – “Trú” (viharati) có nghĩa là duy trì (sự sống). Điều này đã được nói trong bộ Phân Tích (Vibhaṅga): ‘‘Pātimokkhanti sīlaṃ patiṭṭhā ādi caraṇaṃ saṃyamo saṃvaro mokkhaṃ pamokkhaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā; saṃvaroti kāyiko avītikkamo vācasiko avītikkamo kāyikavācasiko avītikkamo. Saṃvutoti iminā pātimokkhasaṃvarena upeto hoti samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno sampanno samannāgato, tena vuccati ‘pātimokkhasaṃvarasaṃvuto’ti. Viharatīti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati, tena vuccati ‘viharatī’’’ti (vibha. 511-512). “‘Pātimokkha’ là giới, là nền tảng, là khởi đầu, là hạnh kiểm, là sự chế ngự, là sự thu thúc, là sự giải thoát, là điều tối thượng để đạt được các thiện pháp. ‘Sự thu thúc’ (saṃvara) là sự không vi phạm về thân, sự không vi phạm về lời nói, sự không vi phạm về thân và lời nói. ‘Người được thu thúc’ (saṃvuto) là người đã đến gần, đã đến gần trọn vẹn, đã đạt đến, đã đạt đến trọn vẹn, đã thành tựu, đã thành tựu trọn vẹn, đã viên mãn, đã hội đủ sự thu thúc của Pātimokkha này; do đó được gọi là ‘người được thu thúc bởi sự thu thúc của Pātimokkha’ (pātimokkhasaṃvarasaṃvuto). ‘Trú’ (viharati) có nghĩa là đi, đứng, nằm, ngồi (iriyati); duy trì (sự sống); bảo hộ; nuôi sống; kéo dài (sự sống); đi lại; an trú; do đó được gọi là ‘trú’ (viharati)” (Vibhaṅga 511-512). Ācāragocarasampannoti [Pg.54] micchājīvapaṭisedhakena na veḷudānādinā ācārena, vesiyādiagocaraṃ pahāya saddhāsampannakulādinā ca gocarena sampanno. Aṇumattesu vajjesu bhayadassāvīti appamattakesu vajjesu bhayadassāvī, tāni vajjāni bhayato dassanasīloti vuttaṃ hoti. Samādāya sikkhati sikkhāpadesūti adhisīlasikkhādibhāvena tidhā ṭhitesu sikkhāpadesu taṃ taṃ sikkhāpadaṃ samādāya sammā ādāya sādhukaṃ gahetvā avijahanto sikkhatīti attho. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana yo icchati, tena visuddhimaggato gahetabbo. “Người viên mãn về cách hành xử và nơi hành xứ” (ācāragocarasampanno) là người viên mãn về cách hành xử ngăn cấm tà mạng, không phải là cách hành xử như cho tre, v.v...; và viên mãn về nơi hành xứ như các gia đình có tín tâm, v.v..., sau khi đã từ bỏ những nơi không phải là nơi hành xứ như chốn của kỹ nữ, v.v... “Người thấy sự nguy hiểm trong các lỗi lầm nhỏ nhặt” (aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī) có nghĩa là người thấy sự nguy hiểm trong những lỗi lầm dù chỉ nhỏ bé; có nghĩa là người có thói quen xem những lỗi lầm ấy là điều đáng sợ. “Người thọ trì và tu học trong các điều học” (samādāya sikkhati sikkhāpadesu) có nghĩa là: trong các điều học được thiết lập theo ba phương diện là tăng thượng giới học, v.v..., vị ấy tu học mà không từ bỏ sau khi đã thọ trì, tiếp nhận đúng đắn, và nắm giữ kỹ lưỡng từng điều học. Đây là phần tóm tắt ở đây; còn phần chi tiết, ai muốn biết thì nên tìm hiểu từ bộ Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga). Bahu sutamassāti bahussuto. Sutaṃ dhāretīti sutadharo; yadassa taṃ bahu sutaṃ nāma, taṃ na sutamattameva; atha kho naṃ dhāretīti attho. Mañjūsāyaṃ viya ratanaṃ sutaṃ sannicitamasminti sutasannicayo. Etena yaṃ so sutaṃ dhāreti, tassa mañjūsāya gopetvā sannicitaratanasseva cirakālenāpi avināsanaṃ dasseti. Idāni taṃ sutaṃ sarūpato dassento ‘‘ye te dhammā’’tiādimāha, taṃ verañjakaṇḍe vuttanayameva. Idaṃ panettha nigamanaṃ – tathārūpāssa dhammā bahussutā honti, tasmā bahussuto. Dhātā, tasmā sutadharo. Vacasā paricitā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā; tasmā sutasannicayo. Tattha vacasā paricitāti vācāya paguṇā katā. Manasānupekkhitāti manasā anupekkhitā, āvajjantassa dīpasahassena obhāsitā viya honti. Diṭṭhiyā suppaṭividdhāti atthato ca kāraṇato ca paññāya suṭṭhu paṭividdhā supaccakkhakatā honti. “Vị ấy có sự học hỏi nhiều” nên gọi là người học rộng (bahussuto). “Vị ấy ghi nhớ điều đã học” nên gọi là người trì pháp (sutadharo); nghĩa là, sự học rộng của vị ấy không chỉ đơn thuần là đã nghe, mà còn ghi nhớ được điều đó. “Sự học hỏi được tích lũy nơi vị ấy như châu báu trong rương” nên gọi là người tích lũy pháp (sutasannicayo). Qua từ này, chú giải cho thấy rằng điều học hỏi mà vị ấy ghi nhớ sẽ không bị mai một dù sau một thời gian dài, giống như châu báu được cất giữ và bảo quản kỹ trong rương. Bây giờ, để chỉ rõ bản chất của sự học hỏi đó, Ngài đã nói: “những pháp ấy,” v.v..., điều này cũng theo phương pháp đã được nói trong đoạn Verañja. Đây là phần kết luận ở đây: các pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, do đó gọi là người học rộng (bahussuto). (Các pháp ấy) đã được ghi nhớ, do đó gọi là người trì pháp (sutadharo). (Các pháp ấy) đã được thực hành thuần thục bằng lời nói, được quán xét bằng tâm, được thấu triệt bằng trí tuệ; do đó gọi là người tích lũy pháp (sutasannicayo). Trong đó, “thực hành thuần thục bằng lời nói” (vacasā paricitā) là làm cho thuần thục bằng lời nói. “Quán xét bằng tâm” (manasānupekkhitā) là khi quán xét, các pháp ấy trở nên sáng tỏ như được chiếu rọi bởi một ngàn ngọn đèn. “Thấu triệt bằng trí tuệ” (diṭṭhiyā suppaṭividdhā) là được thấu triệt và chứng ngộ một cách tốt đẹp bằng trí tuệ về cả ý nghĩa và nguyên nhân. Ayaṃ pana bahussuto nāma tividho hoti – nissayamuccanako, parisupaṭṭhāpako, bhikkhunovādakoti. Tattha nissayamuccanakena upasampadāya pañcavassena sabbantimena paricchedena dve mātikā paguṇā vācuggatā kātabbā pakkhadivasesu dhammasāvanatthāya suttantato cattāro bhāṇavārā, sampattānaṃ parikathanatthāya andhakavindamahārāhulovādaambaṭṭhasadiso eko kathāmaggo, saṅghabhattamaṅgalāmaṅgalesu anumodanatthāya tisso anumodanā, uposathapavāraṇādijānanatthaṃ kammākammavinicchayo[Pg.55], samaṇadhammakaraṇatthaṃ samādhivasena vā vipassanāvasena vā arahattapariyosānamekaṃ kammaṭṭhānaṃ, ettakaṃ uggahetabbaṃ. Ettāvatā hi ayaṃ bahussuto hoti cātuddiso, yattha katthaci attano issariyena vasituṃ labhati. Vị đa văn này có ba loại là: vị thoát khỏi sự nương tựa (nissayamuccanaka), vị phục vụ hội chúng (parisupaṭṭhāpako), và vị giáo giới tỳ-khưu-ni (bhikkhunovādaka). Trong ấy, vị thoát khỏi sự nương tựa, sau khi thọ cụ túc giới được năm tuổi hạ, với giới hạn tối thiểu cần phải thông thạo và thuộc lòng hai bộ Mātikā; bốn tụng phẩm thuộc Kinh Tạng để nghe pháp vào những ngày trong nửa tháng; một pháp thoại tương tự kinh Andhakavinda, kinh Mahārāhulovāda, kinh Ambaṭṭha để giảng giải cho hội chúng đã đến; ba bài tùy hỷ trong các dịp cúng dường đến Tăng chúng, các lễ tiệc may rủi; sự phân định về các loại nghiệp sự để biết về lễ bố-tát, lễ tự tứ v.v...; một đề mục thiền định cho đến quả A-la-hán bằng con đường thiền định hoặc thiền quán để thực hành pháp sa-môn, chừng ấy cần phải học thuộc. Thật vậy, với chừng ấy vị này trở thành bậc đa văn, thuộc bốn phương, được phép sống bất cứ nơi nào theo sự độc lập của mình. Parisupaṭṭhāpakena upasampadāya dasavassena sabbantimena paricchedena parisaṃ abhivinaye vinetuṃ dve vibhaṅgā paguṇā vācuggatā kātabbā, asakkontena tīhi janehi saddhiṃ parivattanakkhamā kātabbā, kammākammañca khandhakavattañca uggahetabbaṃ. Parisāya pana abhidhamme vinayanatthaṃ sace majjhimabhāṇako hoti mūlapaṇṇāsako uggahetabbo, dīghabhāṇakena mahāvaggo, saṃyuttabhāṇakena heṭṭhimā vā tayo vaggā mahāvaggo vā, aṅguttarabhāṇakena heṭṭhā vā upari vā upaḍḍhanikāyo uggahetabbo, asakkontena tikanipātato paṭṭhāya heṭṭhā uggahetumpi vaṭṭati. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ekaṃ uggaṇhantena catukkanipātaṃ vā pañcakanipātaṃ vā gahetuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Jātakabhāṇakena sāṭṭhakathaṃ jātakaṃ uggahetabbaṃ, tato oraṃ na vaṭṭati. Dhammapadampi saha vatthunā uggahetuṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Tato tato samuccayaṃ katvā mūlapaṇṇāsakamattaṃ vaṭṭati, na vaṭṭatīti? ‘‘Na vaṭṭatī’’ti kurundaṭṭhakathāyaṃ paṭikkhittaṃ, itarāsu vicāraṇāyeva natthi. Abhidhamme kiñci uggahetabbanti na vuttaṃ. Yassa pana sāṭṭhakathampi vinayapiṭakaṃ abhidhammapiṭakañca paguṇaṃ, suttante ca vuttappakāro gantho natthi, parisaṃ upaṭṭhāpetuṃ na labhati. Yena pana suttantato vinayato ca vuttappamāṇo gantho uggahito, ayaṃ parisupaṭṭhāpako bahussuto hoti disāpāmokkho yenakāmaṅgamo, parisaṃ upaṭṭhāpetuṃ labhati. Vị phục vụ hội chúng, sau khi thọ cụ túc giới được mười tuổi hạ, với giới hạn tối thiểu cần phải thông thạo và thuộc lòng hai bộ Phân Tích (vibhaṅga) để huấn luyện hội chúng về thắng luật (abhivinaya); vị nào không có khả năng thì cần phải có thể đọc tụng lại cùng với ba người khác; và cần phải học thuộc về nghiệp sự và phi nghiệp sự, và các phận sự trong các thiên. Lại nữa, để huấn luyện hội chúng về thắng pháp (abhidhamma), nếu là vị tụng đọc Trung Bộ thì cần phải học thuộc Mūlapaṇṇāsaka (Năm mươi kinh đầu); vị tụng đọc Trường Bộ thì (học) Mahāvagga (Phẩm Lớn); vị tụng đọc Tương Ưng Bộ thì hoặc là ba phẩm dưới hoặc là Mahāvagga; vị tụng đọc Tăng Chi Bộ thì cần phải học thuộc nửa bộ kinh, hoặc phần dưới hoặc phần trên; vị nào không có khả năng thì cũng được phép học phần dưới kể từ Tikanipāta (phẩm Ba Pháp). Lại nữa, trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: “Vị nào học một bộ thì được phép học Catukkanipāta (phẩm Bốn Pháp) hoặc Pañcakanipāta (phẩm Năm Pháp).” Vị tụng đọc Jātaka (Bổn Sanh) cần phải học thuộc Jātaka cùng với chú giải, không được ít hơn thế. Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng cũng được phép học thuộc Dhammapada (kinh Pháp Cú) cùng với các câu chuyện. Việc thu thập từ các nơi khác nhau cho đủ lượng Mūlapaṇṇāsaka có được phép hay không? Trong Chú giải Kurundaṭṭhakathā đã bác bỏ rằng: “Không được phép,” còn trong các chú giải khác thì không có sự xem xét nào. Không có nói rằng cần phải học điều gì trong Thắng Pháp. Lại nữa, vị nào thông thạo Tạng Luật và Tạng Thắng Pháp cùng với chú giải, nhưng trong Tạng Kinh không có kinh văn theo như cách đã nói, thì không được phép phục vụ hội chúng. Lại nữa, vị nào đã học thuộc kinh văn với số lượng đã nói từ Tạng Kinh và Tạng Luật, vị này là người phục vụ hội chúng, là bậc đa văn, là người lỗi lạc trong các phương, có thể đi đến bất cứ nơi nào mình muốn, và được phép phục vụ hội chúng. Bhikkhunovādakena pana sāṭṭhakathāni tīṇi piṭakāni uggahetabbāni, asakkontena catūsu nikāyesu ekassa aṭṭhakathā paguṇā kātabbā, ekanikāyena hi sesanikāyesupi pañhaṃ kathetuṃ sakkhissati. Sattasu pakaraṇesu catuppakaraṇassa aṭṭhakathā paguṇā kātabbā, tattha laddhanayena hi sesapakaraṇesu pañhaṃ kathetuṃ sakkhissati. Vinayapiṭakaṃ pana nānatthaṃ nānākāraṇaṃ, tasmā taṃ saddhiṃ aṭṭhakathāya paguṇaṃ kātabbameva. Ettāvatā hi bhikkhunovādako bahussuto nāma hotīti. Vị giáo giới tỳ-khưu-ni cần phải học thuộc ba tạng cùng với chú giải; vị nào không có khả năng thì cần phải thông thạo chú giải của một trong bốn bộ Nikāya, vì thật vậy, với một bộ Nikāya vị ấy sẽ có thể trả lời câu hỏi trong các bộ Nikāya còn lại. Trong bảy bộ luận, cần phải thông thạo chú giải của bốn bộ, vì thật vậy, với phương pháp đã học được ở đó, vị ấy sẽ có thể trả lời câu hỏi trong các bộ luận còn lại. Lại nữa, Tạng Luật có nhiều ý nghĩa và nhiều nguyên do khác nhau, do đó, tạng ấy cần phải được thông thạo cùng với chú giải. Thật vậy, với chừng ấy, vị giáo giới tỳ-khưu-ni được gọi là bậc đa văn. Ubhayāni [Pg.56] kho panassātiādi pana yasmā aññasmiṃ sakale navaṅgepi bāhussacce sati sāṭṭhakathaṃ vinayapiṭakaṃ vinā na vaṭṭatiyeva, tasmā visuṃ vuttaṃ. Tattha vitthārenāti ubhatovibhaṅgena saddhiṃ. Svāgatānīti suṭṭhu āgatāni. Yathā āgatāni pana svāgatāni honti, taṃ dassetuṃ ‘‘suvibhattānī’’tiādi vuttaṃ. Tattha suvibhattānīti suṭṭhu vibhattāni padapaccābhaṭṭhasaṅkaradosavirahitāni. Suppavattīnīti paguṇāni vācuggatāni. Suvinicchitāni suttasoti khandhakaparivārato āharitabbasuttavasena suṭṭhu vinicchitāni. Anubyañjanasoti akkharapadapāripūriyā ca suvinicchitāni akhaṇḍāni aviparītakkharāni. Etena aṭṭhakathā dīpitā, aṭṭhakathāto hi esa vinicchayo hotīti. Lại nữa, về câu “Ubhayāni kho panassa...” (Cả hai...), bởi vì cho dù có sự đa văn trong toàn bộ chín chi phần giáo pháp khác, nhưng nếu không có Tạng Luật cùng với chú giải thì không được phép (giáo giới), do đó điều này được nói riêng. Trong ấy, “vitthārena” (một cách rộng rãi) là cùng với cả hai bộ Phân Tích. “Svāgatāni” (khéo tiếp thu) là đã tiếp thu tốt. Lại nữa, để chỉ ra rằng đã tiếp thu như thế nào mới là khéo tiếp thu, câu “suvibhattānī” (được phân loại rõ ràng) v.v... đã được nói đến. Trong ấy, “suvibhattāni” là được phân loại rõ ràng, không có các lỗi lặp lại từ và nhầm lẫn từ. “Suppavattīni” (khéo thực hành) là thông thạo, thuộc lòng. “Suvinicchitāni suttaso” (được phân định rõ ràng theo kinh) là được phân định rõ ràng theo các kinh văn cần được trích dẫn từ các thiên (khandhaka) và tập yếu (parivāra). “Anubyañjanaso” (theo từng chi tiết) là được phân định rõ ràng về sự đầy đủ của các mẫu tự và từ cú, không bị thiếu sót, các mẫu tự không bị sai lệch. Bằng câu này, chú giải đã được chỉ ra, vì thật vậy, sự phân định này là từ chú giải mà có. Kalyāṇavācoti sithiladhanitādīnaṃ yathāvidhānavacanena parimaṇḍalapadabyañjanāya poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā. Kalyāṇavākkaraṇoti madhurassaro, mātugāmo hi sarasampattirato, tasmā parimaṇḍalapadabyañjanampi vacanaṃ sarasampattirahitaṃ hīḷeti. Yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpoti sabbāsaṃ piyo nāma dullabho, bahutarānaṃ pana paṇḍitānaṃ bhikkhunīnaṃ sīlācārasampattiyā piyo hoti manavaḍḍhanako. Paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovaditunti suttañca kāraṇañca dassento vaṭṭabhayena tajjetvā bhikkhuniyo ovadituṃ tādisaṃ dhammaṃ desetuṃ samattho hoti. Kāsāyavatthavasanāyāti kāsāyavatthanivatthāya. Garudhammanti gihikāle bhikkhuniyā kāyasaṃsaggaṃ vā sikkhamānāsāmaṇerīsu methunadhammaṃ vā anajjhāpannapubbo hoti. Mātugāmo hi pubbe katamanussaranto saṃvare ṭhitassāpi dhammadesanāya gāravaṃ na karoti. Atha vā tasmiyeva asaddhamme cittaṃ uppādeti. Vīsativasso vāti upasampadāya vīsativasso tato atirekavasso vā. Evarūpo hi visabhāgehi vatthūhi punappunaṃ samāgacchantopi daharo viya sahasā sīlavināsaṃ na pāpuṇāti, attano vayaṃ paccavekkhitvā ayuttaṭṭhāne chandarāgaṃ vinetuṃ paṭibalo hoti, tena vuttaṃ – ‘‘vīsativasso vā hoti atirekavīsativasso vā’’ti. Kalyāṇavāco (có lời nói tốt đẹp) là thành tựu với lời nói tròn vành rõ chữ, tao nhã, lưu loát, không ngọng nghịu, có thể làm cho hiểu rõ ý nghĩa, bằng cách phát âm các mẫu tự như sithila, dhanita v.v... đúng theo quy định. Kalyāṇavākkaraṇo (có giọng nói tốt đẹp) là có giọng nói ngọt ngào, vì rằng người nữ thường ưa thích giọng nói hay, do đó họ thường chê bai cả lời nói tròn vành rõ chữ nhưng lại thiếu đi giọng nói hay. Yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo (được phần đông các tỳ-khưu-ni yêu mến, quý mến) là vị được tất cả yêu mến thì khó tìm, nhưng vị ấy được phần đông các tỳ-khưu-ni có trí tuệ yêu mến, làm cho tâm họ tăng trưởng, do vì thành tựu giới hạnh. Paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovadituṃ (có khả năng giáo huấn các tỳ-khưu-ni) là có khả năng giáo huấn các tỳ-khưu-ni bằng cách chỉ ra kinh văn và lý do, đe dọa bằng sự đáng sợ của vòng luân hồi, và thuyết giảng pháp như vậy. Kāsāyavatthavasanāyāti có nghĩa là với người nữ đã mặc y cà-sa. Garudhammaṃ (trọng pháp) là vị ấy chưa từng phạm tội thân thể tiếp xúc với một tỳ-khưu-ni khi còn là người tại gia, hoặc chưa từng phạm pháp dâm dục với các vị học nữ và sa-di-ni. Vì rằng người nữ, khi nhớ lại việc đã làm trong quá khứ, sẽ không kính trọng bài thuyết pháp của vị trưởng lão dù vị ấy đang sống trong sự thu thúc. Hoặc là, họ còn có thể khởi tâm về chính pháp bất thiện ấy. Vīsativasso vā (hoặc hai mươi tuổi hạ) là có hai mươi tuổi hạ hoặc hơn hai mươi tuổi hạ tính từ khi thọ cụ túc giới. Vì rằng vị trưởng lão như vậy, dù thường xuyên gặp gỡ những đối tượng không tương hợp, cũng không dễ dàng bị hủy hoại giới hạnh một cách vội vàng như vị tỳ-khưu trẻ; vị ấy có khả năng loại bỏ dục tham ở nơi không thích hợp sau khi quán xét tuổi tác của mình, do đó, đã được nói rằng: ‘có hai mươi tuổi hạ hoặc hơn hai mươi tuổi hạ’. Ettha [Pg.57] ca ‘‘sīlavā’’tiādi ekamaṅgaṃ, ‘‘bahussuto hotī’’tiādi dutiyaṃ, ‘‘ubhayāni kho panassā’’tiādi tatiyaṃ, ‘‘kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo’’ti catutthaṃ, ‘‘yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo’’ti pañcamaṃ, ‘‘paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovaditu’’nti chaṭṭhaṃ, ‘‘na kho paneta’’ntiādi sattamaṃ, ‘‘vīsativasso’’tiādi aṭṭhamanti veditabbaṃ. Và ở đây, nên hiểu rằng: đoạn bắt đầu bằng ‘sīlavā’ (có giới) là chi phần thứ nhất, đoạn bắt đầu bằng ‘bahussuto hoti’ (là bậc đa văn) là chi phần thứ hai, đoạn bắt đầu bằng ‘ubhayāni kho panassā’ (cả hai bộ Pātimokkha) là chi phần thứ ba, đoạn bắt đầu bằng ‘kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo’ (có lời nói tốt đẹp, có giọng nói tốt đẹp) là chi phần thứ tư, đoạn bắt đầu bằng ‘yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo’ (được phần đông các tỳ-khưu-ni yêu mến, quý mến) là chi phần thứ năm, đoạn bắt đầu bằng ‘paṭibalo hoti bhikkhuniyo ovadituṃ’ (có khả năng giáo huấn các tỳ-khưu-ni) là chi phần thứ sáu, đoạn bắt đầu bằng ‘na kho panetaṃ’ (chưa từng phạm) là chi phần thứ bảy, đoạn bắt đầu bằng ‘vīsativasso’ (hai mươi tuổi hạ) là chi phần thứ tám. 148. Ñatticatutthenāti pubbe vatthusmiṃ vutteneva. Garudhammehīti garukehi dhammehi, te hi gāravaṃ katvā bhikkhunīhi sampaṭicchitabbattā garudhammāti vuccanti. Ekatoupasampannāyāti ettha bhikkhunīnaṃ santike ekatoupasampannāya, yo garudhammena ovadati, tassa dukkaṭaṃ. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukameva. 148. Ñatticatutthena (bằng tác pháp bạch tứ yết-ma) là (tác pháp) đã được nói đến trong sự việc trước đây. Garudhammehi (bằng các trọng pháp) là bằng các pháp đáng được tôn trọng; vì rằng các pháp ấy cần được các tỳ-khưu-ni tiếp nhận với sự tôn trọng, nên được gọi là ‘trọng pháp’. Ở đây, trong câu ekatoupasampannāya (với vị đã thọ cụ túc giới một bên), (nghĩa là) với vị đã thọ cụ túc giới một bên từ ni chúng, vị nào giáo huấn (vị ấy) bằng trọng pháp thì phạm tội dukkaṭa. Nhưng đối với vị đã thọ cụ túc giới từ tăng chúng, thì (xử) đúng theo sự việc. 149. Pariveṇaṃ sammajjitvāti sace pāto asammaṭṭhaṃ sammaṭṭhampi vā puna tiṇapaṇṇādīhi uklāpaṃ pādappahārehi ca vikiṇṇavālikaṃ jātaṃ, sammajjitabbaṃ. Asammaṭṭhañhi taṃ disvā ‘‘ayyo attano nissitake daharabhikkhūpi vattapaṭipattiyaṃ na yojeti, dhammaṃyeva kathetī’’ti tā bhikkhuniyo asotukāmā viya bhaveyyuṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘pariveṇaṃ sammajjitvā’’ti. Antogāmato pana bhikkhuniyo āgacchantiyo pipāsitā ca kilantā ca honti, tā pānīyañca hatthapādamukhasītalakaraṇañca paccāsīsanti, tasmiñca asati purimanayeneva agāravaṃ janetvā asotukāmāpi honti. Tena vuttaṃ – ‘‘pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā’’ti. 149. Pariveṇaṃ sammajjitvā (sau khi quét dọn khuôn viên) là nếu vào buổi sáng, nơi ấy chưa được quét, hoặc đã được quét nhưng lại có rác như cỏ, lá cây v.v... hoặc cát bị vương vãi do dấu chân, thì cần phải quét dọn. Vì khi thấy nơi ấy không được quét dọn, các tỳ-khưu-ni ấy có thể nghĩ rằng: ‘Vị tôn giả này ngay cả các tỳ-khưu trẻ nương tựa mình mà cũng không hướng dẫn thực hành phận sự, chỉ biết thuyết pháp thôi,’ và họ có thể sẽ không muốn lắng nghe. Do đó, đã được nói rằng: ‘sau khi quét dọn khuôn viên’. Hơn nữa, các tỳ-khưu-ni đi đến từ trong làng, họ vừa khát nước vừa mệt mỏi, họ mong có nước uống và nước để làm mát tay, chân, và mặt, và khi không có những thứ đó, họ có thể sinh lòng bất kính như cách đã nói trước, và cũng không muốn lắng nghe. Do đó, đã được nói rằng: ‘sau khi chuẩn bị sẵn nước uống và nước dùng’. Āsananti nīcapīṭhakaphalakataṭṭikakaṭasārakādibhedaṃ antamaso sākhābhaṅgampi ‘‘idaṃ tāsaṃ āsanaṃ bhavissatī’’ti evaṃ āsanaṃ paññapetvā. Dhammadesanāpattimocanatthaṃ pana dutiyo icchitabbo. Tena vuttaṃ – ‘‘dutiyaṃ gahetvā nisīditabba’’nti. Nisīditabbanti na vihārapaccante, atha kho vihāramajjhe uposathāgārassa vā bhojanasālāya vā dvāre sabbesaṃ osaraṇaṭṭhāne nisīditabbaṃ. Samaggātthāti sabbā āgatatthāti attho. Vattantīti āgacchanti; paguṇā vācuggatāti attho. Niyyādetabboti appetabbo. Osāretabboti pāḷi vattabbā. Vassasatūpasampannāyātiādi vattabbapāḷidassanaṃ. Āsanaṃ (chỗ ngồi) là sau khi sắp đặt chỗ ngồi, nghĩ rằng ‘đây sẽ là chỗ ngồi của họ,’ gồm các loại như ghế thấp, tấm ván, chiếu lá, chiếu sậy v.v..., cho đến tối thiểu là một cành cây gãy. Hơn nữa, để tránh phạm tội (liên quan đến) thuyết pháp, cần phải có một người thứ hai. Do đó, đã được nói rằng: ‘cần phải ngồi cùng với một người thứ hai’. Nisīditabbaṃ (cần phải ngồi) là không phải ngồi ở rìa tu viện, mà nên ngồi ở giữa tu viện, tại cửa của nhà bố-tát hoặc nhà ăn, là nơi mọi người thường qua lại. Samaggāttha có nghĩa là ‘tất cả đã đến chưa?’. Vattanti có nghĩa là ‘họ có thuộc lòng không; có thông thạo, thuộc nằm lòng không?’. Niyyādetabbo là nên kết thúc. Osāretabbo là nên đọc tụng kinh văn Pāli. Đoạn bắt đầu bằng Vassasatūpasampannāya là phần chỉ ra kinh văn Pāli cần được đọc tụng. Tattha [Pg.58] sāmīcikammanti maggasampadānabījanapānīyāpucchanādikaṃ anucchavikavattaṃ. Ettha ca bhikkhuniyā bhikkhussa abhivādanaṃ nāma antogāme vā bahigāme vā antovihāre vā bahivihāre vā antaraghare vā rathikāya vā antamaso rājussāraṇāyapi vattamānāya deve vassamāne sakaddamāya bhūmiyā chattapattahatthāyapi hatthiassādīhi anubaddhāyapi kātabbameva. Ekābaddhāya pāḷiyā bhikkhācāraṃ pavisante disvā ekasmiṃ ṭhāne ‘‘vandāmi ayyā’’ti vandituṃ vaṭṭati. Sace antarantarā dvādasahatthe muñcitvā gacchanti, visuṃ visuṃ vanditabbā. Mahāsannipāte nisinne ekasmiṃyeva ṭhāne vandituṃ vaṭṭati. Esa nayo añjalikammepi. Yattha katthaci nisinnāya pana paccuṭṭhānaṃ kātabbaṃ, tassa tassa sāmīcikammassa anurūpe padese ca kāle ca taṃ taṃ kātabbaṃ. Ở đó, sāmīcikammaṃ (hành động kính trọng) là phận sự thích hợp như nhường đường, quạt, hỏi về nước uống v.v... Và ở đây, việc một tỳ-khưu-ni đảnh lễ một tỳ-khưu thì phải được thực hiện dù ở trong làng hay ngoài làng, trong tu viện hay ngoài tu viện, trong nhà hay trên đường; cho đến tối thiểu là ngay cả khi có việc dẹp đường cho vua đi, khi trời đang mưa, trên mặt đất lầy lội, ngay cả khi tay đang cầm dù và bát, ngay cả khi đang bị voi, ngựa v.v... đuổi theo. Khi thấy các vị tỳ-khưu đi vào nơi khất thực thành một hàng liền nhau, thì được phép đảnh lễ tại một chỗ và nói: ‘Con xin đảnh lễ các ngài’. Nếu họ đi cách nhau một khoảng mười hai hắc-tay, thì phải đảnh lễ từng vị riêng biệt. Khi các vị đang ngồi trong một đại hội lớn, thì được phép đảnh lễ tại một chỗ duy nhất. Cách thức này cũng áp dụng cho việc chắp tay. Hơn nữa, một tỳ-khưu-ni đang ngồi ở bất cứ đâu cũng phải đứng dậy (khi thấy tỳ-khưu), và mỗi hành động kính trọng ấy cần được thực hiện ở nơi chốn và thời điểm thích hợp với hành động đó. Sakkatvāti yathā kato sukato hoti, evaṃ katvā. Garuṃkatvāti tattha gāravaṃ janetvā. Mānetvāti manena piyaṃ katvā. Pūjetvāti imesaṃyeva tiṇṇaṃ kiccānaṃ karaṇena pūjetvā. Anatikkamanīyoti na atikkamitabbo. Sakkatvā (sau khi tôn trọng) là làm theo cách mà khi đã làm xong thì được xem là làm tốt. Garuṃkatvā (sau khi quý trọng) là làm cho phát sinh lòng tôn kính ở đó. Mānetvā (sau khi cung kính) là làm cho trở nên đáng yêu mến bằng tâm. Pūjetvā (sau khi cúng dường) là cúng dường bằng cách thực hiện chính ba phận sự này. Anatikkamanīyo (không thể vượt qua) là không được vượt qua. Abhikkhuke āvāseti ettha sace bhikkhunupassayato aḍḍhayojanabbhantare ovādadāyakā bhikkhū na vasanti, ayaṃ abhikkhuko āvāso nāma. Ettha vassaṃ na vasitabbaṃ. Vuttañhetaṃ – ‘‘abhikkhuko nāma āvāso na sakkā hoti ovādāya vā saṃvāsāya vā gantu’’nti (pāci. 1048). Na ca sakkā tato paraṃ pacchābhattaṃ gantvā dhammaṃ sutvā āgantuṃ. Sace tattha vassaṃ vasituṃ anicchamānā bhikkhuniyo ñātakā vā upaṭṭhākā vā evaṃvadanti – ‘‘vasatha, ayye, mayaṃ bhikkhū ānessāmā’’ti vaṭṭati. Sace pana vuttappamāṇe padese vassaṃ upagantukāmā bhikkhū āgantvā sākhāmaṇḍapepi ekarattaṃ vutthā honti; na nimantitā hutvā gantukāmā. Ettāvatāpi sabhikkhuko āvāso hoti, ettha vassaṃ upagantuṃ vaṭṭati. Upagacchantīhi ca pakkhassa terasiyaṃyeva bhikkhū yācitabbā – ‘‘mayaṃ ayyā tumhākaṃ ovādena vasissāmā’’ti. Yato pana ujunā maggena aḍḍhayojane bhikkhūnaṃ vasanaṭṭhānaṃ, tena pana maggena gacchantīnaṃ jīvitantarāyo vā brahmacariyantarāyo vā hoti, aññena maggena gacchantīnaṃ [Pg.59] atirekaḍḍhayojanaṃ hoti, ayaṃ abhikkhukāvāsaṭṭhāneyeva tiṭṭhati. Sace pana tato gāvutamatte añño bhikkhunupassayo khemaṭṭhāne hoti, tāhi bhikkhunīhi tā bhikkhuniyo yācitvā puna gantvā bhikkhū yācitabbā ‘‘ayyā amhākaṃ ujumagge antarāyo atthi, aññena maggena atirekaḍḍhayojanaṃ hoti. Antarāmagge pana amhākaṃ upassayato gāvutamatte añño bhikkhunupassayo atthi, ayyānaṃ santikā tattha āgataovādena vasissāmā’’ti. Tehi bhikkhūhi sampaṭicchitabbaṃ. Tato tāhi bhikkhunīhi taṃ bhikkhunupassayaṃ āgantvā uposatho kātabbo, tā vā bhikkhuniyo disvā attano upassayameva gantvā kātumpi vaṭṭati. Ở đây, trong câu ‘trú xứ không có tỳ khưu,’ nếu trong vòng nửa do-tuần tính từ trú xứ của tỳ khưu ni, không có các vị tỳ khưu ban lời giáo giới cư ngụ, thì trú xứ này được gọi là trú xứ không có tỳ khưu. Không được an cư mùa mưa ở đây. Điều này đã được nói đến: ‘Trú xứ được gọi là không có tỳ khưu thì không thể đi đến để nhận lời giáo giới hoặc để chung sống (làm lễ uposatha, v.v...).’ Và không thể đi xa hơn khoảng cách ấy sau buổi ăn trưa để nghe pháp rồi quay về. Nếu các tỳ khưu ni không muốn an cư mùa mưa ở đó, mà thân quyến hoặc thí chủ nói như vầy: ‘Thưa các ngài, xin hãy ở lại, chúng tôi sẽ thỉnh các tỳ khưu đến,’ thì được phép (ở lại). Lại nữa, nếu trong khu vực có khoảng cách đã nói, các tỳ khưu muốn an cư mùa mưa đến và đã ở lại dù chỉ một đêm, ngay cả trong một cái lều lợp bằng cành cây; và họ không có ý định ra đi sau khi được mời (dùng vật thực). Chỉ với chừng ấy thôi, trú xứ đó trở thành trú xứ có tỳ khưu, được phép nhập hạ ở đây. Và các vị (tỳ khưu ni) nhập hạ nên thỉnh cầu các tỳ khưu vào đúng ngày 13 của mỗi nửa tháng: ‘Thưa các ngài, chúng con sẽ sống theo lời giáo giới của các ngài.’ Lại nữa, từ nơi nào mà nơi ở của các tỳ khưu cách nửa do-tuần theo đường thẳng, nhưng khi đi theo con đường ấy, có sự nguy hiểm đến tính mạng hoặc nguy hiểm đến phạm hạnh, còn khi đi theo con đường khác thì lại quá nửa do-tuần, nơi này vẫn được xem là trú xứ không có tỳ khưu. Lại nữa, nếu cách đó khoảng một gāvuta có một trú xứ tỳ khưu ni khác ở nơi an toàn, các tỳ khưu ni ấy nên thỉnh cầu các tỳ khưu ni kia, rồi lại đi thỉnh cầu các tỳ khưu: ‘Thưa các ngài, đường thẳng của chúng con có nguy hiểm, còn đường khác thì quá nửa do-tuần. Tuy nhiên, trên đường đi, cách trú xứ của chúng con khoảng một gāvuta có một trú xứ tỳ khưu ni khác. Chúng con sẽ sống theo lời giáo giới được mang đến đó từ nơi các ngài.’ Các tỳ khưu ấy nên chấp nhận. Sau đó, các tỳ khưu ni ấy nên đến trú xứ tỳ khưu ni đó để làm lễ uposatha, hoặc sau khi gặp các tỳ khưu ni kia, cũng được phép trở về trú xứ của mình để làm lễ. Sace pana vassaṃ upagantukāmā bhikkhū cātuddase vihāraṃ āgacchanti, bhikkhunīhi ca ‘‘idha ayyā vassaṃ vasissathā’’ti pucchitā ‘‘āmā’’ti vatvā puna tāhi ‘‘tenahi ayyā mayampi tumhākaṃ ovādaṃ anujīvantiyo vasissāmā’’ti vuttā dutiyadivase gāme bhikkhācārasampadaṃ apassantā ‘‘na sakkā idha vasitu’’nti pakkamanti. Atha tā bhikkhuniyo uposathadivase vihāraṃ gantvā bhikkhū na passanti, ettha kiṃ kātabbanti? Yattha bhikkhū vasanti, tattha gantvā pacchimikāya vassaṃ upagantabbaṃ. ‘‘Pacchimikāya vassaṃ upagantuṃ āgamissantī’’ti vā ābhogaṃ katvā āgatānaṃ santike ovādena vasitabbaṃ. Sace pana pacchimikāyapi na keci āgacchanti, antarāmagge ca rājabhayaṃ vā corabhayaṃ vā dubbhikkhaṃ vā hoti, abhikkhukāvāse vasantiyā āpatti, vassacchedaṃ katvā gacchantiyāpi āpatti, sā rakkhitabbā. Āpadāsu hi abhikkhuke āvāse vasantiyā anāpatti vuttā. Sace āgantvā vassaṃ upagatā bhikkhū puna kenaci kāraṇena pakkamanti, vasitabbameva. Vuttañhetaṃ – ‘‘anāpatti vassūpagatā bhikkhū pakkantā vā honti vibbhantā vā kālaṅkatā vā pakkhasaṅkantā vā āpadāsu ummattikāya ādikammikāyā’’ti. Pavārentiyā pana yattha bhikkhū atthi, tattha gantvā pavāretabbaṃ. Lại nữa, nếu các tỳ khưu muốn nhập hạ đến tu viện vào ngày 14, và được các tỳ khưu ni hỏi: ‘Thưa các ngài, các ngài sẽ an cư mùa mưa ở đây chứ?’ (Họ) đã trả lời: ‘Vâng.’ Rồi lại được các tỳ khưu ni ấy nói: ‘Thưa các ngài, nếu vậy, chúng con cũng sẽ sống nương theo lời giáo giới của các ngài.’ Vào ngày hôm sau, không thấy sự thuận lợi trong việc khất thực ở làng, (họ) ra đi (với ý nghĩ): ‘Không thể ở đây được.’ Khi ấy, các tỳ khưu ni vào ngày uposatha đến tu viện và không thấy các tỳ khưu, trong trường hợp này, phải làm gì? Phải đến nơi các tỳ khưu đang ở và nhập hậu an cư. Hoặc sau khi tác ý rằng: ‘(Các tỳ khưu) sẽ đến để nhập hậu an cư,’ phải sống theo lời giáo giới của các vị đã đến. Lại nữa, nếu ngay cả trong kỳ hậu an cư cũng không có vị nào đến, và trên đường đi có hiểm họa từ vua, hiểm họa từ trộm cướp, hoặc nạn đói, vị (tỳ khưu ni) ở trong trú xứ không có tỳ khưu thì phạm tội, vị đi sau khi đã làm cho hạ bị gián đoạn cũng phạm tội, (tội gián đoạn hạ) ấy cần phải được giữ gìn (tránh phạm). Vì đã được dạy rằng không phạm tội đối với vị ở trong trú xứ không có tỳ khưu trong các trường hợp nguy hiểm. Nếu các tỳ khưu đã đến và nhập hạ rồi lại ra đi vì một lý do nào đó, vẫn phải ở lại. Điều này đã được nói đến: ‘Không phạm tội (khi ở trú xứ không có tỳ khưu) nếu các tỳ khưu đã nhập hạ rồi ra đi, hoặc hoàn tục, hoặc viên tịch, hoặc theo ngoại đạo; (không phạm tội) trong các trường hợp nguy hiểm, đối với vị bị điên, đối với vị phạm lần đầu.’ Lại nữa, vị (tỳ khưu ni) làm lễ pavāraṇā phải đến nơi có các tỳ khưu để làm lễ pavāraṇā. Anvaddhamāsanti addhamāse addhamāse. Dve dhammā paccāsīsitabbāti dve dhammā icchitabbā. Uposathapucchakanti uposathapucchanaṃ, tattha pannarasike uposathe pakkhassa cātuddasiyaṃ cātuddasike terasiyaṃ gantvā uposatho [Pg.60] pucchitabbo. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘pakkhassa terasiyaṃyeva gantvā ‘ayaṃ uposatho cātuddasiko pannarasiko’ti pucchitabba’’nti vuttaṃ. Uposathadivase ovādatthāya upasaṅkamitabbaṃ. Pāṭipadadivasato pana paṭṭhāya dhammasavanatthāya gantabbaṃ. Iti bhagavā aññassa kammassa okāsaṃ adatvā nirantaraṃ bhikkhunīnaṃ bhikkhūnaṃ santike gamanameva paññapesi. Kasmā? Mandapaññattā mātugāmassa. Mandapañño hi mātugāmo, tasmā niccaṃ dhammasavanaṃ bahūpakāraṃ. Evañca sati ‘‘yaṃ mayaṃ jānāma, tameva ayyā jānantī’’ti mānaṃ akatvā bhikkhusaṅghaṃ payirūpāsamānā sātthikaṃ pabbajjaṃ karissanti, tasmā bhagavā evamakāsi. Bhikkhuniyopi ‘‘yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjissāmā’’ti sabbāyeva nirantaraṃ vihāraṃ upasaṅkamiṃsu. Vuttañhetaṃ – ‘Anvaddhamāsaṃ’ nghĩa là mỗi nửa tháng. ‘Dve dhammā paccāsīsitabbā’ nghĩa là hai pháp cần được mong đợi. ‘Uposathapucchakaṃ’ là việc hỏi về ngày uposatha; ở đây, đối với lễ uposatha ngày 15, (nên hỏi) vào ngày 14 của nửa tháng, đối với lễ uposatha ngày 14, nên đi hỏi vào ngày 13. Tuy nhiên, trong Chú giải Mahāpaccarī có nói: ‘Nên đi vào đúng ngày 13 của nửa tháng và hỏi: ‘Lễ uposatha này là ngày 14 hay ngày 15?’’ Vào ngày uposatha, nên đến gần để nhận lời giáo giới. Lại nữa, kể từ ngày mồng một, nên đi để nghe pháp. Như vậy, Đức Thế Tôn đã không cho phép có cơ hội làm việc khác mà chỉ quy định việc các tỳ khưu ni phải liên tục đến gần các tỳ khưu. Tại sao? Vì người nữ có trí tuệ chậm lụt. Thật vậy, người nữ có trí tuệ chậm lụt, do đó việc thường xuyên nghe pháp có nhiều lợi ích. Và khi như vậy, không khởi lên lòng kiêu mạn rằng: ‘Điều gì chúng ta biết, các ngài (tỳ khưu) cũng chỉ biết chừng ấy thôi,’ (họ) sẽ thân cận Tăng chúng tỳ khưu và sẽ làm cho đời sống xuất gia của mình có kết quả. Vì thế, Đức Thế Tôn đã làm như vậy. Các tỳ khưu ni cũng (nghĩ rằng): ‘Chúng con sẽ thực hành theo như đã được chỉ dạy,’ và tất cả đều liên tục đến tu viện. Điều này đã được nói đến: ‘‘Tena kho pana samayena sabbo bhikkhunisaṅgho ovādaṃ gacchati. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti ‘jāyāyo imā imesaṃ, jāriyo imā imesaṃ, idānime imāhi saddhiṃ abhiramissantī’ti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – ‘na, bhikkhave, sabbena bhikkhunisaṅghena ovādo gantabbo, gaccheyya ce, āpatti dukkaṭassa. Anujānāmi bhikkhave catūhi pañcahi bhikkhunīhi ovādaṃ gantu’nti. Punapi tatheva ujjhāyiṃsu. Puna bhagavā ‘anujānāmi, bhikkhave, dve tisso bhikkhuniyo ovādaṃ gantu’’’nti āha. Vào lúc bấy giờ, toàn thể chúng tỳ-khưu-ni đi đến nơi thọ giáo. Các người đời phàn nàn, chê bai, dị nghị rằng: ‘Những vị này là vợ của các vị kia, những vị này là nhân tình của các vị kia, bây giờ các vị này sẽ vui vầy cùng với các vị kia.’ Họ đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. (Đức Thế Tôn dạy:) – ‘Này các tỳ-khưu, toàn thể chúng tỳ-khưu-ni không được đi thọ giáo. Nếu đi, phạm tội tác ác. Này các tỳ-khưu, Ta cho phép bốn hoặc năm vị tỳ-khưu-ni đi thọ giáo.’ Lại một lần nữa, họ cũng phàn nàn như vậy. Lại nữa, đức Thế Tôn đã dạy rằng: ‘Này các tỳ-khưu, Ta cho phép hai hoặc ba vị tỳ-khưu-ni đi thọ giáo.’” Tasmā bhikkhunisaṅghena dve tisso bhikkhuniyo yācitvā pesetabbā – ‘‘ethayye, bhikkhusaṅghaṃ ovādūpasaṅkamanaṃ yācatha, bhikkhunisaṅgho ayyā…pe… ovādūpasaṅkamana’’nti (cūḷava. 413). Tāhi bhikkhunīhi ārāmaṃ gantabbaṃ. Tato ovādapaṭiggāhakaṃ ekaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā vanditvā so bhikkhu ekāya bhikkhuniyā evamassa vacanīyo ‘‘bhikkhunisaṅgho, ayya, bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira ayya bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. Tena bhikkhunā pātimokkhuddesako bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo ‘‘bhikkhunisaṅgho bhante bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira bhante bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. Pātimokkhuddesakena vattabbo ‘‘atthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato’’ti. Sace hoti koci bhikkhu [Pg.61] bhikkhunovādako sammato, pātimokkhuddesakena vattabbo ‘‘itthannāmo bhikkhu bhikkhunovādako sammato, taṃ bhikkhunisaṅgho upasaṅkamatū’’ti. Do đó, chúng tỳ-khưu-ni nên thỉnh cầu rồi phái đi hai hoặc ba vị tỳ-khưu-ni (với lời dặn): ‘Kính bạch quý sư cô, hãy đi và xin phép chúng tỳ-khưu cho việc đến thọ giáo, (bạch rằng) chúng tỳ-khưu-ni, kính bạch chư tôn đức ... (xin phép) đến thọ giáo.’ Các vị tỳ-khưu-ni ấy nên đi đến tu viện (của chư tăng). Sau đó, nên đến đảnh lễ một vị tỳ-khưu nhận lời thỉnh cầu giáo giới. Vị tỳ-khưu ấy nên được một vị tỳ-khưu-ni bạch như vầy: ‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ Vị tỳ-khưu ấy nên đến gặp vị tỳ-khưu trùng tuyên Pātimokkha và bạch như vầy: ‘Kính bạch đại đức, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch đại đức, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ Vị trùng tuyên Pātimokkha nên hỏi: ‘Có vị tỳ-khưu nào đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni không?’ Nếu có vị tỳ-khưu nào đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni, vị trùng tuyên Pātimokkha nên nói: ‘Vị tỳ-khưu tên là... đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Chúng tỳ-khưu-ni hãy đến gặp vị ấy.’” Sace na hoti koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, pātimokkhuddesakena vattabbo – ‘‘ko āyasmā ussahati bhikkhuniyo ovaditu’’nti. Sace koci bhikkhu ussahati bhikkhuniyo ovadituṃ, so ca hoti aṭṭhahaṅgehi samannāgato, sammannitvā vattabbo – ‘‘itthannāmo bhikkhu bhikkhunovādako sammato, taṃ bhikkhunisaṅgho upasaṅkamatū’’ti. Nếu không có vị tỳ-khưu nào đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni, vị trùng tuyên Pātimokkha nên hỏi: ‘Vị trưởng lão nào có khả năng giáo giới cho các tỳ-khưu-ni?’ Nếu có vị tỳ-khưu nào có khả năng giáo giới cho các tỳ-khưu-ni, và vị ấy hội đủ tám yếu tố, sau khi đã chỉ định, nên nói: ‘Vị tỳ-khưu tên là... đã được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Chúng tỳ-khưu-ni hãy đến gặp vị ấy.’” Sace pana koci na ussahati bhikkhuniyo ovadituṃ, pātimokkhuddesakena vattabbo – ‘‘natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, pāsādikena bhikkhunisaṅgho sampādetū’’ti. Ettāvatā hi sakalaṃ sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanamārocitaṃ hoti. Tena bhikkhunā ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā pāṭipade bhikkhunīnaṃ ārocetabbaṃ. Bhikkhunisaṅghenapi tā bhikkhuniyo pesetabbā ‘‘gacchathayye, pucchatha ‘kiṃ ayya labhati bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’’nti. Tāhi ‘‘sādhu ayye’’ti sampaṭicchitvā ārāmaṃ gantvā taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā evaṃ vattabbaṃ – ‘‘kiṃ ayya labhati bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. Tena vattabbaṃ – ‘‘natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato, pāsādikena bhikkhunisaṅgho sampādetū’’ti. Tāhi ‘‘sādhu ayyā’’ti sampaṭicchitabbaṃ. Ekato āgatānaṃ vasena cetaṃ vuttaṃ, tāsu pana ekāya bhikkhuniyā vattabbañca sampaṭicchitabbañca, itarā tassā sahāyikā. Nhưng nếu không có vị nào có khả năng giáo giới cho các tỳ-khưu-ni, vị trùng tuyên Pātimokkha nên nói: ‘Không có vị tỳ-khưu nào được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Mong rằng chúng tỳ-khưu-ni hãy tự hoàn thiện với sự khả kính.’ Quả vậy, với chừng ấy lời, toàn bộ giáo pháp bao gồm tam học đã được tuyên bố. Vị tỳ-khưu (nhận lời thỉnh cầu) ấy, sau khi chấp nhận ‘Lành thay,’ nên báo cho các tỳ-khưu-ni vào ngày hôm sau. Chúng tỳ-khưu-ni cũng nên phái các vị tỳ-khưu-ni ấy đi (với lời dặn): ‘Kính bạch quý sư cô, hãy đi và hỏi: “Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni có được phép đến thọ giáo không?”’ Các vị ấy, sau khi chấp nhận ‘Lành thay, kính bạch sư cô,’ nên đi đến tu viện, đến gặp vị tỳ-khưu ấy và bạch như vầy: ‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni có được phép đến thọ giáo không?’ Vị ấy nên trả lời: ‘Không có vị tỳ-khưu nào được chỉ định làm vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Mong rằng chúng tỳ-khưu-ni hãy tự hoàn thiện với sự khả kính.’ Các vị ấy nên chấp nhận: ‘Lành thay, kính bạch ngài.’ Điều này được nói theo trường hợp các vị đến cùng nhau, nhưng trong số các vị ấy, một vị tỳ-khưu-ni nên bạch và chấp nhận, các vị còn lại là bạn đồng hành của vị ấy. Sace pana bhikkhunisaṅgho vā bhikkhusaṅgho vā na pūrati, ubhayatopi vā gaṇamattameva puggalamattaṃ vā hoti, ekā bhikkhunī vā bahūhi bhikkhunupassayehi ovādatthāya pesitā hoti, tatrāyaṃ vacanakkamo – ‘‘bhikkhuniyo ayya bhikkhusaṅghassa pāde vandanti, ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira ayya bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Ahaṃ ayya bhikkhusaṅghassa pāde vandāmi; ovādūpasaṅkamanañca yācāmi, labhāmahaṃ ayya ovādūpasaṅkamana’’nti. Nhưng nếu chúng tỳ-khưu-ni hoặc chúng tỳ-khưu không đủ túc số, hoặc cả hai bên chỉ là một nhóm hay chỉ là cá nhân, hoặc một vị tỳ-khưu-ni được phái đi từ nhiều trú xứ của tỳ-khưu-ni để xin thọ giáo, trong trường hợp đó, đây là trình tự lời nói: ‘Kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, con đảnh lễ chân chúng tỳ-khưu; và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, con được phép đến thọ giáo.’” ‘‘Bhikkhunisaṅgho [Pg.62] ayya ayyānaṃ pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira ayya bhikkhunīsaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Bhikkhuniyo ayya ayyānaṃ pāde vandanti, ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira ayya bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Ahaṃ ayya ayyānaṃ pāde vandāmi, ovādūpasaṅkamanañca yācāmi, labhāmahaṃ ayya ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chư tôn đức và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân chư tôn đức và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, con đảnh lễ chân chư tôn đức, và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, con được phép đến thọ giáo.’” ‘‘Bhikkhunisaṅgho ayya ayyassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira ayya bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Bhikkhuniyo ayya ayyassa pāde vandanti; ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira ayya bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Ahaṃ ayya ayyassa pāde vandāmi, ovādūpasaṅkamanañca yācāmi, labhāmahaṃ ayya ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘Kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân ngài và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, chúng tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni đảnh lễ chân ngài và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, các tỳ-khưu-ni được phép đến thọ giáo.’ ‘Kính bạch ngài, con đảnh lễ chân ngài, và xin được đến thọ giáo. Mong rằng, kính bạch ngài, con được phép đến thọ giáo.’” ‘‘Bhikkhunisaṅgho ca ayya bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca bhikkhusaṅghassa ayyānaṃ ayyassa pāde vandati vandanti vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati yācanti yācati, labhatu kira labhantu kira labhatu kira ayya bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca ovādūpasaṅkamana’’nti. “Thưa ngài, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân của chúng Tỳ-khưu, của các ngài, của ngài; và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, thưa ngài, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.” Tenapi bhikkhunā uposathakāle evaṃ vattabbaṃ – ‘‘bhikkhuniyo bhante bhikkhusaṅghassa pāde vandanti, ovādūpasaṅkamanañca yācanti, labhantu kira bhante bhikkhuniyo ovādūpasaṅkamana’’nti. ‘‘Bhikkhunī bhante bhikkhusaṅghassa pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira bhante bhikkhunī ovādūpasaṅkamana’’nti. Vị Tỳ-khưu ấy cũng vào ngày lễ Uposatha nên nói như vầy: “Kính bạch đại đức, các vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân chúng Tỳ-khưu và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, các vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.” “Kính bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân chúng Tỳ-khưu và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.” ‘‘Bhikkhunisaṅgho bhante, bhikkhuniyo bhante, bhikkhunī bhante āyasmantānaṃ pāde vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati, labhatu kira bhante bhikkhunī ovādūpasaṅkamana’’nti. “Kính bạch đại đức, chúng Tỳ-khưu-ni, kính bạch đại đức, các vị Tỳ-khưu-ni, kính bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân các ngài trưởng lão và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.” ‘‘Bhikkhunisaṅgho ca bhante, bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca bhikkhusaṅghassa āyasmantānaṃ pāde vandati vandanti vandati, ovādūpasaṅkamanañca yācati yācanti yācati, labhatu kira labhantu kira labhatu kira bhante bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca ovādūpasaṅkamana’’nti. “Kính bạch đại đức, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni đảnh lễ dưới chân của chúng Tỳ-khưu, của các ngài trưởng lão; và thỉnh cầu được đến gần để nghe lời giáo giới. Kính mong, bạch đại đức, chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni được phép đến gần để nghe lời giáo giới.” Pātimokkhuddesakenāpi sace sammato bhikkhu atthi, purimanayeneva taṃ bhikkhuniyo, taṃ bhikkhunī, taṃ bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca upasaṅkamantu upasaṅkamatu upasaṅkamatūti vattabbaṃ. Sace natthi, pāsādikena [Pg.63] bhikkhunisaṅgho ca bhikkhuniyo ca bhikkhunī ca sampādetu sampādentu sampādetūti vattabbaṃ. Nếu có vị Tỳ-khưu đã được chỉ định cũng là người trùng tuyên Pātimokkha, thì nên nói theo phương cách trước rằng: ‘Các vị Tỳ-khưu-ni hãy đến gần vị ấy, vị Tỳ-khưu-ni hãy đến gần vị ấy, chúng Tỳ-khưu-ni và các vị Tỳ-khưu-ni và vị Tỳ-khưu-ni hãy đến gần vị ấy.’ Nếu không có, nên nói rằng: ‘Chúng Tỳ-khưu-ni, và các vị Tỳ-khưu-ni, và vị Tỳ-khưu-ni hãy làm cho thành tựu với vị (Tỳ-khưu) khả kính.’ Ovādapaṭiggāhakena pāṭipade paccāharitvā tatheva vattabbaṃ. Ovādaṃ pana bālagilānagamike ṭhapetvā añño sacepi āraññako hoti, appaṭiggahetuṃ na labhati. Vuttañhetaṃ bhagavatā – Vị Tỳ-khưu nhận lời thỉnh cầu giáo giới vào ngày đầu tháng nên mang (lời chỉ định) trở lại và nói đúng như vậy. Vả lại, ngoại trừ các vị Tỳ-khưu ngu dốt, bệnh hoạn, và sắp đi xa, vị khác dù là vị sống trong rừng cũng không được phép không nhận (lời thỉnh cầu) giáo giới. Điều này đã được đức Thế Tôn nói đến – ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ṭhapetvā bālaṃ ṭhapetvā gilānaṃ ṭhapetvā gamikaṃ avasesehi ovādaṃ gahetu’’nti (cūḷava. 414). “Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép các vị còn lại, ngoại trừ người ngu dốt, ngoại trừ người bệnh, ngoại trừ người sắp đi xa, nhận lời giáo giới.” Tattha yo cātuddasikapannarasikesu vā uposathesu pāṭipade vā gantukāmo, so gamiko dutiyapakkhadivase gacchantopi aggahetuṃ na labhati, ‘‘na, bhikkhave, ovādo na gahetabbo, yo na gaṇheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 414) vuttaṃ āpattiṃ āpajjatiyeva. Ovādaṃ gahetvā ca uposathagge anārocetuṃ vā pāṭipade bhikkhunīnaṃ apaccāharituṃ vā na vaṭṭati. Vuttañhetaṃ – Trong số ấy, vị nào có ý định đi xa vào các ngày Uposatha 14 hoặc 15, hoặc vào ngày đầu tháng, vị ấy là người sắp đi xa; ngay cả người đi vào ngày thứ hai của mỗi nửa tháng cũng không được phép không nhận, chắc chắn phạm tội đã được nói đến: “Này các Tỳ-khưu, không phải là không nên nhận lời giáo giới. Vị nào không nhận, phạm tội dukkaṭa.” Và sau khi đã nhận lời giáo giới, không được phép không thông báo tại nhà Uposatha hoặc không mang (lời chỉ định) trở lại cho các Tỳ-khưu-ni vào ngày đầu tháng. Điều này đã được nói đến – ‘‘Na, bhikkhave, ovādo na ārocetabbo. Yo na āroceyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 415). “Này các Tỳ-khưu, không phải là không nên thông báo lời giáo giới. Vị nào không thông báo, phạm tội dukkaṭa.” Aparampi vuttaṃ – Lại nữa, đã được nói rằng – ‘‘Na, bhikkhave, ovādo na paccāharitabbo. Yo na paccāhareyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 415). “Này các Tỳ-khưu, không phải là không nên mang lời giáo giới trở lại. Vị nào không mang trở lại, phạm tội dukkaṭa.” Tattha āraññakena paccāharaṇatthaṃ saṅketo kātabbo. Vuttañhetaṃ – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, āraññakena bhikkhunā ovādaṃ gahetuṃ, saṅketañca kātuṃ, atra paṭiharissāmī’’ti. Tasmā āraññako bhikkhu sace bhikkhunīnaṃ vasanagāme bhikkhaṃ labhati, tattheva caritvā bhikkhuniyo disvā ārocetvā gantabbaṃ. No cassa tattha bhikkhā sulabhā hoti, sāmantagāme caritvā bhikkhunīnaṃ gāmaṃ āgamma tatheva kātabbaṃ. Sace dūraṃ gantabbaṃ hoti, saṅketo kātabbo – ‘‘ahaṃ amukaṃ nāma tumhākaṃ gāmadvāre sabhaṃ vā maṇḍapaṃ vā rukkhamūlaṃ vā upasaṅkamissāmi, tattha āgaccheyyāthā’’ti[Pg.64]. Bhikkhunīhi tattha gantabbaṃ, agantuṃ na labbhati. Vuttañhetaṃ – ‘‘na, bhikkhave, bhikkhuniyā saṅketaṃ na gantabbaṃ. Yā na gaccheyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 415). Trong trường hợp đó, vị Tỳ-khưu sống trong rừng nên định một nơi hẹn để mang (lời chỉ định) trở lại. Điều này đã được nói đến – “Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép vị Tỳ-khưu sống trong rừng nhận lời giáo giới và định nơi hẹn rằng: ‘Tôi sẽ mang (lời chỉ định) trở lại đây.’” Do đó, nếu vị Tỳ-khưu sống trong rừng nhận được vật thực tại ngôi làng nơi các Tỳ-khưu-ni cư ngụ, vị ấy nên đi khất thực ngay tại đó, sau khi gặp các Tỳ-khưu-ni và thông báo thì nên đi về. Nếu vật thực không dễ kiếm được ở đó, vị ấy nên đi khất thực ở một ngôi làng lân cận, rồi đến làng của các Tỳ-khưu-ni và làm như vậy. Nếu phải đi xa, nên định nơi hẹn – “Tôi sẽ đến một hội trường, hoặc một cái lều, hoặc một gốc cây tên là X ở cổng làng của quý vị, quý vị hãy đến đó.” Các Tỳ-khưu-ni phải đi đến đó, không được phép không đi. Điều này đã được nói đến – “Này các Tỳ-khưu, không phải là Tỳ-khưu-ni không nên đi đến nơi hẹn. Vị nào không đi, phạm tội dukkaṭa.” Ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbanti ettha bhikkhunīhi cātuddase attanā pavāretvā uposathe bhikkhusaṅghe pavāretabbaṃ. Vuttañhetaṃ – Ở đây, trong câu ‘nên tự tứ trước hai chúng Tăng qua ba phương diện,’ các Tỳ-khưu-ni vào ngày 14 nên tự tứ với nhau, rồi vào ngày Uposatha nên tự tứ trước chúng Tỳ-khưu. Điều này đã được nói đến – ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, ajjatanāya pavāretvā aparajju bhikkhusaṅghaṃ pavāretu’’nti (cūḷava. 427). “Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép sau khi đã tự tứ hôm nay, ngày hôm sau tự tứ trước chúng Tỳ-khưu.” Bhikkhunikhandhake vuttanayeneva cettha vinicchayo veditabbo. Vuttañhetaṃ – Và ở đây, sự phân xử nên được hiểu theo phương cách đã được nói trong chương Tỳ-khưu-ni. Điều này đã được nói đến – ‘‘Tena kho pana samayena sabbo bhikkhunisaṅgho pavārento kolāhalamakāsi. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Anujānāmi, bhikkhave, ekaṃ bhikkhuniṃ byattaṃ paṭibalaṃ sammannituṃ bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Evañca pana, bhikkhave, sammannitabbā. Paṭhamaṃ bhikkhunī yācitabbā, yācitvā byattāya bhikkhuniyā paṭibalāya saṅgho ñāpetabbo – “Vào lúc bấy giờ, toàn thể chúng Tỳ-khưu-ni trong khi làm lễ tự tứ đã gây ra tiếng ồn ào. (Các Tỳ-khưu) đã trình báo việc này lên đức Thế Tôn. Này các Tỳ-khưu, Ta cho phép chỉ định một vị Tỳ-khưu-ni thông minh, có khả năng, để thay mặt chúng Tỳ-khưu-ni làm lễ tự tứ trước chúng Tỳ-khưu. Và này các Tỳ-khưu, nên chỉ định như vầy: Trước tiên, nên thỉnh cầu vị Tỳ-khưu-ni. Sau khi thỉnh cầu, vị Tỳ-khưu-ni thông minh, có khả năng ấy nên trình cho chúng (Tỳ-khưu-ni) biết – ‘‘Suṇātu me, ayye saṅgho, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuniṃ sammanneyya bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Esā ñatti. “Kính thưa chư tôn nữ, mong chúng Tăng lắng nghe con. Nếu thời điểm thích hợp đã đến với chúng Tăng, chúng Tăng nên chỉ định vị Tỳ-khưu-ni tên là X để thay mặt chúng Tỳ-khưu-ni làm lễ tự tứ trước chúng Tỳ-khưu. Đây là lời tuyên ngôn.” ‘‘Suṇātu me, ayye saṅgho, saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuniṃ sammanneyya bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Yassā ayyāya khamati itthannāmāya bhikkhuniyā sammuti bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ, sā tuṇhassa; yassā nakkhamati, sā bhāseyya. “Kính bạch chư tôn đức ni, xin Tăng chúng lắng nghe con. Tăng chúng nên chỉ định vị tỳ-khưu-ni tên là ... vì lợi ích của Tăng chúng tỳ-khưu-ni để thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu. Vị tôn đức ni nào chấp thuận việc chỉ định vị tỳ-khưu-ni tên là ... vì lợi ích của Tăng chúng tỳ-khưu-ni để thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu thì vị ấy nên im lặng; vị nào không chấp thuận thì vị ấy nên nói lên.” ‘‘Sammatā saṅghena itthannāmā bhikkhunī bhikkhunisaṅghassa atthāya bhikkhusaṅghaṃ pavāretuṃ. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti (cūḷava. 427). “Tăng chúng đã chỉ định vị tỳ-khưu-ni tên là ... vì lợi ích của Tăng chúng tỳ-khưu-ni để thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu. Việc này được Tăng chúng chấp thuận, vì thế nên im lặng. Con ghi nhận sự việc này là như vậy.” Tāya [Pg.65] sammatāya bhikkhuniyā bhikkhunisaṅghaṃ ādāya bhikkhusaṅghaṃ upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā añjaliṃ paggahetvā evamassa vacanīyo – ‘‘bhikkhunisaṅgho ayya, bhikkhusaṅghaṃ pavāreti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā. Vadatayya bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissati. Dutiyampi ayya, tatiyampi ayya, bhikkhunisaṅgho…pe… paṭikarissatī’’ti. Vị tỳ-khưu-ni đã được chỉ định ấy, sau khi dẫn Tăng chúng tỳ-khưu-ni đến Tăng chúng tỳ-khưu, đắp y thượng sang một bên vai, chắp tay, rồi nên nói như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức Tăng vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho Tăng chúng tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), sẽ khắc phục. Lần thứ nhì cũng vậy, kính bạch chư tôn đức, ... lần thứ ba cũng vậy, kính bạch chư tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni ... sẽ khắc phục.’” Sace bhikkhunisaṅgho na pūrati, ‘‘bhikkhuniyo ayya bhikkhusaṅghaṃ pavārenti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatayya bhikkhusaṅgho bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya, passantiyo paṭikarissantī’’ti ca, ‘‘ahaṃ ayya bhikkhusaṅghaṃ pavāremi – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ ayya bhikkhusaṅgho anukampaṃ upādāya, passantī paṭikarissāmī’’ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ. Nếu Tăng chúng tỳ-khưu-ni không đủ túc số, nên nói ba lần như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, các tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức Tăng vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho các tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), các vị ấy sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch chư tôn đức, con xin thực hiện lễ Tự tứ với Tăng chúng tỳ-khưu về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức Tăng vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho con. Khi thấy (lỗi), con sẽ khắc phục.’” Sace bhikkhusaṅgho na pūrati, ‘‘bhikkhunisaṅgho ayyā ayye pavāreti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantayyā bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissatī’’ti ca, ‘‘bhikkhunisaṅgho ayya ayyaṃ pavāreti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatayyo bhikkhunisaṅghaṃ anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissatī’’ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ. Nếu Tăng chúng tỳ-khưu không đủ túc số, nên nói ba lần như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với chư tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho Tăng chúng tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch tôn đức, Tăng chúng tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho Tăng chúng tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), sẽ khắc phục.’” Ubhinnaṃ apāripūriyā ‘‘bhikkhuniyo ayyā ayye pavārenti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantayyā bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya, passantiyo paṭikarissantī’’ti ca, ‘‘bhikkhuniyo ayya ayyaṃ pavārenti – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatayyo bhikkhuniyo anukampaṃ upādāya, passantiyo paṭikarissantī’’ti ca, ‘‘ahaṃ ayyā ayye pavāremi – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ ayyā anukampaṃ upādāya, passantī paṭikarissāmī’’ti ca, ‘‘ahaṃ ayya ayyaṃ pavāremi – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ ayyo anukampaṃ upādāya, passantī paṭikarissāmī’’ti ca evaṃ tikkhattuṃ vattabbaṃ. Trong trường hợp cả hai bên đều không đủ túc số, nên nói ba lần như vầy: ‘Kính bạch chư tôn đức, các tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với chư tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho các tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), các vị ấy sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch tôn đức, các tỳ-khưu-ni xin thực hiện lễ Tự tứ với tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho các tỳ-khưu-ni. Khi thấy (lỗi), các vị ấy sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch chư tôn đức, con xin thực hiện lễ Tự tứ với chư tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin chư tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho con. Khi thấy (lỗi), con sẽ khắc phục.’ và ‘Kính bạch tôn đức, con xin thực hiện lễ Tự tứ với tôn đức về điều đã được thấy, hoặc đã được nghe, hoặc đã được nghi. Kính xin tôn đức vì lòng thương tưởng mà chỉ dạy cho con. Khi thấy (lỗi), con sẽ khắc phục.’” Mānattacaraṇañca upasampadāpariyesanā ca yathāṭhāneyeva āvi bhavissati. Việc thực hành biệt trú (mānattā) và việc tìm cầu lễ thọ cụ túc sẽ được làm cho rõ ràng ở đúng nơi của chúng. Na [Pg.66] bhikkhuniyā kenaci pariyāyenāti dasahi vā akkosavatthūhi aññena vā kenaci pariyāyena bhikkhu neva akkositabbo, na paribhāsitabbo, na bhayena tajjetabbo. Ovaṭoti pihito vārito paṭikkhitto. Vacanayeva vacanapatho. Anovaṭoti apihito avārito appaṭikkhitto. Tasmā bhikkhuniyā ādhipaccaṭṭhāne jeṭṭhakaṭṭhāne ṭhatvā ‘‘evaṃ abhikkama, evaṃ paṭikkama, evaṃ nivāsehi, evaṃ pārupāhī’’ti kenaci pariyāyena neva bhikkhu ovaditabbo, na anusāsitabbo. Dosaṃ pana disvā ‘‘pubbe mahātherā na evaṃ abhikkamanti, na paṭikkamanti, na nivāsenti, na pārupanti, īdisaṃ kāsāvampi na dhārenti, na evaṃ akkhīni añjentī’’tiādinā nayena vijjamānadosaṃ dassetuṃ vaṭṭati. Bhikkhūhi pana ‘‘ayaṃ vuḍḍhasamaṇī evaṃ nivāseti, evaṃ pārupati, mā evaṃ nivāsehi, mā evaṃ pārupāhi, mā tilakammapaṇṇakammādīni karohī’’ti yathāsukhaṃ bhikkhuniṃ ovadituṃ anusāsituṃ vaṭṭati. Câu ‘vị tỳ-khưu-ni không được ... bằng bất cứ cách nào’ có nghĩa là vị tỳ-khưu không được mắng nhiếc, không được lăng mạ, không được dọa nạt bằng mười điều mắng nhiếc hoặc bằng bất cứ cách nào khác. ‘Bị đóng lại’ (ovaṭo) có nghĩa là bị che đậy, bị ngăn cản, bị bác bỏ. Lối nói chính là lời nói. ‘Không bị đóng lại’ (anovaṭo) có nghĩa là không bị che đậy, không bị ngăn cản, không bị bác bỏ. Do đó, vị tỳ-khưu-ni, đứng ở vị trí có quyền thế, vị trí của người lớn, không được khuyên dạy, không được chỉ bảo vị tỳ-khưu bằng bất cứ cách nào như là: ‘Hãy đi tới như thế này, hãy đi lui như thế này, hãy mặc y như thế này, hãy đắp y như thế này.’ Tuy nhiên, khi thấy có lỗi, được phép chỉ ra lỗi đang hiện hữu bằng cách nói như sau: ‘Trước đây, các vị đại trưởng lão không đi tới như vậy, không đi lui như vậy, không mặc y như vậy, không đắp y như vậy, cũng không mang loại y ca-sa như thế này, không kẻ mắt như thế này,’ v.v... Còn các vị tỳ-khưu thì được phép khuyên dạy, chỉ bảo vị tỳ-khưu-ni một cách tùy ý như là: ‘Vị sa-môn ni lớn tuổi này mặc y như thế này, đắp y như thế này. Chị đừng mặc y như vậy, đừng đắp y như vậy, đừng làm các việc như giã mè, hái rau,’ v.v... Samaggamhayyāti bhaṇantanti ‘‘samaggā amha ayya’’ iti bhaṇantaṃ bhikkhunisaṅghaṃ. Aññaṃ dhammaṃ bhaṇatīti aññaṃ suttantaṃ vā abhidhammaṃ vā. Samaggamhayyāti vacanena hi ovādaṃ paccāsīsanti, tasmā ṭhapetvā ovādaṃ aññaṃ dhammaṃ bhaṇantassa dukkaṭaṃ. Ovādaṃ aniyyādetvāti eso bhaginiyo ovādoti avatvā. Câu ‘đang nói rằng “chúng con đã hòa hợp”’ có nghĩa là Tăng chúng tỳ-khưu-ni đang nói rằng: ‘Kính bạch tôn đức, chúng con đã hòa hợp.’ Câu ‘nói pháp khác’ có nghĩa là kinh hoặc vi diệu pháp khác. Bởi vì với lời nói ‘chúng con đã hòa hợp,’ họ mong đợi lời khuyên dạy. Do đó, vị nào gác lại lời khuyên dạy mà nói pháp khác thì phạm tội tác ác. Câu ‘không trao lại lời khuyên dạy’ có nghĩa là không nói rằng: ‘Này các chị em, đây là lời khuyên dạy.’” 150. Adhammakammetiādīsu bhikkhunovādakasammutikammaṃ kammanti veditabbaṃ. Tattha adhammakamme dvinnaṃ navakānaṃ vasena aṭṭhārasa pācittiyāni. Dhammakamme dutiyassa navakassa avasānapade anāpatti, sesesu sattarasa dukkaṭāni. 150. Trong các trường hợp bắt đầu bằng ‘hành sự phi pháp,’ nên hiểu ‘hành sự’ (kamma) là hành sự chỉ định vị khuyên dạy tỳ-khưu-ni. Ở đó, trong trường hợp hành sự phi pháp, có mười tám tội ba-dật-đề theo cách của hai nhóm chín. Trong trường hợp hành sự đúng pháp, ở câu cuối của nhóm chín thứ nhì thì vô tội, trong các trường hợp còn lại có mười bảy tội tác ác. 152. Uddesaṃ dentoti aṭṭhannaṃ garudhammānaṃ pāḷiṃ uddisanto. Paripucchaṃ dentoti tassāyeva paguṇāya garudhammapāḷiyā aṭṭhakathaṃ kathentoti attho. Osārehi ayyāti vuccamāno osāretīti evaṃ vuccamāno aṭṭhagarudhammapāḷiṃ osāretīti attho. Evaṃ uddesaṃ dento, paripucchaṃ dento, yo ca osārehīti vuccamāno aṭṭha garudhamme bhaṇati, tassa pācittiyena anāpatti. Aññaṃ dhammaṃ bhaṇantassa dukkaṭena anāpatti. Pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho kathetīti bhikkhunī garudhammanissitaṃ vā khandhādinissitaṃ vā pañhaṃ pucchati, taṃ yo bhikkhu katheti, tassāpi [Pg.67] anāpatti. Aññassatthāya bhaṇantanti catuparisatiṃ dhammaṃ desentaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo suṇanti, tatrāpi bhikkhussa anāpatti. Sikkhamānāya sāmaṇeriyāti etāsaṃ desentassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānatthameva. 152. Uddesaṃ dentoti có nghĩa là trong khi đọc lên Pāli văn về tám pháp trọng yếu. Paripucchaṃ dentoti có nghĩa là trong khi trình bày về Chú giải của chính Pāli văn về các pháp trọng yếu đã được thực hành thuần thục ấy. Osārehi ayyāti vuccamāno osāretīti có nghĩa là được nói như vậy rồi đọc lên Pāli văn về tám pháp trọng yếu. Như vầy, vị tỳ khưu trong khi thuyết giảng, trong khi giải đáp, và vị nào được nói rằng ‘Xin hãy đọc lên’ rồi nói về tám pháp trọng yếu thì vị ấy không phạm tội pācittiya. Vị nào nói về pháp khác thì không phạm tội dukkaṭa. Pañhaṃ pucchati, pañhaṃ puṭṭho kathetīti có nghĩa là vị tỳ khưu ni hỏi câu hỏi liên quan đến các pháp trọng yếu hoặc liên quan đến các uẩn v.v..., vị tỳ khưu nào trả lời câu hỏi ấy thì vị ấy cũng không phạm tội. Aññassatthāya bhaṇantanti có nghĩa là các vị tỳ khưu ni đi đến gần vị tỳ khưu đang thuyết Pháp cho bốn chúng rồi lắng nghe, trong trường hợp ấy vị tỳ khưu cũng không phạm tội. Sikkhamānāya sāmaṇeriyāti có nghĩa là vị nào thuyết giảng cho các vị học nữ, sa-di-ni này cũng không phạm tội. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato ca vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ tivedananti. Học giới này là padasodhammasamuṭṭhāna, phát sanh từ lời nói và từ lời nói cùng với tâm, là kiriya, nosaññāvimokkha, acittaka, paṇṇattivajja, vacīkamma, có ba loại tâm, và ba loại cảm thọ. Ovādasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Học giới về việc giáo giới, (là chương) thứ nhất. 2. Atthaṅgatasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải Thích Học Giới Atthaṅgata 153. Dutiyasikkhāpade – pariyāyenāti vārena, paṭipāṭiyāti attho. Adhicetasoti adhicittavato, sabbacittānaṃ adhikena arahattaphalacittena samannāgatassāti attho. Appamajjatoti nappamajjato, appamādena kusalānaṃ dhammānaṃ sātaccakiriyāya samannāgatassāti vuttaṃ hoti. Muninoti ‘‘yo munāti ubho loke, muni tena pavuccatī’’ti (dha. pa. 269) evaṃ ubhayalokamunanena vā, monaṃ vuccati ñāṇaṃ, tena ñāṇena samannāgatattā vā khīṇāsavo muni nāma vuccati, tassa munino. Monapathesu sikkhatoti arahattañāṇasaṅkhātassa monassa pathesu sattatiṃsabodhipakkhiyadhammesu tīsu vā sikkhāsu sikkhato. Idañca pubbabhāgapaṭipadaṃ gahetvā vuttaṃ, tasmā evaṃ pubbabhāge sikkhato imāya sikkhāya munibhāvaṃ pattassa muninoti evamettha attho daṭṭhabbo. Sokā na bhavanti tādinoti tādisassa khīṇāsavamunino abbhantare iṭṭhaviyogādivatthukā sokā na santi. Atha vā tādinoti tādilakkhaṇasamannāgatassa evarūpassa munino sokā na bhavantīti ayamettha attho. Upasantassāti rāgādīnaṃ upasamena upasantassa. Sadā satīmatoti sativepullappattattā niccakālaṃ satiyā avirahitassa. Ākāse antalikkheti antalikkhasaṅkhāte ākāse, na kasiṇugghāṭime, na pana rūpaparicchede. Caṅkamatipi tiṭṭhatipīti tāsaṃ bhikkhunīnaṃ kathaṃ [Pg.68] sutvā ‘‘imā bhikkhuniyo maṃ ‘ettakameva ayaṃ jānātī’ti avamaññanti, handa dāni etāsaṃ attano ānubhāvaṃ dassemī’’ti dhammabahumānaṃ uppādetvā abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya evarūpaṃ iddhipāṭihāriyaṃ dassesi – ‘‘ākāse antalikkhe caṅkamatipi…pe… antaradhāyatipī’’ti. Tattha antaradhāyatipīti antaradhāyatipi adassanampi gacchatīti attho. Tañceva udānaṃ bhaṇati aññañca bahuṃ buddhavacananti thero kira attano bhātutherassa santike – 153. Trong học giới thứ nhì – pariyāyena có nghĩa là theo phiên, theo thứ tự. Adhicetaso có nghĩa là của bậc có tâm cao thượng, là bậc thành tựu tâm quả A-la-hán vốn cao tột hơn tất cả các tâm. Appamajjato có nghĩa là của bậc không dể duôi, được nói là bậc thành tựu việc thực hành các thiện pháp một cách liên tục nhờ sự không dể duôi. Munino: ‘Vị nào biết cả hai thế gian, do đó được gọi là bậc ẩn sĩ’ (Pháp Cú 269), như vậy là do biết cả hai thế gian, hoặc trí tuệ được gọi là mona, do thành tựu trí tuệ ấy nên bậc lậu tận được gọi là bậc ẩn sĩ. (Câu này là) của bậc ẩn sĩ ấy. Monapathesu sikkhato có nghĩa là của bậc đang tu tập trong các con đường của bậc ẩn sĩ tức là ba mươi bảy pháp trợ Bồ-đề, hoặc trong ba học. Và điều này được nói đến bằng cách đề cập đến phần thực hành sơ khởi. Do đó, ở đây nên được hiểu ý nghĩa như vầy: của bậc ẩn sĩ, là người đang tu tập trong giai đoạn sơ khởi, đã đạt đến trạng thái ẩn sĩ bằng sự tu tập này. Sokā na bhavanti tādino có nghĩa là bên trong bậc ẩn sĩ lậu tận như thế không có các sầu muộn có nhân duyên từ việc chia ly với điều khả ái v.v... Hoặc là, tādino có nghĩa là đối với bậc ẩn sĩ như vậy, người đã thành tựu đặc tính ‘như như,’ các sầu muộn không sanh khởi. Đây là ý nghĩa ở đây. Upasantassa có nghĩa là của bậc đã tịch tịnh nhờ sự lắng dịu các phiền não như tham ái v.v... Sadā satīmato có nghĩa là của bậc luôn luôn không rời xa chánh niệm do đã đạt đến sự viên mãn của chánh niệm. Ākāse antalikkhe có nghĩa là trong không gian được gọi là antalikkha, không phải là hư không khái niệm có được do việc loại bỏ kasina, cũng không phải là không giới phân định sắc pháp. Caṅkamatipi tiṭṭhatipīti có nghĩa là sau khi nghe lời nói của các vị tỳ khưu ni ấy, trưởng lão đã suy nghĩ rằng: ‘Các vị tỳ khưu ni này xem thường ta rằng: ‘Vị này chỉ biết chừng ấy thôi.’ Thôi nào! Bây giờ ta sẽ cho các vị này thấy thần thông của mình.’ Sau khi làm phát sanh lòng tôn kính lớn lao đối với Pháp, ngài nhập vào thiền thứ tư là nền tảng của các thắng trí, xuất khỏi thiền rồi đã biểu diễn thần thông phi thường như vậy: ‘Vị ấy đi kinh hành trong không gian, giữa hư không... biến mất...’ Ở đây, antaradhāyatipīti có nghĩa là vị ấy biến mất, cũng đi đến trạng thái không được nhìn thấy. Tañceva udānaṃ bhaṇati aññañca bahuṃ buddhavacananti (vị ấy nói lên chính câu cảm hứng ấy và nhiều lời Phật dạy khác) có nghĩa là được biết trưởng lão, ở nơi người anh là trưởng lão của mình – ‘‘Padumaṃ yathā kokanudaṃ sugandhaṃ,Pāto siyā phullamavītagandhaṃ; Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ,Tapantamādiccamivantalikkhe’’ti. (saṃ. ni. 1.123); “Như hoa sen kokanuda thơm ngát, Vào buổi sáng, nở rộ không phai hương; Hãy nhìn xem bậc Aṅgīrasa rực rỡ, Tỏa sáng như mặt trời giữa hư không.” Imaṃ gāthaṃ uddisāpetvā cattāro māse sajjhāyi. Na ca paguṇaṃ kattumasakkhi. Tato naṃ thero ‘‘abhabbo tvaṃ imasmiṃ sāsane’’ti vihārā nikkaḍḍhāpesi, so rodamāno dvārakoṭṭhake aṭṭhāsi. Atha bhagavā buddhacakkhunā veneyyasatte olokento taṃ disvā vihāracārikaṃ caramāno viya tassa santikaṃ gantvā ‘‘cūḷapanthaka, kasmā rodasī’’ti āha. So tamatthaṃ ārocesi. Athassa bhagavā suddhaṃ pilotikakhaṇḍaṃ datvā ‘‘idaṃ ‘rajoharaṇaṃ rajoharaṇa’nti parimajjāhī’’ti āha. So ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā attano nivāsaṭṭhāne nisīditvā tassa ekamantaṃ parimajji, parimajjitaṭṭhānaṃ kāḷakamahosi. So ‘‘evaṃ parisuddhampi nāma vatthaṃ imaṃ attabhāvaṃ nissāya kāḷakaṃ jāta’’nti saṃvegaṃ paṭilabhitvā vipassanaṃ ārabhi. Athassa bhagavā āraddhavīriyabhāvaṃ ñatvā ‘‘adhicetaso’’ti imaṃ obhāsagāthaṃ abhāsi. Thero gāthāpariyosāne arahattaṃ pāpuṇi. Tasmā thero pakatiyāva imaṃ gāthaṃ mamāyati, so taṃ imissā gāthāya mamāyanabhāvaṃ jānāpetuṃ taṃyeva bhaṇati. Aññañca antarantarā āharitvā bahuṃ buddhavacanaṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘tañceva udānaṃ bhaṇati, aññañca bahuṃ buddhavacana’’nti. Sau khi được dạy cho bài kệ này, ngài đã trì tụng trong bốn tháng. Và ngài đã không thể làm cho được thuần thục. Do đó, vị trưởng lão đã cho đuổi ngài ra khỏi tu viện, nói rằng: ‘Ngươi không có khả năng ở trong giáo pháp này.’ Vị ấy đứng ở cổng, khóc lóc. Khi ấy, đức Thế Tôn trong khi quan sát các chúng sanh cần được giáo hóa bằng Phật nhãn đã nhìn thấy vị ấy, và giống như đang du hành trong tu viện, Ngài đã đi đến gần vị ấy và hỏi: ‘Này Cūḷapanthaka, tại sao con khóc?’ Vị ấy đã trình bày sự việc ấy. Khi ấy, đức Thế Tôn đã trao cho vị ấy một mảnh vải sạch và dạy rằng: ‘Con hãy lau cái này và niệm ‘rajoharaṇaṃ, rajoharaṇaṃ (vật lau bụi).’ Vị ấy đã vâng lời ‘Lành thay’ rồi nhận lấy, ngồi xuống tại nơi ở của mình và lau một góc của mảnh vải. Chỗ được lau đã trở nên đen bẩn. Vị ấy đã có được sự chấn động tâm linh rằng: ‘Ngay cả mảnh vải vốn thanh tịnh như thế này mà nương vào thân này cũng đã trở nên đen bẩn,’ rồi đã bắt đầu tu tập thiền quán. Khi ấy, đức Thế Tôn biết được rằng vị ấy đã nỗ lực tinh tấn, Ngài đã nói bài kệ tỏa hào quang này: ‘Adhicetaso...’ Vào lúc kết thúc bài kệ, vị trưởng lão đã chứng đắc quả A-la-hán. Do đó, vị trưởng lão tự nhiên xem bài kệ này là của mình. Để cho biết về việc xem bài kệ này là của mình, ngài đã đọc chính bài kệ ấy. Và ngài cũng đã mang đến nhiều lời Phật dạy khác xen kẽ vào. Do đó, có lời nói rằng: ‘Vị ấy nói lên chính câu cảm hứng ấy và nhiều lời Phật dạy khác.’ 156. Ekato upasampannāyāti [Pg.69] bhikkhunisaṅghe upasampannāya, bhikkhusaṅghe pana upasampannaṃ ovadantassa pācittiyaṃ. Sesamettha uttānameva. Idampi ca padasodhammasamuṭṭhānameva. 156. Ekato upasampannāya có nghĩa là đối với vị đã thọ cụ túc giới trong tăng đoàn tỳ khưu ni; còn đối với vị tỳ khưu giáo giới cho vị (nữ) đã thọ cụ túc giới trong tăng đoàn tỳ khưu thì phạm tội pācittiya. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng. Và học giới này cũng là padasodhammasamuṭṭhāna. Atthaṅgatasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. Học giới Atthaṅgata, (là chương) thứ nhì. 3. Bhikkhunupassayasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích về Điều Học Trú Xứ của Tỳ Khưu Ni 162. Tatiyasikkhāpade – aññatra samayā ovadati āpatti pācittiyassātiādīsu aṭṭhahi garudhammehi ovadantasseva pācittiyaṃ, aññena dhammena dukkaṭanti veditabbaṃ. Ekatoupasampannāyāti bhikkhunisaṅghe upasampannāya, bhikkhusaṅghe upasampannāya pana ovadato pācittiyameva. Ito parampi yattha yattha ‘‘ekatoupasampannā’’ti vuccati, sabbattha ayameva attho daṭṭhabbo. Sesaṃ uttānameva. 162. Trong điều học thứ ba – trong các câu như ‘aññatra samayā ovadati āpatti pācittiyassa’ (ngoại trừ thời điểm, vị ấy giáo giới, phạm tội pācittiya), nên biết rằng chỉ có tội pācittiya đối với vị giáo giới bằng tám pháp trọng yếu (garudhamma), tội dukkaṭa đối với vị giáo giới bằng pháp khác. ‘Ekatoupasampannāya’ có nghĩa là đã được tu lên bậc trên ở trong ni chúng; còn đối với vị giáo giới cho người đã được tu lên bậc trên ở trong tỳ khưu chúng thì chỉ có tội pācittiya. Hơn nữa, từ đây về sau, ở bất cứ nơi nào có nói ‘ekatoupasampannā,’ ở tất cả những nơi ấy nên được hiểu theo chính ý nghĩa này. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato, kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có cách phát sanh của kaṭhina – phát sanh từ thân và lời nói, hoặc từ thân, lời nói, và tâm; là hành động; không được giải thoát do không có tưởng; có chủ ý; là tội do chế định; là hành động của thân; là hành động của lời nói; có ba tâm; có ba cảm thọ. Bhikkhunupassayasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. Điều học về trú xứ của tỳ khưu ni, thứ ba. Idaṃ panettha mahāpaccariyaṃ vuttaṃ pakiṇṇakaṃ – asammato ce bhikkhu atthaṅgate sūriye bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā aṭṭhahi garudhammehi ovadati, tīṇi pācittiyāni. Aññena dhammena ovadato dve dukkaṭāni, ekaṃ pācittiyaṃ. Kathaṃ? Asammatamūlakaṃ dukkaṭaṃ, upassayaṃ gantvā aññena dhammena ovadanamūlakaṃ dukkaṭaṃ, atthaṅgate sūriye ovadanamūlakaṃ pācittiyanti. Sammatassa atthaṅgate sūriye tattha gantvā aṭṭhahi garudhammehi ovadantassa ekā anāpatti, dve pācittiyāni. Kathaṃ? Sammatattā anāpatti, atthaṅgate sūriye ovadanamūlakaṃ ekaṃ, gantvā garudhammehi ovadanamūlakaṃ ekanti dve pācittiyāni. Tasseva aññena dhammena ovadato ekā anāpatti, ekaṃ dukkaṭaṃ, ekaṃ pācittiyaṃ. Kathaṃ? Sammatattā anāpatti, gantvā aññena dhammena ovadanamūlakaṃ dukkaṭaṃ, atthaṅgate sūriye ovadanamūlakaṃ pācittiyanti. Divā [Pg.70] pana gantvā ovadato sammatassa ca asammatassa ca rattiṃ ovadanamūlakaṃ ekaṃ pācittiyaṃ apanetvā avasesā āpattānāpattiyo veditabbāti. Đây là phần tạp lục được nói đến trong Mahāpaccarī: Nếu vị tỳ khưu không được chỉ định, sau khi mặt trời lặn, đi đến trú xứ của tỳ khưu ni và giáo giới bằng tám pháp trọng yếu, có ba tội pācittiya. Đối với vị giáo giới bằng pháp khác, có hai tội dukkaṭa và một tội pācittiya. Như thế nào? Một tội dukkaṭa có gốc rễ từ việc không được chỉ định, một tội dukkaṭa có gốc rễ từ việc đi đến trú xứ và giáo giới bằng pháp khác, và một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới sau khi mặt trời lặn. Đối với vị đã được chỉ định, sau khi mặt trời lặn, đi đến nơi ấy và giáo giới bằng tám pháp trọng yếu, có một trường hợp vô tội và hai tội pācittiya. Như thế nào? Vô tội do đã được chỉ định; một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới sau khi mặt trời lặn, và một tội có gốc rễ từ việc đi đến và giáo giới bằng các pháp trọng yếu, như vậy là hai tội pācittiya. Đối với chính vị ấy, khi giáo giới bằng pháp khác, có một trường hợp vô tội, một tội dukkaṭa, và một tội pācittiya. Như thế nào? Vô tội do đã được chỉ định; một tội dukkaṭa có gốc rễ từ việc đi đến và giáo giới bằng pháp khác; và một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới sau khi mặt trời lặn. Hơn nữa, đối với vị đã được chỉ định và vị không được chỉ định, khi đi đến và giáo giới vào ban ngày, nên biết các trường hợp phạm tội và vô tội còn lại sau khi đã loại bỏ một tội pācittiya có gốc rễ từ việc giáo giới vào ban đêm. Pakiṇṇakakathā niṭṭhitā. Phần tạp lục đã kết thúc. 4. Āmisasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải Thích về Điều Học Lợi Dưỡng 164. Catutthasikkhāpade – na bahukatāti na katabahumānā, na dhamme bahumānaṃ katvā ovadantīti adhippāyo. ‘‘Bhikkhunovādakaṃ avaṇṇaṃ kattukāmo’’tiādīnaṃ ujjhāpanake vuttanayenevattho veditabbo. 164. Trong điều học thứ tư – ‘na bahukatā’ có nghĩa là không có sự tôn trọng, ý muốn nói là họ không giáo giới sau khi đã có sự tôn trọng đối với Pháp. Ý nghĩa của các câu như ‘Bhikkhunovādakaṃ avaṇṇaṃ kattukāmo’ nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học Ujjhāpanaka. Upasampannaṃ saṅghena asammatanti ettha asammato nāma sammatena vā saṅghena vā bhāraṃ katvā ṭhapito veditabbo. Anupasampannaṃ sammataṃ vā asammataṃ vāti ettha pana bhikkhukāle sammutiṃ labhitvā sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhito sammato, sammatena vā saṅghena vā ṭhapito bahussuto sāmaṇero asammatoti veditabbo. Sesaṃ vuttanayattā uttānameva. Trong câu ‘upasampannaṃ saṅghena asammataṃ,’ ở đây ‘asammato’ (vị không được chỉ định) nên được hiểu là vị được một vị đã được chỉ định hoặc Tăng chúng giao phó trách nhiệm. Còn trong câu ‘anupasampannaṃ sammataṃ vā asammataṃ vā,’ ở đây ‘sammato’ (vị được chỉ định) là vị đã nhận được sự chỉ định vào thời còn là tỳ khưu và đang ở trong giai đoạn sa-di; ‘asammato’ (vị không được chỉ định) nên được hiểu là vị sa-di đa văn được một vị đã được chỉ định hoặc Tăng chúng chỉ định. Phần còn lại thì đã rõ ràng vì theo phương pháp đã nói. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Có ba sự phát sanh – phát sanh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, hoặc từ thân, lời nói, và tâm; là hành động; được giải thoát do tưởng; có chủ ý; là tội lỗi thế gian; là hành động của thân; là hành động của lời nói; có tâm bất thiện; có cảm thọ khổ. Āmisasikkhāpadaṃ catutthaṃ. Điều học về lợi dưỡng, thứ tư. 5. Cīvaradānasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải Thích về Điều Học Cho Y 169. Pañcamasikkhāpade – visikhāyāti rathikāya. Piṇḍāya caratīti nibaddhacāravasena abhiṇhaṃ carati. Sandiṭṭhāti sandiṭṭhamittā ahesuṃ. Sesamettha padato uttānatthaṃ, vinicchayato cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhi. Tatra hi bhikkhu paṭiggāhako, idha bhikkhunī, ayaṃ viseso. Sesaṃ tādisamevāti. 169. Trong điều học thứ năm – ‘visikhāya’ có nghĩa là trên đường xe. ‘Piṇḍāya carati’ có nghĩa là đi lại thường xuyên theo cách đi lại cố định. ‘Sandiṭṭhā’ có nghĩa là họ là những người bạn đã gặp gỡ. Ở đây, phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng về mặt từ ngữ; về mặt quyết định, nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học về việc nhận y, cùng với các phần như sự phát sanh. Bởi vì ở đó, tỳ khưu là người nhận, ở đây là tỳ khưu ni, đây là sự khác biệt. Phần còn lại thì tương tự như vậy. Cīvaradānasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. Điều học về việc cho y, thứ năm. 6. Cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải Thích về Điều Học May Y 175. Chaṭṭhasikkhāpade [Pg.71] – udāyīti lāḷudāyī. Paṭṭhoti paṭibalo, nipuṇo ceva samattho cāti vuttaṃ hoti. Aññatarā bhikkhunīti tasseva purāṇadutiyikā. Paṭibhānacittanti attano paṭibhānena katacittaṃ, so kira cīvaraṃ rajitvā tassa majjhe nānāvaṇṇehi vippakatamethunaṃ itthipurisarūpamakāsi. Tena vuttaṃ – ‘‘majjhe paṭibhānacittaṃ vuṭṭhāpetvā’’ti. Yathāsaṃhaṭanti yathāsaṃharitameva. 175. Trong điều học thứ sáu – ‘udāyī’ là Lāḷudāyī. ‘Paṭṭho’ có nghĩa là có khả năng, được nói là vừa khéo léo vừa có năng lực. ‘Aññatarā bhikkhunī’ là người vợ cũ của chính vị ấy. ‘Paṭibhānacittaṃ’ là hình vẽ được làm ra bằng trí tuệ ứng biến của mình; nghe nói rằng vị ấy, sau khi nhuộm y, đã làm một hình ảnh người nam và người nữ với nhiều màu sắc khác nhau ở giữa y, đang trong hành vi giao hợp chưa hoàn tất. Do đó, có câu nói – ‘majjhe paṭibhānacittaṃ vuṭṭhāpetvā’ (sau khi đã tạo ra hình vẽ ứng biến ở giữa). ‘Yathāsaṃhaṭaṃ’ có nghĩa là đúng như đã được gấp lại. 176. Cīvaranti yaṃ nivāsituṃ vā pārupituṃ vā sakkā hoti, evañhi mahāpaccariyādīsu vuttaṃ. Sayaṃ sibbatīti ettha sibbissāmīti vicārentassāpi chindantassāpi dukkaṭaṃ, sibbantassa pana pācittiyaṃ. Ārāpathe ārāpatheti sūciṃ pavesetvā pavesetvā nīharaṇe. Sace pana sakalasūciṃ anīharanto dīghasuttappavesanatthaṃ satakkhattumpi vijjhitvā nīharati, ekameva pācittiyaṃ. Sakiṃ āṇattoti sakiṃ ‘‘cīvaraṃ sibbā’’ti vutto. Bahukampi sibbatīti sacepi sabbaṃ sūcikammaṃ pariyosāpetvā cīvaraṃ niṭṭhāpeti, ekameva pācittiyaṃ. Atha pana ‘‘imasmiṃ cīvare kattabbakammaṃ tava bhāro’’ti vutto karoti, āṇattassa ārāpathe ārāpathe ekamekaṃ pācittiyaṃ, āṇāpakassa ekavācāya sambahulānipi. Punappunaṃ āṇattiyaṃ pana vattabbameva natthi. 176. ‘Cīvaraṃ’ (y) là vật có thể mặc hoặc choàng; điều này đã được nói trong Mahāpaccarī và các bản khác. Trong câu ‘sayaṃ sibbati’ (tự mình may), có tội dukkaṭa đối với vị đang suy tính ‘tôi sẽ may’ và cả đối với vị đang cắt, nhưng có tội pācittiya đối với vị đang may. ‘Ārāpathe ārāpathe’ là trong mỗi lần đưa kim vào rồi rút ra. Nhưng nếu vị ấy, không rút toàn bộ cây kim ra, đâm kim cả trăm lần để luồn sợi chỉ dài rồi mới rút ra, chỉ có một tội pācittiya. ‘Sakiṃ āṇatto’ là được yêu cầu một lần ‘hãy may y.’ ‘Bahukampi sibbati’ là nếu vị ấy, sau khi hoàn thành tất cả công việc may vá, làm xong chiếc y, cũng chỉ có một tội pācittiya. Nhưng nếu vị ấy, được nói rằng ‘công việc cần làm trên chiếc y này là trách nhiệm của thầy,’ rồi làm, thì đối với vị được ra lệnh, có một tội pācittiya cho mỗi đường kim; đối với vị ra lệnh, có thể có nhiều tội chỉ với một lời nói. Hơn nữa, trong trường hợp ra lệnh nhiều lần, không cần phải nói gì thêm. Yepi sace ācariyupajjhāyesu attano ñātikānaṃ cīvaraṃ sibbantesu tesaṃ nissitakā ‘‘ācariyupajjhāyavattaṃ vā kathinavattaṃ vā karomā’’ti sibbanti, tesampi ārāpathagaṇanāya āpattiyo. Ācariyupajjhāyā attano ñātikānaṃ cīvaraṃ antevāsikehi sibbāpenti, ācariyupajjhāyānaṃ dukkaṭaṃ, antevāsikānaṃ pācittiyaṃ. Antevāsikā attano ñātikānaṃ ācariyupajjhāyehi sibbāpenti, tatrāpi eseva nayo. Antevāsikānampi ācariyupajjhāyānampi ñātikāya cīvaraṃ hoti, ācariyupajjhāyā pana antevāsike vañcetvā sibbāpenti, ubhinnampi dukkaṭaṃ. Kasmā? Antevāsikānaṃ aññātikasaññāya sibbitattā, itaresaṃ akappiye niyojitattā. Tasmā ‘‘idaṃ te mātu cīvaraṃ, idaṃ bhaginiyā’’ti ācikkhitvā sibbāpetabbaṃ. Nếu trong khi các vị thầy tế độ và yết ma đang may y cho các tỳ-khưu-ni là quyến thuộc của mình, những vị đệ tử nào của các vị ấy may với ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta hãy làm phận sự đối với thầy tế độ và yết ma’ hoặc ‘chúng ta hãy làm phận sự kaṭhina,’ thì các vị ấy cũng phạm tội theo số lượng đường kim. Các vị thầy tế độ và yết ma nhờ các đệ tử thường trú may y cho các tỳ-khưu-ni là quyến thuộc của mình, thì các vị thầy tế độ và yết ma phạm dukkaṭa, các đệ tử thường trú phạm pācittiya. Các đệ tử thường trú nhờ các vị thầy tế độ và yết ma may y cho quyến thuộc của mình, trong trường hợp đó cũng tương tự. (Khi) y là của quyến thuộc của cả đệ tử thường trú và thầy tế độ yết ma, nhưng các vị thầy tế độ và yết ma lừa dối các đệ tử thường trú rồi nhờ may, thì cả hai đều phạm dukkaṭa. Tại sao? Vì các đệ tử thường trú đã may với tưởng rằng (vị tỳ-khưu-ni ấy) không phải là quyến thuộc, và vì những người còn lại (tức các vị thầy) đã sai khiến trong việc không hợp lệ. Do đó, nên nói rõ: ‘Đây là y của mẹ thầy, đây là y của chị/em gái thầy’ rồi mới nhờ may. 179. Aññaṃ [Pg.72] parikkhāranti yaṃkiñci upāhanatthavikādiṃ. Sesaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 179. Cụm từ ‘vật dụng khác’ có nghĩa là bất cứ vật dụng nào như túi đựng giày dép v.v... Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có sáu nguồn gốc phát sanh: là hành động, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Cīvarasibbanasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. Học giới về việc may y, điều thứ sáu. 7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích học giới Saṃvidhāna (Hẹn đi chung đường) 181. Sattamasikkhāpade – pacchā gacchantīnaṃ corā acchindiṃsūti pacchā gacchantīnaṃ pattacīvaraṃ corā hariṃsu. Dūsesunti tā bhikkhuniyo corā dūsayiṃsu, sīlavināsaṃ pāpayiṃsūti attho. 181. Trong học giới thứ bảy – cụm từ ‘bọn cướp đã cướp đoạt của những người đi sau’ có nghĩa là bọn cướp đã lấy đi y bát của các tỳ-khưu-ni đi sau. Cụm từ ‘đã làm hại’ có nghĩa là bọn cướp đã làm hại các tỳ-khưu-ni ấy, nghĩa là đã khiến cho họ bị hủy hoại giới hạnh. 182-3. Saṃvidhāyāti saṃvidahitvā, gamanakāle saṅketaṃ katvāti attho. Kukkuṭasampādeti ettha yasmā gāmā nikkhamitvā kukkuṭo padasāva aññaṃ gāmaṃ gacchati, ayaṃ kukkuṭasampādoti vuccati. Tatrāyaṃ vacanattho – sampadanti etthāti sampādo. Ke sampadanti? Kukkuṭā. Kukkuṭānaṃ sampādo kukkuṭasampādo. Atha vā sampādoti gamanaṃ, kukkuṭānaṃ sampādo ettha atthītipi kukkuṭasampādo. Kukkuṭasampāte itipi pāṭho, tattha yassa gāmassa gehacchadanapiṭṭhito kukkuṭo uppatitvā aññassa gehacchadanapiṭṭhiyaṃ patati, ayaṃ kukkuṭasampātoti vuccati. Vacanattho panettha vuttanayeneva veditabbo. Dvidhā vuttappakāropi cesa gāmo accāsanno hoti, upacāro na labbhati. Yasmiṃ pana gāme paccūse vassantassa kukkuṭassa saddo anantare gāme suyyati, tādisehi gāmehi sampuṇṇaraṭṭhe gāmantare gāmantare pācittiyanti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Kiñcāpi vuttaṃ, ‘‘gāmantare gāmantare āpatti pācittiyassā’’ti vacanato pana sacepi ratanamattantaro gāmo hoti, yo tassa manussehi ṭhapitaupacāro, taṃ okkamantassa āpattiyeva. 182-3. Cụm từ ‘saṃvidhāya’ có nghĩa là sau khi đã sắp đặt, sau khi đã hẹn địa điểm và thời gian vào lúc ra đi. Trong cụm từ ‘kukkuṭasampāde,’ ngôi làng mà từ đó con gà trống đi ra, chỉ bằng chân mà đi đến được ngôi làng khác, ngôi làng này được gọi là kukkuṭasampāda. Ở đây, đây là ý nghĩa của từ: ‘Chúng đi đến được ở đây,’ vì thế gọi là sampāda. Ai đi đến được? Gà trống. Nơi gà trống đi đến được là kukkuṭasampāda. Hoặc là, sampāda là sự đi lại; sự đi lại của gà trống có ở đây, vì thế cũng là kukkuṭasampāda. Cũng có bản đọc là ‘kukkuṭasampāte,’ ở đó, ngôi làng mà từ trên mái nhà của nó, con gà trống bay lên rồi đáp xuống trên mái nhà của ngôi làng khác, ngôi làng này được gọi là kukkuṭasampāta. Ý nghĩa của từ ở đây nên được hiểu theo cách đã nói. Ngôi làng được nói theo hai cách này thì rất gần, không có vùng ngoại ô (upacāra). Nhưng trong một quốc độ đầy những ngôi làng mà ở đó, tiếng gà gáy vào lúc rạng đông ở một làng có thể nghe thấy ở làng kế bên, thì cứ mỗi một làng (đi qua) là phạm pācittiya, điều này được nói trong Chú giải. Mặc dù đã được nói như vậy, nhưng vì có câu (trong Pāli) rằng ‘cứ mỗi một làng là phạm tội pācittiya,’ nên nếu có một ngôi làng chỉ cách một ratana, và có một vùng ngoại ô do người dân quy định cho nó, thì vị tỳ-khưu đi vào đó vẫn phạm tội. Tatrāyaṃ āpattivinicchayo – saṃvidhānakāle hi sace ubhopi bhikkhunupassaye vā antarārāme vā āsanasālāya vā titthiyaseyyāya vā ṭhatvā saṃvidahanti, anāpatti kappiyabhūmi kirāyaṃ. Tasmā ettha saṃvidahanapaccayā [Pg.73] dukkaṭāpattiṃ na vadanti, gacchantassa yathāvatthukameva. Sace pana antogāme bhikkhunupassayadvāre rathikāya aññesu vā catukkasiṅghāṭakahatthisālādīsu saṃvidahanti, bhikkhuno āpatti dukkaṭassa. Evaṃ saṃvidahitvā gāmato nikkhamanti, nikkhamane anāpatti, anantaragāmassa upacārokkamane pana bhikkhuno pācittiyaṃ. Tatrāpi ‘‘paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiyapāde pācittiya’’nti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Gāmato nikkhamitvā pana yāva anantaragāmassa upacāraṃ na okkamanti, etthantare saṃvidahitepi bhikkhuno dukkaṭaṃ, anantaragāmassa upacārokkamane purimanayeneva āpatti. Sace dūraṃ gantukāmā honti, gāmūpacāragaṇanāya okkamane okkamane āpatti, tassa tassa pana gāmassa atikkamane anāpatti. Sace pana bhikkhunī ‘‘asukaṃ nāma gāmaṃ gamissāmī’’ti upassayato nikkhamati, bhikkhupi tameva gāmaṃ sandhāya ‘‘asukaṃ nāma gāmaṃ gamissāmī’’ti vihārato nikkhamati. Atha dvepi gāmadvāre samāgantvā ‘‘tumhe kuhiṃ gacchatha, asukaṃ nāma gāmaṃ tumhe kuhinti, mayampi tatthevā’’ti vatvā ‘‘ehi dāni, gacchāmā’’ti saṃvidhāya gacchanti, anāpatti. Kasmā? Pubbameva gamissāmāti nikkhantattāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Taṃ neva pāḷiyā na sesaaṭṭhakathāya sameti. Ở đây, đây là sự phân định về tội: Vào lúc hẹn nhau, nếu cả hai đứng ở trong ni viện, hoặc trong ngôi chùa trong làng, hoặc trong nhà nghỉ, hoặc trong trú xứ của ngoại đạo để hẹn nhau, thì vô tội, vì nơi này là đất hợp lệ. Do đó, ở đây các ngài không nói đến tội dukkaṭa do duyên hẹn nhau; đối với người đi thì (phạm tội) tùy theo trường hợp. Nhưng nếu họ hẹn nhau ở trong làng, tại cổng ni viện, trên đường xe, hoặc ở những nơi khác như ngã tư, ngã ba, chuồng voi v.v..., tỳ-khưu phạm tội dukkaṭa. Sau khi hẹn nhau như vậy, họ ra khỏi làng; khi ra khỏi thì vô tội, nhưng khi đi vào vùng ngoại ô của làng kế bên, tỳ-khưu phạm pācittiya. Ở đó cũng vậy, trong sách Mahāpaccarī có nói: ‘Bước chân đầu tiên phạm dukkaṭa, bước chân thứ hai phạm pācittiya.’ Nhưng sau khi ra khỏi làng, chừng nào chưa đi vào vùng ngoại ô của làng kế bên, trong khoảng giữa đó dù có hẹn nhau, tỳ-khưu cũng phạm dukkaṭa; khi đi vào vùng ngoại ô của làng kế bên, phạm tội theo cách đã nói trước. Nếu họ muốn đi xa, cứ mỗi lần đi vào vùng ngoại ô của một làng thì phạm tội theo số lượng vùng ngoại ô của làng; nhưng khi đi qua khỏi mỗi làng ấy thì vô tội. Nhưng nếu một tỳ-khưu-ni ra khỏi ni viện với ý định ‘Ta sẽ đi đến làng tên là...,’ và một tỳ-khưu cũng nhắm đến ngôi làng đó mà ra khỏi tu viện với ý định ‘Ta sẽ đi đến làng tên là...’. Rồi cả hai gặp nhau ở cổng làng, hỏi nhau ‘Quý ngài đi đâu?’, ‘Chúng tôi đi đến làng tên là...’, ‘Còn quý cô đi đâu?’, ‘Chúng tôi cũng đi đến đó thôi,’ sau khi nói vậy, họ hẹn nhau ‘Nào, bây giờ chúng ta cùng đi’ rồi đi, thì vô tội. Tại sao? Vì họ đã ra đi với ý định ‘chúng ta sẽ đi’ từ trước, điều này được nói trong sách Mahāpaccarī. Điều đó không phù hợp với Pāli cũng không phù hợp với các Chú giải khác. Addhayojane addhayojaneti ekamekaṃ addhayojanaṃ atikkamantassa idāni atikkamissatīti paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiyapāde pācittiyaṃ. Imasmiñhi naye atikkamane āpatti, okkamane anāpatti. Cụm từ ‘cứ mỗi nửa do-tuần’ có nghĩa là đối với vị tỳ-khưu vượt qua mỗi nửa do-tuần, vào lúc có thể nói rằng ‘bây giờ vị ấy sắp vượt qua,’ thì bước chân đầu tiên phạm dukkaṭa, bước chân thứ hai phạm pācittiya. Vì trong phương pháp này, khi vượt qua thì phạm tội, khi đi vào thì vô tội. 184. Bhikkhu saṃvidahatīti nagaradvāre vā rathikāya vā bhikkhuniṃ disvā ‘‘asukaṃ gāmaṃ nāma gatapubbatthā’’ti vadati, ‘‘nāmhi ayya gatapubbā’’ti ‘‘ehi gacchāmā’’ti vā ‘‘sve ahaṃ gamissāmi, tvampi āgaccheyyāsī’’ti vā vadati. Bhikkhunī saṃvidahatīti gāmantare cetiyavandanatthaṃ gāmato nikkhamantaṃ bhikkhuṃ disvā ‘‘ayya kuhiṃ gacchathā’’ti vadati. ‘‘Asukaṃ nāma gāmaṃ cetiyavandanattha’’nti. ‘‘Ahampi ayya āgacchāmī’’ti evaṃ bhikkhunīyeva saṃvidahati, na bhikkhu. 184. “Tỳ khưu hẹn trước” là trường hợp vị tỳ khưu thấy vị tỳ khưu ni ở cổng thành hay ở đường phố rồi nói rằng: “Cô đã từng đi đến ngôi làng tên là... chưa?” (Vị tỳ khưu ni đáp:) “Bạch ngài, con chưa từng đi.” (Vị tỳ khưu nói:) “Hãy đến đây, chúng ta cùng đi” hoặc “Ngày mai, tôi sẽ đi, cô cũng hãy đi theo.” “Tỳ khưu ni hẹn trước” là trường hợp vị tỳ khưu ni thấy vị tỳ khưu đang đi ra khỏi làng để đến một ngôi làng khác đảnh lễ bảo tháp, liền hỏi rằng: “Bạch ngài, ngài đi đâu vậy?” (Vị tỳ khưu đáp:) “Tôi đi đến ngôi làng tên là... để đảnh lễ bảo tháp.” (Vị tỳ khưu ni nói:) “Bạch ngài, con cũng sẽ đi theo.” Như vậy, chính vị tỳ khưu ni đã hẹn trước, chứ không phải vị tỳ khưu. 185. Visaṅketenāti ettha ‘‘purebhattaṃ gacchissāmā’’ti vatvā pacchābhattaṃ gacchanti, ‘‘ajja vā gamissāmā’’ti vatvā sve gacchanti. Evaṃ kālavisaṅketeyeva [Pg.74] anāpatti, dvāravisaṅkete pana maggavisaṅkete vā satipi āpattiyeva. Āpadāsūti raṭṭhabhede cakkasamāruḷhā janapadā pariyāyanti evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti. 185. Về câu “do sai hẹn” (visaṅketena): Ở đây, sau khi nói: “Chúng ta sẽ đi vào buổi sáng,” lại đi vào buổi chiều; hoặc sau khi nói: “Hôm nay chúng ta sẽ đi,” lại đi vào ngày mai. Như vậy, chỉ không phạm tội trong trường hợp sai hẹn về thời gian. Còn nếu sai hẹn về cổng thành hoặc sai hẹn về con đường, dù có xảy ra, vẫn phạm tội. Về câu “trong các trường hợp hiểm nạn” (āpadāsu): Khi đất nước loạn lạc, dân chúng trong xứ phải di chuyển bằng xe cộ, trong những trường hợp hiểm nạn như vậy thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có bốn nguồn sanh khởi: sanh khởi từ thân; từ thân và lời nói; từ thân và tâm; và từ thân, lời nói, và tâm. Là hành vi (kiriya), không được giải thoát do không có tưởng (no-saññāvimokkha), không có tâm (acittaka), là tội do chế định (paṇṇattivajja), là thân nghiệp (kāyakamma), là khẩu nghiệp (vacīkamma), có ba loại tâm (ticitta), và có ba loại cảm thọ (tivedana). Saṃvidhānasikkhāpadaṃ sattamaṃ. Học giới về việc hẹn trước, là học giới thứ bảy. 8. Nāvābhiruhanasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải Thích Học Giới Về Việc Lên Thuyền 188. Aṭṭhamasikkhāpade – saṃvidhāyāti lokassādamittasanthavavasena kīḷāpurekkhārā saṃvidahitvā. Uddhaṃgāmininti uddhaṃ nadiyā paṭisotaṃ gacchantiṃ. Yasmā pana yo uddhaṃ javanato ujjavanikāya nāvāya kīḷati, so ‘‘uddhaṃgāminiṃ abhiruhatī’’ti vuccati. Tenassa padabhājane atthameva dassetuṃ ‘‘ujjavanikāyā’’ti vuttaṃ. Adhogāmininti adho anusotaṃ gacchantiṃ. Yasmā pana yo adho javanato ojavanikāya nāvāya kīḷati, so ‘‘adhogāminiṃ abhiruhatī’’ti vuccati. Tenassāpi padabhājane atthameva dassetuṃ ‘‘ojavanikāyā’’ti vuttaṃ. Tattha yaṃ titthasampaṭipādanatthaṃ uddhaṃ vā adho vā haranti, ettha anāpatti. Tiriyaṃ taraṇāyāti upayogatthe nissakkavacanaṃ. 188. Trong học giới thứ tám: “Hẹn trước” (saṃvidhāya) là hẹn trước với mục đích vui chơi do sự thân thiết với người bạn thế tục. “Đi ngược dòng” (uddhaṃgāminiṃ) là đi ngược dòng sông. Bởi vì vị nào vui chơi trên chiếc thuyền đi ngược dòng (ujjavanikāya) do việc đi lên, vị ấy được gọi là “lên thuyền đi ngược dòng.” Do đó, trong phần phân tích từ (padabhājana) của từ này, để chỉ rõ ý nghĩa, đã nói là “trên thuyền đi ngược dòng” (ujjavanikāya). “Đi xuôi dòng” (adhogāminiṃ) là đi xuôi dòng nước. Bởi vì vị nào vui chơi trên chiếc thuyền đi xuôi dòng (ojavanikāya) do việc đi xuống, vị ấy được gọi là “lên thuyền đi xuôi dòng.” Do đó, trong phần phân tích từ của từ này cũng vậy, để chỉ rõ ý nghĩa, đã nói là “trên thuyền đi xuôi dòng” (ojavanikāya). Ở đây, chiếc thuyền nào được đưa đi ngược dòng hay xuôi dòng với mục đích đến bến, trong trường hợp này không phạm tội. Về câu “để đi ngang qua” (tiriyaṃ taraṇāya), đây là cách nói xuất cách (nissakkavacana) theo nghĩa của đối cách (upayogatthe). 189. Gāmantare gāmantareti ettha yassā nadiyā ekaṃ tīraṃ kukkuṭasampādagāmehi nirantaraṃ, ekaṃ agāmakaṃ araññaṃ, tassā sagāmakatīrapassena gamanakāle gāmantaragaṇanāya pācittiyāni, agāmakatīrapassena gamanakāle addhayojanagaṇanāya. Yā pana yojanavitthatā hoti, tassā majjhena gamanepi addhayojanagaṇanāya pācittiyāni veditabbāni. Anāpatti tiriyaṃ taraṇāyāti ettha na kevalaṃ nadiyā, yopi mahātitthapaṭṭanato tāmalittiṃ vā suvaṇṇabhūmiṃ vā gacchati, tassāpi anāpatti. Sabbaaṭṭhakathāsu hi nadiyaṃyeva āpatti vicāritā, na samudde. 189. Về câu “cứ mỗi làng khác” (gāmantare gāmantare): Ở đây, đối với con sông nào có một bờ có các làng nối tiếp nhau trong tầm gà bay, và một bờ là rừng không có làng, khi đi dọc theo bờ có làng, cứ mỗi làng khác sẽ phạm tội Pācittiya. Khi đi dọc theo bờ không có làng, cứ mỗi nửa do-tuần sẽ phạm tội Pācittiya. Hơn nữa, đối với con sông rộng một do-tuần, khi đi giữa dòng, cũng nên biết rằng cứ mỗi nửa do-tuần sẽ phạm tội Pācittiya. Về câu “không phạm tội khi đi ngang qua” (anāpatti tiriyaṃ taraṇāya): Ở đây, không chỉ là việc đi ngang qua sông, mà ngay cả vị nào đi từ bến cảng Mahātittha đến Tāmalitti hay Suvaṇṇabhūmi, vị ấy cũng không phạm tội. Thật vậy, trong tất cả các sách Chú giải, tội chỉ được xem xét đối với sông, không được xem xét đối với biển. 191. Visaṅketenāti [Pg.75] idhāpi kālavisaṅketeneva anāpatti, titthavisaṅketena pana nāvāvisaṅketena vā gacchantassa āpattiyeva. Sesaṃ paṭhamasikkhāpadasadisameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 191. Về câu “do sai hẹn” (visaṅketena): Ở đây cũng vậy, chỉ không phạm tội do sai hẹn về thời gian. Còn vị nào đi do sai hẹn về bến cảng hoặc sai hẹn về thuyền thì vẫn phạm tội. Phần còn lại tương tự như học giới đầu tiên, cùng với các nguồn sanh khởi v.v... Nāvābhiruhanasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Học giới về việc lên thuyền, là học giới thứ tám. 9. Paripācitasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải Thích Học Giới Về Việc Xúi Giục 192. Navamasikkhāpade – mahānāge tiṭṭhamāneti bhummatthe upayogavacanaṃ, mahānāgesu tiṭṭhamānesūti attho. Atha vā mahānāge tiṭṭhamāne ‘‘adisvā’’ti ayamettha pāṭhaseso daṭṭhabbo. Itarathā hi attho na yujjati. Antarākathāti avasānaṃ appatvā ārambhassa ca avasānassa ca vemajjhaṭṭhānaṃ pattakathā. Vippakatāti kayiramānā hoti. Saccaṃ mahānāgā kho tayā gahapatīti addhacchikena olokayamānā there pavisante disvā tehi sutabhāvaṃ ñatvā evamāha. 192. Trong học giới thứ chín: Câu “mahānāge tiṭṭhamāne” là cách nói đối cách (upayogavacana) theo nghĩa của vị trí cách (bhummatthe), có nghĩa là “khi các bậc đại long đang có mặt” (mahānāgesu tiṭṭhamānesu). Hoặc là, ở đây nên hiểu có phần văn bản bị thiếu là “do không thấy” (adisvā) các bậc đại long đang có mặt. Bởi vì nếu không, ý nghĩa sẽ không phù hợp. “Câu chuyện dở dang” (antarākathā) là câu chuyện đã đến đoạn giữa, chưa đến hồi kết. “Đang dang dở” (vippakatā) là đang được thực hiện. Về câu “Thật vậy, thưa gia chủ, các bậc đại long...”: (Vị tỳ khưu ni) liếc mắt nhìn, thấy các vị trưởng lão đang đi vào, và biết rằng họ đã nghe thấy, nên đã nói như vậy. 194. Bhikkhuniparipācitanti bhikkhuniyā paripācitaṃ, guṇappakāsanena nipphāditaṃ; laddhabbaṃ katanti attho. Padabhājane panassa bhikkhuniñca tassā paripācanākārañca dassetuṃ ‘‘bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā, paripāceti nāma pubbe adātukāmāna’’ntiādi vuttaṃ. Pubbe gihisamārambhāti ettha pubbeti paṭhamaṃ. Samārambhoti samāraddhaṃ vuccati, paṭiyāditassetaṃ adhivacanaṃ. Gihīnaṃ samārambho gihisamārambho. Bhikkhuniyā paripācanato paṭhamameva yaṃ gihīnaṃ paṭiyāditaṃ bhattaṃ, tato aññatra taṃ piṇḍapātaṃ ṭhapetvā aññaṃ bhuñjantassa āpatti, taṃ pana bhuñjantassa anāpattīti vuttaṃ hoti. Padabhājane pana yasmā ñātakapavāritehi bhikkhussatthāya asamāraddhopi piṇḍapāto atthato samāraddhova hoti, yathāsukhaṃ āharāpetabbato, tasmā byañjanaṃ anādiyitvā atthameva dassetuṃ ‘‘gihisamārambho nāma ñātakā vā honti pavāritā vā’’ti vuttaṃ. 194. “Do tỳ khưu ni xúi giục” (bhikkhuniparipācitaṃ) có nghĩa là được tỳ khưu ni xúi giục, được hoàn thành bằng cách tán dương công đức, được làm cho có thể nhận được. Còn trong phần phân tích từ (padabhājana) của từ này, để chỉ rõ (thế nào là) tỳ khưu ni và cách thức xúi giục của vị ấy, đã nói rằng: “Tỳ khưu ni là người đã thọ cụ túc giới trong cả hai Tăng đoàn, xúi giục là trước đó (gia chủ) không có ý định dâng cúng...” v.v... Về câu “trước đó đã được gia chủ chuẩn bị” (pubbe gihisamārambha): Ở đây, “trước đó” (pubbe) là đầu tiên. “Sự chuẩn bị” (samārambha) được gọi là “đã được chuẩn bị” (samāraddhaṃ); đây là một tên gọi khác của vật thực đã được chuẩn bị. Sự chuẩn bị của gia chủ là “sự chuẩn bị của gia chủ” (gihisamārambha). Vật thực nào đã được gia chủ chuẩn bị trước khi tỳ khưu ni xúi giục, ngoài vật thực đó ra, vị nào dùng vật thực khác (do tỳ khưu ni xúi giục) thì phạm tội; còn vị nào dùng vật thực đó (do gia chủ chuẩn bị) thì không phạm tội, điều này đã được nói. Hơn nữa, trong phần phân tích từ, bởi vì vật thực khất thực dù không được chuẩn bị vì lợi ích của tỳ khưu bởi những người thân quyến hay những người đã thỉnh mời, nhưng về mặt ý nghĩa thì vẫn là đã được chuẩn bị, do có thể được mang đến một cách dễ dàng; do đó, không chấp vào văn tự mà chỉ để trình bày ý nghĩa, đã nói rằng: “Sự chuẩn bị của gia chủ là (do) những người thân quyến hoặc những người đã thỉnh mời.” 195. Pakatipaṭiyattanti [Pg.76] pakatiyā tasseva bhikkhuno atthāya paṭiyāditaṃ hoti ‘‘therassa dassāmā’’ti. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘tassa aññassā’’ti avatvā ‘‘bhikkhūnaṃ dassāmāti paṭiyattaṃ hotī’’ti avisesena vuttaṃ. 195. “Được chuẩn bị một cách tự nhiên” (pakatipaṭiyattaṃ) là vật thực vốn được chuẩn bị vì lợi ích của chính vị tỳ khưu ấy, với ý nghĩ: “Chúng ta sẽ dâng cúng đến vị trưởng lão.” Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī, không nói “cho vị ấy” hay “cho vị khác,” mà đã nói một cách không phân biệt rằng: “được chuẩn bị với ý nghĩ ‘chúng ta sẽ dâng cúng đến các vị tỳ khưu’.” 197. Pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha anāpattīti yāgukhajjakaphalāphale sabbattha bhikkhuniparipācitepi anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 197. Vô tội trong mọi trường hợp đối với cháo, vật thực cứng, trái cây nhỏ, trái cây lớn, ngay cả khi được tỳ-khưu-ni sắp đặt. Phần còn lại đã rõ ràng. (Điều học này) có nguồn sanh là pārajika thứ nhất, sanh khởi từ thân và tâm, là hành vi, được giải thoát do tưởng, có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ. Paripācitasikkhāpadaṃ navamaṃ. Điều học về việc sắp đặt là điều thứ chín. 10. Rahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích điều học về việc ngồi riêng. 198. Dasamasikkhāpade – sabbo pāḷiattho ca vinicchayo ca dutiyaaniyate vuttanayeneva veditabbo. Idañhi sikkhāpadaṃ dutiyāniyatena ca upari upanandhassa catutthasikkhāpadena ca saddhiṃ ekaparicchedaṃ, aṭṭhuppattivasena pana visuṃ paññattanti. 198. Trong điều học thứ mười, toàn bộ ý nghĩa Pāli và phần phân xử nên được hiểu theo phương pháp đã được nói đến trong pháp bất định thứ hai. Bởi vì điều học này có cùng phạm vi với pháp bất định thứ hai và với điều học thứ tư về (trường hợp của) Upananda ở phẩm trên, nhưng đã được chế định riêng biệt do bởi sự phát sanh của câu chuyện. Rahonisajjasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Điều học về việc ngồi riêng là điều thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena bhikkhunivaggo tatiyo. Phẩm Tỳ-khưu-ni, thứ ba, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích. 4. Bhojanavaggo 4. Phẩm Vật Thực 1. Āvasathapiṇḍasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải thích điều học về vật thực khất thực tại nhà trọ. 203. Bhojanavaggassa paṭhamasikkhāpade – āvasathapiṇḍoti āvasathe piṇḍo. Samantā parikkhittaṃ addhikagilānagabbhinipabbajitānaṃ yathānurūpaṃ paññattamañcapīṭhaṃ anekagabbhapamukhaparicchedaṃ āvasathaṃ katvā tattha puññakāmatāya piṇḍo paññatto hoti, yāgubhattabhesajjādi sabbaṃ tesaṃ tesaṃ dānatthāya ṭhapitaṃ hotīti attho. Hiyyopīti svepi. Apasakkantīti [Pg.77] apagacchanti. Manussā ujjhāyantīti titthiye apassantā ‘‘titthiyā kuhiṃ gatā’’‘‘ime passitvā pakkantā’’ti sutvā ujjhāyanti. Kukkuccāyantoti kukkuccaṃ karonto, akappiyasaññaṃ uppādentoti attho. 203. Trong điều học đầu tiên của Phẩm Vật Thực: ‘Vật thực khất thực tại nhà trọ’ (āvasathapiṇḍo) là vật thực (piṇḍo) ở tại nhà trọ (āvasathe). Ý nghĩa là: sau khi xây dựng một nhà trọ (āvasatha) được rào quanh bốn phía, có giường ghế được sắp đặt phù hợp cho khách lữ hành, người bệnh, phụ nữ mang thai, và người xuất gia, có nhiều phòng, sảnh, và các khu vực riêng biệt, vật thực được sắp đặt ở đó do lòng mong muốn phước báu; tất cả (vật dụng) như cháo, cơm, thuốc men, v.v... được đặt sẵn để bố thí cho những người ấy. ‘Hôm qua cũng vậy’ (hiyyopi) có nghĩa là ngày mai cũng vậy (svepi). ‘Họ lánh đi’ (apasakkanti) nghĩa là họ rời đi (apagacchanti). ‘Người ta phàn nàn’ (manussā ujjhāyanti) có nghĩa là: khi không thấy các du sĩ ngoại đạo, (người ta) nghe (câu trả lời) cho câu hỏi “Các du sĩ ngoại đạo đã đi đâu?” là “Họ đã bỏ đi sau khi thấy các vị này,” rồi họ phàn nàn. ‘Đang hối hận’ (kukkuccāyanto) có nghĩa là đang thực hiện sự hối hận, đang làm sanh khởi tưởng về vật không thích hợp. 206. Sakkoti tamhā āvasathā pakkamitunti addhayojanaṃ vā yojanaṃ vā gantuṃ sakkoti. Na sakkotīti ettakameva na sakkoti. Anodissāti imesaṃyeva vā ettakānaṃyeva vāti ekaṃ pāsaṇḍaṃ anuddisitvā sabbesaṃ paññatto hoti. Yāvadatthoti bhojanampi ettakanti aparicchinditvā yāvadattho paññatto hoti. Sakiṃ bhuñjitabbanti ekadivasaṃ bhuñjitabbaṃ, dutiyadivasato paṭṭhāya paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ, ajjhohāre ajjhohāre pācittiyaṃ. 206. ‘Có thể rời khỏi nhà trọ ấy’ (sakkoti tamhā āvasathā pakkamituṃ) nghĩa là có thể đi được nửa do-tuần hoặc một do-tuần. ‘Không thể’ (na sakkoti) nghĩa là không thể đi được chừng ấy. ‘Không chỉ định’ (anodissa) nghĩa là không được sắp đặt bằng cách chỉ định riêng cho một nhóm ngoại đạo nào, dù là ‘chỉ cho những người này’ hay ‘chỉ cho chừng này người,’ mà được sắp đặt cho tất cả mọi người. ‘Cho đến khi đủ nhu cầu’ (yāvadattho) nghĩa là vật thực cũng không được giới hạn ‘chừng này,’ mà được sắp đặt cho đến khi đủ nhu cầu. ‘Nên ăn một lần’ (sakiṃ bhuñjitabbaṃ) nghĩa là nên ăn trong một ngày; từ ngày thứ hai trở đi, khi nhận thì phạm tội tác ác (dukkaṭa), mỗi khi ăn vào thì phạm tội ưng đối trị (pācittiya). Ayaṃ panettha vinicchayo – ekakulena vā nānākulehi vā ekato hutvā ekasmiṃ ṭhāne vā nānāṭhānesu vā ‘‘ajja ekasmiṃ; sve ekasmi’’nti evaṃ aniyamitaṭṭhāne vā paññattaṃ ekasmiṃ ṭhāne ekadivasaṃ bhuñjitvā dutiyadivase tasmiṃ ṭhāne aññasmiṃ vā bhuñjituṃ na vaṭṭati. Nānākulehi pana nānāṭhānesu paññattaṃ ekasmiṃ ṭhāne ekadivasaṃ bhuñjitvā dutiyadivase aññattha bhuñjituṃ vaṭṭati. Paṭipāṭiṃ pana khepetvā puna ādito paṭṭhāya bhuñjituṃ na vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Ekapūganānāpūgaekagāmanānāgāmesupi eseva nayo. Yopi ekakulassa vā nānākulānaṃ vā ekato paññatto taṇḍulādīnaṃ abhāvena antarantarā chijjati, sopi na bhuñjitabbo. Sace pana ‘‘na sakkoma dātu’’nti upacchinditvā puna kalyāṇacitte uppanne dātuṃ ārabhanti, etaṃ puna ekadivasaṃ bhuñjituṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Đây là phần phân xử trong trường hợp này: (Vật thực) được sắp đặt bởi một gia đình, hoặc bởi nhiều gia đình cùng nhau, tại một nơi hoặc tại nhiều nơi, hoặc tại những nơi không cố định theo cách ‘hôm nay ở một nơi, ngày mai ở một nơi khác;’ sau khi đã ăn một ngày tại một nơi, thì vào ngày thứ hai không được phép ăn tại nơi đó hoặc tại một nơi khác. Tuy nhiên, đối với (vật thực) được sắp đặt bởi nhiều gia đình khác nhau tại nhiều nơi khác nhau, sau khi đã ăn một ngày tại một nơi, thì vào ngày thứ hai được phép ăn ở một nơi khác. Trong sách Mahāpaccarī có nói rằng: sau khi đã đi hết một vòng thứ tự, không được phép ăn lại từ đầu. Phương pháp này cũng áp dụng cho trường hợp một nhóm, nhiều nhóm, một làng, nhiều làng. Cả trường hợp vật thực được sắp đặt bởi một gia đình hoặc nhiều gia đình cùng nhau bị gián đoạn do thiếu gạo v.v..., vật thực ấy cũng không nên ăn (khi được cúng lại). Tuy nhiên, nếu họ ngưng lại (với ý nghĩ) ‘chúng tôi không thể cúng dường,’ rồi sau đó, khi tâm thiện sanh khởi, họ lại bắt đầu cúng dường, thì được phép ăn vật thực ấy thêm một ngày nữa. Điều này được nói trong sách Mahāpaccarī. 208. Anāpatti gilānassāti gilānassa anuvasitvā bhuñjantassa anāpatti. Gacchanto vāti yo gacchanto antarāmagge ekadivasaṃ gataṭṭhāne ca ekadivasaṃ bhuñjati, tassāpi anāpatti. Āgacchantepi eseva nayo. Gantvā paccāgacchantopi antarāmagge ekadivasaṃ āgataṭṭhāne ca ekadivasaṃ bhuñjituṃ labhati. Gacchissāmīti bhuñjitvā nikkhantassa nadī vā pūrati corādibhayaṃ vā hoti, so nivattitvā khemabhāvaṃ ñatvā gacchanto puna ekadivasaṃ bhuñjituṃ labhatīti sabbamidaṃ mahāpaccariyādīsu vuttaṃ[Pg.78]. Odissa paññatto hotīti bhikkhūnaṃyeva atthāya uddisitvā paññatto hoti. Na yāvadatthoti yāvadatthaṃ paññatto na hoti, thokaṃ thokaṃ labbhati, tādisaṃ niccampi bhuñjituṃ vaṭṭati. Pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbatthāti yāgukhajjakaphalāphalādibhede sabbattha anāpatti. Yāguādīni hi niccampi bhuñjituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ ticittaṃ, tivedananti. 208. ‘Vô tội đối với người bệnh’ (anāpatti gilānassa) nghĩa là vị tỳ-khưu bị bệnh ở lại và ăn thì vô tội. ‘Hoặc đang đi’ (gacchanto vā) nghĩa là vị nào đang đi, ăn một ngày trên đường và một ngày tại nơi đã đến, vị ấy cũng vô tội. Đối với người đang trở về cũng theo phương pháp này. Người đã đi rồi trở về cũng được phép ăn một ngày trên đường và một ngày tại nơi đã đến. (Vị tỳ-khưu) ăn với ý định ‘tôi sẽ đi,’ nhưng khi ra đi thì sông bị lụt hoặc có sự nguy hiểm từ trộm cướp v.v..., vị ấy quay trở lại, và khi biết được tình hình đã an toàn rồi ra đi, thì được phép ăn thêm một ngày nữa. Tất cả những điều này đã được nói trong các sách như Mahāpaccarī. ‘Được sắp đặt có chỉ định’ (odissa paññatto hoti) nghĩa là được sắp đặt và chỉ định vì lợi ích của chính các tỳ-khưu. ‘Không phải cho đến khi đủ nhu cầu’ (na yāvadattho) nghĩa là không được sắp đặt cho đến khi đủ nhu cầu, chỉ nhận được một ít; vật thực như vậy được phép ăn thường xuyên. ‘Ngoại trừ năm loại vật thực, trong mọi trường hợp’ (pañca bhojanāni ṭhapetvā sabbattha) nghĩa là vô tội trong mọi trường hợp đối với các loại khác nhau như cháo, vật thực cứng, trái cây nhỏ, trái cây lớn. Bởi vì cháo v.v... được phép ăn thường xuyên. Phần còn lại đã rõ ràng. (Điều học này) có nguồn sanh là Eḷakaloma, sanh khởi từ thân và từ thân-tâm, là hành vi, không được giải thoát do tưởng, không có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ. Āvasathapiṇḍasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều học về vật thực khất thực tại nhà trọ là điều thứ nhất. 2. Gaṇabhojanasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học về việc ăn theo nhóm. 209. Dutiyasikkhāpade – parihīnalābhasakkāroti so kira ajātasattunā rājānaṃ mārāpetvāpi abhimāre yojetvāpi ruhiruppādaṃ katvāpi guḷhapaṭicchanno ahosi. Yadā pana divāyeva dhanapālakaṃ payojesi, tadā pākaṭo jāto. ‘‘Kathaṃ devadatto hatthiṃ payojesī’’ti parikathāya uppannāya ‘‘na kevalaṃ hatthiṃ payojesi, rājānampi mārāpesi, abhimārepi pesesi, silampi pavijjhi, pāpo devadatto’’ti pākaṭo ahosi. ‘‘Kena saddhiṃ idaṃ kammamakāsī’’ti ca vutte ‘‘raññā ajātasattunā’’ti āhaṃsu. Tato nāgarā ‘‘kathañhi nāma rājā evarūpaṃ coraṃ sāsanakaṇṭakaṃ gahetvā vicarissatī’’ti uṭṭhahiṃsu. Rājā nagarasaṅkhobhaṃ ñatvā devadattaṃ nīhari. Tato paṭṭhāya cassa pañcathālipākasatāni upacchindi, upaṭṭhānampissa na agamāsi, aññepissa manussā na kiñci dātabbaṃ vā kātabbaṃ vā maññiṃsu. Tena vuttaṃ – ‘‘parihīnalābhasakkāro’’ti. Kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjatīti ‘‘mā me gaṇo bhijjī’’ti parisaṃ posento ‘‘tvaṃ ekassa bhikkhuno bhattaṃ dehi, tvaṃ dvinna’’nti evaṃ viññāpetvā sapariso kulesu bhuñjati. 209. Trong học giới thứ hai – (câu) bị suy giảm lợi lộc và cung kính (parihīnalābhasakkāroti): Nghe nói, vị ấy (Devadatta) dù đã xúi giục Ajātasattu giết vua, dù đã phái các cung thủ đến ám sát, dù đã làm cho máu chảy ra, vẫn là người có tội lỗi được che giấu kín đáo. Nhưng khi vị ấy thả voi Dhanapālaka ngay giữa ban ngày, lúc ấy (tội lỗi) đã trở nên rõ ràng. Khi lời bàn tán "Làm sao Devadatta lại thả voi?" nổi lên, (sự việc) đã trở nên rõ ràng rằng: "Không chỉ thả voi, ông ta còn xúi giục giết vua, còn phái các kẻ ám sát, còn lăn đá, Devadatta thật độc ác." Và khi được hỏi: "Ông ta đã làm việc này cùng với ai?", họ đã nói: "(Cùng) với vua Ajātasattu." Do đó, dân chúng trong thành đã nổi dậy (phản đối) rằng: "Tại sao nhà vua lại có thể đi cùng với một kẻ trộm, một cái gai của giáo pháp như vậy?" Nhà vua, biết được sự náo động trong thành, đã trục xuất Devadatta. Kể từ đó, vua đã cắt năm trăm nồi cơm cúng dường cho vị ấy, cũng không đến hầu hạ vị ấy nữa, và những người khác cũng không nghĩ rằng có bất cứ thứ gì đáng cho hay đáng làm cho vị ấy. Do đó, đã được nói rằng: "bị suy giảm lợi lộc và cung kính." (Câu) thọ thực trong các gia đình sau khi đã thỉnh cầu (kulesu viññāpetvā viññāpetvā bhuñjatīti) có nghĩa là: Với ý nghĩ "Mong rằng đoàn thể của ta không bị chia rẽ," trong khi nuôi dưỡng hội chúng, vị ấy đã thỉnh cầu rằng: "Ông hãy cúng dường vật thực cho một vị tỳ khưu, ông hãy (cúng dường) cho hai vị," và như vậy, cùng với đồ chúng của mình, vị ấy thọ thực trong các gia đình. 211. Cīvaraṃ parittaṃ uppajjatīti bhattaṃ agaṇhantānaṃ cīvaraṃ na denti, tasmā parittaṃ uppajjati. 211. (Câu) Y phục phát sinh ít ỏi (cīvaraṃ parittaṃ uppajjatīti) có nghĩa là: (Người ta) không cúng dường y phục cho những vị không nhận vật thực, do đó (y phục) phát sinh ít ỏi. 212. Cīvarakārake [Pg.79] bhikkhū bhattena nimantentīti gāme piṇḍāya caritvā cirena cīvaraṃ niṭṭhāpente disvā ‘‘evaṃ lahuṃ niṭṭhāpetvā cīvaraṃ paribhuñjissantī’’ti puññakāmatāya nimantenti. 212. (Câu) (Người ta) thỉnh mời các vị tỳ khưu đang làm y bằng vật thực (cīvarakārake bhikkhū bhattena nimantentīti) có nghĩa là: Thấy rằng các vị ấy phải đi khất thực trong làng và mất nhiều thời gian mới hoàn thành y, (người ta) thỉnh mời vì mong muốn phước báu với ý nghĩ rằng: "Như thế này, các vị ấy sẽ hoàn thành nhanh chóng và được sử dụng y." 215. Nānāverajjaketi nānāvidhehi aññarajjehi āgate. ‘‘Nānāvirajjake’’tipi pāṭho, ayamevattho. 215. (Cụm từ) thuộc nhiều quốc độ khác nhau (nānāverajjaketi) có nghĩa là những người đến từ nhiều quốc độ khác nhau. Cũng có bản đọc là nānāvirajjake, ý nghĩa cũng như vậy. 217-8. Gaṇabhojaneti gaṇassa bhojane. Idha ca gaṇo nāma cattāro bhikkhū ādiṃ katvā tatuttariṃ bhikkhū adhippetā, teneva sabbantimaṃ paricchedaṃ dassento āha ‘‘yattha cattāro bhikkhū…pe… etaṃ gaṇabhojanaṃ nāmā’’ti. Taṃ panetaṃ gaṇabhojanaṃ dvīhākārehi pasavati nimantanato vā viññattito vā. Kathaṃ nimantanato pasavati? Cattāro bhikkhū upasaṅkamitvā ‘‘tumhe, bhante, odanena nimantemi, odanaṃ me gaṇhatha ākaṅkhatha oloketha adhivāsetha paṭimānethā’’ti evaṃ yena kenaci vevacanena vā bhāsantarena vā pañcannaṃ bhojanānaṃ nāmaṃ gahetvā nimanteti. Evaṃ ekato nimantitā paricchinnakālavasena ajjatanāya vā svātanāya vā ekato gacchanti, ekato gaṇhanti, ekato bhuñjanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Ekato nimantitā ekato vā nānato vā gacchanti, ekato gaṇhanti, nānato bhuñjanti, āpattiyeva. Paṭiggahaṇameva hi ettha pamāṇaṃ. Ekato nimantitā ekato vā nānato vā gacchanti, nānato gaṇhanti, ekato vā nānato vā bhuñjanti, anāpatti. Cattāri pariveṇāni vā vihāre vā gantvā nānato nimantitā ekaṭṭhāne ṭhitesuyeva vā eko puttena eko pitarāti evampi nānato nimantitā ekato vā nānato vā gacchantu, ekato vā nānato vā bhuñjantu, sace ekato gaṇhanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Evaṃ tāva nimantanato pasavati. 217-8. Thọ thực theo nhóm (gaṇabhojaneti) là việc ăn của một nhóm. Ở đây, một nhóm được hiểu là từ bốn vị tỳ khưu trở lên, do đó, khi chỉ ra giới hạn cuối cùng, Ngài đã nói: "Nơi nào có bốn vị tỳ khưu...đây được gọi là thọ thực theo nhóm." Việc thọ thực theo nhóm này phát sinh theo hai cách: do sự thỉnh mời hoặc do sự thỉnh cầu. Phát sinh do sự thỉnh mời như thế nào? (Một người) đến gần bốn vị tỳ khưu và thỉnh mời bằng cách nêu tên một trong năm loại vật thực, bằng bất kỳ từ đồng nghĩa nào hoặc bằng ngôn ngữ khác, như: "Bạch quý ngài, con xin mời quý ngài dùng cơm; xin quý ngài nhận cơm của con, mong muốn, đoái xem, chấp nhận, quý trọng." Khi được mời chung như vậy, trong một thời gian nhất định, cho hôm nay hoặc cho ngày mai, nếu họ cùng đi, cùng nhận, cùng ăn, thì đó là thọ thực theo nhóm, tất cả đều phạm tội. Được mời chung, dù đi chung hay đi riêng, nếu nhận chung nhưng ăn riêng, vẫn phạm tội. Vì ở đây, chính việc nhận là tiêu chuẩn. Được mời chung, dù đi chung hay đi riêng, nếu nhận riêng, dù ăn chung hay ăn riêng, đều không phạm tội. (Nếu) đi đến bốn khu tịnh xá hoặc bốn tu viện và được mời riêng, hoặc ngay cả khi đang ở cùng một nơi mà một vị được con trai (của thí chủ) mời, một vị được cha (của thí chủ) mời, như vậy được mời riêng, dù họ đi chung hay đi riêng, ăn chung hay ăn riêng, nhưng nếu họ nhận chung, thì đó là thọ thực theo nhóm, tất cả đều phạm tội. Như vậy, (việc thọ thực theo nhóm) phát sinh do sự thỉnh mời. Kathaṃ viññattito? Cattāro bhikkhū ekato ṭhitā vā nisinnā vā upāsakaṃ disvā ‘‘amhākaṃ catunnampi bhattaṃ dehī’’ti vā viññāpeyyuṃ, pāṭekkaṃ vā passitvā ‘‘mayhaṃ dehi, mayhaṃ dehī’’ti evaṃ ekato vā nānato vā viññāpetvā ekato vā gacchantu nānato vā, bhattaṃ gahetvāpi ekato vā bhuñjantu nānato vā, sace ekato gaṇhanti, gaṇabhojanaṃ hoti, sabbesaṃ āpatti. Evaṃ viññattito pasavati. (Phát sinh) do sự thỉnh cầu như thế nào? Bốn vị tỳ khưu cùng đứng hoặc cùng ngồi, thấy một vị cận sự nam, có thể thỉnh cầu rằng: "Xin hãy cúng dường vật thực cho cả bốn chúng tôi," hoặc thấy (vị ấy) riêng lẻ và thỉnh cầu: "Xin hãy cúng dường cho tôi, xin hãy cúng dường cho tôi." Như vậy, sau khi thỉnh cầu chung hoặc riêng, dù họ đi chung hay đi riêng, và sau khi đã nhận vật thực, dù họ ăn chung hay ăn riêng, nhưng nếu họ nhận chung, thì đó là thọ thực theo nhóm, tất cả đều phạm tội. Như vậy, (việc thọ thực theo nhóm) phát sinh do sự thỉnh cầu. Pādāpi [Pg.80] phalitāti yathā mahācammassa parato maṃsaṃ dissati; evaṃ phālitā, vālikāya vā sakkharāya vā pahaṭamatte dukkhaṃ uppādenti, na sakkā hoti antogāme piṇḍāya carituṃ. Īdise gelaññe gilānasamayoti bhuñjitabbaṃ, na lesakappiyaṃ kātabbaṃ. (Câu) Chân bị nứt nẻ (pādāpi phālitāti) có nghĩa là nứt nẻ đến mức có thể thấy thịt bên dưới lớp da dày; chỉ cần va chạm với cát hoặc sỏi là phát sinh đau đớn, không thể đi khất thực trong làng được. Trong trường hợp bệnh như vậy, được phép thọ thực (theo nhóm) vì là thời bệnh, không nên làm cho hợp lệ chỉ bằng một lý do nhỏ nhặt. Cīvare kayiramāneti yadā sāṭakañca suttañca labhitvā cīvaraṃ karonti tadā; visuñhi cīvarakārasamayo nāma natthi. Tasmā yo tattha cīvare kattabbaṃ yaṃkiñci kammaṃ karoti, mahāpaccariyañhi ‘‘antamaso sūcivedhanako’’tipi vuttaṃ, tena cīvarakārasamayoti bhuñjitabbaṃ. Kurundiyaṃ pana vitthāreneva vuttaṃ. Yo cīvaraṃ vicāreti, chindati, moghasuttaṃ ṭhapeti, āgantukapaṭṭaṃ ṭhapeti, paccāgataṃ sibbati, āgantukapaṭṭaṃ bandhati, anuvātaṃ chindati ghaṭṭeti āropeti, tattha paccāgataṃ sibbati, suttaṃ karoti valeti, pipphalikaṃ niseti, parivattanaṃ karoti, sabbopi cīvaraṃ karotiyevāti vuccati. Yo pana samīpe nisinno jātakaṃ vā dhammapadaṃ vā katheti, ayaṃ na cīvarakārako. Etaṃ ṭhapetvā sesānaṃ gaṇabhojane anāpattīti. (Câu) Khi y đang được làm (cīvare kayiramāneti) là khi nhận được vải và chỉ rồi làm y; vì thật ra không có cái gọi là "thời làm y" riêng biệt. Do đó, vị nào làm bất cứ công việc gì cần làm trên y đó – trong Mahāpaccarī cũng nói: "cho đến cả người xỏ chỉ vào kim" – vị ấy được phép thọ thực vì là thời làm y. Tuy nhiên, trong sớ Kurundī, điều này được nói một cách chi tiết: Vị nào sắp xếp y, cắt, đặt chỉ lược, đặt miếng vải đắp thêm, may đường may kép, buộc miếng vải đắp thêm, cắt viền, chà xát viền, đắp viền lên, may đường may kép trên đó, làm chỉ, quấn chỉ, mài dao nhỏ, làm con quay se chỉ, tất cả những vị ấy đều được gọi là người làm y. Nhưng vị nào ngồi gần kể chuyện Jātaka hay Dhammapada, vị này không phải là người làm y. Ngoại trừ vị này, những vị còn lại không phạm tội khi thọ thực theo nhóm. Addhayojananti ettakampi addhānaṃ gantukāmena. Yo pana dūraṃ gantukāmo, tattha vattabbameva natthi. Gacchantenāti addhānaṃ gacchantena, addhayojanabbhantare gāvutepi bhuñjituṃ vaṭṭati. Gatena bhuñjitabbanti gatena ekadivasaṃ bhuñjitabbaṃ. Nāvābhiruhanepi eseva nayo. Ayaṃ pana viseso – abhiruḷhena icchitaṭṭhānaṃ gantvāpi yāva na orohati tāva bhuñjitabbanti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Catutthe āgateti ayaṃ antimaparicchedo, catutthepi āgate yattha na yāpenti; so mahāsamayo. Yattha pana sataṃ vā sahassaṃ vā sannipatanti, tattha vattabbameva natthi. Tasmā tādise kāle ‘‘mahāsamayo’’ti adhiṭṭhahitvā bhuñjitabbaṃ. Yo koci paribbājakasamāpannoti sahadhammikesu vā titthiyesu vā aññataro, etesañhi yena kenaci kate bhatte ‘‘samaṇabhattasamayo’’ti bhuñjitabbaṃ. Cụm từ ‘nửa do-tuần’ (addhayojana) có nghĩa là bởi vị tỳ khưu muốn đi quãng đường chừng ấy. Còn vị tỳ khưu nào muốn đi xa hơn, ở đó không cần phải nói đến. Cụm từ ‘đang đi’ (gacchantena) có nghĩa là bởi vị tỳ khưu đang đi trên đường, được phép dùng bữa trong khoảng nửa do-tuần, dù là ở một ngưu-hống. Cụm từ ‘được dùng bữa khi đã đến’ (gatena bhuñjitabbaṃ) có nghĩa là khi đã đến nơi, được phép dùng bữa trong một ngày. Trong trường hợp lên thuyền cũng có phương pháp tương tự. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt: đã được nói trong Mahāpaccarī rằng vị tỳ khưu đã lên thuyền, dù đã đến nơi mong muốn, chừng nào chưa xuống thuyền thì chừng đó được phép dùng bữa. Cụm từ ‘khi vị thứ tư đến’ (catutthe āgate) có nghĩa đây là giới hạn cuối cùng, khi vị thứ tư cũng đã đến mà (vật thực) không đủ; đó là thời đại chúng. Còn ở nơi nào có một trăm hay một ngàn vị tụ hội, ở đó không cần phải nói đến. Do đó, trong thời điểm như vậy, nên tác ý "đây là thời đại chúng" rồi dùng bữa. Cụm từ ‘bất cứ du sĩ nào đã đến’ (yo koci paribbājakasamāpanno) có nghĩa là một người nào đó trong các vị đồng pháp hoặc trong các ngoại đạo, vì rằng khi vật thực được chuẩn bị bởi bất cứ ai trong số họ, nên dùng bữa (với tác ý) "đây là thời sa-môn phạn thực". 220. Anāpatti samayeti sattasu samayesu aññatarasmiṃ anāpatti. Dve tayo ekatoti yepi akappiyanimantanaṃ sādiyitvā dve vā tayo vā ekato gahetvā bhuñjanti, tesampi anāpatti. 220. Cụm từ ‘vô tội trong các thời’ (anāpatti samaye) có nghĩa là vô tội trong một thời nào đó trong bảy thời. Cụm từ ‘hai, ba vị cùng nhau’ (dve tayo ekato) có nghĩa là những vị nào đã chấp nhận lời mời không hợp lệ, rồi hai hoặc ba vị cùng nhau nhận và dùng, các vị ấy cũng vô tội. Tattha [Pg.81] animantitacatutthaṃ, piṇḍapātikacatutthaṃ, anupasampannacatutthaṃ, pattacatutthaṃ, gilānacatutthanti pañcannaṃ catukkānaṃ vasena vinicchayo veditabbo. Kathaṃ? Idhekacco cattāro bhikkhū ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti nimanteti. Tesu tayo gatā, eko na gato. Upāsako ‘‘eko bhante thero kuhi’’nti pucchati. Nāgato upāsakāti. So aññaṃ taṅkhaṇappattaṃ kañci ‘‘ehi bhante’’ti pavesetvā catunnampi bhattaṃ deti, sabbesaṃ anāpatti. Kasmā? Gaṇapūrakassa animantitattā. Tayo eva hi tattha nimantitā gaṇhiṃsu, tehi gaṇo na pūrati, gaṇapūrako ca animantito, tena gaṇo bhijjatīti idaṃ animantitacatutthaṃ. Trong đó, nên hiểu sự phân xử theo năm loại bộ bốn: bộ bốn có vị thứ tư không được mời, bộ bốn có vị đi khất thực, bộ bốn có vị chưa thọ cụ túc giới, bộ bốn có bình bát, và bộ bốn có vị bệnh. Như thế nào? Ở đây, một người nào đó mời bốn vị tỳ khưu rằng: "Xin các ngài hãy nhận vật thực". Trong số đó, ba vị đã đi, một vị không đi. Vị cận sự nam hỏi: "Bạch ngài, một vị trưởng lão ở đâu?". (Họ trả lời:) "Thưa cận sự nam, vị ấy không đến". Người ấy mời một vị nào đó khác vừa đến lúc ấy vào: "Bạch ngài, xin mời ngài vào", rồi dâng vật thực cho cả bốn vị, tất cả đều vô tội. Tại sao? Vì vị làm đủ túc số nhóm không được mời. Vì rằng ở đó chỉ có ba vị được mời đã nhận, bởi các vị ấy, nhóm không đủ túc số, và vị làm đủ túc số nhóm thì không được mời, do vị ấy, nhóm bị phá vỡ. Đây là bộ bốn có vị không được mời. Piṇḍapātikacatutthe – nimantanakāle eko piṇḍapātiko hoti, so nādhivāseti. Gamanavelāya pana ‘‘ehi bhante’’ti vutte anadhivāsitattā anāgacchantampi ‘‘etha bhikkhaṃ lacchathā’’ti gahetvā gacchanti, so taṃ gaṇaṃ bhindati. Tasmā sabbesaṃ anāpatti. Trong bộ bốn có vị đi khất thực – vào lúc mời, có một vị là người đi khất thực, vị ấy không nhận lời. Tuy nhiên, vào lúc đi, khi được nói rằng: "Bạch ngài, xin mời đi", dù vị ấy không muốn đi do đã không nhận lời, (các vị kia) vẫn dẫn đi và nói rằng: "Hãy đi, các ngài sẽ nhận được vật thực", vị ấy phá vỡ nhóm đó. Do đó, tất cả đều vô tội. Anupasampannacatutthe – sāmaṇerena saddhiṃ nimantitā honti, sopi gaṇaṃ bhindati. Trong bộ bốn có vị chưa thọ cụ túc giới – (các vị tỳ khưu) được mời cùng với một vị sa-di, vị ấy cũng phá vỡ nhóm. Pattacatutthe – eko sayaṃ agantvā pattaṃ peseti; evampi gaṇo bhijjati. Tasmā sabbesaṃ anāpatti. Trong bộ bốn có bình bát – một vị tự mình không đi mà gửi bình bát đi; như vậy nhóm cũng bị phá vỡ. Do đó, tất cả đều vô tội. Gilānacatutthe – gilānena saddhiṃ nimantitā honti, tattha gilānasseva anāpatti, itaresaṃ pana gaṇapūrako hoti. Na hi gilānena gaṇo bhijjati. Tasmā tesaṃ āpattiyeva. Mahāpaccariyaṃ pana avisesena vuttaṃ. Trong bộ bốn có vị bệnh – (các vị tỳ khưu) được mời cùng với một vị bệnh, trong trường hợp đó, chỉ vị bệnh là vô tội, còn đối với các vị khác, vị ấy là người làm đủ túc số nhóm. Vì rằng nhóm không bị phá vỡ bởi vị bệnh. Do đó, các vị ấy có tội. Tuy nhiên, trong Mahāpaccarī đã nói một cách không phân biệt. Samayaladdhako sayameva muccati, sesānaṃ gaṇapūrakattā āpattikaro hoti. Tasmā cīvaradānasamayaladdhakādīnampi vasena catukkāni veditabbāni. Sace pana adhivāsetvā gatesupi catūsu janesu eko paṇḍito bhikkhu ‘‘ahaṃ tumhākaṃ gaṇaṃ bhindissāmi, nimantanaṃ sādiyathā’’ti vatvā yāgukhajjakāvasāne bhattatthāya pattaṃ gaṇhantānaṃ adatvā ‘‘ime tāva bhikkhū bhojetvā vissajjetha, ahaṃ pacchā anumodanaṃ katvā gamissāmī’’ti nisinno. Tesu bhutvā gatesu ‘‘detha bhante patta’’nti upāsakena pattaṃ gahetvā bhatte dinne bhuñjitvā anumodanaṃ [Pg.82] katvā gacchati, sabbesaṃ anāpatti. Pañcannañhi bhojanānaṃyeva vasena gaṇabhojane visaṅketaṃ natthi. Odanena nimantitā kummāsaṃ gaṇhantāpi āpattiṃ āpajjanti. Tāni ca tehi ekato na gahitāni. Yāguādīsu pana visaṅketaṃ hoti, tāni tehi ekato gahitānīti. Evaṃ eko paṇḍito aññesampi anāpattiṃ karoti. Chỉ vị tỳ khưu được thời (miễn trừ) mới thoát tội, đối với các vị còn lại, do là người làm đủ túc số nhóm, vị ấy khiến họ phạm tội. Do đó, nên hiểu các bộ bốn theo cách của các vị được thời dâng y, v.v. Tuy nhiên, nếu trong bốn vị đã nhận lời và đã đi, có một vị tỳ khưu trí tuệ nói rằng: "Tôi sẽ phá vỡ nhóm của các ngài, xin hãy chấp nhận lời mời", rồi sau khi dùng cháo và vật thực cứng xong, không đưa bình bát cho những người đang nhận bát để dâng cơm, và ngồi lại, nói rằng: "Xin hãy cho các vị tỳ khưu này dùng bữa trước rồi cho họ đi, tôi sẽ tùy hỷ sau rồi sẽ đi". Khi các vị ấy đã dùng xong và đã đi, vị cận sự nam nói: "Bạch ngài, xin hãy đưa bình bát", rồi nhận bát và dâng cơm, (vị tỳ khưu ấy) dùng xong, làm lễ tùy hỷ rồi đi, tất cả đều vô tội. Vì rằng trong việc ăn theo nhóm, không có sự sai khác đối với năm loại vật thực chính. Các vị được mời cơm mà nhận bánh bột cũng phạm tội. Và những món đó không được họ nhận cùng một lúc. Nhưng đối với cháo, v.v., có sự sai khác, những món đó đã được họ nhận cùng một lúc. Như vậy, một vị tỳ khưu trí tuệ có thể làm cho các vị khác cũng vô tội. Tasmā sace koci saṅghabhattaṃ kattukāmena nimantanatthāya pesito vihāraṃ āgamma ‘‘bhante, sve amhākaṃ ghare bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti avatvā ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vā ‘‘saṅghabhattaṃ gaṇhathā’’ti vā ‘‘saṅgho bhattaṃ gaṇhātū’’ti vā vadati, bhattuddesakena paṇḍitena bhavitabbaṃ, nemantanikā gaṇabhojanato piṇḍapātikā ca dhutaṅgabhedato mocetabbā. Kathaṃ? Evaṃ tāva vattabbaṃ – ‘‘sve na sakkā upāsakā’’ti. ‘‘Punadivase, bhante’’ti. ‘‘Punadivasepi na sakkā’’ti. Evaṃ yāva addhamāsampi haritvā puna vattabbo – ‘‘tvaṃ kiṃ avacā’’ti? Sace punapi ‘‘saṅghabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tato ‘‘imaṃ tāva upāsaka pupphaṃ kappiyaṃ karohi, imaṃ tiṇa’’nti evaṃ vikkhepaṃ katvā puna ‘‘kiṃ kathayitthā’’ti pucchitabbo. Sace punapi tatheva vadati, ‘‘āvuso, tvaṃ piṇḍapātike vā mahāthere vā na lacchasi, sāmaṇere lacchasī’’ti vattabbo. ‘‘Nanu, bhante asukasmiñca asukasmiñca gāme bhadante bhojesuṃ, ahaṃ kasmā na labhāmī’’ti ca vutte ‘‘te nimantetuṃ jānanti, tvaṃ na jānāsī’’ti. Te kathaṃ nimantesuṃ bhanteti? Te evamāhaṃsu – ‘‘amhākaṃ, bhante, bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti. Sace sopi tatheva vadati, vaṭṭati. Atha punapi ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadati, ‘‘na dāni tvaṃ, āvuso, bahū bhikkhū lacchasi, tayo eva lacchasī’’ti vattabbo. ‘‘Nanu, bhante, asukasmiñca asukasmiñca gāme sakalaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhojesuṃ, ahaṃ kasmā na labhāmī’’ti? ‘‘Tvaṃ nimantetuṃ na jānāsī’’ti. ‘‘Te kathaṃ nimantesu’’nti? Te ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti āhaṃsūti. Sace sopi ‘‘bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti vadati, vaṭṭati. Atha punapi ‘‘bhattamevā’’ti vadati, tato vattabbo – ‘‘gaccha tvaṃ, natthamhākaṃ tava bhattenattho, nibaddhagocaro esa amhākaṃ, mayamettha piṇḍāya carissāmā’’ti. Taṃ ‘‘caratha, bhante’’ti vatvā āgataṃ pucchanti – ‘‘kiṃ bho laddhā bhikkhū’’ti. ‘‘Kiṃ etena bahu ettha vattabbaṃ, ‘therā sve piṇḍāya carissāmā’ti āhaṃsu. Mā dāni tumhe pamajjitthā’’ti. Dutiyadivase cetiyavattaṃ katvā ṭhitā bhikkhū saṅghattherena [Pg.83] vattabbā – ‘‘āvuso, dhuragāme saṅghabhattaṃ apaṇḍitamanusso pana agamāsi, gacchāma dhuragāme piṇḍāya carissāmā’’ti. Bhikkhūhi therassa vacanaṃ kātabbaṃ, na dubbacehi bhavitabbaṃ, gāmadvāre aṭṭhatvāva piṇḍāya caritabbaṃ. Tesu pattāni gahetvā nisīdāpetvā bhojentesu bhuñjitabbaṃ. Sace āsanasālāya bhattaṃ ṭhapetvā rathikāsu āhiṇḍantā ārocenti – ‘‘āsanasālāya, bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti na vaṭṭati. Do đó, nếu có người nào được phái đi để thỉnh mời, do có ý muốn cúng dường bữa ăn đến chư tăng, sau khi đến tu viện, không nói rằng: ‘Bạch quý ngài, ngày mai xin quý ngài hãy thọ nhận vật thực tại nhà của chúng con,’ mà lại nói rằng: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ hoặc ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn của chư tăng,’ hoặc ‘Mong rằng chư tăng sẽ thọ nhận bữa ăn,’ thì vị tỳ khưu phân phối vật thực cần phải là người có trí tuệ, phải giải thoát cho các vị tỳ khưu đã nhận lời mời khỏi tội ăn theo nhóm (gaṇabhojana) và cho các vị tỳ khưu đang thực hành hạnh đầu-đà khất thực (piṇḍapātika) khỏi sự phá vỡ hạnh đầu-đà. Làm thế nào? Trước tiên, nên nói như vầy: ‘Này thiện tín, ngày mai không thể được.’ (Nếu người ấy nói:) ‘Bạch ngài, vậy thì ngày kia.’ (Nên trả lời:) ‘Ngày kia cũng không thể được.’ Cứ như thế, kéo dài cho đến nửa tháng rồi hỏi lại: ‘Ông đã nói gì vậy?’ Nếu người ấy lại nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn của chư tăng,’ thì sau đó, nên làm cho người ấy xao lãng bằng cách nói rằng: ‘Này thiện tín, trước tiên hãy làm cho bông hoa này thành vật thích hợp, (hãy làm cho) cọng cỏ này (thành vật thích hợp),’ rồi hỏi lại: ‘Ông đã nói gì vậy?’ Nếu người ấy vẫn nói y như cũ, nên nói rằng: ‘Này đạo hữu, ông sẽ không được gặp các vị tỳ khưu đang thực hành hạnh đầu-đà hay các vị đại trưởng lão đâu, ông sẽ chỉ được gặp các vị sa-di thôi.’ Và khi được nói rằng: ‘Bạch ngài, chẳng phải ở làng kia và làng nọ, họ đã cúng dường các bậc đáng kính đó sao? Tại sao con lại không được?’ (Nên trả lời:) ‘Họ biết cách thỉnh mời, còn ông thì không biết.’ (Nếu người ấy hỏi:) ‘Bạch ngài, họ đã thỉnh mời như thế nào?’ (Nên trả lời:) ‘Họ đã nói như vầy: “Bạch quý ngài, xin hãy thọ nhận vật thực của chúng con.”’ Nếu người ấy cũng nói y như vậy thì được phép. Nhưng nếu người ấy lại nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì nên nói rằng: ‘Này đạo hữu, bây giờ ông sẽ không được gặp nhiều vị tỳ khưu đâu, ông sẽ chỉ được gặp ba vị thôi.’ (Nếu người ấy hỏi:) ‘Bạch ngài, chẳng phải ở làng kia và làng nọ, họ đã cúng dường toàn thể chư tỳ khưu tăng đó sao? Tại sao con lại không được?’ (Nên trả lời:) ‘Ông không biết cách thỉnh mời.’ (Nếu người ấy hỏi:) ‘Họ đã thỉnh mời như thế nào?’ (Nên trả lời:) ‘Họ đã nói: “Xin hãy thọ nhận vật thực.”’ Nếu người ấy cũng nói: ‘Xin hãy thọ nhận vật thực,’ thì được phép. Nhưng nếu người ấy lại nói: ‘Chỉ là bữa ăn thôi,’ thì sau đó nên nói rằng: ‘Ông hãy đi đi, chúng tôi không cần bữa ăn của ông. Đây là làng khất thực thường xuyên của chúng tôi, chúng tôi sẽ đi khất thực ở đây.’ Khi người ấy nói: ‘Bạch quý ngài, xin quý ngài cứ đi,’ rồi trở về, những người khác hỏi: ‘Này ông, đã thỉnh được các vị tỳ khưu chưa?’ (Người ấy trả lời:) ‘Hỏi thế để làm gì? Có nhiều điều để nói ở đây. Các vị trưởng lão đã nói: “Ngày mai chúng tôi sẽ đi khất thực.” Bây giờ quý vị đừng có lơ là.’ Vào ngày thứ hai, sau khi đã làm xong các phận sự ở bảo tháp, vị trưởng lão của tăng chúng nên nói với các vị tỳ khưu đang đứng đó rằng: ‘Này chư hiền, có bữa ăn của chư tăng ở ngôi làng chính, nhưng một người không có trí tuệ đã đến. Chúng ta hãy đi, chúng ta sẽ đi khất thực ở ngôi làng chính.’ Các vị tỳ khưu nên vâng theo lời của vị trưởng lão, không nên là người khó bảo, và nên đi khất thực mà không cần dừng lại ở cổng làng. Khi những người kia lấy bát, mời ngồi và dâng cúng, thì nên thọ thực. Nếu họ đặt bữa ăn ở nhà ăn rồi đi loanh quanh trên các con đường và thông báo rằng: ‘Bạch quý ngài, xin hãy thọ nhận bữa ăn ở nhà ăn,’ thì không được phép (thọ thực). Atha pana bhattaṃ ādāya tattha tattha gantvā ‘‘bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, paṭikacceva vā vihāraṃ abhiharitvā patirūpe ṭhāne ṭhapetvā āgatāgatānaṃ denti, ayaṃ abhihaṭabhikkhā nāma vaṭṭati. Sace pana bhattasālāya dānaṃ sajjetvā taṃ taṃ pariveṇaṃ pahiṇanti ‘‘bhattasālāya bhattaṃ gaṇhathā’’ti, na vaṭṭati. Ye pana manussā piṇḍacārike bhikkhū disvā āsanasālaṃ sammajjitvā tattha nisīdāpetvā bhojenti, na te paṭikkhipitabbā. Ye pana gāme bhikkhaṃ alabhitvā gāmato nikkhamante bhikkhū disvā ‘‘bhante bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, te paṭikkhipitabbā, na vā nivattitabbaṃ. Sace ‘‘nivattatha, bhante, bhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, ‘‘nivattathā’’ti vuttapade nivattituṃ vaṭṭati. ‘‘Nivattatha bhante, ghare bhattaṃ kataṃ, gāme bhattaṃ kata’’nti vadanti, gehe ca gāme ca bhattaṃ nāma yassa kassaci hotīti nivattituṃ vaṭṭati. ‘‘Nivattatha, bhattaṃ gaṇhathā’’ti sambandhaṃ katvā vadanti, nivattituṃ na vaṭṭati. Āsanasālato piṇḍāya carituṃ nikkhamante disvā ‘‘nisīdatha bhante bhattaṃ gaṇhathā’’ti vuttepi eseva nayo. Niccabhattanti dhuvabhattaṃ vuccati. ‘‘Niccabhattaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, bahūnampi ekato gahetuṃ vaṭṭati. Salākabhattādīsupi eseva nayo. Sesamettha uttānameva. Lại nữa, nếu họ mang bữa ăn đi đến nơi này nơi kia và nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ hoặc ngay từ đầu, họ mang đến tu viện, đặt ở một nơi thích hợp rồi dâng cúng cho các vị tỳ khưu lần lượt đến, thì đây được gọi là vật thực được mang đến (abhihaṭabhikkhā), được phép thọ nhận. Nhưng nếu họ chuẩn bị vật cúng dường ở nhà ăn rồi phái người đến từng khu tịnh xá (và nói): ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn ở nhà ăn,’ thì không được phép. Lại nữa, những người nào thấy các vị tỳ khưu đang đi khất thực, liền quét dọn nhà ăn, mời các vị ấy ngồi xuống đó và dâng cúng, thì không nên từ chối những người ấy. Lại nữa, những người nào thấy các vị tỳ khưu không nhận được vật thực trong làng và đang đi ra khỏi làng, liền nói: ‘Bạch ngài, xin hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì nên từ chối những người ấy, hoặc không nên quay trở lại. Nếu họ nói: ‘Bạch ngài, xin hãy quay lại, hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì được phép quay lại vì có từ ‘hãy quay lại’ (nivattathā) được nói ra. Nếu họ nói: ‘Bạch ngài, xin hãy quay lại, bữa ăn đã được chuẩn bị ở nhà, bữa ăn đã được chuẩn bị trong làng,’ thì được phép quay lại, vì bữa ăn ở nhà hay trong làng có thể là của bất kỳ ai. Nếu họ nói liên tục: ‘Hãy quay lại, hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì không được phép quay lại. Khi thấy các vị tỳ khưu đi ra khỏi nhà ăn để khất thực, nếu được nói rằng: ‘Bạch ngài, xin hãy ngồi xuống, hãy thọ nhận bữa ăn,’ thì quy tắc cũng tương tự. Bữa ăn thường xuyên (dhuvabhattaṃ) được gọi là bữa ăn hằng ngày (niccabhattaṃ). Nếu họ nói: ‘Xin hãy thọ nhận bữa ăn hằng ngày,’ thì nhiều vị cũng được phép cùng nhau thọ nhận. Đối với bữa ăn theo thẻ thăm (salākabhatta) và các loại tương tự, quy tắc cũng tương tự. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Phát sinh giống như trường hợp lông cừu – là hành động, không được miễn trừ do không có tưởng tri, không do tâm (cố ý), là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Gaṇabhojanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. Điều học về việc ăn theo nhóm, là điều thứ hai. 3. Paramparabhojanasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích Về Điều Học Ăn Uống Tuần Tự 221. Tatiyasikkhāpade – na kho idaṃ orakaṃ bhavissati, yathayime manussā sakkaccaṃ bhattaṃ karontīti, yena niyāmena ime manussā sakkaccaṃ bhattaṃ [Pg.84] karonti, tena ñāyati – ‘‘idaṃ sāsanaṃ idaṃ vā buddhappamukhe saṅghe dānaṃ na kho orakaṃ bhavissati, parittaṃ lāmakaṃ neva bhavissatī’’ti. Kirapatikoti ettha ‘‘kiro’’ti tassa kulaputtassa nāmaṃ; adhipaccaṭṭhena pana ‘‘kirapatiko’’ti vuccati. So kira issaro adhipati māsautusaṃvaccharaniyāmena vetanaṃ datvā kammakārake kammaṃ kāreti. Badarā paṭiyattāti upacāravasena vadati. Badaramissenāti badarasāḷavena. 221. Trong học giới thứ ba – (câu) ‘việc này chắc chắn sẽ không phải là tầm thường, giống như cách những người này chuẩn bị vật thực một cách kính cẩn,’ có nghĩa là: Do phương cách mà những người này chuẩn bị vật thực một cách kính cẩn, nhờ đó được biết rằng: ‘Lời nhắn này, hoặc sự cúng dường này đến Tăng chúng với đức Phật là vị đứng đầu, chắc chắn sẽ không phải là tầm thường, chắc chắn sẽ không phải là ít ỏi, thấp kém.’ Trong câu ‘Kirapatiko’, ‘Kiro’ là tên của thiện gia nam tử ấy; nhưng do ý nghĩa là người chủ, nên được gọi là ‘Kirapatiko’. Vị ấy, được cho là người chủ, người đứng đầu, sau khi trả lương theo quy định hàng tháng, hàng mùa, hàng năm, đã khiến các công nhân làm việc. (Câu) ‘Táo đã được chuẩn bị’ là nói theo cách nói thông thường. (Câu) ‘Trộn với táo’ có nghĩa là với nước si-rô táo. 222. Ussūre āhariyitthāti atidivā āhariyittha. 222. (Câu) ‘Ussūre āhariyittha’ có nghĩa là đã được mang đến quá trưa. 226. Mayhaṃ bhattapaccāsaṃ itthannāmassa dammīti ayaṃ bhattavikappanā nāma sammukhāpi parammukhāpi vaṭṭati. Sammukhā disvā ‘‘tuyhaṃ vikappemī’’ti vatvā bhuñjitabbaṃ, adisvā pañcasu sahadhammikesu ‘‘itthannāmassa vikappemī’’ti vatvā bhuñjitabbaṃ. Mahāpaccariyādīsu pana parammukhāvikappanāva vuttā. Sā cāyaṃ yasmā vinayakammena saṅgahitā, tasmā bhagavato vikappetuṃ na vaṭṭati. Bhagavati hi gandhakuṭiyaṃ nisinnepi saṅghamajjhe nisinnepi saṅghena gaṇappahonake bhikkhū gahetvā taṃ taṃ kammaṃ kataṃ sukatameva hoti, bhagavā neva kammaṃ kopeti; na sampādeti. Na kopeti dhammissarattā, na sampādeti agaṇapūrakattā. 226. (Câu) ‘Tôi xin cho hy vọng về vật thực của tôi đến vị tên là...’ – đây được gọi là sự xả vật thực (bhattavikappanā), được phép thực hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Khi có mặt, sau khi thấy (vị tỳ khưu), nên nói: ‘Tôi xin xả cho ngài’ rồi mới được dùng (vật thực khác). Khi không thấy (vị ấy) có mặt, trong số năm vị đồng pháp, nên nói: ‘Tôi xin xả cho vị tên là...’ rồi mới được dùng vật thực khác. Tuy nhiên, trong các Chú giải như Mahāpaccarī, chỉ nói đến việc xả khi vắng mặt. Và bởi vì việc xả này được bao gồm trong một Tăng sự thuộc Luật, do đó không được phép xả cho đức Thế Tôn. Thật vậy, dù đức Thế Tôn đang ngự trong hương thất hay đang ngự giữa Tăng chúng, khi Tăng chúng đã tập hợp đủ số tỳ khưu cho túc số và thực hiện các Tăng sự, thì Tăng sự ấy vẫn được xem là đã thực hiện tốt đẹp. Đức Thế Tôn không làm hỏng Tăng sự, cũng không làm cho Tăng sự thành tựu. Ngài không làm hỏng vì Ngài là chủ của Pháp, Ngài không làm cho thành tựu vì Ngài không phải là người làm đủ túc số. 229. Dve tayo nimantane ekato bhuñjatīti dve tīṇi nimantanāni ekapatte pakkhipitvā missetvā ekaṃ katvā bhuñjatīti attho. Dve tīṇi kulāni nimantetvā ekasmiṃ ṭhāne nisīdāpetvā ito cito ca āharitvā bhattaṃ ākiranti, sūpabyañjanaṃ ākiranti, ekamissakaṃ hoti, ettha anāpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sace pana mūlanimantanaṃ heṭṭhā hoti, pacchimaṃ pacchimaṃ upari, taṃ uparito paṭṭhāya bhuñjantassa āpatti. Hatthaṃ pana anto pavesetvā paṭhamanimantanato ekampi kabaḷaṃ uddharitvā bhuttakālato paṭṭhāya yathā tathā vā bhuñjantassa anāpatti. Sacepi tattha khīraṃ vā rasaṃ vā ākiranti, yena ajjhotthataṃ bhattaṃ ekarasaṃ hoti, koṭito paṭṭhāya bhuñjantassa anāpattīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā labhitvā nisinnassa tattheva aññepi khīrabhattaṃ vā rasabhattaṃ vā ākiranti, khīraṃ vā rasaṃ vā pivato anāpatti. Bhuñjantena pana paṭhamaṃ laddhamaṃsakhaṇḍaṃ vā bhattapiṇḍaṃ [Pg.85] vā mukhe pakkhipitvā koṭito paṭṭhāya bhuñjituṃ vaṭṭati. Sappipāyāsepi eseva nayo’’ti. 229. (Câu) ‘Dùng chung hai, ba vật thực của các lời mời’ có nghĩa là bỏ vật thực của hai, ba lời mời vào trong một bát, trộn lẫn, làm thành một rồi dùng. Hai, ba gia đình sau khi thỉnh mời, cho ngồi tại một nơi, rồi mang vật thực từ chỗ này, chỗ kia đến đổ vào, đổ canh và đồ ăn vào, thành một món hỗn hợp, trong trường hợp này không có tội, theo như được nói trong Chú giải Mahāpaccarī. Tuy nhiên, nếu vật thực của lời mời đầu tiên ở dưới, các vật thực của lời mời sau ở trên, vị nào dùng bắt đầu từ trên xuống thì có tội. Nhưng nếu đưa tay vào trong, lấy ra dù chỉ một miếng từ vật thực của lời mời đầu tiên, thì kể từ lúc đã dùng, dù dùng theo cách nào cũng không có tội. Nếu họ đổ sữa hoặc nước thịt vào đó, nhờ đó vật thực bị bao phủ trở thành một vị, vị nào dùng bắt đầu từ mép bát thì không có tội, theo như được nói trong Chú giải Mahāpaccarī. Tuy nhiên, trong Đại Chú giải (Mahā-aṭṭhakathā) có nói: ‘Đối với vị đã nhận cơm sữa hoặc cơm chan nước thịt và đang ngồi, nếu những người khác cũng đổ thêm cơm sữa hoặc cơm chan nước thịt vào đó, thì vị ấy uống sữa hoặc nước thịt không có tội. Nhưng vị nào đang ăn, sau khi bỏ miếng thịt hoặc vắt cơm đã nhận được lúc đầu vào miệng, thì được phép ăn bắt đầu từ mép bát. Đối với cháo nấu với bơ lỏng cũng theo phương pháp này.’ Mahāupāsako bhikkhuṃ nimanteti, tassa kulaṃ upagatassa upāsakopi tassa puttadārabhātikabhaginiādayopi attano attano koṭṭhāsaṃ āharitvā patte pakkhipanti, upāsakena paṭhamaṃ dinnaṃ abhuñjitvā pacchā laddhaṃ bhuñjantassa ‘‘anāpattī’’ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Kurundaṭṭhakathāyaṃ pana vaṭṭatīti vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘sace pāṭekkaṃ pacanti, attano attano pakkabhattato āharitvā denti, tattha pacchā āhaṭaṃ paṭhamaṃ bhuñjantassa pācittiyaṃ. Yadi pana sabbesaṃ ekova pāko hoti, paramparabhojanaṃ na hotī’’ti vuttaṃ. Mahāupāsako nimantetvā nisīdāpeti, añño manusso pattaṃ gaṇhāti, na dātabbaṃ. Kiṃ bhante na dethāti? Nanu upāsaka tayā nimantitamhāti! Hotu bhante, laddhaṃ laddhaṃ bhuñjathāti vadati, bhuñjituṃ vaṭṭati. Aññena āharitvā bhatte dinne āpucchitvāpi bhuñjituṃ vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Một vị đại thí chủ thỉnh mời một vị tỳ khưu. Khi vị ấy đến nhà, cả vị thí chủ lẫn vợ con, anh chị em của ông ta đều mang phần của mình đến đặt vào bát. Vị tỳ khưu không dùng phần do vị thí chủ cúng dường trước mà dùng phần nhận được sau, thì ‘không có tội’, theo như được nói trong Đại Chú giải. Tuy nhiên, trong Chú giải Kurundaṭṭhakathā lại nói rằng được phép. Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói: ‘Nếu họ nấu riêng, rồi mang từ phần cơm đã nấu của mình đến cúng dường, trong trường hợp đó, vị nào dùng trước phần được mang đến sau thì phạm tội Pācittiya. Nhưng nếu tất cả họ chỉ nấu chung một nồi, thì không phải là trường hợp dùng bữa liên tiếp (paramparabhojanaṃ).’ Một vị đại thí chủ thỉnh mời và cho ngồi. Một người khác cầm lấy bát, (vị tỳ khưu) không nên đưa. (Nếu người đó hỏi): ‘Bạch ngài, tại sao ngài không đưa?’ (Nên trả lời): ‘Này thí chủ, chẳng phải chúng tôi được ông thỉnh mời sao!’ (Nếu người đó nói): ‘Thôi được, bạch ngài, xin ngài cứ dùng những gì đã nhận được,’ thì được phép dùng. Khi có người khác mang vật thực đến cúng dường, cũng được phép dùng sau khi đã hỏi (người thỉnh mời ban đầu), theo như được nói trong Chú giải Kurundī. Anumodanaṃ katvā gacchantaṃ dhammaṃ sotukāmā ‘‘svepi bhante āgaccheyyāthā’’ti sabbe nimantenti, punadivase āgantvā laddhaṃ laddhaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Kasmā? Sabbehi nimantitattā. Eko bhikkhu piṇḍāya caranto bhattaṃ labhati, tamañño upāsako nimantetvā ghare nisīdāpeti, na ca tāva bhattaṃ sampajjati. Sace so bhikkhu piṇḍāya caritvā laddhabhattaṃ bhuñjati, āpatti. Abhutvā nisinne ‘‘kiṃ bhante na bhuñjasī’’ti vutte ‘‘tayā nimantitattā’’ti vatvā laddhaṃ laddhaṃ bhuñjatha bhante’’ti vutto bhuñjati, vaṭṭati. Khi vị tỳ khưu đang đi sau khi đã thuyết pháp tùy hỷ, những người muốn nghe pháp đều thỉnh mời: ‘Bạch ngài, ngày mai xin ngài lại đến.’ Ngày hôm sau, khi đến, vị ấy được phép dùng bất cứ vật thực nào nhận được. Tại sao? Vì đã được tất cả mọi người thỉnh mời. Một vị tỳ khưu đang đi khất thực thì nhận được vật thực. Một thí chủ khác thỉnh mời vị ấy và cho ngồi tại nhà, nhưng vật thực (của thí chủ) vẫn chưa sẵn sàng. Nếu vị tỳ khưu ấy dùng vật thực đã nhận được khi đi khất thực, thì có tội. Khi vị ấy ngồi mà không dùng, nếu được hỏi: ‘Bạch ngài, tại sao ngài không dùng?’, sau khi trả lời: ‘Vì đã được ông thỉnh mời,’ nếu được (thí chủ) nói rằng: ‘Bạch ngài, xin ngài cứ dùng những gì đã nhận được,’ thì vị ấy dùng, và việc đó được phép. Sakalena gāmenāti sakalena gāmena ekato hutvā nimantitasseva yattha katthaci bhuñjato anāpatti. Pūgepi eseva nayo. Nimantiyamāno bhikkhaṃ gahessāmīti bhaṇatīti ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti nimantiyamāno ‘‘na mayhaṃ tava bhattenattho, bhikkhaṃ gaṇhissāmī’’ti vadati. Ettha pana mahāpadumatthero āha – ‘‘evaṃ vadanto imasmiṃ sikkhāpade animantanaṃ kātuṃ sakkoti, bhuñjanatthāya pana okāso kato hotīti neva gaṇabhojanato na cārittato muccatī’’ti. Mahāsumatthero āha – ‘‘yadaggena animantanaṃ kātuṃ sakkoti, tadaggena neva gaṇabhojanaṃ na cārittaṃ hotī’’ti. Sesaṃ uttānameva. Sakalena gāmenāti: (Giải rằng) do toàn thể ngôi làng. (Nghĩa là) vị tỳ khưu được mời bởi toàn thể ngôi làng tụ họp lại, khi dùng bữa ở bất cứ nơi nào cũng vô tội. Pūgepi eseva nayo: Ở trong hội chúng cũng có phương pháp tương tự. Nimantiyamāno bhikkhaṃ gahessāmīti bhaṇatīti: (Giải rằng) khi đang được mời, vị ấy nói: "Tôi sẽ nhận vật thực khất thực." (Nghĩa là) khi được mời rằng: "Xin ngài hãy nhận vật thực," vị ấy nói: "Tôi không có nhu cầu về vật thực của ông, tôi sẽ nhận vật thực khất thực." Về điểm này, trưởng lão Mahāpaduma đã nói: "Vị tỳ khưu nói như vậy, ở trong học giới này, có thể thực hiện việc không phải là lời mời, nhưng cơ hội để dùng bữa đã được tạo ra, vì thế vị ấy không thoát khỏi (tội) dùng bữa theo nhóm, cũng không thoát khỏi (tội) do hạnh kiểm." Trưởng lão Mahāsumatthero đã nói: "Trong chừng mực nào vị ấy có thể thực hiện việc không phải là lời mời, trong chừng mực ấy không có việc dùng bữa theo nhóm, cũng không có (tội) do hạnh kiểm." Phần còn lại đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ [Pg.86] – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ ettha hi bhojanaṃ kiriyā, avikappanaṃ akiriyā, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có sự phát sanh của kaṭhina, phát sanh từ thân và khẩu, và từ thân, khẩu, và tâm, là (học giới) có hành vi và phi hành vi. Ở đây, việc dùng bữa là hành vi, việc không phân chia là phi hành vi. (Học giới này) không thoát khỏi (tội) dù không có tưởng về sự vi phạm, không có tâm (vi phạm), có tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại thọ. Paramparabhojanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. Học giới về việc dùng bữa liên tiếp, điều thứ ba. 4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích học giới về bà Kāṇamātā 230. Catutthasikkhāpade – kāṇamātāti kāṇāya mātā. Sā kirassā dhītā abhirūpā ahosi, ye ye taṃ passanti, te te rāgena kāṇā honti, rāgandhā hontīti attho. Tasmā paresaṃ kāṇabhāvakaraṇato ‘‘kāṇā’’ti vissutā ahosi. Tassā vasena mātāpissā ‘‘kāṇamātā’’ti pākaṭā jātā. Āgatanti āgamanaṃ. Kismiṃ viyāti kīdisaṃ viya; lajjanakaṃ viya hotīti adhippāyo. Rittahatthaṃ gantunti rittā hatthā asmiṃ gamane tadidaṃ rittahatthaṃ, taṃ rittahatthaṃ gamanaṃ gantuṃ lajjanakaṃ viya hotīti vuttaṃ hoti. Parikkhayaṃ agamāsīti upāsikā ariyasāvikā bhikkhū disvā santaṃ adātuṃ na sakkoti, tasmā tāva dāpesi, yāva sabbaṃ parikkhayaṃ agamāsi. Dhammiyā kathāyāti ettha kāṇāpi mātu atthāya desiyamānaṃ dhammaṃ suṇantī desanāpariyosāne sotāpannā ahosi. Uṭṭhāyāsanā pakkāmīti āsanato uṭṭhahitvā gato. Sopi puriso ‘‘satthā kira kāṇamātāya nivesanaṃ agamāsī’’ti sutvā kāṇaṃ ānetvā pakatiṭṭhāneyeva ṭhapesi. 230. Trong học giới thứ tư, Kāṇamātāti nghĩa là mẹ của (cô) Kāṇā. Tương truyền, người con gái của bà ấy có dung sắc xinh đẹp. Bất cứ người đàn ông nào nhìn thấy cô ấy, họ đều trở nên mù quáng vì tham ái, nghĩa là họ bị mù vì tham ái. Do đó, vì làm cho những người khác trở nên mù quáng, cô ấy đã nổi danh là "Kāṇā" (người mù). Do duyên cớ về cô ấy, mẹ của cô cũng đã trở nên nổi tiếng là "Kāṇamātā" (mẹ của Kāṇā). Āgatanti nghĩa là sự đến. Kismiṃ viyāti nghĩa là giống như thế nào? Ý định là: "Giống như điều đáng hổ thẹn." Rittahatthaṃ gantunti: (Đi tay không) nghĩa là trong chuyến đi này, hai tay trống rỗng, do đó chuyến đi này là tay không. (Nghĩa là) đã được nói rằng: "Đi chuyến đi tay không ấy giống như là điều đáng hổ thẹn." Parikkhayaṃ agamāsīti: (Đã đi đến sự cạn kiệt) nghĩa là nữ cận sự là vị thánh nữ đệ tử, khi thấy các vị tỳ khưu, bà không thể không cho vật đang có. Do đó, bà đã cho đến khi tất cả đều cạn kiệt. Dhammiyā kathāyāti: Về câu này, ở đây, cô Kāṇā trong khi đang nghe pháp được thuyết vì lợi ích của mẹ mình, vào cuối bài pháp thoại, cô đã trở thành bậc Nhập Lưu. Uṭṭhāyāsanā pakkāmīti: (Đứng dậy từ chỗ ngồi và ra đi) nghĩa là đã đứng dậy từ chỗ ngồi và đi. Người đàn ông ấy, sau khi nghe rằng: "Tương truyền, bậc Đạo Sư đã đi đến nhà của bà Kāṇamātā," đã đưa cô Kāṇā về và đặt cô ấy vào đúng vị trí (người vợ) như trước. 231. Imasmiṃ pana vatthusmiṃ uppannamatte appaññatteyeva sikkhāpade pātheyyavatthu udapādi, tasmā anantarameva cetaṃ dassetuṃ ‘‘tena kho pana samayenā’’tiādi vuttaṃ. Sopi ca upāsako ariyasāvakattā sabbameva dāpesi. Tena vuttaṃ – ‘‘parikkhayaṃ agamāsī’’ti. 231. Lại nữa, trong câu chuyện này, ngay khi vừa phát sanh, trong khi học giới chưa được chế định, câu chuyện về lương thực đi đường đã khởi lên. Do đó, để chỉ ra điều này ngay sau đó, các vị kết tập kinh điển đã nói câu bắt đầu bằng "tena kho pana samayena." Và nam cận sự ấy, do là vị thánh đệ tử, đã cho đi tất cả. Do đó, đã được nói rằng: "parikkhayaṃ agamāsi" (đã đi đến sự cạn kiệt). 233. Yaṃkiñci paheṇakatthāyāti paṇṇākāratthāya paṭiyattaṃ yaṃkiñci atirasakamodakasakkhalikādi sabbaṃ idha pūvotveva saṅkhyaṃ gacchati. Yaṃkiñci [Pg.87] pātheyyatthāyāti maggaṃ gacchantānaṃ antarāmaggatthāya paṭiyattaṃ yaṃkiñci baddhasattuabaddhasattutilataṇḍulādi sabbaṃ idha manthotveva saṅkhyaṃ gacchati. Tato ce uttarinti sacepi tatiyaṃ pattaṃ thūpīkataṃ gaṇhāti, pūvagaṇanāya pācittiyaṃ. 233. Yaṃkiñci paheṇakatthāyāti: Bất cứ thứ gì được chuẩn bị để làm quà tặng, như là bánh atirasaka, bánh modaka, bánh sakkhalikā, v.v... tất cả ở đây được kể là bánh (pūva). Yaṃkiñci pātheyyatthāyāti: Bất cứ thứ gì được chuẩn bị cho những người đi đường để dùng giữa đường, như là bột rang vo viên, bột rang không vo viên, mè, gạo, v.v... tất cả ở đây được kể là bột rang (mantha). Tato ce uttarinti: Nếu vị ấy nhận bát thứ ba vun ngọn lên, (vị ấy phạm) pācittiya theo số lượng bánh. Dvattipattapūre paṭiggahetvāti mukhavaṭṭiyā heṭṭhimalekhāya samapūre patte gahetvā. Amutra mayā dvattipattapūrāti ettha sace dve gahitā, ‘‘atra mayā dve pattapūrā paṭiggahitā, tvaṃ ekaṃ gaṇheyyāsī’’ti vattabbaṃ. Tenāpi aññaṃ passitvā ‘‘paṭhamaṃ āgatena dve pattapūrā gahitā, mayā eko, mā tvaṃ gaṇhī’’ti vattabbaṃ. Yena paṭhamaṃ eko gahito, tassāpi paramparārocane eseva nayo. Yena pana sayameva tayo gahitā, tena aññaṃ disvā ‘‘mā kho ettha paṭiggaṇhi’’ cceva vattabbaṃ. Paṭikkamanaṃ nīharitvāti āsanasālaṃ haritvā, āsanasālaṃ gacchantena ca chaḍḍitasālā na gantabbā. Yattha mahā bhikkhusaṅgho nisīdati, tattha gantabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ ‘‘yā laddhaṭṭhānato āsannā āsanasālā, tattha gantabbaṃ. Attano ‘sandiṭṭhānaṃ vā sambhattānaṃ vā ekanikāyikānaṃ vā dassāmī’ti aññattha gantuṃ na labbhati. Sace panassa nibaddhanisīdanaṭṭhānaṃ hoti, dūrampi gantuṃ vaṭṭatī’’ti. Dvattipattapūre paṭiggahetvāti: (Giải rằng) sau khi đã nhận những bát đầy ngang với vạch dưới của vành miệng. Amutra mayā dvattipattapūrāti: Về câu này, nếu đã nhận hai bát, nên nói rằng: "Ở đây, tôi đã nhận hai bát đầy, ngài hãy nhận một bát." Vị ấy cũng vậy, khi thấy vị khác, nên nói: "Vị đến trước đã nhận hai bát đầy, tôi đã nhận một, ngài đừng nhận nữa." Đối với vị đã nhận một bát trước, phương pháp trong việc thông báo lần lượt cũng tương tự. Còn vị nào đã tự mình nhận ba bát, vị ấy khi thấy vị khác, chỉ nên nói rằng: "Xin đừng nhận ở đây." Paṭikkamanaṃ nīharitvāti: (Giải rằng) sau khi mang đến nhà nghỉ. Và vị tỳ khưu đi đến nhà nghỉ không nên đi đến nhà nghỉ đã bị bỏ đi. Nơi nào có đông đảo Tăng chúng ngồi, nên đi đến nơi đó. Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī có nói: "Nhà nghỉ nào gần nhất với nơi đã nhận, nên đi đến nơi đó. Không được phép đi đến nơi khác với ý nghĩ 'Tôi sẽ cho các vị quen biết, hoặc các vị thân hữu, hoặc các vị cùng bộ phái.' Nhưng nếu vị ấy có một nơi ngồi thường xuyên, thì được phép đi dù ở xa." Saṃvibhajitabbanti sace tayo pattapūrā gahitā, ekaṃ attano ṭhapetvā dve bhikkhusaṅghassa dātabbā. Sacce dve gahitā, ekaṃ attano ṭhapetvā eko saṅghassa dātabbo, yathāmittaṃ pana dātuṃ na labbhati. Yena eko gahito, na tena kiñci akāmā dātabbaṃ, yathāruci kātabbaṃ. Saṃvibhajitabbanti: (Giải rằng) nếu đã nhận ba bát đầy, sau khi giữ lại một phần cho mình, hai phần nên được trao cho Tăng chúng. Nếu đã nhận hai bát đầy, sau khi giữ lại một phần cho mình, một phần nên được trao cho Tăng chúng. Tuy nhiên, không được phép cho theo tình bạn. Vị nào đã nhận một bát, vị ấy không nên cho bất cứ thứ gì nếu không muốn, có thể làm theo ý thích. 235. Gamane paṭippassaddheti antarāmagge upaddavaṃ vā disvā anatthikatāya vā ‘‘mayaṃ idāni na pesissāma, na gamissāmā’’ti evaṃ gamane paṭippassaddhe upacchinne. Ñātakānaṃ pavāritānanti etesaṃ bahumpi dentānaṃ paṭiggaṇhantassa anāpatti. Aṭṭhakathāsu pana ‘‘tesampi pātheyyapaheṇakatthāya paṭiyattato pamāṇameva vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Sesaṃ uttānameva. 235. Gamane paṭippassaddheti: (Giải rằng) khi việc đi đường đã lắng dịu, đã chấm dứt, do thấy nguy hiểm trên đường hoặc do không có nhu cầu, (nghĩ rằng): "Bây giờ chúng tôi sẽ không gửi, sẽ không đi." Ñātakānaṃ pavāritānanti: Đối với những người này (thân quyến và người đã thỉnh mời), vị tỳ khưu nhận dù họ cho nhiều cũng vô tội. Tuy nhiên, trong các sách Chú giải có nói: "Đối với họ cũng vậy, từ những thứ được chuẩn bị để làm lương thực đi đường và quà tặng, chỉ được phép theo số lượng quy định." Phần còn lại đã rõ ràng. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có sáu sự phát sanh, là hành vi, không thoát khỏi (tội) dù không có tưởng về sự vi phạm, không có tâm (vi phạm), có tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại thọ. Kāṇamātāsikkhāpadaṃ catutthaṃ. Học giới về bà Kāṇamātā, điều thứ tư. 5. Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải thích học giới về sự thỉnh mời lần thứ nhất 236. Pañcamasikkhāpade [Pg.88] – bhikkhū bhuttāvī pavāritāti brāhmaṇena ‘‘gaṇhatha, bhante, yāva icchathā’’ti evaṃ yāvadatthapavāraṇāya, sayañca ‘‘alaṃ, āvuso, thokaṃ thokaṃ dehī’’ti evaṃ paṭikkhepapavāraṇāya pavāritā. Paṭivissaketi sāmantagharavāsike. 236. Trong điều học thứ năm – (cụm từ) ‘tỳ khưu đã ăn xong và đã được mời’ (có nghĩa là): (các vị tỳ khưu) đã được mời bằng sự mời mọc cho đến khi vừa ý như vầy do người bà-la-môn (nói rằng): “Bạch ngài, các ngài muốn (bao nhiêu), xin hãy nhận lấy (bấy nhiêu),” và do chính (các vị ấy) bằng sự mời mọc có tính cách từ chối như vầy: “Này hiền hữu, đủ rồi, hãy cho một ít thôi.” (Cụm từ) ‘Paṭivissake’ (có nghĩa là) những người gia chủ ở gần. 237. Kākoravasaddanti kākānaṃ oravasaddaṃ; sannipatitvā viravantānaṃ saddaṃ. Alametaṃ sabbanti ettha tikāraṃ avatvāva ‘‘alametaṃ sabbaṃ’’ ettakaṃ vattuṃ vaṭṭati. 237. (Cụm từ) ‘Kākoravasaddaṃ’ (có nghĩa là) tiếng kêu tập thể của loài quạ; tiếng của (những con quạ) đã tụ tập lại và đang kêu. Trong (cụm từ) ‘Alametaṃ sabban’ti’, ở đây, không cần nói mẫu tự ‘ti’, nên nói chừng ấy (lời) là ‘alametaṃ sabbaṃ’. 238-9. Bhuttāvīti bhuttavā. Tattha ca yasmā yena ekampi sitthaṃ saṅkhāditvā vā asaṅkhāditvā vā ajjhoharitaṃ hoti, so ‘‘bhuttāvī’’ti saṅkhyaṃ gacchati, tenassa padabhājane ‘‘bhuttāvī nāma pañcannaṃ bhojanāna’’ntiādi vuttaṃ. Pavāritoti katapavāraṇo, katapaṭikkhepo. Sopi ca yasmā na paṭikkhepamattena, atha kho pañcaṅgavasena, tenassa padabhājane ‘‘pavārito nāma asanaṃ paññāyatī’’tiādi vuttaṃ. Tattha yasmā ‘‘asanaṃ paññāyatī’’ti iminā vippakatabhojano, ‘‘pavārito’’ti vutto. Yo ca vippakatabhojano, tena kiñci bhuttaṃ, kiñci abhuttaṃ, yañca bhuttaṃ; taṃ sandhāya ‘‘bhuttāvī’’tipi saṅkhyaṃ gacchati, tasmā bhuttāvīvacanena visuṃ kañci atthasiddhiṃ na passāma. ‘‘Dirattatirattaṃ, chappañcavācāhī’’tiādīsu (pāci. 61-62) pana dirattādivacanaṃ viya pavāritapadassa parivārakabhāvena byañjanasiliṭṭhatāya cetaṃ vuttanti veditabbaṃ. 238-9. ‘Bhuttāvī’ (có nghĩa là) người đã ăn. Và ở đây, vì rằng vị nào đã nuốt vào bụng dù chỉ một vắt cơm, dù nhai hay không nhai, vị ấy được kể là ‘bhuttāvī’ (người đã ăn), do đó, trong phần phân tích từ của từ ấy, (Đức Thế Tôn) đã nói: “Bhuttāvī được gọi là (người đã ăn) một trong năm loại vật thực” v.v... ‘Pavārito’ (có nghĩa là) người đã được mời, người đã từ chối. Và vị ấy cũng vậy, vì rằng (sự mời) không (chỉ) đơn thuần là sự từ chối, mà thực ra là do năm yếu tố, do đó, trong phần phân tích từ của từ ấy, đã được nói: “Pavārito được gọi là (khi) việc ăn được nhận biết” v.v... Ở đây, vì rằng với (cụm từ) “việc ăn được nhận biết” này, người đang ăn dở dang được gọi là ‘pavārito’. Và người nào đang ăn dở dang, vị ấy đã ăn một phần, chưa ăn một phần; và liên quan đến phần đã ăn, vị ấy cũng được kể là ‘bhuttāvī’. Do đó, chúng tôi không thấy có sự thành tựu ý nghĩa riêng biệt nào bởi từ ‘bhuttāvī’. Tuy nhiên, nên hiểu rằng từ này được nói ra để làm từ phụ thuộc cho từ ‘pavārita’ và để cho câu văn được trôi chảy, giống như từ ‘diratta’ v.v... trong (các đoạn) như: “Hai ba đêm, bằng năm sáu lời nói” v.v... (Pāci. 61-62). Asanaṃ paññāyatītiādīsu vippakatabhojanaṃ dissati, bhuñjamāno ceso puggalo hotīti attho. Bhojanaṃ paññāyatīti pavāraṇappahonakabhojanaṃ dissati. Odanādīnaṃ ce aññataraṃ paṭikkhipitabbaṃ bhojanaṃ hotīti attho. Hatthapāse ṭhitoti pavāraṇappahonakaṃ bhojanaṃ gaṇhitvā dāyako aḍḍhateyyahatthappamāṇe okāse hotīti attho. Abhiharatīti so ce dāyako tassa taṃ bhattaṃ kāyena abhiharatīti attho. Paṭikkhepo paññāyatīti paṭikkhepo dissati; tañce abhihaṭaṃ so bhikkhu kāyena vā vācāya vā paṭikkhipatīti attho. Evaṃ pañcannaṃ aṅgānaṃ vasena pavārito nāma hotīti. Vuttampi cetaṃ – Trong (các cụm từ) như ‘Asanaṃ paññāyati’ v.v..., việc ăn dở dang được thấy, ý nghĩa là: nếu người ấy đang ăn. ‘Bhojanaṃ paññāyati’ (có nghĩa là) vật thực đủ để mời được thấy. Ý nghĩa là: nếu có một loại vật thực nào đó trong số cơm v.v... cần phải từ chối. ‘Hatthapāse ṭhito’ (có nghĩa là) ý nghĩa là: người thí chủ cầm lấy vật thực đủ để mời và đứng ở một nơi trong khoảng hai cùi tay rưỡi. ‘Abhiharati’ (có nghĩa là) ý nghĩa là: nếu người thí chủ ấy dâng vật thực đó đến cho vị ấy bằng thân. ‘Paṭikkhepo paññāyati’ (có nghĩa là) sự từ chối được thấy; ý nghĩa là: nếu vị tỳ khưu ấy từ chối vật thực đã được dâng đến đó bằng thân hoặc bằng lời. Như vậy, do năm yếu tố, (vị ấy) được gọi là ‘pavārito’. Và điều này cũng đã được nói – ‘‘Pañcahi [Pg.89] upāli ākārehi pavāraṇā paññāyati – asanaṃ paññāyati, bhojanaṃ paññāyati, hatthapāse ṭhito, abhiharati, paṭikkhepo paññāyatī’’ti (pari. 428). “Này Upāli, do năm lý do, sự mời được nhận biết – việc ăn được nhận biết, vật thực được nhận biết, người (dâng) đứng trong tầm tay, (vật thực) được dâng đến, sự từ chối được nhận biết.” (Pari. 428). Tatrāyaṃ vinicchayo – ‘‘asana’’ntiādīsu tāva yañca asnāti yañca bhojanaṃ hatthapāse ṭhitena abhihaṭaṃ paṭikkhipati, taṃ ‘‘odano, kummāso, sattu, maccho, maṃsa’’nti imesaṃ aññatarameva veditabbaṃ. Tattha odano nāma – sāli, vīhi, yavo, godhumo, kaṅgu, varako, kudrūsakoti sattannaṃ dhaññānaṃ taṇḍulehi nibbatto. Tattha ‘‘sālī’’ti antamaso nīvāraṃ upādāya sabbāpi sālijāti. ‘‘Vīhī’’ti sabbāpi vīhijāti. ‘‘Yavagodhumesu’’ bhedo natthi. ‘‘Kaṅgū’’ti setarattakāḷabhedā sabbāpi kaṅgujāti. ‘‘Varako’’ti antamaso varakacorakaṃ upādāya sabbā setavaṇṇā varakajāti. ‘‘Kudrūsako’’ti kāḷako dravo ceva sāmākādibhedā ca sabbāpi tiṇadhaññajāti. Đây là sự phân định trong đó – Trước hết, trong (các từ) như ‘asanaṃ’ v.v..., (vật thực) mà vị ấy ăn và vật thực được người đứng trong tầm tay dâng đến mà vị ấy từ chối, nên được hiểu rằng đó chỉ là một trong số những thứ này: ‘cơm, bánh bột lúa mạch, bột rang, cá, thịt’. Trong đó, cơm là (món) được làm từ gạo của bảy loại ngũ cốc: lúa sāli, lúa vīhi, lúa mạch, lúa mì, kê, lúa varaka, lúa kudrūsaka. Trong đó, ‘sāli’ là tất cả các loại lúa sāli, kể cả loại thấp nhất là lúa hoang (nīvāra). ‘Vīhi’ là tất cả các loại lúa vīhi. Không có sự khác biệt giữa ‘lúa mạch và lúa mì’. ‘Kaṅgu’ là tất cả các loại kê, có các loại khác nhau như trắng, đỏ, đen. ‘Varaka’ là tất cả các loại lúa varaka có màu trắng, kể cả loại thấp nhất là varakacoraka. ‘Kudrūsaka’ là loại lúa drava màu đen và tất cả các loại ngũ cốc cỏ, có các loại khác nhau như sāmāka v.v... Nīvāravarakacorakā cettha ‘‘dhaññānulomā’’ti vadanti. Dhaññāni vā hontu dhaññānulomāni vā, etesaṃ vuttappabhedānaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ taṇḍule gahetvā ‘‘bhattaṃ pacissāmā’’ti vā ‘‘yāguṃ pacissāmā’’ti vā ‘‘ambilapāyāsādīsu aññataraṃ pacissāmā’’ti vā yaṃkiñci sandhāya pacantu, sace uṇhaṃ sītalaṃ vā bhuñjantānaṃ bhojanakāle gahitagahitaṭṭhāne odhi paññāyati, odanasaṅgahameva gacchati, pavāraṇaṃ janeti. Sace odhi na paññāyati, yāgusaṅgahaṃ gacchati, pavāraṇaṃ na janeti. Và ở đây, lúa hoang (nīvāra) và varakacoraka được gọi là ‘tương tự ngũ cốc’. Dù là ngũ cốc hay tương tự ngũ cốc, người ta có thể lấy gạo của bảy loại ngũ cốc đã được nói đến này và nấu với bất kỳ ý định nào, dù là “chúng ta sẽ nấu cơm” hay “chúng ta sẽ nấu cháo” hay “chúng ta sẽ nấu một món nào đó trong số cháo sữa chua v.v...”. Nếu vào lúc ăn, dù nóng hay nguội, khi những người đang ăn lấy lên, ranh giới (của miếng cơm) được nhận biết, nó được xếp vào loại cơm, và phát sinh sự mời. Nếu ranh giới không được nhận biết, nó được xếp vào loại cháo, và không phát sinh sự mời. Yopi pāyāso vā paṇṇaphalakaḷīramissakā ambilayāgu vā uddhanato otāritamattā abbhuṇhā hoti, āvajjitvā pivituṃ sakkā, hatthena gahitokāsepi odhiṃ na dasseti, pavāraṇaṃ na janeti. Sace pana usumāya vigatāya sītalībhūtā ghanabhāvaṃ gacchati, odhiṃ dasseti, puna pavāraṇaṃ janeti. Pubbe tanubhāvo na rakkhati. Sacepi dadhitakkādīni āropetvā bahupaṇṇaphalakaḷīre pakkhipitvā muṭṭhimattāpi taṇḍulā pakkhittā honti, bhojanakāle ce odhi paññāyati, pavāraṇaṃ janeti. Ayāguke nimantane ‘‘yāguṃ dassāmā’’ti bhatte udakakañjikakhīrādīni ākiritvā ‘‘yāguṃ gaṇhathā’’ti denti. Kiñcāpi tanukā honti, pavāraṇaṃ janetiyeva[Pg.90]. Sace pana pakkuthitesu udakādīsu pakkhipitvā pacitvā denti, yāgusaṅgahameva gacchati. Yāgusaṅgahaṃ gatepi tasmiṃ vā aññasmiṃ vā yattha macchamaṃsaṃ pakkhipanti, sace sāsapamattampi macchamaṃsakhaṇḍaṃ vā nhāru vā paññāyati, pavāraṇaṃ janeti. Cả cháo sữa, hoặc cháo chua trộn với lá, quả, măng, khi vừa mới nhấc xuống khỏi bếp còn rất nóng, có thể nghiêng (bát) để uống, và ngay cả ở chỗ được lấy bằng tay cũng không cho thấy ranh giới, thì không phát sinh sự mời. Nhưng nếu khi hơi nóng đã bay hết, nó trở nên nguội và đặc lại, cho thấy ranh giới, thì lại phát sinh sự mời. Tình trạng loãng trước đó không bảo vệ (khỏi phạm). Ngay cả khi người ta đặt sữa chua, sữa bơ v.v... lên (bếp), cho nhiều lá, quả, măng vào, và cho dù chỉ một nắm gạo được thêm vào, nếu vào lúc ăn, ranh giới được nhận biết, thì phát sinh sự mời. Trong một buổi mời không có cháo, (người ta) nghĩ “chúng ta sẽ cúng cháo” rồi đổ nước, nước gạo, sữa v.v... vào cơm và dâng cúng, nói rằng “xin hãy nhận cháo”. Mặc dù nó loãng, nó vẫn phát sinh sự mời. Nhưng nếu người ta cho (cơm) vào nước đang sôi v.v... rồi nấu và dâng cúng, nó chỉ được xếp vào loại cháo. Ngay cả khi đã được xếp vào loại cháo, nếu người ta cho cá thịt vào trong đó hoặc trong (nước canh) khác, nếu một miếng cá thịt hoặc một sợi gân dù chỉ bằng hạt cải được nhận biết, thì phát sinh sự mời. Suddharasako pana rasakayāgu vā na janeti. Ṭhapetvā vuttadhaññānaṃ taṇḍule aññehi veṇutaṇḍulādīhi vā kandamūlaphalehi vā yehi kehici kataṃ bhattampi pavāraṇaṃ na janeti, pageva ghanayāgu. Sace panettha macchamaṃsaṃ pakkhipanti, janeti. Mahāpaccariyaṃ ‘‘pupphaatthāya bhattampi pavāraṇaṃ janetī’’ti vuttaṃ. Pupphiatthāya bhattaṃ nāma pupphikhajjakatthāya kuthitatūdake pakkhipitvā seditataṇḍulā vuccanti. Sace pana te taṇḍule sukkhāpetvā khādanti, vaṭṭati; neva sattusaṅkhyaṃ na bhattasaṅkhyaṃ gacchanti. Puna tehi katabhattaṃ pavāretiyeva. Te taṇḍule sappitelādīsu vā pacanti, pūvaṃ vā karonti, na pavārenti. Puthukā vā tāhi katasattubhattādīni vā na pavārenti. Còn nước cốt thịt thuần túy hoặc cháo có nước cốt thịt thì không phát sanh sự từ chối. Ngoại trừ gạo của các loại lúa đã được nói đến, cơm được làm bằng các loại khác như gạo tre v.v..., hoặc bằng củ, rễ, trái cây, hoặc bằng bất cứ vật gì cũng không phát sanh sự từ chối, huống chi là cháo đặc. Nếu họ bỏ cá thịt vào trong đó thì phát sanh sự từ chối. Trong Chú giải Mahāpaccarī đã nói rằng: ‘Cơm vì mục đích làm bỏng cốm cũng phát sanh sự từ chối’. Cơm vì mục đích làm bỏng cốm được gọi là gạo được luộc bằng cách bỏ vào nước sôi sùng sục vì mục đích làm vật thực loại cứng là bỏng cốm. Nhưng nếu họ phơi khô gạo đó rồi ăn thì được phép; không được kể là bột rang cũng không được kể là cơm. Lại nữa, cơm được làm bằng gạo đó chắc chắn phát sanh sự từ chối. Họ nấu gạo đó trong bơ, dầu v.v..., hoặc làm bánh thì không phát sanh sự từ chối. Cốm dẹp, hoặc bột rang, cơm v.v... được làm bằng cốm dẹp đó cũng không phát sanh sự từ chối. Kummāso nāma yavehi katakummāso. Aññehi pana muggādīhi katakummāso pavāraṇaṃ na janeti. Sattu nāma sālivīhiyavehi katasattu. Kaṅguvarakakudrūsakasīsānipi bhajjitvā īsakaṃ koṭṭetvā thuse palāpetvā puna daḷhaṃ koṭṭetvā cuṇṇaṃ karonti. Sacepi taṃ allattā ekābaddhaṃ hoti, sattusaṅgahameva gacchati. Kharapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ taṇḍule koṭṭetvā denti, tampi cuṇṇaṃ sattusaṅgahameva gacchati. Samapākabhajjitānaṃ pana vīhīnaṃ vā vīhipalāpānaṃ vā taṇḍulā bhajjitataṇḍulā eva vā na pavārenti. Tesaṃ pana taṇḍulādīnaṃ cuṇṇaṃ pavāreti. Kharapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ kuṇḍakampi pavāreti. Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā kuṇḍakaṃ na pavāreti. Lājā vā tehi katabhattasattuādīni vā na pavārenti. Bhajjitapiṭṭhaṃ vā yaṃkiñci suddhakhajjakaṃ vā na pavāreti. Macchamaṃsapūritakhajjakaṃ pana sattumodako vā pavāreti. Maccho maṃsañca pākaṭameva. Ayaṃ pana viseso – sacepi yāguṃ pivantassa yāgusitthamattāneva dve macchakhaṇḍāni vā maṃsakhaṇḍāni vā ekabhājane vā nānābhājane vā denti, tāni ce akhādanto aññaṃ yaṃkiñci pavāraṇappahonakaṃ paṭikkhipati[Pg.91], na pavāreti. Tato ekaṃ khāditaṃ, ekaṃ hatthe vā patte vā hoti, so ce aññaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Dvepi khāditāni honti, mukhe sāsapamattampi avasiṭṭhaṃ natthi, sacepi aññaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kummāsa được gọi là kummāsa làm bằng lúa mạch. Còn kummāsa làm bằng các loại khác như đậu xanh v.v... thì không phát sanh sự từ chối. Sattu được gọi là sattu làm bằng lúa Sāli, lúa Vīhi, và lúa mạch. Người ta cũng rang bông của lúa kê, lúa miến, lúa lùn, giã sơ, sàng sảy trấu, rồi giã lại cho kỹ để làm thành bột. Cho dù bột đó dính lại thành một khối do còn ẩm, vẫn được kể là sattu. Họ giã gạo của lúa Vīhi được rang chín kỹ rồi dâng cúng, bột đó cũng được kể là sattu. Còn gạo của lúa Vīhi hoặc lúa lép được rang vừa chín, hoặc chính gạo rang thì không phát sanh sự từ chối. Nhưng bột của các loại gạo đó v.v... thì phát sanh sự từ chối. Cả tấm của lúa Vīhi được rang chín kỹ cũng phát sanh sự từ chối. Còn tấm của lúa được rang vừa chín hoặc được phơi khô dưới nắng thì không phát sanh sự từ chối. Bỏng, hoặc cơm, bột rang v.v... được làm bằng bỏng đó cũng không phát sanh sự từ chối. Bột đã rang, hoặc bất kỳ vật thực loại cứng thuần túy nào cũng không phát sanh sự từ chối. Còn vật thực loại cứng có nhân cá thịt, hoặc bánh bột viên thì phát sanh sự từ chối. Cá và thịt thì đã rõ ràng. Đây là điểm đặc biệt: Cho dù họ dâng cho vị tỳ khưu đang uống cháo hai miếng cá hoặc hai miếng thịt chỉ bằng hạt cháo, trong một vật đựng hoặc trong nhiều vật đựng khác nhau, nếu vị ấy chưa ăn chúng mà từ chối bất kỳ vật thực nào khác đủ để phát sanh sự từ chối, thì không phát sanh sự từ chối. Trong số đó, một miếng đã được ăn, một miếng còn ở trên tay hoặc trong bát, nếu vị ấy từ chối vật thực khác, thì phát sanh sự từ chối. Cả hai miếng đều đã được ăn, trong miệng không còn sót lại dù chỉ bằng hạt cải, cho dù vị ấy từ chối vật thực khác, cũng không phát sanh sự từ chối. Kappiyamaṃsaṃ khādanto kappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Kappiyamaṃsaṃ khādanto akappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kasmā? Avatthutāya. Yañhi bhikkhuno khādituṃ vaṭṭati, taṃyeva paṭikkhipato pavāraṇā hoti. Idaṃ pana jānanto akappiyattā paṭikkhipati, ajānantopi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitameva paṭikkhipati nāma, tasmā na pavāreti. Sace pana akappiyamaṃsaṃ khādanto kappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Kasmā? Vatthutāya. Yañhi tena paṭikkhittaṃ, taṃ pavāraṇāya vatthu. Yaṃ pana khādati, taṃ kiñcāpi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitaṃ, khādiyamānaṃ pana maṃsabhāvaṃ na jahati, tasmā pavāreti. Akappiyamaṃsaṃ khādanto akappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati, purimanayeneva na pavāreti. Kappiyamaṃsaṃ vā akappiyamaṃsaṃ vā khādanto pañcannaṃ bhojanānaṃ yaṃkiñci kappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Kuladūsakavejjakammauttarimanussadhammārocanasāditarūpiyādīhi nibbattaṃ buddhapaṭikuṭṭhaṃ anesanāya uppannaṃ akappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kappiyabhojanaṃ vā akappiyabhojanaṃ vā bhuñjantopi kappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Akappiyabhojanaṃ paṭikkhipati, na pavāretīti sabbattha vuttanayeneva kāraṇaṃ veditabbaṃ. Trong khi đang ăn thịt hợp lệ, từ chối thịt hợp lệ, thì phát sanh sự từ chối. Trong khi đang ăn thịt hợp lệ, từ chối thịt không hợp lệ, thì không phát sanh sự từ chối. Tại sao? Vì không phải là đối tượng. Vì sự từ chối chỉ xảy ra đối với vị tỳ khưu khi từ chối chính thịt mà vị ấy được phép ăn. Còn thịt này, vị ấy từ chối vì biết là không hợp lệ, hoặc dù không biết, cũng gọi là từ chối chính vật đáng bị từ chối, do đó không phát sanh sự từ chối. Nhưng nếu trong khi đang ăn thịt không hợp lệ mà từ chối thịt hợp lệ, thì phát sanh sự từ chối. Tại sao? Vì là đối tượng. Vì thịt hợp lệ nào đã bị vị ấy từ chối, thịt đó là đối tượng của sự từ chối. Còn thịt không hợp lệ mà vị ấy đang ăn, thịt đó tuy ở trong trường hợp đáng bị từ chối, nhưng khi đang được ăn thì không từ bỏ bản chất là thịt, do đó phát sanh sự từ chối. Trong khi đang ăn thịt không hợp lệ, từ chối thịt không hợp lệ, thì không phát sanh sự từ chối theo như cách đã nói trước. Trong khi đang ăn thịt hợp lệ hoặc thịt không hợp lệ, từ chối bất kỳ vật thực hợp lệ nào trong năm loại vật thực, thì phát sanh sự từ chối. Từ chối vật thực không hợp lệ, là vật thực bị Đức Phật quở trách, có được do tà mạng phát sanh từ việc làm phá hoại gia đình, hành nghề y, tuyên bố pháp thượng nhân, vui thích vàng bạc v.v..., thì không phát sanh sự từ chối. Trong khi đang dùng vật thực hợp lệ hoặc vật thực không hợp lệ, từ chối vật thực hợp lệ thì phát sanh sự từ chối. Từ chối vật thực không hợp lệ thì không phát sanh sự từ chối, nên hiểu lý do ở tất cả mọi nơi theo như cách đã được nói. Evaṃ ‘‘asana’’ntiādīsu yañca asnāti, yañca bhojanaṃ hatthapāse ṭhitena abhihaṭaṃ paṭikkhipanto pavāraṇaṃ āpajjati, taṃ ñatvā idāni yathā āpajjati, tassa jānanatthaṃ ayaṃ vinicchayo – ‘‘‘asanaṃ bhojana’nti ettha tāva yena ekasitthampi ajjhohaṭaṃ hoti, so sace pattamukhahatthānaṃ yattha katthaci pañcasu bhojanesu ekasmimpi sati aññaṃ pañcasu bhojanesu ekampi paṭikkhipati, pavāreti. Katthaci bhojanaṃ natthi, āmisagandhamattaṃ paññāyati, na pavāreti. Mukhe ca hatthe ca bhojanaṃ natthi, patte atthi, tasmiṃ pana āsane na bhuñjitukāmo, vihāraṃ pavisitvā bhuñjitukāmo, aññassa vā dātukāmo, tasmiṃ ce antare bhojanaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Kasmā? Vippakatabhojanabhāvassa upacchinnattā. Yopi aññatra gantvā bhuñjitukāmo mukhe bhattaṃ [Pg.92] gilitvā sesaṃ ādāya gacchanto antarāmagge aññaṃ bhojanaṃ paṭikkhipati, tassāpi pavāraṇā na hotī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Yathā ca patte; evaṃ hatthepi. Mukhepi vā vijjamānabhojanaṃ sace anajjhoharitukāmo hoti, tasmiñca khaṇe aññaṃ paṭikkhipati, na pavāreti. Ekasmiñhi pade vuttalakkhaṇaṃ sabbattha veditabbaṃ hoti. Apica kurundiyaṃ esa nayo dassitoyeva. Vuttañhi tattha ‘‘mukhe bhattaṃ gilitaṃ, hatthe bhattaṃ vighāsādassa dātukāmo, patte bhattaṃ bhikkhussa dātukāmo, sace tasmiṃ khaṇe paṭikkhipati, na pavāretī’’ti. Hatthapāse ṭhitoti ettha pana sace bhikkhu nisinno hoti, āsanassa pacchimantato paṭṭhāya, sace ṭhito, paṇhiantato paṭṭhāya, sace nipanno, yena passena nipanno, tassa pārimantato paṭṭhāya, dāyakassa nisinnassa vā ṭhitassa vā nipannassa vā ṭhapetvā pasāritahatthaṃ yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ, tassa orimantena paricchinditvā aḍḍhateyyahattho ‘‘hatthapāso’’ti veditabbo. Tasmiṃ ṭhatvā abhihaṭaṃ paṭikkhipantasseva pavāraṇā hoti, na tato paraṃ. Như vậy, trong các từ bắt đầu bằng ‘asana’, vật thực nào đang được ăn, và vật thực nào được người đứng trong tầm tay đưa đến mà vị tỳ khưu từ chối thì phạm vào sự thỏa mãn (pavāraṇā), sau khi biết điều ấy, bây giờ để biết được phạm như thế nào, đây là sự quyết đoán – Trước hết, trong câu ‘asanaṃ bhojanaṃ’, vị nào đã nuốt dù chỉ một hạt cơm, nếu trong khi có một trong năm loại vật thực ở bất cứ nơi nào trong bình bát, miệng, hoặc tay, mà từ chối một loại vật thực khác trong năm loại vật thực, thì được xem là đã thỏa mãn (pavāreti). Nếu không có vật thực ở đâu cả, chỉ còn lại mùi vật thực, thì không phải là đã thỏa mãn. Trong miệng và trong tay không có vật thực, nhưng trong bình bát thì có, tuy nhiên vị ấy không muốn ăn tại chỗ ngồi đó, mà muốn vào tịnh xá rồi ăn, hoặc muốn cho người khác, nếu trong lúc đó vị ấy từ chối vật thực, thì không phải là đã thỏa mãn. Tại sao? Vì tình trạng vật thực đang ăn dở dang đã bị gián đoạn. Và vị nào muốn đi nơi khác để ăn, sau khi đã nuốt cơm trong miệng, mang phần còn lại đi, trong khi đang đi giữa đường mà từ chối vật thực khác, vị ấy cũng không phải là đã thỏa mãn’ – điều này đã được nói trong Mahāpaccarī. Như trường hợp trong bình bát, cũng vậy đối với trong tay. Hoặc nếu có vật thực trong miệng mà vị ấy không muốn nuốt, và trong khoảnh khắc đó từ chối vật thực khác, thì không phải là đã thỏa mãn. Thật vậy, đặc điểm đã được nói trong một trường hợp nên được hiểu cho tất cả các trường hợp. Hơn nữa, phương pháp này đã được chỉ ra trong sớ giải Kurundī. Thật vậy, ở đó đã nói rằng: ‘Cơm trong miệng đã được nuốt, cơm trong tay muốn cho người ăn đồ thừa, cơm trong bình bát muốn cho vị tỳ khưu (khác), nếu trong khoảnh khắc đó từ chối (vật thực khác), thì không phải là đã thỏa mãn’. Còn trong câu ‘đứng trong tầm tay’ (hatthapāse ṭhito), nếu vị tỳ khưu đang ngồi, (tầm tay được tính) bắt đầu từ mép sau của chỗ ngồi; nếu đang đứng, bắt đầu từ gót chân; nếu đang nằm, bắt đầu từ mép ngoài của bên mà vị ấy đang nằm. Đối với người dâng cúng, dù đang ngồi, đứng, hay nằm, sau khi trừ đi cánh tay duỗi ra, bộ phận nào gần hơn, thì khoảng cách hai cùi tay rưỡi (aḍḍhateyyahattho) được xác định bởi mép trong của bộ phận gần nhất đó được gọi là ‘tầm tay’ (hatthapāso). Chỉ khi từ chối vật thực được đưa đến bởi người đứng trong tầm tay đó mới là đã thỏa mãn, ngoài khoảng đó thì không. Abhiharatīti hatthapāsabbhantare ṭhito gahaṇatthaṃ upanāmeti. Sace pana anantaranisinnopi bhikkhu hatthe vā ūrūsu vā ādhārake vā ṭhitapattaṃ anabhiharitvāva ‘‘bhattaṃ gaṇhā’’ti vadati, taṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi. Bhattapacchiṃ ānetvā purato bhūmiyaṃ ṭhapetvā ‘‘gaṇhāhī’’ti vuttepi eseva nayo. Īsakaṃ pana uddharitvā vā apanāmetvā vā ‘‘gaṇhathā’’ti vutte paṭikkhipato pavāraṇā hoti. Therāsane nisinno thero dūre nisinnassa daharabhikkhussa pattaṃ pesetvā ‘‘ito odanaṃ gaṇhāhī’’ti vadati, gaṇhitvā pana gato tuṇhī tiṭṭhati, daharo ‘‘alaṃ mayha’’nti paṭikkhipati, na pavāreti. Kasmā? Therassa dūrabhāvato dūtassa ca anabhiharaṇatoti. Sace pana gahetvā āgato bhikkhu ‘‘idaṃ bhattaṃ gaṇhā’’ti vadati, taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti. ‘Đưa đến’ (abhiharati) có nghĩa là người đứng trong tầm tay đưa lại gần để (vị tỳ khưu) nhận lấy. Tuy nhiên, nếu vị tỳ khưu ngồi kế bên, không đưa đến bình bát đang đặt trên tay, trên đùi, hoặc trên cái kê bát, mà chỉ nói: ‘Xin hãy nhận cơm’, thì người từ chối vật thực đó không phải là đã thỏa mãn. Ngay cả khi mang giỏ cơm đến, đặt xuống đất ở phía trước và nói: ‘Xin hãy nhận lấy’, thì cũng áp dụng cùng phương pháp này. Tuy nhiên, nếu nhấc lên một chút hoặc nghiêng qua một chút và nói: ‘Xin các ngài hãy nhận lấy’, thì người từ chối là đã thỏa mãn. Vị trưởng lão ngồi ở ghế trưởng lão sai người mang bình bát đến cho vị tỳ khưu trẻ ngồi ở xa và nói: ‘Hãy lấy cơm từ đây’, nhưng người mang đi sau khi nhận (bình bát) lại đứng im lặng, vị tỳ khưu trẻ từ chối và nói: ‘Đối với tôi đã đủ rồi’, thì không phải là đã thỏa mãn. Tại sao? Vì vị trưởng lão ở xa và người đưa tin không đưa đến. Tuy nhiên, nếu vị tỳ khưu mang đến và nói: ‘Xin hãy nhận cơm này’, thì người từ chối là đã thỏa mãn. Parivesanāya eko ekena hatthena odanapacchiṃ ekena kaṭacchuṃ gahetvā bhikkhū parivisati, tatra ce añño āgantvā ‘‘ahaṃ pacchiṃ dhāressāmi, tvaṃ odanaṃ dehī’’ti vatvā gahitamattakameva karoti, parivesako eva pana taṃ dhāreti, tasmā sā abhihaṭāva hoti. Tato dātukāmatāya gaṇhantaṃ paṭikkhipantassa pavāraṇā hoti. Sace [Pg.93] pana parivisakena phuṭṭhamattāva hoti, itarova naṃ dhāreti, tato dātukāmatāya gaṇhantaṃ paṭikkhipantassa pavāraṇā na hoti. Kaṭacchunā uddhaṭabhatte pana hoti. Kaṭacchuabhihāroyeva hi tassa abhihāro. Dvinnaṃ samabhārepi paṭikkhipanto pavāretiyevāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Anantarassa bhikkhuno bhatte diyyamāne itaro pattaṃ hatthehi pidahati, pavāraṇā natthi. Kasmā? Aññassa abhihaṭe paṭikkhittattā. Trong lúc phục vụ, một người một tay cầm giỏ cơm, một tay cầm vá, phục vụ các vị tỳ khưu. Nếu lúc đó có người khác đến nói: ‘Tôi sẽ giữ giỏ, ông hãy dâng cơm’, và chỉ vừa mới cầm lấy, nhưng thực tế người phục vụ vẫn đang giữ nó, thì do đó, giỏ cơm đó được xem là đã được đưa đến (bởi người phục vụ). Do đó, người từ chối (cơm) đang được múc ra với ý muốn dâng cúng là đã thỏa mãn. Tuy nhiên, nếu người phục vụ chỉ chạm vào, còn người kia mới là người giữ giỏ cơm, thì người từ chối (cơm) đang được múc ra với ý muốn dâng cúng không phải là đã thỏa mãn. Tuy nhiên, đối với cơm đã được múc ra bằng vá, thì (sự từ chối) là đã thỏa mãn. Vì việc đưa đến bằng vá chính là sự đưa đến của cơm đó. ‘Ngay cả khi hai người cùng chung sức giữ, người từ chối vẫn là đã thỏa mãn’ – điều này đã được nói trong Mahāpaccarī. Khi cơm đang được dâng cho vị tỳ khưu kế bên, vị tỳ khưu khác lấy tay che bát lại, thì không phải là đã thỏa mãn. Tại sao? Vì đã từ chối vật thực được đưa đến cho người khác. Paṭikkhepo paññāyatīti ettha vācāya abhihaṭaṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi. Kāyena abhihaṭaṃ pana kāyena vā vācāya vā paṭikkhipantassa pavāraṇā hotīti veditabbo. Trong câu ‘sự từ chối được nhận biết’, người từ chối vật thực được đưa đến bằng lời nói thì không phải là đã thỏa mãn. Tuy nhiên, cần phải hiểu rằng người từ chối vật thực được đưa đến bằng thân, dù bằng thân hay bằng lời, thì là đã thỏa mãn. Tattha kāyena paṭikkhepo nāma aṅguliṃ vā hatthaṃ vā macchikabījaniṃ vā cīvarakaṇṇaṃ vā cāleti, bhamukāya vā ākāraṃ karoti, kuddho vā oloketi, vācāya paṭikkhepo nāma ‘‘ala’’nti vā, ‘‘na gaṇhāmī’’ti vā, ‘‘mā ākirā’’ti vā, ‘‘apagacchā’’ti vā vadati; evaṃ yena kenaci ākārena kāyena vā vācāya vā paṭikkhitte pavāraṇā hoti. Trong đó, sự từ chối bằng thân gọi là xua ngón tay, hoặc bàn tay, hoặc quạt đuổi ruồi, hoặc vạt y, hoặc làm điệu bộ bằng lông mày, hoặc nhìn với vẻ tức giận. Sự từ chối bằng lời nói gọi là nói ‘Đủ rồi’, hoặc ‘Tôi không nhận’, hoặc ‘Đừng bỏ vào’, hoặc ‘Hãy đi đi’. Như vậy, khi đã từ chối bằng bất kỳ cách thức nào, bằng thân hay bằng lời, thì là đã thỏa mãn. Eko abhihaṭe bhatte pavāraṇāya bhīto hattha apanetvā punappunaṃ patte odanaṃ ākirantaṃ ‘‘ākira ākira koṭṭetvā pūrehī’’ti vadati, ettha kathanti? Mahāsumatthero tāva ‘‘anākiraṇatthāya vuttattā pavāraṇā hotī’’ti āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘‘ākira pūrehī’ti vadantassa nāma ‘kassaci pavāraṇā atthī’ti vatvā ‘na pavāretī’’’ti āha. Aparo bhattaṃ abhiharantaṃ bhikkhuṃ sallakkhetvā ‘‘kiṃ āvuso itopi kiñci gaṇhissasi, dammi te kiñcī’’ti āha. Tatrāpi ‘‘‘evaṃ nāgamissatī’ti vuttattā ‘pavāraṇā hotī’’’ti mahāsumatthero āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘‘gaṇhissasī’ti vadantassa nāma ‘kassaci pavāraṇā atthī’ti vatvā ‘na pavāretī’’’ti āha. Một vị tỳ khưu, khi vật thực được mang đến, do sợ sự từ chối (pavāraṇā) nên đã rút tay ra, rồi nói với người đang liên tục đổ cơm vào bát rằng: “Cứ đổ vào, cứ đổ vào, hãy nén xuống và làm cho đầy.” Ở đây thì thế nào? Trước hết, trưởng lão Mahāsumatthera nói rằng: “Vì được nói với mục đích không cho đổ vào, nên đó là sự từ chối (pavāraṇā).” Còn trưởng lão Mahāpadumatthera thì nói rằng: “Làm gì có sự từ chối (pavāraṇā) nào đối với người nói ‘cứ đổ vào, làm cho đầy’,” rồi nói: “Đó không phải là từ chối (pavāreti).” Một vị khác, khi nhận thấy một vị tỳ khưu đang mang vật thực đến, đã nói rằng: “Này hiền giả, hiền giả có muốn lấy thêm chút gì từ đây không? Tôi sẽ cho hiền giả một chút.” Ở đó cũng vậy, trưởng lão Mahāsumatthera nói rằng: “Vì được nói với ý nghĩ ‘nói như vậy thì vị ấy sẽ không đến,’ nên đó là sự từ chối (pavāraṇā).” Còn trưởng lão Mahāpadumatthera thì nói rằng: “Làm gì có sự từ chối (pavāraṇā) nào đối với người nói ‘hiền giả có muốn lấy không’,” rồi nói: “Đó không phải là từ chối (pavāreti).” Eko samaṃsakaṃ rasaṃ abhiharitvā ‘‘rasaṃ gaṇhathā’’ti vadati, taṃ sutvā paṭikkhipato pavāraṇā natthi. ‘‘Maccharasaṃ maṃsarasa’’nti vutte paṭikkhipato hoti, ‘‘idaṃ gaṇhathā’’ti vuttepi hotiyeva. Maṃsaṃ visuṃ katvā ‘‘maṃsarasaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tattha ce sāsapamattampi maṃsakhaṇḍaṃ atthi[Pg.94], taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti. Sace pana parissāvito hoti, ‘‘vaṭṭatī’’ti abhayatthero āha. Một người mang đến nước canh có lẫn thịt và nói: “Xin hãy nhận nước canh.” Vị tỳ khưu nghe vậy mà từ chối thì không phải là sự từ chối (pavāraṇā). Khi được nói: “Nước canh cá, nước canh thịt,” người từ chối thì đó là sự từ chối (pavāraṇā). Ngay cả khi được nói: “Xin hãy nhận món này,” thì cũng là sự từ chối (pavāraṇā). Sau khi tách riêng thịt ra và nói: “Xin hãy nhận nước canh thịt,” nếu ở đó có một miếng thịt dù chỉ bằng hạt cải, người từ chối món đó thì đó là sự từ chối (pavāraṇā). Nhưng nếu nó đã được lọc, trưởng lão Abhayatthera nói rằng: “Thì được phép.” Maṃsarasena āpucchantaṃ mahāthero ‘‘muhuttaṃ āgamehī’’ti vatvā ‘‘thālakaṃ āvuso āharā’’ti āha. Ettha kathanti? Mahāsumatthero tāva ‘‘abhihārakassa gamanaṃ paṭhamaṃ upacchinnaṃ, tasmā pavāretī’’ti āha. Mahāpadumatthero pana ‘‘ayaṃ kuhiṃ gacchati, kīdisaṃ etassa gamanaṃ, gaṇhantassāpi nāma pavāraṇā atthī’’ti vatvā ‘‘na pavāretī’’ti āha. Kaḷīrapanasādīhi missetvā maṃsaṃ pacanti, taṃ gahetvā ‘‘kaḷīrasūpaṃ gaṇhatha, panasabyañjanaṃ gaṇhathā’’ti vadanti, evampi na pavāreti. Kasmā? Apavāraṇārahassa nāmena vuttattā. Sace pana ‘‘macchasūpaṃ maṃsasūpa’’nti vā ‘‘imaṃ gaṇhathā’’ti vā vadanti, pavāreti. Maṃsakarambako nāma hoti, taṃ dātukāmopi ‘‘karambakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, vaṭṭati; na pavāreti. ‘‘Maṃsakarambaka’’nti vā ‘‘ida’’nti vā vutte pana pavāreti. Eseva nayo sabbesu macchamaṃsamissakesu. Đối với người đang mời bằng nước canh thịt, vị trưởng lão sau khi nói: “Xin hãy đợi một chút,” đã nói rằng: “Này hiền giả, hãy mang cái đĩa lại đây.” Ở đây thì thế nào? Trước hết, trưởng lão Mahāsumatthera nói rằng: “Sự đi tới của người mang đến đã bị chặn lại trước, do đó là sự từ chối (pavāreti).” Còn trưởng lão Mahāpadumatthera thì nói rằng: “Người này đi đâu? Sự đi của người này là như thế nào? Làm gì có sự từ chối (pavāraṇā) nào đối với người đang nhận,” rồi nói: “Đó không phải là từ chối (pavāreti).” Người ta nấu thịt trộn với măng tre, mít, v.v., lấy món đó và nói: “Xin hãy nhận canh măng tre, xin hãy nhận cà-ri mít.” Ngay cả như vậy cũng không phải là từ chối (pavāreti). Tại sao? Vì được nói bằng tên của món không thuộc phạm vi từ chối (pavāraṇā). Nhưng nếu họ nói: “Canh cá, canh thịt,” hoặc: “Xin hãy nhận món này,” thì là từ chối (pavāreti). Có món gọi là karambaka thịt. Dù muốn dâng món đó, nếu nói: “Xin hãy nhận karambaka,” thì được phép; không phải là từ chối (pavāreti). Nhưng khi được nói: “Karambaka thịt,” hoặc: “Món này,” thì là từ chối (pavāreti). Đây là phương pháp áp dụng cho tất cả các món có trộn cá và thịt. Yo pana nimantane bhuñjamāno maṃsaṃ abhihaṭaṃ ‘‘uddissa kata’’nti maññamāno paṭikkhipati, pavāritova hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Missakakathā pana kurundiyaṃ suṭṭhu vuttā. Evañhi tattha vuttaṃ – piṇḍapātacāriko bhikkhu bhattamissakaṃ yāguṃ āharitvā ‘‘yāguṃ gaṇhathā’’ti vadati, na pavāreti. ‘‘Bhattaṃ gaṇhathā’’ti vutte pavāreti. Kasmā? Yenāpucchito, tassa atthitāya. Ayamettha adhippāyo – ‘‘yāgumissakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tatra ce yāgu bahutarā vā hoti samasamā vā, na pavāreti. Yāgu mandā, bhattaṃ bahutaraṃ, pavāreti. Idañca sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā na sakkā paṭikkhipituṃ, kāraṇaṃ panettha duddasaṃ. ‘‘Bhattamissakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, bhattaṃ bahukaṃ vā samaṃ vā appataraṃ vā hoti, pavāretiyeva. Bhattaṃ vā yāguṃ vā anāmasitvā ‘‘missakaṃ gaṇhathā’’ti vadati, tatra ce bhattaṃ bahutaraṃ vā samakaṃ vā hoti, pavāreti. Appataraṃ na pavāreti. Idañca karambakena na samānetabbaṃ. Karambako hi maṃsamissakopi hoti amaṃsamissakopi, tasmā ‘‘karambaka’’nti vutte pavāraṇā natthi. Idaṃ pana bhattamissakameva. Ettha vuttanayeneva pavāraṇā hoti. Bahurase bhatte rasaṃ, bahukhīre khīraṃ bahusappimhi ca [Pg.95] pāyāse sappiṃ gaṇhathāti visuṃ katvā deti, taṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi. Còn vị tỳ khưu nào đang thọ thực tại nơi được mời, khi thịt được mang đến, nghĩ rằng: “Thịt này được làm riêng cho mình,” rồi từ chối, thì vị ấy chính là đã từ chối (pavārito). Điều này được nói trong Mahāpaccarī. Còn câu chuyện về các món trộn được nói rất rõ trong (Chú giải) Kurundī. Thật vậy, ở đó được nói như sau: Một vị tỳ khưu đi khất thực mang đến cháo có trộn cơm và nói: “Xin hãy nhận cháo,” thì không phải là từ chối (pavāreti). Khi được nói: “Xin hãy nhận cơm,” thì là từ chối (pavāreti). Tại sao? Vì thứ được dùng để mời có hiện hữu ở đó. Đây là ý nghĩa ở đây: nói: “Xin hãy nhận món trộn cháo,” nếu ở đó cháo nhiều hơn hoặc bằng nhau, thì không phải là từ chối (pavāreti). Nếu cháo ít, cơm nhiều hơn, thì là từ chối (pavāreti). Và điều này, vì được nói trong tất cả các Chú giải, nên không thể bác bỏ, nhưng lý do ở đây thì khó thấy. Nói: “Xin hãy nhận món trộn cơm,” dù cơm nhiều, bằng nhau, hay ít hơn, vẫn là từ chối (pavāreti). Không gọi tên “cơm” hay “cháo” mà nói: “Xin hãy nhận món trộn,” nếu ở đó cơm nhiều hơn hoặc bằng nhau, thì là từ chối (pavāreti). Nếu (cơm) ít hơn, thì không phải là từ chối (pavāreti). Và điều này không nên được xem là giống với karambaka. Vì karambaka có loại trộn thịt và cũng có loại không trộn thịt, do đó, khi nói “karambaka” thì không có sự từ chối (pavāraṇā). Nhưng món này (missaka) chỉ là món trộn cơm. Ở đây, sự từ chối (pavāraṇā) xảy ra theo phương pháp đã nói. Trong cơm có nhiều nước canh, (mời): “Xin hãy nhận nước canh;” trong (cơm) có nhiều sữa, (mời): “Xin hãy nhận sữa;” và trong cơm sữa có nhiều bơ lỏng, (mời): “Xin hãy nhận bơ lỏng,” dâng cúng sau khi đã tách riêng ra, người từ chối những thứ đó thì không có sự từ chối (pavāraṇā). Yo pana gacchanto pavāreti, so gacchantova bhuñjituṃ labhati. Kaddamaṃ vā udakaṃ vā patvā ṭhitena atirittaṃ kāretabbaṃ. Sace antarā nadī pūrā hoti, nadītīre gumbaṃ anupariyāyantena bhuñjitabbaṃ. Atha nāvā vā setu vā atthi, taṃ abhiruhitvāpi caṅkamantenava bhuñjitabbaṃ, gamanaṃ na upacchinditabbaṃ. Yāne vā hatthiassapiṭṭhe vā candamaṇḍale vā sūriyamaṇḍale vā nisīditvā pavāritena yāva majjhanhikaṃ, tāva tesu gacchantesupi nisinneneva bhuñjitabbaṃ. Yo ṭhito pavāreti, ṭhiteneva, yo nisinno pavāreti, nisinneneva bhuñjitabbaṃ. Taṃ taṃ iriyāpathaṃ kopentena atirittaṃ kāretabbaṃ. Yo ukkuṭiko nisīditvā pavāreti, tena ukkuṭikeneva bhuñjitabbaṃ. Tassa pana heṭṭhā palālapīṭhaṃ vā kiñci vā nisīdanakaṃ dātabbaṃ. Pīṭhake nisīditvā pavāritena āsanaṃ acāletvāva catasso disā parivattantena bhuñjituṃ labbhati. Mañce nisīditvā pavāritena ito vā etto vā saṃsarituṃ na labbhati. Sace pana naṃ saha mañcena ukkhipitvā aññatra nenti, vaṭṭati. Nipajjitvā pavāritena nipanneneva bhuñjitabbaṃ. Parivattantena yena passena nipanno, tassa ṭhānaṃ nātikkametabbaṃ. Vị tỳ khưu nào đã pavāraṇā trong khi đang đi, vị ấy được phép thọ thực trong khi đang đi. Khi đến chỗ bùn lầy hoặc chỗ có nước, vị ấy đã dừng lại thì phải cho làm phép atiritta. Nếu giữa đường có sông đầy nước, vị ấy nên đi vòng quanh bụi cây ở bờ sông mà thọ thực. Hoặc nếu có thuyền hay có cầu, vị ấy cũng có thể lên đó và thọ thực trong khi đi kinh hành, không nên gián đoạn việc đi. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi ngồi trên xe, trên lưng voi, trong cung trăng, hay trong cung mặt trời, cho đến giữa trưa, vị ấy nên thọ thực trong tư thế ngồi ngay cả khi những phương tiện ấy đang di chuyển. Vị nào pavāraṇā trong khi đứng, nên thọ thực trong khi đứng; vị nào pavāraṇā trong khi ngồi, nên thọ thực trong khi ngồi. Vị tỳ khưu làm thay đổi oai nghi đó phải cho làm phép atiritta. Vị nào pavāraṇā trong khi ngồi xổm, vị ấy nên thọ thực trong khi ngồi xổm. Tuy nhiên, nên đặt một cái ghế rơm hoặc một vật gì để ngồi bên dưới vị ấy. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi ngồi trên ghế đẩu được phép thọ thực trong khi xoay về bốn hướng mà không di chuyển chỗ ngồi. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi ngồi trên giường thì không được phép di chuyển qua lại. Nhưng nếu người ta khiêng vị ấy cùng với cái giường đến nơi khác thì được phép. Vị tỳ khưu đã pavāraṇā trong khi nằm, nên thọ thực trong khi nằm. Khi trở mình, không được vượt qua vị trí của bên hông mà vị ấy đang nằm. Anatirittanti na atirittaṃ; na adhikanti attho. Taṃ pana yasmā kappiyakatādīhi sattahi vinayakammākārehi akataṃ vā gilānassa anadhikaṃ vā hoti, tasmā padabhājane ‘‘akappiyakata’’ntiādi vuttaṃ. Tattha akappiyakatanti yaṃ tattha phalaṃ vā kandamūlādi vā pañcahi samaṇakappehi kappiyaṃ akataṃ; yañca akappiyamaṃsaṃ vā akappiyabhojanaṃ vā, etaṃ akappiyaṃ nāma. Taṃ akappiyaṃ ‘‘alametaṃ sabba’’nti evaṃ atirittaṃ katampi akappiyakatanti veditabbaṃ. Appaṭiggahitakatanti bhikkhunā appaṭiggahitaṃyeva purimanayeneva atirittaṃ kataṃ. Anuccāritakatanti kappiyaṃ kārāpetuṃ āgatena bhikkhunā īsakampi anukkhittaṃ vā anapanāmitaṃ vā kataṃ. Ahatthapāse katanti kappiyaṃ kārāpetuṃ āgatassa hatthapāsato bahi ṭhitena kataṃ. Abhuttāvinā katanti yo ‘‘alametaṃ sabba’’nti atirittaṃ karoti, tena pavāraṇappahonakaṃ bhojanaṃ abhuttena kataṃ. Bhuttāvinā pavāritena āsanā vuṭṭhitena katanti idaṃ uttānameva. Alametaṃ sabbanti avuttanti vacībhedaṃ katvā evaṃ avuttaṃ hoti. Iti imehi [Pg.96] sattahi vinayakammākārehi yaṃ atirittaṃ kappiyaṃ akataṃ, yañca na gilānātirittaṃ, tadubhayampi anatirittanti veditabbaṃ. Anatiritta có nghĩa là không phải atiritta (dư thừa), không phải adhika (thêm). Tuy nhiên, vì vật thực ấy hoặc là chưa được làm theo bảy cách thức của luật nghi như kappiyakata (làm cho hợp lệ), v.v... hoặc không phải là phần dư của bệnh nhân, do đó trong phần phân tích từ ngữ (padabhājane), Đức Phật đã nói “akappiyakata” (chưa được làm cho hợp lệ), v.v... Trong đó, “akappiyakata” là trái cây hoặc củ, rễ, v.v... ở đó chưa được làm cho hợp lệ theo năm cách làm hợp lệ của sa-môn; và thịt không hợp lệ hoặc vật thực không hợp lệ, những thứ này được gọi là không hợp lệ (akappiya). Vật thực không hợp lệ đó, dù đã được làm phép atiritta bằng cách nói “alametaṃ sabbaṃ” (tất cả cái này là đủ), cũng nên được hiểu là “akappiyakata” (chưa được làm cho hợp lệ). “Appaṭiggahitakata” (chưa được thọ nhận) là khi vật thực chưa được tỳ khưu thọ nhận mà đã được làm phép atiritta theo cách thức trước đó. “Anuccāritakata” (chưa được xướng lên) là khi vị tỳ khưu đến để làm phép hợp lệ đã không nhấc lên một chút nào hoặc không đưa về phía trước. “Ahatthapāse kata” (làm ngoài tầm tay) là khi phép được thực hiện bởi một người đứng ngoài tầm tay của vị tỳ khưu đến để làm phép hợp lệ. “Abhuttāvinā kata” (làm bởi người chưa ăn) là khi người làm phép atiritta bằng cách nói “alametaṃ sabbaṃ” đã chưa ăn phần vật thực đủ để pavāraṇā. Câu “Bhuttāvinā pavāritena āsanā vuṭṭhitena kataṃ” (làm bởi người đã ăn, đã pavāraṇā, và đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi) thì ý nghĩa đã rõ ràng. “Alametaṃ sabbaṃti avuttaṃ” (không nói ‘tất cả cái này là đủ’) là khi không nói ra thành lời như vậy. Như vậy, vật thực chưa được làm phép atiritta hợp lệ theo bảy cách thức của luật nghi này, và vật thực không phải là phần dư của bệnh nhân, cả hai trường hợp này nên được hiểu là “anatiritta” (không phải dư thừa). Atirittaṃ pana tasseva paṭipakkhanayena veditabbaṃ. Apicettha bhuttāvinā kataṃ hotīti anantare nisinnassa sabhāgassa bhikkhuno pattato ekampi sitthaṃ vā maṃsahīraṃ vā khāditvā katampi bhuttāvināva kataṃ hotīti veditabbaṃ. Āsanā avuṭṭhitenāti ettha pana asammohatthaṃ ayaṃ vinicchayo – dve bhikkhū pātova bhuñjamānā pavāritā honti – ekena tattheva nisīditabbaṃ, itarena niccabhattaṃ vā salākabhattaṃ vā ānetvā upaḍḍhaṃ tassa bhikkhuno patte ākiritvā hatthaṃ dhovitvā sesaṃ tena bhikkhunā kappiyaṃ kārāpetvā bhuñjitabbaṃ. Kasmā? Yañhi tassa hatthe laggaṃ, taṃ akappiyaṃ hoti. Sace pana paṭhamaṃ nisinno bhikkhu sayameva tassa pattato hatthena gaṇhāti, hatthadhovanakiccaṃ natthi. Sace pana evaṃ kappiyaṃ kārāpetvā bhuñjantassa puna kiñci byañjanaṃ vā khādanīyaṃ vā patte ākiranti, yena paṭhamaṃ kappiyaṃ kataṃ, so puna kātuṃ na labhati. Yena akataṃ, tena kātabbaṃ. Yañca akataṃ, taṃ kātabbaṃ. ‘‘Yena akata’’nti aññena bhikkhunā yena paṭhamaṃ na kataṃ, tena kātabbaṃ. ‘‘Yañca akata’’nti yena paṭhamaṃ kappiyaṃ kataṃ, tenāpi yaṃ akataṃ taṃ kātabbaṃ. Paṭhamabhājane pana kātuṃ na labbhati. Tattha hi kariyamānaṃ paṭhamaṃ katena saddhiṃ kataṃ hoti, tasmā aññasmiṃ bhājane kātuṃ vaṭṭatīti adhippāyo. Evaṃ kataṃ pana tena bhikkhunā paṭhamaṃ katena saddhiṃ bhuñjituṃ vaṭṭati. Còn về atiritta (vật thực dư thừa), nên được hiểu theo cách đối nghịch với điều đó (anatiritta). Hơn nữa, ở đây, về việc “được làm bởi người đã ăn,” nên hiểu rằng ngay cả khi chỉ ăn một hạt cơm hoặc một miếng thịt nhỏ lấy từ bát của một vị tỳ khưu đồng phạm hạnh ngồi kế bên, phép atiritta được thực hiện sau đó cũng được xem là “được làm bởi người đã ăn.” Về câu “chưa đứng dậy khỏi chỗ ngồi,” để tránh nhầm lẫn, đây là quyết định: Hai vị tỳ khưu đang thọ thực vào buổi sáng sớm và đã pavāraṇā – một vị nên ngồi yên tại chỗ, vị kia mang vật thực thường xuyên hoặc vật thực thẻ thăm đến, đổ một nửa vào bát của vị tỳ khưu đang ngồi, rửa tay, rồi nhờ vị tỳ khưu kia làm phép hợp lệ (kappiya) cho phần còn lại và thọ thực. Tại sao? Vì vật thực dính trên tay vị ấy là không hợp lệ. Nhưng nếu vị tỳ khưu ngồi trước tự mình dùng tay lấy từ bát của vị kia, thì không cần phải rửa tay. Nhưng nếu trong khi đang thọ thực vật thực đã được làm phép hợp lệ như vậy, người ta lại đổ thêm món ăn hoặc vật thực cứng vào bát, thì vị nào đã làm phép hợp lệ lần đầu không được phép làm lại lần nữa. Vị nào chưa làm thì nên làm. Và vật thực nào chưa được làm phép thì nên làm phép. “Vị nào chưa làm” có nghĩa là một vị tỳ khưu khác, người chưa làm lần đầu, nên làm. “Và vật thực nào chưa được làm phép” có nghĩa là ngay cả vị đã làm phép hợp lệ lần đầu cũng có thể làm phép cho vật thực chưa được làm phép. Tuy nhiên, không được phép làm trong vật đựng ban đầu. Vì nếu làm trong đó, nó sẽ được xem là làm cùng với vật thực đã được làm phép trước đó. Do đó, ý của Chú giải là nên làm trong một vật đựng khác. Tuy nhiên, vị tỳ khưu đó được phép thọ thực vật thực đã được làm phép như vậy cùng với vật thực đã được làm phép trước đó. Kappiyaṃ karontena ca na kevalaṃ patteyeva, kuṇḍepi pacchiyampi yattha katthaci purato ṭhapetvā onāmitabhājane kātabbaṃ. Taṃ sacepi bhikkhusataṃ pavāritaṃ hoti, sabbesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati, appavāritānampi vaṭṭati. Yena pana kappiyaṃ kataṃ, tassa na vaṭṭati. Sacepi pavāretvā piṇḍāya paviṭṭhaṃ bhikkhuṃ pattaṃ gahetvā avassaṃ bhuñjanake maṅgalanimantane nisīdāpenti, atirittaṃ kāretvāva bhuñjitabbaṃ. Sace tattha añño bhikkhu natthi, āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā pattaṃ pesetvā kāretabbaṃ. Kappiyaṃ karontena pana anupasampannassa hatthe ṭhitaṃ na kātabbaṃ. Sace āsanasālāyaṃ abyatto bhikkhu hoti, sayaṃ gantvā kappiyaṃ kārāpetvā ānetvā bhuñjitabbaṃ. Vị tỳ khưu làm cho hợp lệ (kappiya) không chỉ làm trong bình bát mà thôi, cũng có thể làm trong nồi, trong giỏ, hoặc trong bất cứ vật đựng nào được đặt ở phía trước và được nghiêng xuống. Nếu vật thực ấy (đã được làm kappiya) mà có cả trăm vị tỳ khưu đã pavāraṇā (tỏ ý vừa đủ), thì tất cả các vị ấy đều được phép dùng, và các vị chưa pavāraṇā cũng được phép dùng. Tuy nhiên, vị nào đã làm kappiya thì vị ấy không được phép dùng. Nếu một vị tỳ khưu đã pavāraṇā rồi đi vào làng khất thực, (người ta) lấy bình bát và mời ngồi tại một nơi thỉnh mời dự lễ mà chắc chắn phải dùng vật thực, vị ấy phải nhờ làm cho thành vật thực dư thừa (atiritta) rồi mới được dùng. Nếu ở đó không có vị tỳ khưu nào khác, nên gửi bình bát đến nhà ăn hoặc tu viện để nhờ làm (atiritta). Vị làm kappiya không nên làm đối với vật thực đang ở trong tay của người chưa thọ cụ túc giới. Nếu ở nhà ăn có vị tỳ khưu không rành luật, (vị tỳ khưu được mời) nên tự mình đi đến đó, nhờ làm kappiya, rồi mang về và dùng. Gilānātirittanti [Pg.97] ettha na kevalaṃ yaṃ gilānassa bhuttāvasesaṃ hoti, taṃ gilānātirittaṃ; atha kho yaṃkiñci gilānaṃ uddissa ajja vā sve vā yadā vā icchati, tadā khādissatīti āhaṭaṃ, taṃ sabbaṃ ‘‘gilānātiritta’’nti veditabbaṃ. Yaṃ yāmakālikādīsu ajjhohāre ajjhohāre dukkaṭaṃ, taṃ asaṃsaṭṭhavasena vuttaṃ. Sace pana āmisasaṃsaṭṭhāni honti, āhāratthāyapi anāhāratthāyapi paṭiggahetvā ajjhoharantassa pācittiyameva. Ở đây, trong cụm từ "vật thực dư thừa của người bệnh" (gilānātiritta), không chỉ vật thực còn lại sau khi người bệnh đã dùng mới là vật thực dư thừa của người bệnh; mà bất cứ vật thực nào được mang đến với ý định dành cho người bệnh rằng "hôm nay, hoặc ngày mai, hoặc khi nào muốn, vị ấy sẽ dùng", tất cả những vật thực đó nên được hiểu là "vật thực dư thừa của người bệnh". Việc phạm tội dukkaṭa (tác ác) mỗi khi nuốt vào đối với các loại dược phẩm được dùng trong hạn kỳ (yāmakālika), v.v., điều đó được nói theo trường hợp (vật thực) không trộn lẫn (với vật thực chính). Nhưng nếu chúng được trộn lẫn với vật thực, vị tỳ khưu thọ nhận và nuốt vào, dù với mục đích làm thức ăn hay không với mục đích làm thức ăn, đều phạm tội pācittiya (ưng đối trị). 241. Sati paccayeti yāmakālikaṃ pipāsāya sati pipāsacchedanatthaṃ, sattāhakālikaṃ yāvajīvikañca tena tena upasametabbake ābādhe sati tassa upasamanatthaṃ paribhuñjato anāpatti. Sesamettha uttānameva. 241. Trong câu "khi có duyên sự" (sati paccaye), vị tỳ khưu dùng dược phẩm trong hạn kỳ (yāmakālika) khi có sự khát để dứt cơn khát, và dùng dược phẩm bảy ngày (sattāhakālika) và dược phẩm trọn đời (yāvajīvika) khi có bệnh tật cần được làm thuyên giảm bởi loại dược phẩm tương ứng để làm thuyên giảm bệnh tật ấy thì vô tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có nguồn gốc liên quan đến kaṭhina (kathinasamuṭṭhāna) – phát sinh từ thân và khẩu, và từ thân, khẩu, và tâm; vừa là hành động vừa là không hành động (kiriyākiriya); không thoát tội dù không có tưởng (về sự vi phạm) (nosaññāvimokkha); không cần có tâm (vi phạm) (acittaka); có lỗi do chế định (paṇṇattivajja); là thân nghiệp (kāyakamma); là khẩu nghiệp (vacīkamma); có ba loại tâm (ticitta); và có ba loại cảm thọ (tivedana). Paṭhamapavāraṇasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. Học giới Pavāraṇā thứ nhất, là điều thứ năm. 6. Dutiyapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích học giới Pavāraṇā thứ hai 242. Chaṭṭhasikkhāpade – anācāraṃ ācaratīti paṇṇattivītikkamaṃ karoti. Upanandhīti upanāhaṃ janento tasmiṃ puggale attano kodhaṃ bandhi; punappunaṃ āghātaṃ janesīti attho. Upanaddho bhikkhūti so janitaupanāho bhikkhu. 242. Trong học giới thứ sáu – "hành xử không đúng đắn" (anācāraṃ ācarati) nghĩa là vi phạm điều đã được chế định. "Cột buộc" (upanandhi) có nghĩa là: làm phát sinh sự oán hận, đã buộc chặt sự tức giận của mình vào người đó; đã làm phát sinh sự căm phẫn nhiều lần. "Vị tỳ khưu cột buộc" (upanaddho bhikkhu) là vị tỳ khưu đã làm phát sinh sự oán hận đó. 243. Abhihaṭṭhuṃ pavāreyyāti abhiharitvā ‘‘handa bhikkhu khāda vā bhuñja vā’’ti evaṃ pavāreyya. Padabhājane pana ‘‘handa bhikkhū’’tiādiṃ anuddharitvā sādhāraṇameva abhihaṭṭhuṃ pavāraṇāya atthaṃ dassetuṃ ‘‘yāvatakaṃ icchasi tāvatakaṃ gaṇhāhī’’ti vuttaṃ. Jānanti pavāritabhāvaṃ jānanto. Taṃ panassa jānanaṃ yasmā tīhākārehi hoti, tasmā ‘‘jānāti nāma sāmaṃ vā jānātī’’tiādinā nayena padabhājanaṃ vuttaṃ. Āsādanāpekkhoti āsādanaṃ codanaṃ maṅkukaraṇabhāvaṃ apekkhamāno. 243. "Mời dùng vật thực mang đến" (abhihaṭṭhuṃ pavāreyya) nghĩa là mang đến rồi mời rằng: "Này tỳ khưu, hãy ăn hoặc hãy dùng". Tuy nhiên, trong phần phân tích từ ngữ, không trích dẫn câu "Này tỳ khưu..." v.v., mà để chỉ ra ý nghĩa chung của việc mời dùng vật thực mang đến, đã nói rằng: "Ngươi muốn bao nhiêu, hãy lấy bấy nhiêu". "Biết" (jānāti) là biết tình trạng đã pavāraṇā. Vì sự biết của vị ấy có thể theo ba cách, do đó, phần phân tích từ ngữ đã được nói theo phương pháp bắt đầu bằng "biết nghĩa là tự mình biết...". "Với ý muốn xúc phạm" (āsādanāpekkho) nghĩa là mong muốn sự chỉ trích, khiển trách, làm cho bối rối. Paṭiggaṇhāti [Pg.98] āpatti dukkaṭassāti yassa abhihaṭaṃ tasmiṃ paṭiggaṇhante abhihārakassa bhikkhuno dukkaṭaṃ. Itarassa pana sabbo āpattibhedo paṭhamasikkhāpade vutto, imasmiṃ pana sikkhāpade sabbā āpattiyo abhihārakasseva veditabbā. Sesaṃ paṭhamasikkhāpade vuttanayattā pākaṭameva. "Khi (vị kia) nhận, phạm tội dukkaṭa" (paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassa) nghĩa là: khi vị tỳ khưu mà vật thực được mang đến cho đã nhận lấy, thì vị tỳ khưu mang đến phạm tội dukkaṭa. Còn đối với vị kia (vị nhận), tất cả các loại tội đã được nói trong học giới thứ nhất. Tuy nhiên, trong học giới này, tất cả các tội nên được hiểu là chỉ dành cho vị mang đến mà thôi. Phần còn lại đã rõ ràng vì đã được nói theo phương pháp trong học giới thứ nhất. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có ba nguồn gốc (tisamuṭṭhāna) – phát sinh từ thân và tâm, từ khẩu và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành động (kiriya); thoát tội khi không có tưởng (về sự vi phạm) (saññāvimokkha); cần có tâm (vi phạm) (sacittaka); có lỗi bị thế gian chê trách (lokavajja); là thân nghiệp (kāyakamma); là khẩu nghiệp (vacīkamma); có tâm bất thiện (akusalacitta); và có cảm thọ khổ (dukkhavedana). Dutiyapavāraṇasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. Học giới Pavāraṇā thứ hai, là điều thứ sáu. 7. Vikālabhojanasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích học giới ăn phi thời 247. Sattamasikkhāpade – giraggasamajjoti girimhi aggasamajjo, girissa vā aggadese samajjo. So kira sattame divase bhavissatīti nagare ghosanā kariyati, nagarassa bahiddhā same bhūmibhāge pabbatacchāyāya mahājanakāyo sannipatati, anekappakārāni naṭanāṭakāni pavattanti, tesaṃ dassanatthaṃ mañcātimañce bandhanti. Sattarasavaggiyā apaññatte sikkhāpade daharāva upasampannā, te ‘‘nāṭakāni āvuso passissāmā’’ti tattha agamaṃsu. Atha nesaṃ ñātakā ‘‘amhākaṃ ayyā āgatā’’ti tuṭṭhacittā nhāpetvā vilimpetvā bhojetvā aññampi pūvakhādanīyādiṃ hatthe adaṃsu. Te sandhāya vuttaṃ – ‘‘manussā sattarasavaggiye bhikkhū passitvā’’tiādi. 247. Trong học giới thứ bảy – "lễ hội trên đỉnh núi" (giraggasamajjo) là lễ hội lớn trên núi, hoặc lễ hội ở nơi cao nhất của ngọn núi. Nghe nói, người ta loan báo trong thành rằng lễ hội ấy sẽ diễn ra vào ngày thứ bảy. Bên ngoài thành, tại một khu đất bằng phẳng dưới bóng núi, một đám đông lớn tụ tập, nhiều loại hình ca múa nhạc kịch diễn ra, và để xem chúng, người ta dựng lên những khán đài tầng tầng lớp lớp. Nhóm mười bảy vị tỳ khưu, khi học giới chưa được chế định, đã thọ cụ túc giới khi còn rất trẻ. Các vị ấy đã đi đến đó (với ý nghĩ): "Này chư hiền, chúng ta hãy đi xem kịch". Khi ấy, thân quyến của các vị ấy, với tâm hoan hỷ (nghĩ rằng): "Các vị thầy của chúng ta đã đến", đã tắm rửa, thoa dầu thơm, cho ăn, và cũng đã trao vào tay các loại bánh và vật thực khác. Liên quan đến các vị ấy, đã được nói rằng: "Dân chúng thấy nhóm mười bảy vị tỳ khưu..." v.v. 248-9. Vikāleti vigate kāle. Kāloti bhikkhūnaṃ bhojanakālo adhippeto, so ca sabbantimena paricchedena majjhanhiko, tasmiṃ vītivatteti adhippāyo. Tenevassa padabhājane ‘‘vikālo nāma majjhanhike vītivatte yāva aruṇuggamanā’’ti vuttaṃ, ṭhitamajjhanhikopi kālasaṅgahaṃ gacchati. Tato paṭṭhāya pana khādituṃ vā bhuñjituṃ vā na sakkā, sahasā pivituṃ sakkā bhaveyya, kukkuccakena pana na kattabbaṃ. Kālaparicchedajānanatthañca kālatthambho yojetabbo, kālantareva bhattakiccaṃ kātabbaṃ. 248-9. "Phi thời" (vikāla) là thời gian đã qua (vigate kāle). "Thời" (kāla) ở đây được hiểu là thời gian ăn của các tỳ khưu, và thời gian đó, với giới hạn cuối cùng, là giữa trưa (chính ngọ). Ý muốn nói là khi thời điểm đó đã trôi qua. Chính vì vậy, trong phần phân tích từ ngữ của từ này, đã được nói rằng: "Phi thời là từ sau khi đứng bóng cho đến khi hừng đông ló dạng". Thời điểm đứng bóng cũng được bao gồm trong "thời". Tuy nhiên, kể từ sau đó, không thể ăn (vật cứng) hay dùng (vật mềm). Có thể uống vội vàng, nhưng người hay hối hận thì không nên làm. Và để biết được giới hạn thời gian, nên dựng một cột đo thời gian (cột đo bóng nắng); việc ăn uống nên được thực hiện trong khoảng thời gian cho phép. Avasesaṃ [Pg.99] khādanīyaṃ nāmāti ettha yaṃ tāva sakkhalimodakādipubbaṇṇāparaṇṇamayaṃ, tattha vattabbameva natthi. Yampi vanamūlādippabhedaṃ āmisagatikaṃ hoti, seyyathidaṃ – mūlakhādanīyaṃ kandakhādanīyaṃ mūḷālakhādanīyaṃ matthakakhādanīyaṃ khandhakhādanīyaṃ tacakhādanīyaṃ pattakhādanīyaṃ pupphakhādanīyaṃ phalakhādanīyaṃ aṭṭhikhādanīyaṃ piṭṭhakhādanīyaṃ niyyāsakhādanīyanti, idampi khādanīyasaṅkhyameva gacchati. Ở đây, về câu ‘vật thực cứng còn lại là gì?’ Trước hết, đối với các loại bánh như sakkhalimodaka v.v... được làm từ các loại cốc và đậu, không cần phải nói gì về chúng. Và các loại vật thực cứng khác nhau như rễ cây rừng v.v... được xem là tương tự vật thực sống (āmisagatika), ví như: vật thực cứng là rễ cây, vật thực cứng là củ, vật thực cứng là ngó sen, vật thực cứng là đọt cây, vật thực cứng là thân cây, vật thực cứng là vỏ cây, vật thực cứng là lá cây, vật thực cứng là hoa, vật thực cứng là quả, vật thực cứng là hạt, vật thực cứng là bột, vật thực cứng là nhựa cây. Tất cả những thứ này cũng được kể là vật thực cứng. Tattha pana āmisagatikasallakkhaṇatthaṃ idaṃ mukhamattanidassanaṃ – mūlakhādanīye tāva mūlakamūlaṃ khārakamūlaṃ caccumūlaṃ tambakamūlaṃ taṇḍuleyyakamūlaṃ vatthuleyyakamūlaṃ vajakalimūlaṃ jajjharīmūlanti evamādīni sūpeyyapaṇṇamūlāni āmisagatikāni. Ettha ca vajakalimūle jaraṭṭhaṃ chinditvā chaḍḍenti, taṃ yāvajīvikaṃ hoti. Aññampi evarūpaṃ eteneva nayena veditabbaṃ. Mūlakakhārakajajjharīmūlānaṃ pana jaraṭṭhānipi āmisagatikānevāti vuttaṃ. Yāni pana pāḷiyaṃ – Vả lại, ở đây, để ghi nhận đặc điểm của vật thực tương tự vật thực sống, đây là phần trình bày sơ lược: Trước hết, về vật thực cứng là rễ cây, các loại rễ của cây có lá dùng làm canh như rễ củ cải, rễ khāraka, rễ caccu, rễ tambaka, rễ taṇḍuleyyaka, rễ vatthuleyyaka, rễ vajakali, rễ jajjharī, v.v... được xem là tương tự vật thực sống. Và ở đây, đối với rễ vajakali, người ta cắt bỏ phần già, phần đó là vật thực trọn đời. Các trường hợp tương tự khác cũng nên được hiểu theo cách này. Lại nữa, đã được nói rằng ngay cả phần già của rễ củ cải, rễ khāraka, và rễ jajjharī cũng được xem là tương tự vật thực sống. Còn những gì trong Pāli... ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, mūlāni bhesajjāni haliddiṃ siṅgiveraṃ vacaṃ vacattaṃ ativisaṃ kaṭukarohiṇiṃ usīraṃ bhaddamuttakaṃ, yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) – “Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là rễ cây: nghệ, gừng, thủy xương bồ, vacatta, ô đầu, hồ hoàng liên, hương bài, cỏ cú, và bất kỳ loại dược phẩm là rễ cây nào khác không dùng làm vật thực cứng, không dùng làm vật thực mềm.” Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Tesaṃ cūḷapañcamūlaṃ mahāpañcamūlantiādinā nayena gaṇiyamānānaṃ gaṇanāya anto natthi. Khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇābhāvoyeva pana tesaṃ lakkhaṇaṃ. Tasmā yaṃkiñci mūlaṃ tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharati, taṃ yāvakālikaṃ; itaraṃ yāvajīvikanti veditabbaṃ. Tesu bahuṃ vatvāpi hi imasmiṃyeva lakkhaṇe ṭhātabbaṃ. Nāmasaññāsu pana vuccamānāsu taṃ taṃ nāmaṃ ajānantānaṃ sammohoyeva hoti, tasmā nāmasaññāya ādaraṃ akatvā lakkhaṇameva dassitaṃ. Những thứ đã được nói đến đó là vật thực trọn đời. Khi chúng được đếm theo phương pháp như tiểu ngũ căn, đại ngũ căn, v.v..., thì không có giới hạn trong việc đếm. Vả lại, đặc điểm của chúng chính là việc không dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm. Do đó, bất kỳ rễ cây nào ở các địa phương khác nhau, được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, thì đó là vật thực theo thời; loại khác là vật thực trọn đời, nên hiểu như vậy. Thật vậy, dù nói nhiều về chúng, cũng nên giữ vững đặc điểm này. Hơn nữa, khi các tên gọi được nêu ra, sự hoang mang chỉ xảy ra cho những người không biết tên gọi đó, do đó, không chú trọng đến tên gọi, chỉ trình bày đặc điểm. Yathā ca mūle; evaṃ kandādīsupi yaṃ lakkhaṇaṃ dassitaṃ, tasseva vasena vinicchayo veditabbo. Yañca taṃ pāḷiyaṃ haliddādi aṭṭhavidhaṃ vuttaṃ, tassa khandhatacapupphaphalampi sabbaṃ yāvajīvikanti vuttaṃ. Và như đặc điểm đã được trình bày đối với rễ cây; cũng vậy, sự phân định đối với củ, v.v... nên được hiểu theo chính đặc điểm đó. Và tám loại bắt đầu bằng nghệ đã được nói đến trong Pāli, thì thân, vỏ, hoa, và quả của chúng cũng đều được nói là vật thực trọn đời. Kandakhādanīye [Pg.100] duvidho kando – dīgho ca rasso ca bhisakiṃsukakandādi vaṭṭo uppalakaserukakandādi, yaṃ ‘‘gaṇṭhī’’tipi vadanti. Tattha sabbesaṃ kandānaṃ jiṇṇajaraṭṭhānañca challi ca sukhumamūlāni ca yāvajīvikāni. Taruṇo pana sukhakhādanīyo, sālakalyāṇīpotakakando kiṃsukapotakakando ambāṭakakando ketakakando māluvakando bhisasaṅkhāto padumapuṇḍarīkakando piṇḍālumasāluādayo ca khīravallikando āluvakando siggukando tālakando nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ kandā kadalikando veḷukando kaserukakandoti evamādayo tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthañca bhojanīyatthañca pharaṇakakandā yāvakālikā. Về vật thực cứng là củ, có hai loại củ: dài và ngắn, như củ ngó sen, củ giêng biếc, v.v...; và loại tròn, như củ hoa súng, củ năng, v.v..., mà người ta cũng gọi là ‘gaṇṭhī’ (mấu). Ở đây, phần mục nát và phần già của tất cả các loại củ, cùng với vỏ và rễ con, là vật thực trọn đời. Tuy nhiên, các loại củ non, dễ ăn, như củ cây sālakalyāṇī non, củ cây giêng biếc non, củ cóc, củ dứa dại, củ māluvā, củ sen và củ súng được gọi là bhisa, củ khoai mài, khoai từ, v.v..., củ khīravalli, củ khoai môn, củ chùm ngây, củ thốt nốt, củ của các loại hoa súng xanh, súng đỏ, súng trắng, súng thơm, củ chuối, củ tre, củ năng, và các loại củ tương tự khác mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời. Khīravallikando adhoto yāvajīviko, dhoto yāvakāliko. Khīrakākolījīvikausabhakalasuṇādikandā pana yāvajīvikā. Te pāḷiyaṃ – ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjānī’’ti evaṃ mūlabhesajjasaṅgaheneva saṅgahitā. Củ khīravalli khi chưa rửa là vật thực trọn đời, khi đã rửa là vật thực theo thời. Còn các loại củ như khīrakākolī, jīvika, usabhaka, tỏi, v.v... là vật thực trọn đời. Chúng đã được bao gồm trong Pāli qua đoạn ‘và bất kỳ loại dược phẩm là rễ cây nào khác’ theo cách gộp chung với dược phẩm là rễ cây. Mūḷālakhādanīye pana padumamūḷālaṃ puṇḍarīkamuḷālasadisameva. Erakamūlaṃ kandulamūlanti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthañca bhojanīyatthañca pharaṇakamuḷālaṃ yāvakālikaṃ. Haliddisiṅgiveramakacicaturassavalliketakatālahintālakuntālanāḷikerapūgarukkhādimuḷālaṃ pana yāvajīvikaṃ, taṃ sabbampi pāḷiyaṃ – ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjānī’’ti (mahāva. 263) evaṃ mūlabhesajjasaṅgaheneva saṅgahitaṃ. Về vật thực cứng là ngó sen, ngó sen hồng (paduma) cũng tương tự như ngó sen trắng (puṇḍarīka). Ngó cỏ lau, ngó kandula, v.v..., và các loại ngó tương tự khác mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời. Còn ngó của các cây như nghệ, gừng, makaci, caturassavalli, dứa dại, thốt nốt, dừa lùn, kuntāla, dừa, cau, v.v... là vật thực trọn đời. Tất cả chúng cũng đã được bao gồm trong Pāli qua đoạn ‘và bất kỳ loại dược phẩm là rễ cây nào khác’ theo cách gộp chung với dược phẩm là rễ cây. Matthakakhādanīye tālahintālakuntālaketakanāḷikerapūgarukkhakhajjūrīvettaerakakadalīnaṃ kaḷīrasaṅkhātā matthakā veṇukaḷīro naḷakaḷīro ucchukaḷīro mūlakakaḷīro sāsapakaḷīro satāvarikaḷīro sattannaṃ dhaññānaṃ kaḷīrāti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇako rukkhavalliādīnaṃ matthako yāvakāliko. Haliddisiṅgiveravacamakacilasuṇānaṃkaḷīrā tālahintālakuntālanāḷikerakaḷīrānañca chinditvā pātito jaraṭṭhabundo yāvajīviko. Về vật thực cứng là đọt cây, các đọt được gọi là kaḷīra của cây thốt nốt, dừa lùn, kuntāla, dứa dại, dừa, cau, chà là, mây, cỏ lau, chuối; măng tre, măng sậy, đọt mía, đọt củ cải, đọt cải, đọt măng tây, đọt của bảy loại ngũ cốc, v.v..., và đọt của các loại cây thân gỗ, cây leo, v.v... mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời. Đọt của nghệ, gừng, thủy xương bồ, makaci, tỏi, và phần gốc già của đọt cây thốt nốt, dừa lùn, kuntāla, dừa bị cắt bỏ, là vật thực trọn đời. Khandhakhādanīye [Pg.101] antopathavīgato sālakalyāṇīkhandho ucchukhandho nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ khandhakāti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇako khandho yāvakāliko. Uppalajātīnaṃ paṇṇadaṇḍako padumajātīnaṃ sabbopi daṇḍako kāravindakadaṇḍādayo ca avasesasabbakhandhā yāvajīvikā. Về vật thực cứng là thân cây, thân cây sālakalyāṇī mọc dưới đất, thân cây mía, thân của các loại hoa súng xanh, súng đỏ, súng trắng, súng thơm, v.v..., và các loại thân cây tương tự khác mà ở các địa phương được con người dùng làm vật thực cứng và vật thực mềm theo thói quen ăn uống thông thường, là vật thực theo thời. Cọng lá của các loại hoa súng (uppala), tất cả các loại cọng của các loại hoa sen (paduma), cọng cây kāravindaka, v.v..., và tất cả các thân cây còn lại là vật thực trọn đời. Tacakhādanīye ucchutacova eko yāvakāliko, sopi saraso. Seso sabbo yāvajīviko. Tesaṃ pana matthakakhandhatacānaṃ tiṇṇaṃ pāḷiyaṃ kasāvabhesajjena saṅgaho veditabbo. Vuttañhetaṃ – Trong các loại vỏ cây có thể ăn được, chỉ có một loại vỏ mía là vật yāvakālika, và đó cũng là loại có nước. Tất cả các loại còn lại là vật yāvajīvika. Hơn nữa, nên hiểu rằng ba loại mầm, thân, và vỏ cây này được bao gồm trong dược phẩm có vị chát trong Pāli. Điều này đã được nói rằng – ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kasāvāni bhesajjāni nimbakasāvaṃ, kuṭajakasāvaṃ, paṭolakasāvaṃ, phaggavakasāvaṃ nattamālakasāvaṃ, yāni vā panaññānipi atthi kasāvāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263). «Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm có vị chát: vị chát của cây nimba, vị chát của cây kuṭaja, vị chát của cây paṭola, vị chát của cây phaggava, vị chát của cây nattamāla, hoặc bất kỳ loại dược phẩm có vị chát nào khác không dùng làm vật thực cứng trong các loại vật thực cứng, cũng không dùng làm vật thực mềm trong các loại vật thực mềm.» Ettha hi etesampi saṅgaho sijjhati. Vuttakasāvāni ca sabbāni kappiyānīti veditabbāni. Thật vậy, ở đây sự bao gồm của những thứ này cũng được thành tựu. Và nên biết rằng tất cả các loại có vị chát đã được đề cập đều là hợp lệ. Pattakhādanīye mūlakaṃ khārako caccu tambako taṇḍuleyyako papunnāgo vatthuleyyako vajakali jajjharī sellu siggu kāsamaddako ummā cīnamuggo māso rājamāso ṭhapetvā mahānipphāvaṃ avasesanipphāvo aggimantho sunisannako setavaraṇo nāḷikā bhūmiyaṃ jātaloṇīti etesaṃ pattāni aññāni ca evarūpāni tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni pattāni ekaṃsena yāvakālikāni. Yā panaññā mahānakhapiṭṭhimattā paṇṇaloṇi rukkhe ca gacche ca ārohati, tassā pattaṃ yāvajīvikaṃ. Brahmīpattañca yāvakālikanti dīpavāsino vadanti. Ambapallavaṃ yāvakālikaṃ, asokapallavaṃ pana yāvajīvikaṃ. Trong các loại lá cây có thể ăn được, lá của các loại cây sau đây: củ cải (mūlaka), khāraka, caccu, tambaka, taṇḍuleyyaka, papunnāga, vatthuleyyaka, vajakali, jajjharī, sellu, chùm ngây (siggu), kāsamaddaka, ummā, đậu xanh Trung Quốc (cīnamugga), đậu đen (māsa), đậu ván (rājamāsa), các loại đậu dẹt còn lại ngoại trừ đậu dẹt lớn (mahānipphāva), aggimantha, sunisannaka, setavaraṇa, nāḷikā, và rau sam đất (bhūmiyaṃ jātaloṇī); và các loại lá khác tương tự, ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì chắc chắn là vật yāvakālika. Nhưng một loại rau sam khác có lá to bằng mu móng tay, leo trên cây và bụi rậm, lá của nó là vật yāvajīvika. Các vị ở đảo Tích Lan nói rằng lá brahmī là vật yāvakālika. Chồi xoài là vật yāvakālika, nhưng chồi cây asoka là vật yāvajīvika. Yāni vā panaññāni pāḷiyaṃ – Hoặc những loại lá khác trong Pāli – ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, paṇṇāni bhesajjāni nimbapaṇṇaṃ kuṭajapaṇṇaṃ paṭolapaṇṇaṃ sulasipaṇṇaṃ kappāsakapaṇṇaṃ yāni vā panaññānipi atthi [Pg.102] paṇṇāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) – «Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là lá cây: lá nimba, lá kuṭaja, lá paṭola, lá sulasi, lá bông gòn, hoặc bất kỳ loại dược phẩm là lá cây nào khác không dùng làm vật thực cứng trong các loại vật thực cứng, cũng không dùng làm vật thực mềm trong các loại vật thực mềm.» – Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Na kevalañca paṇṇāniyeva tesaṃ pupphaphalādīnipi yāvajīvikāni. Paṇṇānaṃ phaggavapaṇṇaṃ ajjukapaṇṇaṃ phaṇijjakapaṇṇaṃ paṭolapaṇṇaṃ tambūlapaṇṇaṃ paduminipaṇṇanti evaṃ gaṇanavasena anto natthi. Những loại lá đã được nói đến đó là vật yāvajīvika. Và không chỉ lá của chúng, mà cả hoa, quả, v.v. của chúng cũng là vật yāvajīvika. Về các loại lá, như lá phaggava, lá ajjukā, lá phaṇijjaka, lá paṭola, lá trầu, lá sen, v.v., việc kể ra không có hồi kết. Pupphakhādanīye mūlakapupphaṃ khārakapupphaṃ caccupupphaṃ tambakapupphaṃ vajakalipupphaṃ jajjharīpupphaṃ cūḷanipphāvapupphaṃ mahānipphāvapupphaṃ kaserukapupphaṃ nāḷikeratālaketakānaṃ taruṇapupphāni setavaraṇapupphaṃ siggupupphaṃ uppalapadumajātikānaṃ pupphāni kaṇṇikamattaṃ agandhikapupphaṃ kaḷīrapupphaṃ jīvantīpupphanti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakapupphaṃ yāvakālikaṃ. Asokabakulakuyyakapunnāgacampakajātikaṇavīrakaṇikārakundanavamālikamallikādīnaṃ pana pupphaṃ yāvajīvikaṃ tassa gaṇanāya anto natthi. Pāḷiyaṃ panassa kasāvabhesajjeneva saṅgaho veditabbo. Trong các loại hoa có thể ăn được, hoa của các loại sau đây: hoa củ cải, hoa khāraka, hoa caccu, hoa tambaka, hoa vajakali, hoa jajjharī, hoa đậu đũa, hoa đậu dẹt lớn, hoa kaseruka, hoa non của dừa, thốt nốt, và dứa dại; hoa setavaraṇa, hoa chùm ngây, hoa của các loại sen xanh và sen hồng, hoa agandhika chỉ có nhụy, hoa kaḷīra, hoa jīvantī, v.v., và các loại hoa khác ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì là vật yāvakālika. Nhưng hoa của các cây như asoka, bakula, kuyyaka, punnāga, campaka, jāti, kaṇavīra, kaṇikāra, kunda, navamālikā, mallikā, v.v., là vật yāvajīvika, và việc kể ra chúng không có hồi kết. Hơn nữa, trong Pāli, sự bao gồm của chúng nên được hiểu thông qua các dược phẩm có vị chát. Phalakhādanīye panasalabujatālanāḷikeraambajambūambāṭakatintiṇikamātuluṅgakapitthalābukumbhaṇḍapussaphalatimbarūsakatipusavātiṅgaṇacocamocamadhukādīnaṃ phalāni yāni loke tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharanti, sabbāni tāni yāvakālikāni. Nāmagaṇanavasena nesaṃ na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ. Yāni pana pāḷiyaṃ – Trong các loại quả có thể ăn được, quả của các cây như mít (panasa), mít rừng (labuja), thốt nốt, dừa, xoài, trâm, cóc (ambāṭaka), me, thanh yên (mātuluṅga), thị (kapittha), bầu, bí, dưa chuột (pussaphala), hồng (timbarūsaka), dưa leo (tipusa), cà (vātiṅgaṇa), chuối rừng (coca), chuối nhà (moca), madhuka, v.v., những loại quả nào trên thế gian, ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì tất cả chúng đều là vật yāvakālika. Không thể chỉ ra giới hạn của chúng bằng cách liệt kê tên. Nhưng những loại quả nào trong Pāli – ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, phalāni bhesajjāni – bilaṅgaṃ, pipphaliṃ, maricaṃ, harītakaṃ, vibhītakaṃ, āmalakaṃ, goṭṭhaphalaṃ, yāni vā panaññānipi atthi phalāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) – «Này các Tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là quả cây: quả bilaṅga, tiêu lốt, tiêu, quả harītaka, quả vibhītaka, quả āmalaka, quả goṭṭhaphala, hoặc bất kỳ loại dược phẩm là quả cây nào khác không dùng làm vật thực cứng trong các loại vật thực cứng, cũng không dùng làm vật thực mềm trong các loại vật thực mềm.» – Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Tesampi aparipakkāni acchiva bimbavaraṇaketakakāsmarīādīnaṃ phalāni jātiphalaṃ kaṭukaphalaṃ eḷā takkolanti evaṃ nāmavasena na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ. Những loại quả đã được nói đến đó là vật yāvajīvika. Cả những quả chưa chín của chúng, và quả của các cây như acchiva, bimba, varaṇa, ketaka, kāsmarī, v.v., quả nhục đậu khấu (jātiphala), quả kaṭukaphala, bạch đậu khấu (eḷā), quả takkola, v.v., cũng vậy; không thể chỉ ra giới hạn của chúng bằng cách liệt kê tên. Aṭṭhikhādanīye [Pg.103] labujaṭṭhi panasaṭṭhi ambāṭakaṭṭhi sālaṭṭhi khajjūrīketakatimbarūsakānaṃ taruṇaphalaṭṭhi tintiṇikaṭṭhi bimbaphalaṭṭhi uppala padumajātīnaṃ pokkharaṭṭhīti evamādīni tesu tesu janapadesu manussānaṃ pakatiāhāravasena khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni aṭṭhīni yāvakālikāni. Madhukaṭṭhi punnāgaṭṭhi harītakādīnaṃ aṭṭhīni siddhatthakaṭṭhi rājikaṭṭhīti evamādīni aṭṭhīni yāvajīvikāni. Tesaṃ pāḷiyaṃ phalabhesajjeneva saṅgaho veditabbo. Trong các loại hạt có thể ăn được, hạt của các loại sau đây: hạt mít rừng, hạt mít, hạt cóc, hạt sāla, hạt non của chà là, dứa dại, và hồng; hạt me, hạt bimba, hạt của các loại sen xanh và sen hồng, v.v., những loại hạt nào ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì là vật yāvakālika. Hạt madhuka, hạt punnāga, hạt của các quả như harītaka, v.v., hạt cải trắng, hạt cải đen, v.v., những loại hạt như vậy là vật yāvajīvika. Sự bao gồm của chúng trong Pāli nên được hiểu thông qua các dược phẩm là quả cây. Piṭṭhakhādanīye sattannaṃ tāva dhaññānaṃ dhaññānulomānaṃ aparaṇṇānañca piṭṭhaṃ panasapiṭṭhaṃ labujapiṭṭhaṃ ambāṭakapiṭṭhaṃ sālapiṭṭhaṃ dhotakatālapiṭṭhañca khīravallipiṭṭhañcāti evamādīni tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni piṭṭhāni yāvakālikāni. Adhotakaṃ tālapiṭṭhaṃ khīravallipiṭṭhaṃ assagandhādipiṭṭhāni ca yāvajīvikāni. Tesaṃ pāḷiyaṃ kasāvehi ca mūlaphalehi ca saṅghaho veditabbo. Trong các loại bột có thể ăn được, trước hết là bột của bảy loại ngũ cốc, các loại tương tự ngũ cốc, và các loại đậu; bột hạt mít, bột hạt mít rừng, bột hạt cóc, bột hạt sāla, bột hạt thốt nốt đã rửa, và bột khīravalli, v.v., những loại bột nào ở các địa phương khác nhau, được dùng làm thực phẩm thông thường cho con người, có thể làm vật thực cứng và vật thực mềm, thì là vật yāvakālika. Bột hạt thốt nốt chưa rửa, bột khīravalli, và bột của các loại như assagandhā, v.v., là vật yāvajīvika. Sự bao gồm của chúng trong Pāli nên được hiểu thông qua các loại có vị chát, rễ cây và quả cây. Niyyāsakhādanīye eko ucchuniyyāsova sattāhakāliko. Sesā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, jatūni bhesajjāni – hiṅguṃ hiṅgujatuṃ hiṅgusipāṭikaṃ takaṃ takapattiṃ takapaṇṇiṃ sajjulasaṃ yāni vā panaññānipi atthi jatūni bhesajjānī’’ti (mahāva. 263) evaṃ pāḷiyaṃ vuttaniyyāsā yāvajīvikā. Tattha yevāpanakavasena saṅgahitānaṃ ambaniyyāso kaṇikāraniyyāsoti evaṃ nāmavasena na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ. Evaṃ imesu mūlakhādanīyādīsu yaṃkiñci yāvakālikaṃ, sabbampi imasmiṃ atthe ‘‘avasesaṃ khādanīyaṃ nāmā’’ti saṅgahitaṃ. Trong các vật nhai thuộc loại nhựa cây, chỉ có nhựa mía là vật dụng bảy ngày. Các loại nhựa còn lại được nói đến trong Pāḷi như sau: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép các loại dược phẩm là nhựa cây: nhựa cây a ngùy, nhựa cây a ngùy trộn, vỏ cây a ngùy, nhựa cây taka, lõi cây taka, vỏ cây taka, nhựa thông, hoặc bất cứ loại dược phẩm nào khác là nhựa cây” (Đại Phẩm, 263) là vật dụng trọn đời. Ở đây, không thể chỉ ra giới hạn bằng cách kể tên các loại nhựa được bao gồm bởi từ ‘yevāpanaka’ như nhựa xoài, nhựa cây mai dương. Như vậy, trong các vật nhai này như rễ cây, v.v..., bất cứ vật gì là vật dụng trong thời, tất cả đều được bao gồm trong ý nghĩa này là “vật nhai còn lại.” Bhojanīyaṃ nāma pañca bhojanānītiādimhi yaṃ vattabbaṃ taṃ vuttameva. Khādissāmi bhuñjissāmīti, paṭiggaṇhātīti yo bhikkhu vikāle etaṃ khādanīyaṃ bhojanīyañca paṭiggaṇhāti, tassa paṭiggahaṇe tāva āpatti dukkaṭassa. Sesamettha uttānameva. Trong đoạn bắt đầu bằng “Vật ăn là năm loại vật thực,” những gì cần nói đã được nói rồi. “Sẽ nhai, sẽ ăn, thọ nhận” có nghĩa là: vị tỳ khưu nào thọ nhận vật nhai và vật ăn này vào lúc phi thời, vị ấy trước hết phạm tội dukkaṭa (tác ác) khi thọ nhận. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có nguồn gốc giống như học giới Eḷakaloma – phát sinh từ thân và từ thân-tâm, là hành vi, không được giải thoát do không có tưởng, không có tâm (cố ý), là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Vikālabhojanasikkhāpadaṃ sattamaṃ. Học giới về việc ăn vào lúc phi thời, thứ bảy. 8. Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải Thích Học Giới về Việc Tích Trữ 252. Aṭṭhamasikkhāpade [Pg.104] – belaṭṭhasīso nāma jaṭilasahassabbhantaro mahāthero. Araññe viharatīti jetavanassa avidūre padhānaghare ekasmiṃ āvāse vasati. Sukkhakuranti asūpabyañjanaṃ odanaṃ. So kira antogāme bhuñjitvā pacchā piṇḍāya caritvā tādisaṃ odanaṃ āharati, tañca kho appicchatāya, na paccayagiddhatāya. Thero kira sattāhaṃ nirodhasamāpattiyā vītināmetvā samāpattito vuṭṭhāya taṃ piṇḍapātaṃ udakena temetvā bhuñjati, tato puna sattāhaṃ samāpattiyā nisīdati. Evaṃ dvepi tīṇipi cattāripi sattāhāni vītināmetvā gāmaṃ piṇḍāya pavisati. Tena vuttaṃ – ‘‘cirena gāmaṃ piṇḍāya pavisatī’’ti. 252. Trong học giới thứ tám: Vị trưởng lão tên là Belaṭṭhasīsa là một vị đại trưởng lão trong số một ngàn vị đạo sĩ bện tóc. “Sống trong rừng” có nghĩa là ngài sống trong một trú xứ, một ngôi nhà chuyên để hành thiền, không xa tu viện Jetavana. “Cơm khô” là cơm không có canh và thức ăn kèm. Tương truyền, sau khi đã dùng bữa trong làng, ngài đi khất thực rồi mang về loại cơm như vậy, và ngài mang về do thiểu dục, chứ không phải do tham đắm vật dụng. Tương truyền, vị trưởng lão sau khi trải qua bảy ngày trong diệt thọ tưởng định, xuất định, ngài làm ẩm vật thực khất thực đó với nước rồi dùng, sau đó ngài lại ngồi nhập định trong bảy ngày nữa. Cứ như vậy, sau khi trải qua hai, ba, hoặc bốn tuần lễ, ngài mới vào làng để khất thực. Do đó có câu nói: “Sau một thời gian dài, ngài mới vào làng để khất thực.” 253. Kāro karaṇaṃ kiriyāti atthato ekaṃ, sannidhikāro assāti sannidhikāraṃ; sannidhikārameva sannidhikārakaṃ. Paṭiggahetvā ekarattaṃ vītināmitassetaṃ adhivacanaṃ. Tenevassa padabhājane vuttaṃ – ‘‘sannidhikārakaṃ nāma ajja paṭiggahitaṃ aparajjū’’ti. 253. Các từ ‘kāro,’ ‘karaṇaṃ,’ và ‘kiriyā’ có cùng một nghĩa. ‘Sannidhikāraṃ’ là (vật thực) có sự tích trữ. ‘Sannidhikārakaṃ’ cũng chính là ‘sannidhikāraṃ.’ Đây là tên gọi cho vật thực đã được thọ nhận và để qua một đêm. Do đó, trong phần phân tích từ (padabhājana), có nói rằng: “‘Sannidhikārakaṃ’ là vật được thọ nhận hôm nay và (dùng vào) ngày hôm sau.” Paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassāti evaṃ sannidhikataṃ yaṃkiñci yāvakālikaṃ vā yāmakālikaṃ vā ajjhoharitukāmatāya gaṇhantassa paṭiggahaṇe tāva āpatti dukkaṭassa. Ajjhoharato pana ekamekasmiṃ ajjhohāre pācittiyaṃ. Sacepi patto duddhoto hoti, yaṃ aṅguliyā ghaṃsantassa lekhā paññāyati, gaṇṭhikapattassa vā gaṇṭhikantare sneho paviṭṭho hoti, so uṇhe otāpentassa paggharati, uṇhayāguyā vā gahitāya sandissati, tādise pattepi punadivase bhuñjantassa pācittiyaṃ. Tasmā pattaṃ dhovitvā puna tattha acchodakaṃ vā āsiñcitvā aṅguliyā vā ghaṃsitvā nisnehabhāvo jānitabbo. Sace hi udake vā snehabhāvo patte vā aṅgulilekhā paññāyati, duddhoto hoti. Telavaṇṇapatte pana aṅgulilekhā paññāyati, sā abbohārikā. Yaṃ bhikkhū nirapekkhā sāmaṇerānaṃ pariccajanti, tañce sāmaṇerā nidahitvā denti, sabbaṃ vaṭṭati. Sayaṃ paṭiggahetvā apariccattameva hi dutiyadivase na vaṭṭati. Tato hi ekasitthampi ajjhoharato pācittiyameva. “Thọ nhận, phạm tội dukkaṭa” có nghĩa là: khi một vị tỳ khưu nhận bất kỳ vật dụng trong thời hoặc vật dụng trong canh nào đã được tích trữ như vậy với ý định ăn, vị ấy trước hết phạm tội dukkaṭa khi nhận. Nhưng khi ăn, vị ấy phạm tội pācittiya (ưng đối trị) cho mỗi miếng ăn. Ngay cả khi bình bát đã được rửa không sạch, nếu khi chà bằng ngón tay mà thấy có vệt, hoặc đối với bình bát có chỗ vá, dầu mỡ lọt vào giữa chỗ vá, nó sẽ chảy ra khi phơi nắng, hoặc hiện ra khi nhận cháo nóng, thì khi dùng (vật thực) trong bình bát như vậy vào ngày hôm sau, vị ấy phạm tội pācittiya. Do đó, sau khi rửa bát, nên đổ nước trong vào hoặc chà bằng ngón tay để biết chắc rằng không còn dầu mỡ. Nếu thấy có dầu mỡ trong nước hoặc có vệt ngón tay trên bát, thì bát đã được rửa không sạch. Tuy nhiên, đối với bình bát có màu dầu, vệt ngón tay hiện ra không cấu thành tội. Vật thực nào mà các tỳ khưu xả bỏ không luyến tiếc cho các vị sa di, nếu các vị sa di cất giữ rồi dâng lại, thì tất cả đều được phép dùng. Chỉ có vật thực do chính mình thọ nhận mà chưa xả bỏ là không được phép dùng vào ngày thứ hai. Bởi vì khi ăn dù chỉ một hạt cơm từ đó cũng phạm tội pācittiya. Akappiyamaṃsesu [Pg.105] manussamaṃse thullaccayena sadviṃ pācittiyaṃ, avasesesu dukkaṭena saddhiṃ. Yāmakālikaṃ sati paccaye ajjhoharato pācittiyaṃ. Āhāratthāya ajjhoharato dukkaṭena saddhiṃ pācittiyaṃ. Sace pavārito hutvā anatirittakataṃ ajjhoharati, pakatiāmise dve pācittiyāni, manussamaṃse thullaccayena saddhiṃ dve, sesaakappiyamaṃse dukkaṭena saddhiṃ, yāmakālikaṃ sati paccaye sāmisena mukhena ajjhoharato dve, nirāmisena ekameva. Āhāratthāya ajjhoharato vikappadvayepi dukkaṭaṃ vaḍḍhati. Sace vikāle ajjhoharati, pakatibhojane sannidhipaccayā ca vikālabhojanapaccayā ca dve pācittiyāni, akappiyamaṃsesu thullaccayañca dukkaṭañca vaḍḍhati. Yāmakālikesu vikālapaccayā anāpatti, anatirittapaccayā pana vikāle sabbavikappesu anāpatti. Trong các loại thịt không được phép dùng, đối với thịt người, phạm tội pācittiya cùng với tội thullaccaya (trọng tội); đối với các loại còn lại, phạm tội pācittiya cùng với tội dukkaṭa. Khi ăn vật dụng trong canh nếu có duyên sự, phạm tội pācittiya. Khi ăn vì mục đích dinh dưỡng, phạm tội pācittiya cùng với tội dukkaṭa. Nếu đã pavāritā (nói thôi) mà ăn vật thực chưa được làm cho dư thừa, đối với vật thực thông thường, phạm hai tội pācittiya; đối với thịt người, phạm hai tội (pācittiya) cùng với tội thullaccaya; đối với các loại thịt không được phép dùng còn lại, phạm hai tội (pācittiya) cùng với tội dukkaṭa. Đối với vật dụng trong canh, nếu có duyên sự, khi ăn với miệng còn dính vật thực, phạm hai tội (pācittiya); với miệng không dính vật thực, chỉ phạm một tội. Khi ăn vì mục đích dinh dưỡng, trong cả hai trường hợp, tội dukkaṭa tăng thêm. Nếu ăn vào lúc phi thời, đối với vật thực thông thường, phạm hai tội pācittiya do duyên tích trữ và do duyên ăn phi thời; đối với các loại thịt không được phép dùng, tội thullaccaya và dukkaṭa tăng thêm. Đối với các vật dụng trong canh, không phạm tội do duyên phi thời. Tuy nhiên, do duyên ăn vật không dư thừa vào lúc phi thời, trong mọi trường hợp đều không phạm tội. 255. Sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāyāti āhāratthāya paṭiggaṇhato paṭiggahaṇapaccayā tāva dukkaṭaṃ, ajjhoharato pana sace nirāmisaṃ hoti, ajjhohāre ajjhohāre dukkaṭaṃ. Atha āmisasaṃsaṭṭhaṃ paṭiggahetvā ṭhapitaṃ hoti, yathāvatthukaṃ pācittiyameva. 255. “Vật dụng bảy ngày, vật dụng trọn đời, vì mục đích dinh dưỡng” có nghĩa là: khi thọ nhận vì mục đích dinh dưỡng, trước hết phạm tội dukkaṭa do duyên thọ nhận. Nhưng khi ăn, nếu là vật không có vật thực (nirāmisa), thì phạm tội dukkaṭa cho mỗi miếng ăn. Còn nếu vật đã được thọ nhận và cất giữ là vật có trộn lẫn vật thực (āmisasaṃsaṭṭha), thì phạm tội pācittiya tùy theo trường hợp. 256. Anāpatti yāvakālikantiādimhi vikālabhojanasikkhāpade niddiṭṭhaṃ khādanīyabhojanīyaṃ yāva majjhantikasaṅkhāto kālo, tāva bhuñjitabbato yāvakālikaṃ. Saddhiṃ anulomapānehi aṭṭhavidhaṃ pānaṃ yāva rattiyā pacchimayāmasaṅkhāto yāmo, tāva paribhuñjitabbato yāmo kālo assāti yāmakālikaṃ. Sappiādi pañcavidhaṃ bhesajjaṃ sattāhaṃ nidhetabbato sattāho kālo assāti sattāhakālikaṃ. Ṭhapetvā udakaṃ avasesaṃ sabbampi yāvajīvaṃ pariharitvā sati paccaye paribhuñjitabbato yāvajīvakanti vuccati. 256. Không phạm tội: Trong câu bắt đầu bằng ‘yāvakālikaṃ’ v.v... Các vật thực loại cứng và loại mềm đã được chỉ định trong điều học về việc ăn trong thời gian phi thời, được gọi là ‘yāvakālika’ (đúng thời) do được phép dùng cho đến khi nào còn thời gian được gọi là giữa trưa. Tám loại thức uống cùng với các loại nước quả hợp lệ, được gọi là ‘yāmakālika’ (giới hạn trong canh) do được phép dùng cho đến khi nào còn canh được gọi là canh cuối của đêm, (nghĩa là) thời gian (cho phép) của nó là một canh. Năm loại dược phẩm bắt đầu bằng bơ lỏng, được gọi là ‘sattāhakālika’ (giới hạn trong bảy ngày) do được phép cất giữ trong bảy ngày, (nghĩa là) thời gian (cho phép) của nó là bảy ngày. Ngoại trừ nước lọc, tất cả những thứ còn lại được gọi là ‘yāvajīvika’ (trọn đời) do được phép mang theo suốt đời và dùng khi có duyên cớ (bệnh hoạn). Tattha aruṇodayeva paṭiggahitaṃ yāvakālikaṃ satakkhattumpi nidahitvā yāvakālo nātikkamati tāva, yāmakālikaṃ ekaṃ ahorattaṃ, sattāhakālikaṃ sattarattaṃ, itaraṃ sati paccaye, yāvajīvampi paribhuñjantassa anāpatti. Sesamettha uttānameva. Aṭṭhakathāsu pana imasmiṃ ṭhāne pānakathā kappiyānulomakathā ‘‘kappati nu kho yāvakālikena yāmakālika’’ntiādikathā ca kappiyabhūmikathā ca vitthāritā, taṃ mayaṃ āgataṭṭhāneyeva kathayissāma. Trong các loại ấy, vị tỳ khưu dùng vật thực đúng thời (yāvakālika) đã được thọ nhận vào lúc rạng đông, sau khi đã cất giữ dù cả trăm lần, miễn là thời gian chưa trôi qua; dùng vật thực trong canh (yāmakālika) trong suốt một ngày đêm; dùng vật thực bảy ngày (sattāhakālika) trong suốt bảy đêm; và dùng vật thực trọn đời (yāvajīvika) khi có duyên cớ, thì không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Tuy nhiên, trong các tập Chú giải, ở chỗ này, các vấn đề về thức uống (pānakathā), về các vật hợp lệ và tương ứng (kappiyānulomakathā), vấn đề bắt đầu bằng câu ‘liệu có hợp lệ chăng khi vật thực đúng thời (đi cùng) với vật thực trong canh’ (kappati nu kho yāvakālikena yāmakālika’ntiādikathā), và vấn đề về nền tảng hợp lệ (kappiyabhūmikathā) đã được trình bày chi tiết. Chúng tôi sẽ chỉ thảo luận về điều đó ở ngay nơi nó xuất hiện. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ [Pg.106] – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Điều học này có nguồn gốc phát sinh giống như trường hợp Eḷakaloma. Nó phát sinh từ thân, và từ thân và tâm. Nó là hành động (kiriya), không được miễn trừ do không có tưởng tri (về sự vi phạm) (nosaññāvimokkha), không cần có tâm (vi phạm) (acittaka), là tội do chế định (paṇṇattivajja), là hành động của thân (kāyakamma), có ba loại tâm (ticitta), và ba loại cảm thọ (tivedana). Sannidhikārakasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Điều học về việc tồn trữ, là điều thứ tám. 9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải Thích về Điều Học liên quan đến Thức Ăn Hảo Hạng 257. Navamasikkhāpade – paṇītabhojanānīti uttamabhojanāni. Kassa sampannaṃ na manāpanti sampattiyuttaṃ kassa na piyaṃ. Sādunti surasaṃ. 257. Trong điều học thứ chín: ‘Paṇītabhojanāni’ (những thức ăn hảo hạng) nghĩa là những thức ăn thượng hạng. ‘Kassa sampannaṃ na manāpaṃ’ (Đối với ai mà vật đã được chuẩn bị chu đáo lại không làm cho vừa ý?) nghĩa là đối với ai mà vật được chuẩn bị chu đáo lại không đáng ưa thích? ‘Sāduṃ’ (ngon ngọt) nghĩa là có vị ngon. 259. Yo pana bhikkhu evarūpāni paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjeyyāti ettha suddhāni sappiādīni viññāpetvā bhuñjanto pācittiyaṃ nāpajjati, sekhiyesu sūpodanaviññattidukkaṭaṃ āpajjati, odanasaṃsaṭṭhāni pana viññāpetvā bhuñjanto pācittiyaṃ āpajjatīti veditabbo, ayaṃ kirettha adhippāyo. Teneva ca ‘‘paṇītānī’’ti avatvā ‘‘paṇītabhojanānī’’ti sutte vuttaṃ. ‘‘Paṇītānī’’ti hi vutte sappiādīnaṃyeva gahaṇaṃ hoti, ‘‘paṇītabhojanānī’’ti vutte pana paṇītasaṃsaṭṭhāni sattadhaññanibbattāni bhojanāni paṇītabhojanānīti ayamattho paññāyati. 259. Trong câu ‘Vị tỳ khưu nào không bệnh, vì lợi ích của bản thân, sau khi xin những loại thức ăn hảo hạng như vậy rồi dùng,’ cần phải được hiểu rằng: Vị tỳ khưu xin và dùng các món như bơ lỏng nguyên chất v.v... thì không phạm tội Pācittiya, nhưng phạm tội Dukkaṭa về việc xin canh và cơm trong các điều học Sekhiya. Tuy nhiên, vị tỳ khưu xin và dùng các món ấy đã được trộn lẫn với cơm thì phạm tội Pācittiya. Đây được cho là chủ ý ở đây. Chính vì lý do đó mà trong kinh văn, đức Phật đã nói ‘paṇītabhojanāni’ (thức ăn hảo hạng) thay vì nói ‘paṇītāni’ (những món hảo hạng). Bởi vì nếu nói ‘paṇītāni,’ thì chỉ bao gồm các món như bơ lỏng v.v... mà thôi. Nhưng khi nói ‘paṇītabhojanāni,’ thì ý nghĩa được hiểu là: những thức ăn được làm từ bảy loại ngũ cốc, được trộn lẫn với các món hảo hạng, (mới) được gọi là ‘thức ăn hảo hạng.’ Idāni viññāpeti payoge dukkaṭantiādīsu ayaṃ vinicchayo – ‘‘sappinā bhattaṃ dehi, sappiṃ ākiritvā dehi, sappimissakaṃ katvā dehi, sahasappinā dehi, sappiñca bhattañca dehī’’ti viññāpentassa viññattiyā dukkaṭaṃ, paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ, ajjhohāre pācittiyaṃ. ‘‘Sappibhattaṃ dehī’’ti vutte pana yasmā sālibhattaṃ viya sappibhattaṃ nāma natthi; tasmā sūpodanaviññattidukkaṭameva veditabbaṃ. Bây giờ, trong các câu như ‘viññāpeti payoge dukkaṭaṃ’ (phạm tội dukkaṭa trong khi nỗ lực xin), đây là quyết định: Khi vị tỳ khưu xin bằng cách nói: ‘Hãy cho cơm với bơ lỏng,’ ‘Hãy cho (cơm) sau khi đã rưới bơ lỏng lên,’ ‘Hãy cho (cơm) sau khi đã làm cho nó được trộn với bơ lỏng,’ ‘Hãy cho (cơm) cùng với bơ lỏng,’ ‘Hãy cho cả bơ lỏng và cơm,’ thì có tội Dukkaṭa do việc xin, tội Dukkaṭa khi thọ nhận, và tội Pācittiya khi dùng. Tuy nhiên, khi nói: ‘Hãy cho cơm-bơ lỏng (sappibhattaṃ),’ vì không có món nào gọi là ‘cơm-bơ lỏng’ giống như có món ‘cơm-sāli,’ do đó, điều này chỉ nên được xem là tội Dukkaṭa về việc xin canh và cơm. Sace pana ‘‘sappinā bhattaṃ dehī’’ti vutte bhattaṃ datvā ‘‘sappiṃ katvā bhuñjā’’ti navanītaṃ vā khīraṃ vā dadhiṃ vā deti, mūlaṃ vā pana deti, ‘‘iminā sappiṃ gahetvā bhuñjā’’ti yathāvatthukameva. ‘‘Gosappinā bhattaṃ dehī’’ti vutte pana gosappinā vā detu, gosappimhi asati, purimanayeneva gonavanītādīni vā gāviṃyeva vā detu ‘‘ito sappinā bhuñjā’’ti yathāvatthukameva. Sace [Pg.107] pana gosappinā yācito ajiyā sappiādīhi deti, visaṅketaṃ. Evañhi sati aññaṃ yācitena aññaṃ dinnaṃ nāma hoti, tasmā anāpatti. Esa nayo ajiyā sappinā dehīti ādīsupi. Nhưng nếu khi được yêu cầu ‘Hãy cho cơm với bơ lỏng,’ người ấy sau khi cho cơm, lại cho bơ tươi, hoặc sữa, hoặc sữa đông và nói: ‘Hãy làm thành bơ lỏng rồi dùng,’ hoặc người ấy cho tiền và nói: ‘Hãy dùng tiền này để mua bơ lỏng rồi dùng,’ thì (tội) vẫn y theo vật (đã xin). Hoặc khi được yêu cầu ‘Hãy cho cơm với bơ lỏng của bò,’ người ấy có thể cho (cơm) với bơ lỏng của bò, hoặc nếu không có bơ lỏng của bò, theo phương cách trước, người ấy có thể cho bơ tươi của bò v.v..., hoặc cho chính con bò cái và nói: ‘Hãy dùng bơ lỏng từ con bò này,’ thì (tội) vẫn y theo vật (đã xin). Nhưng nếu khi được xin bơ lỏng của bò, người ấy lại cho bơ lỏng của dê v.v..., thì đó là sai với quy ước (visaṅketaṃ). Vì trong trường hợp này, vật được cho khác với vật đã được xin. Do đó, không phạm tội. Phương pháp này cũng áp dụng cho các trường hợp như ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng của dê’ v.v... ‘‘Kappiyasappinā dehī’’ti vutte akappiyasappinā deti, visaṅketameva. ‘‘Akappiyasappināti vutte akappiyasappinā deti, paṭiggahaṇepi paribhogepi dukkaṭameva. Akappiyasappimhi asati purimanayeneva akappiyanavanītādīni deti ‘‘sappiṃ katvā bhuñjā’’ti akappiyasappināva dinnaṃ hoti. ‘‘Akappiyasappinā’’ti vutte kappiyena deti, visaṅketaṃ. ‘‘Sappinā’’ti vutte sesesu navanītādīsu aññatarena deti, visaṅketameva. Esa nayo navanītena dehītiādīsupi. Yena yena hi viññatti hoti, tasmiṃ vā tassa mūle vā laddhe, taṃ taṃ laddhameva hoti. Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng hợp lệ,’ nếu người ấy cho bơ lỏng không hợp lệ, thì đó là sai với quy ước. Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng không hợp lệ,’ nếu người ấy cho bơ lỏng không hợp lệ, thì có tội Dukkaṭa cả khi thọ nhận và khi dùng. Nếu không có bơ lỏng không hợp lệ, theo phương cách trước, người ấy cho bơ tươi không hợp lệ v.v... và nói: ‘Hãy làm thành bơ lỏng rồi dùng,’ thì được xem là đã cho bằng bơ lỏng không hợp lệ. Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng không hợp lệ,’ nếu người ấy cho bằng bơ lỏng hợp lệ, thì đó là sai với quy ước. Khi được yêu cầu ‘Hãy cho (cơm) với bơ lỏng,’ nếu người ấy cho bằng một trong những món còn lại như bơ tươi v.v..., thì đó là sai với quy ước. Phương pháp này cũng áp dụng cho các trường hợp như ‘Hãy cho (cơm) với bơ tươi’ v.v... Bởi vì, bất cứ vật gì đã được xin, khi nhận được chính vật đó hoặc giá tiền của nó, thì được xem là đã nhận được chính vật đó. Sace pana aññaṃ pāḷiyā āgataṃ vā anāgataṃ vā denti, visaṅketaṃ. Pāḷiyaṃ āgatanavanītādīni ṭhapetvā aññehi navanītādīhi viññāpentassa dukkaṭaṃ. Yathā ca ‘‘sappibhattaṃ dehī’’ti vutte sālibhattassa viya sappibhattassa abhāvā sūpodanaviññattidukkaṭameva hotīti vuttaṃ. Evaṃ navanītabhattaṃ dehītiādīsupi. Paṭipāṭiyā ekamekaṃ vitthāretvā vuccamānepi hi ayamevattho vattabbo siyā, so ca saṅkhepenapi sakkā ñātuṃ, kiṃ tattha vitthārena? Tena vuttaṃ – ‘‘esa nayo navanītena dehītiādīsupī’’ti. Nhưng nếu họ cho một món khác, dù có được đề cập trong Pāli hay không, thì đó là sai với quy ước. Ngoại trừ các món như bơ tươi v.v... được đề cập trong Pāli, vị tỳ khưu xin các loại bơ tươi khác v.v... thì phạm tội Dukkaṭa. Và cũng như đã nói rằng khi yêu cầu ‘Hãy cho cơm-bơ lỏng,’ do không có món nào gọi là ‘cơm-bơ lỏng’ giống như có món ‘cơm-sāli,’ nên chỉ phạm tội Dukkaṭa về việc xin canh và cơm. Tương tự như vậy đối với các trường hợp như ‘Hãy cho cơm-bơ tươi’ v.v... Bởi vì, ngay cả khi giải thích chi tiết từng trường hợp một theo thứ tự, thì cũng chỉ có cùng một ý nghĩa này được nêu ra. Và điều đó có thể được hiểu một cách ngắn gọn, cần gì phải giải thích chi tiết ở đây? Do đó, đã nói rằng: ‘Phương pháp này cũng áp dụng cho các trường hợp như ‘Hãy cho (cơm) với bơ tươi’ v.v...’ Sace pana sabbehipi sappiādīhi ekaṭṭhāne vā nānāṭṭhāne vā viññāpetvā paṭiladdhaṃ ekabhājane ākiritvā ekarasaṃ katvā tato kusaggenāpi jivhagge binduṃ ṭhapetvā ajjhoharati, nava pācittiyāni āpajjati. Vuttampi cetaṃ parivāre – Nhưng nếu vị tỳ khưu, sau khi đã xin và nhận được tất cả các món như bơ lỏng v.v... ở cùng một nơi hoặc ở nhiều nơi khác nhau, rồi đổ tất cả vào một vật chứa, làm cho chúng thành một vị duy nhất, rồi từ đó, dù chỉ dùng ngọn cỏ kusa đặt một giọt lên đầu lưỡi và nuốt vào, vị ấy phạm chín tội Pācittiya. Và điều này cũng đã được nói trong tập Parivāra: ‘‘Kāyikāni na vācasikāni,Sabbāni nānāvatthukāni; Apubbaṃ acarimaṃ āpajjeyya ekato,Pañhāmesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481); ‘(Những tội) thuộc về thân, không phải thuộc về lời nói, tất cả đều có vật khác nhau; nên phạm vào không trước không sau, cùng một lúc. Đây là câu hỏi đã được các bậc thiện xảo suy xét.’ 261. Agilāno gilānasaññīti ettha sace gilānasaññīpi hutvā bhesajjatthāya pañca bhesajjāni viññāpeti, mahānāmasikkhāpadena kāretabbo[Pg.108]. Nava paṇītabhojanāni viññāpento pana iminā sikkhāpadena kāretabbo. Bhikkhunīnaṃ pana etāni pāṭidesanīyavatthūni honti, sūpodanaviññattiyaṃ ubhayesampi sekhapaṇṇattidukkaṭameva. Sesamettha uttānameva. 261. Ở đây, trong trường hợp ‘không bệnh mà có tưởng là bệnh,’ nếu vị ấy dù có tưởng là bệnh mà xin năm loại dược phẩm vì mục đích chữa bệnh, nên được xử trị theo học giới Mahānāma. Còn vị nào xin chín loại vật thực thượng vị thì nên được xử trị theo học giới này. Tuy nhiên, đối với các vị tỳ-khưu-ni, những thứ này là vật của tội pāṭidesanīya. Trong việc xin canh và cơm, đối với cả hai (phái) chỉ là tội dukkaṭa được chế định trong các học giới (sekhiya). Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, Có bốn sanh khởi – sanh khởi từ thân, từ thân và lời nói, từ thân và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm. Kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇativajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Là hành vi, không được giải thoát do tưởng, không do tâm (phạm tội), có lỗi do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ. Paṇītabhojanasikkhāpadaṃ navamaṃ. Học giới về vật thực thượng vị, thứ chín. 10. Dantaponasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích học giới về tăm xỉa răng 263. Dasamasikkhāpade – catūsu paccayesu antamaso dantakaṭṭhampi sabbaṃ paṃsukūlameva assāti sabbapaṃsukūliko. So kira susāne chaḍḍitabhājanameva pattaṃ katvā tattha chaḍḍitacoḷakeheva cīvaraṃ katvā tattha chaḍḍitamañcapīṭhakāniyeva gahetvā paribhuñjati. Ayyavosāṭitakānīti ettha ayyā vuccanti kālaṅkatā pitipitāmahā. Vosāṭitakāni vuccanti tesaṃ atthāya susānādīsu chaḍḍitakāni khādanīyabhojanīyāni; manussā kira kālaṅkate ñātake uddissa yaṃ tesaṃ sajīvakāle piyaṃ hoti, taṃ etesu susānādīsu piṇḍaṃ piṇḍaṃ katvā ‘‘ñātakā no paribhuñjantūti ṭhapenti. So bhikkhu taṃ gahetvā bhuñjati, aññaṃ paṇītampi diyyamānaṃ na icchati. Tena vuttaṃ – ‘‘susānepi rukkhamūlepi ummārepi ayyavosāṭitakāni sāmaṃ gahetvā paribhuñjatī’’ti. Theroti thiro ghanabaddho. Vaṭharoti thūlo; thūlo ca ghanasarīro cāyaṃ bhikkhūti vuttaṃ hoti. Manussamaṃsaṃ maññe khādatīti manussamaṃsaṃ khādatīti naṃ sallakkhema; manussamaṃsaṃ khādantā hi īdisā bhavantīti ayaṃ tesaṃ adhippāyo. 263. Trong học giới thứ mười – (vị ấy) là người dùng toàn đồ phấn tảo, vì rằng đối với bốn vật dụng, tất cả mọi thứ cho đến cả tăm xỉa răng của vị ấy đều là đồ phấn tảo. Nghe nói, vị ấy dùng chính những vật chứa bị vứt bỏ ở nghĩa địa làm bình bát, dùng chính những miếng vải bị vứt bỏ ở đó làm y, và dùng chính những giường ghế nhỏ bị vứt bỏ ở đó rồi thọ dụng. Ở đây, trong cụm từ ‘ayyavosāṭitakāni,’ ‘ayyā’ được gọi là những người cha, người ông đã quá vãng. ‘Vosāṭitakāni’ được gọi là những vật thực và món ăn được vứt bỏ ở nghĩa địa v.v... vì lợi ích của họ; nghe nói, người ta nhắm đến những người thân đã quá vãng, món nào mà khi còn sống họ ưa thích, họ làm thành từng vắt ở những nơi như nghĩa địa này rồi đặt xuống (với ý nghĩ): ‘Mong rằng các quyến thuộc của chúng ta hãy thọ dụng.’ Vị tỳ-khưu ấy lấy vật thực đó mà ăn, không muốn (nhận) cả vật thực thượng vị khác được dâng cúng. Do đó, có lời được nói rằng: ‘...vị ấy tự mình lấy những vật đã được các bậc trưởng thượng từ bỏ ở nghĩa địa, ở gốc cây, ở ngưỡng cửa rồi thọ dụng.’ ‘Thera’ là vững chắc, rắn rỏi. ‘Vaṭhara’ là to lớn; có nghĩa là vị tỳ-khưu này vừa to lớn vừa có thân hình rắn chắc. ‘Tôi nghĩ ông ta ăn thịt người’ có nghĩa là chúng tôi cho rằng vị ấy ăn thịt người; vì rằng những người ăn thịt người thường có hình dạng như vậy. Đây là chủ ý của họ. 264. Udakadantapone kukkuccāyantīti ettha te bhikkhū ‘‘adinnaṃ mukhadvāraṃ āhāraṃ āhareyyā’’ti padassa sammā atthaṃ asallakkhetvā kukkuccāyisuṃ, bhagavā pana yathāuppannassa vatthussa vasena pitā viya dārake te bhikkhū saññāpento anupaññattiṃ ṭhapesi. 264. Ở đây, trong câu ‘hối hận về nước và tăm xỉa răng,’ các vị tỳ-khưu ấy đã hối hận do không nhận thức đúng đắn ý nghĩa của câu ‘không nên đưa vật thực chưa được cho vào cửa miệng.’ Còn đức Thế Tôn, tùy theo sự việc đã phát sanh, Ngài đã đặt ra điều tùy chế định để làm cho các vị tỳ-khưu ấy hiểu rõ, giống như người cha làm cho con cái hiểu rõ. 265. Adinnanti [Pg.109] kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā gaṇhantassa kāyakāyapaṭibaddhanissaggiyānaṃ aññataravasena na dinnaṃ. Etadeva hi sandhāya padabhājane ‘‘adinnaṃ nāma appaṭiggahitakaṃ vuccatī’’ti vuttaṃ. Dutiyapārājike pana ‘‘adinnaṃ nāma parapariggahitakaṃ vuccatī’’ti vuttaṃ. Dinnanti idaṃ pana tasseva adinnassa paṭipakkhavasena lakkhaṇadassanatthaṃ uddhaṭaṃ. Niddese cassa ‘‘kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā dente’’ti evaṃ aññasmiṃ dadamāne ‘‘hatthapāse ṭhito kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhātīti taṃ evaṃ diyyamānaṃ antamaso rathareṇumpi sace pubbe vuttalakkhaṇe hatthapāse ṭhito kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhāti, etaṃ evaṃ paṭiggahitaṃ dinnaṃ nāma vuccati. Na ‘‘idaṃ gaṇha, idaṃ tava hotū’’tiādivacanena nissaṭṭhaṃ. 265. ‘Chưa được cho’ là chưa được cho theo một trong các cách: bằng thân, vật liên hệ đến thân, hoặc bằng cách buông bỏ đối với người nhận bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân. Thật vậy, nhắm đến điều này mà trong phần phân tích cú pháp (padabhājana) có nói rằng: ‘Chưa được cho được gọi là chưa được thọ nhận.’ Tuy nhiên, trong tội pārājika thứ hai có nói rằng: ‘Chưa được cho được gọi là vật đã được người khác sở hữu.’ Còn từ ‘đã được cho’ này được nêu lên để chỉ rõ đặc tính đối lập của chính từ ‘chưa được cho’ ấy. Và trong phần giải thích của nó (có nói): ‘Khi người khác đang cho bằng thân, hoặc bằng vật liên hệ đến thân, hoặc bằng cách buông bỏ,’ khi người khác đang cho như vậy, (và vị tỳ-khưu) ‘đứng trong tầm tay, thọ nhận bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân,’ vật được cho như vậy, cho đến cả hạt bụi xe, nếu vị ấy đứng trong tầm tay có đặc tính đã nói ở trước mà thọ nhận bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân, thì vật được thọ nhận như vậy được gọi là ‘đã được cho.’ (Vật) được từ bỏ bằng lời nói như: ‘Hãy lấy cái này, cái này là của ông’ thì không được gọi là (đã được cho). Tattha kāyenāti hatthādīsu yena kenaci sarīrāvayavena; antamaso pādaṅguliyāpi diyyamānaṃ kāyena dinnaṃ nāma hoti, paṭiggahaṇepi eseva nayo. Yena kenaci hi sarīrāvayavena gahitaṃ kāyena gahitameva hoti. Sacepi natthukaraṇiyā diyyamānaṃ nāsāpuṭena akallako vā mukhena paṭiggaṇhāti. Ābhogamattameva hi ettha pamāṇanti ayaṃ nayo mahāpaccariyaṃ vutto. Kāyapaṭibaddhenāti kaṭacchuādīsu yena kenaci upakaraṇena dinnaṃ kāyapaṭibaddhena dinnaṃ nāma hoti. Paṭiggahaṇepi eseva nayo. Yena kenaci sarīrapaṭibaddhena pattathālakādinā gahitaṃ kāyapaṭibaddhena gahitameva hoti. Nissaggiyenāti kāyato ca kāyapaṭibaddhato ca mocetvā hatthapāse ṭhitassa kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā pātiyamānampi nissaggiyena payogena dinnaṃ nāma hoti. Ayaṃ tāva pāḷivaṇṇanā. Ở đó, ‘bằng thân’ là bằng bất cứ bộ phận nào của cơ thể như tay v.v...; vật được cho cho đến cả bằng ngón chân cũng được gọi là đã cho bằng thân, trong việc thọ nhận cũng theo phương pháp này. Thật vậy, vật được nhận bằng bất cứ bộ phận nào của cơ thể cũng chính là đã nhận bằng thân. Nếu vật được cho bằng ống hít thuốc được thọ nhận bằng lỗ mũi, hoặc người không khỏe thọ nhận bằng miệng. Thật vậy, ở đây chỉ sự tác ý là tiêu chuẩn, phương pháp này đã được nói trong Mahāpaccarī. ‘Bằng vật liên hệ đến thân’ là vật được cho bằng bất cứ dụng cụ nào như muỗng v.v... được gọi là đã cho bằng vật liên hệ đến thân. Trong việc thọ nhận cũng theo phương pháp này. Vật được nhận bằng bất cứ vật gì liên hệ đến thân như bình bát, đĩa v.v... cũng chính là đã nhận bằng vật liên hệ đến thân. ‘Bằng cách buông bỏ’ là vật được làm cho rơi vào thân hoặc vật liên hệ đến thân của người đang đứng trong tầm tay, sau khi đã rời khỏi thân và vật liên hệ đến thân (của người cho), cũng được gọi là đã cho bằng phương pháp buông bỏ. Đây trước hết là phần giải thích Pāli. Ayaṃ panettha pāḷimuttakavinicchayo – pañcaṅgehi paṭiggahaṇaṃ ruhati – thāmamajjhimassa purisassa uccāraṇamattaṃ hoti, hatthapāso paññāyati, abhihāro paññāyati, devo vā manusso vā tiracchānagato vā kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā deti, taṃ ce bhikkhu kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhāti. Evaṃ pañcahaṅgehi paṭiggahaṇaṃ ruhati. Đây là phần quyết nghị ngoài Pāli ở đây – việc thọ nhận thành tựu do năm yếu tố: (1) vật có trọng lượng vừa phải để một người có sức khỏe trung bình có thể nhấc lên, (2) ở trong tầm tay được nhận biết, (3) việc đưa đến được nhận biết, (4) chư thiên, hoặc người, hoặc loài bàng sanh cho bằng thân, hoặc bằng vật liên hệ đến thân, hoặc bằng cách buông bỏ, (5) và vị tỳ-khưu ấy thọ nhận vật đó bằng thân hoặc bằng vật liên hệ đến thân. Như vậy, việc thọ nhận thành tựu do năm yếu tố. Tattha ṭhitanisinnanipannānaṃ pavāraṇasikkhāpade vuttanayeneva hatthapāso veditabbo. Sace pana dāyakapaṭiggāhakesu eko ākāse hoti, eko [Pg.110] bhūmiyaṃ, bhūmaṭṭhassa ca sīsena ākāsaṭṭhassa ca ṭhapetvā dātuṃ vā gahetuṃ vā pasāritahatthaṃ, yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ, tassa orimantena hatthapāsappamāṇaṃ paricchinditabbaṃ. Sacepi eko kūpe hoti, eko kūpataṭe, eko vā pana rukkhe, eko pathaviyaṃ, vuttanayeneva hatthapāsappamāṇaṃ paricchinditabbaṃ. Evarūpe hatthapāse ṭhatvā sacepi pakkhī mukhatuṇḍakena vā hatthī vā soṇḍāya gahetvā pupphaṃ vā phalaṃ vā deti, paṭiggahaṇaṃ ruhati. Sace pana addhaṭṭhamaratanassāpi hatthino khandhe nisinno, tena soṇḍāya diyyamānaṃ gaṇhāti, vaṭṭatiyeva. Ở đây, nên hiểu về hatthapāsa (cự ly trong tầm tay) chỉ theo phương cách đã được nói trong học giới Pavāraṇā liên quan đến những người đang đứng, đang ngồi, đang nằm. Lại nữa, nếu trong số người cho và người nhận, một người ở trên không, một người ở dưới đất, thì nên xác định khoảng cách hatthapāsa bằng mép gần nhất của chi phần nào gần nhất, ngoại trừ bàn tay đã duỗi ra để cho hoặc để nhận của người ở trên không và đầu của người đứng dưới đất. Dầu cho nếu một người ở trong giếng, một người ở trên miệng giếng, hay một người ở trên cây, một người ở dưới đất, thì cũng nên xác định khoảng cách hatthapāsa chỉ theo phương cách đã được nói. Đứng trong hatthapāsa như vậy, dầu cho nếu con chim dùng mỏ hay con voi dùng vòi lấy hoa hoặc quả mà dâng cúng, việc thọ nhận vẫn thành tựu. Lại nữa, nếu vị tỳ khưu đang ngồi trên vai của con voi cao đến bảy cùi tay rưỡi mà nhận vật được dâng bằng vòi của con voi ấy, thì chắc chắn là hợp lệ. Eko bahūni bhattabyañjanabhājanāni sīse katvā bhikkhussa santikaṃ āgantvā ṭhitakova gaṇhathāti vadati, na tāva abhihāro paññāyati, tasmā na gahetabbaṃ. Sace pana īsakampi onamati, bhikkhunā hatthaṃ pasāretvā heṭṭhimabhājanaṃ ekadesenāpi sampaṭicchitabbaṃ. Ettāvatā sabbabhājanāni paṭiggahitāni honti, tato paṭṭhāya oropetvā vā ugghāṭetvā vā yaṃ icchati, taṃ gahetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Sabhattapacchiādimhi pana ekabhājane vattabbameva natthi, kājena bhattaṃ harantopi sace kājaṃ onāmetvā deti, vaṭṭati. Tiṃsahattho veṇu hoti, ekasmiṃ ante guḷakumbho baddho, ekasmiṃ sappikumbho, tañce paṭiggaṇhāti, sabbaṃ paṭiggahitameva. Ucchuyantadoṇito paggharantameva rasaṃ gaṇhathāti vadati, abhihāro na paññāyatīti na gahetabbo. Sace pana kasaṭaṃ chaḍḍetvā hatthena ussiñcitvā ussiñcitvā deti, vaṭṭati. Một người đội trên đầu nhiều vật đựng cơm và thức ăn, đi đến gần vị tỳ khưu, đang đứng mà nói rằng: "Xin ngài hãy nhận lấy", thì sự dâng đến chưa hiện rõ, vì vậy không nên nhận. Lại nữa, nếu người ấy cúi xuống dù chỉ một chút, vị tỳ khưu nên duỗi tay ra nhận lấy vật đựng ở dưới cùng, dù chỉ một phần. Chỉ với chừng ấy, tất cả các vật đựng được xem là đã được thọ nhận. Kể từ đó, sau khi đặt xuống hoặc mở ra, vị ấy muốn vật nào thì được phép lấy vật ấy để dùng. Lại nữa, đối với một vật đựng duy nhất như giỏ đựng cơm, thì không cần phải nói. Người đang gánh cơm bằng đòn gánh, nếu hạ đòn gánh xuống mà dâng, thì hợp lệ. Có cây tre dài ba mươi cùi tay, một đầu buộc hũ đường mật, một đầu buộc hũ bơ, nếu thọ nhận vật ấy, thì tất cả được xem là đã được thọ nhận. Người ta nói rằng: "Xin ngài hãy nhận lấy nước mía đang chảy ra từ máng của máy ép mía", vì sự dâng đến chưa hiện rõ nên không được nhận. Lại nữa, nếu sau khi loại bỏ bã, người ấy dùng tay múc lên múc lên mà dâng, thì hợp lệ. Bahū pattā mañce vā pīṭhe vā kaṭasārake vā doṇiyaṃ vā phalake vā ṭhapitā honti, yattha ṭhitassa dāyako hatthapāse hoti, tattha ṭhatvā paṭiggahaṇasaññāya mañcādīni aṅguliyāpi phusitvā ṭhitena vā nisinnena vā nipannena vā yaṃ tesu pattesu diyyati, taṃ sabbaṃ paṭiggahitaṃ hoti. Sacepi paṭiggahessāmīti mañcādīni āruhitvā nisīdati, vaṭṭatiyeva. Sace pana mañcādīni hatthena gahetvā mañce nisīdati, vattabbameva natthi. Nhiều bình bát được đặt trên giường, hoặc trên ghế, hoặc trên chiếu, hoặc trong máng, hoặc trên tấm ván. Nơi mà người thí chủ ở trong hatthapāsa của vị tỳ khưu đang đứng, vị ấy đứng ở nơi đó, với tưởng là sẽ thọ nhận, dù chỉ chạm bằng ngón tay vào giường v.v..., dù đang đứng, đang ngồi, hay đang nằm, thì vật gì được dâng vào những bình bát ấy, tất cả vật ấy được xem là đã được thọ nhận. Dầu cho nếu vị ấy với ý nghĩ "Ta sẽ thọ nhận" mà bước lên giường v.v... và ngồi xuống, thì chắc chắn là hợp lệ. Lại nữa, nếu vị ấy dùng tay nắm lấy giường v.v... và ngồi trên giường, thì không cần phải nói (là hợp lệ). Pathaviyaṃ pana sacepi kucchiyā kucchiṃ āhacca ṭhitā honti, yaṃ yaṃ aṅguliyā vā sūciyā vā phusitvā nisinno hoti, tattha tattha diyyamānameva paṭiggahitaṃ hoti. ‘‘Yattha katthaci mahākaṭasārahatthattharaṇādīsu ṭhapitapatte paṭiggahaṇaṃ na ruhatī’’ti vuttaṃ, taṃ hatthapāsātikkamaṃ sandhāya [Pg.111] vuttanti veditabbaṃ. Hatthapāse pana sati yattha katthaci vaṭṭati aññatra tatthajātakā. Lại nữa, ở trên mặt đất, dầu cho nếu các bình bát được đặt chạm thân vào nhau, vị ấy đang ngồi chạm vào bình bát nào bằng ngón tay hoặc bằng kim, thì chỉ vật được dâng vào bình bát đó mới được xem là đã được thọ nhận. Điều đã được nói rằng: "Ở bất cứ nơi nào, trong bình bát được đặt trên chiếu lớn, trên tấm trải lưng voi v.v..., việc thọ nhận không thành tựu", nên được hiểu là đã được nói nhắm đến trường hợp vượt quá hatthapāsa. Lại nữa, khi ở trong hatthapāsa, thì việc thọ nhận ở bất cứ nơi nào cũng hợp lệ, ngoại trừ trên vật sinh ra tại chỗ đó. Tatthajātake pana paduminipaṇṇe vā kiṃsukapaṇṇādimhi vā na vaṭṭati. Na hi taṃ kāyapaṭibaddhasaṅkhyaṃ gacchati. Yathā ca tatthajātake; evaṃ khāṇuke bandhitvā ṭhapitamañcādimhi asaṃhārime phalake vā pāsāṇe vā na ruhatiyeva, tepi hi tatthajātakasaṅkhepupagā honti. Bhūmiyaṃ atthatesu sukhumesu tintiṇikādipaṇṇesupi paṭiggahaṇaṃ na ruhati, na hi tāni sandhāretuṃ samatthānīti. Mahantesu pana paduminipaṇṇādīsu ruhati. Sace hatthapāsaṃ atikkamma ṭhito dīghadaṇḍakena uḷuṅkena deti, āgantvā dehīti vattabbo. Vacanaṃ asutvā vā anādiyitvā vā patte ākiratiyeva, puna paṭiggahetabbaṃ. Dūre ṭhatvā bhattapiṇḍaṃ khipantepi eseva nayo. Lại nữa, việc thọ nhận trên vật sinh ra tại chỗ đó, hoặc trên lá sen, hoặc trên lá cây palāsa (gièng gièng) v.v... là không hợp lệ. Quả thật, vật ấy không được kể là vật nối liền với thân. Giống như trên vật sinh ra tại chỗ, cũng vậy, việc thọ nhận chắc chắn không thành tựu trên giường v.v... được đặt bằng cách buộc vào cọc, hoặc trên tấm ván hay phiến đá không thể di chuyển được; quả thật, những vật ấy cũng được bao gồm trong khái niệm vật sinh ra tại chỗ. Việc thọ nhận cũng không thành tựu trên những lá nhỏ như lá me v.v... được trải trên mặt đất, vì quả thật chúng không có khả năng chứa đựng. Lại nữa, trên những lá lớn như lá sen v.v... thì thành tựu. Nếu người thí chủ đứng vượt quá hatthapāsa mà dâng bằng cái vá có cán dài, nên nói rằng: "Hãy lại gần mà dâng". Nếu người ấy do không nghe hoặc không để ý đến lời nói mà cứ đổ vào bát, thì vật thực ấy phải được thọ nhận lại. Đối với người đứng xa ném vắt cơm, cũng theo cách này. Sace pattatthavikato nīhariyamāne patte rajanacuṇṇāni honti, sati udake dhovitabbo, asati rajanacuṇṇaṃ pucchitvā paṭiggahetvā vā piṇḍāya caritabbaṃ. Sace piṇḍāya carantassa rajaṃ patati, paṭiggahetvā bhikkhā gaṇhitabbā. Appaṭiggahetvā gaṇhato vinayadukkaṭaṃ. Taṃ pana puna paṭiggahetvā bhuñjato anāpatti. Sace pana ‘‘paṭiggahetvā dethā’’ti vutte vacanaṃ asutvā vā anādiyitvā vā bhikkhaṃ dentiyeva, vinayadukkaṭaṃ natthi, puna paṭiggahetvā aññā bhikkhā gahetabbā. Nếu trong bình bát đang được lấy ra từ túi đựng bát có bụi thuốc nhuộm, khi có nước thì nên rửa; khi không có nước, nên lau sạch bụi thuốc nhuộm hoặc sau khi thọ nhận (bụi đó) rồi đi khất thực. Nếu trong khi đang đi khất thực có bụi rơi vào, nên thọ nhận (bụi đó) rồi nhận vật thực. Vị nào nhận mà không thọ nhận (bụi) thì phạm tội Tác ác về luật. Lại nữa, đối với vị dùng vật thực ấy sau khi đã thọ nhận lại, thì không phạm tội. Lại nữa, nếu khi đã nói rằng: "Xin hãy thọ nhận (bụi này) rồi hãy dâng", mà họ do không nghe hoặc không để ý mà cứ dâng vật thực, thì không phạm tội Tác ác về luật; nên thọ nhận lại (vật thực đã nhận) rồi nhận vật thực khác. Sace mahāvāto tato tato rajaṃ pāteti, na sakkā hoti bhikkhaṃ gahetuṃ, ‘‘anupasampannassa dassāmī’’ti suddhacittena ābhogaṃ katvā gaṇhituṃ vaṭṭati. Evaṃ piṇḍāya caritvā vihāraṃ vā āsanasālaṃ vā gantvā taṃ anupasampannassa datvā puna tena dinnaṃ vā tassa vissāsena vā paṭiggahetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Nếu gió lớn làm cho bụi từ khắp nơi rơi xuống, và không thể nhận vật thực (mà không dính bụi), thì hợp lệ để nhận sau khi tác ý với tâm trong sạch rằng: "Ta sẽ cho người chưa thọ cụ túc giới". Như vậy, sau khi đi khất thực, đi đến tu viện hoặc nhà nghỉ, sau khi cho vật thực ấy đến người chưa thọ cụ túc giới, lại hợp lệ để dùng sau khi thọ nhận lại vật được người ấy dâng, hoặc (lấy dùng) do sự thân tín với người ấy. Sace bhikkhācāre sarajaṃ pattaṃ bhikkhussa deti, so vattabbo – ‘‘imaṃ paṭiggahetvā bhikkhaṃ vā gaṇheyyāsi, paribhuñjeyyāsi vā’’ti tena tathā kātabbaṃ. Sace rajaṃ upari uppilavati, kañjikaṃ pavāhetvā sesaṃ bhuñjitabbaṃ. Sace anto paviṭṭhaṃ hoti, paṭiggahetabbaṃ. Anupasampanne asati hatthato amocentena, yattha anupasampanno atthi tattha netvā paṭiggahetabbaṃ[Pg.112]. Sukkhabhatte patitarajaṃ apanetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Sace atisukhumaṃ hoti, uparibhattena saddhiṃ apanetabbaṃ, paṭiggahetvā vā bhuñjitabbaṃ. Yāguṃ vā sūpaṃ vā purato ṭhapetvā ālulentānaṃ bhājanato phusitāni uggantvā patte patanti, patto paṭiggahetabbo. Nếu trong lúc đi khất thực, vị tỳ khưu đưa cho vị tỳ khưu khác cái bát dính bụi, vị ấy nên được nói rằng: “Sau khi thọ nhận cái này, thầy hãy nhận vật thực hoặc hãy dùng.” Vị kia nên làm theo như vậy. Nếu bụi nổi ở bên trên, nên chắt bỏ nước cháo rồi dùng phần còn lại. Nếu bụi đã lọt vào bên trong thì nên thọ nhận lại. Khi không có người chưa thọ cụ túc, không được buông khỏi tay, nên mang đến nơi có người chưa thọ cụ túc rồi thọ nhận lại. Đối với cơm khô, được phép loại bỏ bụi đã rơi vào rồi dùng. Nếu bụi rất mịn, nên loại bỏ cùng với lớp cơm bên trên, hoặc nên thọ nhận lại rồi dùng. Khi cháo hoặc canh được đặt ở phía trước, nếu những giọt bắn từ vật dụng của những người đang khuấy văng lên rơi vào bát, cái bát ấy nên được thọ nhận lại. Uḷuṅkena āharitvā dentānaṃ paṭhamataraṃ uḷuṅkato thevā patte patanti, supatitā, abhihaṭattā doso natthi. Sacepi carukena bhatte ākiriyamāne carukato masi vā chārikā vā patati, abhihaṭattā nevatthi doso. Anantarassa bhikkhuno diyyamānaṃ pattato uppatitvā itarassa patte patati, supatitaṃ. Paṭiggahitameva hi taṃ hoti. Trong lúc những người đang dâng cúng mang đến bằng vá, nếu trước tiên những giọt (canh) từ vá rơi vào bát thì được xem là rơi hợp lệ, không có lỗi vì đã được mang đến dâng. Ngay cả khi trong lúc cơm đang được múc bằng nồi nhỏ, nếu tro hoặc than từ nồi rơi vào thì cũng không có lỗi vì đã được mang đến dâng. Vật thực đang được dâng cho vị tỳ khưu kế cận, nếu văng lên từ bát (vị ấy) rồi rơi vào bát của vị khác thì được xem là rơi hợp lệ. Quả vậy, vật thực ấy đã được thọ nhận rồi. Sace jajjharisākhādiṃ phāletvā ekassa bhikkhuno dentānaṃ sākhato phusitāni aññassa patte patanti, patto paṭiggahetabbo. Yassa pattassa upari phālenti, tassa patte patitesu dātukāmatāya abhihaṭattā doso natthi. Pāyāsassa pūretvā pattaṃ denti, uṇhattā heṭṭhā gahetuṃ na sakkoti, mukhavaṭṭiyāpi gahetuṃ vaṭṭati. Sace tathāpi na sakkoti, ādhārakena gaṇhitabbo. Nếu trong lúc bẻ cành chùm ngây... để dâng cho một vị tỳ khưu, những mảnh vụn từ cành cây rơi vào bát của vị khác thì cái bát ấy nên được thọ nhận lại. Vị nào mà người ta bẻ (cành cây) ở phía trên bát của vị ấy, khi những mảnh vụn rơi vào bát của vị ấy thì không có lỗi vì đã được mang đến dâng với ý muốn cúng dường. Khi người ta dâng bát đã được đổ đầy cháo sữa, nếu vì nóng mà không thể cầm ở phía dưới thì cũng được phép cầm ở vành miệng bát. Nếu vẫn không thể cầm như vậy thì nên nhận bằng cái đế bát. Āsanasālāya pattaṃ gahetvā nisinno bhikkhu niddaṃ okkanto hoti, neva āhariyamānaṃ na diyyamānaṃ jānāti, appaṭiggahitaṃ hoti. Sace pana ābhogaṃ katvā nisinno hoti, vaṭṭati. Sacepi so hatthena ādhārakaṃ muñcitvā pādena pelletvā niddāyati, vaṭṭatiyeva. Pādena ādhārakaṃ akkamitvā paṭiggaṇhantassa pana jāgarantassapi anādarapaṭiggahaṇaṃ hoti, tasmā na kātabbaṃ. Keci evaṃ ādhārakena paṭiggahaṇaṃ kāyapaṭibaddhapaṭibaddhena paṭiggahaṇaṃ nāma hoti, tasmā na vaṭṭatīti vadanti. Taṃ tesaṃ vacanamattameva. Atthato pana sabbampetaṃ kāyapaṭibaddhameva hoti. Kāyasaṃsaggepi cesa nayo dassitova. Yampi bhikkhussa diyyamānaṃ patati, tampi sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Tatridaṃ suttaṃ – Vị tỳ khưu ngồi trong nhà ăn, tay cầm bát, nếu ngủ gật, không biết lúc vật thực được mang đến cũng không biết lúc được dâng thì được xem là chưa thọ nhận. Nhưng nếu vị ấy ngồi sau khi đã tác ý thì được phép. Ngay cả khi vị ấy buông đế bát khỏi tay, dùng chân đè lên rồi ngủ gật thì vẫn được phép. Tuy nhiên, đối với vị thọ nhận bằng cách dùng chân đạp lên đế bát, ngay cả khi đang tỉnh táo, cũng là sự thọ nhận thiếu tôn kính, vì vậy không nên làm. Một số vị nói rằng: “Việc thọ nhận bằng đế bát như vậy được gọi là sự thọ nhận bằng vật liên hệ với vật liên hệ với thân, vì vậy không được phép.” Điều đó chỉ là lời nói của họ mà thôi. Nhưng về mặt ý nghĩa, tất cả những thứ này đều là vật liên hệ với thân. Và phương pháp này cũng đã được chỉ ra trong học giới về thân giao tiếp. Vật thực nào rơi xuống trong khi đang được dâng cho tỳ khưu, vị ấy cũng được phép tự mình nhặt lên rồi dùng. Về điều này, có đoạn kinh như sau: ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, yaṃ diyyamānaṃ patati, taṃ sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ pariccattaṃ taṃ, bhikkhave, dāyakehī’’ti (cūḷava. 273). “Này các tỳ khưu, Ta cho phép tự mình nhặt lên rồi dùng vật thực nào bị rơi trong khi đang được dâng. Này các tỳ khưu, vật thực ấy đã được các thí chủ từ bỏ.” Idañca [Pg.113] pana suttaṃ neyyatthaṃ. Tasmā evamettha adhippāyo veditabbo – yaṃ diyyamānaṃ dāyakassa hatthato parigaḷitvā suddhāya vā bhūmiyā paduminipaṇṇavatthakaṭasārakādīsu vā patati, taṃ sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Yaṃ pana sarajāya bhūmiyā patati, taṃ rajaṃ puñchitvā vā dhovitvā vā paṭiggahetvā vā paribhuñjitabbaṃ. Sace pana pavaṭṭantaṃ aññassa bhikkhuno santikaṃ gacchati, tena āharāpetumpi vaṭṭati. Sace taṃ bhikkhuṃ vadati ‘‘tvaṃyeva khādā’’ti tassāpi khādituṃ vaṭṭati. Anāṇattena pana tena na gahetabbaṃ. Anāṇattenāpi ‘‘itarassa dassāmī’’ti gahetuṃ vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Kasmā panetaṃ itarassa bhikkhuno gahetuṃ na vaṭṭatīti? Bhagavatā ananuññātattā. Bhagavatā hi ‘‘sāmaṃ gahetvā paribhuñjitu’’nti vadantena yasseva taṃ diyyamānaṃ patati, tassa appaṭiggahitakampi taṃ gahetvā paribhogo anuññāto. ‘‘Pariccattaṃ taṃ bhikkhave dāyakehī’’ti vacanena panettha parasantakābhāvo dīpito. Tasmā aññassa sāmaṃ gahetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭati, tassa pana āṇattiyā vaṭṭatīti ayaṃ kirettha adhippāyo. Hơn nữa, đoạn kinh này có ý nghĩa cần được suy diễn. Vì vậy, ở đây nên hiểu ý nghĩa như sau: vật thực nào trong khi đang được dâng, bị tuột khỏi tay thí chủ rồi rơi xuống đất sạch, hoặc trên lá sen, tấm vải, chiếu, v.v... thì được phép tự mình nhặt lên rồi dùng. Còn vật thực nào rơi xuống đất có bụi thì nên phủi bụi, hoặc rửa sạch, hoặc thọ nhận lại rồi dùng. Hơn nữa, nếu vật thực lăn đến gần một vị tỳ khưu khác, vị ấy cũng được phép cho người mang đến. Nếu vị tỳ khưu (được dâng ban đầu) nói với vị kia rằng: “Thầy cứ dùng đi,” thì vị kia cũng được phép dùng. Nhưng vị kia không được tự lấy nếu không được bảo. Dù không được bảo, cũng được phép lấy với ý nghĩ: “Tôi sẽ đưa cho vị kia,” điều này được nói trong Chú giải Kurundī. Nhưng tại sao vị tỳ khưu khác lại không được phép lấy vật thực ấy? Vì không được Đức Thế Tôn cho phép. Quả vậy, khi nói: “tự mình nhặt lên rồi dùng,” Đức Thế Tôn đã cho phép chính vị tỳ khưu mà vật thực rơi xuống trong khi đang được dâng cho vị ấy được phép nhặt lên và dùng, dù vật thực ấy chưa được thọ nhận. Với câu nói: “Này các tỳ khưu, vật thực ấy đã được các thí chủ từ bỏ,” ở đây đã chỉ rõ rằng đó không còn là tài sản của người khác. Vì vậy, vị khác không được phép tự mình nhặt lên rồi dùng, nhưng được phép (dùng) do sự sai bảo của vị kia. Đây được cho là ý nghĩa ở đây. Yasmā ca taṃ appaṭiggahitakattā anuññātaṃ, tasmā yathāṭhitaṃyeva anāmasitvā kenaci pidahitvā ṭhapitaṃ dutiyadivasepi paribhuñcituṃ vaṭṭati, sannidhipaccayā anāpatti. Paṭiggahetvā pana paribhuñjitabbaṃ. Taṃdivasaṃyeva hi tassa sāmaṃ gahetvā paribhogo anuññāto, na tato paranti ayampi kirettha adhippāyo. Và vì vật thực ấy được cho phép do chưa được thọ nhận, cho nên nếu nó được giữ nguyên trạng, không chạm đến, được đậy lại bằng vật gì đó rồi cất giữ thì cũng được phép dùng vào ngày thứ hai, không phạm tội do yếu tố tích trữ. Nhưng nên thọ nhận lại rồi mới dùng. Quả vậy, việc tự mình nhặt lên rồi dùng chỉ được cho phép đối với vị ấy trong chính ngày hôm đó, chứ không phải sau ngày đó. Đây cũng được cho là ý nghĩa ở đây. Idāni abbohārikanayo vuccati – bhuñjantānañhi dantā khiyyanti, nakhā khiyyanti, pattassa vaṇṇo khiyyati, sabbaṃ abbohārikaṃ. Yampi satthakena ucchuādīsu phālitesu malaṃ paññāyati, etaṃ navasamuṭṭhitaṃ nāma paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ. Satthakaṃ dhovitvā phālitesu malaṃ na paññāyati, lohagandhamattaṃ hoti, taṃ abbohārikaṃ. Yampi satthakaṃ gahetvā pariharanti, tena phālitepi eseva nayo. Na hi taṃ paribhogatthāya pariharantīti. Mūlabhesajjādīni pisantānaṃ vā koṭṭentānaṃ vā nisadanisadapotakaudukkhalamusalādīni khiyyanti, pariharaṇakavāsiṃ tāpetvā bhesajjatthāya takke vā khīre vā pakkhipanti, tattha nīlikā paññāyati. Satthake vuttasadisova vinicchayo. Āmakatakkādīsu pana sayaṃ na pakkhipitabbā. Pakkhipati ce, sāmapākato na muccati. Bây giờ, phương pháp về vật không phải là vật giao dịch (abbohārika) được nói đến – Thật vậy, đối với những người đang ăn, răng bị mòn, móng tay bị mòn, màu sắc của bát bị phai; tất cả đều là vật không phải là vật giao dịch. Khi dùng dao nhỏ chẻ mía v.v... mà có chất dơ hiện ra, cái này được gọi là vật mới phát sinh, cần phải được dâng cúng lại rồi mới thọ dụng. Khi dao nhỏ đã được rửa sạch rồi chẻ, không có chất dơ hiện ra, chỉ có mùi kim loại, cái đó là vật không phải là vật giao dịch. Cũng vậy, đối với con dao nhỏ mà vị tỳ khưu mang theo bên mình (chưa được dâng cúng), khi dùng nó để chẻ vật gì, cũng áp dụng cùng một phương pháp này. Vì thật ra, vị ấy không mang theo nó với mục đích thọ dụng. Khi nghiền hoặc giã các loại thuốc rễ cây v.v..., cối, chày, thớt đá v.v... bị mòn đi. Khi hơ nóng con dao bửa mang theo bên mình vì mục đích làm thuốc rồi nhúng vào sữa chua hoặc sữa, có màu xanh hiện ra. Quyết định trong trường hợp này cũng tương tự như đã nói về con dao nhỏ. Tuy nhiên, không được tự mình nhúng (dao nóng) vào sữa chua sống v.v... Nếu nhúng vào, vị ấy không thoát khỏi tội tác thành do tự mình nấu. Deve [Pg.114] vassante piṇḍāya carantassa sarīrato vā cīvarato vā kiliṭṭhaudakaṃ patte patati, taṃ paṭiggahetabbaṃ. Rukkhamūlādīsu bhuñjantassa patitepi eseva nayo. Sace pana sattāhaṃ vassante deve suddhaṃ udakaṃ hoti, abbhokāsato vā patati, vaṭṭati. Sāmaṇerassa odanaṃ dentena tassa pattagataṃ acchupanteneva dātabbo. Patto vāssa paṭiggahetabbo. Appaṭiggahite odanaṃ chupitvā puna attano patte odanaṃ gaṇhantassa uggahitako hoti. Khi trời mưa, trong lúc vị tỳ khưu đi khất thực, nếu nước bẩn từ thân thể hoặc từ y rơi vào trong bát, vật thực đó phải được dâng cúng lại. Khi đang thọ thực dưới gốc cây v.v..., nếu (nước bẩn) rơi vào, cũng áp dụng cùng một phương pháp này. Tuy nhiên, nếu trời mưa suốt bảy ngày và nước mưa trong sạch, hoặc nếu nước rơi từ khoảng không, thì được phép. Khi cho cơm một vị sa di, vị tỳ khưu phải cho mà không được chạm vào vật thực đã có trong bát của vị ấy. Hoặc bát của vị sa di ấy phải được dâng cúng. Nếu chạm vào cơm trong một cái bát chưa được dâng cúng, rồi sau đó lấy cơm vào bát của mình, thì vật thực đó trở thành vật chưa dâng cúng mà tự mình cầm lấy (uggahitaka). Sace pana dātukāmo hutvā ‘‘āhara sāmaṇera pattaṃ, odanaṃ gaṇhā’’ti vadati, itaro ca ‘‘alaṃ mayha’’nti paṭikkhipati, puna tavevetaṃ mayā pariccatta’’nti ca vuttepi ‘‘na mayhaṃ etenattho’’ti vadati. Satakkhattumpi pariccajatu, yāva attano hatthagataṃ paṭiggahitameva hoti. Tuy nhiên, nếu vị tỳ khưu muốn cho và nói rằng: "Này sa di, hãy mang bát lại đây, hãy nhận lấy cơm này", và vị kia từ chối rằng: "Con đủ rồi", và ngay cả khi vị tỳ khưu nói lại rằng: "Ta đã từ bỏ vật này cho con rồi", vị sa di vẫn nói: "Con không cần vật này". Dù vị tỳ khưu có từ bỏ một trăm lần đi nữa, chừng nào vật thực còn ở trong tay mình, nó vẫn là vật đã được dâng cúng hợp lệ. Sace pana ādhārake ṭhitaṃ nirapekkho ‘‘gaṇhā’’ti vadati, puna paṭiggahetabbaṃ. Sāpekkho ādhārake pattaṃ ṭhapetvā ‘‘etto pūvaṃ vā bhattaṃ vā gaṇhā’’ti sāmaṇeraṃ vadati, sāmaṇero hatthaṃ dhovitvā sacepi satakkhattuṃ gahetvā attano pattagataṃ aphusantova attano patte pakkhipati, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Yadi pana attano pattagataṃ phusitvā tato gaṇhāti, sāmaṇerasantakena saṃsaṭṭhaṃ hoti, puna paṭiggahetabbaṃ. Keci pana ‘‘sacepi gayhamānaṃ chijjitvā tattha patati, puna paṭiggahetabba’’nti vadanti. Taṃ ‘‘ekaṃ bhattapiṇḍaṃ gaṇha, ekaṃ pūvaṃ gaṇha, imassa guḷapiṇḍassa ettakaṃ padesaṃ gaṇhā’’ti evaṃ paricchinditvā vutte veditabbaṃ. Idha pana paricchedo natthi. Tasmā yaṃ sāmaṇerassa patte patati, tadeva paṭiggahaṇaṃ vijahati. Hatthagataṃ pana yāva sāmaṇero vā ‘‘ala’’nti na oramati, bhikkhu vā na vāreti, tāva bhikkhusseva santakaṃ, tasmā paṭiggahaṇaṃ na vijahati. Tuy nhiên, nếu vật thực đang ở trên giá đỡ và vị tỳ khưu không còn luyến tiếc mà nói: "Hãy lấy đi", thì vật thực đó phải được dâng cúng lại. Nếu còn luyến tiếc, vị tỳ khưu đặt bát trên giá đỡ và nói với vị sa di: "Hãy lấy bánh hoặc cơm từ đây". Nếu vị sa di rửa tay sạch, dù có lấy một trăm lần và bỏ vào bát của mình mà không chạm vào vật thực đã có sẵn trong bát của mình, thì không cần phải dâng cúng lại. Nhưng nếu vị sa di chạm vào vật thực trong bát của mình rồi sau đó mới lấy (từ bát của vị tỳ khưu), vật thực đó bị xem là trộn lẫn với vật sở hữu của sa di, và phải được dâng cúng lại. Tuy nhiên, một số vị nói rằng: "Nếu trong khi đang lấy, một miếng bị gãy và rơi vào đó (bát của vị tỳ khưu), thì phải được dâng cúng lại". Điều đó nên được hiểu là khi đã có sự chỉ định giới hạn, chẳng hạn như: "Hãy lấy một vắt cơm", "Hãy lấy một cái bánh", "Hãy lấy chừng này của cục đường mật này". Nhưng ở đây không có sự chỉ định giới hạn. Do đó, vật gì rơi vào bát của sa di, chỉ vật đó mới mất đi tư cách đã được dâng cúng. Còn vật thực trong tay (tức trong bát của vị tỳ khưu), chừng nào vị sa di chưa dừng lại và nói "Đủ rồi", hoặc vị tỳ khưu chưa ngăn lại, thì nó vẫn là tài sản của vị tỳ khưu, do đó nó không mất đi tư cách đã được dâng cúng. Sace attano vā bhikkhūnaṃ vā yāgupacanakabhājane kesañci atthāya odanaṃ pakkhipati, ‘‘sāmaṇera, bhājanassa upari hatthaṃ karohī’’ti vatvā tassa hatthe pakkhipitabbaṃ, tassa hatthato bhājane patitañhi dutiyadivase bhājanassa akappiyabhāvaṃ na karoti, pariccattattā. Sace evaṃ akatvā pakkhipati, pattamiva bhājanaṃ nirāmisaṃ katvā paribhuñjitabbaṃ. Dāyakā yāgukuṭaṃ ṭhapetvā gatā, taṃ daharasāmaṇero paṭiggaṇhāpetuṃ na sakkoti, bhikkhu pattaṃ upanāmeti, sāmaṇero kuṭassa gīvaṃ pattassa mukhavaṭṭiyaṃ [Pg.115] ṭhapetvā āvajjeti, pattagatā yāgu paṭiggahitāva hoti. Atha vā bhikkhu bhūmiyaṃ hatthaṃ ṭhapeti, sāmaṇero pavaṭṭetvā tattha āropeti, vaṭṭati. Pūvapacchibhattapacchiucchubhārādīsupi eseva nayo. Nếu vị tỳ khưu bỏ cơm vào nồi nấu cháo của mình hoặc của các vị tỳ khưu khác vì lợi ích của một ai đó, vị ấy nên nói: "Này sa di, hãy đặt tay con lên trên miệng nồi", rồi bỏ cơm vào tay của vị sa di ấy. Thật vậy, cơm rơi từ tay vị sa di vào nồi sẽ không làm cho cái nồi đó trở thành vật không hợp lệ vào ngày hôm sau, vì nó đã được từ bỏ. Nếu bỏ cơm vào mà không làm như vậy, cái nồi đó, giống như cái bát, phải được làm cho sạch không còn dính vật thực rồi mới được sử dụng. Các thí chủ để lại một nồi cháo lớn rồi đi, một vị sa di nhỏ không thể dâng cúng được. Vị tỳ khưu đưa bát của mình đến gần, vị sa di đặt miệng nồi lên vành bát của vị tỳ khưu rồi nghiêng nó; cháo chảy vào bát được xem là đã được dâng cúng hợp lệ. Hoặc là, vị tỳ khưu đặt tay xuống đất, vị sa di lăn cái nồi và đặt nó lên tay vị tỳ khưu; điều này được phép. Đối với các giỏ bánh, giỏ cơm, bó mía v.v..., cũng áp dụng cùng một phương pháp này. Sace paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ dve tayo sāmaṇerā denti, ekena vā balavatā ukkhittaṃ dve tayo bhikkhū gaṇhanti, vaṭṭati. Mañcassa vā pīṭhassa vā pāde telaghaṭaṃ vā phāṇitaghaṭaṃ vā navanītaghaṭaṃ vā laggenti, bhikkhussa mañcepi pīṭhepi nisīdituṃ vaṭṭati. Uggahitakaṃ nāma na hoti. Nếu hai hoặc ba vị sa di cùng dâng một vật nặng vừa đủ để một người dâng cúng, hoặc nếu hai hoặc ba vị tỳ khưu cùng nhận một vật nặng do một người khỏe mạnh nhấc lên, thì được phép. Nếu người ta treo một hũ dầu, một hũ đường mật, hoặc một hũ bơ tươi vào chân giường hoặc chân ghế, vị tỳ khưu được phép ngồi trên giường hoặc ghế đó. Vật đó không bị xem là vật chưa dâng cúng mà tự mình cầm lấy (uggahitaka). Nāgadantake vā aṅkusake vā dve telaghaṭā laggitā honti, upari paṭiggahitako heṭṭhā appaṭiggahitako, uparimaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Heṭṭhā paṭiggahitako upari appaṭiggahitako, uparimaṃ gahetvā itaraṃ gaṇhato uparimo uggahitako hoti. Heṭṭhāmañce appaṭiggahitakaṃ telathālakaṃ hoti, taṃ ce sammajjanto sammuñjaniyā ghaṭṭeti, uggahitakaṃ na hoti. Paṭiggahitakaṃ gaṇhissāmīti appaṭiggahitakaṃ gahetvā ñatvā puna ṭhapeti, uggahitakaṃ na hoti. Bahi nīharitvā sañjānāti, bahi aṭṭhapetvā haritvā tattheva ṭhapetabbaṃ, natthi doso. Sace pana pubbe vivaritvā ṭhapitaṃ na pidahitabbaṃ; yathā pubbe ṭhitaṃ tatheva ṭhapetabbaṃ. Sace bahi ṭhapeti, puna na chupitabbaṃ. Nếu hai hũ dầu được treo trên một cái móc ngà hoặc một cái móc câu, hũ ở trên đã được dâng cúng, hũ ở dưới chưa được dâng cúng, thì được phép lấy hũ ở trên. Nếu hũ ở dưới đã được dâng cúng, hũ ở trên chưa được dâng cúng, khi vị tỳ khưu lấy hũ ở trên rồi lấy hũ kia (hũ dưới), thì hũ ở trên trở thành vật chưa dâng cúng mà tự mình cầm lấy (uggahitaka). Nếu có một đĩa dầu chưa được dâng cúng ở dưới gầm giường, và nếu một vị tỳ khưu trong khi quét nhà dùng chổi va vào nó, nó không trở thành vật uggahitaka. Với ý định "Ta sẽ lấy vật đã được dâng cúng", vị tỳ khưu lấy nhầm một vật chưa được dâng cúng, sau khi nhận ra, vị ấy đặt nó trở lại, nó không trở thành vật uggahitaka. Không được đặt nó ra bên ngoài, mà phải mang nó đặt lại đúng chỗ cũ; không có lỗi. Tuy nhiên, nếu trước đó nó được đặt ở đó trong tình trạng mở nắp, thì không được đậy nắp lại; nó phải được đặt lại y như trạng thái ban đầu. Nếu đặt nó ra bên ngoài, thì không được chạm vào nó nữa. Heṭṭhāpāsādaṃ orohanto nisseṇimajjhe sañjānāti, anokāsattā uddhaṃ vā adho vā haritvā ṭhapetabbaṃ. Paṭiggahitake telādimhi kaṇṇakaṃ uṭṭheti, siṅgiverādimhi ghanacuṇṇaṃ, taṃsamuṭṭhānameva nāmetaṃ, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Khi đang đi xuống lầu dưới của ngôi lầu có mái nhọn, vị ấy nhận biết (vật chưa thọ nhận) ở giữa cầu thang, vì không phải là nơi thích hợp (để đặt vật) nên mang lên trên hoặc xuống dưới rồi đặt. Trong (vật thực) như dầu v.v... đã được thọ nhận, nấm mốc sanh khởi; trong (vật thực) như gừng v.v..., bột đặc sanh khởi; cái này được gọi là do chính vật ấy sanh ra, không có phận sự phải thọ nhận lại. Tālaṃ vā nāḷikeraṃ vā āruḷho yottena phalapiṇḍiṃ otāretvā upari ṭhitova gaṇhathāti vadati, na gahetabbaṃ. Sace añño bhūmiyaṃ ṭhito yottapāsake gahetvā ukkhipitvā deti, vaṭṭati. Saphalaṃ mahāsākhaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti, phalāni paṭiggahitāneva honti, yathāsukhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Người đã leo lên cây thốt nốt hoặc cây dừa, dùng dây thòng buồng trái cây xuống, trong khi vẫn còn ở trên cây, nói rằng: 'Xin quý ngài hãy nhận lấy', thì không nên nhận. Nếu người khác đứng trên mặt đất, cầm vào vòng dây, nâng lên và dâng, thì được. Nhờ người làm cho hợp lệ cành cây lớn có trái rồi thọ nhận, các trái cây được xem là đã thọ nhận, được phép dùng tùy thích. Antovatiyaṃ ṭhatvā vatiṃ chinditvā ucchuṃ vā timbarūsakaṃ vā denti, hatthapāse sati vaṭṭati. Vatidaṇḍakesu appaharitvā niggataṃ gaṇhantassa vaṭṭati. Paharitvā niggate aṭṭhakathāsu doso na dassito. Mayaṃ pana yaṃ [Pg.116] ṭhānaṃ pahaṭaṃ, tato sayaṃpatitameva hotīti takkayāma. Tasmimpi aṭṭhatvā gacchante yujjati, suṅkaghātato pavaṭṭetvā bahipatitabhaṇḍaṃ viya. Vatiṃ vā pākāraṃ vā laṅghāpetvā denti, sace pana na puthulo pākāro, antopākāre ca bahipākāre ca ṭhitassa hatthapāso pahoti, hatthasatampi uddhaṃ gantvā sampattaṃ gahetuṃ vaṭṭati. (Người) đứng bên trong hàng rào, cắt hàng rào rồi dâng mía hoặc trái thị, nếu ở trong tầm tay thì được. Vị tỳ khưu nhận (trái cây) lọt ra ngoài mà không va chạm vào các thanh rào thì được. Về (trái cây) lọt ra ngoài do va chạm, trong các sách Chú giải không chỉ ra lỗi. Nhưng chúng tôi cho rằng, nơi nào bị va chạm, từ nơi đó (trái cây) được xem như tự rụng. (Trái cây) đi qua mà không dừng lại ở nơi ấy thì hợp lệ, giống như vật phẩm lăn từ trạm thuế quan và rơi ra ngoài. (Người) dâng bằng cách cho (vật thực) vượt qua hàng rào hoặc tường thành, nhưng nếu tường thành không dày, và tầm tay của người đứng bên trong và bên ngoài tường thành có thể vươn tới, thì được phép nhận (vật thực) đã đi lên cao đến một trăm cubit rồi đến tay. Bhikkhu gilānaṃ sāmaṇeraṃ khandhena vahati, so phalāphalaṃ disvā gahetvā khandhe nisinnova deti, vaṭṭati. Aparo bhikkhuṃ vahanto khandhe nisinnassa bhikkhuno deti, vaṭṭatiyeva. Vị tỳ khưu cõng vị sa di bệnh trên vai, vị sa di ấy thấy trái cây lớn nhỏ, hái lấy rồi trong khi vẫn ngồi trên vai dâng (cho vị tỳ khưu), thì được. Vị (sa di) khác cõng vị tỳ khưu, dâng cho vị tỳ khưu đang ngồi trên vai, cũng được. Bhikkhu phaliniṃ sākhaṃ chāyatthāya gahetvā gacchati, phalāni khādituṃ citte uppanne paṭiggahāpetvā khādituṃ vaṭṭati. Macchikavāraṇatthaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti, khāditukāmo ce hoti, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati, khādantassa natthi doso. Vị tỳ khưu cầm một cành cây có trái để che bóng mát rồi đi, khi tâm muốn ăn các trái cây sanh khởi, nên nhờ người dâng lại rồi ăn thì được. (Vị ấy) nhờ người làm cho hợp lệ (cành cây) để đuổi ruồi rồi thọ nhận, nếu có ý muốn ăn, việc thọ nhận ban đầu là đủ, vị tỳ khưu ăn không có lỗi. Bhikkhu paṭiggahaṇārahaṃ bhaṇḍaṃ manussānaṃ yāne ṭhapetvā maggaṃ gacchati, yānaṃ kaddame laggati, daharo cakkaṃ gahetvā ukkhipati, vaṭṭati, uggahitakaṃ nāma na hoti. Nāvāya ṭhapetvā nāvaṃ arittena vā pājeti, hatthena vā kaḍḍhati, vaṭṭati. Uḷumpepi eseva nayo. Cāṭiyaṃ kuṇḍake vā ṭhapetvāpi taṃ anupasampannena gāhāpetvā anupasampannaṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati. Tasmimpi asati anupasampannaṃ gāhāpetvā taṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati. Vị tỳ khưu đặt vật dụng đáng thọ nhận lên xe của người ta rồi đi đường, xe bị kẹt trong bùn, vị tỳ khưu trẻ cầm bánh xe nâng lên, thì được, không gọi là vật đã nhấc lên. Đặt (vật dụng) trên thuyền rồi dùng sào đẩy thuyền đi, hoặc dùng tay kéo, thì được. Trên bè cũng tương tự như vậy. Hoặc đặt (vật dụng) trong lu lớn hoặc trong nồi, nhờ người chưa thọ cụ túc giới cầm lấy cái đó, rồi nắm cánh tay người chưa thọ cụ túc giới để đi qua sông thì được. Khi không có cái đó (lu hoặc nồi), nhờ người chưa thọ cụ túc giới cầm lấy (vật dụng), rồi nắm cánh tay người ấy để đi qua sông thì được. Upāsakā gamikabhikkhūnaṃ pātheyyataṇḍule denti. Sāmaṇerā bhikkhūnaṃ taṇḍule gahetvā attano taṇḍule gahetuṃ na sakkonti, bhikkhū tesaṃ taṇḍule gaṇhanti. Sāmaṇerā attanā gahitataṇḍulesu khīṇesu itarehi taṇḍulehi yāguṃ pacitvā sabbesaṃ pattāni paṭipāṭiyā ṭhapetvā yāguṃ ākiranti. Paṇḍito sāmaṇero attano pattaṃ gahetvā therassa deti, therassa pattaṃ anutherassāti evaṃ sabbāni parivatteti, sabbehi sāmaṇerassa santakaṃ bhuttaṃ hoti, vaṭṭati. Các cận sự nam dâng gạo làm lương thực cho các vị tỳ khưu đi đường. Các vị sa di mang gạo của các vị tỳ khưu nên không thể mang gạo của mình, các vị tỳ khưu bèn mang gạo của các vị sa di ấy. Khi gạo mà các vị sa di mang đã hết, (họ) nấu cháo bằng số gạo còn lại (gạo của sa di do tỳ khưu mang), đặt các bình bát của tất cả (tỳ khưu) theo thứ tự rồi múc cháo vào. Vị sa di thông minh lấy bình bát của mình đưa cho vị trưởng lão, lấy bình bát của vị trưởng lão đưa cho vị kế trưởng lão, cứ như vậy đổi tất cả các bình bát; (như vậy) tất cả (các vị tỳ khưu) được xem là đã dùng vật sở hữu của sa di, thì được. Sacepi sāmaṇero apaṇḍito hoti, attano patte yāguṃ sayameva pātuṃ ārabhati, ‘‘āvuso tuyhaṃ yāguṃ mayhaṃ dehī’’ti evaṃ therehi paṭipāṭiyā yācitvāpi pivituṃ vaṭṭati, sabbehi sāmaṇerassa santakameva [Pg.117] bhuttaṃ hoti, neva uggahitapaccayā na sannidhipaccayā vajjaṃ phusanti. Ettha pana mātāpitūnaṃ telādīni chāyādīnaṃ atthāya sākhādīni ca harantānaṃ imesañca viseso na dissati. Tasmā kāraṇaṃ upaparikkhitabbaṃ. Ngay cả nếu vị sa di không thông minh, bắt đầu tự mình uống cháo trong bát của mình, các vị trưởng lão cũng được phép uống sau khi lần lượt xin rằng: 'Này hiền giả, hãy cho tôi cháo của hiền giả'; (như vậy) tất cả (các vị tỳ khưu) được xem là đã dùng chính vật sở hữu của sa di, họ không phạm lỗi do duyên cất giữ (uggahita) cũng không do duyên tồn trữ (sannidhi). Tuy nhiên, ở đây không thấy có sự khác biệt giữa trường hợp này và trường hợp các vị tỳ khưu mang dầu v.v... cho cha mẹ, và mang cành cây v.v... để che bóng mát v.v... Vì vậy, nên xem xét lý do. Sāmaṇero bhattaṃ pacitukāmo taṇḍule dhovitvā niccāletuṃ na sakkoti. Bhikkhunā taṇḍule ca bhājanañca paṭiggahetvā taṇḍule dhovitvā niccāletvā bhājanaṃ uddhanaṃ āropetabbaṃ, aggi na kātabbo, pakkakāle vivaritvā pakkabhāvo jānitabbo. Sace duppakkaṃ hoti, pākatthāya pidahituṃ na vaṭṭati. Rajassa vā chārikāya vā apatanatthāya vaṭṭati, pakkakāle āropetumpi bhuñjitumpi vaṭṭati, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Vị sa di muốn nấu cơm, sau khi vo gạo không thể chắt hết nước. Vị tỳ khưu nên thọ nhận gạo và nồi, vo gạo, chắt hết nước rồi đặt nồi lên bếp; không được nhóm lửa. Khi cơm chín, nên mở nắp để biết tình trạng chín. Nếu cơm chưa chín kỹ, không được đậy nắp lại để cho chín. Được (đậy nắp) để bụi hoặc tro không rơi vào. Khi cơm chín, được phép dỡ xuống và được phép dùng, không có phận sự phải thọ nhận lại. Sāmaṇero paṭibalo pacituṃ, khaṇo panassa natthi, katthaci gantukāmo. Bhikkhunā sataṇḍulodakabhājanaṃ paṭiggahetvā uddhanaṃ āropetvā aggiṃ jāletvā gacchāhīti vattabbo. Tato paraṃ purimanayeneva sabbaṃ kātuṃ vaṭṭati. Vị sa di có khả năng nấu, nhưng vị ấy không có thời gian, muốn đi đâu đó. Vị tỳ khưu nên thọ nhận cái nồi có gạo và nước, đặt lên bếp, nhóm lửa rồi nên nói: 'Hãy đi đi'. Sau đó, được phép làm mọi việc theo cách đã nêu trước. Bhikkhu yāguatthāya suddhaṃ bhājanaṃ āropetvā udakaṃ tāpeti, vaṭṭati. Tatte udake sāmaṇero taṇḍule pakkhipati, tato paṭṭhāya bhikkhunā aggi na kātabbo. Pakkayāguṃ paṭiggahetvā pātuṃ vaṭṭati. Vị tỳ khưu đặt nồi sạch lên bếp để nấu cháo rồi đun nước, thì được. Khi nước sôi, vị sa di bỏ gạo vào; kể từ đó, vị tỳ khưu không được nhóm lửa. Được phép uống cháo đã chín sau khi thọ nhận. Sāmaṇero yāguṃ pacati, hatthakukkuccako bhikkhu kīḷanto bhājanaṃ āmasati, pidhānaṃ āmasati, uggataṃ pheṇaṃ chinditvā harati, tasseva pātuṃ na vaṭṭati, durupaciṇṇaṃ nāma hoti. Sace pana dabbiṃ vā uḷuṅkaṃ vā gahetvā anukkhipanto āluḷeti, sabbesaṃ na vaṭṭati, sāmapākañceva hoti durupaciṇṇañca. Sace ukkhipati, uggahitakampi hoti. Vị sa di đang nấu cháo, vị tỳ khưu hay táy máy tay chân, trong lúc đùa giỡn, sờ vào nồi, sờ vào nắp, cắt và vớt bọt nổi lên, thì chỉ riêng vị ấy không được uống; (hành vi ấy) gọi là hành vi không đúng cách. Nhưng nếu (vị ấy) cầm vá hoặc gáo, khuấy mà không nhấc lên, thì tất cả (các vị tỳ khưu) đều không được uống; (hành vi ấy) vừa là tự nấu, vừa là hành vi không đúng cách. Nếu nhấc (nồi) lên, thì cũng là vật đã nhấc lên (uggahitaka). Bhikkhunā piṇḍāya caritvā ādhārake patto ṭhapito hoti, tatra ce añño lolabhikkhu kīḷanto pattaṃ āmasati, pattapidhānaṃ āmasati, tasseva tato laddhaṃ bhattaṃ na vaṭṭati. Sace pana pattaṃ ukkhipitvā ṭhapeti, sabbesaṃ na vaṭṭati. Tatthajātakaphalāni sākhāya vā valliyā vā gahetvā cāleti, tasseva tato laddhaṃ phalaṃ na vaṭṭati, durupaciṇṇadukkaṭañca āpajjati. Phalarukkhaṃ pana apassayituṃ vā tattha kaṇḍake vā bandhituṃ vaṭṭati, durupaciṇṇaṃ na hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Vị tỳ khưu đi khất thực về, đặt bát trên đế bát. Nếu có vị tỳ khưu phóng đãng khác đang nô đùa mà sờ vào bát, hoặc sờ vào nắp bát, thì vật thực nhận được từ trong bát ấy không hợp lệ đối với chính vị tỳ khưu đó. Lại nữa, nếu vị ấy nhấc bát lên rồi đặt xuống, thì (vật thực) không hợp lệ đối với tất cả (các vị tỳ khưu). (Vị tỳ khưu) cầm cành cây hoặc dây leo có trái cây mọc ở đó mà rung lắc, thì trái cây nhận được từ đó không hợp lệ đối với chính vị tỳ khưu ấy, và vị ấy phạm tội durupaciṇṇadukkaṭa (hành vi xấu, tác ác). Lại nữa, được phép dựa vào cây ăn trái hoặc buộc gai vào đó, không phải là hành vi xấu (durupaciṇṇa). Điều này được nói trong Mahāpaccarī. Araññe [Pg.118] patitaṃ pana ambaphalādiṃ disvā sāmaṇerassa dassāmīti āharitvā dātuṃ vaṭṭati. Sīhavighāsādiṃ disvāpi sāmaṇerassa dassāmīti paṭiggahetvā vā appaṭiggahetvā vā āharitvā dātuṃ vaṭṭati. Sace pana sakkoti vitakkaṃ sodhetuṃ, tato laddhaṃ khāditumpi vaṭṭati, neva āmakamaṃsapaṭiggahaṇapaccayā na uggahitakapaccayā vajjaṃ phusati. Lại nữa, khi thấy trái xoài v.v... bị rụng trong rừng, với ý nghĩ: “Ta sẽ cho vị sa di,” thì được phép đem về cho. Ngay cả khi thấy thức ăn thừa của sư tử v.v..., với ý nghĩ: “Ta sẽ cho vị sa di,” thì được phép đem về cho, dù đã thọ nhận hay chưa thọ nhận. Lại nữa, nếu có thể làm trong sạch ý nghĩ, thì cũng được phép ăn vật thực nhận được từ vị sa di ấy; không phạm lỗi do duyên thọ nhận thịt sống, cũng không phạm lỗi do duyên (vật) đã được cầm lấy (uggahitaka). Mātāpitūnaṃ atthāya telādīni gahetvā gacchato antarāmagge byādhi uppajjati, tato yaṃ icchati, taṃ paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Sace pana mūlepi paṭiggahitaṃ hoti, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Mātāpitūnaṃ taṇḍule āharitvā deti, te tatoyeva yāguādīni sampādetvā tassa denti, vaṭṭati sannidhipaccayā vā uggahitakapaccayā vā doso natthi. Vị tỳ khưu mang dầu v.v... vì lợi ích của cha mẹ, nếu trên đường đi phát sinh bệnh tật, thì được phép thọ nhận và dùng bất cứ thứ gì mình muốn từ trong số đó. Lại nữa, nếu (vật ấy) đã được thọ nhận ngay từ đầu, thì không cần phải thọ nhận lại. (Vị tỳ khưu) mang gạo đến cho cha mẹ, họ dùng chính gạo đó để nấu cháo v.v... rồi dâng cho vị ấy, thì được phép. Không có lỗi do duyên cất giữ (sannidhi) hoặc do duyên (vật) đã được cầm lấy (uggahitaka). Bhikkhu pidahitvā udakaṃ tāpeti, yāva parikkhayā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Sace panettha chārikā patati, paṭiggahetabbaṃ. Dīghasaṇḍāsena thālakaṃ gahetvā telaṃ pacantassa chārikā patati, hatthena amuñcanteneva pacitvā otāretvā paṭiggahetabbaṃ. Sace aṅgārāpi dārūni vā paṭiggahetvā ṭhapitāni, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati. Vị tỳ khưu đậy nắp và đun nước, được phép dùng cho đến khi hết. Nếu tro rơi vào đó, phải thọ nhận (lại). Trong khi đang nấu dầu, dùng kẹp dài để giữ chảo, nếu tro rơi vào, thì phải tiếp tục nấu mà tay không buông ra, sau đó nhấc xuống và thọ nhận. Nếu than hoặc củi đã được thọ nhận và đặt sang một bên, thì chỉ cần sự thọ nhận ban đầu là đủ. Bhikkhu ucchuṃ khādati, sāmaṇero ‘‘mayhampi dethā’’ti vadati. ‘‘Ito chinditvā gaṇhā’’ti vutto gaṇhāti, avasese puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Guḷapiṇḍakaṃ khādantassāpi eseva nayo. Vuttokāsato chinditvā gahitāvasesañhi ajahitapaṭiggahaṇameva hoti. Vị tỳ khưu đang ăn mía. Vị sa di nói: “Xin hãy cho con nữa.” Khi được bảo: “Hãy bẻ từ đây mà lấy,” vị sa di bèn lấy. Đối với phần còn lại, không cần phải thọ nhận lại. Khi đang ăn một cục đường thốt nốt cũng theo cách tương tự. Thật vậy, phần còn lại sau khi đã bẻ và lấy từ chỗ được chỉ định vẫn được xem là chưa từ bỏ sự thọ nhận. Bhikkhu guḷaṃ bhājento paṭiggahetvā koṭṭhāse karoti, bhikkhūpi sāmaṇerāpi āgantvā ekagahaṇeneva ekamekaṃ koṭṭhāsaṃ gaṇhanti, gahitāvasesaṃ paṭiggahitameva hoti. Sace lolasāmaṇero gaṇhitvā gaṇhitvā puna ṭhapeti, tassa gahitāvasesaṃ appaṭiggahitakaṃ hoti. Vị tỳ khưu muốn chia đường thốt nốt, sau khi thọ nhận, đã chia thành nhiều phần. Các vị tỳ khưu và sa di đến, chỉ bằng một lần cầm lấy mà mỗi người lấy một phần. Phần còn lại sau khi được lấy vẫn được xem là đã thọ nhận. Nếu vị sa di phóng đãng cứ lấy đi lấy lại rồi đặt xuống, thì phần mà vị ấy đã cầm lấy rồi đặt lại trở thành chưa được thọ nhận. Bhikkhu dhūmavaṭṭiṃ paṭiggahetvā dhūmaṃ pivati, mukhañca kaṇṭho ca manosilāya litto viya hoti, yāvakālikaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati, yāvakālikena yāvajīvikasaṃsagge doso natthi. Vị tỳ khưu thọ nhận một điếu thuốc, rồi hút khói. Miệng và cổ họng trở nên như thể bị trét hùng hoàng. Dù vậy, vẫn được phép dùng vật thực yāvakālika (đúng thời). Không có lỗi trong việc yāvakālika (vật thực đúng thời) trộn lẫn với yāvajīvika (dược phẩm trọn đời). Pattaṃ [Pg.119] vā rajanaṃ vā pacantassa kaṇṇanāsamukhacchiddehi dhūmo pavisati, byādhipaccayā pupphaṃ vā phalaṃ vā upasiṅghati, abbohārikattā vaṭṭati. Bhattuggāro tāluṃ āhacca antoyeva pavisati, avisayattā vaṭṭati. Mukhaṃ paviṭṭhaṃ pana ajjhoharato vikāle āpatti. Dantantare laggassa āmisassa raso pavisati, āpattiyeva. Sace sukhumaṃ āmisaṃ hoti, raso na paññāyati, abbohārikapakkhaṃ bhajati. Trong khi nung bát hoặc nấu thuốc nhuộm, khói đi vào qua các lỗ tai, mũi, và miệng; hoặc vì duyên bệnh tật mà ngửi hoa hoặc trái cây, thì được phép vì không phải là vật thực (abbohārika). Cơn ợ thức ăn chạm vào vòm miệng rồi đi vào lại bên trong, thì được phép vì không thể kiểm soát được (avisayattā). Tuy nhiên, người nuốt lại (thức ăn) đã vào trong miệng thì phạm tội trong phi thời. Vị của thức ăn dính giữa các kẽ răng đi vào (cổ họng), thì phạm tội. Nếu là thức ăn rất nhỏ, không nhận ra được mùi vị, thì được xếp vào loại không phải là vật thực (abbohārika). Upakaṭṭhe kāle nirudakaṭṭhāne bhattaṃ bhuñjitvā kakkhāretvā dve tayo kheḷapiṇḍe pātetvā udakaṭṭhānaṃ gantvā mukhaṃ vikkhāletabbaṃ. Paṭiggahetvā ṭhapitasiṅgiverādīnaṃ aṅkurā nikkhamanti, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Loṇe asati samuddodakena loṇakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Paṭiggahetvā ṭhapitaṃ loṇodakaṃ loṇaṃ hoti, loṇaṃ vā udakaṃ hoti, raso vā phāṇitaṃ hoti, phāṇitaṃ vā raso hoti, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati. Himakarakā udakagatikā eva. Parihārikena katakaṭṭhinā udakaṃ pasādenti, taṃ abbohārikaṃ, āmisena saddhiṃ vaṭṭati. Āmisagatikehi kapitthaphalādīhi pasāditaṃ purebhattameva vaṭṭati. Khi gần đến giờ (ngọ), ở nơi không có nước, sau khi dùng vật thực, nên khạc và nhổ ra hai ba cục đờm, rồi đi đến nơi có nước để súc miệng. Gừng v.v... đã được thọ nhận và cất giữ nếu mọc mầm, thì không cần phải thọ nhận lại. Khi không có muối, được phép dùng nước biển để thay cho muối. Nước muối đã được thọ nhận và cất giữ nếu trở thành muối, hoặc muối trở thành nước, hoặc nước mía trở thành đường thốt nốt, hoặc đường thốt nốt trở thành nước, thì chỉ cần sự thọ nhận ban đầu là đủ. Nước đá và mưa đá cũng giống như nước. Nếu làm trong nước bằng hạt mã tiền (katakaṭṭhina) mang theo bên mình, thì hạt đó không phải là vật thực (abbohārika), được phép (uống nước đó) cùng với vật thực. Nước được làm trong bằng những thứ thuộc loại vật thực (āmisagatika) như trái quách v.v..., thì chỉ hợp lệ vào buổi sáng (trước ngọ). Pokkharaṇīādīsu udakaṃ bahalaṃ hoti, vaṭṭati. Sace pana mukhe ca hatthe ca laggati, na vaṭṭati, paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ. Khettesu kasitaṭṭhāne bahalaṃ udakaṃ hoti, paṭiggahetabbaṃ. Sace sanditvā kandarādīni pavisitvā nadiṃ pūreti, vaṭṭati. Kakudhasobbhādayo honti, rukkhato patitehi pupphehi sañchannodakā, sace puppharaso na paññāyati, paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Parittaṃ udakaṃ hoti, raso paññāyati, paṭiggahetabbaṃ. Pabbatakandarādīsu kāḷavaṇṇapaṇṇasañchannaudakepi eseva nayo. Nước trong ao hồ v.v... bị đặc, thì được phép (dùng). Nhưng nếu nó dính vào miệng và tay, thì không được phép; phải thọ nhận rồi mới được dùng. Nước ở những nơi đã cày trong ruộng bị đặc, thì phải thọ nhận. Nếu (nước đó) chảy vào khe suối v.v... rồi đổ đầy sông, thì được phép. Có những ao hồ như Kakudha-sobbha v.v..., nước bị che phủ bởi hoa rụng từ trên cây. Nếu không nhận ra được vị của hoa, thì không cần phải thọ nhận. Nếu nước ít và nhận ra được mùi vị, thì phải thọ nhận. Đối với nước trong các khe núi v.v... bị che phủ bởi lá cây màu sẫm, cũng theo cách tương tự. Pānīyaghaṭe sareṇukāni vā savaṇṭakhīrāni vā pupphāni pakkhittāni honti, paṭiggahetabbaṃ. Pupphāni vā paṭiggahetvā pakkhipitabbāni. Pāṭalicampakamallikā pakkhittā honti, vāsamattaṃ tiṭṭhati taṃ abbohārikaṃ, dutiyadivasepi āmisena saddhiṃ vaṭṭati. Bhikkhunā ṭhapitapupphavāsitakapānīyato sāmaṇero pānīyaṃ gahetvā pītāvasesaṃ tattheva ākirati, paṭiggahetabbaṃ. Padumasarādīsu udakaṃ santharitvā ṭhitaṃ pupphareṇuṃ ghaṭena [Pg.120] vikkhambhetvā udakaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggahetvā ṭhapitaṃ dantakaṭṭhaṃ hoti, sace tassa rasaṃ pivitukāmo, mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati. Appaṭiggahetvā ṭhapitaṃ paṭiggahetabbaṃ. Ajānantassa rase paviṭṭhepi āpattiyeva. Acittakañhi idaṃ sikkhāpadaṃ. Trong bình nước, nếu có những bông hoa có phấn hoặc có nhựa mủ ở cuống được bỏ vào thì (nước ấy) cần phải được thọ nhận lại. Hoặc là, sau khi đã thọ nhận những bông hoa thì mới nên bỏ vào. Nếu những bông hoa pāṭali, campaka, mallikā được bỏ vào, chỉ còn lại mùi hương, điều ấy là phi giao dịch vật; vào ngày thứ hai, cũng hợp lệ để uống cùng với vật thực. Từ nước uống được ướp hương hoa do vị tỳ khưu đã đặt để, nếu vị sa di lấy nước và đổ phần còn lại sau khi uống vào lại chỗ ấy thì (nước ấy) cần phải được thọ nhận lại. Ở trong các hồ sen..., hợp lệ để lấy nước bằng cách dùng bình gạt qua một bên lớp phấn hoa đang phủ trên mặt nước. Nếu có cây tăm xỉa răng đã được làm cho hợp lệ, đã được thọ nhận, đã được cất giữ, nếu vị ấy muốn uống nước cốt của nó thì chỉ việc thọ nhận ban đầu là hợp lệ. (Nếu muốn uống nước cốt của cây tăm xỉa răng) đã được cất giữ mà chưa thọ nhận thì cần phải thọ nhận. Ngay cả khi nước cốt đi vào trong lúc không hay biết, vẫn có tội. Vì quả vậy, điều học này là vô tâm phạm. Mahābhūtesu kiṃ vaṭṭati, kiṃ na vaṭṭatīti? Khīraṃ tāva vaṭṭati, kappiyamaṃsakhīraṃ vā akappiyamaṃsakhīraṃ vā hotu, pivantassa anāpatti. Assu kheḷo siṅghāṇikā muttaṃ karīsaṃ semhaṃ dantamalaṃ akkhigūthako kaṇṇagūthako sarīre uṭṭhitaloṇanti idaṃ sabbaṃ vaṭṭati. Yaṃ panettha ṭhānato cavitvā patte vā hatthe vā patati, taṃ paṭiggahetabbaṃ. Aṅgalaggaṃ paṭiggahitakameva. Uṇhaṃpāyāsaṃ bhuñjantassa sedo aṅgulianusārena ekābaddhova hutvā pāyāse santiṭṭhati, piṇḍāya vā carantassa hatthato pattassa mukhavaṭṭiṃto vā pattatalaṃ orohati, ettha paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Jhāmamahābhūtesu idaṃ nāma na vaṭṭatīti natthi, dujjhāpitaṃ pana na vaṭṭati. Sujjhāpitaṃ manussaṭṭhimpi cuṇṇaṃ katvā lehe upanetuṃ vaṭṭati. Trong các đại chủng, cái gì là hợp lệ, cái gì là không hợp lệ? Trước hết, sữa là hợp lệ; dù là sữa của loài có thịt hợp lệ hay sữa của loài có thịt không hợp lệ, vị nào uống cũng không có tội. Nước mắt, nước bọt, nước mũi, nước tiểu, phân, đàm, chất bẩn ở răng, ghèn mắt, ráy tai, và chất muối nổi lên trên thân, tất cả những thứ này đều hợp lệ. Ở đây, cái gì rơi từ chỗ của nó xuống bát hoặc xuống tay thì cần phải được thọ nhận lại. Cái dính liền với thân thì được xem là đã thọ nhận. Trong lúc đang ăn cháo sữa nóng, mồ hôi theo ngón tay chảy xuống thành một dòng liền với cháo sữa rồi đọng lại trong cháo sữa; hoặc trong lúc đang đi khất thực, (mồ hôi) từ tay hoặc từ vành miệng của bát chảy xuống bề mặt bát, trong trường hợp này không có phận sự thọ nhận. Trong các đại chủng đã bị cháy, không có trường hợp nói rằng: ‘Thứ này là không hợp lệ.’ Tuy nhiên, cái bị đốt cháy không kỹ thì không hợp lệ. Cái được đốt cháy kỹ, cho dù là xương người, sau khi làm thành bột, cũng hợp lệ để dùng trong thuốc liếm. Cattāri mahāvikaṭāni asati kappiyakārake sāmampi gahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. Ettha ca dubbacopi asamatthopi kappiyakārako asantapakkheyeva tiṭṭhati. Chārikāya asati sukkhadāruṃ jhāpetvā chārikā gahetabbā. Sukkhadārumhi asati alladāruṃ rukkhato chinditvāpi kātuṃ vaṭṭati. Idaṃ pana catubbidhampi mahāvikaṭaṃ kālodissaṃ nāma sappadaṭṭhakkhaṇeyeva vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. Bốn loại thuốc đại biến hoại, khi không có người tác tịnh, vị tỳ khưu cũng hợp lệ để tự mình lấy và dùng. Và ở đây, người tác tịnh dù khó bảo hay không có khả năng cũng được xếp vào trường hợp không có. Khi không có tro, nên đốt củi khô để lấy tro. Khi không có củi khô, cũng hợp lệ để làm bằng cách tự mình chặt cây tươi từ trên cây. Tuy nhiên, bốn loại thuốc đại biến hoại này được gọi là ‘chỉ định theo thời gian,’ chỉ hợp lệ vào lúc bị rắn cắn. Phần còn lại ở đây là rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kāyato ca kāyacittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Điều học này) có sự phát sinh giống như (trường hợp) lông con cừu đực, phát sinh từ thân và từ thân-tâm, là hành vi, không được miễn trừ do không có tưởng, là vô tâm phạm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Dantaponasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Điều học về tăm xỉa răng là điều thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena bhojanavaggo catuttho. Phẩm về các món ăn, phẩm thứ tư theo thứ tự giải thích, đã kết thúc. 5. Acelakavaggo 5. Phẩm Acelaka 1. Acelakasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải thích điều học Acelaka 269. Acelakavaggassa [Pg.121]9 paṭhamasikkhāpade – parivesananti parivisanaṭṭhānaṃ. Paribbājakasamāpannoti pabbajjaṃ samāpanno. Deti āpatti pācittiyassāti samatittikaṃ yāgupattaṃ ekapayogena deti, ekaṃ pācittiyaṃ. Avacchinditvā avacchinditvā deti, payoge payoge pācittiyaṃ. Eseva nayo pūvabhattādīsu. Titthiye atitthiyasaññīti mātā vā pitā vā titthiyesu pabbajati, tesaṃ mātāpitusaññāya dentassāpi pācittiyameva hoti. Dāpetīti anupasampannena dāpeti. 269. Trong điều học đầu tiên của phẩm Acelaka: Parivesanaṃ có nghĩa là nơi phục vụ. Paribbājakasamāpanno có nghĩa là người đã thực hành sự xuất gia. Deti āpatti pācittiyassa có nghĩa là: Vị ấy cho một bát cháo đầy ngang vành, với một lần tác ý, có một tội pācittiya. Vị ấy cho một cách ngắt quãng, có tội pācittiya trong mỗi lần tác ý. Đây cũng là phương cách trong trường hợp bánh, cơm... Titthiye atitthiyasaññī có nghĩa là: Mẹ hoặc cha xuất gia trong hàng ngoại đạo, ngay cả đối với vị tỳ khưu cho họ với tưởng là mẹ cha, vẫn có tội pācittiya. Dāpeti có nghĩa là vị ấy sai người chưa thọ cụ túc giới cho. 273. Upanikkhipitvā detīti tathārūpe bhājane ṭhapetvā taṃ bhājanaṃ tesaṃ santike bhūmiyaṃ nikkhipitvā deti, tesaṃ vā bhājanaṃ nikkhipāpetvā tattha deti, pattaṃ ādhārake vā bhūmiyaṃ vā ṭhapetvāpi ‘‘ito gaṇhathā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Sace titthiyo vadati ‘‘mayhaṃ nāma idaṃ santakaṃ, idha na ākirathā’’ti ākiritabbaṃ. Tassa santakattā sahatthā dānaṃ nāma na hoti. Sesamettha uttānameva. 273. Upanikkhipitvā deti có nghĩa là: Sau khi đặt (vật thực) vào trong vật đựng thích hợp, vị ấy đặt vật đựng ấy xuống đất gần họ rồi cho; hoặc sau khi bảo họ đặt vật đựng của họ xuống, vị ấy cho vào trong đó. Cũng hợp lệ để đặt bát trên kiềng hoặc trên mặt đất rồi nói: ‘Hãy lấy từ đây.’ Nếu người ngoại đạo nói: ‘Vật này là của tôi, xin hãy đổ vào đây,’ thì nên đổ vào. Do là vật sở hữu của người ấy nên không gọi là sự cho bằng tay của mình. Phần còn lại ở đây là rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Điều học này) có sự phát sinh giống như (trường hợp) lông con cừu đực, là hành vi, không được miễn trừ do không có tưởng, là vô tâm phạm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Acelakasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều học Acelaka là điều thứ nhất. 2. Uyyojanasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học Uyyojana 274. Dutiyasikkhāpade – paṭikkamanepīti āsanasālāyampi. Bhattavissagganti bhattakiccaṃ. Na sambhāvesīti na pāpuṇi. 274. Trong điều học thứ hai: Paṭikkamanepi có nghĩa là cả ở tại nhà nghỉ. Bhattavissaggaṃ có nghĩa là phận sự về vật thực. Na sambhāvesi có nghĩa là đã không đạt đến. 276. Anācāranti vuttāvasesaṃ kāyavacīdvāravītikkamaṃ. Dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vā vijahantassāti ettha yadi ṭhito vā nisinno vā uyyojeti; yo uyyojito, so vijahati, tassa ca āpatti nāma natthi. Tasmiṃ pana vijahantepi atthato itarena vijahitameva hoti. Tasmā yo uyyojeti, tassevāyaṃ āpatti. Tattha sace [Pg.122] upacārabbhantare eko pādo hoti, dukkaṭaṃ. Sīmātikkame pācittiyaṃ. Ettha ca dassanūpacārassa abbhokāse dvādasahatthappamāṇaṃ, tathā savanūpacārassa. Sace pana antarā kuṭṭadvārapākārādayo honti, tehi antaritabhāvo dassanūpacārātikkamo, tassa vasena āpatti veditabbā. Na añño koci paccayo hotīti ṭhapetvā vuttappakāramanācāraṃ aññaṃ kiñci kāraṇaṃ na hoti. 276. Anācāraṃ có nghĩa là sự vi phạm qua thân và lời nói còn lại ngoài những gì đã được nói đến. Dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vā vijahantassa: Ở đây, nếu vị ấy đuổi đi trong lúc đang đứng hoặc đang ngồi, vị nào bị đuổi đi, vị ấy rời khỏi, và đối với vị ấy không có tội. Tuy nhiên, trong lúc vị kia đang rời khỏi, về mặt ý nghĩa, chính là vị này đã rời khỏi. Do đó, vị nào đuổi đi, chính vị ấy có tội này. Ở đó, nếu một chân ở bên trong tầm nhận biết, có tội dukkaṭa. Khi vượt qua ranh giới, có tội pācittiya. Và ở đây, đối với tầm nhìn thấy ở nơi trống trải có khoảng cách là mười hai hắc tay, cũng tương tự đối với tầm nghe thấy. Nhưng nếu ở khoảng giữa có tường, cửa, hàng rào..., tình trạng bị che khuất bởi những thứ ấy là sự vượt qua tầm nhìn thấy, nên biết có tội là do trường hợp ấy. Na añño koci paccayo hoti có nghĩa là: Ngoài hành vi không đúng đắn đã được nói đến, không có nguyên nhân nào khác. 277. Kalisāsanaṃ āropetīti ‘‘kalī’’ti kodho; tassa sāsanaṃ āropeti; kodhassa āṇaṃ āropeti; kodhavasena ṭhānanisajjādīsu dosaṃ dassetvā ‘‘passatha bho imassa ṭhānaṃ, nisajjaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ khāṇuko viya tiṭṭhati, sunakho viya nisīdati, makkaṭo viya ito cito ca viloketī’’ti evaṃ amanāpavacanaṃ vadati ‘‘appeva nāma imināpi ubbāḷho pakkameyyā’’ti. Sesaṃ uttānameva. 277. Trong câu ‘kalisāsanaṃ āropeti’ (áp đặt mệnh lệnh của sự cãi vã), ‘kali’ là sự sân hận. ‘Tassa sāsanaṃ āropeti’ (áp đặt mệnh lệnh của nó) nghĩa là áp đặt quyền uy của sự sân hận. Do bởi sân hận, sau khi chỉ ra lỗi trong các việc như đứng, ngồi, v.v., vị ấy nói lời không vừa ý như vầy: “Này quý vị, hãy xem cách đứng, cách ngồi, cách nhìn tới, cách nhìn lui của vị này. Vị ấy đứng như khúc cây, ngồi như con chó, nhìn qua nhìn lại như con khỉ,” với ý nghĩ rằng: “Mong rằng do lời nói này, vị ấy bị phiền nhiễu mà bỏ đi.” Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Có ba nguồn sanh: sanh khởi từ thân và tâm, hoặc từ lời và tâm, hoặc từ thân, lời và tâm. Là hành vi (kiriya), được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có ba cảm thọ. Uyyojanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. (Học giới) Uyyojana là điều thứ hai. 3. Sabhojanasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích Học Giới Sabhojana (Cùng Với Người Khác Phái) 279. Tatiyasikkhāpade – sayanighareti sayaniyaghare. Yato ayyassa bhikkhā dinnāti yasmā bhikkhā dinnā, yaṃ āgatena laddhabbaṃ taṃ vo laddhaṃ; gacchathāti adhippāyo. Pariyuṭṭhitoti rāgapariyuṭṭhito; methunādhippāyoti attho. 279. Trong học giới thứ ba – ‘sayanighare’ là trong phòng ngủ. Trong câu ‘yato ayyassa bhikkhā dinnā’ (bởi vì vật thực đã được dâng đến ngài), ý nghĩa là: “Bởi vì vật thực đã được dâng cúng, những gì mà vị đã đến đáng được nhận thì quý vị đã nhận rồi; xin mời đi về.” ‘Pariyuṭṭhito’ là bị ái dục xâm chiếm; nghĩa là có ý định hành dâm. 280. Saha ubhohi janehīti sabhojanaṃ; tasmiṃ sabhojane. Atha vā sabhojaneti sabhoge. Rāgapariyuṭṭhitassa hi purisassa itthī bhogo itthiyā ca puriso. Tenevassa padabhājane – ‘‘itthī ceva hoti puriso cā’’tiādi vuttaṃ. Mahallake ghareti mahallake sayanighare. Piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ vijahitvāti tassa sayanighare gabbhassa yo piṭṭhasaṅghāṭo, tassa hatthapāsaṃ vijahitvā; antosayanassa āsanne [Pg.123] ṭhāne nisīdatīti attho. Īdisañca sayanigharaṃ mahācatussālādīsu hoti. Piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvāti iminā majjhātikkamaṃ dasseti. Tasmā yathā vā tathā vā katassa khuddakassa sayanigharassa majjhātikkame āpatti veditabbā. Sesamettha uttānameva. 280. ‘Sabhojanaṃ’ là cùng với cả hai người (nam và nữ); ‘tasmiṃ sabhojane’ là trong nơi có cả hai người ấy. Hoặc ‘sabhojane’ là có đối tượng hưởng thụ. Quả vậy, đối với người nam bị ái dục xâm chiếm thì người nữ là đối tượng hưởng thụ, và đối với người nữ thì người nam (là đối tượng hưởng thụ). Chính vì thế, trong phần phân tích từ ngữ của học giới này, đã được nói rằng: “có cả người nữ và người nam,” v.v. ‘Mahallake ghare’ là trong phòng ngủ lớn. Trong câu ‘piṭṭhasaṅghāṭassa hatthapāsaṃ vijahitvā’ (sau khi rời khỏi tầm tay của khung cửa), nghĩa là: trong phòng ngủ ấy, có khung cửa của gian phòng, sau khi rời khỏi tầm tay của khung cửa ấy, vị ấy ngồi ở nơi gần giường ngủ bên trong. Và phòng ngủ như vậy thường có trong các ngôi nhà lớn có bốn gian, v.v. Bằng câu ‘piṭṭhivaṃsaṃ atikkamitvā’ (sau khi đi quá cây đòn nóc), điều này chỉ ra sự đi quá khoảng giữa. Do đó, cần phải biết rằng có tội khi đi quá khoảng giữa của một phòng ngủ nhỏ được làm theo cách này hay cách khác. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti. Có nguồn sanh giống tội Pārājika thứ nhất. Là hành vi (kiriya), được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có hai cảm thọ. Sabhojanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. (Học giới) Sabhojana là điều thứ ba. 284. Catutthapañcamasikkhāpadesu yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ aniyatadvaye vuttanayameva. Yathā ca sabhojanasikkhāpadaṃ, evametānipi paṭhamapārājikasamuṭṭhānānevāti. 284. Trong các học giới thứ tư và thứ năm, bất cứ điều gì cần phải nói, tất cả đều theo phương pháp đã được trình bày trong hai học giới Aniyata. Và cũng như học giới Sabhojana, các học giới này cũng có nguồn sanh giống tội Pārājika thứ nhất. Rahopaṭicchannasikkhāpadaṃ catutthaṃ, rahonisajjasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. (Học giới) Rahopaṭicchanna là điều thứ tư, (học giới) Rahonisajja là điều thứ năm. 6. Cārittasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải Thích Học Giới Cāritta (Đi Vào Nhà) 294. Chaṭṭhasikkhāpade – dethāvuso bhattanti ettha taṃ kira bhattaṃ abhihaṭaṃ ahosi, tasmā evamāhaṃsu. Anabhihaṭe pana evaṃ vattuṃ na labbhati, payuttavācā hoti. 294. Trong học giới thứ sáu – trong câu ‘dethāvuso bhattaṃ’ (này chư hiền, hãy cho vật thực), nghe nói rằng vật thực ấy đã được mang đến, do đó họ đã nói như vậy. Tuy nhiên, khi vật thực chưa được mang đến thì không được phép nói như vậy, vì đó là lời nói có dụng ý (để xin). 295. Tena hi bhikkhave paṭiggahetvā nikkhipathāti idaṃ pana bhagavā kulassa saddhānurakkhaṇatthāya āha. Yadi ‘‘bhājetvā khādathā’’ti vadeyya, manussānaṃ pasādaññathattaṃ siyā. Ussāriyitthāti paṭihariyittha; gharaṃyeva naṃ gahetvā agamaṃsūti vuttaṃ hoti. 295. Tuy nhiên, Đức Thế Tôn đã nói câu này: “Này các Tỳ khưu, vậy thì hãy nhận lấy rồi đặt xuống” là để bảo vệ đức tin của gia đình thí chủ. Nếu Ngài nói: “Hãy chia nhau mà ăn,” thì sự trong sạch tín tâm của những người ấy có thể bị thay đổi (giảm sút). ‘Ussāriyittha’ là họ đã mang về; được nói rằng họ đã mang vật thực ấy về nhà. 298. Santaṃ bhikkhunti ettha kittāvatā santo hoti, kittāvatā asantoti? Antovihāre yattha ṭhitassa kulāni payirupāsanacittaṃ uppannaṃ, tato paṭṭhāya yaṃ passe vā abhimukhe vā passati, yassa sakkā hoti pakativacanena ārocetuṃ, ayaṃ santo nāma. Ito cito ca pariyesitvā ārocanakiccaṃ nāma natthi. Yo hi evaṃ pariyesitabbo, so asantoyeva. Apica antoupacārasīmāya bhikkhuṃ disvā āpucchissāmīti gantvā tattha yaṃ passati, so [Pg.124] āpucchitabbo. No ce passati, asantaṃ bhikkhuṃ anāpucchā paviṭṭho nāma hoti. 298. Trong câu ‘santaṃ bhikkhuṃ’ (vị Tỳ khưu có mặt), thế nào là có mặt, thế nào là không có mặt? Bên trong tu viện, tại nơi mà tâm muốn đến thăm các gia đình sanh khởi, từ đó trở đi, vị Tỳ khưu nào mà vị ấy thấy ở bên cạnh hay ở phía trước, người mà vị ấy có thể thông báo bằng lời nói thông thường, vị Tỳ khưu ấy được gọi là có mặt. Không có việc phải đi tìm kiếm đây đó để thông báo. Quả vậy, vị nào phải được tìm kiếm như vậy, vị ấy chính là không có mặt. Hơn nữa, sau khi thấy một vị Tỳ khưu bên trong giới trường phụ cận (upacārasīmā), với ý nghĩ “tôi sẽ xin phép,” vị ấy đi đến đó và thấy vị Tỳ khưu nào, thì nên xin phép vị ấy. Nếu không thấy, vị ấy được gọi là đã đi vào mà không xin phép vị Tỳ khưu (vì xem như) không có mặt. 302. Antarārāmanti antogāme vihāro hoti, taṃ gacchati. Bhattiyagharanti nimantitagharaṃ vā salākabhattādidāyakānaṃ vā gharaṃ. Āpadāsūti jīvitabrahmacariyantarāyesu sati gantuṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. 302. ‘Antarārāmaṃ’ là có một tu viện ở trong làng, vị ấy đi đến đó. ‘Bhattiyagharaṃ’ là nhà đã thỉnh mời, hoặc nhà của các thí chủ dâng cúng vật thực theo thẻ thăm, v.v. ‘Āpadāsu’ là khi có những nguy hiểm đến tính mạng hay phạm hạnh, thì được phép đi. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākirayaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có nguồn sanh giống Kaṭhina: sanh khởi từ thân và lời, hoặc từ thân, lời và tâm. Là hành vi và phi hành vi, không được giải thoát nhờ tưởng, không có tâm, bị chê trách về mặt chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, có ba cảm thọ. Cārittasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. (Học giới) Cāritta là điều thứ sáu. 7. Mahānāmasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải Thích Học Giới Mahānāma 303. Sattamasikkhāpade – mahānāmo nāma bhagavato cūḷapituputto māsamattena mahallakataro dvīsu phalesu patiṭṭhito ariyasāvako. Bhesajjaṃ ussannaṃ hotīti vajato āharitvā ṭhapitasappi bahu hoti. 303. Trong học giới thứ bảy – vị tên là Mahānāma là con của người chú của Đức Thế Tôn, lớn hơn Đức Thế Tôn khoảng một tháng, là bậc Thánh đệ tử đã an trú trong hai quả vị (thấp). Trong câu ‘bhesajjaṃ ussannaṃ hoti’ (dược phẩm có nhiều), nghĩa là có nhiều bơ lỏng đã được mang về từ chuồng bò và cất giữ. 306. Sāditabbāti tasmiṃ samaye rogo natthīti na paṭikkhipitabbā; roge sati viññāpessāmīti adhivāsetabbā. Ettakehi bhesajjehi pavāremīti nāmavasena sappitelādīsu dvīhi tīhi vā parimāṇavasena patthena nāḷiyā āḷhakenāti vā.Aññaṃ bhesajjaṃ viññāpetīti sappinā pavārito telaṃ viññāpeti, āḷhakena pavārito doṇaṃ. Na bhesajjena karaṇīyenāti missakabhattenapi ce yāpetuṃ sakkoti, na bhesajjakaraṇīyaṃ nāma hoti. 306. Trong câu ‘sāditabbā’ (nên nhận), nghĩa là vào lúc đó, không nên từ chối với ý nghĩ rằng “không có bệnh”; nên chấp nhận với ý nghĩ rằng “khi có bệnh, tôi sẽ xin”. Trong câu ‘ettakehi bhesajjehi pavāremi’ (tôi xin thỉnh mời với chừng này dược phẩm), (thí chủ) thỉnh mời hoặc theo tên gọi, trong số bơ lỏng, dầu, v.v., bằng hai hoặc ba loại; hoặc theo số lượng, bằng một pattha, một nāḷi, hay một āḷhaka. Trong câu ‘aññaṃ bhesajjaṃ viññāpeti’ (xin một dược phẩm khác), nghĩa là được thỉnh mời bơ lỏng nhưng lại xin dầu; được thỉnh mời một āḷhaka nhưng lại xin một doṇa. Trong câu ‘na bhesajjena karaṇīyena’ (không phải là việc cần làm với dược phẩm), nghĩa là nếu có thể sống được ngay cả với vật thực hỗn hợp, thì đó không được gọi là việc cần làm với dược phẩm. 310. Pavāritānanti ye attano puggalikāya pavāraṇāya pavāritā; tesaṃ pavāritānurūpena viññattiyā anāpatti. Saṅghavasena pavāritesu pana pamāṇaṃ sallakkhetabbamevāti. Sesaṃ uttānameva. 310. Trong câu ‘pavāritānaṃ’ (của những người đã thỉnh mời), là những người đã thỉnh mời bằng sự thỉnh mời cá nhân cho chính vị Tỳ khưu ấy; đối với những người ấy, không có tội khi xin tương ứng với sự thỉnh mời. Tuy nhiên, đối với những người thỉnh mời đến Tăng chúng, thì số lượng phải được ghi nhận. Phần còn lại đã rõ ràng. Chasamuṭṭhānaṃ [Pg.125] – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có sáu nơi sanh: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội quy định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, sanh từ ba tâm, có ba cảm thọ. Mahānāmasikkhāpadaṃ sattamaṃ. Điều học Mahānāma là thứ bảy. 8. Uyyuttasenāsikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải Thích Điều Học Về Quân Đội Xuất Trận 311. Aṭṭhame – abbhuyyātoti abhiuyyāto; parasenaṃ abhimukho gamissāmīti nagarato niggatoti attho. Uyyuttanti katauyyogaṃ; gāmato nikkhantanti attho. 311. Trong điều học thứ tám: (Từ) ‘abbhuyyāto’ (đã đi ra) có nghĩa là abhiuyyāto (đã đi ra đối diện); nghĩa là đã đi ra khỏi thành phố với ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đối diện với quân đội của đối phương.’ (Từ) ‘uyyuttaṃ’ (đã xuất trận) có nghĩa là katauyyogaṃ (đã chuẩn bị); nghĩa là đã đi ra khỏi làng. 314. Dvādasapuriso hatthīti cattāro ārohakā ekekapādarakkhakā dve dveti evaṃ dvādasapuriso hoti. Tipuriso assoti eko ārohako dve pādarakkhakāti evaṃ tipuriso hoti. Catupuriso rathoti eko sārathi eko yodho dve āṇirakkhakāti evaṃ catupuriso hoti. Cattāro purisā sarahatthāti āvudhahatthā cattāro purisāti ayaṃ pacchimakoṭiyā caturaṅgasamannāgatā senā nāma. Īdisaṃ senaṃ dassanāya gacchato pade pade dukkaṭaṃ. Dassanūpacāraṃ vijahitvāti kenaci antaritā vā ninnaṃ oruḷhā vā na dissati; idha ṭhatvā na sakkā daṭṭhunti aññaṃ ṭhānaṃ gantvā passato payoge payoge pācittiyanti attho. 314. Voi có mười hai người (dvādasapuriso hatthī) là có bốn người điều khiển và hai người bảo vệ mỗi bên chân, như vậy là có mười hai người. Ngựa có ba người (tipuriso asso) là có một người cưỡi và hai người bảo vệ chân, như vậy là có ba người. Xe có bốn người (catupuriso ratho) là có một người đánh xe, một chiến binh, và hai người bảo vệ trục xe, như vậy là có bốn người. Bốn người mang cung tên (cattāro purisā sarahatthā) là bốn người mang vũ khí. Đây được gọi là quân đội gồm đủ bốn binh chủng ở mức tối thiểu. Vị tỳ khưu đi xem quân đội như vậy, mỗi bước chân phạm tội dukkaṭa. (Bỏ qua tầm nhìn - Dassanūpacāraṃ vijahitvā) có nghĩa là: do bị vật gì che khuất hoặc do (quân đội) đã đi xuống vùng đất trũng nên không nhìn thấy được; với ý nghĩ rằng: ‘Đứng ở đây không thể thấy được,’ rồi đi đến nơi khác để xem, mỗi lần cố gắng (đi xem) thì phạm tội pācittiya. 315. Ekamekanti hatthiādīsu catūsu aṅgesu ekamekaṃ; antamaso ekapurisāruḷhakahatthimpi ekampi sarahatthaṃ purisaṃ. Anuyyuttā nāma rājā uyyānaṃ vā nadiṃ vā gacchati; evaṃ anuyyuttā hoti. 315. (Từng binh chủng một) có nghĩa là từng binh chủng một trong bốn binh chủng như tượng binh...; tối thiểu là ngay cả một con voi do một người cưỡi, hoặc một người mang cung tên. (Chưa xuất trận) được gọi là khi nhà vua đi đến vườn ngự uyển hoặc bờ sông (cùng với quân đội như vậy); như thế là chưa xuất trận. 316. Āpadāsūti jīvitabrahmacariyantarāyesu sati ettha gato muñcissāmīti gacchato anāpatti. Sesamettha uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. 316. (Trong trường hợp nguy hiểm) có nghĩa là khi có nguy hiểm đến tính mạng hoặc phạm hạnh, vị tỳ khưu đi (vào doanh trại) với ý nghĩ rằng: ‘Đi vào đây, ta sẽ được thoát nạn,’ thì không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có nơi sanh giống như điều học về lông dê: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, sanh từ tâm bất thiện, có ba cảm thọ. Uyyuttasenāsikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Điều học về quân đội xuất trận là thứ tám. 9. Senāvāsasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải Thích Điều Học Về Việc Ở Trong Doanh Trại 319. Navame [Pg.126] – atthaṅgate sūriye senāya vasatīti tiṭṭhatu vā nisīdatu vā sayatu vā sacepi ākāse iddhiyā kañci iriyāpathaṃ kappeti, pācittiyameva. Senā vā paṭisenāya ruddhā hotīti yathā sañcāro chijjati; evaṃ ruddhā hoti. Palibuddhoti verikena vā issarena vā ruddho. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 319. Trong điều học thứ chín: (Ở lại trong quân đội sau khi mặt trời lặn) có nghĩa là dù đứng, ngồi, hay nằm, hoặc thậm chí nếu dùng thần thông để duy trì một oai nghi nào đó trên không trung, vẫn phạm tội pācittiya. (Hoặc quân đội bị quân địch bao vây) có nghĩa là bị bao vây đến mức đường đi lại bị cắt đứt. (Bị cản trở) là bị cản trở bởi kẻ thù hoặc bởi người có quyền lực. Phần còn lại đã rõ ràng. Có nơi sanh giống như điều học về lông dê: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội quy định, là thân nghiệp, sanh từ ba tâm, có ba cảm thọ. Senāvāsasikkhāpadaṃ navamaṃ. Điều học về việc ở trong doanh trại là thứ chín. 10. Uyyodhikasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải Thích Điều Học Về Chiến Trường 322. Dasame – uggantvā uggantvā ettha yujjhantīti uyyodhikaṃ; sampahāraṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ. Balassa aggaṃ jānanti etthāti balaggaṃ; balagaṇanaṭṭhānanti attho. Senāya viyūhaṃ senābyūhaṃ; senānivesassetaṃ adhivacanaṃ. Tayo hatthī pacchimaṃ hatthānīkanti yo pubbe vutto dvādasapuriso hatthīti tena hatthinā tayo hatthī. Sesesupi eseva nayo. Sesaṃ uyyuttasenāsikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 322. Trong điều học thứ mười: (Nơi họ tiến lên và giao chiến) được gọi là uyyodhikaṃ (chiến trường); đây là từ đồng nghĩa với nơi giao chiến. (Nơi họ biết được sức mạnh của quân đội) được gọi là balaggaṃ (nơi duyệt binh); có nghĩa là nơi điểm quân. (Sự dàn trận của quân đội) là senābyūhaṃ; đây là từ đồng nghĩa với nơi đóng quân. (Ba con voi là tượng binh tối thiểu) có nghĩa là ba con voi thuộc loại ‘voi mười hai người’ đã được nói đến trước đây. Phương pháp này cũng áp dụng cho các binh chủng còn lại. Phần còn lại, cùng với các nơi sanh..., nên được hiểu theo phương pháp đã được trình bày trong điều học về quân đội xuất trận. Uyyodhikasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Điều học về chiến trường là thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena acelakavaggo pañcamo. Phẩm Acelaka thứ năm, theo thứ tự giải thích, đã kết thúc. 6. Surāpānavaggo 6. Phẩm Uống Rượu 1. Surāpānasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Về Việc Uống Rượu 326. Surāpānavaggassa paṭhamasikkhāpade – bhaddavatikāti eko gāmo, so bhaddikāya vatiyā samannāgatattā etaṃ nāma labhi. Pathāvinoti addhikā. Tejasā tejanti attano tejasā ānubhāvena nāgassa tejaṃ. Kāpotikāti kapotapādasamavaṇṇarattobhāsā. Pasannāti surāmaṇḍassetaṃ [Pg.127] adhivacanaṃ. Ananucchaviyaṃ bhikkhave sāgatassāti pañcābhiññassa sato majjapānaṃ nāma na anucchaviyanti vuttaṃ hoti. 326. Trong điều học đầu tiên của phẩm Uống Rượu: (Bhaddavatikā) là một ngôi làng, nó có tên này vì được bao quanh bởi một hàng rào tốt đẹp. (Pathāvino) có nghĩa là những người đi đường. (Dùng uy lực để nhiếp phục uy lực) có nghĩa là (nhiếp phục) uy lực của con rồng bằng uy lực và thần thông của chính mình. (Kāpotikā) có nghĩa là có màu đỏ sáng giống như màu chân chim bồ câu. (Pasannā) là từ đồng nghĩa với phần rượu trong. (Này các tỳ khưu, không thích hợp cho Sāgata) có nghĩa là: việc uống rượu quả là không thích hợp đối với một người có năm loại thắng trí. 328. Pupphāsavo nāma madhukapupphādīnaṃ rasena kato. Phalāsavo nāma muddikaphalādīni madditvā tesaṃ rasena kato. Madhvāsavo nāma muddikānaṃ jātirasena kato; makkhikamadhunāpi kariyatīti vadanti. Guḷāsavo nāma ucchurasādīhi kariyati. Surā nāma piṭṭhakiṇṇapakkhittā; nāḷikerādīnampi rasena katā surātveva saṅkhyaṃ gacchati, tassāyeva kiṇṇapakkhittāya maṇḍe gahite merayotveva saṅkhyaṃ gacchatīti vadanti. Antamaso kusaggenapi pivatīti etaṃ suraṃ vā merayaṃ vā bījato paṭṭhāya kusaggena pivatopi pācittiyanti attho. Ekena pana payogena bahumpi pivantassa ekā āpatti. Vicchinditvā vicchinditvā pivato payogagaṇanāya āpattiyo. 328. Rượu hoa (pupphāsavo) là loại được làm từ nước của các loài hoa như hoa madhuka... Rượu trái cây (phalāsavo) là loại được làm từ nước của các loại trái cây như nho... được nghiền nát. Rượu mật (madhvāsavo) là loại được làm từ nước cốt của nho; người ta nói rằng nó cũng được làm bằng mật ong. Rượu đường (guḷāsavo) là loại được làm từ nước mía... Surā là loại có pha bột và men; loại được làm từ nước của dừa... cũng được kể là surā. Người ta nói rằng khi phần trong của chính loại có pha men đó được lấy ra, nó được kể là meraya. (Uống dù chỉ bằng ngọn cỏ kusa) có nghĩa là: dù uống surā hay meraya này, kể từ một lượng nhỏ như hạt giống, bằng ngọn cỏ kusa, cũng phạm tội pācittiya. Hơn nữa, người uống nhiều trong một lần cố gắng chỉ phạm một tội. Người uống gián đoạn nhiều lần thì phạm tội theo số lần cố gắng. 329. Amajjañca hoti majjavaṇṇaṃ majjagandhaṃ majjarasanti loṇasovīrakaṃ vā suttaṃ vā hoti. Sūpasampāketi vāsagāhāpanatthaṃ īsakaṃ majjaṃ pakkhipitvā sūpaṃ pacanti, tasmiṃ anāpatti. Maṃsasampākepi eseva nayo. Telaṃ pana vātabhesajjatthaṃ majjena saddhiṃ pacanti, tasmimpi anatikkhittamajjeyeva anāpatti, yaṃ pana atikkhittamajjaṃ hoti, ettha majjassa vaṇṇagandharasā paññāyanti, tasmiṃ āpattiyeva. Amajjaṃ ariṭṭhanti yo ariṭṭho majjaṃ na hoti, tasmiṃ anāpatti. Āmalakādīnaṃyeva kira rasena ariṭṭhaṃ karonti, so majjavaṇṇagandharasoyeva hoti, na ca majjaṃ; taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Yo pana sambhārapakkhitto, so majjaṃ hoti, bījato paṭṭhāya na vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ akusalacittaṃ, tivedananti. Vatthuajānanatāya cettha acittakatā veditabbā, akusaleneva pātabbatāya lokavajjatāti. 329. Và có loại không phải là chất say nhưng có màu sắc của chất say, có mùi của chất say, có vị của chất say, đó là nước thuốc loṇasovīraka hoặc là nước uống sutta. Trong trường hợp nấu canh, người ta cho một ít chất say vào để lấy mùi thơm rồi nấu canh, trong trường hợp ấy không phạm tội. Trong trường hợp nấu thịt cũng tương tự. Lại nữa, dầu được nấu chung với chất say để làm thuốc trị bệnh gió, trong trường hợp ấy cũng không phạm tội nếu không cho quá nhiều chất say. Lại nữa, loại dầu nào có cho quá nhiều chất say, trong đó màu sắc, mùi, vị của chất say hiện rõ, trong trường hợp ấy chắc chắn phạm tội. ‘Loại thuốc ariṭṭha không phải là chất say,’ loại ariṭṭha nào không phải là chất say, trong trường hợp ấy không phạm tội. Nghe nói rằng, người ta làm thuốc ariṭṭha bằng nước cốt của trái amla v.v..., loại thuốc ấy có màu sắc, mùi, vị của chất say, nhưng không phải là chất say; điều này được nói ra nhắm đến trường hợp ấy. Lại nữa, loại nào có pha trộn các thành phần gây say, loại ấy là chất say, không được phép dùng kể từ khi còn là nguyên liệu. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Phát sinh giống như trường hợp lông cừu – là hành động, không phải giải thoát do tưởng, không có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có ba cảm thọ. Và ở đây, nên biết là không có tâm phạm do không biết vật, và là bị đời chê bai vì chỉ có thể uống với tâm bất thiện. Surāpānasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều học về uống rượu, thứ nhất. 2. Aṅgulipatodakasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học về việc chọc lét bằng ngón tay. 330. Dutiye [Pg.128] – aṅgulipatodakenāti aṅgulīhi upakacchakādighaṭṭanaṃ vuccati. Uttasantoti atihāsena kilamanto. Anassāsakoti upacchinnaassāsapassāsasañcāro hutvā. Anupasampannaṃ kāyena kāyanti ettha bhikkhunīpi anupasampannaṭṭhāne ṭhitā, tampi khiḍḍādhippāyena phusantassa dukkaṭaṃ. Sesamettha uttānameva. 330. Trong điều học thứ hai – ‘Chọc lét bằng ngón tay’ được gọi là việc dùng các ngón tay chọc vào nách v.v... ‘Làm cho hoảng sợ’ có nghĩa là làm cho mệt mỏi do cười quá mức. ‘Không thở được’ có nghĩa là trở nên bị gián đoạn sự lưu thông của hơi thở ra hơi thở vào. Trong câu ‘thân chạm thân với người chưa thọ cụ túc,’ tỳ-khưu-ni cũng đứng ở vị trí của người chưa thọ cụ túc, vị tỳ-khưu chạm đến vị ấy với ý định đùa giỡn thì phạm dukkaṭa. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti. Phát sinh giống như trường hợp pārājika thứ nhất – là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có hai cảm thọ. Aṅgulipatodakasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. Điều học về việc chọc lét bằng ngón tay, thứ hai. 3. Hasadhammasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích điều học về việc đùa giỡn. 335. Tatiye – appakataññunoti yaṃ bhagavatā pakataṃ paññattaṃ, taṃ na jānantīti attho. 335. Trong điều học thứ ba – ‘Không biết ơn’ có nghĩa là họ không biết điều học nào đã được Đức Phật chế định. 336. Udake hasadhammeti udakakīḷikā vuccati. Uparigopphaketi gopphakānaṃ uparibhāgappamāṇe. Hasādhippāyoti kīḷādhippāyo. Nimujjati vātiādīsu nimujjanatthāya orohantassa padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Nimujjanummujjanesu payoge payoge pācittiyaṃ. Nimujjitvā antoudakeyeva gacchantassa hatthavārapadavāresu sabbattha pācittiyaṃ. Palavatīti tarati. Hatthehi tarantassa hatthavāre hatthavāre pācittiyaṃ. Pādesupi eseva nayo. Yena yena aṅgena tarati, tassa tassa payoge payoge pācittiyaṃ. Tīrato vā rukkhato vā udake patati, pācittiyameva. Nāvāya kīḷatīti phiyārittādīhi nāvaṃ pājento vā tīre ussārento vā nāvāya kīḷati, dukkaṭaṃ. 336. ‘Đùa giỡn trong nước’ được gọi là việc chơi đùa trong nước. ‘Trên mắt cá chân’ là trong nước có mực nước ngang phần trên của mắt cá chân. ‘Có ý định đùa giỡn’ là có ý định chơi đùa. Trong các câu bắt đầu bằng ‘lặn xuống,’ vị tỳ-khưu đi xuống để lặn, mỗi bước chân phạm dukkaṭa. Trong việc lặn xuống và trồi lên, mỗi hành động phạm pācittiya. Sau khi lặn, vị tỳ-khưu đi ở trong nước, mỗi lần vung tay, mỗi lần bước chân, tất cả đều phạm pācittiya. ‘Bơi qua’ có nghĩa là bơi. Vị tỳ-khưu bơi bằng tay, mỗi lần vung tay phạm pācittiya. Đối với chân cũng tương tự. Bơi bằng bộ phận nào, mỗi hành động của bộ phận ấy phạm pācittiya. Nhảy xuống nước từ bờ hoặc từ trên cây, chắc chắn phạm pācittiya. ‘Chơi đùa với thuyền’ là làm cho thuyền di chuyển bằng mái chèo, sào v.v... hoặc đẩy thuyền ở trên bờ, phạm dukkaṭa. Hatthena vātiādīsupi payoge payoge dukkaṭaṃ. Keci hatthena udake khittāya kathalāya patanuppatanavāresu dukkaṭaṃ vadanti, taṃ na gahetabbaṃ. Tattha hi ekapayogattā ekameva dukkaṭaṃ, apica uparigopphake vuttāni ummujjanādīni ṭhapetvā aññena yena kenaci ākārena udakaṃ otaritvā vā anotaritvā vā yattha katthaci ṭhitaṃ udakaṃ [Pg.129] antamaso binduṃ gahetvā khipanakīḷāyapi kīḷantassa dukkaṭameva, atthajotakaṃ pana akkharaṃ likhituṃ vaṭṭati, ayamettha vinicchayo. Sesamettha uttānameva. Trong các câu bắt đầu bằng ‘bằng tay,’ mỗi hành động cũng phạm dukkaṭa. Một số vị nói rằng trong việc ném mảnh sành xuống nước bằng tay, mỗi lần mảnh sành chìm xuống và nảy lên đều phạm dukkaṭa, điều đó không nên chấp nhận. Vì ở đó chỉ có một hành động duy nhất, nên chỉ phạm một tội dukkaṭa. Hơn nữa, ngoại trừ các hành vi như trồi lên v.v... đã được nói trong trường hợp nước trên mắt cá chân, bằng bất kỳ cách thức nào khác, dù có xuống nước hay không, lấy nước ở bất cứ đâu, dù chỉ một giọt, để chơi trò ném nước cũng phạm dukkaṭa. Tuy nhiên, được phép viết chữ để làm rõ nghĩa, đây là quyết định trong trường hợp này. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Phát sinh giống như trường hợp pārājika thứ nhất – là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, tâm bất thiện, có ba cảm thọ. Hasadhammasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. Điều học về việc đùa giỡn, thứ ba. 4. Anādariyasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích điều học về sự không tôn trọng. 342. Catutthe – kathāyaṃ nasseyyāti kathaṃ ayaṃ dhammo tanti paveṇī nasseyya. Taṃ vā na sikkhitukāmoti yena paññattena vuccati, taṃ paññattaṃ na sikkhitukāmo. Apaññattenāti sutte vā abhidhamme vā āgatena. 342. Trong điều học thứ tư – ‘Làm sao lại bị hủy hoại’ có nghĩa là làm thế nào mà pháp này, truyền thống này, dòng dõi này lại có thể bị hủy hoại? ‘Hoặc không muốn học tập điều ấy’ có nghĩa là không muốn học tập điều luật đã được chế định. ‘Bằng điều không được chế định’ có nghĩa là bằng lời dạy đến từ Kinh tạng hoặc Vi Diệu Pháp tạng. 344. Evaṃ amhākaṃ ācariyānaṃ uggahoti ettha gārayho ācariyuggaho na gahetabbo; paveṇiyā āgato ācariyuggahova gahetabbo. Kurundiyaṃ pana ‘‘lokavajje ācariyuggaho na vaṭṭati, paṇṇattivajje pana vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘suttaṃ suttānulomañca uggahitakānaṃyeva ācariyānaṃ uggaho pamāṇaṃ, ajānantānaṃ kathā appamāṇanti vuttaṃ. Taṃ sabbaṃ paveṇiyā āgatesamodhānaṃ gacchati. Sesaṃ uttānamevāti. 344. Trong câu ‘Đây là sự chấp nhận của các vị thầy của chúng tôi,’ không nên chấp nhận sự chấp nhận đáng chê trách của các vị thầy; chỉ nên chấp nhận sự chấp nhận của các vị thầy đã được truyền lại theo truyền thống. Lại nữa, trong sách Kurundī có nói: ‘Trong trường hợp lỗi bị đời chê bai, sự chấp nhận của các vị thầy là không hợp lệ. Nhưng trong trường hợp lỗi do chế định, sự chấp nhận của các vị thầy là hợp lệ.’ Trong sách Mahāpaccarī có nói: ‘Sự chấp nhận của các vị thầy đã học thuộc Kinh tạng và những gì phù hợp với Kinh tạng mới là tiêu chuẩn. Lời nói của các vị thầy không biết thì không phải là tiêu chuẩn.’ Tất cả những điều đó đều đi đến sự hợp nhất trong khái niệm ‘được truyền lại theo truyền thống.’ Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Có ba sự phát sinh – phát sinh từ thân và tâm, từ lời nói và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm; là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm phạm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có cảm thọ khổ. Anādariyasikkhāpadaṃ catutthaṃ. Điều học về sự không tôn trọng, thứ tư. 5. Bhiṃsāpanasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải thích điều học về việc hù dọa. 345. Pañcame – rūpūpahārādayo manussaviggahe vuttanayeneva veditabbā. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anādariyasadisānevāti. 345. Trong điều học thứ năm – Các vấn đề như dâng cúng hình sắc v.v... nên được hiểu theo cách đã được nói trong điều học Manussaviggaha. Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như sự phát sinh v.v... cũng giống như điều học về sự không tôn trọng. Bhiṃsāpanasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. Điều học về việc hù dọa, thứ năm. 6. Jotisikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích điều học về lửa. 350. Chaṭṭhe [Pg.130] – bhaggāti janapadassa nāmaṃ. Saṃsumāragiranti nagarassa. Bhesakaḷāvananti tannissitavanassa. Taṃ pana migānaṃ phāsuvihāratthāya dinnattā migadāyoti vuccati. Samādahitvāti jāletvā. Paripātesīti anubandhi. 350. Trong điều học thứ sáu – Bhaggā là tên của một xứ. Saṃsumāragira là tên của một thành phố. Bhesakaḷāvana là tên của khu rừng gần đó. Lại nữa, khu rừng ấy được gọi là Vườn Lộc Uyển vì đã được ban cho các loài thú để chúng được sống yên ổn. ‘Đốt lên’ có nghĩa là thắp lên. ‘Đuổi theo’ có nghĩa là rượt theo. 352. Padīpepīti padīpujjalanepi. Jotikepīti pattapacanasedakammādīsu jotikaraṇe. Tathārūpapaccayāti padīpādipaccayā. 352. Cụm từ Padīpepi (trong trường hợp đèn) có nghĩa là trong việc thắp đèn. Cụm từ Jotikepi (trong trường hợp lửa) có nghĩa là trong việc nhóm lửa ở những nơi như nung bát, xông hơi, v.v. Cụm từ Tathārūpapaccayā (do duyên như vậy) có nghĩa là do duyên thắp đèn, v.v. 354-5. Sayaṃ samādahatīti ettha jotiṃ samādahitukāmatāya araṇisaṇṭhapanato paṭṭhāya yāva jālā na uṭṭhahati, tāva sabbapayogesu dukkaṭaṃ. Paṭilātaṃ ukkhipatīti dayhamānaṃ alātaṃ patitaṃ ukkhipati, puna yathāṭhāne ṭhapetīti attho. Evaṃ avijjhātaṃ ukkhipitvā pakkhipantasseva dukkaṭaṃ, vijjhātaṃ puna jālāpentassa pācittiyameva. 354-5. Ở đây, trong câu sayaṃ samādahati (tự mình nhóm lửa), vì có ý muốn nhóm lửa, kể từ lúc đặt khúc cây và que cọ xát cho đến khi ngọn lửa chưa bùng lên, trong tất cả các nỗ lực đều phạm dukkaṭa. Cụm từ paṭilātaṃ ukkhipati (nhặt lại thanh củi đang cháy) có nghĩa là: nhặt thanh củi đang cháy bị rơi ra, rồi đặt lại vào chỗ cũ. Như vậy, chỉ phạm dukkaṭa khi nhặt thanh củi chưa tắt lửa rồi đặt vào; còn đối với thanh củi đã tắt lửa, người làm cho nó cháy lại thì phạm pācittiya. 356. Tathārūpapaccayāti ṭhapetvā padīpādīni aññenapi tathārūpena paccayena samādahantassa anāpatti. Āpadāsūti duṭṭhavāḷamigaamanussehi upaddavo hoti, tattha samādahantassāpi anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 356. Cụm từ Tathārūpapaccayā (do duyên như vậy) có nghĩa là: ngoại trừ việc thắp đèn v.v., người nhóm lửa do một duyên khác tương tự như vậy thì vô tội. Cụm từ Āpadāsu (trong các trường hợp nguy cấp) có nghĩa là: khi có sự nguy hiểm từ các loài thú dữ hoặc phi nhân hung ác, người nhóm lửa trong trường hợp đó cũng vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này có) sáu nguồn sanh khởi: là hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Jotisikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. Học giới về lửa là điều thứ sáu. 7. Nahānasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích học giới về việc tắm 364. Sattame – cuṇṇena vā mattikāya vāti ettha cuṇṇamattikānaṃ abhisaṅkharaṇakālato paṭṭhāya sabbapayogesu dukkaṭaṃ. 364. Trong học giới thứ bảy – ở đây, trong câu cuṇṇena vā mattikāya vā (bằng bột thơm hay bằng đất sét), kể từ lúc chế biến bột thơm và đất sét, trong tất cả các nỗ lực đều phạm dukkaṭa. 366. Pāraṃ gacchanto nhāyatīti ettha sukkhāya nadiyā vālikaṃ ukkiritvā kataāvāṭakesupi nhāyituṃ vaṭṭati. Āpadāsūti bhamarādīhi anubaddhassa udake nimujjituṃ vaṭṭatīti. Sesamettha uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 366. Ở đây, trong câu pāraṃ gacchanto nhāyati (tắm khi đi sang bờ bên kia), được phép tắm cả trong những hố nhỏ được tạo ra bằng cách đào cát ở lòng sông cạn. Cụm từ Āpadāsu (trong các trường hợp nguy cấp) có nghĩa là: khi bị các loài ong v.v. đuổi theo, được phép ngâm mình trong nước. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh khởi giống như học giới Eḷakaloma: là hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Nahānasikkhāpadaṃ sattamaṃ. Học giới về việc tắm là điều thứ bảy. 8. Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải thích học giới về việc làm dấu y 368-9. Aṭṭhame [Pg.131] – navaṃ pana bhikkhunā cīvaralābhenāti ettha alabhīti labho; labhoyeva lābho. Kiṃ alabhi? Cīvaraṃ. Kīdisaṃ? Navaṃ. Iti ‘‘navacīvaralābhenā’’ti vattabbe anunāsikalopaṃ akatvā ‘‘navacīvaralābhenā’’ti vuttaṃ; paṭiladdhanavacīvarenāti attho. Majjhe ṭhitapadadvaye panāti nipāto. Bhikkhunāti yena laddhaṃ tassa nidassanaṃ. Padabhājane pana byañjanaṃ anādiyitvā yaṃ laddhaṃ taṃ dassetuṃ ‘‘cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarāna’’ntiādi vuttaṃ. Cīvaranti ettha yaṃ nivāsetuṃ vā pārupituṃ vā sakkā hoti, tadeva veditabbaṃ. Teneva ‘‘vikappanupagapacchima’’nti na vuttaṃ. Kaṃsanīlanti cammakāranīlaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ayomalaṃ lohamalaṃ etaṃ kaṃsanīlaṃ nāmā’’ti vuttaṃ. Palāsanīlanti yo koci nīlavaṇṇo paṇṇaraso. Dubbaṇṇakaraṇaṃ ādātabbanti etaṃ kappabinduṃ sandhāya vuttaṃ; na nīlādīhi sakalacīvarassa dubbaṇṇakaraṇaṃ. Tañca pana kappaṃ ādiyantena cīvaraṃ rajitvā catūsu vā koṇesu tīsu vā dvīsu vā ekasmiṃ vā koṇe morassa akkhimaṇḍalamattaṃ vā maṅkulapiṭṭhimattaṃ vā ādātabbaṃ. Mahāpaccariyaṃ ‘‘patte vā gaṇṭhiyaṃ vā na vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘vaṭṭatiyevā’’ti vuttaṃ. Pāḷikappakaṇṇikakappādayo pana sabbattha paṭisiddhā, tasmā ṭhapetvā ekaṃ vaṭṭabinduṃ aññena kenacipi vikārena kappo na kātabbo. 368-9. Trong học giới thứ tám – ở đây, trong câu navaṃ pana bhikkhunā cīvaralābhena (vị tỳ khưu khi được y mới), alabhi (đã nhận được) nên gọi là labho; chính labho là lābho. Nhận được gì? Y. Y như thế nào? Y mới. Như vậy, đáng lẽ phải nói là “navacīvaralābhena”, nhưng không lược bỏ âm mũi nên đã nói là “navaṃcīvaralābhena”; có nghĩa là “bởi vị tỳ khưu đã nhận được y mới”. Từ pana trong hai từ đứng giữa chỉ là một hư từ. Từ bhikkhunā chỉ người đã nhận được. Tuy nhiên, trong phần phân tích từ, không chú trọng đến từ ngữ, để chỉ rõ vật đã nhận được, đã nói “y là một trong sáu loại y” v.v. Ở đây, từ cīvaraṃ (y) nên được hiểu là y phục có thể dùng để mặc hoặc để đắp. Chính vì vậy, không nói đến “y có thể được vikappana và y nhỏ nhất”. Kaṃsanīlaṃ là màu xanh của thợ thuộc da. Tuy nhiên, trong sách Mahāpaccarī có nói: “gỉ sắt, gỉ đồng, đó gọi là kaṃsanīla”. Palāsanīlaṃ là bất kỳ loại nước lá cây nào có màu xanh. Câu dubbaṇṇakaraṇaṃ ādātabbaṃ (nên làm dấu y) này được nói liên quan đến dấu chấm kappabindu; không phải là làm cho cả tấm y có màu xấu bằng các màu xanh v.v. Và khi làm dấu kappa đó, vị tỳ khưu sau khi nhuộm y, nên làm dấu ở bốn góc, hoặc ba góc, hoặc hai góc, hoặc một góc, với kích thước bằng tròng mắt con công hoặc bằng lưng con rệp. Trong sách Mahāpaccarī có nói: “không được làm dấu ở viền y hoặc ở chỗ thắt nút”. Tuy nhiên, trong Đại Chú Giải lại nói: “được phép”. Các loại dấu như dấu vạch, dấu hình đài sen v.v. đều bị cấm ở khắp nơi, do đó, ngoài một dấu chấm tròn, không được làm dấu kappa bằng bất kỳ hình dạng khác thường nào. 371. Aggaḷetiādīsu etāni aggaḷādīni kappakatacīvare pacchā āropetvā kappakaraṇakiccaṃ natthi. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ; kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 371. Trong các từ như aggaḷa v.v., những thứ này như miếng vá v.v., sau khi đắp lên y đã làm dấu, không cần phải làm dấu lại. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh khởi giống như học giới Eḷakaloma: là hành động và không hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định; là thân nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Học giới về việc làm dấu y là điều thứ tám. 9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải thích học giới về việc vikappana 374. Navame – tassa vā adinnanti cīvarasāmikassa ‘‘paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti evaṃ vatvā adinnaṃ. Tassa vā avissasantoti yena vinayakammaṃ kataṃ, tassa avissāsena vā. Tena [Pg.132] pana dinnaṃ vā tassa vissāsena vā paribhuñjantassa anāpatti. Sesamettha tiṃsakavaṇṇanāyaṃ vuttanayattā uttānamevāti. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 374. Trong học giới thứ chín – cụm từ tassa vā adinnaṃ (hoặc không được người ấy cho) có nghĩa là y không được cho bởi người chủ y sau khi đã nói rằng: “hãy sử dụng, hoặc hãy từ bỏ, hoặc hãy làm tùy duyên”. Cụm từ tassa vā avissasanto (hoặc không thân thiết với người ấy) có nghĩa là không do sự thân thiết với người mà mình đã cùng làm yết-ma. Tuy nhiên, người sử dụng y do người ấy cho, hoặc do thân thiết với người ấy, thì vô tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng vì đã được giải thích theo cách trong phần giải về ba mươi điều. (Học giới này) có nguồn sanh khởi giống như học giới Kathina: sanh khởi từ thân và khẩu, hoặc từ thân, khẩu và tâm; là hành động và không hành động, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Vikappanasikkhāpadaṃ navamaṃ. Học giới về việc vikappana là điều thứ chín. 10. Cīvarāpanidhānasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích học giới về việc giấu y 377-81. Dasame – apanidhentīti apanetvā nidhenti. Hasāpekkhoti hasādhippāyo. Aññaṃ parikkhāranti pāḷiyā anāgataṃ pattatthavikādiṃ. Dhammiṃ kathaṃ katvāti ‘‘samaṇena nāma anihitaparikkhārena bhavituṃ na vaṭṭatī’’ti evaṃ dhammakathaṃ kathetvā dassāmīti nikkhipato anāpatti. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. 377-81. Trong học giới thứ mười – apanidhenti (giấu đi) có nghĩa là dời đi rồi cất giấu. Hasāpekkho (có ý đùa giỡn) có nghĩa là có ý định đùa giỡn. Aññaṃ parikkhāraṃ (vật dụng khác) là các vật dụng khác không được đề cập trong Pāli, như túi đựng bát v.v. Cụm từ dhammiṃ kathaṃ katvā (sau khi nói pháp thoại) có nghĩa là: người cất giấu với ý định rằng sau khi thuyết pháp thoại như “một vị sa-môn không nên có vật dụng không được cất giữ cẩn thận” rồi sẽ trả lại, thì vô tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. (Học giới này) có ba nguồn sanh khởi: là hành động, do giải thoát khỏi tưởng, có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba loại cảm thọ. Cīvarāpanidhānasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Học giới về việc giấu y là điều thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena surāpānavaggo chaṭṭho. Phẩm Surāpāna, phẩm thứ sáu, đã kết thúc theo trình tự giải thích. 7. Sappāṇakavaggo 7. Phẩm Sappāṇaka 1. Sañciccapāṇasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải thích học giới về việc cố ý giết hại chúng sanh 382. Sappāṇakavaggassa paṭhamasikkhāpade – issāso hotīti gihikāle dhanuggahācariyo hoti. Jīvitā voropitāti jīvitā viyojitā. 382. Trong học giới đầu tiên của phẩm Sappāṇaka – cụm từ issāso hoti (là một cung thủ) có nghĩa là khi còn là cư sĩ, là một thầy dạy bắn cung. Cụm từ jīvitā voropitā (đã đoạt mạng sống) có nghĩa là đã làm cho tách rời khỏi mạng sống. Sikkhāpadepi voropeyyāti viyojeyya. Yasmā pana vohāramattamevetaṃ; na hettha kiñci viyojite sīsālaṅkāre sīsaṃ viya jīvitā voropite pāṇepi jīvitaṃ nāma visuṃ tiṭṭhati, aññadatthu antaradhānameva [Pg.133] gacchati, tasmā tamatthaṃ dassetuṃ padabhājane ‘‘jīvitindriyaṃ upacchindatī’’tiādi vuttaṃ. Imasmiñca sikkhāpade tiracchānagatoyeva ‘‘pāṇo’’ti veditabbo. Taṃ khuddakampi mahantampi mārentassa āpattinānākaraṇaṃ natthi. Mahante pana upakkamamahantattā akusalamahattaṃ hoti. Pāṇe pāṇasaññīti antamaso mañcapīṭhaṃ sodhento maṅgulabījakepi pāṇasaññī nikkāruṇikatāya taṃ bhindanto apaneti, pācittiyaṃ. Tasmā evarūpesu ṭhānesu kāruññaṃ upaṭṭhapetvā appamattena vattaṃ kātabbaṃ. Sesaṃ manussaviggahe vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. Trong điều học, (từ) voropeyya có nghĩa là làm cho tách rời. Vả lại, vì rằng đây chỉ là cách nói thông thường; thật vậy, ở đây, khi vật trang sức trên đầu được tách rời, cái đầu vẫn còn riêng biệt, cũng vậy, khi sinh mạng bị tách rời khỏi sinh vật, không có cái gì gọi là sinh mạng tồn tại riêng biệt cả, mà chỉ đi đến sự biến mất. Do đó, để chỉ rõ ý nghĩa ấy, trong phần phân tích cú pháp đã được nói rằng: “làm đoạn tuyệt mạng căn” v.v... Và trong điều học này, chỉ có loài bàng sanh mới nên được hiểu là “sinh vật.” Đối với người giết nó, dù nhỏ hay lớn, không có sự khác biệt về tội. Tuy nhiên, đối với con vật lớn, do sự cố gắng lớn nên có sự bất thiện lớn. (Về câu) “có tưởng là sinh vật trong sinh vật,” cho đến người đang lau chùi giường ghế, có tưởng là sinh vật ngay cả trong trứng rệp, do không có lòng bi mẫn mà đập vỡ nó, loại bỏ nó, thì phạm tội pācittiya. Do đó, trong những trường hợp như vậy, sau khi phát khởi lòng bi mẫn, nên làm phận sự với sự không dể duôi. Phần còn lại nên được hiểu theo cách đã nói trong điều học về hình người, cùng với các pháp sanh khởi v.v... Sañciccapāṇasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều học về (giết) sinh vật một cách cố ý, (là điều) thứ nhất. 2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học về (nước) có sinh vật 387. Dutiye – sappāṇakanti ye pāṇakā paribhogena maranti, tehi pāṇakehi sappāṇakaṃ, tādisañhi jānaṃ paribhuñjato payoge payoge pācittiyaṃ. Pattapūrampi avicchinditvā ekapayogena pivato ekā āpatti. Tādisena udakena sāmisaṃ pattaṃ āviñchitvā dhovatopi tādise udake uṇhayāgupattaṃ nibbāpayatopi taṃ udakaṃ hatthena vā uḷuṅkena vā gahetvā nhāyatopi payoge payoge pācittiyaṃ. Udakasoṇḍiṃ vā pokkharaṇiṃ vā pavisitvā bahinikkhamanatthāya vīciṃ uṭṭhāpayatopi. Soṇḍiṃ vā pokkharaṇiṃ vā sodhentehi tato gahitaudakaṃ udakeyeva āsiñcitabbaṃ. Samīpamhi udake asati kappiyaudakassa aṭṭha vā dasa vā ghaṭe udakasaṇṭhānakappadese āsiñcitvā tattha āsiñcitabbaṃ. ‘‘Pavaṭṭitvā udake patissatī’’ti uṇhapāsāṇe udakaṃ nāsiñcitabbaṃ. Kappiyaudakena pana pāsāṇaṃ nibbāpetvā āsiñcituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. 387. Trong điều học thứ hai – (từ) sappāṇakaṃ (có sinh vật) có nghĩa là: những sinh vật nhỏ nào chết do việc sử dụng, (nước) có sinh vật là (nước) có những sinh vật nhỏ ấy. Thật vậy, đối với người biết mà sử dụng (nước) như vậy, mỗi lần sử dụng, phạm tội pācittiya. Ngay cả khi uống đầy một bát nước không gián đoạn trong một lần, cũng phạm một tội. Cả người dùng nước như vậy để tráng và rửa bát có dính vật thực, cả người làm nguội bát cháo nóng trong nước như vậy, cả người lấy nước ấy bằng tay hoặc bằng gáo rồi tắm, mỗi lần sử dụng, đều phạm tội pācittiya. Cả người sau khi đi vào ao hoặc hồ, làm dấy lên sóng để (nước) chảy ra ngoài (cũng vậy). Những người dọn dẹp ao hoặc hồ nên đổ nước đã lấy từ đó vào chỗ có nước khác. Khi không có nước ở gần, nên đổ tám hoặc mười ghè nước hợp lệ vào một nơi thích hợp để chứa nước, rồi đổ (nước kia) vào đó. Không nên đổ nước lên phiến đá nóng với ý nghĩ rằng: “Nó sẽ chảy lăn đi và rơi vào nước.” Tuy nhiên, được phép đổ sau khi đã làm nguội phiến đá bằng nước hợp lệ. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, (Tội này) có ba pháp sanh khởi – là hành động, được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, Vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Ettha ca paṭaṅgapāṇakānaṃ patanaṃ ñatvāpi suddhacittatāya dīpajālane viya sappāṇakabhāvaṃ ñatvāpi udakasaññāya paribhuñjitabbato paṇṇattivajjatā veditabbāti. là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, có ba loại cảm thọ. Và ở đây, nên hiểu rằng (tội này) là tội do chế định, giống như việc thắp đèn với tâm trong sạch dù biết rằng các loài thiêu thân sẽ rơi vào, và do có thể sử dụng (nước) với tưởng là nước dù biết rằng nó có sinh vật. Sappāṇakasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. Điều học về (nước) có sinh vật, (là điều) thứ hai. 3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích điều học về việc lật lại 392. Tatiyasikkhāpade [Pg.134] – ukkoṭentīti tassa tassa bhikkhuno santikaṃ gantvā ‘‘akataṃ kamma’’ntiādīni vadantā uccālenti; yathāpatiṭṭhitabhāvena patiṭṭhātuṃ na denti. 392. Trong điều học thứ ba – (từ) ukkoṭenti (họ lật lại) có nghĩa là: đi đến chỗ của vị tỳ khưu này hay vị tỳ khưu kia, nói những lời như “việc làm (yết-ma) chưa được thực hiện,” họ xúi giục; họ không để cho (vụ việc) được yên ổn như đã được giải quyết. 393. Yathādhammanti yo yassa adhikaraṇassa vūpasamanāya dhammo vutto, teneva dhammenāti attho. Nihatādhikaraṇanti nihataṃ adhikaraṇaṃ; satthārā vuttadhammeneva vūpasamitaṃ adhikaraṇanti attho. 393. (Từ) yathādhammaṃ có nghĩa là: pháp nào đã được nói ra để dập tắt vụ tranh tụng nào, (giải quyết) bằng chính pháp ấy. (Từ) nihatādhikaraṇaṃ có nghĩa là: vụ tranh tụng đã được dập tắt; vụ tranh tụng đã được dập tắt bằng chính pháp do Bậc Đạo Sư đã nói, đó là ý nghĩa. 395. Dhammakamme dhammakammasaññīti yena kammena taṃ adhikaraṇaṃ vūpasamitaṃ, tañce dhammakammaṃ hoti, tasmiṃ dhammakamme ayampi dhammakammasaññī hutvā yadi ukkoṭeti, pācittiyaṃ āpajjatīti attho. Etena nayena sesapadānipi veditabbāni. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana ‘‘imesaṃ catunnaṃ adhikaraṇānaṃ kati ukkoṭanā’’tiādinā nayena parivāre vutto. Aṭṭhakathāsu taṃ sabbaṃ āharitvā tassevattho vaṇṇito. Mayaṃ pana taṃ tattheva vaṇṇayissāma. Idha āharitvā vaṇṇiyamāne hi suṭṭhutaraṃ sammoho bhaveyyāti na vaṇṇayimha. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 395. (Câu) “có tưởng là đúng pháp trong việc làm đúng pháp” có nghĩa là: nếu vụ tranh tụng ấy được dập tắt bằng việc làm (yết-ma) nào, và nếu việc làm ấy là đúng pháp, và trong việc làm đúng pháp ấy, vị này cũng có tưởng là đúng pháp mà lật lại, thì phạm tội pācittiya. Theo cách này, các câu còn lại cũng nên được hiểu. Đây là phần tóm tắt ở đây, còn phần chi tiết đã được nói trong bộ Parivāra theo cách bắt đầu bằng: “Có bao nhiêu sự lật lại đối với bốn vụ tranh tụng này?” v.v... Trong các bộ Chú giải, tất cả những điều đó đã được mang đến và ý nghĩa của nó đã được giải thích. Còn chúng tôi sẽ giải thích điều đó ngay tại chỗ ấy. Vì nếu mang đến đây và giải thích, sự hoang mang sẽ càng gia tăng, nên chúng tôi không giải thích. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. (Tội này) có ba pháp sanh khởi – là hành động, được giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có cảm thọ khổ. Ukkoṭanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. Điều học về việc lật lại, (là điều) thứ ba. 4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích điều học về tội trọng 399. Catutthe – duṭṭhullā nāma āpattīti ettha cattāri pārājikāni atthuddhāravasena dassitāni, saṅghādisesāpatti pana adhippetā, taṃ chādentassa pācittiyaṃ. Dhuraṃ nikkhittamatteti dhure nikkhittamatte. Sacepi dhuraṃ nikkhipitvā pacchā āroceti, na rakkhati; dhuraṃ nikkhittamatteyeva pācittiyanti vuttaṃ hoti. Sace pana evaṃ dhuraṃ nikkhipitvā paṭicchādanatthameva aññassa āroceti, sopi aññassāti etenupāyena samaṇasatampi samaṇasahassampi āpattiṃ āpajjatiyeva tāva, yāva koṭi na chijjati. Kadā pana koṭi chijjatīti? Mahāsumatthero tāva vadati – ‘‘āpattiṃ āpanno ekassa [Pg.135] āroceti, so paṭinivattitvā tasseva āroceti; evaṃ koṭi chijjatī’’ti. Mahāpadumatthero panāha – ‘‘ayañhi vatthupuggaloyeva. Āpattiṃ āpanno pana ekassa bhikkhuno āroceti, ayaṃ aññassa āroceti, so paṭinivattitvā yenassa ārocitaṃ, tasseva āroceti; evaṃ tatiyena puggalena dutiyassa ārocite koṭi chinnā hotī’’ti. 399. Trong điều học thứ tư – ở đây, trong câu “tội gọi là trọng,” bốn tội pārājika được chỉ ra theo cách nêu bật ý nghĩa, tuy nhiên, tội saṅghādisesa được nhắm đến, người che giấu tội ấy thì phạm pācittiya. (Câu) “chỉ vừa mới từ bỏ gánh nặng” có nghĩa là chỉ vừa mới từ bỏ gánh nặng. Nếu sau khi từ bỏ gánh nặng rồi mới nói ra, cũng không cứu vãn được; có nghĩa là đã nói rằng phạm tội pācittiya ngay khi vừa từ bỏ gánh nặng. Tuy nhiên, nếu sau khi từ bỏ gánh nặng như vậy, chỉ vì mục đích che giấu mà nói cho người khác, người ấy lại nói cho người khác, theo cách này, một trăm hay một ngàn sa-môn cũng đều phạm tội, cho đến khi chuỗi (liên hệ) chưa bị cắt đứt. Vậy khi nào chuỗi bị cắt đứt? Trước hết, trưởng lão Mahāsuma nói: “Người phạm tội nói cho một người, người đó quay lại nói cho chính người ấy; như vậy chuỗi bị cắt đứt.” Còn trưởng lão Mahāpaduma nói: “Vị này chính là người của vụ việc. Vả lại, người phạm tội nói cho một tỳ khưu, vị này nói cho người khác, người đó quay lại nói cho chính người đã nói cho mình; như vậy, khi người thứ ba nói cho người thứ hai, chuỗi được xem là đã bị cắt đứt.” 400. Aduṭṭhullaṃ āpattinti avasese pañcāpattikkhandhe. Anupasampannassa duṭṭhullaṃ vā aduṭṭhullaṃ vā ajjhācāranti ettha anupasampannassa sukkavissaṭṭhi ca kāyasaṃsaggo cāti ayaṃ duṭṭhullaajjhācāro nāma. Sesamettha uttānamevāti. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 400. Câu ‘tội không phải là trọng tội’ (aduṭṭhullaṃ āpattiṃ) có nghĩa là năm nhóm tội còn lại. Trong câu ‘sự vi phạm, dù là trọng tội hay không phải là trọng tội, của người chưa thọ cụ túc giới,’ thì việc xuất tinh và việc thân thể tiếp xúc của người chưa thọ cụ túc giới, hai điều này được gọi là sự vi phạm trọng tội. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng. Phát sanh do từ bỏ gánh nặng, phát sanh từ thân, khẩu, và ý, là vô hành, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi lầm của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Duṭṭhullasikkhāpadaṃ catutthaṃ. Điều học về trọng tội là điều thứ tư. 5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải thích điều học về người chưa đủ hai mươi tuổi. 402. Pañcamasikkhāpade – aṅguliyo dukkhā bhavissantīti akkharāni likhantassa aṅguliyo dukkhā bhavissantīti cintesuṃ. Urassa dukkhoti gaṇanaṃ sikkhantena bahuṃ cintetabbaṃ hoti, tenassa uro dukkho bhavissatīti maññiṃsu. Akkhīni dukkhā bhavissantīti rūpasuttaṃ sikkhantena kahāpaṇā parivattetvā parivattetvā passitabbā honti, tenassa akkhīni dukkhāni bhavissantīti maññiṃsu. Ḍaṃsādīsu ḍaṃsāti piṅgalamakkhikāyo. Dukkhānanti dukkhamānaṃ. Tibbānanti bahalānaṃ. Kharānanti tikhiṇānaṃ. Kaṭukānanti pharusānaṃ; amanāpatāya vā kaṭukarasasadisānaṃ. Asātānanti amadhurānaṃ. Pāṇaharānanti jīvitaharānaṃ. 402. Trong điều học thứ năm: Câu ‘các ngón tay sẽ bị đau’ có nghĩa là họ đã nghĩ rằng: ‘Các ngón tay của người viết chữ sẽ bị đau.’ Câu ‘ngực sẽ bị đau’ có nghĩa là họ đã cho rằng: ‘Người học toán phải suy nghĩ nhiều, do đó ngực của người ấy sẽ bị đau.’ Câu ‘mắt sẽ bị đau’ có nghĩa là họ đã cho rằng: ‘Người học về hình sắc phải lật qua lật lại các đồng kahāpaṇa để xem xét, do đó mắt của người ấy sẽ bị đau.’ Trong các từ ‘ḍaṃsa, v.v...’ thì ‘ḍaṃsa’ là loài ruồi vàng. ‘Dukkhānaṃ’ là khó chịu đựng. ‘Tibbānaṃ’ là mãnh liệt. ‘Kharānaṃ’ là sắc bén. ‘Kaṭukānaṃ’ là thô bạo; hoặc là tương tự như vị đắng cay do bản chất không vừa ý. ‘Asātānaṃ’ là không dễ chịu. ‘Pāṇaharānaṃ’ là lấy đi mạng sống. 404. Sīmaṃ sammannatīti navaṃ sīmaṃ bandhati. Kurundiyaṃ pana udakukkhepaparicchindanepi dukkaṭaṃ vuttaṃ. Paripuṇṇavīsativassoti paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso; gabbhavīsopi hi paripuṇṇavīsativassotveva saṅkhye gacchati. Yathāha – 404. Câu ‘kiết giới’ (sīmaṃ sammannati) có nghĩa là thiết lập một giới trường mới. Tuy nhiên, trong Chú giải Kurundī, có nói rằng ngay cả việc xác định giới trường bằng cách tạt nước cũng phạm tội dukkata. Câu ‘người đủ hai mươi tuổi’ có nghĩa là người đủ hai mươi tuổi tính từ lúc thọ sanh; quả vậy, người hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ cũng được kể là người đủ hai mươi tuổi. Như đã được nói rằng – ‘‘Tena [Pg.136] kho pana samayena āyasmā kumārakassapo gabbhavīso upasampanno hoti. Atha kho āyasmato kumārakassapassa etadahosi – ‘bhagavatā paññattaṃ, na ūnavīsativasso puggalo upasampādetabboti. Ahañcamhi gabbhavīso upasampanno. Upasampanno nukhomhi, nanu kho upasampanno’ti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Yaṃ bhikkhave mātukucchimhi paṭhamaṃ cittaṃ uppannaṃ, paṭhamaṃ viññāṇaṃ pātubhūtaṃ tadupādāya sāvassa jāti. Anujānāmi, bhikkhave, gabbhavīsaṃ upasampādetu’’nti (mahāva. 124). ‘Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Kumārakassapa đã thọ cụ túc giới khi được hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ. Khi ấy, Tôn giả Kumārakassapa đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Đức Thế Tôn đã chế định rằng người chưa đủ hai mươi tuổi không được truyền cụ túc giới. Còn ta đã thọ cụ túc giới khi được hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ. Vậy ta có phải là người đã thọ cụ túc giới hay không phải là người đã thọ cụ túc giới?’ Họ đã trình bày sự việc ấy lên Đức Thế Tôn. ‘Này các Tỳ khưu, tâm đầu tiên khởi sanh, thức đầu tiên xuất hiện trong lòng mẹ, sự sanh của người ấy được tính kể từ đó. Này các Tỳ khưu, Ta cho phép truyền cụ túc giới cho người được hai mươi tuổi tính cả thời gian trong thai mẹ.’ Tattha yo dvādasamāse mātukucchismiṃ vasitvā mahāpavāraṇāya jāto, so tato paṭṭhāya yāva ekūnavīsatime vasse mahāpavāraṇā, taṃ atikkamitvā pāṭipade upasampādetabbo. Etenupāyena hāyanavaḍḍhanaṃ veditabbaṃ. Về vấn đề này, người nào đã ở trong lòng mẹ mười hai tháng và được sanh ra vào ngày Đại Tự Tứ, người ấy, kể từ đó cho đến ngày Đại Tự Tứ của năm thứ mười chín, sau khi đã qua ngày ấy, vào ngày mồng một, nên được truyền cụ túc giới. Bằng phương pháp này, nên biết sự giảm và tăng của tuổi. Porāṇakattherā pana ekūnavīsativassaṃ sāmaṇeraṃ nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipadadivase upasampādenti, taṃ kasmāti? Vuccate – ekasmiṃ vasse cha cātuddasikauposathā honti. Iti vīsatiyā vassesu cattāro māsā parihāyanti. Rājāno tatiye tatiye vasse vassaṃ ukkaḍḍhanti. Iti aṭṭhārasasu vassesu cha māsā vaḍḍhanti, tato uposathavasena parihīne cattāro māse apanetvā dve māsā avasesā honti, te dve māse gahetvā vīsativassāni paripuṇṇāni hontīti nikkaṅkhā hutvā nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipade upasampādenti. Ettha pana yo pavāretvā vīsativasso bhavissati, taṃ sandhāya ‘‘ekūnavīsativassa’’nti vuttaṃ. Tasmā yo mātukucchismiṃ dvādasamāse vasi, so ekavīsativasso hoti. Yo sattamāse vasi, so sattamāsādhikavīsativasso. Chamāsajāto pana na jīvati. Tuy nhiên, các vị Trưởng lão xưa truyền cụ túc giới cho vị sa-di mười chín tuổi vào ngày mồng một sau khi đã qua ngày rằm tháng Wagaung (tháng Năm theo lịch Miến Điện). Tại sao lại như vậy? Xin được trả lời: Trong một năm có sáu ngày Bố-tát vào ngày mười bốn. Như vậy, trong hai mươi năm, bị giảm đi bốn tháng. Các vị vua cứ mỗi ba năm lại thêm một tháng nhuận. Như vậy, trong mười tám năm, tăng thêm sáu tháng. Từ đó, sau khi trừ đi bốn tháng bị giảm do các ngày Bố-tát, còn lại hai tháng. Lấy hai tháng đó, (họ cho rằng) hai mươi năm đã được trọn đủ, vì vậy, không còn nghi ngờ, họ truyền cụ túc giới vào ngày mồng một sau khi đã qua ngày rằm tháng Wagaung. Tuy nhiên, ở đây, câu ‘mười chín tuổi’ được nói đến là nhắm đến người nào sau khi Tự tứ sẽ được hai mươi tuổi. Do đó, người nào đã ở trong lòng mẹ mười hai tháng thì đã hai mươi mốt tuổi. Người nào đã ở trong lòng mẹ bảy tháng thì đã hai mươi tuổi và bảy tháng. Còn người sanh ra sau sáu tháng thì không sống được. 406. Anāpatti ūnavīsativassaṃ paripuṇṇavīsativassasaññīti ettha kiñcāpi upasampādentassa anāpatti, puggalo pana anupasampannova hoti. Sace pana so dasavassaccayena aññaṃ upasampādeti, tañce muñcitvā gaṇo pūrati, sūpasampanno. Sopi ca yāva na jānāti, tāvassa neva saggantarāyo [Pg.137] na mokkhantarāyo, ñatvā pana puna upasampajjitabbaṃ. Sesaṃ uttānameva. 406. Trong câu ‘Không phạm tội nếu có tưởng rằng người mười chín tuổi đã đủ hai mươi tuổi,’ mặc dù vị thầy truyền giới không phạm tội, nhưng người được truyền giới vẫn là người chưa thọ cụ túc giới. Tuy nhiên, nếu sau mười năm, người ấy truyền cụ túc giới cho người khác, và nếu không kể người ấy mà túc số Tăng già vẫn đủ, thì người được truyền giới sau đã thọ cụ túc giới tốt đẹp. Và người ấy (vị thầy chưa thọ giới hợp lệ), chừng nào chưa biết sự thật, thì chừng đó không có chướng ngại cho cõi trời, không có chướng ngại cho giải thoát. Tuy nhiên, sau khi đã biết, vị ấy phải thọ cụ túc giới lại. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, Có ba nguồn phát sanh: là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp, Vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Ūnavīsativassasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. Điều học về người chưa đủ hai mươi tuổi là điều thứ năm. 6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích điều học về đoàn đi chung với kẻ trộm. 407. Chaṭṭhe – paṭiyālokanti sūriyālokassa paṭimukhaṃ; pacchimadisanti attho. Kammiyāti suṅkaṭṭhāne kammikā. 407. Trong điều học thứ sáu: ‘Paṭiyālokaṃ’ là hướng đối diện với ánh sáng mặt trời; có nghĩa là hướng tây. ‘Kammiyā’ là những người làm việc tại trạm thu thuế. 409. Rājānaṃ vā theyyaṃ gacchantīti rājānaṃ vā thenetvā vañcetvā rañño santakaṃ kiñci gahetvā idāni na tassa dassāmāti gacchanti. 409. Câu ‘đi trộm của vua’ có nghĩa là sau khi đã trộm hoặc lừa gạt nhà vua, lấy một vật gì đó thuộc sở hữu của vua, họ ra đi với ý định: ‘Bây giờ chúng ta sẽ không trả lại cho ông ta.’ 411. Visaṅketenāti kālavisaṅketena divasavisaṅketena ca gacchato anāpatti. Maggavisaṅketena pana aṭavivisaṅketena vā āpattiyeva. Sesamettha bhikkhunivagge vuttanayattā uttānatthameva. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 411. Câu ‘do sai hẹn’ có nghĩa là người đi do sai hẹn về thời gian và sai hẹn về ngày thì không phạm tội. Tuy nhiên, người đi do sai hẹn về đường đi hoặc sai hẹn về khu rừng thì vẫn phạm tội. Phần còn lại ở đây có ý nghĩa rõ ràng vì đã được giải thích theo phương pháp trong phẩm Tỳ-khưu-ni. Nguồn phát sanh của điều học về đoàn đi chung với kẻ trộm: phát sanh từ thân và ý, và từ thân, khẩu, và ý; là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Theyyasatthasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. Điều học về đoàn đi chung với kẻ trộm là điều thứ sáu. 7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích điều học về sự thỏa thuận. 412. Sattame – padhūpento nisīdīti pajjhāyanto attānaṃyeva paribhāsanto nisīdi. Nāyyo so bhikkhu maṃ nippātesīti ayyo ayaṃ bhikkhu maṃ na nikkhāmesi; na maṃ gahetvā agamāsīti attho. Sesamettha bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhānasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 412. Trong điều thứ bảy – (câu) ‘padhūpento nisīdi’ có nghĩa là: đã ngồi trầm tư, tự trách mình. (Câu) ‘Nāyyo so bhikkhu maṃ nippātesīti’ có nghĩa là: vị thầy, vị tỳ-khưu này đã không đuổi tôi đi; đã không dẫn tôi đi. Phần còn lại ở đây nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học về việc hẹn ước cùng với tỳ-khưu-ni, bao gồm cả các phần về sự phát sanh v.v... Saṃvidhānasikkhāpadaṃ sattamaṃ. Điều học về việc hẹn ước, thứ bảy. 8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải Thích Điều Học Về (Tỳ-khưu) Ariṭṭha 417. Aṭṭhame [Pg.138] – gaddhe bādhayiṃsūti gaddhabādhino; gaddhabādhino pubbapurisā assāti gaddhabādhipubbo, tassa gaddhabādhipubbassa gijjhaghātakakulappasutassāti attho. 417. Trong điều thứ tám – (câu) ‘gaddhe bādhayiṃsu’ (họ đã giết kền kền) nên được gọi là ‘gaddhabādhino’ (những người giết kền kền); (câu) ‘gaddhabādhino pubbapurisā assa’ (vị ấy có tổ tiên là những người giết kền kền) nên được gọi là ‘gaddhabādhipubbo’. (Câu) ‘tassa gaddhabādhipubbassa’ có nghĩa là ‘người sanh ra trong gia tộc giết kền kền.’ Saggamokkhānaṃ antarāyaṃ karontīti antarāyikā. Te kammakilesavipākaupavādaāṇāvītikkamavasena pañcavidhā. Tattha pañcānantariyakammā kammantarāyikā nāma. Tathā bhikkhunīdūsakakammaṃ, taṃ pana mokkhasseva antarāyaṃ karoti, na saggassa. Niyatamicchādiṭṭhidhammā kilesantarāyikā nāma. Paṇḍakatiracchānagataubhatobyañjanakānaṃ paṭisandhidhammā vipākantarāyikā nāma. Ariyūpavādā upavādantarāyikā nāma, te pana yāva ariye na khamāpenti tāvadeva, na tato paraṃ. Sañcicca āpannā āpattiyo āṇāvītikkamantarāyikā nāma, tāpi yāva bhikkhubhāvaṃ vā paṭijānāti, na vuṭṭhāti vā na deseti vā tāvadeva, na tato paraṃ. Các pháp tạo ra sự trở ngại cho cõi trời và giải thoát, nên được gọi là các pháp gây trở ngại (antarāyikā). Các pháp ấy có năm loại theo sự phân chia: trở ngại do nghiệp, trở ngại do phiền não, trở ngại do quả (dị thục), trở ngại do phỉ báng, và trở ngại do vi phạm mệnh lệnh. Trong đó, năm nghiệp vô gián được gọi là trở ngại do nghiệp. Tương tự là nghiệp làm hại tỳ-khưu-ni, nhưng nghiệp ấy chỉ gây trở ngại cho giải thoát, không gây trở ngại cho cõi trời. Các pháp tà kiến cố định được gọi là trở ngại do phiền não. Các pháp tái sanh của người ái nam ái nữ (paṇḍaka), loài súc sanh, và người lưỡng tính được gọi là trở ngại do quả. Sự phỉ báng các bậc Thánh được gọi là trở ngại do phỉ báng, nhưng chúng chỉ là trở ngại cho đến khi nào chưa xin lỗi các bậc Thánh, sau đó thì không còn nữa. Các tội đã phạm một cách cố ý được gọi là trở ngại do vi phạm mệnh lệnh, và chúng cũng chỉ là trở ngại cho đến khi nào (vị ấy) còn thừa nhận thân phận tỳ-khưu, hoặc chưa ra khỏi tội, hoặc chưa sám hối, sau đó thì không còn nữa. Tatrāyaṃ bhikkhu bahussuto dhammakathiko sesantarāyike jānāti, vinaye pana akovidattā paṇṇattivītikkamantarāyike na jānāti, tasmā rahogato evaṃ cintesi – ‘‘ime āgārikā pañca kāmaguṇe paribhuñjantā sotāpannāpi sakadāgāminopi anāgāminopi honti, bhikkhūpi manāpikāni cakkhuviññeyyāni rūpāni passanti…pe… kāyaviññeyye phoṭṭhabbe phusanti, mudukāni attharaṇapāvuraṇādīni paribhuñjanti, etaṃ sabbaṃ vaṭṭati. Kasmā itthirūpā…pe… itthiphoṭṭhabbā eva na vaṭṭanti, etepi vaṭṭantī’’ti. Evaṃ rasena rasaṃ saṃsanditvā sacchandarāgaparibhogañca nicchandarāgaparibhogañca ekaṃ katvā thūlavākehi saddhiṃ atisukhumasuttaṃ ghaṭento viya sāsapena saddhiṃ sineruṃ upasaṃharanto viya pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppādetvā ‘‘kiṃ bhagavatā mahāsamuddaṃ bandhantena viya mahatā ussāhena paṭhamapārājikaṃ paññattaṃ, natthi ettha doso’’ti sabbaññutaññāṇena saddhiṃ paṭivirujjhanto bhabbapuggalānaṃ āsaṃ chindanto jinassa āṇācakke pahāramadāsi. Tenāha – ‘‘tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’tiādi. Trong số đó, vị tỳ-khưu này là người đa văn, là một vị pháp sư, biết các pháp gây trở ngại khác, nhưng vì không thông thạo Luật nên không biết các pháp gây trở ngại do vi phạm điều chế định. Do đó, khi ở một mình, vị ấy đã suy nghĩ như vầy: ‘Những người tại gia này, trong khi hưởng thụ năm dục công đức, vẫn có thể là bậc Dự lưu, bậc Nhất lai, và bậc Bất lai. Các tỳ-khưu cũng thấy các sắc khả ý được nhận biết qua mắt... (v.v.)... xúc chạm các xúc khả ý được nhận biết qua thân, sử dụng các vật trải, vật đắp mềm mại v.v... Tất cả những điều này đều được phép. Tại sao chỉ có sắc của người nữ... (v.v.)... xúc của người nữ là không được phép? Những điều này cũng được phép chứ.’ Như vậy, sau khi đã trộn lẫn vị này với vị kia, hợp nhất việc hưởng thụ có tham dục với việc hưởng thụ không có tham dục, giống như người nối sợi chỉ cực mịn với những sợi vỏ cây thô, hoặc như người đặt núi Sineru bên cạnh hạt cải, vị ấy đã làm phát sanh tà kiến xấu xa (nghĩ rằng): ‘Tại sao Đức Thế Tôn, với nỗ lực lớn lao như thể đang đắp đê cho đại dương, lại chế định điều pārājika thứ nhất? Trong việc này không có tội lỗi gì cả.’ (Nói như vậy), vị ấy đã chống lại Nhất thiết trí, cắt đứt hy vọng của những người có khả năng (chứng ngộ), và giáng một đòn vào bánh xe mệnh lệnh của Đấng Chiến Thắng. Do đó, vị ấy đã nói: ‘Như vậy, tôi hiểu giáo pháp do Đức Thế Tôn thuyết giảng...’ v.v... Aṭṭhikaṅkalūpamātiādimhi [Pg.139] aṭṭhikaṅkalūpamā appassādaṭṭhena. Maṃsapesūpamā bahusādhāraṇaṭṭhena. Tiṇukkūpamā anudahanaṭṭhena. Aṅgārakāsūpamā mahābhitāpanaṭṭhena. Supinakūpamā ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhena. Yācitakūpamā tāvakālikaṭṭhena. Rukkhaphalūpamā sabbaṅgapaccaṅgapalibhañjanaṭṭhena. Asisūnūpamā adhikuṭṭanaṭṭhena. Sattisūlūpamā vinivijjhanaṭṭhena. Sappasirūpamā sāsaṅkasappaṭibhayaṭṭhenāti ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana papañcasūdaniyaṃ majjhimaṭṭhakathāyaṃ (ma. ni. 1.234 ādayo; 2.42 ādayo) gahetabbo. Evaṃ byākhoti evaṃ viya kho. Sesamettha pubbe vuttanayattā uttānameva. Trong (đoạn) bắt đầu bằng ‘Aṭṭhikaṅkalūpamā’ v.v..., (dục) ví như bộ xương vì có ý nghĩa là ít vị ngọt. Ví như miếng thịt vì có ý nghĩa là chung cho nhiều người. Ví như bó đuốc cỏ vì có ý nghĩa là thiêu đốt theo sau. Ví như hố than hừng vì có ý nghĩa là làm nóng bức dữ dội. Ví như giấc mộng vì có ý nghĩa là hiện hữu trong chốc lát. Ví như đồ mượn vì có ý nghĩa là tạm thời. Ví như trái cây vì có ý nghĩa là làm gãy hết các cành lớn nhỏ. Ví như cái thớt và dao vì có ý nghĩa là nơi để chặt, xắt. Ví như ngọn giáo và cọc nhọn vì có ý nghĩa là đâm xuyên. Ví như đầu rắn vì có ý nghĩa là đáng ghê tởm và đáng sợ hãi. Đây là phần tóm tắt ở đây. Còn phần chi tiết nên được tìm hiểu trong Papañcasūdanī, Chú giải Trung Bộ. (Câu) ‘Evaṃ byā kho’ có nghĩa là ‘quả thật là như vậy’. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng vì theo phương pháp đã nói ở trước. Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Sự phát sanh của việc khiển trách: phát sanh từ thân, khẩu, và ý; là bất động tác; không do lầm tưởng; có chủ tâm; là lỗi thế gian; là thân nghiệp; là khẩu nghiệp; tâm bất thiện; cảm thọ khổ. Ariṭṭhasikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Điều học về (Tỳ-khưu) Ariṭṭha, thứ tám. 9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải Thích Điều Học Về Việc Giao Tế Với Người Bị Tẩn Xuất 424-5. Navame – akaṭānudhammenāti anudhammo vuccati āpattiyā adassane vā appaṭikamme vā pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge vā dhammena vinayena satthusāsanena ukkhittakassa anulomavattaṃ disvā katā osāraṇā; so osāraṇasaṅkhāto anudhammo yassa na kato, ayaṃ akaṭānudhammo nāma, tādisena saddhinti attho. Tenevassa padabhājane ‘‘akaṭānudhammo nāma ukkhitto anosārito’’ti vuttaṃ. 424-5. Trong điều thứ chín – (từ) ‘akaṭānudhammena’ (có nghĩa là): ‘anudhammo’ (việc làm thuận pháp) được gọi là sự phục hồi được thực hiện sau khi thấy sự thực hành thuận theo (pháp) của người bị tẩn xuất vì không thấy tội, hoặc không sửa trị tội, hoặc không từ bỏ tà kiến, (sự phục hồi này được thực hiện) đúng pháp, đúng luật, đúng theo lời dạy của Bậc Đạo Sư. Vị nào mà việc làm thuận pháp được gọi là sự phục hồi ấy chưa được thực hiện, vị ấy được gọi là ‘akaṭānudhammo’ (người chưa được làm việc thuận pháp). (Câu) có nghĩa là ‘cùng với người như vậy’. Chính vì thế, trong phần phân tích từ ngữ của từ này, đã được nói rằng: “‘akaṭānudhammo’ có nghĩa là người bị tẩn xuất chưa được phục hồi.” Deti vā paṭiggaṇhāti vāti ekapayogena bahumpi dadato vā gaṇhato vā ekaṃ pācittiyaṃ. Vicchinditvā vicchinditvā dentassa ca gaṇhantassa ca payogagaṇanāya pācittiyāni. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Câu) ‘Deti vā paṭiggaṇhāti vā’ (có nghĩa là): với một nỗ lực, dù cho hay nhận nhiều (vật), cũng chỉ phạm một tội pācittiya. Khi cho và nhận một cách gián đoạn, có nhiều tội pācittiya tùy theo số lần nỗ lực. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Phát sanh từ ba nơi; là động tác; không do lầm tưởng; có chủ tâm; là lỗi do chế định; là thân nghiệp; là khẩu nghiệp; ba loại tâm; ba loại cảm thọ. Ukkhittasambhogasikkhāpadaṃ navamaṃ. Điều học về việc giao tế với người bị tẩn xuất, thứ chín. 10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải Thích Điều Học Về (Tỳ-khưu) Kaṇṭaka 428. Dasame [Pg.140] – diṭṭhigataṃ uppannanti ariṭṭhassa viya etassāpi ayoniso ummujjantassa uppannaṃ. Nāsetūti ettha tividhā nāsanā – saṃvāsanāsanā, liṅganāsanā, daṇḍakammanāsanāti. Tattha āpattiyā adassanādīsu ukkhepanā saṃvāsanāsanā nāma. ‘‘Dūsako nāsetabbo (pārā. 66) mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsethā’’ti (pārā. 384) ayaṃ liṅganāsanā nāma. ‘‘Ajjatagge te āvuso samaṇuddesa na ceva so bhagavā satthā apadisitabbo’’ti ayaṃ daṇḍakammanāsanā nāma. Ayaṃ idha adhippetā. Tenāha – ‘‘evañca pana bhikkhave nāsetabbo…pe… vinassā’’ti. Tattha carāti gaccha. Pireti para amāmaka. Vinassāti nassa; yattha te na passāma, tattha gacchāti. 428. Trong điều học thứ mười – (cụm từ) ‘tà kiến đã sanh khởi’ có nghĩa là: giống như trường hợp của (tỳ khưu) Ariṭṭha, tà kiến đã sanh khởi nơi vị này cũng vậy trong khi đang suy xét không như lý. Ở đây, trong từ ‘nāsetu’ (hãy trục xuất), sự trục xuất có ba loại – trục xuất khỏi sự chung sống (saṃvāsanāsanā), trục xuất hình tướng (liṅganāsanā), và trục xuất bằng hình phạt (daṇḍakammanāsanā). Trong đó, việc đình chỉ do không thấy tội v.v... được gọi là trục xuất khỏi sự chung sống. (Câu) “Sa di làm hư hỏng nên bị trục xuất,” (và) “Hãy trục xuất tỳ khưu ni Mettiyā,” đây được gọi là trục xuất hình tướng. (Câu) “Này hiền giả sa di, kể từ hôm nay, vị Thế Tôn ấy không nên được ngươi chỉ là bậc Đạo Sư,” đây được gọi là trục xuất bằng hình phạt. Loại này được chủ ý ở đây. Do đó, Ngài đã nói: “Và này các tỳ khưu, nên trục xuất như vầy... cho đến... hãy biến đi.” Trong đó, ‘carā’ có nghĩa là ‘hãy đi.’ ‘Pire’ có nghĩa là ‘này kẻ ngoại đạo, kẻ không phải của ta.’ ‘Vinassā’ có nghĩa là ‘hãy biến đi; hãy đi đến nơi mà chúng ta không thấy ngươi.’” 429. Upalāpeyyāti saṅgaṇheyya. Upaṭṭhāpeyyāti tena attano upaṭṭhānaṃ kārāpeyya. Sesaṃ ariṭṭhasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 429. ‘Upalāpeyya’ (nếu dỗ dành) có nghĩa là nếu lôi kéo. ‘Upaṭṭhāpeyya’ (nếu cho hầu hạ) có nghĩa là nếu để vị ấy phục vụ cho mình. Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học Ariṭṭha, cùng với các pháp sanh khởi v.v... Kaṇṭakasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Điều học Kaṇṭaka, thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena sappāṇakavaggo sattamo. Phẩm Sappāṇaka, thứ bảy, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích. 8. Sahadhammikavaggo 8. Phẩm Sahadhammika 1. Sahadhammikasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Sahadhammika 434. Sahadhammikavaggassa paṭhamasikkhāpade – etasmiṃ sikkhāpadeti etasmiṃ sikkhāpade yaṃ vuttaṃ, taṃ na tāva sikkhissāmi. Āpatti pācittiyassāti ettha pana vācāya vācāya āpatti veditabbā. Sikkhamānena bhikkhave bhikkhunāti ovādaṃ sirasā sampaṭicchitvā sikkhitukāmeneva hutvā ājānitabbañceva pucchitabbañca upaparikkhitabbañca. Sesamettha dubbacasikkhāpade vuttanayeneva padatthato veditabbaṃ. Vinicchayato uttānameva. 434. Trong điều học thứ nhất của phẩm Sahadhammika – (cụm từ) ‘trong điều học này’ có nghĩa là: điều gì đã được các ngài nói trong điều học này, tôi sẽ chưa học điều đó. Tuy nhiên, ở đây trong câu ‘phạm tội pācittiya,’ nên hiểu là phạm tội theo từng lời nói. (Cụm từ) ‘này các tỳ khưu, vị tỳ khưu đang học’ (có nghĩa là) sau khi đội trên đầu mà tiếp nhận lời giáo huấn, trở thành người chỉ muốn học hỏi, thì cần phải biết, cần phải hỏi, và cần phải thẩm xét. Phần còn lại ở đây nên được hiểu về nghĩa của từ theo phương pháp đã được nói trong điều học Dubbaca. Về phần quyết nghị thì đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Có ba pháp sanh khởi – là hành động, không cần tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, sanh từ tâm bất thiện, đi kèm với thọ khổ. Sahadhammikasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều học Sahadhammika, thứ nhất. 2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải Thích Điều Học Vilekhana 438. Dutiye [Pg.141] – vinayakathaṃ kathetīti vinayakathā nāma kappiyākappiyaāpattānāpattisaṃvarapahānapaṭisaṃyuttakathā, taṃ katheti. Vinayassa vaṇṇaṃ bhāsatīti vinayassa vaṇṇo nāma pañcannampi sattannampi āpattikkhandhānaṃ vasena mātikaṃ nikkhipitvā padabhājanena vaṇṇanā, taṃ bhāsati. Vinayapariyattiyā vaṇṇaṃ bhāsatīti vinayaṃ pariyāpuṇantānaṃ vinayapariyattimūlakaṃ vaṇṇaṃ guṇaṃ ānisaṃsaṃ bhāsati. Vinayadharo hi vinayapariyattimūlake pañcānisaṃse chānisaṃse sattānisaṃse aṭṭhānisaṃse navānisaṃse dasānisaṃse ekādasānisaṃse ca labhati te sabbe bhāsatīti attho. Katame pañcānisaṃse labhatīti? Attano sīlakkhandhasuguttiādike. Vuttañhetaṃ – 438. Trong điều học thứ hai – (cụm từ) ‘nói về luật’ có nghĩa là: câu chuyện liên quan đến điều thích hợp, không thích hợp, tội, không phải tội, sự thu thúc, sự từ bỏ được gọi là câu chuyện về luật; vị ấy nói câu chuyện đó. (Cụm từ) ‘nói lên sự tán dương luật’ có nghĩa là: sự giải thích bằng cách phân tích từ (padabhājana) sau khi đã đặt ra đề mục (mātika) theo cách của năm uẩn tội hoặc bảy uẩn tội được gọi là sự tán dương luật; vị ấy nói lên điều đó. (Cụm từ) ‘nói lên sự tán dương việc học thuộc luật’ có nghĩa là: vị ấy nói lên sự tán dương, phẩm chất, và lợi ích có nguồn gốc từ việc học thuộc luật của những người học thuộc luật. Thật vậy, người thông thuộc luật có được năm lợi ích, sáu lợi ích, bảy lợi ích, tám lợi ích, chín lợi ích, mười lợi ích, và mười một lợi ích có nguồn gốc từ việc học thuộc luật; vị ấy nói lên tất cả những điều đó, đây là ý nghĩa. Vị ấy có được năm lợi ích nào? (Vị ấy có được năm lợi ích) bắt đầu bằng việc giới uẩn của mình được khéo bảo vệ. Điều này đã được nói – ‘‘Pañcime, bhikkhave, ānisaṃsā vinayadhare puggale – attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito, kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti, visārado saṅghamajjhe voharati, paccatthike sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇhāti, saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno hotī’’ti (pari. 325). “Này các tỳ khưu, có năm lợi ích này nơi người thông thuộc luật – giới uẩn của mình được khéo bảo vệ, được khéo gìn giữ; là nơi nương tựa cho những người bị hối hận dày vò; tự tin nói năng giữa Tăng chúng; khiển trách một cách khéo léo những kẻ đối nghịch đúng theo Chánh pháp; là người thực hành vì sự trường tồn của Chánh pháp.” Kathamassa attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito? Idhekacco bhikkhu āpattiṃ āpajjanto chahākārehi āpajjati – alajjitā, aññāṇatā, kukkuccapakatatā, akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, satisammosāti. Giới uẩn của vị ấy được khéo bảo vệ, được khéo gìn giữ như thế nào? Ở đây, một tỳ khưu nào đó khi phạm tội, phạm do sáu cách – do không hổ thẹn, do không biết, do bị hối hận dày vò, do tưởng điều không thích hợp là thích hợp, do tưởng điều thích hợp là không thích hợp, do thất niệm. Kathaṃ alajjitāya āpattiṃ āpajjati? Akappiyabhāvaṃ jānantoyeva madditvā vītikkamaṃ karoti. Vuttampi cetaṃ – Phạm tội do không hổ thẹn là như thế nào? Vị ấy biết rõ là không thích hợp nhưng vẫn chà đạp (giới luật) mà vi phạm. Và điều này đã được nói – ‘‘Sañcicca āpattiṃ āpajjati, āpattiṃ parigūhati; Agatigamanañca gacchati, ediso vuccati alajjipuggalo’’ti. (pari. 359); “Cố ý phạm tội, che giấu tội; và đi đến nơi không nên đến, người như vậy được gọi là người không hổ thẹn.” Kathaṃ aññāṇatāya āpajjati? Aññāṇapuggalo hi mando momūho kattabbākattabbaṃ ajānanto akattabbaṃ karoti, kattabbaṃ virādheti; evaṃ aññāṇatāya āpajjati. Phạm tội do không biết là như thế nào? Thật vậy, người không biết, chậm lụt, si mê, không biết điều nên làm và không nên làm, đã làm điều không nên làm, bỏ sót điều nên làm; như vậy là phạm tội do không biết. Kathaṃ [Pg.142] kukkuccapakatatāya āpajjati? Kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vinayadharaṃ pucchitvā kappiyañce kattabbaṃ siyā, akappiyañce na kattabbaṃ, ayaṃ pana ‘‘vaṭṭatī’’ti madditvā vītikkamatiyeva; evaṃ kukkuccapakatatāya āpajjati. Phạm tội do bị hối hận dày vò là như thế nào? Khi sự hối hận sanh khởi liên quan đến điều thích hợp và không thích hợp, đáng lẽ phải hỏi người thông thuộc luật, và nếu là thích hợp thì nên làm, nếu là không thích hợp thì không nên làm, nhưng vị này lại chà đạp (giới luật) mà vi phạm với ý nghĩ “được phép;” như vậy là phạm tội do bị hối hận dày vò. Kathaṃ akappiye kappiyasaññitāya āpajjati? Acchamaṃsaṃ sūkaramaṃsanti khādati, dīpimaṃsaṃ migamaṃsanti khādati, akappiyabhojanaṃ kappiyabhojananti bhuñjati, vikāle kālasaññāya bhuñjati, akappiyapānakaṃ kappiyapānakanti pivati; evaṃ akappiye kappiyasaññitāya āpajjati. Phạm tội do tưởng điều không thích hợp là thích hợp là như thế nào? Ăn thịt gấu với tưởng là thịt heo, ăn thịt báo với tưởng là thịt nai, dùng vật thực không thích hợp với tưởng là vật thực thích hợp, dùng (vật thực) vào lúc phi thời với tưởng là đúng thời, uống thức uống không thích hợp với tưởng là thức uống thích hợp; như vậy là phạm tội do tưởng điều không thích hợp là thích hợp. Kathaṃ kappiye akappiyasaññitāya āpajjati? Sūkaramaṃsaṃ acchamaṃsanti khādati, migamaṃsaṃ dīpimaṃsanti khādati, kappiyabhojanaṃ akappiyabhojananti bhuñjati, kāle vikālasaññāya bhuñjati, kappiyapānakaṃ akappiyapānakanti pivati; evaṃ kappiye akappiyasaññitāya āpajjati. Phạm tội do tưởng điều thích hợp là không thích hợp là như thế nào? Ăn thịt heo với tưởng là thịt gấu, ăn thịt nai với tưởng là thịt báo, dùng vật thực thích hợp với tưởng là vật thực không thích hợp, dùng (vật thực) vào lúc đúng thời với tưởng là phi thời, uống thức uống thích hợp với tưởng là thức uống không thích hợp; như vậy là phạm tội do tưởng điều thích hợp là không thích hợp. Kathaṃ satisammosāya āpajjati? Sahaseyyacīvaravippavāsabhesajjacīvarakālātikkamanapaccayā āpattiñca satisammosāya āpajjati; evamidhekacco bhikkhu imehi chahākārehi āpattiṃ āpajjati. Phạm tội do thất niệm là như thế nào? Vị ấy phạm tội do thất niệm vì các duyên như ngủ chung, xa lìa y, để thuốc và y quá thời hạn; như vậy, một tỳ khưu nào đó ở đây phạm tội do sáu cách này. Vinayadharo pana imehi chahākārehi āpattiṃ nāpajjati. Kathaṃ lajjitāya nāpajjati? So hi ‘‘passatha bho, ayaṃ kappiyākappiyaṃ jānantoyeva paṇṇattivītikkamaṃ karotī’’ti imaṃ parūpavādaṃ rakkhantopi nāpajjati; evaṃ lajjitāya nāpajjati. Sahasā āpannampi desanāgāminiṃ desetvā vuṭṭhānagāminiyā vuṭṭhahitvā suddhante patiṭṭhāti. Tato – Lại nữa, vị thông suốt Luật không phạm tội bởi sáu lý do này. Thế nào là không phạm tội do vì có sự hổ thẹn? Vị ấy không phạm tội vì giữ gìn, tránh sự chỉ trích của người khác rằng: ‘Này quý vị, hãy xem, vị này biết rõ điều thích hợp và không thích hợp mà vẫn vi phạm điều học đã được chế định.’ Như vậy là không phạm tội do vì có sự hổ thẹn. Dù đã lỡ phạm, vị ấy sám hối tội cần phải sám hối (desanāgāmini), ra khỏi tội cần phải ra khỏi (vuṭṭhānagāminī), rồi an trú trong sự trong sạch. Do đó – ‘‘Sañcicca āpattiṃ na āpajjati, āpattiṃ na parigūhati; Agatigamanañca na gacchati, ediso vuccati lajjipuggalo’’ti. (pari. 359) ‘Không cố ý phạm tội, không che giấu tội; và không đi đến chỗ không nên đi (thiên vị), người như vậy được gọi là người có hổ thẹn.’ Imasmiṃ lajjibhāve patiṭṭhitova hoti. Vị ấy đã được an trú trong trạng thái có hổ thẹn này. Kathaṃ ñāṇatāya nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ jānāti, tasmā kappiyameva karoti, akappiyaṃ na karoti; evaṃ ñāṇatāya nāpajjati. Thế nào là không phạm tội do vì có trí tuệ? Vị ấy biết điều thích hợp và không thích hợp, do đó chỉ làm điều thích hợp, không làm điều không thích hợp; như vậy là không phạm tội do vì có trí tuệ. Kathaṃ akukkuccapakatatāya nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ nissāya kukkucce uppanne vatthuṃ oloketvā mātikaṃ padabhājanaṃ antarāpattiṃ [Pg.143] āpattiṃ anāpattiñca oloketvā kappiyañce hoti karoti, akappiyañce na karoti; evaṃ akukkuccapakatatāya nāpajjati. Thế nào là không phạm tội do vì bản chất không hối tiếc? Khi sự hối tiếc phát sinh liên quan đến điều thích hợp và không thích hợp, vị ấy xem xét sự việc (vatthu), xem xét đề mục (mātika), phân tích cú pháp (padabhājana), tội trung gian (antarāpatti), tội (āpatti), và trường hợp không có tội (anāpatti), và nếu là điều thích hợp thì làm, nếu là điều không thích hợp thì không làm; như vậy là không phạm tội do vì bản chất không hối tiếc. Kathaṃ akappiyādisaññitāya nāpajjati? So hi kappiyākappiyaṃ jānāti, tasmā akappiye kappiyasaññī na hoti, kappiye akappiyasaññī na hoti; suppatiṭṭhitā cassa sati hoti, adhiṭṭhātabbaṃ adhiṭṭheti, vikappetabbaṃ vikappeti. Iti imehi chahākārehi āpattiṃ nāpajjati. Āpattiṃ anāpajjanto akhaṇḍasīlo hoti parisuddhasīlo; evamassa attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito. Thế nào là không phạm tội do vì không có tưởng sai lạc? Vị ấy biết điều thích hợp và không thích hợp, do đó không có tưởng rằng điều không thích hợp là thích hợp, và không có tưởng rằng điều thích hợp là không thích hợp; và niệm của vị ấy được thiết lập vững chắc, vị ấy chú nguyện (adhiṭṭhāna) vật cần chú nguyện, xả (vikappana) vật cần xả. Do sáu lý do này mà vị ấy không phạm tội. Khi không phạm tội, vị ấy có giới không bị sứt mẻ, có giới trong sạch; như vậy, giới uẩn của chính vị ấy được khéo gìn giữ, được khéo bảo vệ. Kathaṃ kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti? Tiroraṭṭhesu tirojanapadesu ca uppannakukkuccā bhikkhū ‘‘asukasmiṃ kira vihāre vinayadharo vasatī’’ti dūratopi tassa santikaṃ āgantvā kukkuccaṃ pucchanti, so tehi katassa kammassa vatthuṃ oloketvā āpattānāpattigarukalahukādibhedaṃ sallakkhetvā desanāgāminiṃ desāpetvā vuṭṭhānagāminiyā vuṭṭhāpetvā suddhante patiṭṭhāpeti; evaṃ kukkuccapakatānaṃ paṭisaraṇaṃ hoti. Thế nào là trở thành nơi nương tựa cho những người có sự hối tiếc? Các vị tỳ khưu có sự hối tiếc phát sinh ở các quốc độ khác, các xứ sở khác, nghe rằng: ‘Nghe nói có vị thông suốt Luật đang ở tại ngôi tự viện kia,’ liền từ xa đến gặp vị ấy và hỏi về sự hối tiếc. Vị ấy xem xét sự việc của hành vi mà họ đã làm, ghi nhận sự khác biệt như có tội, không có tội, tội nặng, tội nhẹ v.v..., rồi khiến họ sám hối tội cần phải sám hối, khiến họ ra khỏi tội cần phải ra khỏi, và làm cho họ an trú trong sự trong sạch; như vậy là trở thành nơi nương tựa cho những người có sự hối tiếc. Visārado saṅghamajjhe voharatīti avinayadharassa hi saṅghamajjhe kathentassa bhayaṃ sārajjaṃ okkamati, vinayadharassa taṃ na hoti. Kasmā? ‘‘Evaṃ kathentassa doso hoti; evaṃ na doso’’ti ñatvā kathanato. Vị ấy tự tin khi nói năng giữa Tăng chúng. Thật vậy, đối với người không thông suốt Luật, khi nói năng giữa Tăng chúng, sự sợ hãi và rụt rè xâm chiếm; đối với vị thông suốt Luật thì điều đó không có. Tại sao? Vì vị ấy nói sau khi đã biết rằng: ‘Nói như thế này thì có lỗi; nói như thế này thì không có lỗi.’ Paccatthike sahadhammena suniggahitaṃ niggaṇhātīti ettha dvidhā paccatthikā nāma – attapaccatthikā ca sāsanapaccatthikā ca. Tattha mettiyabhummajakā ca bhikkhū vaḍḍho ca licchavī amūlakena antimavatthunā codesuṃ, ime attapaccatthikā nāma. Ye vā panaññepi dussīlā pāpadhammā, sabbe te attapaccatthikā. Viparītadassanā pana ariṭṭhabhikkhukaṇṭakasāmaṇeravesālikavajjiputtakā parūpahāraaññāṇakaṅkhāparavitaraṇādivādā mahāsaṅghikādayo ca abuddhasāsanaṃ ‘‘buddhasāsana’’nti vatvā katapaggahā sāsanapaccatthikā nāma. Te sabbepi sahadhammena sakāraṇena vacanena yathā taṃ asaddhammaṃ patiṭṭhāpetuṃ na sakkonti, evaṃ suniggahitaṃ katvā niggaṇhāti. Vị ấy chế ngự một cách khéo léo những kẻ đối nghịch đúng theo Chánh pháp. Ở đây, kẻ đối nghịch có hai loại: kẻ đối nghịch cá nhân và kẻ đối nghịch giáo pháp. Trong đó, các tỳ khưu thuộc nhóm Mettiyabhummajaka và Vaḍḍho người Licchavī đã tố cáo bằng tội tột cùng (pārājika) vô căn cứ, những người này được gọi là kẻ đối nghịch cá nhân. Hoặc những người khác có giới hạnh xấu xa, theo tà pháp, tất cả họ đều là kẻ đối nghịch cá nhân. Còn những người có tà kiến như tỳ khưu Ariṭṭha, sa di Kaṇṭaka, các vị Vajjiputtaka ở Vesālī, và những người theo các học thuyết như Parūpahāra, Aññāṇa, Kaṅkhā, Paravitaraṇa, và nhóm Mahāsaṅghika v.v... đã chấp thủ và tuyên bố điều không phải lời Phật dạy là ‘lời Phật dạy,’ họ được gọi là kẻ đối nghịch giáo pháp. Vị ấy chế ngự tất cả họ bằng lời nói đúng theo Chánh pháp, có lý lẽ, khiến họ bị chế ngự một cách khéo léo đến nỗi không thể thiết lập được tà pháp ấy. Saddhammaṭṭhitiyā [Pg.144] paṭipanno hotīti ettha pana tividho saddhammo pariyattipaṭipattiadhigamavasena. Tattha tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ pariyattisaddhammo nāma. Terasa dhutaṅgaguṇā cuddasa khandhakavattāni dveasīti mahāvattānīti ayaṃ paṭipattisaddhammo nāma. Cattāro maggā ca phalāni cāti ayaṃ adhigamasaddhammo nāma. Vị ấy thực hành vì sự trường tồn của Chánh pháp. Ở đây, Chánh pháp có ba loại: Pháp học (pariyatti), Pháp hành (paṭipatti), và Pháp thành (adhigama). Trong đó, Tam Tạng, lời dạy của Đức Phật, được gọi là Pháp học. Mười ba phẩm hạnh đầu đà, mười bốn phận sự trong các thiên (khandhakavatta), và tám mươi hai phận sự lớn (mahāvatta), đây được gọi là Pháp hành. Bốn Đạo và bốn Quả, đây được gọi là Pháp thành. Tattha keci therā ‘‘yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā’’ti (dī. ni. 2.216) iminā suttena ‘‘sāsanassa pariyatti mūla’’nti vadanti. Keci therā ‘‘ime ca subhadda bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’’ti (dī. ni. 2.214) iminā suttena ‘‘sāsanassa paṭipattimūla’’nti vatvā ‘‘yāva pañca bhikkhū sammā paṭipannā saṃvijjanti, tāva sāsanaṃ ṭhitaṃ hotī’’ti āhaṃsu. Itare pana therā pariyattiyā antarahitāya suppaṭipannassapi dhammābhisamayo natthī’’ti āhaṃsu. Sace pañca bhikkhū cattāri pārājikāni rakkhaṇakā honti, te saddhe kulaputte pabbājetvā paccantime janapade upasampādetvā dasavaggaṃ gaṇaṃ pūretvā majjhime janapadepi upasampadaṃ karissanti, etenupāyena vīsativaggagaṇaṃ saṅghaṃ pūretvā attanopi abbhānakammaṃ katvā sāsanaṃ vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ gamayissanti. Evamayaṃ vinayadharo tividhassāpi saddhammassa ciraṭṭhitiyā paṭipanno hotīti evamayaṃ vinayadharo ime tāva pañcānisaṃse paṭilabhatīti veditabbo. Trong đó, một số trưởng lão, dựa vào kinh này: ‘Này Ānanda, Pháp và Luật nào đã được Ta thuyết giảng và chế định, sau khi Ta diệt độ, đó sẽ là Bậc Đạo Sư của các ngươi,’ nói rằng: ‘Pháp học là gốc rễ của giáo pháp.’ Một số trưởng lão khác, dựa vào kinh này: ‘Này Subhadda, nếu các tỳ khưu này sống một cách chân chánh, thế gian sẽ không trống rỗng các vị A-la-hán,’ nói rằng: ‘Pháp hành là gốc rễ của giáo pháp,’ và họ đã nói: ‘Chừng nào còn có năm vị tỳ khưu thực hành chân chánh, chừng đó giáo pháp còn tồn tại.’ Nhưng các trưởng lão khác lại nói: ‘Khi Pháp học biến mất, dù có người thực hành tốt cũng không thể chứng ngộ được Chánh pháp.’ Nếu có năm vị tỳ khưu giữ gìn bốn tội bất cộng trụ (pārājika), họ có thể cho các thiện gia nam tử có đức tin xuất gia, làm lễ cụ túc giới ở một xứ biên địa, lập đủ một túc số mười vị, rồi cũng có thể truyền giới cụ túc ở trung tâm quốc độ. Bằng phương cách đó, họ có thể lập đủ một Tăng chúng túc số hai mươi vị, thực hiện nghi thức phục hồi (abbhāna) cho chính mình, và làm cho giáo pháp được tăng trưởng, phát triển, và lan rộng. Như vậy, vị thông suốt Luật này thực hành vì sự trường tồn của cả ba loại Chánh pháp. Do đó, cần phải hiểu rằng vị thông suốt Luật này trước hết đạt được năm lợi ích này. Katame cha ānisaṃse labhatīti? Tassādheyyo uposatho, pavāraṇā, saṅghakammaṃ, pabbajjā, upasampadā, nissayaṃ deti sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpeti. Vị ấy đạt được sáu lợi ích nào? Lễ Bố-tát (uposatha), lễ Tự tứ (pavāraṇā), các Tăng sự (saṅghakamma), lễ xuất gia (pabbajjā), lễ cụ túc giới (upasampadā) đều thuộc thẩm quyền của vị ấy; vị ấy có thể cho y chỉ (nissaya); và có thể có sa di phục vụ. Ye ime cātuddasiko, pannarasiko, sāmaggiuposatho, saṅghe uposatho, gaṇe puggale uposatho, suttuddeso, pārisuddhi, adhiṭṭhānauposathoti nava uposathā, sabbe te vinayadharāyattā. Chín lễ Bố-tát này, tức là: Bố-tát ngày 14, Bố-tát ngày 15, Bố-tát hòa hợp, Bố-tát của Tăng chúng, Bố-tát của nhóm tỳ khưu, Bố-tát của cá nhân, Bố-tát tụng kinh, Bố-tát thanh tịnh, và Bố-tát phát nguyện; tất cả các lễ Bố-tát ấy đều thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật. Yāpi ca imā cātuddasikā pannarasikā, sāmaggipavāraṇā, saṅghe pavāraṇā gaṇe puggale pavāraṇā, tevācikā, dvevācikā, samānavassikā pavāraṇāti nava pavāraṇāyo, tāpi vinayadharāyattā eva, tassa santakā, so tāsaṃ sāmī. Và chín lễ Tự tứ này, tức là: Tự tứ ngày 14, Tự tứ ngày 15, Tự tứ hòa hợp, Tự tứ của Tăng chúng, Tự tứ của nhóm tỳ khưu, Tự tứ của cá nhân, Tự tứ ba lần, Tự tứ hai lần, và Tự tứ của các vị đồng hạ lạp; các lễ Tự tứ ấy cũng đều thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật, là tài sản của vị ấy, vị ấy là người chủ của các lễ ấy. Yānipi [Pg.145] imāni apalokanakammaṃ ñattikammaṃ ñattidutiyakammaṃ ñatticatutthakammanti cattāri saṅghakammāni, tāni vinayadharāyattāni. Và bốn loại Tăng sự này, tức là: Yết-ma thông báo, Yết-ma chỉ có lời tác bạch, Yết-ma bạch nhị, và Yết-ma bạch tứ; các Tăng sự ấy cũng thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật. Yāpi cāyaṃ upajjhāyena hutvā kulaputtānaṃ pabbajjā ca upasampadā ca kātabbā, ayampi vinayadharāyattāva. Na hi añño dvipiṭakadharopi etaṃ kātuṃ labhati. So eva nissayaṃ deti, sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpeti. Añño neva nissayaṃ dātuṃ labhati, na sāmaṇeraṃ upaṭṭhāpetuṃ. Sāmaṇerūpaṭṭhānaṃ paccāsīsanto pana vinayadharassa santike upajjhaṃ gāhāpetvā vattapaṭipattiṃ sādituṃ labhati. Ettha ca nissayadānañceva sāmaṇerūpaṭṭhānañca ekamaṅgaṃ. Và việc xuất gia và cụ túc giới cho các thiện gia nam tử, sau khi đã trở thành thầy tế độ, việc này cũng thuộc thẩm quyền của vị thông thuộc Luật. Thật vậy, vị khác dù là người thông thuộc hai tạng cũng không được phép làm việc này. Chỉ vị ấy mới được cho y chỉ, mới được cho sa-di hầu hạ. Vị khác không được phép cho y chỉ, không được cho sa-di hầu hạ. Tuy nhiên, người mong muốn được sa-di hầu hạ thì được phép, sau khi đã cho (vị sa-di) thọ giáo với vị thông thuộc Luật như là thầy tế độ, để thực hành các phận sự. Và ở đây, việc cho y chỉ và việc được sa-di hầu hạ là một chi phần. Iti imesu chasu ānisaṃsesu ekena saddhiṃ purimā pañca cha honti, dvīhi saddhiṃ satta, tīhi saddhiṃ aṭṭha, catūhi saddhiṃ nava, pañcahi saddhiṃ dasa, sabbehi petehi saddhiṃ ekādasāti evaṃ vinayadharo puggalo pañca cha satta aṭṭha nava dasa ekādasa ca ānisaṃse labhatīti veditabbo. Evaṃ bhagavā ime ānisaṃse dassento vinayapariyattiyā vaṇṇaṃ bhāsatīti veditabbo. Như vậy, trong sáu lợi ích này, năm lợi ích trước cùng với một (lợi ích sau) thành sáu, cùng với hai thành bảy, cùng với ba thành tám, cùng với bốn thành chín, cùng với năm thành mười, cùng với tất cả các lợi ích này thành mười một. Như vậy, cần phải hiểu rằng người thông thuộc Luật có thể nhận được năm, sáu, bảy, tám, chín, mười, và mười một lợi ích. Cần phải hiểu rằng, bằng cách chỉ ra những lợi ích này, Đức Thế Tôn đã tán thán việc học tập Luật. Ādissa ādissāti punappunaṃ vavatthapetvā visuṃ visuṃ katvā. Āyasmato upālissa vaṇṇaṃ bhāsatīti vinayapariyattiṃ nissāya upālittherassa guṇaṃ bhāsati thometi pasaṃsati. Kasmā? Appeva nāma mama vaṇṇanaṃ sutvāpi bhikkhū upālissa santike vinayaṃ uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññeyyuṃ, evamidaṃ sāsanaṃ addhaniyaṃ bhavissati, pañcavassasahassāni pavattissatīti. Cụm từ ‘chỉ định, chỉ định’ có nghĩa là sau khi đã xác định nhiều lần, làm cho riêng biệt. Cụm từ ‘Ngài nói lời tán thán Tôn giả Upāli’ có nghĩa là dựa vào việc học tập Luật, Ngài nói, ca ngợi, tán dương đức hạnh của Trưởng lão Upāli. Tại sao? Mong rằng sau khi nghe lời tán thán của ta, các tỳ khưu sẽ nghĩ rằng nên học hỏi, nên nghiên cứu Luật nơi Tôn giả Upāli. Như vậy, giáo pháp này sẽ được trường tồn, sẽ tồn tại suốt năm nghìn năm. Tedha bahū bhikkhūti te imaṃ bhagavato vaṇṇanaṃ sutvā ‘‘ime kirānisaṃse neva suttantikā na ābhidhammikā labhantī’’ti yathāparikittitānisaṃsādhigame ussāhajātā bahū bhikkhū therā ca navā ca majjhimā ca āyasmato upālissa santike vinayaṃ pariyāpuṇantīti ayamettha attho. Idhāti nipātamattameva. Cụm từ ‘khi ấy, nhiều tỳ khưu’ có nghĩa là: Sau khi nghe lời tán thán này của Đức Thế Tôn, họ nghĩ rằng: ‘Những lợi ích này, nghe nói các vị thông thuộc Kinh và các vị thông thuộc A-tỳ-đàm đều không đạt được.’ Do đó, nhiều tỳ khưu, cả trưởng lão, tỳ khưu mới, và tỳ khưu trung bình, đã phát sinh lòng nhiệt thành trong việc chứng đắc các lợi ích đã được tuyên thuyết, và đã học tập Luật nơi Tôn giả Upāli. Đây là ý nghĩa ở đây. Từ ‘idha’ chỉ là một tiểu từ. 439-40. Uddissamāneti ācariyena antevāsikassa uddissamāne, so pana yasmā ācariye attano ruciyā uddisante vā ācariyaṃ yācitvā [Pg.146] antevāsikena uddisāpente vā yo naṃ dhāreti, tasmiṃ sajjhāyaṃ karonte vā uddissamāno nāma hoti, tasmā ‘‘uddisante vā uddisāpente vā sajjhāyaṃ vā karonte’’ti padabhājanaṃ vuttaṃ. Khuddānukhuddakehīti khuddakehi ca anukhuddakehi ca. Yāvadevāti tesaṃ saṃvattanamariyādaparicchedavacanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – etāni hi ye uddisanti, uddisāpenti sajjhāyanti vā, tesaṃ tāva saṃvattanti yāva ‘‘kappati nu kho, na kappati nu kho’’ti kukkuccasaṅkhāto vippaṭisāro vihesā vicikicchāsaṅkhāto manovilekho ca uppajjatiyeva. Atha vā yāvadevāti atisayavavatthāpanaṃ; tassa saṃvattantīti iminā sambandho, kukkuccāya vihesāya vilekhāya ativiya saṃvattantiyevāti vuttaṃ hoti. Upasampannassa vinayaṃ vivaṇṇetīti upasampannassa santike tassa tasmiṃ vimatiṃ uppādetukāmo vinayaṃ vivaṇṇeti nindati garahati. Sesamettha uttānameva. 439-40. Cụm từ ‘khi được đọc lên’: khi được vị thầy đọc cho đệ tử nghe. Tuy nhiên, vì rằng (giới bổn) ấy được gọi là ‘được đọc lên’ khi vị thầy đọc theo ý thích của mình, hoặc khi người đệ tử sau khi thỉnh cầu vị thầy đã khiến thầy đọc, hoặc khi người thọ trì giới bổn ấy đang trùng tụng, do đó trong phần phân tích từ ngữ đã nói là ‘khi đọc, hoặc khi khiến người khác đọc, hoặc khi đang trùng tụng.’ Cụm từ ‘bởi các điều học nhỏ và rất nhỏ’: bởi các điều học nhỏ và các điều học nhỏ hơn nữa. Cụm từ ‘chỉ đến mức’ là lời xác định giới hạn cho sự phát sinh của chúng (tức là hối hận, v.v.). Điều này được nói ra có nghĩa là: đối với những người đọc, khiến người khác đọc, hoặc trùng tụng các điều học này, chúng (hối hận, v.v.) phát sinh cho đến khi sự hối hận được gọi là áy náy, sự phiền não, và sự hoang mang trong tâm trí được gọi là hoài nghi khởi lên rằng: ‘Điều này có được phép chăng? Điều này không được phép chăng?’. Hoặc là, ‘chỉ đến mức’ là sự xác định mức độ tột cùng; nó có liên quan đến từ ‘phát sinh’, có nghĩa là chúng phát sinh ở mức độ rất cao vì sự áy náy, vì sự phiền não, vì sự hoang mang. Cụm từ ‘chê bai Luật với người đã thọ cụ túc giới’ có nghĩa là, với mong muốn làm phát sinh sự nghi ngờ nơi người đã thọ cụ túc giới về điều học ấy, vị ấy chê bai, chỉ trích, khiển trách Luật. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Phát sinh từ ba nơi – là hành động, được giải quyết bằng nhận thức, có chủ tâm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ. Vilekhanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. Điều học về làm hoang mang, chương thứ hai. 3. Mohanasikkhāpadavaṇṇanā 3. Chú giải về điều học Gây mê lầm 444. Tatiye – anvaddhamāsanti anupaṭipāṭiyā addhamāse addhamāse; yasmā pana so uposathadivase uddisiyati, tasmā ‘‘anuposathika’’nti padabhājane vuttaṃ. Uddissamāneti uddisiyamāne. Yasmā pana so pātimokkhuddesake uddisante uddisiyamāno nāma hoti, tasmā ‘‘uddisante’’ti padabhājane vuttaṃ. Yañca tattha āpattiṃ āpannoti tasmiṃ anācāre ciṇṇe yaṃ āpattiṃ āpanno. Yathādhammo kāretabboti aññāṇena āpannattā tassā āpattiyā mokkho natthi, yathā pana dhammo ca vinayo ca ṭhito, tathā kāretabbo. Desanāgāminiñce āpanno hoti, desāpetabbo, vuṭṭhānagāminiñce, vuṭṭhāpetabboti attho. Sādhukanti suṭṭhu. Aṭṭhiṃkatvāti atthikabhāvaṃ katvā; atthiko hutvāti vuttaṃ hoti. 444. Trong điều học thứ ba – cụm từ ‘mỗi nửa tháng’ có nghĩa là tuần tự, vào mỗi nửa tháng; nhưng vì (giới bổn) ấy được đọc lên vào ngày Bố-tát, do đó trong phần phân tích từ ngữ đã nói là ‘vào mỗi kỳ Bố-tát’. Cụm từ ‘khi được đọc lên’ có nghĩa là khi đang được đọc. Nhưng vì (giới bổn) ấy được gọi là đang được đọc khi vị đọc Pātimokkha đang đọc, do đó trong phần phân tích từ ngữ đã nói là ‘khi đang đọc’. Cụm từ ‘và đã phạm tội nào ở đó’ có nghĩa là đã phạm tội nào khi thực hành hành vi không đúng đắn đó. Cụm từ ‘nên được xử lý theo Pháp’ có nghĩa là: vì đã phạm do không biết, nên không có sự thoát khỏi tội ấy, mà nên được xử lý theo đúng như Pháp và Luật đã được thiết lập. Nếu đã phạm tội cần phải sám hối, thì nên cho sám hối; nếu đã phạm tội cần phải phục hồi, thì nên cho phục hồi. Đó là ý nghĩa. Cụm từ ‘cẩn thận’ có nghĩa là tốt đẹp. Cụm từ ‘chú tâm’ có nghĩa là tạo ra trạng thái quan tâm; có nghĩa là trở nên quan tâm. 447. Dhammakammetiādīsu [Pg.147] mohāropanakammaṃ adhippetaṃ. Sesamettha uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 447. Trong các từ như ‘hành động hợp pháp’, v.v., hành động áp đặt sự mê lầm được ngụ ý. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Phát sinh từ ba nơi – là hành động, được giải quyết bằng nhận thức, có chủ tâm, bị đời chê bai, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ. Mohanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. Điều học về Gây mê lầm, chương thứ ba. 4. Pahārasikkhāpadavaṇṇanā 4. Chú giải về điều học Đánh đập 449. Catutthe – pahāraṃ dentīti ‘‘āvuso pīṭhakaṃ paññapetha, pādadhovanaṃ āharathā’’tiādīni vatvā tathā akarontānaṃ pahāraṃ denti. 449. Ở điều thứ tư – (các vị ấy) đánh đập có nghĩa là: Sau khi nói những lời như: “Này chư hiền, hãy dọn ghế nhỏ, hãy mang nước rửa chân đến,” (các vị ấy) đã đánh đập những vị không thực hiện theo như vậy. 451. Pahāraṃ deti āpatti pācittiyassāti ettha paharitukāmatāya pahāre dinne sacepi marati pācittiyameva. Pahārena hattho vā pādo vā bhijjati, sīsaṃ vā bhinnaṃ hoti, pācittiyameva. ‘‘Yathāyaṃ saṅghamajjhe na virocati, tathā naṃ karomī’’ti evaṃ virūpakaraṇādhippāyena kaṇṇaṃ vā nāsaṃ vā chindati, dukkaṭaṃ. 451. Ở đây, trong câu: “Đánh đập thì phạm tội pācittiya,” khi việc đánh đập được thực hiện với ý muốn đánh, cho dù (người kia) có chết đi nữa thì cũng chỉ là tội pācittiya. Do việc đánh đập mà tay hoặc chân bị gãy, hoặc đầu bị bể, thì cũng chỉ là tội pācittiya. Nếu với ý định làm cho biến dạng (nghĩ rằng): “Ta sẽ làm cho vị này không được tỏa sáng giữa tăng chúng,” rồi cắt tai hoặc mũi thì phạm tội dukkaṭa. 452. Anupasampannassāti gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā itthiyā vā purisassa vā antamaso tiracchānagatassāpi pahāraṃ deti, dukkaṭaṃ. Sace pana rattacitto itthiṃ paharati, saṅghādiseso. 452. (Đánh) người chưa thọ cụ túc giới có nghĩa là: Đánh đập người tại gia, hoặc người xuất gia, hoặc người nữ, hoặc người nam, cho đến cả loài bàng sanh thì phạm tội dukkaṭa. Tuy nhiên, nếu có tâm tham ái rồi đánh người nữ thì phạm tội saṅghādisesa. 453. Kenaci viheṭhiyamānoti manussena vā tiracchānagatena vā viheṭhiyamāno. Mokkhādhippāyoti tato attano mokkhaṃ patthayamāno. Pahāraṃ detīti kāyakāyapaṭibaddhanissaggiyānaṃ aññatarena pahāraṃ deti, anāpatti. Sacepi antarāmagge coraṃ vā paccatthikaṃ vā viheṭhetukāmaṃ disvā ‘‘upāsaka, ettheva tiṭṭha, mā āgamī’’ti vatvā vacanaṃ anādiyitvā āgacchantaṃ ‘‘gaccha re’’ti muggarena vā satthakena vā paharitvā yāti, so ce tena pahārena marati, anāpattiyeva. Vāḷamigesupi eseva nayo. Sesamettha uttānameva. Samuṭṭhānādīni panassa paṭhamapārājikasadisāni, idaṃ pana dukkhavedananti. 453. Bị ai đó quấy nhiễu có nghĩa là: Bị người hoặc loài bàng sanh quấy nhiễu. Với ý định thoát thân có nghĩa là: Mong muốn tự mình thoát khỏi (sự quấy nhiễu) ấy. Đánh đập có nghĩa là: Dùng một trong những (phương tiện) thuộc về thân hoặc vật tùy thân để đánh đập thì vô tội. Cho dù ở giữa đường, sau khi thấy kẻ trộm hoặc kẻ thù muốn quấy nhiễu, đã nói rằng: “Này cư sĩ, hãy đứng lại đó, đừng đi tới,” nhưng người ấy không nghe lời mà vẫn đi tới, (vị tỳ khưu) nói: “Hãy đi đi!” rồi dùng gậy hoặc dao nhỏ đánh khiến người ấy bỏ đi, nếu người ấy chết vì cú đánh đó thì vẫn là vô tội. Đối với các loài thú dữ cũng tương tự phương pháp này. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Hơn nữa, các pháp sanh khởi của học giới này tương tự như học giới pārājika thứ nhất, nhưng học giới này có khổ thọ. Pahārasikkhāpadaṃ catutthaṃ. (Học giới Pahāra) là học giới thứ tư. 5. Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā 5. Chú giải học giới Talasattika. 454. Pañcame [Pg.148] – talasattikaṃ uggirantīti pahāradānākāraṃ dassetvā kāyampi kāyapaṭibaddhampi uccārenti. Te pahārasamuccitā rodantīti te pahāraparicitā pubbepi laddhapahārattā idāni ca pahāraṃ dassantīti maññamānā rodantīti attho. ‘‘Pahārassa muccitā’’tipi sajjhāyanti, tattha ‘‘pahārassa bhītā’’ti attho. 454. Ở điều thứ năm – (các vị ấy) giơ bàn tay lên dọa đánh có nghĩa là: Sau khi biểu lộ thái độ sẽ đánh đập, (các vị ấy) giơ thân hoặc vật tùy thân lên. (Các vị ấy) bị dọa đánh nên khóc lóc có nghĩa là: Do đã quen với việc bị đánh đập, và vì trước đây đã từng bị đánh, nên (các vị ấy) nghĩ rằng: “Bây giờ (các vị ấy) cũng sẽ đánh mình,” rồi khóc lóc. Đó là ý nghĩa. Cũng có cách đọc là “pahārassa muccitā,” ở đây có nghĩa là “sợ hãi việc bị đánh đập.” 457. Uggirati āpatti pācittiyassāti ettha sace uggiritvā viraddho pahāraṃ deti, avassaṃ dhāretuṃ asakkontassa pahāro sahasā patati, na paharitukāmatāya dinnattā dukkaṭaṃ. Tena pahārena hatthādīsu yaṃkiñci bhijjati, dukkaṭameva. 457. Ở đây, trong câu: “Giơ (tay) lên thì phạm tội pācittiya,” nếu sau khi giơ lên, do sơ suất mà đánh trúng, (hoặc) cú đánh bất ngờ xảy ra do không thể kìm giữ lại được, vì không được thực hiện với ý muốn đánh nên phạm tội dukkaṭa. Do cú đánh đó mà bất cứ bộ phận nào như tay v.v... bị gãy thì cũng chỉ là tội dukkaṭa. 458. Mokkhādhippāyo talasattikaṃ uggiratīti ettha pubbe vuttesu vatthūsu purimanayeneva talasattikaṃ uggirantassa anāpatti. Sacepi virajjhitvā pahāraṃ deti, anāpattiyeva. Sesaṃ purimasadisameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 458. Ở đây, trong câu: “Với ý định thoát thân, giơ bàn tay lên dọa đánh,” trong các trường hợp đã được đề cập trước đây, vị tỳ khưu giơ bàn tay lên dọa đánh theo phương pháp trước thì vô tội. Cho dù do sơ suất mà đánh trúng thì vẫn là vô tội. Phần còn lại, kể cả các pháp sanh khởi, cũng tương tự như học giới trước. Talasattikasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. (Học giới Talasattika) là học giới thứ năm. 6. Amūlakasikkhāpadavaṇṇanā 6. Chú giải học giới Amūlaka. 459. Chaṭṭhe – anuddhaṃsentīti te kira sayaṃ ākiṇṇadosattā ‘‘evaṃ bhikkhū amhe neva codessanti, na sāressantī’’ti attaparittāṇaṃ karontā paṭikacceva bhikkhū amūlakena saṅghādisesena codenti. Sesamettha terasakamhi amūlakasikkhāpade vuttanayattā uttānameva. 459. Ở điều thứ sáu – (các vị ấy) quấy rối có nghĩa là: Do tự thân có nhiều lỗi lầm, (các vị ấy) nghĩ rằng: “Như vậy, các tỳ khưu sẽ không khiển trách, cũng không nhắc nhở chúng ta,” rồi muốn tự bảo vệ mình nên đã sớm khiển trách các tỳ khưu bằng tội saṅghādisesa không có căn cứ. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng do phương pháp đã được trình bày trong học giới Amūlaka ở chương Mười Ba (Saṅghādisesa). Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có ba pháp sanh khởi, là hành vi, không cần nhận thức, có chủ ý, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có khổ thọ. Amūlakasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. (Học giới Amūlaka) là học giới thứ sáu. 7. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā 7. Chú giải học giới Sañcicca. 464. Sattame – upadahantīti uppādenti. Kukkuccaṃ upadahati āpatti pācittiyassāti vācāya vācāya āpatti. Anupasampannassāti sāmaṇerassa[Pg.149]. Mātugāmena saddhiṃ raho maññe tayā nisinnaṃ nipannaṃ bhuttaṃ pītaṃ, saṅghamajjhe idañcidañca katantiādinā nayena kukkuccaṃ upadahati, vācāya vācāya dukkaṭaṃ. Sesamettha uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi amūlakasadisānevāti. 464. Ở điều thứ bảy – (các vị ấy) gây ra có nghĩa là (các vị ấy) làm phát sanh. Gây phiền muộn thì phạm tội pācittiya có nghĩa là: Phạm tội theo từng lời nói. Đối với người chưa thọ cụ túc giới có nghĩa là: Đối với vị sa-di. (Vị tỳ khưu) gây phiền muộn bằng cách nói những lời như: “Tôi nghĩ rằng thầy đã ngồi, đã nằm ở nơi kín đáo cùng với người nữ,” “Tôi nghĩ rằng thầy đã ăn vào lúc sái giờ,” “Tôi nghĩ rằng thầy đã uống rượu,” “Thầy đã làm việc này việc kia giữa tăng chúng,” v.v... thì phạm tội dukkaṭa theo từng lời nói. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Các pháp sanh khởi v.v... cũng tương tự như học giới Amūlaka. Sañciccasikkhāpadaṃ sattamaṃ. (Học giới Sañcicca) là học giới thứ bảy. 8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā 8. Chú giải học giới Upassuti. 471. Aṭṭhame – adhikaraṇajātānanti etehi bhaṇḍanādīhi uppannavivādādhikaraṇānaṃ. Upassutinti sutisamīpaṃ; yattha ṭhatvā sakkā hoti tesaṃ vacanaṃ sotuṃ, tatthāti attho. Gacchati āpatti dukkaṭassāti ettha padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Mantentanti aññena saddhiṃ aññasmiṃ mantayamāne; ‘‘mantente’’ti vā pāṭho, ayamevattho. 471. Ở điều thứ tám – (các vị) đang có tranh tụng có nghĩa là: (Các vị) đang có sự tranh cãi phát sanh từ những việc như cãi vã v.v... Nghe lén có nghĩa là: Ở gần nơi có âm thanh; nghĩa là ở nơi nào mà khi đứng (ở đó) có thể nghe được lời nói của các vị ấy. Ở đây, trong câu: “Đi đến thì phạm tội dukkaṭa,” phạm tội dukkaṭa theo từng bước chân. (Các vị ấy) đang bàn bạc có nghĩa là: Khi một vị đang bàn bạc cùng với một vị khác; hoặc có cách đọc là “mantente,” cũng có cùng ý nghĩa này. 473. Vūpasamissāmīti upasamaṃ gamissāmi, kalahaṃ na karissāmi. Attānaṃ parimocessāmīti mama akārakabhāvaṃ kathetvā attānaṃ mocessāmi. Sesamettha uttānameva. 473. Ta sẽ dàn xếp có nghĩa là: Ta sẽ đi đến sự hòa giải, ta sẽ không gây ra tranh cãi. Ta sẽ tự giải thoát cho mình có nghĩa là: Sau khi trình bày về việc mình không phải là người thực hiện, ta sẽ giải thoát cho mình. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, siyā kiriyaṃ sotukāmatāya gamanavasena, siyā akiriyaṃ ṭhitaṭṭhānaṃ āgantvā mantayamānānaṃ ajānāpanavasena, rūpiyaṃ aññavādakaṃ upassutīti imāni hi tīṇi sikkhāpadāni ekaparicchedāni, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có pháp sanh khởi giống như học giới Theyyasattha (trộm cắp), sanh khởi từ thân-tâm và từ thân-khẩu-tâm. Có khi là hành vi, do việc đi đến với ý muốn lắng nghe; có khi là bất hành vi, do việc không cho biết (sự có mặt của mình) đối với những người đến nơi mình đang đứng và bàn bạc. Thật vậy, ba học giới này là Rūpiya (tiền bạc), Aññavādaka (nói lảng), và Upassuti (nghe lén) có cùng một phạm vi. (Học giới này) không cần nhận thức, có chủ ý, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, có khổ thọ. Upassutisikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. (Học giới Upassuti) là học giới thứ tám. 9. Kammapaṭibāhanasikkhāpadavaṇṇanā 9. Chú giải học giới Kammapaṭibāhana. 474. Navame – sace ca mayaṃ jāneyyāmāti sace mayaṃ jāneyyāma; cakāro pana nipātamattameva. Dhammikānanti dhammena vinayena satthusāsanena katattā dhammā etesu atthīti dhammikāni; tesaṃ dhammikānaṃ catunnaṃ saṅghakammānaṃ. Khiyyati āpatti pācittiyassāti ettha vācāya vācāya pācittiyaṃ[Pg.150]. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 474. Ở điều học thứ chín – (cụm từ) sace ca mayaṃ jāneyyāmāti có nghĩa là sace mayaṃ jāneyyāma (nếu chúng tôi biết); còn ca-kāra (chữ ca) chỉ là một hư từ. (Cụm từ) dhammikānanti (đúng pháp): Do được thực hiện đúng pháp, đúng luật, đúng lời giáo huấn của bậc Đạo Sư nên pháp có ở trong các yết-ma này, vì thế (chúng) được gọi là đúng pháp; (câu) tesaṃ dhammikānaṃ catunnaṃ saṅghakammānaṃ (có nghĩa là) của bốn Tăng sự đúng pháp ấy. Trong câu “khiyyati āpatti pācittiyassā” (bị phạm tội pācittiya), ở đây (có nghĩa là) phạm tội pācittiya theo từng lời nói. Phần còn lại đã rõ ràng. (Tội này) có ba sanh khởi, là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có cảm thọ khổ. Kammapaṭibāhanasikkhāpadaṃ navamaṃ. Điều học về việc cản trở yết-ma, là điều thứ chín. 10. Chandaṃadatvāgamanasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích điều học về việc không trao sự ưng thuận rồi bỏ đi. 481. Dasame – vatthu vā ārocitanti codakena ca cuditakena ca attano kathā kathitā, anuvijjako sammato, ettāvatāpi vatthumeva ārocitaṃ hoti. Sesamettha uttānameva. 481. Ở điều học thứ mười – (cụm từ) vatthu vā ārocitanti (sự việc đã được trình bày) có nghĩa là: Người tố cáo và người bị tố cáo đã trình bày câu chuyện của mình, vị tra vấn đã được chỉ định, chỉ với chừng ấy cũng có nghĩa là sự việc đã được trình bày. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Tội này) có sanh khởi là sự buông bỏ trách nhiệm, sanh khởi từ thân, khẩu, và ý; là hành động và phi hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có cảm thọ khổ. Chandaṃ adatvā gamanasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Điều học về việc không trao sự ưng thuận rồi bỏ đi, là điều thứ mười. 11. Dubbalasikkhāpadavaṇṇanā 11. Giải thích điều học về việc làm cho yếu sức. 484. Ekādasame – yathāmittatāti yathāmittatāya; yo yo mitto, tassa tassa detīti vuttaṃ hoti. Esa nayo sabbapadesu. Sesaṃ ujjhāpanakādīsu vuttanayattā uttānatthameva. 484. Ở điều học thứ mười một – (cụm từ) yathāmittatāti có nghĩa là yathāmittatāya (theo tình bạn); có nghĩa là: Vị nào là bạn thì trao cho vị bạn ấy. Phương pháp này (áp dụng) trong tất cả các trường hợp. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng vì đã được giải thích theo phương pháp trong các điều học Ujjhāpanaka, v.v... Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Tội này) có ba sanh khởi, là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có cảm thọ khổ. Dubbalasikkhāpadaṃ ekādasamaṃ. Điều học về việc làm cho yếu sức, là điều thứ mười một. 12. Pariṇāmanasikkhāpadavaṇṇanā 12. Giải thích điều học về việc chuyển hướng. 489. Dvādasame – yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ tiṃsake pariṇāmanasikkhāpade vuttanayameva. Ayameva hi viseso – tattha attano pariṇāmitattā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, idha puggalassa pariṇāmitattā suddhikapācittiyanti. 489. Ở điều học thứ mười hai – điều gì cần phải nói, tất cả những điều ấy đều theo phương pháp đã được trình bày trong điều học Pariṇāmana ở chương Ba Mươi (phẩm Nissaggiya). Thật vậy, đây chính là điểm khác biệt: ở đó, do chuyển hướng về cho bản thân nên là tội nissaggiya pācittiya; ở đây, do chuyển hướng về cho cá nhân nên là tội suddhika pācittiya (pācittiya đơn thuần). Tisamuṭṭhānaṃ [Pg.151] – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. (Tội này) có ba sanh khởi, là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có chủ tâm, bị thế gian chê cười, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ tâm bất thiện, có ba cảm thọ. Pariṇāmanasikkhāpadaṃ dvādasamaṃ. Điều học về việc chuyển hướng, là điều thứ mười hai. Samatto vaṇṇanākkamena sahadhammikavaggo aṭṭhamo. Dứt phẩm Sahadhammika, là phẩm thứ tám, theo thứ tự giải thích. 9. Ratanavaggo 9. Phẩm Ratana (Phẩm về Báu Vật) 1. Antepurasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải thích điều học về hậu cung. 494. Rājavaggassa paṭhamasikkhāpade – orakoti parittako. Uparipāsādavaragatoti pāsādavarassa uparigato. Ayyānaṃ vāhasāti ayyānaṃ kāraṇā; tehi jānāpitattā jānāmīti vuttaṃ hoti. 494. Trong điều học đầu tiên của phẩm Rāja – (từ) orako có nghĩa là thấp kém. (Cụm từ) uparipāsādavaragato có nghĩa là đã đi lên lầu trên của tòa lâu đài tráng lệ. (Cụm từ) ayyānaṃ vāhasā có nghĩa là vì lý do của các ngài; có nghĩa là: “Tôi biết do được các ngài cho biết.” 497. Pitaraṃ patthetīti antaraṃ passitvā ghātetuṃ icchati. Rājantepuraṃ hatthisammaddantiādīsu hatthīhi sammaddo etthāti hatthisammaddaṃ; hatthisambādhanti attho. Assarathasammaddapadepi eseva nayo. ‘‘Sammatta’’nti keci paṭhanti, taṃ na gahetabbaṃ. ‘‘Rañño antepure hatthisammadda’’ntipi pāṭho, tattha hatthīnaṃ sammaddaṃ hatthisammaddanti attho, rañño antepure hatthisammaddo atthīti vuttaṃ hoti. Esa nayo sesapadesupi. Rajanīyānīti tasmiṃ antepure edisāni rūpādīni. 497. (Cụm từ) pitaraṃ pattheti có nghĩa là tìm thấy cơ hội rồi muốn giết. Trong các câu như rājantepuraṃ hatthisammaddaṃ, v.v... (từ) hatthisammaddaṃ (có nghĩa là) ở đây có sự chen chúc bởi voi; ý nói là chật chội vì voi. Phương pháp này cũng tương tự trong các từ assasammadda (chen chúc vì ngựa) và rathasammadda (chen chúc vì xe). Một số vị đọc là “sammattam”, điều đó không nên chấp nhận. Cũng có bản đọc là “rañño antepure hatthisammadda”, ở đó hatthisammaddaṃ có nghĩa là sự va chạm của các con voi; có nghĩa là: “Trong hậu cung của đức vua có sự va chạm của voi.” Phương pháp này cũng (áp dụng) trong các trường hợp còn lại. (Từ) rajanīyāni có nghĩa là các sắc pháp, v.v... tương tự như vậy ở trong hậu cung ấy. 498. Muddhāvasittassāti muddhani avasittassa. Anikkhanto rājā itoti anikkhantarājakaṃ, tasmiṃ anikkhantarājake; sayanighareti attho. Ratanaṃ vuccati mahesī, niggatanti nikkhantaṃ, aniggataṃ ratanaṃ itoti aniggataratanakaṃ, tasmiṃ aniggataratanake; sayanighareti attho. Sesamettha uttānameva. 498. (Cụm từ) muddhāvasittassa có nghĩa là của người đã được rưới nước lên đầu (lễ đăng quang). (Nơi) có vị vua chưa đi ra khỏi đây được gọi là anikkhantarājakaṃ; (câu) tasmiṃ anikkhantarājake có nghĩa là ở trong phòng ngủ ấy. Hoàng hậu được gọi là ratana (báu vật); niggataṃ có nghĩa là đã đi ra; (nơi) có báu vật chưa đi ra khỏi đây được gọi là aniggataratanakaṃ; (câu) tasmiṃ aniggataratanake có nghĩa là ở trong phòng ngủ ấy. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Tội này) có sanh khởi giống như (trường hợp) kaṭhina, sanh khởi từ thân-khẩu và từ thân-khẩu-ý; là hành động và phi hành động, không phải giải thoát khỏi tưởng, không có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, phát sanh từ ba loại tâm, có ba cảm thọ. Antepurasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều học về hậu cung, là điều thứ nhất. 2. Ratanasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học về báu vật. 502-3. Dutiye [Pg.152] – vissaritvāti pamussitvā. Puṇṇapattaṃ nāma satato pañca kahāpaṇā. Kyāhaṃ karissāmīti kiṃ ahaṃ karissāmi. Ābharaṇaṃ omuñcitvāti mahālataṃ nāma navakoṭiagghanakaṃ alaṅkāraṃ apanetvā. 502-3. Ở điều học thứ hai – (từ) vissaritvā có nghĩa là đã quên. Puṇṇapattaṃ là năm kahāpaṇa trên một trăm. (Câu) kyāhaṃ karissāmi có nghĩa là kiṃ ahaṃ karissāmi (tôi sẽ làm gì?). (Cụm từ) ābharaṇaṃ omuñcitvā có nghĩa là đã cởi bỏ đồ trang sức tên là Mahālatā trị giá chín mươi triệu. 504. Antevāsīti paricārako. 504. (Từ) antevāsī có nghĩa là người phục vụ. 506. Aparikkhittassa upacāroti ettha upacāro nāma ārāmassa dve leḍḍupātā – ‘‘āvasathassa pana suppapāto vā musalapāto vā’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Uggaṇhāti āpatti pācittiyassāti ettha jātarūparajataṃ attano atthāya uggaṇhantassa vā uggaṇhāpentassa vā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, saṅghagaṇapuggalacetiyanavakammānaṃ atthāya dukkaṭaṃ, avasesaṃ muttādiratanaṃ attano vā saṅghādīnaṃ vā atthāya uggaṇhantassa vā uggaṇhāpentassa vā dukkaṭaṃ. Kappiyavatthu vā akappiyavatthu vā hotu, antamaso mātu kaṇṇapiḷandhanatāḷapaṇṇampi gihisantakaṃ bhaṇḍāgārikasīsena paṭisāmentassa pācittiyameva. 506. Ở đây, (câu) aparikkhittassa upacāro (vùng phụ cận của nơi không có ranh giới) có nghĩa là: Vùng phụ cận của một ngôi chùa là khoảng cách hai lần ném cục đất – trong bộ Mahāpaccarī có nói: “Còn của một ngôi nhà là nơi cái nia rơi hoặc nơi cái chày rơi.” Ở đây, trong câu “uggaṇhāti āpatti pācittiyassa” (nhặt lên, phạm tội pācittiya), (có nghĩa là): vị tỳ khưu tự mình nhặt lên hoặc bảo người khác nhặt lên vàng bạc vì lợi ích của bản thân thì phạm tội nissaggiya pācittiya; (nếu nhặt) vì lợi ích của Tăng chúng, của nhóm, của cá nhân, của bảo tháp, của công trình mới thì phạm tội dukkaṭa. Các loại báu vật còn lại như ngọc trai, v.v..., vị tỳ khưu tự mình nhặt lên hoặc bảo người khác nhặt lên vì lợi ích của bản thân hoặc của Tăng chúng, v.v... thì phạm tội dukkaṭa. Dù là vật thích hợp hay vật không thích hợp, cho đến cả chiếc lá thốt nốt dùng làm đồ trang sức tai của mẹ, nếu là tài sản của người tại gia mà (vị tỳ khưu) cất giữ với tư cách là người quản lý kho thì chỉ phạm tội pācittiya. Sace pana mātāpitūnaṃ santakaṃ avassaṃ paṭisāmetabbaṃ kappiyabhaṇḍaṃ hoti, attano atthāya gahetvā paṭisāmetabbaṃ. ‘‘Idaṃ paṭisāmetvā dehī’’ti vutte pana ‘‘na vaṭṭatī’’ti paṭikkhipitabbaṃ. Sace ‘‘paṭisāmehī’’ti pātetvā gacchanti, palibodho nāma hoti, paṭisāmetuṃ vaṭṭati. Vihāre kammaṃ karontā vaḍḍhakīādayo vā rājavallabhā vā attano upakaraṇabhaṇḍaṃ vā sayanabhaṇḍaṃ vā ‘‘paṭisāmetvā dethā’’ti vadanti, chandenapi bhayenapi na kātabbameva, guttaṭṭhānaṃ pana dassetuṃ vaṭṭati. Balakkārena pātetvā gatesu ca paṭisāmetuṃ vaṭṭati. Lại nữa, nếu vật sở hữu của cha mẹ là vật dụng thích hợp cần phải được cất giữ, thì nên lấy vì lợi ích của mình và cất giữ. Lại nữa, khi được nói rằng: “Hãy cất giữ vật này rồi đưa cho tôi,” thì nên từ chối rằng: “Không được phép.” Nếu họ nói: “Hãy cất giữ đi” rồi bỏ lại và đi, thì gọi là có sự trở ngại, được phép cất giữ. Những người làm công việc trong tu viện, hoặc là thợ mộc v.v..., hoặc là người thân cận của vua, nói rằng: “Xin hãy cất giữ vật dụng công cụ của chúng tôi hoặc vật dụng để ngủ rồi đưa lại,” thì không nên làm dù vì yêu thích hay vì sợ hãi; tuy nhiên, được phép chỉ cho nơi cất giữ an toàn. Và trong trường hợp họ dùng vũ lực bỏ lại rồi đi, thì được phép cất giữ. Ajjhārāme vā ajjhāvasathe vāti ettha sace mahāvihārasadiso mahārāmo hoti, tattha pākāraparikkhitte pariveṇe yattha bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā gahitaṃ bhavissatīti saṅkā uppajjati, tādise eva ṭhāne uggaṇhitvā vā uggaṇhāpetvā vā ṭhapetabbaṃ. Mahābodhidvārakoṭṭhakaambaṅgaṇasadisesu pana mahājanasañcaraṇaṭṭhānesu na gahetabbaṃ, palibodho na hoti. Kurundiyaṃ pana vuttaṃ ‘‘eko maggaṃ gacchanto nimanussaṭṭhāne kiñci bhaṇḍaṃ passati, ākiṇṇamanussepi jāte manussā tameva [Pg.153] bhikkhuṃ āsaṅkanti, tasmā maggā okkamma nisīditabbaṃ. Sāmikesu āgatesu taṃ ācikkhitabbaṃ. Sace sāmike na passati patirūpaṃ karissatī’’ti. Ở đây, trong câu “trong khuôn viên chùa hoặc trong khuôn viên nhà ở,” nếu có một ngôi chùa lớn giống như Mahāvihāra, ở đó, trong khuôn viên được tường rào bao quanh, nơi nào mà sự nghi ngờ khởi lên rằng: “vật này có thể đã được các tỳ khưu hoặc sa di lấy,” thì chỉ ở nơi như vậy, nên tự mình nhặt lên hoặc nhờ người khác nhặt lên rồi cất giữ. Lại nữa, ở những nơi đông người qua lại giống như cổng tháp Mahābodhi, sân Ambaṅgaṇa, thì không nên nhặt lấy, không có sự trở ngại. Lại nữa, trong bộ Kurundī có nói: “Một vị (tỳ khưu) đang đi trên đường, thấy một vật dụng nào đó ở nơi không có người, dù cho (con đường) trở nên đông người, người ta vẫn nghi ngờ chính vị tỳ khưu ấy, vì vậy, nên tránh khỏi con đường và ngồi xuống. Khi những người chủ đến, nên chỉ cho họ vật ấy. Nếu không thấy người chủ, vị ấy sẽ làm điều thích hợp.” Rūpena vā nimittena vā saññāṇaṃ katvāti ettha rūpaṃ nāma antobhaṇḍikāya bhaṇḍaṃ; tasmā bhaṇḍikaṃ muñcitvā gaṇetvā ettakā kahāpaṇā vā jātarūparajataṃ vāti sallakkhetabbaṃ. Nimittanti lañchanādi; tasmā lañchitāya bhaṇḍikāya mattikālañchananti vā lākhālañchananti vā nīlapilotikāya bhaṇḍikā katāti vā setapilotikāya katāti vā evamādi sabbaṃ sallakkhetabbaṃ. Ở đây, trong câu “làm dấu hiệu bằng hình thể hoặc bằng đặc điểm,” “hình thể” tức là vật dụng bên trong gói đồ; vì vậy, nên mở gói đồ ra, đếm và ghi nhận rằng: “có chừng này đồng kahāpaṇa” hoặc “vàng bạc chừng này.” “Đặc điểm” tức là dấu niêm phong v.v...; vì vậy, đối với gói đồ được niêm phong, nên ghi nhận tất cả những điều như: “dấu niêm phong bằng đất sét,” hoặc “dấu niêm phong bằng sáp,” hoặc “gói đồ được làm bằng vải xanh,” hoặc “được làm bằng vải trắng,” v.v... Bhikkhū patirūpāti lajjino kukkuccakā. Lolajātikānañhi hatthe ṭhapetuṃ na labhati. Yo pana neva tamhā āvāsā pakkamati, na sāmike passati, tenāpi attano cīvarādimūlaṃ na kātabbaṃ; thāvaraṃ pana senāsanaṃ vā cetiyaṃ vā pokkharaṇī vā kāretabbā. Sace dīghassa addhuno accayena sāmiko āgacchati, ‘‘upāsaka tava santakena idaṃ nāma kataṃ, anumodāhī’’ti vattabbo. Sace anumodati, iccetaṃ kusalaṃ; no ce anumodati, ‘‘mama dhanaṃ dethā’’ti codetiyeva, aññaṃ samādapetvā dātabbaṃ. “Các tỳ khưu thích hợp” là những vị có lòng hổ thẹn, có sự hối hận (về điều ác). Quả vậy, không được phép đặt vào tay những người có bản chất phù phiếm. Lại nữa, vị tỳ khưu nào không rời khỏi trú xứ ấy, không thấy người chủ, vị ấy cũng không nên dùng (tài sản đó) làm giá trị mua y phục v.v... của mình; tuy nhiên, nên cho làm một sàng tọa, hoặc một bảo tháp, hoặc một hồ nước vững chắc. Nếu sau một thời gian dài, người chủ đến, nên nói rằng: “Này thiện nam, công trình này đã được làm bằng tài sản của ông, xin hãy tùy hỷ.” Nếu vị ấy tùy hỷ, điều này là tốt; nếu không tùy hỷ, mà vẫn yêu cầu: “Hãy trả lại tài sản cho tôi,” thì nên thuyết phục người khác (quyên góp) và trả lại. 507. Ratanasammataṃ vissāsaṃ gaṇhātītiādīsu āmāsameva sandhāya vuttaṃ. Anāmāsaṃ na vaṭṭatiyeva. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 507. Trong các câu như “lấy vật được xem là báu vật với sự thân tín,” điều này được nói đến chỉ nhắm vào vật có thể sờ mó. Đối với vật không thể sờ mó, thì hoàn toàn không được phép. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu nguồn sanh khởi: là hành vi, không phải do giải thoát khỏi tri giác, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Ratanasikkhāpadaṃ dutiyaṃ. Điều học về báu vật, thứ hai. 3. Vikālagāmappavisanasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích điều học về việc vào làng trong lúc phi thời. 508. Tatiye – tiracchānakathanti ariyamaggassa tiracchānabhūtaṃ kathaṃ. Rājakathanti rājapaṭisaṃyutta kathaṃ. Corakathādīsupi eseva nayo. 508. Trong điều học thứ ba – “câu chuyện bàng sanh” là câu chuyện đi ngược lại với Thánh đạo. “Câu chuyện về vua” là câu chuyện liên quan đến vua. Trong các câu chuyện về trộm cướp v.v... cũng theo phương pháp này. 512. Santaṃ bhikkhunti ettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ cārittasikkhāpade vuttameva. Sace sambahulā kenaci kammena gāmaṃ pavisanti, ‘‘vikāle gāmappavesanaṃ āpucchāmī’’ti [Pg.154] sabbehi aññamaññaṃ āpucchitabbaṃ. Tasmiṃ gāme taṃ kammaṃ na sampajjatīti aññaṃ gāmaṃ gacchanti, gāmasatampi hotu, puna āpucchanakiccaṃ natthi. Sace pana ussāhaṃ paṭippassambhetvā vihāraṃ gacchantā antarā aññaṃ gāmaṃ pavisitukāmā honti, puna āpucchitabbameva. 512. Ở đây, trong câu “vị tỳ khưu có mặt,” điều cần nói đã được nói trong điều học Cāritta. Nếu nhiều vị tỳ khưu vào làng vì công việc nào đó, tất cả nên xin phép lẫn nhau rằng: “Tôi xin phép vào làng trong lúc phi thời.” Nếu công việc ấy không thành tựu trong làng đó, họ đi đến làng khác, dù cho là một trăm làng, cũng không cần phải xin phép lại. Lại nữa, nếu sau khi đã từ bỏ nỗ lực (vào làng) và đang trên đường về tu viện, giữa đường muốn vào một làng khác, thì phải xin phép lại. Kulaghare vā āsanasālāya vā bhattakiccaṃ katvā telabhikkhāya vā sappibhikkhāya vā caritukāmo hoti, sace passe bhikkhu atthi, āpucchitvā gantabbaṃ. Asante natthīti gantabbaṃ. Vīthiṃ otaritvā bhikkhuṃ passati, āpucchanakiccaṃ natthi, anāpucchitvāpi caritabbameva. Gāmamajjhena maggo hoti, tena gacchantassa telādibhikkhāya carissāmīti citte uppanne sace passe bhikkhu atthi, āpucchitvā caritabbaṃ. Maggā anokkamma bhikkhāya carantassa pana āpucchanakiccaṃ natthi, aparikkhittassa gāmassa upacāro adinnādāne vuttanayeneva veditabbo. Sau khi đã làm phận sự về vật thực tại nhà của một gia đình hoặc tại nhà ăn, nếu muốn đi khất thực dầu hoặc bơ sữa, nếu có tỳ khưu ở bên cạnh, nên xin phép rồi đi. Khi không có, nên đi với ý nghĩ “không có ai.” Sau khi đã xuống đường và thấy một tỳ khưu, thì không cần phải xin phép, được phép đi mà không cần xin phép. Có một con đường đi qua giữa làng, đối với vị đang đi trên con đường đó, khi tâm khởi lên “ta sẽ đi khất thực dầu v.v...,” nếu có tỳ khưu ở bên cạnh, nên xin phép rồi đi. Lại nữa, đối với vị đi khất thực mà không rời khỏi con đường, thì không cần phải xin phép. Vùng phụ cận của một ngôi làng không có tường rào nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong điều học về lấy của không cho. 515. Antarārāmantiādīsu na kevalaṃ anāpucchā kāyabandhanaṃ abandhitvā saṅghāṭiṃ apārupitvā gacchantassapi anāpatti. Āpadāsūti sīho vā byaggho vā āgacchati, megho vā uṭṭheti, añño vā koci upaddavo uppajjati, anāpatti. Evarūpāsu āpadāsu bahigāmato antogāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. 515. Trong các trường hợp như “giữa các tu viện,” không chỉ là không xin phép, mà vị đi không thắt dây lưng, không đắp y tăng-già-lê cũng không phạm tội. “Trong các trường hợp nguy hiểm” là: sư tử hoặc cọp đến, hoặc mây mưa kéo đến, hoặc một tai họa nào khác khởi lên, thì không phạm tội. Trong những trường hợp nguy hiểm như vậy, được phép đi từ ngoài làng vào trong làng. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Nguồn sanh khởi giống như điều học Kaṭhina: sanh khởi từ thân và khẩu, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi và phi hành vi, không phải do giải thoát khỏi tri giác, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Vikālagāmappavisanasikkhāpadaṃ tatiyaṃ. Điều học về việc vào làng trong lúc phi thời, thứ ba. 4. Sūcigharasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích điều học về hộp đựng kim. 517-20. Catutthe – bhedanameva bhedanakaṃ; taṃ assa atthīti bhedanakameva. Araṇiketi araṇidhanuke. Vidheti vedhake. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 517-20. Trong điều thứ tư – Chính sự phá hoại được gọi là bhedanaka; bởi vì có sự phá hoại ấy ở trong (điều học) này nên (điều học) được gọi là bhedanaka. Araṇika là cây cung dùng để quay (cây dùi lửa). Vidha là cái đai lưng. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi – là hành động, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ. Sūcigharasikkhāpadaṃ catutthaṃ. Điều học về Hộp Đựng Kim, thứ tư. 5. Mañcasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải Thích Điều Học Về Giường 522. Pañcame [Pg.155] – chedanakaṃ vuttanayameva. 522. Trong điều thứ năm – Chedanaka (sự chặt đứt) cũng theo phương pháp đã được nói. 525. Chinditvā paribhuñjatīti ettha sace na chinditukāmo hoti, bhūmiyaṃ nikhaṇitvā pamāṇaṃ upari dasseti, uttānaṃ vā katvā paribhuñjati, ukkhipitvā vā tulāsaṅghāṭe ṭhapetvā aṭṭaṃ katvā paribhuñjati, sabbaṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ. 525. Trong câu “sau khi chặt rồi sử dụng,” nếu vị ấy không có ý muốn chặt, (vị ấy) chôn (chân giường) xuống đất và để lộ phần đúng kích thước ở trên, hoặc lật ngửa lên rồi sử dụng, hoặc nhấc lên, đặt trên xà nhà, làm thành cái sàn rồi sử dụng, tất cả đều được phép. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi. Mañcasikkhāpadaṃ pañcamaṃ. Điều học về Giường, thứ năm. 6. Tūlonaddhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải Thích Điều Học Về (Giường) Được Nhồi Bông Gòn 526. Chaṭṭhe – tūlaṃ onaddhametthāti tūlonaddhaṃ; tūlaṃ pakkhipitvā upari cimilikāya onaddhanti vuttaṃ hoti. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ. 526. Trong điều thứ sáu – Tūlonaddha là (cái giường) có bông gòn được nhồi vào trong đó; có nghĩa là, sau khi cho bông gòn vào, (giường) được bọc lại bằng tấm vải thô ở bên trên. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi. Tūlonaddhasikkhāpadaṃ chaṭṭhaṃ. Điều học về (Giường) Được Nhồi Bông Gòn, thứ sáu. 7. Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải Thích Điều Học Về Tấm Lót Ngồi 531-4. Sattame – nisīdanaṃ anuññātaṃ hotīti kattha anuññātaṃ? Cīvarakkhandhake paṇītabhojanavatthusmiṃ. Vuttañhi tattha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, kāyaguttiyā cīvaraguttiyā senāsanaguttiyā nisīdana’’nti (mahāva. 353). Seyyathāpi purāṇāsikoṭṭhoti yathā nāma purāṇacammakāroti attho. Yathā hi cammakāro cammaṃ vitthataṃ karissāmīti ito cito ca samañchati, kaḍḍhati; evaṃ sopi taṃ nisīdanaṃ. Tena taṃ bhagavā evamāha – ‘‘nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccatī’’ti santhatasadisaṃ santharitvā ekasmiṃ ante sugatavidatthiyā vidatthimatte padese dvīsu ṭhānesu phāletvā tisso dasā kariyanti, tāhi dasāhi sadasaṃ nāma vuccati. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ. 531-4. Trong điều thứ bảy – câu “tấm lót ngồi đã được cho phép” có nghĩa là được cho phép ở đâu? (Được cho phép) trong chương về Y phục, trong câu chuyện về các món ăn ngon. Thật vậy, ở đó đã được nói rằng: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép tấm lót ngồi để bảo vệ thân, để bảo vệ y, để bảo vệ sàng tọa.” Câu Seyyathāpi purāṇāsikoṭṭho có nghĩa là “giống như người thợ da ngày xưa.” Giống như người thợ da, với ý nghĩ “ta sẽ làm cho tấm da được phẳng rộng,” đã kéo căng nó ra từ bên này và bên kia; vị ấy (Udāyī) cũng (kéo căng) tấm lót ngồi như vậy. Vì thế, đức Thế Tôn đã nói với vị ấy như vậy. Câu “tấm lót ngồi được gọi là có tua” có nghĩa là: sau khi trải ra giống như tấm nỉ, ở một đầu, tại một khoảng bằng một gang tay của đức Như Lai, người ta rạch ở hai chỗ để làm thành ba cái tua; do những cái tua ấy mà nó được gọi là sadasaṃ (có tua). Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi. Nisīdanasikkhāpadaṃ sattamaṃ. Điều học về Tấm Lót Ngồi, thứ bảy. 8. Kaṇḍupaṭicchādisikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải Thích Điều Học Về Tấm Vải Che Ghẻ 537. Aṭṭhame [Pg.156] – kaṇḍupaṭicchādi anuññātā hotīti kattha anuññātā? Cīvarakkhandhake belaṭṭhasīsavatthusmiṃ. Vuttañhi tattha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yassa kaṇḍu vā piḷakā vā assāvo vā thullakacchu vā ābādho tassa kaṇḍupaṭicchādi’’nti (mahāva. 354). 537. Trong điều thứ tám – câu “tấm vải che ghẻ đã được cho phép” có nghĩa là được cho phép ở đâu? (Được cho phép) trong chương về Y phục, trong câu chuyện về (trưởng lão) Belaṭṭhasīsa. Thật vậy, ở đó đã được nói rằng: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép tấm vải che ghẻ cho vị nào có bệnh ghẻ, hoặc mụn nhọt, hoặc vết thương chảy mủ, hoặc ghẻ lở nặng.” 539. Yassa adhonābhi ubbhajāṇumaṇḍalanti yassa bhikkhuno nābhiyā heṭṭhā jāṇumaṇḍalānaṃ upari. Kaṇḍūti kacchu. Piḷakāti lohitatuṇḍikā sukhumapiḷakā. Assāvoti arisabhagandaramadhumehādīnaṃ vasena asucipaggharaṇakaṃ. Thullakacchu vā ābādhoti mahāpiḷakābādho vuccati. Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ. 539. Câu “của vị nào ở dưới rốn, trên đầu gối” có nghĩa là của vị tỳ khưu nào ở dưới rốn và trên đầu gối. Kaṇḍu là bệnh ghẻ. Piḷakā là mụn nhọt nhỏ có đầu mủ máu. Assāvo là vết thương chảy ra chất không sạch sẽ do bệnh trĩ, rò hậu môn, tiểu đường, v.v. Bệnh ghẻ lở nặng được gọi là bệnh mụn nhọt lớn. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi. Kaṇḍupaṭicchādisikkhāpadaṃ aṭṭhamaṃ. Điều học về Tấm Vải Che Ghẻ, thứ tám. 9. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải Thích Điều Học Về Y Tắm Mưa 542. Navame – vassikasāṭikā anuññātā hotīti kattha anuññātā? Cīvarakkhandhake visākhāvatthusmiṃ. Vuttañhi tattha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vassikasāṭika’’nti (mahāva. 352). Sesamettha uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ. 542. Trong điều thứ chín – câu “y tắm mưa đã được cho phép” có nghĩa là được cho phép ở đâu? (Được cho phép) trong chương về Y phục, trong câu chuyện về (nữ thí chủ) Visākhā. Thật vậy, ở đó đã được nói rằng: “Này các tỳ khưu, Ta cho phép y tắm mưa.” Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi. Vassikasāṭikasikkhāpadaṃ navamaṃ. Điều học về Y Tắm Mưa, thứ chín. 10. Nandattherasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải Thích Điều Học Về Trưởng Lão Nanda 547. Dasame – caturaṅgulomakoti catūhi aṅgulehi ūnakappamāṇo. Sesaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ. 547. Trong điều thứ mười – caturaṅgulomaka có nghĩa là kích thước hợp lệ bị thiếu bốn ngón tay. Phần còn lại đã rõ ràng. Có sáu sanh khởi. Nandattherasikkhāpadaṃ dasamaṃ. Điều học về Nanda, thứ mười. Samatto vaṇṇanākkamena ratanavaggo navamo. Phẩm về các Báu Vật, thứ chín, đã hoàn tất theo thứ tự giải thích. Uddiṭṭhā khotiādi vuttanayamevāti. (Đoạn kệ) bắt đầu bằng Uddiṭṭhā kho cũng theo phương pháp đã được nói. Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya Trong bộ Sớ Giải Luật Tạng tên là Samantapāsādikā Khuddakavaṇṇanā samattā. Phần giải thích các điều học nhỏ đã hoàn tất. Pācittiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Chương Pācittiya đã kết thúc. 6. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ 6. Chương Pāṭidesanīya 1. Paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Pāṭidesanīya Thứ Nhất Pāṭidesanīyā [Pg.157] dhammā, khuddakānaṃ anantarā; Ṭhapitā ye ayaṃ dāni, tesaṃ bhavati vaṇṇanā. Các pháp Pāṭidesanīya, liền sau các điều học nhỏ; đã được (các vị kết tập) đặt ra, bây giờ đây là phần giải thích về chúng. 552. Paṭhamapāṭidesanīye tāva paṭikkamanakāleti piṇḍāya caritvā paṭiāgamanakāle. Sabbeva aggahesīti sabbameva aggahesi. Pavedhentīti kampamānā. Apehīti apagaccha. 552. Trong điều Pāṭidesanīya thứ nhất, trước hết, câu ‘paṭikkamanakāle’ có nghĩa là ‘vào lúc quay về sau khi đi khất thực.’ Câu ‘sabbeva aggahesīti’ có nghĩa là ‘đã nhận lấy tất cả.’ Câu ‘pavedhentīti’ có nghĩa là ‘đang run rẩy.’ Câu ‘apehīti’ có nghĩa là ‘hãy tránh đi.’ 553-5. Gārayhaṃ āvusotiādi paṭidesetabbākāradassanaṃ. Rathikāti racchā. Byūhanti anibbijjhitvā ṭhitā gatapaccāgataracchā. Siṅghāṭakanti catukkoṇaṃ vā tikoṇaṃ vā maggasamodhānaṭṭhānaṃ. Gharanti kulagharaṃ. Etesu yattha katthaci ṭhatvā gaṇhantassa gahaṇe dukkaṭaṃ, ajjhohāre ajjhohāragaṇanāya pāṭidesanīyaṃ. Hatthisālādīsu gaṇhantassāpi eseva nayo. Bhikkhunī rathikāya ṭhatvā deti, bhikkhu sacepi antarārāmādīsu ṭhatvā gaṇhāti, āpattiyeva. ‘‘Antaragharaṃ paviṭṭhāyā’’ti hi vacanato bhikkhuniyā antaraghare ṭhatvā dadamānāya vasenettha āpatti veditabbā, bhikkhussa ṭhitaṭṭhānaṃ pana appamāṇaṃ. Tasmā sacepi vīthiādīsu ṭhito bhikkhu antarārāmādīsu ṭhatvā dadamānāya bhikkhuniyā gaṇhāti, anāpattiyeva. 553-5. Cụm từ bắt đầu bằng ‘gārayhaṃ āvuso’ là để chỉ cách thức cần phải sám hối. ‘Rathikā’ là đường xe. ‘Byūha’ là con đường đi lại không bị gián đoạn. ‘Siṅghāṭaka’ là nơi các con đường gặp nhau, có thể là ngã tư hoặc ngã ba. ‘Ghara’ là nhà của gia tộc. Vị tỳ khưu đứng ở bất cứ nơi nào trong những nơi này mà nhận thì phạm dukkaṭa trong lúc nhận; khi ăn vào, phạm pāṭidesanīya theo số lượng miếng ăn. Đối với vị tỳ khưu nhận (vật thực) trong chuồng voi v.v... cũng theo cách thức này. Tỳ khưu ni đứng ở đường xe và dâng, nếu tỳ khưu đứng ở trong tu viện v.v... mà nhận thì vẫn phạm tội. Thật vậy, vì có lời dạy rằng: ‘của vị (tỳ khưu ni) đã đi vào trong nhà,’ nên ở đây cần hiểu tội phạm là do vị tỳ khưu ni đứng trong nhà mà dâng, còn nơi đứng của tỳ khưu thì không giới hạn. Do đó, nếu tỳ khưu đứng ở đường phố v.v... mà nhận (vật thực) từ tay tỳ khưu ni đang đứng trong tu viện v.v... để dâng, thì không phạm tội. Yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa. Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassāti idaṃ āmisena asambhinnaṃ sandhāya vuttaṃ, sambhinne pana ekarase pāṭidesanīyameva. Ekato upasampannāyāti bhikkhunīnaṃ santike upasampannāya. Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya pana yathāvatthukameva. Câu ‘(nhận) vật thực yāmakālika, sattāhakālika, yāvajīvika với mục đích làm thức ăn, phạm tội dukkaṭa. Mỗi khi ăn vào, phạm tội dukkaṭa’ này được nói đến nhằm chỉ các vật thực không trộn lẫn với vật thực chính (āmisa). Nhưng đối với trường hợp đã trộn lẫn, có cùng một vị, thì phạm pāṭidesanīya. ‘Thọ cụ túc một bên’ có nghĩa là đã thọ cụ túc bên ni chúng. Còn đối với vị đã thọ cụ túc bên tăng chúng thì (phạm tội) tùy theo trường hợp. 556. Dāpeti na detīti aññātikā aññena kenaci dāpeti taṃ gaṇhantassa anāpatti. Upanikkhipitvā detīti bhūmiyaṃ ṭhapetvā ‘‘idaṃ ayya tumhākaṃ dammī’’ti deti, evaṃ dinnaṃ ‘‘sādhu bhaginī’’ti sampaṭicchitvā tāya eva vā bhikkhuniyā aññena vā kenaci paṭiggahāpetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Sikkhamānāya [Pg.158] sāmaṇeriyāti etāsaṃ dadamānānaṃ gaṇhantassa anāpatti. Sesamettha uttānameva. 556. ‘Cho dâng chứ không tự dâng’ có nghĩa là vị tỳ khưu ni không phải là thân quyến nhờ một người nào khác dâng, vị tỳ khưu nhận vật thực ấy không phạm tội. ‘Đặt xuống rồi dâng’ có nghĩa là đặt xuống đất rồi nói: “Thưa ngài, con xin dâng vật này đến ngài.” Vật thực được dâng như vậy, sau khi hoan hỷ nhận bằng lời “Lành thay, thưa sư muội,” thì được phép nhờ chính vị tỳ khưu ni ấy hoặc một người nào khác dâng lại (lên tay) rồi dùng. ‘(Từ tay) vị sikkhamānā, vị sāmaṇerī’ có nghĩa là khi những vị này dâng, vị tỳ khưu nhận không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có nguồn gốc phát sinh giống như điều học Eḷakaloma – là hành vi, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và ba cảm thọ. Paṭhamapāṭidesanīyaṃ. Điều Pāṭidesanīya thứ nhất. 2. Dutiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học Pāṭidesanīya thứ hai 558. Dutiye – apasakka tāva bhaginītiādi apasādetabbākāradassanaṃ. 558. Trong điều thứ hai – cụm từ bắt đầu bằng ‘apasakka tāva bhaginī’ là để chỉ cách thức cần phải cho lui đi. 561. Attano bhattaṃ dāpeti na detīti ettha sacepi attano bhattaṃ deti, iminā sikkhāpadena anāpattiyeva, purimasikkhāpadena āpatti. Aññesaṃ bhattaṃ deti na dāpetīti ettha sacepi dāpeyya, iminā sikkhāpadena āpatti bhaveyya. Dentiyā pana neva iminā na purimena āpatti. Sesamettha uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 561. Ở đây, trong câu ‘cho dâng vật thực của mình chứ không tự dâng,’ nếu vị ấy tự dâng vật thực của mình, thì theo điều học này không phạm tội, nhưng phạm tội theo điều học trước. Ở đây, trong câu ‘tự dâng vật thực của người khác chứ không cho dâng,’ nếu vị ấy cho dâng, thì theo điều học này sẽ phạm tội. Nhưng đối với vị dâng (vật thực của người khác) thì không phạm tội theo điều học này cũng như điều học trước. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sinh giống như điều học Kaṭhina – là hành vi và không phải hành vi, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba cảm thọ. Dutiyapāṭidesanīyaṃ. Điều Pāṭidesanīya thứ hai. 3. Tatiyapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích điều học Pāṭidesanīya thứ ba 562. Tatiye – ubhatopasannanti dvīhi pasannaṃ upāsakenapi upāsikāyapi. Tasmiṃ kira kule ubhopi te sotāpannāyeva. Bhogena hāyatīti edisañhi kulaṃ sacepi asītikoṭidhanaṃ hoti, bhogehi hāyatiyeva. Kasmā? Yasmā tattha neva upāsikā na upāsako bhoge rakkhati. 562. Trong điều thứ ba – ‘có niềm tin từ cả hai phía’ có nghĩa là có niềm tin từ cả hai người, cả nam cư sĩ và nữ cư sĩ. Tương truyền, trong gia đình ấy, cả hai vợ chồng đều là bậc Sotāpanna. ‘Bị hao tổn tài sản’ có nghĩa là một gia đình như vậy, dù cho có tài sản tám mươi koṭi, cũng vẫn bị hao tổn tài sản. Tại sao? Bởi vì ở đó, cả nữ cư sĩ lẫn nam cư sĩ đều không gìn giữ tài sản. 569. Gharato nīharitvā dentīti āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā ānetvā denti. Sacepi anāgate bhikkhumhi paṭhamaṃyeva nīharitvā dvāre ṭhapetvā pacchā sampattassa denti, vaṭṭati. Bhikkhuṃ pana disvā antogehato nīharitvā diyyamānaṃ na vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sesamettha uttānameva[Pg.159]. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ ticittaṃ, tivedananti. 569. ‘Mang từ nhà ra dâng’ có nghĩa là họ mang đến dâng tại nhà ăn hoặc tu viện. Nếu họ mang ra trước, khi tỳ khưu chưa đến, đặt ở cửa, rồi sau đó dâng cho vị tỳ khưu đã đến, thì được phép (nhận). Nhưng trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: ‘Không được phép nhận vật thực được mang ra từ trong nhà sau khi đã nhìn thấy tỳ khưu.’ Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sinh giống như điều học Eḷakaloma – là hành vi, không phải do giải thoát khỏi tưởng, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba cảm thọ. Tatiyapāṭidesanīyaṃ. Điều Pāṭidesanīya thứ ba. 4. Catutthapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích điều học Pāṭidesanīya thứ tư 570. Catutthe – avaruddhā hontīti paṭiviruddhā honti. 570. Trong điều thứ tư – ‘bị ngăn cản’ có nghĩa là ‘bị chống đối.’ 573. Pañcannaṃ paṭisaṃviditanti pañcasu sahadhammikesu yaṃkiñci pesetvā khādanīyaṃ bhojanīyaṃ āharissāmāti paṭisaṃviditaṃ katampi appaṭisaṃviditamevāti attho. Ārāmaṃ ārāmūpacāraṃ ṭhapetvāti āraññakasenāsanārāmañca tassa upacārañca ṭhapetvā; upacārato nikkhantaṃ antarāmagge bhikkhuṃ disvā vā gāmaṃ āgatassa vā paṭisaṃviditaṃ katampi appaṭisaṃviditameva hotīti veditabbaṃ. Sace sāsaṅkaṃ hoti sāsaṅkanti ācikkhitabbanti kasmā ācikkhitabbaṃ? Ārāme core vasante amhākaṃ nārocentīti vacanapaṭimocanatthaṃ. Corā vattabbā manussā idhūpacarantīti kasmā vattabbaṃ? Attano upaṭṭhākehi amhe gaṇhāpentīti vacanapaṭimocanatthaṃ. 573. ‘Được năm người biết trước’ có nghĩa là: dù đã báo trước cho một trong năm vị đồng pháp hữu bằng cách sai người đến báo rằng ‘chúng tôi sẽ mang vật thực cứng, vật thực mềm đến,’ thì việc báo trước ấy vẫn xem như chưa được báo trước. ‘Trừ ra tu viện và khu vực tu viện’ có nghĩa là trừ ra tu viện trong rừng và khu vực của tu viện ấy; cần phải hiểu rằng dù đã báo trước cho vị tỳ khưu đã đi ra khỏi khu vực tu viện, đang ở giữa đường, sau khi nhìn thấy vị ấy, hoặc cho vị tỳ khưu đã vào làng, thì việc báo trước ấy vẫn xem như chưa được báo trước. ‘Nếu nơi ấy đáng nghi ngờ, phải báo là đáng nghi ngờ,’ tại sao phải báo? Để tránh khỏi lời khiển trách rằng: ‘Có kẻ trộm ở trong tu viện mà họ không báo cho chúng ta.’ ‘Phải nói rằng có những người bị nghi là trộm đang đi lại ở đây,’ tại sao phải nói? Để tránh khỏi lời khiển trách rằng: ‘Họ nhờ những người phục vụ của mình bắt chúng ta.’ Yāguyā paṭisaṃvidite tassā parivāro āhariyyatīti yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā ‘‘kiṃ suddhayāguyā dinnāya pūvabhattādīnipi etissā yāguyā parivāraṃ katvā dassāmā’’ti evaṃ yaṃ kiñci āharanti, sabbaṃ paṭisaṃviditameva hoti. Bhattena paṭisaṃviditetiādīsupi eseva nayo. Asukaṃ nāma kulaṃ paṭisaṃviditaṃ katvā khādanīyādīni gahetvā gacchatīti sutvā aññānipi tena saddhiṃ attano deyyadhammaṃ āharanti, vaṭṭati. Yāguyā paṭisaṃviditaṃ katvā pūvaṃ vā bhattaṃ vā āharanti, etampi vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Câu ‘Vật tùy tùng của cháo được mang đến khi cháo đã được báo trước’ có nghĩa là: Sau khi đã báo trước về cháo, họ nghĩ rằng: ‘Cúng dường cháo không thì có ích gì? Chúng ta hãy làm các món bánh, cơm, v.v... làm vật tùy tùng cho món cháo này rồi cúng dường.’ Do đó, bất cứ vật thực nào họ mang đến, tất cả đều được xem là đã được báo trước. Trong các trường hợp như ‘đã được báo trước về cơm,’ v.v... cũng áp dụng phương pháp tương tự. Nghe tin rằng: ‘Gia tộc tên là X kia đã báo trước rồi mang vật thực cứng, v.v... đi,’ các gia tộc khác cũng mang vật cúng dường của mình đến cùng với gia tộc ấy, thì được phép (thọ nhận). Sau khi đã báo trước về cháo, họ mang đến bánh hoặc cơm, điều này cũng được phép (thọ nhận). Điều này đã được nói trong Chú giải Kurundī. 575. Gilānassāti appaṭisaṃviditepi gilānassa anāpatti. Paṭisaṃvidite vā gilānassa vā sesakanti ekassatthāya paṭisaṃviditaṃ katvā āhaṭaṃ, tassa sesakaṃ aññassāpi bhuñjituṃ vaṭṭati. Catunnaṃ pañcannaṃ vā paṭisaṃviditaṃ katvā bahuṃ āhaṭaṃ hoti, aññesampi dātuṃ icchanti, etampi [Pg.160] paṭisaṃviditasesakameva, sabbesampi vaṭṭati. Atha adhikameva hoti, sannidhiṃ mocetvā ṭhapitaṃ dutiyadivasepi vaṭṭati. Gilānassa āhaṭāvasesepi eseva nayo. Yaṃ pana appaṭisaṃviditameva katvā ābhataṃ, taṃ bahiārāmaṃ pesetvā paṭisaṃviditaṃ kāretvā āharāpetabbaṃ, bhikkhūhi vā gantvā antarāmagge gahetabbaṃ. Yampi vihāramajjhena gacchantā vā vanacarakādayo vā vanato āharitvā denti, purimanayeneva paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ. Tatthajātakanti ārāme jātakameva; mūlakhādanīyādiṃ aññena kappiyaṃ katvā dinnaṃ paribhuñjato anāpatti. Sace pana taṃ gāmaṃ haritvā pacitvā āharanti, na vaṭṭati. Paṭisaṃviditaṃ kāretabbaṃ. Sesamettha uttānameva. 575. Về câu ‘Đối với vị bệnh,’ (có nghĩa là) đối với vị bệnh thì không phạm tội dù (vật thực) không được báo trước. Về câu ‘Hoặc phần còn lại của vật đã được báo trước hoặc của vị bệnh,’ (có nghĩa là) vật thực được mang đến sau khi đã báo trước cho một vị, phần còn lại của vị ấy thì vị khác cũng được phép dùng. Hoặc (vật thực) được mang đến nhiều sau khi đã báo trước cho bốn hoặc năm vị, và họ muốn cho các vị khác nữa, thì vật thực này cũng chính là phần còn lại của vật đã được báo trước, tất cả các vị đều được phép (dùng). Hoặc nếu có dư, vật thực đã được đặt xuống sau khi đã giải trừ (tội) tàng trữ, thì cũng được phép (dùng) vào ngày thứ hai. Đối với phần còn lại của vật thực được mang đến cho vị bệnh, cũng áp dụng phương pháp tương tự. Còn vật thực nào được mang đến mà không được báo trước, thì nên gửi ra ngoài tu viện, cho người báo trước rồi mang vào, hoặc các vị tỳ khưu đi ra nhận ở giữa đường. Cả vật thực mà những người đi ngang qua giữa tu viện hoặc những người đi rừng, v.v... mang từ trong rừng ra cho, cũng nên cho người báo trước theo phương pháp đã nêu. Về câu ‘Sản vật tại chỗ,’ (có nghĩa là) chỉ sản vật mọc trong tu viện; khi vật thực cứng là rễ cây, v.v... được người khác làm cho hợp lệ rồi dâng cúng, vị (tỳ khưu) dùng thì không phạm tội. Nhưng nếu họ mang vật ấy vào làng, nấu chín rồi mang đến, thì không được phép (thọ nhận). Cần phải cho người báo trước. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Sự phát sinh giống như Kaṭhina: là hành động và không phải hành động, không giải thoát khỏi tri giác, không do tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, phát sinh từ ba tâm, và có ba cảm thọ. Catutthapāṭidesanīyaṃ. Điều Cần Phải Phát Lộ Thứ Tư. Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya Trong bộ Chú giải Luật Samantapāsādikā Pāṭidesanīyavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần Chú giải về các Điều Cần Phải Phát Lộ đã hoàn tất. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Chương về các Điều Cần Phải Phát Lộ đã hoàn tất. 7. Sekhiyakaṇḍaṃ 7. Chương Ưng Học Pháp 1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā 1. Chú giải Phẩm Mặc Y Ngay Ngắn Yāni [Pg.161] sikkhitasikkhena, sekhiyānīti tādinā; Bhāsitāni ayaṃ dāni, tesampi vaṇṇanākkamo. Những học giới nào đã được bậc Như Nhiên, người đã tu tập các học giới, thuyết giảng là các Ưng Học Pháp; giờ đây, đây là thứ tự chú giải của các học giới ấy. 576. Tattha parimaṇḍalanti samantato maṇḍalaṃ. Nābhimaṇḍalaṃ jāṇumaṇḍalanti uddhaṃ nābhimaṇḍalaṃ adho jāṇumaṇḍalaṃ paṭicchādentena jāṇumaṇḍalassa heṭṭhā jaṅghaṭṭhikato paṭṭhāya aṭṭhaṅgulamattaṃ nivāsanaṃ otāretvā nivāsetabbaṃ, tato paraṃ otārentassa dukkaṭanti vuttaṃ. Yathā nisinnassa jāṇumaṇḍalato heṭṭhā caturaṅgulamattaṃ paṭicchannaṃ hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ; evaṃ nivāsentassa pana nivāsanaṃ pamāṇikaṃ vaṭṭati. Tatridaṃ pamāṇaṃ – dīghato muṭṭhipañcakaṃ, tiriyaṃ aḍḍhateyyahatthaṃ. Tādisassa pana alābhe tiriyaṃ dvihatthapamāṇampi vaṭṭati jāṇumaṇḍalapaṭicchādanatthaṃ, nābhimaṇḍalaṃ pana cīvarenāpi sakkā paṭicchādetunti. Tattha ekapaṭṭacīvaraṃ evaṃ nivatthampi nivatthaṭṭhāne na tiṭṭhati, dupaṭṭaṃ pana tiṭṭhati. 576. Trong đó, ‘mặc y ngay ngắn’ (parimaṇḍalaṃ) có nghĩa là tròn đều xung quanh. ‘Vùng rốn và vùng đầu gối’ (nābhimaṇḍalaṃ jāṇumaṇḍalaṃ) có nghĩa là phải mặc y nội che phủ vùng rốn ở phía trên và vùng đầu gối ở phía dưới, bằng cách thả y nội xuống khoảng tám lóng tay kể từ xương ống chân bên dưới vùng đầu gối. Đã được nói rằng, người thả y xuống thấp hơn mức đó thì phạm tội Tác ác (dukkaṭa). Trong Chú giải Mahāpaccarī có nói rằng: (mặc) sao cho khi ngồi, y che phủ khoảng bốn lóng tay bên dưới vùng đầu gối. Hơn nữa, đối với người mặc như vậy, y nội có kích thước tiêu chuẩn là được phép. Kích thước tiêu chuẩn ở đây là: chiều dài năm nắm tay (tức năm cùi chỏ), chiều ngang hai cùi chỏ rưỡi. Nhưng khi không có y như vậy, y có chiều ngang hai cùi chỏ cũng được phép để che vùng đầu gối, còn vùng rốn thì có thể che bằng y (thượng). Trong đó, y một lớp dù được mặc như vậy cũng không giữ nguyên ở vị trí đã mặc, nhưng y hai lớp thì giữ nguyên. Olambento nivāseti āpatti dukkaṭassāti ettha na kevalaṃ purato ca pacchato ca olambetvā nivāsentasseva dukkaṭaṃ, ye panaññe ‘‘tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū gihinivatthaṃ nivāsenti hatthisoṇḍakaṃ macchavālakaṃ catukkaṇṇakaṃ tālavaṇṭakaṃ satavalikaṃ nivāsentī’’tiādinā (cūḷava. 280) nayena khandhake nivāsanadosā vuttā, tathā nivāsentassāpi dukkaṭameva. Te sabbe vuttanayena parimaṇḍalaṃ nivāsentassa na honti. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato pana tattheva āvi bhavissati. Trong câu ‘Mặc y buông thõng xuống thì phạm tội Tác ác,’ không chỉ người mặc y buông thõng cả phía trước và phía sau mới phạm tội Tác ác, mà cả những người mặc theo các cách sai khác đã được nói đến trong chương Khandhaka, theo phương pháp bắt đầu bằng câu: ‘Vào lúc bấy giờ, nhóm sáu vị tỳ khưu mặc y theo kiểu của người thế tục: mặc kiểu vòi voi, kiểu đuôi cá, kiểu bốn góc, kiểu lá cọ, kiểu trăm nếp gấp,’ cũng phạm tội Tác ác. Tất cả những lỗi ấy không xảy ra đối với người mặc y ngay ngắn theo phương pháp đã nói. Đây là phần tóm tắt ở đây, còn phần chi tiết sẽ được trình bày rõ ràng ngay tại chương ấy. Asañciccāti purato vā pacchato vā olambetvā nivāsessāmīti evaṃ asañcicca; atha kho parimaṇḍalaṃyeva nivāsessāmīti virajjhitvā aparimaṇḍalaṃ nivāsentassa anāpatti. Assatiyāti aññavihitassāpi tathā nivāsentassa anāpatti. Ajānantassāti ettha nivāsanavattaṃ ajānantassa mokkho natthi. Nivāsanavattañhi sādhukaṃ uggahetabbaṃ, tassa anuggahaṇamevassa anādariyaṃ. Taṃ pana sañcicca anuggaṇhantassa yujjati, tasmā uggahitavattopi yo āruḷhabhāvaṃ vā oruḷhabhāvaṃ vā na jānāti, tassa [Pg.162] anāpatti. Kurundiyaṃ pana ‘‘parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpattī’’ti vuttaṃ. Yo pana sukkhajaṅgho vā mahāpiṇḍikamaṃso vā hoti, tassa sāruppatthāya jāṇumaṇḍalato aṭṭhaṅgulādhikampi otāretvā nivāsetuṃ vaṭṭati. Về câu ‘Không cố ý,’ (có nghĩa là) không cố ý rằng: ‘Ta sẽ mặc y buông thõng phía trước hoặc phía sau;’ mà trái lại, (nghĩ rằng) ‘Ta sẽ mặc y ngay ngắn,’ nhưng do sơ suất mà mặc không ngay ngắn, thì không phạm tội. Về câu ‘Do thất niệm,’ (có nghĩa là) người có tâm hướng đến việc khác mà mặc như vậy, cũng không phạm tội. Về câu ‘Do không biết,’ ở đây, người không biết phận sự về việc mặc y thì không được miễn tội. Vì phận sự về việc mặc y cần phải được học hỏi kỹ lưỡng, việc không học hỏi chính là sự không tôn trọng của người ấy. Điều đó phù hợp với người cố ý không học hỏi. Do đó, người dù đã học phận sự nhưng không biết tình trạng (y) bị kéo lên hay bị tuột xuống, thì không phạm tội. Nhưng trong Chú giải Kurundī có nói rằng: ‘Người không biết cách mặc y ngay ngắn thì không phạm tội.’ Hơn nữa, người có ống chân khô gầy hoặc có bắp chân to, vì mục đích cho thích hợp, được phép thả y xuống thấp hơn tám lóng tay so với vùng đầu gối để mặc. Gilānassāti jaṅghāya vā pāde vā vaṇo hoti, ukkhipitvā vā otāretvā vā nivāsetuṃ vaṭṭati. Āpadāsūti vāḷamigā vā corā vā anubandhanti, evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesamettha uttānameva. Về câu ‘Đối với vị bệnh,’ (có nghĩa là) vị nào có vết thương ở ống chân hoặc ở bàn chân, thì được phép mặc y kéo lên hoặc thả xuống. Về câu ‘Trong các trường hợp nguy cấp,’ (có nghĩa là) khi bị các loài thú dữ hoặc kẻ cướp truy đuổi, trong những trường hợp nguy cấp như vậy, (mặc không ngay ngắn) thì không phạm tội. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Phussadevatthero ‘‘acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, tivedana’’nti āha. Upatissatthero pana ‘‘anādariyaṃ paṭiccā’’ti vuttattā ‘‘lokavajjaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedana’’nti āha. Sự sanh khởi của tội pārājika thứ nhất là: hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, tâm bất thiện, và thọ khổ. Trưởng lão Phussadeva đã nói rằng: 'là vô tâm, bị chế định chê trách, và có ba thọ'. Còn trưởng lão Upatissa, vì đã được nói là 'do không tôn trọng', đã nói rằng: 'là bị đời chê trách, tâm bất thiện, và thọ khổ'. 577. Parimaṇḍalaṃ pārupitabbanti ‘‘tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū gihipārutaṃ pārupantī’’ti (cūḷava. 280) evaṃ vuttaṃ anekappakāraṃ gihipārupanaṃ apārupitvā idha vuttanayeneva ubho kaṇṇe samaṃ katvā pārupanavattaṃ pūrentena parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ. Imāni ca dve sikkhāpadāni avisesena vuttāni. Tasmā vihārepi antaragharepi parimaṇḍalameva nivāsetabbañca pārupitabbañcāti. Samuṭṭhānādīni paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbāni saddhiṃ theravādena. 577. Về câu 'nên đắp y cho tròn trịa': Không đắp y theo nhiều cách của người thế tục như đã được nói (trong Cūḷavagga, trang 280) rằng: 'Vào lúc bấy giờ, nhóm sáu vị tỳ khưu đã đắp y theo kiểu của người thế tục', mà chỉ theo cách đã được nói ở đây, trong khi thực hành phận sự đắp y, nên làm cho hai mép y bằng nhau rồi đắp cho tròn trịa. Và hai học giới này đã được nói đến một cách không phân biệt. Do đó, ở trong tu viện cũng như ở trong xóm làng, chỉ nên mặc y và đắp y cho tròn trịa. Các vấn đề về sự sanh khởi v.v... nên được hiểu theo cách đã được nói trong học giới thứ nhất cùng với Thuyết của Trưởng Lão. 578. Kāyaṃ vivaritvāti jattumpi urampi vivaritvā. Suppaṭicchannenāti na sasīsaṃ pārutena; atha kho gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā anuvātantena gīvaṃ paṭicchādetvā ubho kaṇṇe samaṃ katvā paṭisaṃharitvā yāva maṇibandhaṃ paṭicchādetvā antaraghare gantabbaṃ. Dutiyasikkhāpade – galavāṭakato paṭṭhāya sīsaṃ maṇibandhato paṭṭhāya hatthe piṇḍikamaṃsato ca paṭṭhāya pāde vivaritvā nisīditabbaṃ. 578. Về câu 'để hở thân': là để hở xương đòn gánh và ngực. Về câu 'che đậy khéo': không phải là đắp y trùm cả đầu; mà là, sau khi cài nút, dùng mép y dọc che cổ lại, làm cho hai mép y bằng nhau rồi xếp lại, che cho đến cổ tay, rồi nên đi vào trong xóm làng. Trong học giới thứ hai, nên ngồi để hở đầu kể từ hõm cổ, tay kể từ cổ tay, và chân kể từ bắp chân. 579. Vāsūpagatassāti vāsatthāya upagatassa rattibhāge vā divasabhāge vā kāyaṃ vivaritvāpi nisīdato anāpatti. 579. Về câu 'đối với người đã đến trú ngụ': đối với người đã đến vì mục đích trú ngụ, vào ban đêm hay ban ngày, dù có ngồi để hở thân cũng là vô tội. 580. Susaṃvutoti hatthaṃ vā pādaṃ vā akīḷāpento; suvinītoti attho. 580. Về câu 'khéo thu thúc': là không vung vẩy tay hoặc chân; nghĩa là được khéo huấn luyện. 582. Okkhittacakkhūti [Pg.163] heṭṭhā khittacakkhu hutvā. Yugamattaṃ pekkhamānoti yugayuttako hi danto ājāneyyo yugamattaṃ pekkhati, purato catuhatthappamāṇaṃ bhūmibhāgaṃ; imināpi ettakaṃ pekkhantena gantabbaṃ. Yo anādariyaṃ paṭicca tahaṃ tahaṃ olokentoti yo taṃtaṃdisābhāgaṃ pāsādaṃ kūṭāgāraṃ vīthiṃ olokento gacchati, āpatti dukkaṭassa. Ekasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā hatthiassādiparissayābhāvaṃ oloketuṃ vaṭṭati. Nisīdantenāpi okkhittacakkhunāva nisīditabbaṃ. 582. Về câu 'mắt nhìn xuống': là có mắt nhìn xuống dưới. Về câu 'nhìn một tầm ách': quả vậy, con ngựa thuần chủng, nòi giống tốt, được attelage vào ách, nhìn một tầm ách, tức là nhìn một khoảng đất phía trước chừng bốn khuỷu tay; vị này cũng nên đi trong khi nhìn chừng ấy. Về câu 'vị nào do không tôn trọng mà nhìn ngó xung quanh': vị nào đi trong khi nhìn ngó các phương hướng, lâu đài, nhà có nóc nhọn, đường phố, thì phạm tội tác ác. Tuy nhiên, được phép đứng tại một nơi để nhìn xem có sự nguy hiểm từ voi, ngựa, v.v... hay không. Khi ngồi cũng nên ngồi với mắt nhìn xuống. 584. Ukkhittakāyāti ukkhepena; itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ ekato vā ubhato vā ukkhittacīvaro hutvāti attho. Antoindakhīlato paṭṭhāya na evaṃ gantabbaṃ. Nisinnakāle pana dhamakaraṇaṃ nīharantenāpi cīvaraṃ anukkhipitvāva nīharitabbanti. 584. Về câu 'với thân vén (y) lên': (từ này có nghĩa là) 'bằng sự vén lên'; đây là cách dụng ngữ theo nghĩa chỉ đặc điểm. Nghĩa là, trở thành người có y được vén lên ở một bên hoặc cả hai bên. Kể từ bên trong trụ cửa, không nên đi như vậy. Còn trong lúc ngồi, ngay cả khi lấy cái lọc nước ra, cũng nên lấy ra mà không vén y lên. Paṭhamo vaggo. Phẩm thứ nhất. 2. Ujjagghikavaggavaṇṇanā 2. Giải Thích Phẩm Ujjagghika (Cười Lớn). 586. Ujjagghikāyāti mahāhasitaṃ hasanto. Vuttanayenevettha karaṇavacanaṃ. 586. Về câu 'bằng cách cười lớn': là đang cười một trận cười lớn. Ở đây, đây là cách dụng ngữ theo cách đã nói. 588. Appasaddo antaraghareti ettha kittāvatā appasaddo hoti? Dvādasahatthe gehe ādimhi saṅghatthero, majjhe dutiyatthero, ante tatiyattheroti evaṃ nisinnesu saṅghatthero dutiyena saddhiṃ manteti, dutiyatthero tassa saddañceva suṇāti, kathañca vavatthapeti. Tatiyatthero pana saddameva suṇāti, kathaṃ na vavatthapeti. Ettāvatā appasaddo hoti. Sace pana tatiyatthero kathaṃ vavatthapeti, mahāsaddo nāma hoti. 588. Trong câu 'nói tiếng nhỏ trong xóm làng', thế nào là nói tiếng nhỏ? Trong một ngôi nhà dài mười hai khuỷu tay, khi các vị trưởng lão ngồi như vầy: vị thượng tọa ở đầu, vị trưởng lão thứ hai ở giữa, vị trưởng lão thứ ba ở cuối; vị thượng tọa bàn luận cùng với vị trưởng lão thứ hai, vị trưởng lão thứ hai vừa nghe được tiếng của vị ấy, vừa phân biệt được lời nói. Còn vị trưởng lão thứ ba chỉ nghe được tiếng, không phân biệt được lời nói. Chừng ấy được gọi là nói tiếng nhỏ. Còn nếu vị trưởng lão thứ ba phân biệt được lời nói, thì được gọi là nói tiếng lớn. 590. Kāyaṃ paggahetvāti niccalaṃ katvā ujukena kāyena samena iriyāpathena gantabbañceva nisīditabbañca. 590. Về câu 'sau khi đưa thân đi': nên đi và nên ngồi với thân thẳng, không lay động, với oai nghi điềm tĩnh. 592. Bāhuṃ paggahetvāti niccalaṃ katvā. 592. Về câu 'sau khi đưa cánh tay đi': là làm cho (cánh tay) không lay động. 594. Sīsaṃ paggahetvāti niccalaṃ ujuṃ ṭhapayitvā. 594. Về câu 'sau khi đưa đầu đi': là đặt (đầu) thẳng và không lay động. Dutiyo vaggo. Phẩm thứ hai. 3. Khambhakatavaggavaṇṇanā 3. Giải Thích Phẩm Khambhakatā (Chống Nạnh). 596-8. Khambhakato [Pg.164] nāma kaṭiyaṃ hatthaṃ ṭhapetvā katakhambho. Oguṇṭhitoti sasīsaṃ pāruto. 596-8. Được gọi là chống nạnh là người chống nạnh bằng cách đặt tay lên hông. Về câu 'người trùm đầu': là người đắp y trùm cả đầu. 600. Ukkuṭikāyāti ettha ukkuṭikā vuccati paṇhiyo ukkhipitvā aggapādehi vā, aggapāde vā ukkhipitvā paṇhīhiyeva vā bhūmiṃ phusantassa gamanaṃ. Karaṇavacanaṃ panettha vuttalakkhaṇameva. 600. Trong câu 'bằng cách đi ngồi xổm', việc đi của người nhón gót chân lên và đi bằng đầu ngón chân, hoặc nhón đầu ngón chân lên và đi bằng gót chân trong khi chạm đất, được gọi là đi ngồi xổm. Ở đây, cách dụng ngữ có đặc điểm như đã nói. 601. Dussapallatthikāyāti ettha āyogapallatthikāpi dussapallatthikā eva. 601. Trong câu 'bằng cách ngồi bó gối bằng dải vải', việc ngồi bó gối bằng dây cũng chính là ngồi bó gối bằng dải vải. 602. Sakkaccanti satiṃ upaṭṭhapetvā. 602. Về câu 'một cách cung kính': là sau khi thiết lập niệm. 603. Ākirantepīti piṇḍapātaṃ dentepi. Pattasaññīti patte saññaṃ katvā. 603. Về câu 'ngay cả khi họ đang vung vãi': là ngay cả khi họ đang dâng vật thực khất thực. Về câu 'có tưởng trong bát': là làm dấu hiệu (tưởng) trong bát. 604. Samasūpako nāma yattha bhattassa catutthabhāgappamāṇo sūpo hoti. Muggasūpo māsasūpoti ettha kulatthādīhi katasūpāpi saṅgahaṃ gacchantiyevāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Rasaraseti ettha ṭhapetvā dve sūpe avasesāni oloṇīsākasūpeyyamaccharasamaṃsarasādīni rasarasāti veditabbāni. Taṃ rasarasaṃ bahumpi gaṇhantassa anāpatti. 604. Được gọi là 'canh vừa đủ' là nơi mà canh có lượng bằng một phần tư của cơm. Trong câu 'canh đậu xanh, canh đậu đen', trong sách Mahāpaccarī đã nói rằng các loại canh làm từ đậu ngựa v.v... cũng được bao gồm. Trong câu 'nước cốt của các vị', ngoại trừ hai loại canh (đã kể), các thứ còn lại như nước chấm, nước rau, nước canh, nước cá, nước thịt, v.v... nên được hiểu là 'nước cốt của các vị'. Đối với người nhận nhiều nước cốt của các vị ấy cũng vô tội. 605. Samatittikanti samapuṇṇaṃ samabharitaṃ. Thūpīkataṃ piṇḍapātaṃ paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassāti ettha thūpīkato nāma pattassa antomukhavaṭṭilekhaṃ atikkamitvā kato; patte pakkhitto racito pūritoti attho. Evaṃ kataṃ agahetvā antomukhavaṭṭilekhāsamappamāṇo gahetabbo. 605. Về câu 'ngang vành bát': là đầy bằng, ngang bằng. Trong câu 'nhận vật thực khất thực vun lên như ngọn tháp, phạm tội tác ác', được gọi là 'vun lên như ngọn tháp' là vật thực được làm cho vượt quá vạch tròn của vành miệng bên trong của bát; nghĩa là được bỏ vào, sắp xếp, làm đầy trong bát. Không nhận vật thực được làm như vậy, nên nhận vật thực có lượng bằng với vạch tròn của vành miệng bên trong. Tattha thūpīkataṃ nāma ‘‘pañcahi bhojanehi kata’’nti abhayatthero āha. Tipiṭakacūḷanāgatthero pana ‘‘piṇḍapāto nāma yāgupi bhattampi khādanīyampi cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampī’’ti idaṃ suttaṃ vatvā dasikasuttampi thūpīkataṃ na vaṭṭatīti āha. Tesaṃ vādaṃ sutvā bhikkhū rohaṇaṃ gantvā cūḷasumanattheraṃ pucchiṃsu – ‘‘bhante thūpīkatapiṇḍapāto kena paricchinno’’ti? Tesañca therānaṃ vādaṃ ārocesuṃ. Thero sutvā āha [Pg.165] – ‘‘aho, cūḷanāgo sāsanato bhaṭṭho, ahaṃ etassa sattakkhattuṃ vinayaṃ vācento na kadāci evaṃ avacaṃ, ayaṃ kuto labhitvā evaṃ vadasī’’ti. Bhikkhū theraṃ yāciṃsu – ‘‘kathetha dāni, bhante, kena paricchinno’’ti? ‘‘Yāvakālikenāvuso’’ti thero āha. Tasmā yaṃkiñci yāgubhattaṃ vā phalāphalaṃ vā āmisajātikaṃ samatittikameva gahetabbaṃ. Tañca kho adhiṭṭhānupagena pattena, itarena pana thūpīkatampi vaṭṭati. Yāmakālikasattāhakālikayāvajīvikāni pana adhiṭṭhānupagapattepi thūpīkatāni vaṭṭanti. Dvīsu pattesu bhattaṃ gahetvā ekasmiṃ pūretvā vihāraṃ pesetuṃ vaṭṭatīti mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ. Yaṃ patte pakkhipiyamānaṃ pūvaucchukhaṇḍaphalāphalādi heṭṭhā orohati, taṃ thūpīkataṃ nāma na hoti. Pūvavaṭaṃsakaṃ ṭhapetvā piṇḍapātaṃ denti, thūpīkatameva hoti. Pupphavaṭaṃsakatakkolakaṭukaphalādivaṭaṃsake pana ṭhapetvā dinnaṃ thūpīkataṃ na hoti. Bhattassa upari thālakaṃ vā pattaṃ vā ṭhapetvā pūretvā gaṇhāti, thūpīkataṃ nāma na hoti. Kurundiyampi vuttaṃ – ‘‘thālake vā paṇṇe vā pakkhipitvā taṃ pattamatthake ṭhapetvā denti, pāṭekkabhājanaṃ vaṭṭatī’’ti. Ở đây, gọi là vun cao, trưởng lão Abhaya nói: “Là được làm bằng năm loại vật thực.” Còn trưởng lão Tipiṭakacūḷanāga, sau khi nói kinh văn: “Gọi là vật thực khất thực là cháo, cơm, vật thực loại cứng, bánh xà phòng, tăm xỉa răng, và cả chỉ tua,” đã nói rằng: “Cả chỉ tua được vun cao cũng không hợp lệ.” Sau khi nghe quan điểm của các vị ấy, các tỳ khưu đi đến xứ Rohaṇa và hỏi trưởng lão Cūḷasumana: “Kính bạch ngài, vật thực khất thực vun cao được giới hạn bởi cái gì?” Và họ đã trình bày quan điểm của các vị trưởng lão ấy. Trưởng lão nghe xong đã nói: “Ôi, Cūḷanāga đã lạc khỏi giáo pháp. Ta, trong khi dạy Luật cho vị này bảy lần, chưa bao giờ nói như vậy. Vị này nhận được (điều này) từ đâu mà nói như vậy?” Các tỳ khưu đã thỉnh cầu trưởng lão: “Kính bạch ngài, bây giờ xin ngài hãy nói, nó được giới hạn bởi cái gì?” Trưởng lão đã nói: “Này chư hiền, bởi vật thực yāvakālika.” Do đó, bất cứ cháo, cơm, hay trái cây lớn nhỏ nào thuộc loại vật thực, chỉ nên nhận vừa bằng miệng bát. Và điều đó (áp dụng) với bát đã được chú nguyện (đúng kích cỡ), còn với bát khác, thì vun cao cũng hợp lệ. Còn các vật thực yāmakālika, sattāhakālika, yāvajīvika, dù trong bát đã chú nguyện, vun cao cũng hợp lệ. Trong Mahāpaccarī lại nói rằng: “Hợp lệ khi nhận cơm vào hai bát, đổ đầy vào một bát rồi gửi về tu viện.” Vật gì khi được đặt vào bát, như bánh, khúc mía, trái cây lớn nhỏ, mà nó lún xuống dưới, thì không gọi là vun cao. Họ đặt một cái bánh trang trí lên trên rồi dâng vật thực, thì đó chính là vun cao. Còn khi đặt vật trang trí như hoa, quả takkola, quả cay lên trên rồi dâng, thì không phải là vun cao. Đặt một cái đĩa nhỏ hoặc một cái lá lên trên cơm rồi nhận cho đầy, thì không gọi là vun cao. Trong Kurundī cũng nói: “Họ đặt (vật thực) vào đĩa nhỏ hoặc lá, rồi đặt cái đó lên trên miệng bát mà dâng, (đó là) một vật chứa riêng biệt, nên hợp lệ.” Idha anāpattiyaṃ gilāno na āgato, tasmā gilānassapi thūpīkataṃ na vaṭṭati. Sabbattha pana paṭiggahetumeva na vaṭṭati. Paṭiggahitaṃ pana supaṭiggahitameva hoti, paribhuñjituṃ vaṭṭatīti. Ở đây, trong phần vô tội, người bệnh không được đề cập đến, do đó, đối với người bệnh, (nhận vật thực) vun cao cũng không hợp lệ. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, chỉ việc nhận là không hợp lệ. Còn vật đã nhận thì được xem là đã nhận đúng cách, hợp lệ để thọ dụng. Tatiyo vaggo. Phẩm thứ ba. 4. Sakkaccavaggavaṇṇanā 4. Giải thích phẩm Sakkacca (Cung Kính). 606. Sakkaccanti etthāpi asakkaccaṃ paṭiggahaṇeyeva āpatti, paṭiggahitaṃ pana supaṭiggahitameva. Sakkaccanti ca pattasaññīti cāti ubhayaṃ vuttanayameva. 606. Ở đây, trong điều học sakkaccaṃ (cung kính), phạm tội chỉ khi nhận một cách không cung kính, còn vật đã nhận thì được xem là đã nhận đúng cách. Cả hai điều học sakkaccaṃ và pattasaññī (tưởng trong bát) đều theo phương pháp đã nói. 608. Sapadānanti tattha tattha odhiṃ akatvā anupaṭipāṭiyā. Samasūpake vattabbaṃ vuttameva. 608. (Ăn) tuần tự (sapadānaṃ) nghĩa là không tạo ra ranh giới ở chỗ này chỗ kia, (ăn) theo thứ tự. Điều cần nói trong điều học samasūpaka (canh bằng nhau) đã được nói rồi. 610. Thūpakatoti matthakato; vemajjhatoti attho. 610. Từ chỏm (thūpakato) nghĩa là từ đỉnh, từ giữa. 611. Paṭicchādetvā [Pg.166] dentīti māghātasamayādīsu paṭicchannaṃ byañjanaṃ katvā denti. Viññattiyaṃ vattabbaṃ natthi. 611. “Họ dâng sau khi che đậy” nghĩa là vào những thời điểm như māghāta (cấm sát sanh), họ làm món ăn được che đậy rồi dâng. Không có gì để nói trong điều học về việc xin (viññatti). 614. Ujjhānasaññīsikkhāpadepi gilāno na muccati. 614. Ngay cả trong điều học về việc có ý khinh chê (ujjhānasaññī), người bệnh cũng không được miễn trừ. 615. Nātimahanto kabaḷoti mayūraṇḍaṃ atimahantaṃ, kukkuṭaṇḍaṃ atikhuddakaṃ, tesaṃ vemajjhappamāṇo. Khajjaketi ettha mūlakhādanīyādi sabbaṃ gahetabbaṃ. 615. “Miếng cơm không quá lớn” có nghĩa là kích thước trung bình giữa trứng công (quá lớn) và trứng gà (quá nhỏ). Ở đây, trong từ khajjake (vật thực loại cứng), nên hiểu là tất cả các vật thực loại cứng như củ, v.v. Catuttho vaggo. Phẩm thứ tư. 5. Kabaḷavaggavaṇṇanā 5. Giải thích phẩm Kabaḷa (Miếng Cơm). 617. Anāhaṭeti anāharite; mukhadvāraṃ asampāpiteti attho. 617. “Khi chưa đưa đến” (anāhaṭe) nghĩa là khi chưa được mang đến, khi chưa đến cửa miệng. 618. Sabbaṃ hatthanti sakalahatthaṃ. 618. “Toàn bộ bàn tay” (sabbaṃ hatthaṃ) nghĩa là cả bàn tay. 619. Sakabaḷenāti ettha dhammaṃ kathento harītakaṃ vā laṭṭhimadhukaṃ vā mukhe pakkhipitvā katheti. Yattakena vacanaṃ aparipuṇṇaṃ na hoti, tattake mukhamhi sante kathetuṃ vaṭṭati. 619. Ở đây, trong điều học sakabaḷena (với miếng cơm trong miệng), khi đang thuyết pháp, vị ấy đặt quả harītaka hoặc cam thảo vào miệng rồi nói. Hợp lệ để nói khi trong miệng có một lượng (vật thực) mà lời nói không bị thiếu sót (không rõ ràng). 620. Piṇḍukkhepakanti piṇḍaṃ ukkhipitvā ukkhipitvā. 620. “Tung miếng cơm” (piṇḍukkhepakaṃ) nghĩa là tung miếng cơm lên, tung lên. 621. Kabaḷāvacchedakanti kabaḷaṃ avacchinditvā avacchinditvā. 621. “Cắt miếng cơm” (kabaḷāvacchedakaṃ) nghĩa là cắn đứt miếng cơm, cắn đứt. 622. Avagaṇḍakārakanti makkaṭo viya gaṇḍe katvā katvā. 622. “Làm phồng má” (avagaṇḍakārakaṃ) nghĩa là làm phồng má, làm phồng, giống như con khỉ. 623. Hatthaniddhunakanti hatthaṃ niddhunitvā niddhunitvā. 623. “Vẫy tay” (hatthaniddhunakaṃ) nghĩa là vẫy tay, vẫy tay. 624. Sitthāvakārakanti sitthāni avakiritvā avakiritvā. 624. “Rơi vãi hạt cơm” (sitthāvakārakaṃ) nghĩa là làm rơi vãi hạt cơm, làm rơi vãi. 625. Jivhānicchārakanti jivhaṃ nicchāretvā nicchāretvā. 625. “Thè lưỡi” (jivhānicchārakaṃ) nghĩa là thè lưỡi ra, thè ra. 626. Capucapukārakanti capu capūti evaṃ saddaṃ katvā katvā. 626. “Ăn chóp chép” (capucapukārakaṃ) nghĩa là tạo ra âm thanh “chóp chóp” như vậy. Pañcamo vaggo. Phẩm thứ năm. 6. Surusuruvaggavaṇṇanā 6. Giải thích phẩm Surusuru (Húp sùm sụp). 627. Surusurukārakanti [Pg.167] surusurūti evaṃ saddaṃ katvā katvā. Davoti parihāsavacanaṃ; taṃ yena kenaci pariyāyena ‘‘kiṃ buddho, silakabuddho, paṭibuddho; kiṃ dhammo, godhammo, ajadhammo; kiṃ saṅgho, migasaṅgho, pasusaṅgho’’tiādinā nayena tīṇi ratanāni ārabbha na kātabbanti attho. 627. “Húp sùm sụp” (surusurukārakaṃ) nghĩa là tạo ra âm thanh “sùm sụp” như vậy. Từ davo là lời nói chế giễu; nghĩa là không nên làm điều đó liên quan đến Tam Bảo bằng bất kỳ cách nào, theo phương pháp như: “Phật gì, Phật đá, Phật đã tỉnh? Pháp gì, pháp của bò, pháp của dê? Tăng gì, đoàn nai, bầy thú?” v.v. 628. Hatthanillehakanti hatthaṃ nillehitvā nillehitvā. Bhuñjantena hi aṅgulimattampi nillehituṃ na vaṭṭati. Ghanayāguphāṇitapāyāsādike pana aṅgulīhi gahetvā aṅguliyo mukhe pavesetvā bhuñjituṃ vaṭṭati. Pattanillehakaoṭṭhanillehakesupi eseva nayo. Tasmā ekaṅguliyāpi patto na nillehitabbo, ekaoṭṭhopi jivhāya na nillehitabbo, oṭṭhamaṃsehi eva pana gahetvā anto pavesetuṃ vaṭṭati. 628. “Liếm tay” (hatthanillehakaṃ) nghĩa là liếm tay, liếm tay. Thật vậy, người đang ăn không hợp lệ để liếm dù chỉ một ngón tay. Còn đối với cháo đặc, mật mía, cơm sữa, v.v., hợp lệ để lấy bằng các ngón tay, đưa các ngón tay vào miệng và ăn. Trong các điều học về liếm bát (pattanillehaka) và liếm môi (oṭṭhanillehaka) cũng theo phương pháp này. Do đó, không nên liếm bát dù chỉ bằng một ngón tay, không nên liếm dù chỉ một bên môi bằng lưỡi, tuy nhiên, hợp lệ để chỉ dùng môi mím lại (để lấy thức ăn) rồi đưa vào trong. 631. Kokanadeti evaṃnāmake. Kokanadanti padumaṃ vuccati, so ca pāsādo padumasaṇṭhāno, tenassa kokanadotveva nāmaṃ akaṃsu. Na sāmisena hatthena pānīyathālakanti etaṃ paṭikkūlavasena paṭikkhittaṃ, tasmā saṅghikampi puggalikampi gihisantakampi attano santakampi saṅkhampi sarāvampi thālakampi na gahetabbameva, gaṇhantassa dukkaṭaṃ. Sace pana hatthassa ekadeso āmisamakkhito na hoti, tena padesena gahetuṃ vaṭṭati. 631. Kokanade nghĩa là có tên như vậy. Hoa sen đỏ được gọi là kokanada, và lâu đài đó có hình dạng hoa sen, do đó họ đặt tên cho nó là Kokanada. “Không nên cầm cốc nước bằng tay dính thức ăn” – điều này bị cấm vì sự đáng ghê tởm. Do đó, dù là của Tăng, của cá nhân khác, của cư sĩ, hay của chính mình, không nên cầm vỏ ốc, cốc đất, hay cốc (kim loại); người cầm thì phạm dukkaṭa. Tuy nhiên, nếu một phần của bàn tay không dính thức ăn, thì hợp lệ để cầm bằng phần đó. 632. Uddharitvā vāti sitthāni udakato uddharitvā ekasmiṃ ṭhāne rāsiṃ katvā udakaṃ chaḍḍeti. Bhinditvā vāti sitthāni bhinditvā udakagatikāni katvā chaḍḍeti. Paṭiggahe vāti paṭiggahena paṭicchanto naṃ paṭiggahe chaḍḍeti. Nīharitvāti bahi nīharitvā chaḍḍeti; evaṃ chaḍḍentassa anāpatti. 632. Cụm từ Uddharitvā vā (hoặc là vớt lên) có nghĩa là: Vớt các hạt cơm lên khỏi nước, gom lại thành một đống ở một nơi rồi đổ nước đi. Cụm từ Bhinditvā vā (hoặc là làm vỡ ra) có nghĩa là: Làm vỡ các hạt cơm ra, làm cho chúng giống như nước rồi đổ đi. Cụm từ Paṭiggahe vā (hoặc là trong vật đựng) có nghĩa là: Người nhận bằng vật đựng, đổ (hạt cơm) ấy vào trong vật đựng. Cụm từ Nīharitvā (hoặc là mang ra ngoài) có nghĩa là: Mang ra bên ngoài rồi đổ đi; vị tỳ khưu đổ đi như vậy thì không có tội. 634. Setacchattanti vatthapaliguṇṭhitaṃ paṇḍaracchattaṃ. Kilañjacchattanti vilīvacchattaṃ. Paṇṇacchattanti tālapaṇṇādīhi yehi kehici kataṃ. Maṇḍalabaddhaṃ salākabaddhanti idaṃ pana tiṇṇampi chattānaṃ pañjaradassanatthaṃ vuttaṃ. Tāni hi maṇḍalabaddhāni ceva honti salākabaddhāni ca. Yampi tatthajātakadaṇḍakena kataṃ ekapaṇṇacchattaṃ hoti, tampi chattameva. Etesu yaṃkiñci chattaṃ pāṇimhi [Pg.168] assāti chattapāṇi. So taṃ chattaṃ dhārayamāno vā aṃse vā katvā ūrumhi vā ṭhapetvā yāva hatthena na muccati, tāvassa dhammaṃ desetuṃ na vaṭṭati, desentassa vuttanayena dukkaṭaṃ. Sace panassa añño chattaṃ dhāreti, chattapādukāya vā ṭhitaṃ hoti, hatthato apagatamatte chattapāṇi nāma na hoti. Tassa dhammaṃ desetuṃ vaṭṭati. Dhammaparicchedo panettha padasodhamme vuttanayeneva veditabbo. 634. Setacchatta (dù trắng) là dù màu trắng được quấn quanh bằng vải. Kilañjacchatta (dù bằng phên) là dù được làm bằng nan tre. Paṇṇacchatta (dù bằng lá) là dù được làm bằng bất cứ loại lá cây nào như lá cọ, v.v. Còn câu Maṇḍalabaddhaṃ salākabaddhaṃ (được kết bằng vành, được kết bằng nan) này được nói ra nhằm mục đích chỉ rõ khung sườn của cả ba loại dù. Quả vậy, những cây dù ấy vừa được kết bằng vành, vừa được kết bằng nan. Cây dù một lá nào được làm bằng cán cây mọc tại chỗ ấy, cây dù ấy cũng chính là dù. Trong số các loại dù này, có bất cứ cây dù nào ở trong tay của người ấy, nên gọi là chattapāṇi (người tay cầm dù). Người ấy hoặc đang che cây dù đó, hoặc đặt trên vai, hoặc để trên đùi, chừng nào chưa rời khỏi tay, chừng đó không được phép thuyết pháp cho người ấy; vị tỳ khưu thuyết pháp thì bị tội tác ác theo cách đã nói. Còn nếu người khác cầm dù cho người ấy, hoặc dù được dựng ở giá cắm dù, ngay khi rời khỏi tay thì không còn được gọi là người tay cầm dù. Được phép thuyết pháp cho người ấy. Sự phân định về pháp ở đây nên được hiểu theo cách đã được nói trong điều học Padasodhamma. 635. Daṇḍapāṇissāti ettha daṇḍo nāma majjhimassa purisassa catuhatthappamāṇo daṇḍapāṇibhāvo panassa chattapāṇimhi vuttanayeneva veditabbo. 635. Trong câu Daṇḍapāṇissa (cho người tay cầm gậy) ở đây, daṇḍo (gậy) được gọi là cây gậy có độ dài bốn khuỷu tay của người đàn ông bậc trung. Còn việc trở thành người tay cầm gậy của người ấy nên được hiểu theo cách đã được nói trong trường hợp người tay cầm dù. 636. Satthapāṇimhipi eseva nayo. Asiṃ sannahitvā ṭhitopi hi satthapāṇisaṅkhyaṃ na gacchati. 636. Trong trường hợp satthapāṇi (người tay cầm khí giới) cũng chính là phương pháp này. Quả vậy, người đứng mà đeo gươm thì không được kể là người tay cầm khí giới. 637. Āvudhapāṇissāti ettha kiñcāpi vuttaṃ – ‘‘āvudhaṃ nāma cāpo kodaṇḍo’’ti, atha kho sabbāpi dhanuvikati saddhiṃ saravikatiyā āvudhanti veditabbaṃ. Tasmā saddhiṃ vā sarena dhanuṃ gahetvā suddhadhanuṃ vā suddhasaraṃ vā sajiyadhanuṃ vā nijjiyadhanuṃ vā gahetvā ṭhitassa vā nisinnassa vā dhammo desetuṃ na vaṭṭati. Sace panassa dhanuṃ kaṇṭhepi paṭimukkaṃ hoti, yāva hatthena na gaṇhāti, tāva dhammaṃ desetuṃ vaṭṭatiyevāti. 637. Trong câu Āvudhapāṇissa (cho người tay cầm vũ khí) ở đây, mặc dù đã được nói rằng: “Vũ khí gọi là cung cāpa, cung kodaṇḍa,” tuy nhiên, tất cả các loại cung cùng với các loại tên nên được biết là vũ khí. Do đó, không được phép thuyết pháp cho người đang đứng hoặc đang ngồi mà hoặc cầm cung cùng với tên, hoặc chỉ cầm cung, hoặc chỉ cầm tên, hoặc cầm cung đã giương dây, hoặc cầm cung chưa giương dây. Còn nếu cung của người ấy được đeo ở cổ, chừng nào chưa cầm bằng tay, chừng đó vẫn được phép thuyết pháp. Chaṭṭho vaggo. Phẩm thứ sáu. 7. Pādukavaggavaṇṇanā 7. Giải thích Phẩm Pāduka (Giày Dép). 638. Akkantassāti chattadaṇḍake aṅgulantaraṃ appavesetvā kevalaṃ pādukaṃ akkamitvā ṭhitassa. Paṭimukkassāti paṭimuñcitvā ṭhitassa. Upāhanāyapi eseva nayo. Omukkoti panettha paṇhikabaddhaṃ omuñcitvā ṭhito vuccati. 638. Akkantassa (cho người đang đạp lên) có nghĩa là cho người đứng mà chỉ đạp lên dép, không xỏ kẽ ngón chân vào quai dép có hình cán dù. Paṭimukkassa (cho người đang mang vào) có nghĩa là cho người đứng mà đã xỏ vào. Đối với giày cũng chính là phương pháp này. Ở đây, omukko (đã mang vào) được gọi là người đứng mà đã mang phần quai hậu. 640. Yānagatassāti ettha sacepi dvīhi janehi hatthasaṅghāṭena gahito, sāṭake vā ṭhapetvā vaṃsena vayhati, ayutte vā vayhādike yāne[Pg.169], visaṅkharitvā vā ṭhapite cakkamattepi nisinno yānagatotveva saṅkhyaṃ gacchati. Sace pana dvepi ekayāne nisinnā honti, vaṭṭati. Visuṃ nisinnesupi ucce yāne nisinnena nīce nisinnassa desetuṃ vaṭṭati, samappamāṇepi vaṭṭati. Purime yāne nisinnena pacchime nisinnassa vaṭṭati. Pacchime pana uccatarepi nisinnena desetuṃ na vaṭṭati. 640. Trong câu Yānagatassa (cho người đi trên cỗ xe) ở đây, nếu một người được hai người nắm tay nhau khiêng đi, hoặc được đặt trong tấm vải rồi dùng tre khiêng đi, hoặc ngồi trên cỗ xe như kiệu v.v. không có súc vật kéo, hoặc ngồi trên chỉ một bánh xe đã được tháo rời và đặt xuống, thì vẫn được kể là người đi trên cỗ xe. Còn nếu cả hai người (người thuyết và người nghe) cùng ngồi trên một cỗ xe thì được phép (thuyết pháp). Trong trường hợp ngồi riêng, người ngồi trên cỗ xe cao hơn được phép thuyết pháp cho người ngồi trên cỗ xe thấp hơn; ngồi trên cỗ xe có độ cao bằng nhau cũng được phép. Người ngồi trên cỗ xe phía trước được phép thuyết pháp cho người ngồi trên cỗ xe phía sau. Còn người ngồi ở phía sau, dù trên cỗ xe cao hơn, cũng không được phép thuyết pháp. 641. Sayanagatassāti antamaso kaṭasārakepi pakatibhūmiyampi nipannassa uccepi mañcapīṭhe vā bhūmipadese vā ṭhitena nisinnena vā desetuṃ na vaṭṭati. Sayanagatena pana sayanagatassa uccatare vā samappamāṇe vā nipannena desetuṃ vaṭṭati. Nipannena ca ṭhitassa vā nisinnassa vā desetuṃ vaṭṭati, nisinnenāpi ṭhitassa vā nisinnassa vā vaṭṭati. Ṭhitena ṭhitasseva vaṭṭati. 641. Sayanagatassa (cho người đang nằm) có nghĩa là cho người đang nằm, dù chỉ là trên chiếu cói hay trên mặt đất thường; người đứng hoặc ngồi, dù ở trên giường, ghế cao hay trên nền đất cao, cũng không được phép thuyết pháp. Còn người đang nằm thuyết pháp cho người đang nằm, nếu nằm trên giường cao hơn hoặc bằng nhau thì được phép. Và người nằm được phép thuyết pháp cho người đứng hoặc người ngồi; người ngồi cũng được phép thuyết pháp cho người đứng hoặc người ngồi. Người đứng chỉ được phép thuyết pháp cho người đứng. 642. Pallatthikāyāti āyogapallatthikāya vā hatthapallatthikāya vā dussapallatthikāya vā yāya kāyaci pallatthikāya nisinnassa agilānassa desetuṃ na vaṭṭati. 642. Pallatthikāya (bằng cách ngồi bó gối) có nghĩa là không được phép thuyết pháp cho người không bệnh đang ngồi bằng bất cứ cách bó gối nào, hoặc bằng cách ngồi bó gối dùng dây vải, hoặc bằng cách ngồi bó gối dùng tay, hoặc bằng cách ngồi bó gối dùng tấm vải. 643. Veṭhitasīsassāti dussaveṭhanena vā moḷiādīhi vā yathā kesanto na dissati; evaṃ veṭhitasīsassa. 643. Veṭhitasīsassa (cho người có đầu được quấn) có nghĩa là cho người có đầu được quấn bằng khăn, hoặc bằng vương miện v.v. sao cho không nhìn thấy được chân tóc. 644. Oguṇṭhitasīsassāti sasīsaṃ pārutassa. 644. Oguṇṭhitasīsassa (cho người có đầu được trùm) có nghĩa là cho người trùm cả đầu. 645. Chamāyaṃ nisinnenāti bhūmiyaṃ nisinnena. Āsane nisinnassāti antamaso vatthampi tiṇānipi santharitvā nisinnassa. 645. Chamāyaṃ nisinnena (người ngồi trên đất) có nghĩa là người ngồi trên mặt đất. Āsane nisinnassa (cho người ngồi trên ghế) có nghĩa là cho người ngồi sau khi đã trải, dù chỉ là tấm vải hay cỏ. 647. Chapakassāti caṇḍālassa. Chapakīti caṇḍālī. Nilīnoti paṭicchanno hutvā. Yatra hi nāmāti yo hi nāma. Sabbamidaṃ carimaṃ katanti tattheva paripatīti ‘‘sabbo ayaṃ loko saṅkaraṃ gato nimmariyādo’’ti imaṃ vacanaṃ vatvā tattheva tesaṃ dvinnampi antarā rukkhato patito. Patitvā ca pana ubhinnampi purato ṭhatvā imaṃ gāthaṃ abhāsi – 647. Chapakassa là của người Chiên-đà-la (caṇḍāla). Chapakī là người nữ Chiên-đà-la (caṇḍālī). Nilīno là trở nên bị che khuất, ẩn mình. Yatra hi nāma là quả thật người nào. Sabbamidaṃ ... paripatīti có nghĩa là: Sau khi nói lời này: “Tất cả thế gian này đã trở nên hỗn tạp, không còn giới hạn (giữa thầy và trò),” đã rơi xuống từ trên cây, ở ngay giữa hai người họ. Và sau khi rơi xuống, đứng trước mặt cả hai người, đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Ubho atthaṃ na jānanti…pe… asmā kumbhamivābhidā’’ti. “Cả hai không biết nghĩa… (cho đến) … như chiếc bình bằng đá.” Tattha ubho atthaṃ na jānantīti dvepi janā pāḷiyā atthaṃ na jānanti. Dhammaṃ na passareti pāḷiṃ na passanti. Katame te ubhoti? ‘‘Yo cāyaṃ mantaṃ [Pg.170] vāceti, yo cādhammenadhīyatī’’ti. Evaṃ brāhmaṇañca rājānañca ubhopi adhammikabhāve ṭhapesi. Ở đó, ubho atthaṃ na jānanti (cả hai không biết nghĩa) có nghĩa là cả hai người đều không hiểu ý nghĩa của Pāli. Dhammaṃ na passare (không thấy pháp) có nghĩa là không thấy được Pāli (bản văn). Hai người đó là ai? (Câu trả lời là:) “Người dạy câu chú và người học một cách phi pháp.” Như vậy, (người Chiên-đà-la) đã đặt cả Bà-la-môn và nhà vua vào tình trạng là những người phi pháp. Tato brāhmaṇo sālīnanti gāthamāha. Tassattho – jānāmahaṃ bho ‘‘ayaṃ adhammo’’ti; api ca kho mayā dīgharattaṃ saputtadāraparijanena rañño santako sālīnaṃ odano bhutto. Sucimaṃsūpasecanoti nānappakāravikatisampāditaṃ sucimaṃsūpasecanaṃ missīkaraṇamassāti sucimaṃsūpasecano. Tasmā dhamme na vattāmīti yasmā evaṃ mayā rañño odano bhutto, aññe ca bahū lābhā laddhā, tasmā dhamme ahaṃ na vattāmi udare baddho hutvā, na dhammaṃ ajānanto. Ayañhi dhammo ariyehi vaṇṇito pasattho thomitoti jānāmi. Bấy giờ, vị Bà-la-môn đã nói lên câu kệ bắt đầu bằng ‘sālīnaṃ’. Ý nghĩa của câu kệ ấy là: Này ông, tôi biết rằng: ‘Đây là phi pháp.’ Tuy nhiên, trong thời gian dài, tôi cùng với con cái, vợ và người hầu đã ăn cơm gạo sālī là tài sản của đức vua. (Cơm) có thịt ngon làm đồ ăn kèm (sucimaṃsūpasecano) có nghĩa là: Cơm ấy có thịt ngon được chế biến đặc biệt theo nhiều loại khác nhau, được trộn lẫn vào làm đồ ăn kèm, nên được gọi là ‘có thịt ngon làm đồ ăn kèm’. Do đó, tôi không hành xử theo Chánh pháp (dhamme na vattāmi) có nghĩa là: Vì tôi đã ăn cơm của đức vua như thế và đã nhận được nhiều lợi lộc khác, do đó, tôi không hành xử theo Chánh pháp vì bị ràng buộc bởi cái bụng, chứ không phải vì không biết Chánh pháp. Quả thật, tôi biết rằng: ‘Pháp này đã được các bậc Thánh nhân ca ngợi, tán thán, tán dương.’ Atha naṃ chapako ‘‘dhiratthū’’tiādinā gāthādvayena ajjhabhāsi. Tassattho – yo tayā dhanalābho ca yasalābho ca laddho, dhiratthu taṃ dhanalābhaṃ yasalābhañca brāhmaṇa. Kasmā? Yasmā ayaṃ tayā laddho lābho āyatiṃ apāyesu vinipātanahetunā sampati ca adhammacaraṇena vutti nāma hoti. Evarūpā yā vutti āyatiṃ vinipātena idha adhammacaraṇena vā nippajjati, kiṃ tāya vuttiyā? Tena vuttaṃ – Khi ấy, người hạ tiện (caṇḍāla) đã nói với vị ấy bằng hai câu kệ bắt đầu bằng ‘dhiratthu’. Ý nghĩa của các câu kệ ấy là: Này Bà-la-môn, lợi lộc về tài sản và lợi lộc về danh vọng nào mà ông đã nhận được, đáng khinh thay lợi lộc về tài sản và lợi lộc về danh vọng ấy. Tại sao? Bởi vì lợi lộc này mà ông đã nhận được, trong tương lai là nguyên nhân của sự sa đọa vào các cõi khổ, và hiện tại là sự sinh sống bằng cách hành xử phi pháp. Cách sinh sống nào có tính chất như vậy, được thành tựu do sự sa đọa trong tương lai hoặc do hành xử phi pháp ở đời này, thì có ích gì với cách sinh sống ấy? Do đó, đã được nói rằng: ‘‘Dhiratthu taṃ dhanalābhaṃ, yasalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā’’ti. ‘Này Bà-la-môn, đáng khinh thay lợi lộc về tài sản và lợi lộc về danh vọng ấy; cách sinh sống nào có được do sự sa đọa hoặc do hành xử phi pháp.’ Paribbaja mahābrahmeti mahābrāhmaṇa ito disā sīghaṃ palāyassu. Pacantaññepi pāṇinoti aññepi sattā pacanti ceva bhuñjanti ca; na kevalaṃ tvañceva rājā ca. Mā tvaṃ adhammo ācarito asmā kumbhamivābhidāti sace hi tvaṃ ito aparibbajitvā imaṃ adhammaṃ ācarissasi, tato tvaṃ so adhammo evaṃ ācarito yathā udakakumbhaṃ pāsāṇo bhindeyya; evaṃ bhecchati, tena mayaṃ taṃ vadāma – ‘Hãy đi đi, này đại Bà-la-môn’ (Paribbaja mahābrahme) có nghĩa là: Này đại Bà-la-môn, hãy mau chóng trốn khỏi nơi này. ‘Các chúng sinh khác cũng nấu nướng’ (Pacantaññepi pāṇino) có nghĩa là: Các chúng sinh khác cũng tự nấu nướng và ăn uống; không phải chỉ riêng ông và đức vua. ‘Mong rằng phi pháp đã được thực hành sẽ không phá vỡ ông như đá phá vỡ bình’ (Mā tvaṃ adhammo ācarito asmā kumbhamivābhidā) có nghĩa là: Nếu ông không rời khỏi nơi này mà thực hành việc phi pháp này, thì việc phi pháp được thực hành như vậy sẽ phá vỡ ông giống như đá có thể phá vỡ bình nước; do đó, chúng tôi nói với ông rằng – ‘‘Paribbaja mahābrahme, pacantaññepi pāṇino; Mā tvaṃ adhammo ācarito, asmā kumbhamivābhidā’’ti. ‘Hãy đi đi, này đại Bà-la-môn, các chúng sinh khác cũng nấu nướng; mong rằng phi pháp đã được thực hành sẽ không phá vỡ ông như đá phá vỡ bình.’ Ucce āsaneti antamaso bhūmippadesepi unnataṭṭhāne nisinnassa desetuṃ na vaṭṭati. Trên ghế cao (ucce āsane) có nghĩa là: Không được phép thuyết giảng cho người ngồi ở nơi cao, cho dù chỉ là một khu vực trên mặt đất. 648. Na [Pg.171] ṭhito nisinnassāti sacepi therupaṭṭhānaṃ gantvā ṭhitaṃ daharabhikkhuṃ āsane nisinno mahāthero pañhaṃ pucchati, na kathetabbaṃ. Gāravena pana theraṃ uṭṭhahitvā pucchathāti vattuṃ na sakkā, passe ṭhitabhikkhussa kathemīti kathetuṃ vaṭṭati. 648. Không đứng nói cho người ngồi (na ṭhito nisinnassa) có nghĩa là: Nếu vị trưởng lão đang ngồi trên ghế hỏi một câu hỏi đến vị tỳ-khưu trẻ đang đứng sau khi đã đi đến nơi hầu hạ trưởng lão, thì không nên trả lời. Tuy nhiên, do lòng tôn kính, không thể nói rằng: ‘Xin trưởng lão hãy đứng dậy và hỏi.’ Được phép trả lời với ý nghĩ rằng: ‘Tôi sẽ nói cho vị tỳ-khưu đang đứng bên cạnh.’ 649. Na pacchato gacchantenāti ettha sace purato gacchanto pacchato gacchantaṃ pañhaṃ pucchati, na kathetabbaṃ. Pacchimassa bhikkhuno kathemīti kathetuṃ vaṭṭati. Saddhiṃ uggahitadhammaṃ pana sajjhāyituṃ vaṭṭati. Samadhurena gacchantassa kathetuṃ vaṭṭati. 649. Không đi sau nói (na pacchato gacchantena) có nghĩa là: Trong trường hợp này, nếu người đi trước hỏi một câu hỏi đến người đi sau, thì không nên trả lời. Được phép trả lời với ý nghĩ rằng: ‘Tôi sẽ nói cho vị tỳ-khưu ở phía sau.’ Tuy nhiên, được phép cùng nhau tụng đọc giáo pháp đã học. Được phép nói cho người đi ngang hàng. 650. Na uppathenāti etthāpi sace dvepi sakaṭapathe ekekacakkapathena vā uppathena vā samadhuraṃ gacchanti, vaṭṭati. 650. Không đi ngoài đường nói (na uppathena) có nghĩa là: Trong trường hợp này cũng vậy, nếu cả hai người cùng đi ngang hàng trên đường xe, hoặc mỗi người đi trên một vệt bánh xe, hoặc đi ngoài đường, thì được phép (nói). 651. Asañciccāti paṭicchannaṭṭhānaṃ gacchantassa sahasā uccāro vā passāvo vā nikkhamati, asañcicca kato nāma anāpatti. 651. Không cố ý (asañcicca) có nghĩa là: Trong khi đang đi đến nơi kín đáo, nếu đại tiện hoặc tiểu tiện bất ngờ thoát ra, thì được gọi là làm không cố ý, không phạm tội. 652. Na hariteti ettha yampi jīvarukkhassa mūlaṃ pathaviyaṃ dissamānaṃ gacchati, sākhā vā bhūmilaggā gacchati, sabbaṃ haritasaṅkhātameva. Khandhe nisīditvā appaharitaṭṭhāne pātetuṃ vaṭṭati. Appaharitaṭṭhānaṃ olokentasseva sahasā nikkhamati, gilānaṭṭhāne ṭhito hoti, vaṭṭati. Appaharite katoti appaharitaṃ alabhantena tiṇaṇḍupakaṃ vā palālaṇḍupakaṃ vā ṭhapetvā katopi pacchā haritaṃ ottharati, vaṭṭatiyeva. Kheḷena cettha siṅghāṇikāpi saṅgahitāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. 652. Không (đại tiểu tiện) trên cỏ xanh (na harite) có nghĩa là: Trong trường hợp này, rễ của cây sống nào đi trên mặt đất có thể nhìn thấy, hoặc cành cây nào chạm đất, tất cả đều được xem là cỏ xanh. Được phép ngồi trên thân cây và thải xuống nơi không có cỏ xanh. Trong khi đang tìm nơi không có cỏ xanh mà (đại tiểu tiện) bất ngờ thoát ra, thì vị ấy được xem là ở trong trường hợp bệnh, được phép. Làm trên nơi ít cỏ xanh (appaharite kato) có nghĩa là: Khi không tìm được nơi không có cỏ xanh, người ấy đặt một búi cỏ hoặc một búi rơm rồi làm lên đó, sau đó (chất thải) lan ra cỏ xanh, thì vẫn được phép. Trong sách Mahāpaccarī có nói rằng: Ở đây, nước bọt và nước mũi cũng được bao gồm. 653. Na udaketi etaṃ paribhogaudakameva sandhāya vuttaṃ, vaccakuṭisamuddādiudakesu pana aparibhogesu anāpatti. Deve vassante samantato udakogho hoti, anudakaṭṭhānaṃ olokentasseva nikkhamati, vaṭṭati. Mahāpaccariyaṃ vuttaṃ – ‘‘etādise kāle anudakaṭṭhānaṃ alabhantena kātuṃ vaṭṭatī’’ti. Sesaṃ sabbasikkhāpadesu uttānatthameva. 653. Không (đại tiểu tiện) trong nước (na udake): Điều này được nói đến chỉ liên quan đến nước có thể dùng được. Tuy nhiên, không phạm tội trong trường hợp nước không thể dùng được như nước trong nhà vệ sinh, nước biển, v.v. Khi trời mưa, dòng nước chảy khắp nơi, trong khi đang tìm nơi không có nước mà (đại tiểu tiện) thoát ra, thì được phép. Trong sách Mahāpaccarī có nói: ‘Vào thời điểm như vậy, khi không tìm được nơi không có nước, thì được phép làm.’ Trong tất cả các điều học, phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Sattamo vaggo. Phẩm thứ bảy. Samuṭṭhānādidīpanatthāya panettha idaṃ pakiṇṇakaṃ – ujjagghikauccāsaddapaṭisaṃyuttāni cattāri, sakabaḷena mukhena byāharaṇaṃ ekaṃ, chamānīcāsanaṭhānapacchatogamanauppathagamanapaṭisaṃyuttāni pañcāti imāni dasa sikkhāpadāni samanubhāsanasamuṭṭhānāni kāyavācācittato samuṭṭhahanti, kiriyāni, saññāvimokkhāni[Pg.172], sacittakāni, lokavajjāni, kāyakammavacīkammāni, akusalacittāni, dukkhavedanānīti. Để làm rõ về sự phát sinh, v.v., đây là phần tạp loại: Bốn điều học liên quan đến việc cười lớn và nói lớn tiếng; một điều học về việc nói khi miệng còn miếng cơm; năm điều học liên quan đến việc (thuyết pháp cho người) ngồi trên đất, ngồi ở nơi thấp, đang đứng, đi phía sau, và đi ngoài đường – mười điều học này có sự phát sinh giống như điều học Samanubhāsana, phát sinh từ thân, khẩu, và ý; là hành động (kiriyā); được miễn trừ do nhận thức (saññāvimokkha); có chủ ý (sacittaka); bị thế gian chê cười (lokavajja); là hành động của thân và lời nói (kāyakammavacīkamma); có tâm bất thiện (akusalacitta); và có cảm thọ khổ (dukkhavedanā). Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ theyyasatthasamuṭṭhānaṃ kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Điều học về việc xin canh và cơm có sự phát sinh giống như điều học Theyyasattha, phát sinh từ thân và ý, và từ thân, khẩu, và ý; là hành động; được miễn trừ do nhận thức; có chủ ý; bị thế gian chê cười; là hành động của thân; là hành động của lời nói; có tâm bất thiện; và có cảm thọ khổ. Chattapāṇidaṇḍapāṇisatthapāṇiāvudhapāṇipādukaupāhanayānasayanapallatthikaveṭhitaoguṇṭhitanāmakāni ekādasa sikkhāpadāni dhammadesanasamuṭṭhānāni vācācittato samuṭṭhahanti, kiriyākiriyāni, saññāvimokkhāni, sacittakāni, lokavajjāni, vacīkammāni, akusalacittāni, dukkhavedanānīti. Mười một điều học có tên là (thuyết pháp cho người) tay cầm dù, tay cầm gậy, tay cầm dao, tay cầm vũ khí, mang dép, mang giày, đi trên xe, nằm, ngồi bắt chéo chân, quấn khăn quanh đầu, và trùm đầu, có sự phát sinh giống như điều học Dhammadesanā, phát sinh từ khẩu và ý; là hành động và không hành động (kiriyākiriya); được miễn trừ do nhận thức; có chủ ý; bị thế gian chê cười; là hành động của lời nói; có tâm bất thiện; và có cảm thọ khổ. Avasesāni tepaṇṇāsa sikkhāpadāni paṭhamapārājikasamuṭṭhānānīti. Năm mươi ba điều học còn lại có sự phát sinh giống như điều học Pārājika thứ nhất. Sabbasekhiyesu ābādhapaccayā anāpatti, thūpīkatapiṇḍapāte sūpabyañjanena paṭicchādane ujjhānasaññimhīti tīsu sikkhāpadesu gilāno natthīti. Trong tất cả các học giới thuộc sekhiya, do duyên bệnh tật nên vô tội; (tuy nhiên) trong ba học giới là: (học giới) về việc vun đồ ăn lên thành đống, (học giới) về việc dùng cơm che đậy canh và thức ăn, và (học giới) về việc nhìn với ý khinh chê, thì không có (trường hợp ngoại lệ cho) người bệnh. Sekhiyavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần giải thích về các học giới sekhiya đã hoàn tất. Sekhiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Chương Sekhiya đã hoàn tất. 8. Sattādhikaraṇasamathā 8. Bảy Pháp Dàn Xếp Các Tranh Tụng 655. Adhikaraṇasamathesu – sattāti tesaṃ dhammānaṃ saṅkhyāparicchedo. Catubbidhaṃ adhikaraṇaṃ samenti vūpasamentīti adhikaraṇasamathā. Tesaṃ vitthāro khandhake ca parivāre ca vutto, tassatthaṃ tattheva vaṇṇayissāma. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti. 655. Trong câu “Adhikaraṇasamathesu – Bảy pháp dàn xếp các tranh tụng,” từ “sattā – bảy” là sự xác định về số lượng của các pháp ấy. Vì các pháp ấy làm cho lắng dịu, làm cho an ổn bốn loại tranh tụng (adhikaraṇa) nên được gọi là các pháp dàn xếp tranh tụng (adhikaraṇasamathā). Phần chi tiết về các pháp ấy đã được nói đến trong chương Khandhaka và trong bộ Parivāra, chúng tôi sẽ giải thích ý nghĩa của phần ấy ở chính nơi đó. Phần còn lại ở tất cả mọi nơi đều đã rõ ràng. Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya Trong bộ Samantapāsādikā, là bộ sớ giải tạng Luật. Bhikkhuvibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần giải thích về Phân Tích Tỳ Khưu (Bhikkhuvibhaṅga) đã hoàn tất. Anantarāyena yathā, niṭṭhitā vaṇṇanā ayaṃ; Anantarāyena tathā, santiṃ pappontu pāṇino. Giống như bộ sớ giải này đã được hoàn tất không có chướng ngại; cũng như thế, mong rằng các chúng sanh không có chướng ngại, chứng đạt được sự tịch tịnh. Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo, kāle vassaṃ ciraṃ pajaṃ; Tappetu devo dhammena, rājā rakkhatu medaninti. Mong rằng Chánh Pháp được tồn tại lâu dài, mong rằng chư thiên mưa đúng thời, làm cho chúng sanh được an vui lâu dài; mong rằng đức vua hộ trì trái đất theo đúng Chánh Pháp. Mahāvibhaṅgo niṭṭhito. Đại Phân Tích (Mahāvibhaṅga) đã hoàn tất. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. Bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā Sớ Giải Phân Tích Tỳ Khưu Ni 1. Pārājikakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā) Chương Bất Cộng Trụ (Sớ giải Phân tích Tỳ khưu ni) Yo [Pg.173] bhikkhūnaṃ vibhaṅgassa, saṅgahito anantaraṃ; Bhikkhunīnaṃ vibhaṅgassa, tassa saṃvaṇṇanākkamo. 1. Bộ Phân Tích (Vibhaṅga) của các tỳ khưu ni nào đã được kết tập liền sau bộ Phân Tích của các tỳ khưu, (đây là) thứ tự giải thích của bộ Phân Tích ấy. Patto yato tato tassa, apubbapadavaṇṇanaṃ; Kātuṃ pārājike tāva, hoti saṃvaṇṇanā ayaṃ. Bởi vì đã đến (thứ tự), do đó, để thực hiện việc giải thích các từ ngữ chưa có trước đây của bộ Phân Tích ấy, phần giải thích này trước tiên có ở trong chương Bất Cộng Trụ. 1. Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā Giải Thích Học Giới Bất Cộng Trụ Thứ Nhất 656. Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati…pe… sāḷho migāranattāti ettha sāḷhoti tassa nāmaṃ; migāramātuyā pana nattā hoti, tena vuttaṃ – ‘‘migāranattā’’ti. Navakammikanti navakammādhiṭṭhāyikaṃ. Paṇḍitāti paṇḍiccena samannāgatā. Byattāti veyyattikena samannāgatā. Medhāvinīti pāḷiggahaṇe satipubbaṅgamāya paññāya atthaggahaṇe paññāpubbaṅgamāya satiyā samannāgatā. Dakkhāti chekā; avirajjhitvā sīghaṃ kattabbakārinīti attho. Analasāti ālasiyavirahitā. Tatrupāyāyāti tesu tesu kammesu upāyabhūtāya. Vīmaṃsāyāti kattabbakammupaparikkhāya. Samannāgatāti sampayuttā. Alaṃ kātunti samatthā taṃ taṃ kammaṃ kātuṃ. Alaṃ saṃvidhātunti evañca evañca idaṃ hotūti evaṃ saṃvidahitumpi samatthā. Katākataṃ jānitunti katañca akatañca jānituṃ. Teti te ubho; sā ca sundarīnandā so ca sāḷhoti attho. Bhattaggeti parivesanaṭṭhāne. Nikūṭeti koṇasadisaṃ katvā dassite gambhīre. Vissaro me bhavissatīti virūpo me saro [Pg.174] bhavissati; vippakārasaddo bhavissatīti attho. Patimānentīti apekkhamānā. Kyāhanti kiṃ ahaṃ. Jarādubbalāti jarāya dubbalā. Caraṇagilānāti pādarogena samannāgatā. 1. Trong câu “vào lúc bấy giờ, đức Phật, đức Thế Tôn, đang trú tại Sāvatthī … v.v… Sāḷha, cháu của Migāra,” ở đây, Sāḷha là tên của vị ấy; còn vì là cháu trai (nattā) của bà Migāramātā, do đó đã được nói là: “cháu của Migāra (migāranattā).” “Người trông coi công việc mới (navakammikaṃ)” là người giám sát công việc mới. “Bậc trí (paṇḍitā)” là người có được sự thông thái. “Người có khả năng (byattā)” là người có được sự tài giỏi. “Người có trí tuệ (medhāvinī)” là người có được trí tuệ với niệm đi trước trong việc nắm bắt Pāḷi và có được niệm với trí tuệ đi trước trong việc nắm bắt ý nghĩa. “Người khéo léo (dakkhā)” là người thành thạo; ý nghĩa là người thực hiện nhanh chóng việc cần phải làm mà không sai sót. “Không biếng nhác (analasā)” là người không có sự lười biếng. “Có phương tiện thích hợp (tatrupāyāya)” là có phương tiện cho các công việc đó. “Với sự thẩm sát (vīmaṃsāya)” là với sự xem xét công việc cần phải làm. “Thành tựu (samannāgatā)” là có liên quan. “Có khả năng thực hiện (alaṃ kātuṃ)” là có khả năng làm công việc này việc nọ. “Có khả năng sắp xếp (alaṃ saṃvidhātuṃ)” là cũng có khả năng sắp đặt rằng: “Việc này hãy được thực hiện theo cách này, cách này.” “Biết việc đã làm và chưa làm (katākataṃ jānituṃ)” là để biết việc đã làm và việc chưa làm. “Họ (te)” là cả hai người ấy; ý nghĩa là cả bà Sundarīnandā và ông Sāḷha ấy. “Tại nhà ăn (bhattagge)” là tại nơi phục vụ đồ ăn. “Trong góc khuất (nikūṭe)” là ở nơi sâu kín được chỉ cho, được làm giống như góc nhà. “Giọng của tôi sẽ bị khác đi (vissaro me bhavissati)” là giọng của tôi sẽ bị biến đổi; ý nghĩa là sẽ có tiếng nói bị méo mó. “Đang trông chờ (patimānentī)” là đang mong đợi. “Kyāhaṃ” là “kiṃ ahaṃ – tôi thì sao.” “Yếu vì già (jarādubbalā)” là yếu ớt do tuổi già. “Bệnh ở chân (caraṇagilānā)” là bị bệnh ở chân. 657-8. Avassutāti kāyasaṃsaggarāgena avassutā; tintā kilinnāti attho. Padabhājane panassa tameva rāgaṃ gahetvā ‘‘sārattā’’tiādi vuttaṃ. Tattha sārattāti vatthaṃ viya raṅgajātena kāyasaṃsaggarāgena suṭṭhu rattā. Apekkhavatīti tasseva rāgassa vasena tasmiṃ purise pavattāya apekkhāya samannāgatā. Paṭibaddhacittāti tena rāgena tasmiṃ purise bandhitvā ṭhapitacittā viya. Esa nayo dutiyapadavibhaṅgepi. Purisapuggalassāti purisasaṅkhātassa puggalassa. Adhakkhakanti akkhakānaṃ adho. Ubbhajāṇumaṇḍalanti jāṇumaṇḍalānaṃ upari. Padabhājane pana padapaṭipāṭiyā eva ‘‘heṭṭhakkhakaṃ uparijāṇumaṇḍala’’nti vuttaṃ. Ettha ca ubbhakapparampi ubbhajāṇumaṇḍaleneva saṅgahitaṃ. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbaṃ. Purimāyo upādāyāti sādhāraṇapārājikehi pārājikāyo catasso upādāyāti attho. Ubbhajāṇumaṇḍalikāti idaṃ pana imissā pārājikāya nāmamattaṃ, tasmā padabhājane na vicāritaṃ. 656. “Bị ướt át (avassutā)” là bị ướt át bởi lòng ham muốn về sự tiếp xúc thân thể; ý nghĩa là bị thấm ướt, bị vấy bẩn. Còn trong phần Phân Tích Từ Ngữ (Padabhājana) của từ này, sau khi đề cập đến chính lòng ham muốn ấy, câu bắt đầu bằng “sārattā” đã được nói đến. Ở đó, “say đắm (sārattā)” là bị nhuộm kỹ bởi lòng ham muốn về sự tiếp xúc thân thể, giống như tấm vải được nhuộm bởi thuốc nhuộm. “Có sự quyến luyến (apekkhavatī)” là có được sự quyến luyến khởi lên đối với người đàn ông ấy do năng lực của chính lòng ham muốn đó. “Tâm bị trói buộc (paṭibaddhacittā)” là giống như người có tâm bị trói buộc vào người đàn ông ấy bởi lòng ham muốn đó. Phương pháp này cũng (áp dụng) trong phần phân tích từ ngữ thứ hai. “Của người nam (purisapuggalassa)” là của người được gọi là đàn ông. “Bên dưới xương đòn (adhakkhakaṃ)” là phía dưới của hai xương đòn. “Phía trên đầu gối (ubbhajāṇumaṇḍalaṃ)” là phía trên của hai đầu gối. Tuy nhiên, trong phần Phân Tích Từ Ngữ, theo đúng thứ tự của từ ngữ, câu “bên dưới xương đòn, phía trên đầu gối” đã được nói đến. Và ở đây, cả phần trên khuỷu tay cũng được bao gồm bởi từ “phía trên đầu gối.” Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong bộ Đại Phân Tích (Mahāvibhaṅga). “Kể từ các (điều) trước (purimāyo upādāya)” có nghĩa là kể cả bốn điều bất cộng trụ chung (với tỳ khưu). Còn từ “ubbhajāṇumaṇḍalikā” này chỉ là tên gọi của điều bất cộng trụ này, do đó không được xem xét trong phần Phân Tích Từ Ngữ. 659. Evaṃ uddiṭṭhasikkhāpadaṃ padānukkamena vibhajitvā idāni avassutādibhedena āpattibhedaṃ dassetuṃ ‘‘ubhatoavassute’’tiādimāha. Tattha ubhatoavassuteti ubhatoavassave; bhikkhuniyā ceva purisassa ca kāyasaṃsaggarāgena avassutabhāve satīti attho. Kāyena kāyaṃ āmasatīti bhikkhunī yathāparicchinnena kāyena purisassa yaṃkiñci kāyaṃ puriso vā yena kenaci kāyena bhikkhuniyā yathāparicchinnaṃ kāyaṃ āmasati, ubhayathāpi bhikkhuniyā pārājikaṃ. Kāyena kāyapaṭibaddhanti vuttappakāreneva attano kāyena purisassa kāyapaṭibaddhaṃ. Āmasatīti ettha sayaṃ vā āmasatu, tassa vā āmasanaṃ sādiyatu, thullaccayameva. Kāyapaṭibaddhena kāyanti attano vuttappakārakāyapaṭibaddhena purisassa kāyaṃ. Āmasatīti idhāpi sayaṃ vā āmasatu, tassa vā āmasanaṃ sādiyatu, thullaccayameva. Avasesapadesupi imināva nayena vinicchayo veditabbo. Sau khi đã phân tích học giới được nêu lên theo thứ tự từ ngữ như vậy, bây giờ để chỉ ra sự phân loại các tội theo sự khác biệt của trạng thái ướt át v.v..., ngài đã nói câu bắt đầu bằng “ubhatoavassute – khi cả hai đều ướt át.” Ở đó, “khi cả hai đều ướt át” là khi có sự ướt át ở cả hai; ý nghĩa là khi có tình trạng bị ướt át bởi lòng ham muốn về sự tiếp xúc thân thể của cả tỳ khưu ni và người đàn ông. “Dùng thân chạm thân (kāyena kāyaṃ āmasati)” là tỳ khưu ni dùng thân đã được xác định của mình chạm vào bất cứ thân phần nào của người đàn ông, hoặc người đàn ông dùng bất cứ thân phần nào của mình chạm vào thân đã được xác định của tỳ khưu ni, trong cả hai trường hợp, tỳ khưu ni phạm tội bất cộng trụ. “Dùng thân (chạm) vật liên hệ đến thân (kāyena kāyapaṭibaddhaṃ)” là dùng thân của mình theo cách đã được nói (chạm vào) vật liên hệ đến thân của người đàn ông. Trong câu “chạm vào (āmasati)” ở đây, dù tự mình chạm vào, hay là chấp thuận việc chạm vào của người ấy, cũng chỉ phạm tội thullaccaya. “Dùng vật liên hệ đến thân (chạm) thân (kāyapaṭibaddhena kāyaṃ)” là dùng vật liên hệ đến thân của mình theo cách đã được nói (chạm vào) thân của người đàn ông. Trong câu “chạm vào (āmasati)” ở đây cũng vậy, dù tự mình chạm vào, hay là chấp thuận việc chạm vào của người ấy, cũng chỉ phạm tội thullaccaya. Trong các câu còn lại, sự quyết định cũng nên được hiểu theo phương pháp này. Sace [Pg.175] pana bhikkhu ceva bhikkhunī ca hoti, tatra ce bhikkhunī āmasati, bhikkhu niccalo hutvā cittena sādiyati, bhikkhu āpattiyā na kāretabbo. Sace bhikkhu āmasati, bhikkhunī niccalā hutvā citteneva adhivāseti, kāyaṅgaṃ acopayamānāpi pārājikakkhette pārājikena, thullaccayakkhette thullaccayena, dukkaṭakkhette dukkaṭena kāretabbā. Kasmā? ‘‘Kāyasaṃsaggaṃ sādiyeyyā’’ti vuttattā. Ayaṃ aṭṭhakathāsu vinicchayo. Evaṃ pana sati kiriyāsamuṭṭhānatā na dissati, tasmā tabbahulanayena sā vuttāti veditabbā. Lại nữa, nếu có trường hợp là tỳ khưu và tỳ khưu ni, trong trường hợp ấy nếu tỳ khưu ni sờ chạm, vị tỳ khưu không cử động mà hoan hỷ bằng tâm thì vị tỳ khưu không nên bị xử phạt về tội. Nếu vị tỳ khưu sờ chạm, vị tỳ khưu ni không cử động mà chỉ chấp nhận bằng tâm, dù không làm cho thân phần lay động, vẫn nên bị xử phạt tội pārājika ở trong phạm vi pārājika, tội thullaccaya ở trong phạm vi thullaccaya, tội dukkaṭa ở trong phạm vi dukkaṭa. Vì sao? Vì đã được nói rằng: “Nên hoan hỷ sự thân thể giao tiếp.” Đây là sự quyết đoán trong các Chú giải. Lại nữa, khi có sự quyết đoán như vậy thì sự khởi lên do hành động (kiriyāsamuṭṭhāna) không được thấy rõ, do đó, nên biết rằng điều ấy được nói theo phương pháp đa số (tabbahulanayena). 660. Ubbhakkhakanti akkhakānaṃ upari. Adhojāṇumaṇḍalanti jāṇumaṇḍalānaṃ heṭṭhā. Ettha ca adhokapparampi adhojāṇumaṇḍaleneva saṅgahitaṃ. 660. Ubbhakkhakaṃ (trên hai xương đòn) là ở trên hai xương đòn. Adhojāṇumaṇḍalaṃ (dưới hai vòng đầu gối) là ở dưới hai vòng đầu gối. Và ở đây, phần dưới khuỷu tay cũng được bao gồm bởi chính từ adhojāṇumaṇḍala. 662. Ekatoavassuteti ettha kiñcāpi ekatoti avisesena vuttaṃ, tathāpi bhikkhuniyā eva avassute sati ayaṃ āpattibhedo vuttoti veditabbo. 662. Ở đây, trong câu ‘ekato avassute’ (một bên bị thấm nhuần), mặc dù từ ‘ekato’ (một bên) được nói một cách không phân biệt, tuy nhiên, nên hiểu rằng sự phân loại tội này đã được nói đến khi chỉ có sự thấm nhuần (dục) của phía tỳ khưu ni. Tatrāyaṃ ādito paṭṭhāya vinicchayo – bhikkhunī kāyasaṃsaggarāgena avassutā, purisopi tatheva. Adhakkhake ubbhajāṇumaṇḍale kāyappadese kāyasaṃsaggasādiyane sati bhikkhuniyā pārājikaṃ. Bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgo, purisassa methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā suddhacittaṃ vā hotu, thullaccayameva. Bhikkhuniyā methunarāgo, purisassa kāyasaṃsaggarāgo vā methunarāgo vā gahessitapemaṃ vā suddhacittaṃ vā hotu, dukkaṭaṃ. Bhikkhuniyā gehassitapemaṃ, purisassa vuttesu catūsu yaṃ vā taṃ vā hotu, dukkaṭameva. Bhikkhuniyā suddhacittaṃ, purisassa vuttesu catūsu yaṃ vā taṃ vā hotu, anāpatti. Ở đó, đây là sự quyết đoán kể từ đầu: Tỳ khưu ni bị thấm nhuần bởi dục về thân thể giao tiếp, người nam cũng như vậy. Khi có sự hoan hỷ thân thể giao tiếp ở phần thân dưới hai xương đòn, trên hai vòng đầu gối, tỳ khưu ni phạm pārājika. Tỳ khưu ni có dục về thân thể giao tiếp, người nam có dâm dục, hoặc tình yêu thế tục, hoặc tâm thanh tịnh, (tỳ khưu ni) chỉ phạm thullaccaya. Tỳ khưu ni có dâm dục, người nam có dục về thân thể giao tiếp, hoặc dâm dục, hoặc tình yêu thế tục, hoặc tâm thanh tịnh, (tỳ khưu ni) phạm dukkaṭa. Tỳ khưu ni có tình yêu thế tục, người nam có bất cứ tâm nào trong bốn loại đã nói, (tỳ khưu ni) chỉ phạm dukkaṭa. Tỳ khưu ni có tâm thanh tịnh, người nam có bất cứ tâm nào trong bốn loại đã nói, (tỳ khưu ni) vô tội. Sace pana bhikkhu ceva hoti bhikkhunī ca ubhinnaṃ kāyasaṃsaggarāgo, bhikkhussa saṅghādiseso, bhikkhuniyā pārājikaṃ. Bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgo, bhikkhussa methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā, bhikkhuniyā thullaccayaṃ, bhikkhussa dukkaṭaṃ. Ubhinnaṃ methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā, ubhinnampi dukkaṭameva. Yassa yattha suddhacittaṃ, tassa tattha anāpatti. Ubhinnampi suddhacittaṃ, ubhinnampi anāpatti. Lại nữa, nếu có trường hợp là tỳ khưu và tỳ khưu ni, cả hai đều có dục về thân thể giao tiếp, tỳ khưu phạm saṅghādisesa, tỳ khưu ni phạm pārājika. Tỳ khưu ni có dục về thân thể giao tiếp, tỳ khưu có dâm dục hoặc tình yêu thế tục, tỳ khưu ni phạm thullaccaya, tỳ khưu phạm dukkaṭa. Cả hai có dâm dục hoặc tình yêu thế tục, cả hai đều chỉ phạm dukkaṭa. Người nào có tâm thanh tịnh trong sự sờ chạm nào, người đó vô tội trong sự sờ chạm đó. Nếu cả hai đều có tâm thanh tịnh, cả hai đều vô tội. 663. Anāpatti [Pg.176] asañciccātiādīsu virajjhitvā vā āmasantiyā aññavihitāya vā ‘‘ayaṃ puriso vā itthī vā’’ti ajānantiyā vā tena phuṭṭhāyapi taṃ phassaṃ asādiyantiyā vā āmasanepi sati anāpatti. Sesaṃ sabbattha uttānameva. 663. Trong các câu bắt đầu bằng ‘anāpatti asañcicca’ (vô tội, không cố ý), (tỳ khưu ni) sờ chạm do sơ suất, hoặc sờ chạm trong khi tâm đang hướng đến đối tượng khác, hoặc sờ chạm mà không biết “đây là người nam” hay “đây là người nữ”, hoặc dù bị người ấy xúc chạm nhưng không hoan hỷ sự xúc chạm ấy, thì dù có sự sờ chạm, vẫn vô tội. Phần còn lại ở tất cả mọi nơi đều đã rõ ràng. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti. Sự khởi lên của tội pārājika thứ nhất – do hành động, không cần tưởng tri, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, do tâm bất thiện, có hai cảm thọ. Paṭhamapārājikaṃ. (Dứt) tội pārājika thứ nhất. 2. Dutiyapārājikasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích học giới pārājika thứ hai 664. Dutiye pārājike – kacci no sāti kacci nu sā. Avaṇṇoti aguṇo. Akittīti nindā. Ayasoti parivāravipatti; parammukhagarahā vā. 664. Trong tội pārājika thứ hai – ‘kacci no sā’ là ‘kacci nu sā’ (phải chăng nàng ấy?). ‘Avaṇṇo’ là ‘aguṇo’ (không có đức hạnh, lỗi lầm). ‘Akitti’ là ‘nindā’ (sự chỉ trích). ‘Ayaso’ là ‘parivāravipatti’ (sự tổn thất về đoàn tùy tùng); hoặc là ‘parammukhagarahā’ (sự khiển trách sau lưng). 665. Vajjapaṭicchādikāti idampi imissā pārājikāya nāmamattameva, tasmā padabhājane na vicāritaṃ. Sesamettha uttānameva. 665. Cả từ ‘vajjapaṭicchādikā’ (người che giấu lỗi) này cũng chỉ là tên gọi của tội pārājika này, do đó, nó không được phân tích trong phần Padabhājana. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. 666. Sā vā ārocetīti yā pārājikaṃ āpannā, sā sayaṃ āroceti. Aṭṭhannaṃ pārājikānaṃ aññataranti bhikkhūhi sādhāraṇānaṃ catunnaṃ asādhāraṇānañca catunnameva aññataraṃ. Idañca pārājikaṃ pacchā paññattaṃ, tasmā ‘‘aṭṭhanna’’nti vibhaṅge vuttaṃ. Purimena pana saddhiṃ yugaḷattā imasmiṃ okāse ṭhapitanti veditabbaṃ. Dhuraṃ nikkhittamatteti dhure nikkhittamatte. Vitthārakathā panettha sappāṇakavaggamhi duṭṭhullasikkhāpade vuttanayeneva veditabbā. Tatra hi pācittiyaṃ, idha pārājikanti ayameva viseso. Sesaṃ tādisameva. Vajjapaṭicchādikāti idampiimissā pārājikāya nāmamatthāmeva, tasmā padabhājane na vicāritaṃ. Sesamettha uttānameva. 666. ‘Sā vā āroceti’ (hoặc chính nàng ấy nói ra) nghĩa là: vị tỳ khưu ni nào đã phạm pārājika, chính vị ấy nói ra. ‘Một trong tám tội pārājika’ nghĩa là một trong bốn tội pārājika chung với các tỳ khưu và bốn tội không chung. Và tội pārājika này được chế định sau cùng, do đó, trong Vibhaṅga đã nói là ‘tám tội’. Lại nữa, nên biết rằng nó được đặt ở vị trí này vì là một cặp với tội trước. ‘Dhuraṃ nikkhittamatta’ (chỉ vừa mới từ bỏ gánh nặng) nghĩa là khi gánh nặng vừa được đặt xuống. Lại nữa, ở đây, phần giải thích chi tiết nên được hiểu theo cách đã được nói trong học giới về việc che giấu tội thô trong phẩm Sappāṇaka. Vì ở đó là tội pācittiya, ở đây là tội pārājika, đây chính là sự khác biệt. Phần còn lại cũng tương tự như vậy. Cả từ ‘vajjapaṭicchādikā’ này cũng chỉ là tên gọi của tội pārājika này, do đó, nó không được phân tích trong phần Padabhājana. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Sự khởi lên của việc từ bỏ gánh nặng – khởi lên từ thân, khẩu, ý; không phải hành động; không cần tưởng tri; có chủ tâm; bị thế gian chê trách; là thân nghiệp, khẩu nghiệp; do tâm bất thiện; có cảm thọ khổ. Dutiyapārājikaṃ. (Dứt) tội pārājika thứ hai. 3. Tatiyapārājikasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích học giới pārājika thứ ba 669. Tatiye [Pg.177] – dhammenāti bhūtena vatthunā. Vinayenāti codetvā sāretvā. Padabhājanaṃ panassa ‘‘yena dhammena yena vinayena ukkhitto suukkhitto hotī’’ti imaṃadhippāyamattaṃ dassetuṃ vuttaṃ. Satthusāsanenāti ñattisampadāya ceva anusāvanasampadāya ca. Padabhājane panassa ‘‘jinasāsanena buddhasāsanenā’’ti vevacanamattameva vuttaṃ. Saṅghaṃ vā gaṇaṃ vātiādīsu yena saṅghena kammaṃ kataṃ, taṃ saṅghaṃ vā tattha sambahulapuggalasaṅkhātaṃ gaṇaṃ vā, ekapuggalaṃ vā taṃ kammaṃ vā na ādiyati, na anuvattati, na tattha ādaraṃ janetīti attho. Samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthīti ettha ‘‘ekakammaṃ ekuddeso samasikkhatā’’ti ayaṃ tāva saṃvāso; samāno saṃvāso etesanti samānasaṃvāsakā.Evarūpā bhikkhū bhikkhussa tasmiṃ saṃvāse saha ayanabhāvena sahāyāti vuccanti. Idāni yena saṃvāsena te samānasaṃvāsakāti vuttā, so saṃvāso tassa ukkhittakassa tehi saddhiṃ natthi. Yehi ca saddhiṃ tassa so saṃvāso natthi, na tena te bhikkhū attano sahāyā katā honti. Tasmā vuttaṃ ‘‘samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthi, tena vuccati akatasahāyo’’ti. Sesaṃ saṅghabhedasikkhāpadādīsu vuttanayattā uttānatthameva. 669. Ở trường hợp thứ ba – dhammenāti (bởi pháp) là bởi sự việc có thật. Vinayenāti (bởi luật) là sau khi khiển trách, sau khi nhắc nhở. Còn padabhājanaṃ (phần phân tích từ) của câu ấy được nói ra chỉ để trình bày ý nghĩa này: ‘‘vị bị trục xuất bởi pháp nào, bởi luật nào, vị ấy là được trục xuất khéo léo.’’ Satthusāsanenāti (bởi giáo huấn của bậc Đạo Sư) là bởi sự thành tựu của yếu thành và bởi sự thành tựu của tuyên cáo. Còn trong phần phân tích từ của câu ấy, chỉ có từ đồng nghĩa ‘‘jinasāsanena buddhasāsanenā’’ (bởi giáo huấn của bậc Chiến Thắng, bởi giáo huấn của đức Phật) là được nói đến. Ở các đoạn saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā (hoặc Tăng chúng, hoặc nhóm), v.v... có nghĩa là: vị ấy không chấp nhận, không tuân theo, không tỏ lòng tôn trọng đối với Tăng chúng đã thực hiện nghiệp sự ấy, hoặc đối với nhóm được gọi là nhiều vị ở trong đó, hoặc đối với một cá nhân, hoặc đối với nghiệp sự ấy. Trong câu samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthi (các tỳ khưu đồng trú được gọi là bạn đồng hành, sự đồng trú ấy không có cùng với các vị ấy), trước hết saṃvāso (sự đồng trú) này là: ‘‘chung một nghiệp sự, chung một lễ tụng, cùng học giới;’’ các vị có sự đồng trú giống nhau nên là samānasaṃvāsakā (những vị đồng trú). Các tỳ khưu như vậy được gọi là sahāyā (bạn đồng hành) do có sự đi cùng với tỳ khưu trong sự đồng trú ấy. Bây giờ, sự đồng trú mà do đó các vị ấy được gọi là samānasaṃvāsakā (những vị đồng trú) thì sự đồng trú ấy không có đối với vị bị trục xuất kia cùng với các vị ấy. Và sự đồng trú ấy của vị ấy không có cùng với những vị nào thì do đó các tỳ khưu ấy không phải là những vị được vị ấy xem làm bạn đồng hành. Vì thế, đã được nói rằng: ‘‘samānasaṃvāsakā bhikkhū vuccanti sahāyā, so tehi saddhiṃ natthi, tena vuccati akatasahāyo (các tỳ khưu đồng trú được gọi là bạn đồng hành, sự đồng trú ấy không có cùng với các vị ấy, do đó được gọi là người không có bạn đồng hành).’’ Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng do đã theo phương pháp được nói đến ở các học giới về chia rẽ Tăng chúng, v.v... Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Nguồn gốc phát sinh của việc khiển trách: phát sinh từ thân, khẩu, và ý; là vô hành, giải thoát nhờ tưởng, có chủ tâm, bị đời chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, tâm bất thiện, cảm thọ khổ. Tatiyapārājikaṃ. Kết thúc tội Ba-la-di thứ ba. 4. Catutthapārājikasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải Thích về Học Giới Ba-la-di Thứ Tư 675. Catutthe – avassutāti lokassādamittasanthavavasena kāyasaṃsaggarāgena avassutā. Dutiyapadepi eseva nayo. Purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ vātiādīsu pana yaṃ purisapuggalena hatthe gahaṇaṃ kataṃ, taṃ purisapuggalassa hatthaggahaṇanti vuttaṃ. Eseva nayo saṅghāṭikaṇṇaggahaṇepi. Hatthaggahaṇanti ettha ca hatthaggahaṇañca aññampi apārājikakkhette gahaṇañca [Pg.178] ekajjhaṃ katvā hatthaggahaṇanti vuttanti veditabbaṃ. Tenevassa padabhājane ‘‘hatthaggahaṇaṃ vā sādiyeyyāti hattho nāma kapparaṃ upādāya yāva agganakhā, etassa asaddhammassa paṭisevanatthāya ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti thullaccayassā’’ti vuttaṃ. Ettha ca asaddhammoti kāyasaṃsaggo veditabbo, na methunadhammo. Na hi methunassa sāmantā thullaccayaṃ hoti. ‘‘Viññū paṭibalo kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitunti vacanampi cettha sādhakaṃ. 675. Ở trường hợp thứ tư – avassutāti (bị chi phối) là bị chi phối bởi lòng tham muốn về sự tiếp xúc thân thể do cách thân mật làm vui lòng thế gian. Ở từ thứ hai cũng theo phương pháp này. Còn ở các đoạn purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ vā (hoặc việc nắm tay của người nam), v.v... việc người nam thực hiện sự nắm lấy ở tay được gọi là purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ (việc nắm tay của người nam). Phương pháp này cũng tương tự trong trường hợp saṅghāṭikaṇṇaggahaṇepi (việc nắm góc của y Tăng-già-lê). Và ở đây, trong câu hatthaggahaṇanti (việc nắm tay) nên được hiểu là: câu hatthaggahaṇanti (việc nắm tay) được nói đến sau khi đã gộp chung cả việc nắm tay lẫn việc nắm bắt khác ở vùng không phải là tội Ba-la-di. Chính vì thế, trong phần phân tích từ của câu ấy đã được nói rằng: ‘‘hatthaggahaṇaṃ vā sādiyeyyāti hattho nāma kapparaṃ upādāya yāva agganakhā, etassa asaddhammassa paṭisevanatthāya ubbhakkhakaṃ adhojāṇumaṇḍalaṃ gahaṇaṃ sādiyati, āpatti thullaccayassā (hoặc nếu chấp nhận việc nắm tay, tay được kể từ cùi chỏ cho đến đầu móng tay; vì mục đích thực hành phi pháp này, nếu chấp nhận việc nắm bắt ở phía trên xương đòn, ở phía dưới đầu gối thì phạm tội Thâu-lan-giá).’’ Và ở đây, asaddhammoti (phi pháp) nên được hiểu là sự tiếp xúc thân thể, không phải là pháp dâm dục. Vì rằng không có tội Thâu-lan-giá ở gần với pháp dâm dục. Và ở đây, câu nói ‘‘viññū paṭibalo kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitunti (người có trí có khả năng thực hiện sự tiếp xúc thân thể)’’ cũng là điều chứng minh. ‘‘Tissitthiyo methunaṃ taṃ na seve,Tayo purise tayo ca anariyapaṇḍake; Na cācare methunaṃ byañjanasmiṃ,Chejjā siyā methunadhammapaccayā; Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481); ‘‘Không nên thực hành pháp dâm dục ấy với ba hạng phụ nữ, với ba hạng nam nhân, và với ba hạng á nam bất thiện. Và không nên thực hành pháp dâm dục ở bộ phận sinh dục. Có thể bị cắt lìa do duyên là pháp dâm dục. Vấn đề này đã được các bậc thiện xảo suy xét.’’ Imāya parivāre vuttāya sedamocakagāthāya virujjhatīti ce? Na; methunadhammassa pubbabhāgattā. Parivāreyeva hi ‘‘methunadhammassa pubbabhāgo jānitabbo’’ti ‘‘vaṇṇāvaṇṇo kāyasaṃsaggo duṭṭhullavācā attakāmapāricariyāgamanuppādana’’nti evaṃ sukkavissaṭṭhiādīni pañca sikkhāpadāni methunadhammassa pubbabhāgoti vuttāni. Tasmā kāyasaṃsaggo methunadhammassa pubbabhāgattā paccayo hoti. Iti chejjā siyā methunadhammapaccayāti ettha iminā pariyāyena attho veditabbo. Etenupāyena sabbapadesu vinicchayo veditabbo. Apica ‘‘saṅketaṃ vā gaccheyyā’’ti etassa padabhājane ‘‘itthannāmaṃ āgacchā’’ti. Evaṃnāmakaṃ ṭhānaṃ āgacchāti attho. Nếu có người nói rằng: “(Điều này) mâu thuẫn với bài kệ sedamocaka (làm toát mồ hôi) đã được nói đến ở bộ Parivāra (Tập Yếu) này.” (Đáp rằng:) “Không mâu thuẫn; do là phần đầu của pháp dâm dục.” Vì rằng, chính ở bộ Parivāra, năm học giới là việc xuất tinh, v.v... đã được nói là phần đầu của pháp dâm dục như vầy: ‘‘cần phải biết phần đầu của pháp dâm dục,’’ ‘‘cần phải biết sự xuất tinh, cần phải biết sự tiếp xúc thân thể, cần phải biết lời nói thô tục, cần phải biết sự phục vụ cho lòng ham muốn của mình, cần phải biết sự tác thành việc đi lại (mai mối).’’ Do đó, sự tiếp xúc thân thể là điều kiện (duyên) do là phần đầu của pháp dâm dục. Như vậy, ở câu chejjā siyā methunadhammapaccayāti (có thể bị cắt lìa do duyên là pháp dâm dục), ý nghĩa nên được hiểu theo phương diện này. Theo phương pháp này, sự quyết đoán nên được hiểu ở tất cả các trường hợp. Hơn nữa, trong phần phân tích từ của câu ‘‘saṅketaṃ vā gaccheyyā (hoặc đi đến điểm hẹn),’’ câu ‘‘itthannāmaṃ āgacchā’’ có nghĩa là: “hãy đến địa điểm có tên như vậy.” 676. Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī assamaṇī hotīti anulomato vā paṭilomato vā ekantarikāya vā yena tena nayena aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentīyeva assamaṇī hoti. Yā pana ekaṃ vā vatthuṃ satta vā vatthūni satakkhattumpi pūreti, neva assamaṇī hoti. Āpannā āpattiyo desetvā muccati. Apicettha gaṇanūpikā āpatti veditabbā. Vuttañhetaṃ ‘‘atthāpatti desitā gaṇanūpikā, atthāpatti desitā na gaṇanūpikā’’ti. Tatrāyaṃ vinicchayo – idāni nāpajjissāmīti dhuranikkhepaṃ katvā desitā gaṇanūpikā desitagaṇanaṃ upeti pārājikassa aṅgaṃ na [Pg.179] hoti. Tasmā yā ekaṃ āpannā dhuranikkhepaṃ katvā desetvā puna kilesavasena āpajjati, puna deseti, evaṃ aṭṭha vatthūni pūrentīpi pārājikā na hoti. Yā pana āpajjitvā punapi aññaṃ vatthuṃ āpajjissāmīti saussāhāva deseti, tassā sā āpatti nagaṇanūpikā, desitāpi adesitā hoti, desitagaṇanaṃ na gacchati, pārājikasseva aṅgaṃ hoti. Aṭṭhame vatthumhi paripuṇṇamatte pārājikā hoti. Sesaṃ uttānamevāti. 676. Aṭṭhamaṃ vatthuṃ paripūrentī assamaṇī hoti (vị hoàn tất điều thứ tám thì không phải là nữ Sa-môn) có nghĩa là: chỉ khi hoàn tất điều thứ tám, hoặc theo thứ tự thuận, hoặc theo thứ tự nghịch, hoặc cách quãng, hoặc theo bất cứ phương pháp nào, vị ấy mới không phải là nữ Sa-môn. Còn vị nào hoàn tất một điều hoặc bảy điều cho dù đến một trăm lần, vị ấy vẫn không phải là nữ Sa-môn. Sau khi sám hối các tội đã phạm, vị ấy được thoát khỏi. Hơn nữa, ở đây nên biết về tội được tính vào số lượng. Điều này đã được nói đến: ‘‘có tội được sám hối và được tính vào số lượng, có tội được sám hối nhưng không được tính vào số lượng.’’ Ở đây, sự quyết đoán này là: tội được sám hối sau khi đã từ bỏ trách nhiệm rằng: “bây giờ, tôi sẽ không vi phạm,” thì được tính vào số lượng, đi vào số lượng đã sám hối, không phải là thành phần của tội Ba-la-di. Do đó, vị nào đã phạm một tội, sau khi đã từ bỏ trách nhiệm và đã sám hối, rồi lại vi phạm do năng lực của phiền não, rồi lại sám hối, vị ấy cho dù hoàn tất tám điều như vậy cũng không bị tội Ba-la-di. Còn vị nào sau khi đã vi phạm, rồi sám hối trong khi vẫn còn hăng hái rằng: “tôi sẽ lại vi phạm điều khác nữa,” tội ấy của vị ấy không được tính vào số lượng; cho dù đã sám hối cũng như chưa sám hối, không đi vào số lượng đã sám hối, chỉ là thành phần của tội Ba-la-di. Ngay khi vừa hoàn tất ở điều thứ tám, vị ấy bị tội Ba-la-di. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti. Sự sanh khởi do quẳng bỏ gánh nặng – sanh khởi từ thân, khẩu, và ý; là hành động, giải thoát do tưởng, có tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có hai cảm thọ. Catutthapārājikaṃ. (Pháp) Pārājika thứ tư. Uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammāti bhikkhū ārabbha paññattā sādhāraṇā cattāro ime ca cattāroti evaṃ pātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammāti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayamevāti. (Câu) “Uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammā - Thưa các ngài, tám pháp pārājika đã được tụng đọc” (có nghĩa là): Bốn (pháp) chung đã được chế định liên quan đến các tỳ khưu và bốn (pháp) này (bất cộng), như vậy theo phương cách tụng đọc Pātimokkha (có câu) “Uddiṭṭhā kho ayyāyo aṭṭha pārājikā dhammā - Thưa các ngài, tám pháp pārājika đã được tụng đọc.” Ý nghĩa ở đây nên được hiểu như vậy. Phần còn lại đúng theo phương pháp đã được nói trong Mahāvibhaṅga. Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge Trong phần Bhikkhunīvibhaṅga (Phân Tích về Tỳ Khưu Ni) của bộ Chú Giải Luật Tạng tên là Samantapāsādikā Pārājikakaṇḍavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần giải thích về chương Pārājika đã kết thúc. Pārājikakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Chương Pārājika đã kết thúc. 2. Saṅghādisesakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā) 2. Chương Saṅghādisesa (Phần giải thích Bhikkhunīvibhaṅga) 1. Paṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 1. Phần giải thích về điều học Saṅghādisesa thứ nhất Pārājikānantarassa[Pg.180], ayaṃ dāni bhavissati; Saṅghādisesakaṇḍassa, anuttānatthavaṇṇanā. Sau (chương) Pārājika, bây giờ sẽ là phần giải thích ý nghĩa không rõ ràng của chương Saṅghādisesa. 678. Udositanti bhaṇḍasālā. Māyyo evaṃ avacāti ayyo mā evaṃ avaca. Apināyyāti apinu ayyā. Accāvadathāti atikkamitvā vadatha; akkosathāti vuttaṃ hoti. 678. (Từ) udositam có nghĩa là nhà kho. (Câu) “Māyyo evaṃ avaca” có nghĩa là “Thưa ngài, đừng nói như vậy.” (Từ) apināyya là apinu ayyā. (Từ) accāvadatha có nghĩa là nói lời vượt qua giới hạn, tức là mắng nhiếc. 679. Ussayavādikāti mānussayavasena kodhussayavasena vivadamānā. Yasmā pana sā atthato aṭṭakārikā hoti, tasmā ‘‘ussayavādikā nāma aḍḍakārikā vuccatī’’ti padabhājane vuttaṃ. Ettha ca aḍḍoti vohārikavinicchayo vuccati, yaṃ pabbajitā ‘‘adhikaraṇa’’ntipi vadanti. Dutiyaṃ vā pariyesatīti sakkhiṃ vā sahāyaṃ vā pariyesati, dukkaṭaṃ. Gacchati vāti upassayo vā hotu bhikkhācāramaggo vā, yattha ṭhitāya ‘‘aḍḍaṃ karissāmī’’ti cittaṃ uppajjati, tato vohārikānaṃ santikaṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ. Ekassa ārocetīti dvīsu janesu yassa kassaci ekassa kathaṃ yo koci vohārikānaṃ āroceti. Dutiyassa ārocetīti etthāpi eseva nayo. 679. (Từ) ussayavādikā có nghĩa là người tranh cãi do lòng kiêu mạn hoặc do sân hận. Và bởi vì vị ấy về mặt ý nghĩa là người kiện tụng, do đó trong phần Phân Tích Từ Ngữ (Padabhājana) có nói rằng: “Người có lời nói tranh tụng (ussayavādikā) được gọi là người kiện tụng (aḍḍakārikā).” Và ở đây, aḍḍa được gọi là sự phán quyết của quan tòa, điều mà hàng xuất gia cũng gọi là adhikaraṇa (sự tranh tụng). (Câu) “Hoặc tìm kiếm người thứ hai” có nghĩa là tìm kiếm nhân chứng hoặc người đồng hành, (phạm tội) dukkaṭa. (Câu) “Hoặc đi đến” có nghĩa là, dù là trú xứ của tỳ khưu ni hay con đường khất thực, ở nơi nào mà vị ấy đang đứng khi tâm niệm “Ta sẽ khởi kiện” sanh lên, từ đó, khi đi đến trước mặt các quan tòa, mỗi bước chân là một tội dukkaṭa. (Câu) “Trình báo cho một người” có nghĩa là, trong hai người (nguyên cáo và bị cáo), bất cứ ai trình báo vụ việc của một trong hai người cho các quan tòa. (Câu) “Trình báo cho người thứ hai,” ở đây cũng theo phương pháp tương tự. Ayaṃ panettha asammohatthāya vitthārakathā – yattha katthaci antamaso bhikkhunupassayaṃ āgatepi vohārike disvā bhikkhunī attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā dukkaṭaṃ. Upāsako attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā thullaccayaṃ. Paṭhamaṃ upāsako attano kathaṃ āroceti, bhikkhuniyā dukkaṭaṃ. Atha sā attano kathaṃ āroceti, thullaccayaṃ. Bhikkhunī upāsakaṃ vadati – ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī’’ti, so attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā, paṭhamārocane dukkaṭaṃ, dutiyārocane thullaccayaṃ. Upāsako bhikkhuniṃ vadati – ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī’’ti, etthāpi eseva nayo. Đây là lời giải thích chi tiết để tránh nhầm lẫn: Ở bất cứ nơi đâu, tối thiểu là khi thấy các quan tòa đã đến trú xứ của tỳ khưu ni, vị tỳ khưu ni trình bày vụ việc của mình, vị tỳ khưu ni phạm tội dukkaṭa. Vị cận sự nam trình bày vụ việc của mình, vị tỳ khưu ni phạm tội thullaccaya. Trước tiên, vị cận sự nam trình bày vụ việc của mình, vị tỳ khưu ni phạm tội dukkaṭa. Sau đó, vị ấy (tỳ khưu ni) trình bày vụ việc của mình, (phạm tội) thullaccaya. Vị tỳ khưu ni nói với vị cận sự nam: “Chính ông hãy trình bày cả vụ việc của tôi và của ông,” dù người ấy trình bày vụ việc của mình trước hay của vị tỳ khưu ni trước, trong lần trình bày đầu tiên, (vị tỳ khưu ni phạm) tội dukkaṭa, trong lần trình bày thứ hai, (phạm tội) thullaccaya. Vị cận sự nam nói với vị tỳ khưu ni: “Chính sư cô hãy trình bày cả vụ việc của tôi và của sư cô,” ở đây cũng theo phương pháp tương tự. Bhikkhunī [Pg.181] kappiyakārakena kathāpeti, tattha kappiyakārako vā bhikkhuniyā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu, itaro vā attano kathaṃ, kappiyakārako vā ubhinnampi kathaṃ, itaro vā ubhinnampi kathaṃ ārocetu, yathā vā tathā vā ārociyamāne paṭhame ārocane bhikkhuniyā dukkaṭaṃ, dutiye thullaccayaṃ. Yathā vā tathā vā ārocitaṃ pana ubhinnampi kathaṃ sutvā vohārikehi vinicchaye kate aḍḍapariyosānaṃ nāma hoti, tasmiṃ aḍḍapariyosāne bhikkhuniyā jayepi parājayepi saṅghādiseso. Sace pana gatigataṃ adhikaraṇaṃ hoti, sutapubbaṃ vohārikehi. Atha te bhikkhuniñca aḍḍakārakañca disvāva ‘‘tumhākaṃ kathanakiccaṃ natthi, jānāma mayaṃ ettha pavatti’’nti sayameva vinicchinitvā denti, evarūpe aḍḍapariyosānepi bhikkhuniyā anāpatti. Vị tỳ khưu ni nhờ người thị giả (kappiyakāraka) trình bày, trong trường hợp đó, dù người thị giả trình bày vụ việc của vị tỳ khưu ni trước, hay người kia trình bày vụ việc của mình, hay người thị giả trình bày vụ việc của cả hai, hay người kia trình bày vụ việc của cả hai, dù được trình bày theo cách nào đi nữa, trong lần trình bày đầu tiên, vị tỳ khưu ni phạm tội dukkaṭa, lần thứ hai phạm tội thullaccaya. Tuy nhiên, sau khi nghe vụ việc của cả hai được trình bày theo cách nào đi nữa, khi các quan tòa đã đưa ra phán quyết, đó được gọi là sự kết thúc vụ kiện. Vào lúc kết thúc vụ kiện đó, dù vị tỳ khưu ni thắng hay thua, vẫn phạm tội saṅghādisesa. Nhưng nếu vụ tranh tụng đã qua nhiều giai đoạn và đã được các quan tòa nghe trước đó, rồi khi họ vừa thấy vị tỳ khưu ni và người kiện tụng liền nói: “Các vị không cần phải trình bày, chúng tôi đã biết diễn biến ở đây,” rồi tự mình phán quyết và đưa ra quyết định, trong trường hợp kết thúc vụ kiện như vậy, vị tỳ khưu ni không phạm tội. Paṭhamaṃ āpatti etassāti paṭhamāpattiko; vītikkamakkhaṇeyeva āpajjitabboti attho, taṃ paṭhamāpattikaṃ. Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘saha vatthujjhācārā āpajjati asamanubhāsanāyā’’ti vuttaṃ. Ayañhettha attho – saha vatthujjhācārā yaṃ bhikkhunī āpajjati, na tatiyāya samanubhāsanāya, ayaṃ paṭhamameva saha vatthujjhācārena āpajjitabbattā paṭhamāpattikoti. Bhikkhunisaṅghato nissāretīti nissāraṇīyo; taṃ nissāraṇīyaṃ. Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘saṅghamhā nissārīyatīti vuttaṃ. Tattha yaṃ āpannā bhikkhunī saṅghato nissārīyati, so nissāraṇīyoti evamattho daṭṭhabbo. Na hi so eva dhammo saṅghamhā kenaci nissārīyati. Tena pana dhammena bhikkhunī nissārīyati, tasmā so nissāretīti nissāraṇīyo. (Pháp) này có sự phạm tội ngay từ đầu nên gọi là paṭhamāpattika (phạm tội ngay lần đầu); ý nghĩa là phải phạm ngay trong khoảnh khắc vi phạm, đó là (pháp) paṭhamāpattika. Tuy nhiên, trong phần Phân Tích Từ Ngữ, để chỉ ra ý định, có nói rằng: “Phạm tội cùng với sự vi phạm đối tượng, không cần đến sự khiển trách.” Đây là ý nghĩa ở đây: tội mà vị tỳ khưu ni phạm cùng với sự vi phạm đối tượng, chứ không phải do sự khiển trách lần thứ ba, tội này được gọi là paṭhamāpattika vì phải phạm ngay từ đầu cùng với sự vi phạm đối tượng. (Pháp) khiến cho bị trục xuất khỏi Tăng chúng tỳ khưu ni nên gọi là nissāraṇīya (đáng bị trục xuất); đó là (pháp) nissāraṇīya. Tuy nhiên, trong phần Phân Tích Từ Ngữ, để chỉ ra ý định, có nói rằng: “Bị trục xuất khỏi Tăng chúng.” Ở đó, ý nghĩa nên được hiểu như sau: tội mà khi phạm phải, vị tỳ khưu ni bị trục xuất khỏi Tăng chúng, tội đó là nissāraṇīya. Thật vậy, không phải chính pháp đó bị ai đó trục xuất khỏi Tăng chúng. Nhưng do pháp đó mà vị tỳ khưu ni bị trục xuất. Do đó, vì nó khiến cho bị trục xuất, nên gọi là nissāraṇīya. Ākaḍḍhiyamānā gacchatīti aḍḍakārakamanussehi sayaṃ vā āgantvā dūtaṃ vā pesetvā ehīti vuccamānā vohārikānaṃ santikaṃ gacchati, tato aḍḍakārako attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā, neva paṭhamārocane dukkaṭaṃ, na dutiyārocane thullaccayaṃ. Amaccehi vinicchinitvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva. Sacepi aḍḍakārako bhikkhuniṃ vadati ‘‘mama ca tava ca kathaṃ tvameva kathehī’’ti; kathentiyāpi kathaṃ sutvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva. (Câu) “Đi đến khi bị lôi kéo” có nghĩa là: khi được những người kiện tụng, hoặc tự mình đến hoặc sai sứ giả đến, nói rằng “Hãy đến đây,” vị ấy đi đến trước mặt các quan tòa. Sau đó, dù người kiện tụng trình bày vụ việc của mình trước hay của vị tỳ khưu ni trước, cũng không phạm tội dukkaṭa trong lần trình bày đầu tiên, và không phạm tội thullaccaya trong lần trình bày thứ hai. Ngay cả khi vụ kiện kết thúc sau khi được các vị quan phán quyết, vẫn không phạm tội. Ngay cả nếu người kiện tụng nói với vị tỳ khưu ni: “Chính sư cô hãy trình bày cả vụ việc của tôi và của sư cô,” ngay cả khi vụ kiện kết thúc sau khi đã nghe lời trình bày của vị ấy, vẫn không phạm tội. Rakkhaṃ [Pg.182] yācatīti dhammikaṃ rakkhaṃ yācati, anāpatti. Idāni yathāyācitā rakkhā dhammikā hoti, taṃ dassetuṃ anodissa ācikkhatīti āha. Tattha atītaṃ ārabbha atthi odissaācikkhanā, atthi anodissaācikkhanā, anāgataṃ ārabbhāpi atthi odissaācikkhanā, atthi anodissaācikkhanā. “Xin sự bảo vệ” có nghĩa là xin sự bảo vệ đúng pháp, không phạm tội. Bây giờ, để chỉ ra rằng sự bảo vệ được xin như thế nào là đúng pháp, ngài đã nói: “trình báo không chỉ định.” Ở đây, liên quan đến quá khứ, có sự trình báo chỉ định và có sự trình báo không chỉ định; liên quan đến tương lai cũng có sự trình báo chỉ định và có sự trình báo không chỉ định. Kathaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti? Bhikkhunupassaye gāmadārakā dhuttādayo vā ye keci anācāraṃ vā ācaranti, rukkhaṃ vā chindanti, phalāphalaṃ vā haranti, parikkhāre vā acchindanti. Bhikkhunī vohārike upasaṅkamitvā ‘‘amhākaṃ upassaye idaṃ nāma kata’’nti vadati. ‘‘Kenā’’ti vutte ‘‘asukena ca asukena cā’’ti ācikkhati. Evaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti, sā na vaṭṭati. Tañce sutvā te vohārikā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā hoti. Daṇḍaṃ gaṇhissantīti adhippāyepi sati gīvāyeva hoti. Sace pana tassa daṇḍaṃ gaṇhathāti vadati, pañcamāsakamatte gahite pārājikaṃ hoti. Thế nào là sự trình báo chỉ định liên quan đến quá khứ? Tại trú xứ của tỳ-khưu-ni, các trẻ em trong làng hoặc những kẻ du đãng, v.v... bất kỳ ai có hành vi không đúng đắn, hoặc chặt cây, hoặc lấy trái cây lớn nhỏ, hoặc cướp đoạt vật dụng. Vị tỳ-khưu-ni đến gặp các quan chức và nói: “Tại trú xứ của chúng tôi, việc này đã được thực hiện.” Khi được hỏi: “Bởi ai?”, vị ấy trình báo: “Bởi người này và người kia.” Như vậy là sự trình báo chỉ định liên quan đến quá khứ, điều đó không được phép. Nếu sau khi nghe vậy, các quan chức đó phạt họ, tất cả (tiền phạt) trở thành tài sản của tỳ-khưu-ni. Ngay cả khi có ý định rằng “họ sẽ nhận tiền phạt”, nó vẫn trở thành tài sản. Hơn nữa, nếu vị ấy nói: “Hãy phạt người đó,” khi (tiền phạt) trị giá năm māsaka được lấy, vị tỳ-khưu-ni phạm tội pārājika. ‘‘Kenā’’ti vutte pana ‘‘asukenāti vattuṃ amhākaṃ na vaṭṭati, tumheyeva jānissatha. Kevalañhi mayaṃ rakkhaṃ yācāma, taṃ no detha, avahaṭabhaṇḍañca āharāpethā’’ti vattabbaṃ. Evaṃ anodissa ācikkhanā hoti, sā vaṭṭati. Evaṃ vutte sacepi te vohārikā kārake gavesitvā tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ sāpateyyampi gahitaṃ bhikkhuniyā, neva gīvā na āpatti. Tuy nhiên, khi được hỏi: “Bởi ai?”, nên nói rằng: “Chúng tôi không được phép nói bởi người nào, chính quý vị sẽ biết. Chúng tôi chỉ đơn thuần xin sự bảo vệ, xin hãy cho chúng tôi điều đó, và xin hãy cho mang về tài sản đã bị lấy đi.” Như vậy là sự trình báo không chỉ định, điều đó được phép. Sau khi nói như vậy, nếu các quan chức đó tìm kiếm thủ phạm và phạt họ, ngay cả khi tất cả tài sản (của thủ phạm) bị tịch thu, đối với tỳ-khưu-ni, đó không phải là tài sản (của vị ấy) và cũng không phạm tội. Parikkhāraṃ harante disvā tesaṃ anatthakāmatāya coro coroti vattumpi na vaṭṭati. Evaṃ vuttepi hi yaṃ tesaṃ daṇḍaṃ karonti, sabbampi bhikkhuniyā gīvā hoti. Attano vacanakaraṃ pana ‘‘iminā me parikkhāro gahito, taṃ āharāpehi, mā cassa daṇḍaṃ karohī’’ti vattuṃ vaṭṭati. Dāsadāsīvāpiādīnaṃ atthāya aḍḍaṃ karonti, ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma, na vaṭṭati. Khi thấy (người ta) đang lấy vật dụng, không được phép nói “kẻ trộm, kẻ trộm” với ý muốn gây hại cho họ. Vì ngay cả khi nói như vậy, bất kỳ hình phạt nào họ bị áp đặt, tất cả đều trở thành tài sản của tỳ-khưu-ni. Tuy nhiên, được phép nói với người nghe lời mình rằng: “Người này đã lấy vật dụng của tôi, hãy cho mang nó về, và đừng phạt người ấy.” Việc kiện tụng vì lợi ích của nô tỳ nam nữ, ao hồ, v.v... được gọi là vụ kiện không hợp lệ, không được phép. Kathaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti? Vuttanayeneva parehi anācārādīsu katesu bhikkhunī vohārike evaṃ vadati ‘‘amhākaṃ upassaye idañcidañca karonti, rakkhaṃ no detha āyatiṃ akaraṇatthāyā’’ti. ‘‘Kena evaṃ kata’’nti vutte ca ‘‘asukena asukena cā’’ti [Pg.183] ācikkhati. Evaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti, sāpi na vaṭṭati. Tesañhi daṇḍe kate purimanayeneva sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā. Sesaṃ purimasadisameva. Thế nào là sự trình báo chỉ định liên quan đến tương lai? Theo cách đã nói, khi những người khác thực hiện các hành vi không đúng đắn, v.v..., vị tỳ-khưu-ni nói với các quan chức như sau: “Tại trú xứ của chúng tôi, họ làm việc này việc kia, xin hãy cho chúng tôi sự bảo vệ để (việc đó) không xảy ra trong tương lai.” Và khi được hỏi: “Ai đã làm như vậy?”, vị ấy trình báo: “Người này và người kia.” Như vậy là sự trình báo chỉ định liên quan đến tương lai, điều đó cũng không được phép. Vì khi họ bị phạt, theo cách trước đó, tất cả (tiền phạt) trở thành tài sản của tỳ-khưu-ni. Phần còn lại tương tự như trước. Sace pana vohārikā ‘‘bhikkhunupassaye evarūpaṃ anācāraṃ karontānaṃ imaṃ nāma daṇḍaṃ karomā’’ti bheriṃ carāpetvā āṇāya atiṭṭhamāne pariyesitvā daṇḍaṃ karonti, bhikkhuniyā neva gīvā na āpatti. Tuy nhiên, nếu các quan chức cho đánh trống loan báo: “Chúng tôi sẽ áp đặt hình phạt này đối với những người có hành vi không đúng đắn như vậy tại trú xứ của tỳ-khưu-ni,” rồi tìm kiếm và phạt những người không tuân theo lệnh, thì đối với tỳ-khưu-ni, đó không phải là tài sản (của vị ấy) và cũng không phạm tội. Yo cāyaṃ bhikkhunīnaṃ vutto, bhikkhūnampi eseva nayo. Bhikkhunopi hi odissaācikkhanā na vaṭṭati. Yaṃ tathā ācikkhite daṇḍaṃ karonti, sabbaṃ gīvā hoti. Vuttanayeneva daṇḍaṃ gaṇhāpentassa pārājikaṃ. Yo pana ‘‘daṇḍaṃ karissantī’’ti jānantopi anodissa katheti, te ca pariyesitvā daṇḍaṃ karontiyeva, na doso. Vihārasīmāya rukkhādīni chindantānaṃ vāsipharasuādīni gahetvā pāsāṇehi koṭṭenti, na vaṭṭati. Sace dhārā bhijjati, kārāpetvā dātabbā. Upadhāvitvā tesaṃ parikkhāre gaṇhanti, tampi na kātabbaṃ, lahuparivattañhi cittaṃ, theyyacetanāya uppannāya mūlacchejjampi gaccheyya. Sesaṃ uttānameva. Và phương pháp này đã được nói cho các tỳ-khưu-ni, đối với các tỳ-khưu cũng là phương pháp tương tự. Vì đối với tỳ-khưu cũng vậy, sự trình báo chỉ định là không được phép. Khi trình báo như vậy, bất kỳ hình phạt nào họ áp đặt, tất cả đều trở thành tài sản (của tỳ-khưu). Theo cách đã nói, người khiến cho (người khác) nhận tiền phạt sẽ phạm tội pārājika. Tuy nhiên, người nào dù biết rằng “họ sẽ phạt” nhưng vẫn nói không chỉ định, và họ (quan chức) tìm kiếm và thực sự phạt, thì không có lỗi. Trong khu vực tu viện, lấy rìu, búa, v.v... của những người đang chặt cây, v.v... rồi dùng đá đập chúng là không được phép. Nếu lưỡi (rìu, búa) bị mẻ, phải cho sửa rồi trả lại. Chạy đến và lấy vật dụng của họ cũng không nên làm, vì tâm dễ thay đổi, nếu tâm trộm cắp khởi lên, có thể dẫn đến việc bị trục xuất (mūlacchejja). Phần còn lại đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Sự phát sanh của Kaṭhina – là duy tác, không phải tưởng giải thoát, vô tâm, không thuộc về chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ. Sattarasake paṭhamasikkhāpadaṃ. Học giới thứ nhất trong nhóm mười bảy. 2. Dutiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā Giải Thích Học Giới Saṅghādisesa Thứ Hai 682. Dutiye – varabhaṇḍanti muttāmaṇiveḷuriyādi mahagghabhaṇḍaṃ. 2. Trong học giới thứ hai – vật phẩm quý giá (varabhaṇḍa) là vật phẩm có giá trị lớn như ngọc trai, ngọc bích, lưu ly, v.v... 683. Anapaloketvāti anāpucchitvā. Gaṇaṃ vāti mallagaṇabhaṭiputtagaṇādikaṃ. Pūganti dhammagaṇaṃ. Seṇinti gandhikaseṇidussikaseṇiādikaṃ. Yattha yattha hi rājāno gaṇādīnaṃ gāmanigame niyyātenti ‘‘tumheva ettha anusāsathā’’ti, tattha tattha te eva issarā honti. Tasmā te sandhāya idaṃ vuttaṃ. Ettha ca rājānaṃ vā gaṇādike vā āpucchitvāpi bhikkhunisaṅgho āpucchitabbova. Ṭhapetvā kappanti titthiyesu vā [Pg.184] aññabhikkhunīsu vā pabbajitapubbaṃ kappagatikaṃ ṭhapetvāti. Sesaṃ uttānameva. 682. Anapaloketvā có nghĩa là không hỏi ý kiến. Gaṇaṃ vā là các hội nhóm như hội Malla, hội Bhaṭiputta, v.v... Pūgaṃ là hội những người theo pháp. Seṇiṃ là các phường hội như phường hội buôn nước hoa, phường hội buôn vải, v.v... Vì ở nơi nào các vị vua giao phó làng mạc và thị trấn cho các hội nhóm, v.v... và nói: “Chính các ông hãy cai quản ở đây,” thì ở nơi đó chính họ là người có quyền lực. Do đó, điều này được nói ra là nhắm đến họ. Và ở đây, ngay cả sau khi đã hỏi ý kiến vua hoặc các hội nhóm, v.v..., chúng tỳ-khưu-ni vẫn phải được hỏi ý kiến. Ṭhapetvā kappaṃ có nghĩa là ngoại trừ người thích hợp đã từng xuất gia trong các nhóm ngoại đạo hoặc trong các nhóm tỳ-khưu-ni khác. Phần còn lại đã rõ ràng. Corīvuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ – kenaci karaṇīyena pakkantāsu bhikkhunīsu agantvā khaṇḍasīmaṃ yathānisinnaṭṭhāneyeva attano nissitakaparisāya saddhiṃ vuṭṭhāpentiyā vācācittato samuṭṭhāti, khaṇḍasīmaṃ vā nadiṃ vā gantvā vuṭṭhāpentiyā kāyavācācittato samuṭṭhāti, anāpucchā vuṭṭhāpanavasena kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 683. Nguồn gốc từ việc cho thọ giới một kẻ trộm – Khi các tỳ-khưu-ni đã đi vì một công việc nào đó, đối với vị (hòa thượng ni) cho thọ giới cùng với hội chúng đệ tử của mình ngay tại nơi đang ngồi mà không đi đến một khu vực sīmā riêng, (tội) phát sinh từ lời nói và tâm; đối với vị đi đến một khu vực sīmā riêng hoặc một dòng sông và cho thọ giới, (tội) phát sinh từ thân, lời nói và tâm. Do việc cho thọ giới mà không hỏi ý kiến, (học giới này) là hành động và không hành động, được miễn trừ khi có nhận thức, có tâm, là lỗi do quy định, là hành động của thân, hành động của lời nói, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Dutiyasikkhāpadaṃ. Học giới thứ hai. 3. Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā Giải Thích Học Giới Saṅghādisesa Thứ Ba 692. Tatiye – parikkhepaṃ atikkāmentiyāti ettha ekaṃ pādaṃ atikkāmentiyā thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Aparikkhittassa gāmassa upacāranti ettha parikkhepārahaṭṭhānaṃ ekena pādena atikkamati thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Apicettha sakagāmato nikkhamantiyā gāmantarapaccayā anāpatti, nikkhamitvā pana gāmantaraṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ, ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacāre vā atikkantamatte thullaccayaṃ, dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso. Tato nikkhamitvā puna sakagāmaṃ pavisantiyāpi eseva nayo. Sace pana khaṇḍapākārena vā vatichiddena vā bhikkhunivihārabhūmiyeva sakkā hoti pavisituṃ, evaṃ pavisamānāya kappiyabhūmiṃ nāma paviṭṭhā hoti, tasmā vaṭṭati. Sacepi hatthipiṭṭhiādīhi vā iddhiyā vā pavisati, vaṭṭatiyeva. Padasā gamanameva hi idhādhippetaṃ. Teneva ‘‘paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā’’tiādimāha. 692. Ở trường hợp thứ ba – trong câu ‘bước qua hàng rào,’ khi bước qua một bước chân thì phạm tội thullaccaya, vừa khi bước qua bằng bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Trong câu ‘khu vực phụ cận của ngôi làng không có hàng rào,’ khi bước qua một bước chân khỏi nơi đáng được rào thì phạm tội thullaccaya, vừa khi bước qua bằng bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Hơn nữa, ở đây, vị tỳ khưu ni đang đi ra khỏi ngôi làng của mình thì không phạm tội do duyên đi đến ngôi làng khác, nhưng sau khi đã đi ra, vị ấy đang đi đến ngôi làng khác thì phạm tội dukkaṭa mỗi một bước chân, vừa khi bước qua một bước chân vào trong hàng rào hoặc vào trong khu vực phụ cận của ngôi làng khác thì phạm tội thullaccaya, vừa khi bước qua bằng bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Sau khi đi ra khỏi nơi ấy, đối với vị đang đi vào lại ngôi làng của mình cũng có phương thức giống như vậy. Tuy nhiên, nếu có thể đi vào khu đất của tu viện tỳ khưu ni bằng bức tường bị hư hoặc bằng lỗ hổng ở hàng rào, vị đang đi vào như vậy được gọi là đã đi vào khu đất thích hợp, vì thế là được phép. Nếu đi vào bằng lưng voi v.v... hoặc bằng thần thông cũng là được phép. Vì rằng ở đây, chỉ có sự đi bộ là được chủ trương đến. Chính vì thế, ngài đã nói câu: “Khi bước qua bước chân đầu tiên” v.v... Dve gāmā bhikkhunivihārena sambaddhavatikā honti, yasmiṃ gāme bhikkhunivihāro, tattha piṇḍāya caritvā puna vihāraṃ pavisitvā sace vihāramajjhena itarassa gāmassa maggo atthi, gantuṃ vaṭṭati. Tato pana gāmato teneva maggena paccāgantabbaṃ. Sace gāmadvārena nikkhamitvā āgacchati, purimanayeneva āpattibhedo veditabbo. Sakagāmato kenaci [Pg.185] karaṇīyena bhikkhunīhi saddhiṃ nikkhantāya puna pavisanakāle hatthi vā muccati, ussāraṇā vā hoti, itarā bhikkhuniyo sahasā gāmaṃ pavisanti, yāva aññā bhikkhunī āgacchati, tāva bahigāmadvāre ṭhātabbaṃ. Sace na āgacchati, dutiyikā bhikkhunī pakkantā nāma hoti, pavisituṃ vaṭṭati. Hai ngôi làng có hàng rào nối liền bởi tu viện tỳ khưu ni, ngôi làng nào có tu viện tỳ khưu ni, sau khi đi khất thực ở nơi ấy rồi đi vào lại tu viện, nếu có con đường đi đến ngôi làng kia ngang qua giữa tu viện thì được phép đi. Tuy nhiên, từ ngôi làng ấy, nên trở về bằng chính con đường ấy. Nếu đi ra bằng cổng làng rồi đi đến thì nên được hiểu sự phân loại tội theo phương thức đã nêu trước. Vị tỳ khưu ni đã đi ra cùng với các tỳ khưu ni từ ngôi làng của mình do có công việc nào đó, vào lúc đi vào lại, hoặc con voi bị sổng chuồng, hoặc có sự giải tán đám đông, các tỳ khưu ni kia vội vã đi vào làng, chừng nào vị tỳ khưu ni khác đi đến, chừng ấy nên đứng ở ngoài cổng làng. Nếu vị ấy không đi đến, vị tỳ khưu ni đồng hành được gọi là đã bỏ đi, được phép đi vào. Pubbe mahāgāmo hoti, majjhe bhikkhunivihāro. Pacchā taṃ gāmaṃ cattāro janā labhitvā visuṃ visuṃ vatiparikkhepaṃ katvā vibhajitvā bhuñjanti, vihārato ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭati. Tato aparaṃ gāmaṃ dvārena vā vatichiddena vā pavisituṃ na vaṭṭati. Puna vihārameva paccāgantuṃ vaṭṭati. Kasmā? Vihārassa catugāmasādhāraṇattā. Trước kia, có một ngôi làng lớn, ở giữa là tu viện tỳ khưu ni. Về sau, bốn người nhận được ngôi làng ấy, sau khi làm hàng rào riêng biệt rồi phân chia ra mà sử dụng, từ tu viện được phép đi đến một ngôi làng. Từ nơi ấy, không được phép đi vào ngôi làng khác bằng cổng hoặc bằng lỗ hổng ở hàng rào. Được phép trở về lại chính tu viện. Vì sao? Vì tu viện là của chung cho bốn ngôi làng. Antaravāsako temiyatīti yattha yathā timaṇḍalapaṭicchādanaṃ hoti; evaṃ nivatthāya bhikkhuniyā vassakāle titthena vā atitthena vā otaritvā yattha katthaci uttarantiyā ekadvaṅgulamattampi antaravāsako temiyati. Sesaṃ nadīlakkhaṇaṃ nadīnimittakathāya āvi bhavissati. Evarūpaṃ nadiṃ titthena vā atitthena vā otaritvā uttaraṇakāle paṭhamaṃ pādaṃ uddharitvā tīre ṭhapentiyā thullaccayaṃ, dutiyapāduddhāre saṅghādiseso. Setunā gacchati, anāpatti. Padasā otaritvā uttaraṇakāle setuṃ ārohitvā uttarantiyāpi anāpatti. Setunā pana gantvā uttaraṇakāle padasā gacchantiyā āpattiyeva. Yānanāvāākāsagamanādīsupi eseva nayo. Orimatīrato pana paratīrameva akkamantiyā anāpatti. Rajanakammatthaṃ gantvā dārusaṅkaḍḍhanādikiccena dve tisso ubhayatīresu vicaranti, vaṭṭati. Sace panettha kāci kalahaṃ katvā itaraṃ tīraṃ gacchati, āpatti. Dve ekato uttaranti, ekā majjhe nadiyā kalahaṃ katvā nivattitvā orimatīrameva āgacchati, āpatti. Itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti, tasmā paratīraṃ gacchantiyāpi anāpatti. Nhāyituṃ vā pātuṃ vā otiṇṇā tameva tīraṃ paccuttarati, anāpatti. Câu ‘y nội bị ướt’ (có nghĩa là) ở sông nào, khi mặc y theo cách che được tam luân; đối với vị tỳ khưu ni đã mặc như vậy, vào mùa mưa, sau khi xuống sông bằng bến nước hoặc không phải bến nước, lúc đi lên ở bất cứ nơi nào, y nội bị ướt dầu chỉ bằng một hoặc hai lóng tay. Đặc điểm còn lại của sông sẽ được rõ ràng trong phần nói về tướng của sông (nadīnimittakathā). Sau khi xuống con sông như vậy bằng bến nước hoặc không phải bến nước, vào lúc đi lên, khi nhấc bước chân đầu tiên lên đặt ở trên bờ thì phạm tội thullaccaya, vào lúc nhấc bước chân thứ nhì thì phạm tội saṅghādisesa. Đi bằng cầu thì không phạm tội. Sau khi xuống (sông) bằng chân, vào lúc đi lên, vị leo lên cầu rồi đi qua cũng không phạm tội. Tuy nhiên, sau khi đi bằng cầu, vào lúc đi lên, vị đi bằng chân thì chắc chắn phạm tội. Ở các trường hợp đi bằng xe, bằng thuyền, đi trên hư không v.v... cũng có phương thức giống như vậy. Tuy nhiên, vị chỉ bước từ bờ bên này qua bờ bên kia thì không phạm tội. Sau khi đi vì mục đích nhuộm y, hai hoặc ba vị đi lại ở hai bên bờ do công việc kéo lượm củi v.v... thì được phép. Nếu trong số này, vị nào đó sau khi cãi nhau rồi đi đến bờ bên kia thì phạm tội. Hai vị cùng nhau qua sông, một vị ở giữa sông sau khi cãi nhau rồi quay trở lại, đi đến chính bờ bên này thì phạm tội. Tuy nhiên, đối với vị kia, vị này đứng ở vị trí của người đã bỏ đi, vì thế dầu cho vị ấy có đi đến bờ bên kia cũng không phạm tội. Vị đã xuống sông để tắm hoặc để uống nước, vị ấy đi lên lại chính bờ sông ấy thì không phạm tội. Saha aruṇuggamanāti ettha sace sajjhāyaṃ vā padhānaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā purearuṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmīti ābhogaṃ karoti, ajānantiyā eva cassā aruṇo uggacchati, anāpatti. Atha pana ‘‘yāva aruṇuggamanā idheva bhavissāmī’’ti vā anābhogena vā vihārassa ekadese acchati, dutiyikāya hatthapāsaṃ na [Pg.186] otarati, aruṇuggamane saṅghādiseso. Hatthapāsoyeva hi idha pamāṇaṃ, hatthapāsātikkame ekagabbhopi na rakkhati. Trong câu ‘cùng với lúc rạng đông mọc lên,’ nếu vị tỳ khưu ni đang thực hiện việc trùng tụng, hoặc sự tinh tấn, hoặc công việc nào khác, có sự tác ý rằng: “Ta sẽ đi đến gần vị đồng hành ngay trước khi rạng đông,” và trong khi vị ấy không hay biết gì, rạng đông mọc lên thì không phạm tội. Lại nữa, nếu vị ấy ở tại một nơi trong tu viện với ý nghĩ rằng: “Ta sẽ ở tại đây cho đến khi rạng đông mọc lên,” hoặc không có sự tác ý, không vào trong tầm tay của vị đồng hành, vào lúc rạng đông mọc lên thì phạm tội saṅghādisesa. Vì rằng ở đây, tầm tay chính là tiêu chuẩn, khi đã vượt khỏi tầm tay thì dầu cho chỉ một phòng cũng không che chở được. Agāmake araññeti ettha ‘‘nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ arañña’’nti evaṃ vuttalakkhaṇameva araññaṃ. Taṃ panetaṃ kevalaṃ gāmābhāvena ‘‘agāmaka’’nti vuttaṃ, na viñjhāṭavisadisatāya. Tādise araññe okkante dassanūpacāre vijahite sacepi savanūpacāro atthi, āpatti. Teneva vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace bhikkhunīsu mahābodhiaṅgaṇaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati, tassāpi āpatti. Lohapāsādaṃ pavisantīsupi pariveṇaṃ pavisantīsupi eseva nayo. Mahācetiyaṃ vandamānāsu ekā uttaradvārena nikkhamitvā gacchati, tassāpi āpatti. Thūpārāmaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati, tassāpi āpattī’’ti. Ettha ca dassanūpacāro nāma yattha ṭhitaṃ dutiyikā passati. Sace pana sāṇipākārantarikāpi hoti, dassanūpacāraṃ vijahati nāma. Savanūpacāro nāma yattha ṭhitā maggamūḷhasaddena viya dhammasavanārocanasaddena viya ca ‘‘ayye’’ti saddāyantiyā saddaṃ suṇāti. Ajjhokāse dūrepi dassanūpacāro nāma hoti. So evarūpe savanūpacāre vijahite na rakkhati, vijahitamatteva āpatti saṅghādisesassa. Ở đây, trong câu “khu rừng không có làng mạc,” khu rừng chính là (khu rừng) có đặc điểm đã được nói đến như vầy: “‘Sau khi đi ra ngoài cột cổng, tất cả khu vực này là rừng.’” Lại nữa, khu rừng ấy được gọi là “không có làng mạc” đơn thuần là do sự không có làng mạc, chứ không phải do sự giống như khu rừng Viñjhāṭavi. Khi đã đi vào khu rừng như thế, trong trường hợp đã rời khỏi tầm nhìn thấy, dầu cho có tầm nghe thấy, vẫn phạm tội. Chính vì thế, đã được nói trong Chú giải rằng: “Nếu trong lúc các tỳ-khưu-ni đang đi vào khuôn viên Đại Bồ Đề mà có một vị đứng ở bên ngoài, vị ấy cũng phạm tội. Trong lúc đi vào Lâu đài Đồng hoặc đi vào khuôn viên tu viện, phương pháp này cũng y như vậy. Trong lúc (các tỳ-khưu-ni) đang đảnh lễ Đại Tháp, một vị đi ra bằng cổng phía bắc rồi đi mất, vị ấy cũng phạm tội. Trong lúc (các tỳ-khưu-ni) đang đi vào Thūpārāma, một vị đứng ở bên ngoài, vị ấy cũng phạm tội.” Và ở đây, tầm nhìn thấy có nghĩa là nơi mà vị đồng hành có thể thấy được người đang đứng. Lại nữa, nếu có vật che khuất như tấm màn vải, được gọi là rời khỏi tầm nhìn thấy. Tầm nghe thấy có nghĩa là nơi mà người đang đứng có thể nghe được tiếng của vị đang gọi “thưa sư tỷ” giống như tiếng của người bị lạc đường hoặc giống như tiếng thông báo nghe pháp. Ở ngoài trời, dầu ở xa cũng được gọi là tầm nhìn thấy. (Tầm nhìn thấy) ấy không thể bảo vệ (khỏi phạm tội) khi đã rời khỏi tầm nghe thấy trong trường hợp như vậy; vừa khi rời khỏi là phạm tội tăng tàn. Ekā maggaṃ gacchantī ohīyati. Saussāhā ce hutvā idāni pāpuṇissāmīti anubandhati, anāpatti. Sace purimāyo aññena maggena gacchanti, pakkantā nāma honti, anāpattiyeva. Dvinnaṃ gacchantīnaṃ ekā anubandhituṃ asakkontī ‘‘gacchatu aya’’nti ohīyati, itarāpi ‘‘ohīyatu aya’’nti, gacchati, dvinnampi āpatti. Sace pana gacchantīsu purimāpi aññaṃ maggaṃ gaṇhāti, pacchimāpi aññaṃ, ekā ekissā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati, dvinnampi anāpatti. Một vị (tỳ-khưu-ni) đang đi trên đường bị tụt lại phía sau. Nếu có sự cố gắng rồi đuổi theo với ý nghĩ “bây giờ ta sẽ đuổi kịp,” thì không phạm tội. Nếu những vị đi trước đi bằng con đường khác, họ được gọi là những người đã bỏ đi, (vị bị tụt lại) không phạm tội. Trong hai vị đang đi, một vị không thể đuổi theo nên bị tụt lại với ý nghĩ “cứ để vị này đi,” vị kia cũng đi với ý nghĩ “cứ để vị này bị tụt lại,” rồi đi mất, cả hai đều phạm tội. Lại nữa, nếu trong lúc đang đi, vị đi trước cũng chọn con đường khác, vị đi sau cũng (chọn con đường) khác, (khi ấy) một vị đứng ở vị trí của người đã bỏ đi đối với vị kia, cả hai đều không phạm tội. 693. Pakkhasaṅkantā vāti titthāyatanaṃ saṅkantā, sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 693. Câu “hoặc đã chuyển sang phe phái khác” có nghĩa là đã chuyển sang trú xứ của ngoại đạo. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn gốc phát sinh giống tội pārājika thứ nhất, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, (phát sinh từ) ba tâm, (liên quan đến) ba cảm thọ. Tatiyasikkhāpadaṃ. Học giới thứ ba. 4. Catutthasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 4. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ tư 694-8. Catutthe [Pg.187] – pādapīṭhaṃ nāma dhotapādaṭṭhapanakaṃ. Pādakaṭhalikā nāma adhotapādaṭṭhapanakaṃ. Anaññāya gaṇassa chandanti tasseva kārakagaṇassa chandaṃ ajānitvā. Vatte vattantinti tecattālīsappabhede netthāravatte vattamānaṃ. Sesaṃ uttānameva. 694-8. Trong (học giới) thứ tư: Cái gọi là ghế để chân là vật để đặt chân đã được rửa. Cái gọi là tấm lót chân là vật để đặt chân chưa được rửa. Câu “không biết được sự đồng thuận của chúng” có nghĩa là không biết được sự đồng thuận của chính chúng tăng đã thực hiện (yết-ma). Câu “đang thực hành phận sự” có nghĩa là đang thực hành phận sự để thoát khỏi (hình phạt), có bốn mươi ba loại. Phần còn lại đã rõ ràng. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có nguồn gốc phát sinh từ sự từ bỏ trách nhiệm, phát sinh từ thân, khẩu, và ý; là hành động và không phải hành động; thoát khỏi (tội) do tưởng; có tâm; là tội lỗi của thế gian; là thân nghiệp, khẩu nghiệp; (phát sinh từ) tâm bất thiện; (liên quan đến) cảm thọ khổ. Catutthasikkhāpadaṃ. Học giới thứ tư. 5. Pañcamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 5. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ năm 701. Pañcame – ekato avassuteti ettha ‘‘bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabbo’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ panetaṃ na vuttaṃ, taṃ pāḷiyā sameti. Sesaṃ uttānameva. 701. Trong (học giới) thứ năm: Ở đây, trong câu “cả hai đều bị luyến ái,” đã được nói trong (Chú giải) Mahāpaccarī rằng: “‘nên được hiểu là trạng thái bị luyến ái của tỳ-khưu-ni.’” Lại nữa, điều này không được nói trong Mahā-aṭṭhakathā; điều ấy phù hợp với Pāḷi. Phần còn lại đã rõ ràng. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti. (Học giới này) có nguồn gốc phát sinh giống tội pārājika thứ nhất, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, (phát sinh từ) tâm bất thiện, (liên quan đến) hai cảm thọ. Pañcamasikkhāpadaṃ. Học giới thứ năm. 6. Chaṭṭhasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 6. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ sáu 705-6. Chaṭṭhe – yato tvanti yasmā tvaṃ. Uyyojeti āpatti dukkaṭassātiādikā saṅghādisesapariyosānā āpattiyo kassā hontīti? Uyyojikāya. Vuttañcetaṃ parivārepi – 705-6. Trong (học giới) thứ sáu: Câu “yato tvaṃ” có nghĩa là “bởi vì ngươi.” (Câu hỏi:) Các tội bắt đầu từ “xúi giục thì phạm tội dukkaṭa” cho đến tội tăng tàn là của ai? (Trả lời:) (Là) của vị tỳ-khưu-ni xúi giục. Và điều này cũng đã được nói trong (tạng) Parivāra: ‘‘Na deti na paṭiggaṇhāti, paṭiggaho tena na vijjati; Āpajjati garukaṃ na lahukaṃ, tañca paribhogapaccayā; Pañhā mesā kusalehi cintitā’’ti. (pari. 481); “Không cho, không nhận, do đó không có sự nhận; (nhưng) lại phạm tội nặng, không phải tội nhẹ, và (phạm tội) ấy là do duyên sử dụng; đây là câu hỏi đã được các bậc thiện trí suy xét.” (Pari. 481); Ayañhi [Pg.188] gāthā imaṃ uyyojikaṃ sandhāya vuttā. Itarissā pana āpattibhedo paṭhamasikkhāpade vibhattoti. Sesaṃ uttānameva. Quả vậy, bài kệ này đã được nói nhằm ám chỉ vị tỳ-khưu-ni xúi giục này. Lại nữa, sự phân loại tội của vị kia (vị bị xúi giục) đã được phân tích trong học giới thứ nhất. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có ba nguồn gốc phát sinh, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (phát sinh từ) tâm bất thiện, (liên quan đến) ba cảm thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Học giới thứ sáu. 7. Sattamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 7. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ bảy 709. Sattame – yāvatatiyakapadattho mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbo. Sesaṃ uttānamevāti. 709. Trong (học giới) thứ bảy: Ý nghĩa của câu “cho đến lần thứ ba” nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong Mahāvibhaṅga. Phần còn lại đã rõ ràng. Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có nguồn gốc phát sinh từ sự khiển trách, là hành động, thoát khỏi (tội) do tưởng, có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (phát sinh từ) tâm bất thiện, (liên quan đến) cảm thọ khổ. Sattamasikkhāpadaṃ. Học giới thứ bảy. 8. Aṭṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 8. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ tám 715. Aṭṭhame – kismiñcideva adhikaraṇeti catunnaṃ aññatarasmiṃ. Padabhājane pana kevalaṃ adhikaraṇavibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘adhikaraṇaṃ nāma cattāri adhikaraṇānī’’tiādi vuttaṃ. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 715. Trong (học giới) thứ tám: Câu “trong bất kỳ sự tranh tụng nào” có nghĩa là trong một (sự tranh tụng) nào đó trong bốn (sự tranh tụng). Lại nữa, trong phần phân tích từ, để chỉ ra sự phân loại các sự tranh tụng một cách đơn thuần, (Đức Phật) đã nói câu bắt đầu bằng “‘sự tranh tụng có nghĩa là bốn sự tranh tụng.’” Phần còn lại đã rõ ràng cùng với các nguồn gốc phát sinh v.v... Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. Học giới thứ tám. 9. Navamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 9. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ chín 723. Navame – saṃsaṭṭhāti missībhūtā. Ananulomikenāti pabbajitānaṃ ananulomena kāyikavācasikena. Saṃsaṭṭhāti gihīnaṃ koṭṭanapacanagandhapisanamālāganthanādinā kāyikena sāsanapaṭisāsanāharaṇasañcarittādinā vācasikena ca saṃsaṭṭhā. Pāpo kittisaddo etāsanti pāpasaddā[Pg.189]. Pāpo ājīvasaṅkhāto siloko etāsanti pāpasilokā. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 723. Trong (học giới) thứ chín: Câu “sống chung đụng” có nghĩa là đã hòa lẫn. Câu “bằng (cách) không thích hợp” có nghĩa là bằng thân và khẩu không thích hợp đối với người xuất gia. Câu “sống chung đụng” (cũng có nghĩa là) sống chung đụng với hàng tại gia qua thân nghiệp như giã, nấu, nghiền hương liệu, kết tràng hoa, v.v... và qua khẩu nghiệp như đưa tin, mang tin trở lại, làm môi giới, v.v... Họ có tiếng tăm xấu xa, vì vậy họ là những người có tiếng xấu. Họ có tiếng tăm về sinh kế xấu xa, vì vậy họ là những người có tiếng xấu về sinh kế. Phần còn lại đã rõ ràng cùng với các nguồn gốc phát sinh v.v... Navamasikkhāpadaṃ. Học giới thứ chín. 10. Dasamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā 10. Phụ chú về học giới Tăng tàn thứ mười 727. Dasame – evācārāti evaṃācārā. Yādiso tumhākaṃ ācāro, tādisā ācārāti attho. Esa nayo sabbattha. Uññāyāti avaññāya nīcaṃ katvā jānanāya. Paribhavenāti kiṃ imā karissantīti evaṃ paribhavitvā jānanena. Akkhantiyāti asahanatāya; kodhenāti attho. Vebhassiyāti balavabhassabhāvena; attano balappakāsanena samutrāsanenāti attho. Dubbalyāti tumhākaṃ dubbalabhāvena. Sabbattha uññāya ca paribhavena cāti evaṃ samuccayattho daṭṭhabbo. Viviccathāti vinā hotha. Sesaṃ uttānameva saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 727. Ở điều thứ mười – (cụm từ) ‘evācārā’ (có hành vi như vậy) có nghĩa là ‘evaṃ ācārā’ (có hành vi như thế). Ý nghĩa là: “Hành vi của các ngươi là loại nào thì (các vị ấy) có hành vi là loại ấy.” Phương pháp này (được áp dụng) ở tất cả mọi nơi. (Cụm từ) ‘uññāyā’ (do khinh khi) là do biết một cách xem thường, do biết sau khi đã làm cho thành thấp kém. (Cụm từ) ‘paribhavena’ (do lấn lướt) là do biết sau khi đã lấn lướt rằng: “Những vị này sẽ làm được gì?” (Cụm từ) ‘akkhantiyā’ (do không kham nhẫn) là do không có sự kham nhẫn; ý nghĩa là do sân hận. (Cụm từ) ‘vebhassiyā’ (do lời nói nặng) là do có lời nói mạnh bạo; ý nghĩa là do việc phô trương sức mạnh của mình, do việc làm cho hoảng sợ. (Cụm từ) ‘dubbalyā’ (do yếu ớt) là do tình trạng yếu ớt của các ngươi. Ở tất cả mọi nơi, ý nghĩa liên hợp nên được hiểu là “do khinh khi và do lấn lướt.” (Cụm từ) ‘viviccatha’ (hãy tách riêng) là hãy ở riêng rẽ. Phần còn lại là rõ ràng cùng với các pháp đồng sanh khởi v.v... Dasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười. Uddiṭṭhā kho ayyāyo sattarasa saṅghādisesāti ettha channaṃ paṭhamāpattikānaṃ anantarā sañcarittaṃ, dve duṭṭhadosāti imāni tīṇi sikkhāpadāni mahāvibhaṅgato pakkhipitvā nava paṭhamāpattikā, catunnaṃ yāvatatiyakānaṃ anantarā mahāvibhaṅgatopi cattāro yāvatatiyake pakkhipitvā aṭṭha yāvatatiyakā veditabbā. Evaṃ sabbepi pātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhā kho ayyāyo sattarasa saṅghādisesā dhammāti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ uttānameva aññatra pakkhamānattā. Taṃ pana khandhake vitthārena vaṇṇayissāmāti. Ở đây, trong câu “Thưa các trưởng lão ni, mười bảy pháp Tăng Tàn đã được tụng đọc,” sau sáu tội sơ phạm, nên biết rằng có chín tội sơ phạm do đã thêm vào ba điều học này từ Phân Tích Lớn là môi giới, hai (điều học về) ác ý; và sau bốn tội tái phạm, nên biết rằng có tám tội tái phạm do đã thêm vào bốn (điều học về) tái phạm cũng từ Phân Tích Lớn. Ở đây, ý nghĩa nên được hiểu là: “Như vậy, thưa các trưởng lão ni, tất cả mười bảy pháp được gọi là Tăng Tàn đã được tụng đọc theo trình tự tụng đọc giới bổn Pātimokkha.” Phần còn lại là rõ ràng, ngoại trừ mānatta nửa tháng. Tuy nhiên, điều ấy chúng tôi sẽ giải thích chi tiết trong các chương. Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge Trong phần Phân Tích Tỳ Khưu Ni của bộ Chú Giải Luật tên là Samantapāsādikā. Sattarasakavaṇṇanā niṭṭhitā. Dứt phần giải thích về mười bảy (pháp Tăng Tàn). Saṅghādisesakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Dứt chương Tăng Tàn. 3. Nissaggiyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā) 3. Chương Ưng Xả Đối (phần chú giải Phân Tích Tỳ Khưu Ni). Paṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ nhất. Tiṃsa [Pg.190] nissaggiyā dhammā, bhikkhunīnaṃ pakāsitā; Ye tesaṃ dāni bhavati, ayaṃ saṃvaṇṇanākkamo. Ba mươi pháp Ưng Xả Đối đã được (Đức Thế Tôn) tuyên thuyết cho các tỳ khưu ni; giờ đây, đây là trình tự giải thích về các pháp ấy. 733. Āmattikāpaṇanti amattāni vuccanti bhājanāni; tāni ye vikkiṇanti, te vuccanti āmattikā; tesaṃ āpaṇo āmattikāpaṇo; taṃ vā pasāressantīti attho. 733. Trong cụm từ ‘āmattikāpaṇa’ (cửa hàng đồ gốm), các vật dụng được gọi là ‘amattāni;’ những người bán các vật dụng ấy được gọi là ‘āmattikā;’ cửa hàng của họ là ‘āmattikāpaṇa.’ Ý nghĩa là: “Hoặc họ sẽ bày biện (cửa hàng ấy).” 734. Pattasannicayaṃ kareyyāti pattasannidhiṃ kareyya; ekāhaṃ anadhiṭṭhahitvā vā avikappetvā vā pattaṃ ṭhapeyyāti attho. Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayameva hi viseso – tattha dasāhaṃ parihāro, idha ekāhampi natthi. Sesaṃ tādisameva. 734. (Cụm từ) ‘pattasannicayaṃ kareyya’ (nên tích trữ bình bát) có nghĩa là nên cất giữ bình bát; ý nghĩa là nên giữ bình bát dù chỉ một ngày mà không chú nguyện hoặc không xả cho người khác. Phần còn lại nên được hiểu theo phương pháp đã được nói đến trong Phân Tích Lớn. Quả vậy, đây chính là điểm khác biệt: ở đó có sự cho phép mười ngày, ở đây không có dù chỉ một ngày. Phần còn lại cũng tương tự như vậy. Idampi kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Điều học) này cũng có sự sanh khởi giống kaṭhina – sanh khởi từ thân và lời, từ thân-lời và tâm, là vô hành, không phải giải thoát nhờ tưởng, vô tâm, thuộc chế định tội, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) ba tâm, (có) ba cảm thọ. Paṭhamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ nhất. Dutiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ hai. 738. Dutiye – duccoḷāti virūpacoḷā; jiṇṇacoḷāti attho. Apayyāhīti api ayyāhi. 738. Ở điều thứ hai – (cụm từ) ‘duccoḷā’ (có y xấu) là có y không đẹp; ý nghĩa là có y cũ. (Cụm từ) ‘apayyāhi’ là ‘api ayyāhi’ (phải chăng các trưởng lão ni đã). 740. Ādissa dinnanti sampattā bhājentūti vatvāpi idaṃ gaṇassa idaṃ tumhākaṃ dammīti vatvā vā dātukamyatāya pādamūle ṭhapetvā vā dinnampi ādissa dinnaṃ nāma hoti. Etaṃ sabbampi akālacīvaraṃ. Ayyāya dammīti evaṃ paṭiladdhaṃ pana yathādāneyeva upanetabbaṃ. Sesaṃ uttānameva. 740. (Cụm từ) ‘ādissa dinnaṃ’ (được dâng cúng chỉ định) là (y) được dâng cúng sau khi nói rằng: “Mong các vị đã đến hãy chia nhau,” hoặc sau khi nói: “Con xin dâng vật này đến Tăng chúng,” “Con xin dâng vật này đến các ngài,” hoặc (y) được dâng cúng do được đặt dưới chân vì có ý muốn dâng cúng cũng được gọi là được dâng cúng chỉ định. Tất cả những thứ này là y phi thời. Tuy nhiên, (y) đã được nhận theo cách nói: “Con xin dâng đến trưởng lão ni” thì nên được xem xét đúng theo cách đã được dâng cúng. Phần còn lại là rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. (Điều học) có ba sự sanh khởi – là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) tâm bất thiện, (có) ba cảm thọ. Dutiyasikkhāpadaṃ. Điều học thứ hai. Tatiyanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ ba. 743-5. Tatiye [Pg.191] – handāti gaṇha. Sayaṃ acchindatīti ekaṃ datvā ekaṃ acchindantiyā ekaṃ nissaggiyaṃ, bahūsu bahūni. Sace saṃharitvā ṭhapitāni ekato acchindati, vatthugaṇanāya āpattiyo. Bandhitvā ṭhapitesu pana ekāva āpatti. Sesaṃ uttānameva. 743-5. Ở điều thứ ba – (từ) ‘handa’ (này) có nghĩa là hãy nhận lấy. (Về câu) ‘sayaṃ acchindati’ (tự mình giật lấy), đối với vị (tỳ khưu ni) đã cho một (vật) rồi giật lấy một (vật) thì có một tội Ưng Xả Đối; (giật lấy) nhiều (vật) thì có nhiều (tội). Nếu giật lấy cùng một lúc các vật đã được gấp lại và để chung thì có các tội theo số lượng vật. Tuy nhiên, đối với các vật đã được cột lại và để chung thì chỉ có một tội. Phần còn lại là rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Điều học) có ba sự sanh khởi – là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) tâm bất thiện, (có) cảm thọ khổ. Tatiyasikkhāpadaṃ. Điều học thứ ba. Catutthanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ tư. 748. Catutthe – kayenāti mūlena. Na me āvuso sappinā attho; telena me atthoti idaṃ kira sā āhaṭasappiṃ datvā telampi āharissatīti maññamānā āha. Viññāpetvāti jānāpetvā; idaṃ nāma āharāti yācitvā vā. 748. Ở điều thứ tư – (từ) ‘kayena’ (bằng việc mua) có nghĩa là bằng giá tiền. Nghe nói rằng vị ấy đã nói câu này: “Này hiền hữu, tôi không cần bơ sữa; tôi cần dầu,” trong khi nghĩ rằng: “(Vị kia) sau khi đã cho bơ sữa được mang đến cũng sẽ mang đến cả dầu.” (Cụm từ) ‘viññāpetvā’ (sau khi đã cho biết) là sau khi đã làm cho biết; hoặc sau khi đã xin rằng: “Hãy mang đến vật có tên là thế này.” 752. Taññeva viññāpetīti yaṃ paṭhamaṃ viññattaṃ taṃ thokaṃ nappahoti, tasmā puna taññeva viññāpetīti attho. Aññañca viññāpetīti sace paṭhamaṃ sappiviññattaṃ, yamakaṃ pacitabbanti ca vejjena vuttattā telena attho hoti, tato telenāpi me atthoti evaṃ aññañca viññāpeti. Ānisaṃsaṃ dassetvāti sace kahāpaṇassa sappi ābhataṃ hoti, iminā mūlena diguṇaṃ telaṃ labbhati, tenāpi ca idaṃ kiccaṃ nipphajjati, tasmā telaṃ āharāti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā viññāpetīti. Sesaṃ uttānameva. 752. (Cụm từ) ‘taññeva viññāpeti’ (cho biết về chính vật ấy) có ý nghĩa là: “Vật đã được cho biết lúc đầu là ít ỏi, không đủ dùng, do đó lại cho biết về chính vật ấy.” (Cụm từ) ‘aññañca viññāpeti’ (cho biết về vật khác nữa) là nếu lúc đầu đã cho biết về bơ sữa, và vì thầy thuốc đã nói rằng: “Nên nấu cả hai thứ,” nên có nhu cầu về dầu, do đó (vị ấy) cho biết về vật khác nữa như vầy: “Tôi cũng cần dầu.” (Cụm từ) ‘ānisaṃsaṃ dassetvā’ (sau khi đã chỉ ra lợi ích) là (cho biết) sau khi đã chỉ ra lợi ích như vầy: “Nếu bơ sữa trị giá một kahāpaṇa đã được mang đến, với giá tiền này có thể nhận được lượng dầu gấp đôi, và với dầu ấy việc này cũng được hoàn thành, do đó hãy mang dầu đến.” Phần còn lại là rõ ràng. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Điều học) có sáu sự sanh khởi – là hành động, không phải giải thoát nhờ tưởng, vô tâm, thuộc chế định tội, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, (liên quan đến) ba tâm, (có) ba cảm thọ. Catutthasikkhāpadaṃ. Điều học thứ tư. Pañcamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Ưng Xả Đối thứ năm. 753. Pañcame [Pg.192] – na me sikkhamāneti idaṃ kira sā kuladhītā ‘‘ayaṃ addhā evaṃ vuttā idaṃ telaṃ ṭhapetvā sappimpi me attano kulagharā āharissatī’’ti maññamānā āha. Cetāpetvāti jānāpetvā icceva attho. Sesaṃ sabbattha catutthasadisamevāti. 753. Ở điều thứ năm – nghe nói rằng vị ấy, một thiện nữ, đã nói câu này: “Này học nữ, tôi không cần...” trong khi nghĩ rằng: “Vị này, sau khi được nói như vậy, chắc chắn sẽ để lại dầu này và mang cả bơ sữa từ nhà của gia đình mình đến cho ta.” Từ ‘cetāpetvā’ chỉ có nghĩa là ‘jānāpetvā’ (sau khi đã cho biết). Phần còn lại ở tất cả mọi nơi đều tương tự như điều thứ tư. Pañcamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ năm. Chaṭṭhanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ sáu 758. Chaṭṭhe – chandakanti ‘‘idaṃ nāma dhammakiccaṃ karissāma, yaṃ sakkotha; taṃ dethā’’ti evaṃ paresaṃ chandañca ruciñca uppādetvā gahitaparikkhārassetaṃ adhivacanaṃ. Aññadatthikenāti aññassatthāya dinnena. Aññuddisikenāti aññaṃ uddisitvā dinnena. Saṅghikenāti saṅghassa pariccattena. 758. Trong điều học thứ sáu – chandakaṃ là danh từ gọi vật dụng đã được nhận lấy sau khi làm phát sanh ước muốn và sự ưa thích của những người khác rằng: ‘Chúng ta sẽ làm công việc chánh pháp có tên là thế này, quý vị có thể dâng cúng vật dụng nào thì hãy dâng cúng vật dụng ấy.’ Aññadatthikena có nghĩa là đã được dâng cúng vì mục đích khác. Aññuddisikena có nghĩa là đã được dâng cúng sau khi chỉ định đến người khác. Saṅghikena có nghĩa là đã được từ bỏ cho Tăng chúng. 762. Sesakaṃ upanetīti yadatthāya dinno, taṃ cetāpetvā avasesaṃ aññassatthāya upaneti. Sāmike apaloketvāti ‘‘tumhehi cīvaratthāya dinno, amhākañca cīvaraṃ atthi, telādīhi pana attho’’ti evaṃ āpucchitvā upaneti. Āpadāsūti tathārūpesu upaddavesu; bhikkhuniyo vihāraṃ chaḍḍetvā pakkamanti, evarūpāsu āpadāsu yaṃ vā taṃ vā cetāpetuṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. 762. Sesakaṃ upaneti có nghĩa là vật dụng đã được dâng cúng vì mục đích nào thì sau khi cho đổi chác vật dụng ấy, vị ấy dâng cúng phần còn lại vì mục đích khác. Sāmike apaloketvā có nghĩa là sau khi thưa hỏi rằng: ‘Vật dụng đã được quý vị dâng cúng vì mục đích y, và chúng tôi đã có y, nhưng có sự cần dùng đến dầu, v.v...’ rồi dâng cúng. Āpadāsu là trong những sự nguy hiểm như thế ấy; các vị tỳ khưu ni rời bỏ trú xứ rồi ra đi, trong những trường hợp nguy hiểm như thế này thì được phép cho đổi chác vật dụng nào cũng được. Phần còn lại có ý nghĩa rõ ràng. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có sáu sanh khởi – là hành vi và phi hành vi, không phải giải thoát do tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Điều học thứ sáu. Sattamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ bảy 764. Sattame – saññācikenāti sayaṃ yācitakena. Etadevettha nānākaraṇaṃ. Sesaṃ chaṭṭhasadisamevāti. 764. Trong điều học thứ bảy – saññācikena có nghĩa là đã được xin bởi chính mình. Chỉ có chừng ấy là điểm khác biệt ở đây. Phần còn lại tương tự như điều học thứ sáu. Sattamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ bảy. Aṭṭhamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ tám 769. Aṭṭhame [Pg.193] – mahājanikenāti gaṇassa pariccattena. Etadevettha nānākaraṇaṃ. 769. Trong điều học thứ tám – mahājanikena có nghĩa là đã được từ bỏ cho nhóm. Chỉ có chừng ấy là điểm khác biệt ở đây. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ tám. Navamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ chín 774. Navamasikkhāpade – saññācikenāti idaṃ padaṃ ito adhikataraṃ. 774. Trong điều học thứ chín – từ saññācikena này là phần trội hơn so với điều học trước. Navamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ chín. Dasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ mười 778. Dasame – pariveṇaṃ undriyatīti pariveṇaṃ vinassati; paripatatīti attho. Idañca padaṃ puggalikena saññācikenāti idañca ettakameva nānākaraṇaṃ. Sesaṃ pubbasadisamevāti. 778. Trong điều học thứ mười – pariveṇaṃ undriyati có nghĩa là nơi ở riêng bị hư hoại, bị sụp đổ. Chỉ có từ này và từ puggalikena saññācikena là điểm khác biệt. Phần còn lại tương tự như điều học trước. Dasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười. Ekādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ mười một 784. Ekādasame – garupāvuraṇanti sītakāle pāvuraṇaṃ. Catukkaṃsaparamanti ettha kaṃso nāma catukkahāpaṇiko hoti; tasmā padabhājane ‘‘soḷasakahāpaṇagghanaka’’nti vuttaṃ. 784. Trong điều học thứ mười một – garupāvuraṇaṃ là tấm choàng trong mùa lạnh. Ở đây, trong câu catukkaṃsaparaṃ, kaṃsa là bốn kahāpaṇa; do đó, trong phần phân tích từ ngữ đã được nói là: ‘Có giá trị mười sáu kahāpaṇa.’ Ekādasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười một. Dvādasamanissaggiyapācittiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải thích điều học Pācittiya phải xả bỏ thứ mười hai 789. Dvādasame – lahupāvuraṇanti uṇhakāle pāvuraṇaṃ. Sesaṃ sikkhāpadadvayepi uttānameva. 789. Trong điều học thứ mười hai – lahupāvuraṇaṃ là tấm choàng trong mùa nóng. Phần còn lại trong cả hai điều học có ý nghĩa rõ ràng. Chasamuṭṭhānaṃ [Pg.194] – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có sáu sanh khởi – là hành vi, không phải giải thoát do tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Dvādasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười hai. Uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammāti ettha mahāvibhaṅge cīvaravaggato dhovanañca paṭiggahaṇañcāti dve sikkhāpadāni apanetvā akālacīvaraṃ kālacīvaranti adhiṭṭhahitvā bhājitasikkhāpadena ca parivattetvā acchinnacīvarena ca paṭhamavaggo pūretabbo. Puna eḷakalomavaggassa ādito satta sikkhāpadāni apanetvā satta aññadatthikāni pakkhipitvā dutiyavaggo pūretabbo. Tatiyavaggato paṭhamapattaṃ vassikasāṭikaṃ āraññakasikkhāpadanti imāni tīṇi apanetvā pattasannicayagarupāvuraṇalahupāvuraṇasikkhāpadehi tatiyavaggo pūretabbo. Iti bhikkhunīnaṃ dvādasa sikkhāpadāni ekatopaññattāni, aṭṭhārasa ubhatopaññattānīti evaṃ sabbepi pātimokkhuddesamaggena ‘‘uddiṭṭhā kho ayyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā’’ti evamettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ vuttanayamevāti. Ở đây, trong câu: ‘Thưa các trưởng lão ni, ba mươi pháp pācittiya phải xả bỏ đã được trình lên,’ nên làm cho phẩm thứ nhất được đầy đủ bằng cách loại bỏ hai điều học là dhovana và paṭiggahaṇa từ phẩm Cīvaravagga trong bộ Mahāvibhaṅga rồi thay thế bằng điều học về việc phân chia sau khi đã chú nguyện y phi thời thành y đúng thời và điều học acchinnacīvara. Lại nữa, nên làm cho phẩm thứ nhì được đầy đủ bằng cách loại bỏ bảy điều học ở phần đầu của phẩm Eḷakalomavagga rồi thêm vào bảy điều học aññadatthika. Nên làm cho phẩm thứ ba được đầy đủ bằng cách loại bỏ ba điều học này là paṭhamapatta, vassikasāṭika, và āraññakasikkhāpada từ phẩm thứ ba rồi (thay thế) bằng các điều học pattasannicaya, garupāvuraṇa, và lahupāvuraṇa. Như vậy, mười hai điều học của các vị tỳ khưu ni được chế định cho một bên, mười tám (điều học) được chế định cho cả hai bên. Theo cách thức tụng đọc Pātimokkha, ý nghĩa ở đây nên được hiểu là: ‘Thưa các trưởng lão ni, tất cả ba mươi pháp pācittiya phải xả bỏ đã được trình lên.’ Phần còn lại có ý nghĩa như đã được nói. Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge Trong bộ Phân Tích Tỳ Khưu Ni (thuộc) Chú Giải Luật tạng tên là Samantapāsādikā Tiṃsakavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần giải thích về ba mươi (điều học) đã hoàn tất. Nissaggiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Chương Nissaggiya đã hoàn tất. 4. Pācittiyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā) 4. Chương Pācittiya (giải thích Phân Tích Tỳ Khưu Ni) 1. Lasuṇavaggo 1. Phẩm Lasuṇa 1. Paṭhamalasuṇasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Về Tỏi Thứ Nhất Tiṃsakānantaraṃ [Pg.195] dhammā, chasaṭṭhisatasaṅgahā; Saṅgītā ye ayaṃ dāni, hoti tesampi vaṇṇanā. (Kệ ngôn) Các pháp (điều học) nào, có số lượng là một trăm sáu mươi sáu, được các vị Trưởng lão kết tập, liền sau ba mươi (điều học); bây giờ, đây là lời giải thích về các điều học ấy. 793. Tattha lasuṇavaggassa tāva paṭhamasikkhāpade – dve tayo bhaṇḍiketi dve vā tayo vā poṭṭalike; sampuṇṇamiñjānametaṃ adhivacanaṃ. Na mattaṃ jānitvāti pamāṇaṃ ajānitvā khettapālassa vārentassa bahuṃ lasuṇaṃ harāpesi. 793. Ở đây, trước tiên trong điều học thứ nhất của phẩm Tỏi: (Cụm từ) dve tayo bhaṇḍike có nghĩa là hai hoặc ba củ tỏi có nhiều tép; đây là từ đồng nghĩa của (tỏi) có đủ các múi. (Cụm từ) na mattaṃ jānitvā có nghĩa là đã không biết số lượng, trong lúc người giữ ruộng đang ngăn cản, đã sai người lấy nhiều tỏi. Aññataraṃ haṃsayoninti suvaṇṇahaṃsayoniṃ. So tāsaṃ ekekanti so haṃso jātissaro ahosi, atha pubbasinehena āgantvā tāsaṃ ekekaṃ pattaṃ deti, taṃ tāpanatālanacchedanakkhamaṃ suvaṇṇameva hoti. (Cụm từ) aññataraṃ haṃsayoniṃ có nghĩa là thuộc dòng dõi thiên nga vàng. (Cụm từ) so tāsaṃ ekekaṃ có nghĩa là con thiên nga ấy đã là người nhớ được tiền kiếp, rồi do tình thương cũ đã đến và cho họ mỗi (lần) một chiếc lông, chiếc lông ấy chính là vàng ròng có thể chịu đựng được việc hơ nóng, đập, và cắt đứt. 795. Māgadhakanti magadhesu jātaṃ. Magadharaṭṭhe jātalasuṇameva hi idha lasuṇanti adhippetaṃ, tampi bhaṇḍikalasuṇameva, na ekadvitimiñjakaṃ. Kurundiyaṃ pana jātadesaṃ avatvā ‘‘māgadhakaṃ nāma bhaṇḍikalasuṇa’’nti vuttaṃ. Ajjhohāre ajjhohāreti ettha sace dve tayo bhaṇḍike ekatoyeva saṅkhāditvā ajjhoharati, ekaṃ pācittiyaṃ. Bhinditvā ekekaṃ miñjaṃ khādantiyā pana payogagaṇanāya pācittiyānīti. 795. (Từ) māgadhakaṃ có nghĩa là được sanh ở xứ Ma-kiệt-đà. Thật vậy, ở đây (từ) lasuṇa được chủ trương có nghĩa là tỏi được sanh ở xứ Ma-kiệt-đà, và loại tỏi ấy cũng là loại tỏi có nhiều tép, không phải loại có một, hai, hoặc ba múi. Tuy nhiên, trong Chú Giải Kurundī, không nói đến xứ sanh trưởng, đã được nói rằng: “Loại tỏi có nhiều tép tên là māgadhaka.” Ở đây, trong (câu) ajjhohāre ajjhohāre, nếu ăn nuốt hai hoặc ba củ tỏi có nhiều tép bằng cách nhai chung với nhau chỉ một lần, có một tội pācittiya. Tuy nhiên, đối với vị (tỳ khưu ni) ăn từng múi một sau khi đã tách ra, có các tội pācittiya theo số lượng các hành động. 797. Palaṇḍukādīnaṃ vaṇṇena vā miñjāya vā nānattaṃ veditabbaṃ – vaṇṇena tāva palaṇḍuko paṇḍuvaṇṇo hoti. Bhañjanako lohitavaṇṇo. Haritako haritapaṇṇavaṇṇo. Miñjāya pana palaṇḍukassa ekā miñjā hoti, bhañjanakassa dve, haritakassa tisso. Cāpalasuṇo amiñjako, aṅkuramattameva hi tassa hoti. Mahāpaccariyādīsu pana ‘‘palaṇḍukassa tīṇi miñjāni, bhañjanakassa dve, haritakassa eka’’nti vuttaṃ[Pg.196]. Ete palaṇḍukādayo sabhāveneva vaṭṭanti. Sūpasampākādīsu pana māgadhakampi vaṭṭati. Tañhi paccamānesu muggasūpādīsu vā macchamaṃsavikatiyā vā telādīsu vā badarasāḷavādīsu vā ambilasākādīsu vā uttaribhaṅgesu vā yattha katthaci antamaso yāgubhattepi pakkhipituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. 797. Sự khác biệt của các loại hành v.v... nên được biết đến qua màu sắc hoặc qua múi. Trước tiên, về màu sắc, hành palaṇḍuka có màu vàng nhạt. Hành bhañjanaka có màu đỏ. Hành haritaka có màu lá cây xanh. Tuy nhiên, về múi, hành palaṇḍuka có một múi, hành bhañjanaka có hai, hành haritaka có ba. Tỏi cāpa không có múi, thật vậy, nó chỉ có mầm non. Tuy nhiên, trong Chú Giải Mahāpaccarī v.v... đã được nói rằng: “Hành palaṇḍuka có ba múi, hành bhañjanaka có hai, hành haritaka có một.” Các loại hành palaṇḍuka v.v... này được phép dùng tự nhiên. Tuy nhiên, trong các món canh được nấu kỹ v.v... thì tỏi Ma-kiệt-đà cũng được phép dùng. Thật vậy, được phép cho (tỏi ấy) vào bất cứ đâu, trong các món canh đậu xanh v.v... đang được nấu, hoặc trong món biến chế từ cá thịt, hoặc trong dầu v.v..., hoặc trong mứt táo v.v..., hoặc trong rau có vị chua v.v..., hoặc trong các món trộn, hoặc thậm chí cuối cùng là trong cháo và cơm. Phần còn lại ở đây là tự rõ nghĩa. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Điều học này) có cách sanh khởi giống như điều học Eḷakaloma – là hành động, không giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Lasuṇasikkhāpadaṃ paṭhamaṃ. Điều Học Về Tỏi Thứ Nhất. 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai 799. Dutiye – sambādheti paṭicchannokāse. Tassa vibhāgadassanatthaṃ pana ‘‘ubho upakacchakā muttakaraṇa’’nti vuttaṃ. Ekampi lomanti kattariyā vā saṇḍāsakena vā khurena vā yena kenaci ekapayogena vā nānāpayogena vā ekaṃ vā bahūni vā saṃharāpentiyā payogagaṇanāya pācittiyāni, na lomagaṇanāya. 799. Trong điều học thứ hai: (Từ) sambādhe có nghĩa là ở nơi kín đáo. Tuy nhiên, để cho thấy sự phân chia của nơi ấy, đã được nói rằng: “Cả hai vùng nách và nơi tiểu tiện.” (Cụm từ) ekampi lomaṃ có nghĩa là đối với vị (tỳ khưu ni) sai người nhổ dù chỉ một sợi lông bằng kéo, hoặc bằng nhíp, hoặc bằng dao cạo, hoặc bằng bất cứ vật gì, bằng một hành động hoặc bằng nhiều hành động, một sợi hoặc nhiều sợi, có các tội pācittiya theo số lượng các hành động, không phải theo số lượng các sợi lông. 801. Ābādhapaccayāti kaṇḍukacchuādiābādhapaccayā saṃharāpentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 801. (Cụm từ) ābādhapaccayā có nghĩa là do duyên bệnh hoạn như là bệnh ngứa, bệnh ghẻ v.v... đối với vị (tỳ khưu ni) sai người nhổ thì vô tội. Phần còn lại là tự rõ nghĩa. (Điều học này) có bốn cách sanh khởi – sanh khởi từ thân, từ thân và lời nói, từ thân và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm; là hành động, không giải thoát khỏi tưởng, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Dutiyasikkhāpadaṃ. Điều Học Thứ Hai. 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba 803-4. Tatiye – talaghātaketi muttakaraṇatalaghātane. Antamaso uppalapattenāpīti ettha pattaṃ tāva mahantaṃ, kesarenāpi pahāraṃ dentiyā āpattiyeva. Trong điều học thứ ba: (Cụm từ) talaghātake có nghĩa là trong việc đánh vào bề mặt của nơi tiểu tiện. Ở đây, trong (câu) antamaso uppalapattenāpi, lá sen còn là lớn, đối với vị (tỳ khưu ni) thực hiện việc đánh dù chỉ bằng nhụy sen cũng vẫn phạm tội. 805. Ābādhapaccayāti [Pg.197] gaṇḍaṃ vā vaṇaṃ vā paharituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. 805. (Cụm từ) ābādhapaccayā có nghĩa là được phép đánh vào mụt nhọt hoặc vết thương. Phần còn lại là tự rõ nghĩa. (Điều học này) có cách sanh khởi giống như tội pārājika thứ nhất – là hành động, giải thoát khỏi tưởng, có tâm, là tội lỗi ở đời, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ. Tatiyasikkhāpadaṃ. Điều Học Thứ Ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư 806. Catutthe – purāṇarājorodhāti purāṇe gihibhāve rañño orodhā. Cirāciraṃ gacchatīti cirena cirena gacchati. Dhārethāti sakkotha. Kassidaṃ kammanti vutte anārocitepi etā mayi āsaṅkaṃ karissantīti maññamānā evamāha – ‘‘mayhidaṃ kamma’’nti. 806. Trong điều học thứ tư: (Cụm từ) purāṇarājorodhā có nghĩa là hậu phi của vị vua trong tình trạng tại gia trước đây. (Cụm từ) cirāciraṃ gacchati có nghĩa là đi rất chậm chạp. (Từ) dhāretha có nghĩa là các ngươi có thể. Khi được hỏi: “Đây là việc làm của ai?” dù không được cho biết, do nghĩ rằng: “Những vị này sẽ nghi ngờ ta,” đã nói như vầy: “Đây là việc làm của tôi.” 807. Jatumaṭṭhaketi jatunā kate maṭṭhadaṇḍake. Vatthuvasenevetaṃ vuttaṃ, yaṃkiñci pana daṇḍakaṃ pavesentiyā āpattiyeva. Tenāha – ‘‘antamaso uppalapattampi muttakaraṇaṃ pavesetī’’ti. Etampi ca atimahantaṃ, kesaramattampi pana pavesentiyā āpatti eva. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni talaghātake vuttasadisānevāti. 807. (Cụm từ) jatumaṭṭhake có nghĩa là trong (việc đưa vào) cây gậy được làm trơn láng bằng nhựa cây. Điều này đã được nói chỉ do năng lực của câu chuyện, tuy nhiên đối với vị (tỳ khưu ni) đưa vào bất cứ cây gậy nào cũng vẫn phạm tội. Do đó, ngài đã nói: “... đưa vào nơi tiểu tiện thậm chí cuối cùng là lá sen.” Và điều này cũng còn là quá lớn, tuy nhiên đối với vị (tỳ khưu ni) đưa vào dù chỉ bằng chừng nhụy sen cũng vẫn phạm tội. Phần còn lại là tự rõ nghĩa. Các cách sanh khởi v.v... là tương tự như đã được nói trong (điều học) Talaghātaka. Catutthasikkhāpadaṃ. Điều Học Thứ Tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm 810. Pañcame – atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyantīti atianto pavesetvā udakena dhovanaṃ kurumānā. 810. Trong điều học thứ năm: (Cụm từ) atigambhīraṃ udakasuddhikaṃ ādiyantī có nghĩa là đang thực hiện việc rửa bằng nước sau khi đã đưa vào quá sâu bên trong. 812. Kesaggamattampi atikkāmetīti vitthārato tatiyaṃ vā catutthaṃ vā aṅgulaṃ gambhīrato dvinnaṃ pabbānaṃ upari kesaggamattampi pavesentiyā pācittiyanti attho. Vuttañhetaṃ mahāpaccariyaṃ – ‘‘ekissā aṅguliyā tīṇi pabbāni ādātuṃ na labhati, tiṇṇaṃ vā catunnaṃ vā ekekampi pabbaṃ ādātuṃ na [Pg.198] labhatī’’ti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi talaghātake vuttasadisānevāti. 812. (Cụm từ) kesaggamattampi atikkāmeti có nghĩa là đối với vị (tỳ khưu ni) đưa vào dù chỉ bằng một đầu sợi tóc vượt quá ngón tay thứ ba hoặc thứ tư về chiều rộng, (hoặc) vượt quá hai đốt ngón tay về chiều sâu, có tội pācittiya. Điều này đã được nói trong Chú Giải Mahāpaccarī: “Không được đưa vào ba đốt của một ngón tay, hoặc không được đưa vào mỗi một đốt của ba hoặc bốn (ngón tay).” Phần còn lại là tự rõ nghĩa. Các cách sanh khởi v.v... cũng tương tự như đã được nói trong (điều học) Talaghātaka. Pañcamasikkhāpadaṃ. Điều Học Thứ Năm. 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải Thích Điều Học Thứ Sáu 815. Chaṭṭhe – bhattavissagganti bhattakiccaṃ. Pānīyena ca vidhūpanena ca upatiṭṭhitvāti ekena hatthena pānīyathālakaṃ ekena bījaniṃ gahetvā bījamānā samīpe ṭhatvāti attho. Accāvadatīti pubbepi tumhe evaṃ bhuñjatha, ahaṃ evaṃ upaṭṭhānaṃ karomī’’ti pabbajitacārittaṃ atikkamitvā gehassitakathaṃ kathetīti attho. 815. Trong điều thứ sáu – bhattavissaggaṃ (việc xả bữa ăn) có nghĩa là phận sự về bữa ăn. Pānīyena ca vidhūpanena ca upatiṭṭhitvā (đã hầu cận với nước uống và với vật để quạt) có nghĩa là: Tay này cầm bát nước uống, tay kia cầm quạt, đứng ở gần bên và quạt. Accāvadati (nói lời quá đáng) có nghĩa là: Vượt qua tư cách của người xuất gia, nói lời của người tại gia rằng: “Trước đây, các ngài đã dùng bữa như thế này, còn tôi đã hầu hạ như thế kia.” 817. Yaṃkiñci pānīyanti suddhaudakaṃ vā hotu, takkadadhimatthurasakhīrādīnaṃ vā aññataraṃ. Yā kāci bījanīti antamaso cīvarakaṇṇopi. Hatthapāse tiṭṭhati āpatti pācittiyassāti idha ṭhānapaccayāva pācittiyaṃ vuttaṃ. Pahārapaccayā pana khandhake dukkaṭaṃ paññattaṃ. 817. Yaṃkiñci pānīyaṃ (bất cứ loại nước uống nào) là: Hoặc là nước lã, hoặc là một trong các thứ như sữa chua lỏng, sữa chua đặc, nước sữa chua, nước cốt thịt, sữa tươi, v.v. Yā kāci bījanī (bất cứ vật gì để quạt) là: Tối thiểu cũng là vạt y. Hatthapāse tiṭṭhati āpatti pācittiyassa (đứng trong tầm tay, phạm tội pācittiya) là: Ở đây, tội pācittiya được nói đến chỉ do duyên đứng. Còn do duyên đánh đập thì tội dukkaṭa đã được quy định ở chương Khandhaka. 819. Deti dāpetīti pānīyaṃ vā sūpādiṃ vā imaṃ pivatha, iminā bhuñjathāti deti; tālavaṇṭaṃ iminā bījantā bhuñjathāti deti; aññena vā ubhayampi dāpeti, anāpatti. Anupasampannaṃ āṇāpetīti upatiṭṭhanatthaṃ sāmaṇeriṃ āṇāpeti, anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 819. Deti dāpeti (cho hoặc bảo người khác cho) là: Cho nước uống hoặc canh v.v... và nói rằng: “Xin mời các ngài uống thứ này, xin mời các ngài dùng với thứ này;” cho quạt lá cọ và nói rằng: “Xin mời các ngài vừa quạt với cái này vừa dùng;” hoặc bảo người khác cho cả hai thứ, là vô tội. Anupasampannaṃ āṇāpeti (ra lệnh cho người chưa thọ cụ túc giới) là: Ra lệnh cho vị sa-di-ni để hầu cận, là vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Phát sanh từ lông cừu – là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ sáu. 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải nghĩa điều học thứ bảy. 822. Sattame – bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassāti idaṃ payogadukkaṭaṃ nāma, tasmā na kevalaṃ paṭiggahaṇeyeva [Pg.199] hoti, paṭiggaṇhitvā pana araññato āharaṇepi sukkhāpanepi vaddalidivase bhajjanatthāya uddhanasajjanepi kapallasajjanepi dabbisajjanepi dārūni ādāya aggikaraṇepi kapallamhi dhaññapakkhipanepi dabbiyā saṅghaṭṭanesupi koṭṭanatthaṃ udukkhalamusalādisajjanesupi koṭṭanapapphoṭanadhovanādīsupi yāva mukhe ṭhapetvā ajjhoharaṇatthaṃ dantehi saṅkhādati, tāva sabbapayogesu dukkaṭāni, ajjhoharaṇakāle pana ajjhoharaṇagaṇanāya pācittiyāni. Ettha ca viññatti ceva bhojanañca pamāṇaṃ. Tasmā sayaṃ viññāpetvā aññāya bhajjanakoṭṭanapacanāni kārāpetvā bhuñjantiyāpi āpatti. Aññāya viññāpetvā sayaṃ bhajjanādīni katvā bhuñjantiyāpi āpatti. Mahāpaccariyaṃ pana vuttaṃ – ‘‘idaṃ āmakadhaññaṃ nāma mātarampi viññāpetvā bhuñjantiyā pācittiyameva, aviññattiyā laddhaṃ sayaṃ bhajjanādīni katvā vā kārāpetvā vā bhuñjantiyā dukkaṭaṃ. Aññāya viññattiyā laddhaṃ sayaṃ vā bhajjanādīni katvā tāya vā kārāpetvā aññāya vā kārāpetvā bhuñjantiyāpi dukkaṭamevā’’ti. Punapi vuttaṃ ‘‘aññāya viññattiyā laddhaṃ, sayaṃ bhajjanādīni katvā bhuñjantiyā pācittiyameva. Bhajjanādīni kārāpetvā bhuñjantiyā pana dukkaṭa’’nti. Taṃ pubbāparaviruddhaṃ hoti, na hi bhajjanādīnaṃ karaṇe vā kārāpane vā viseso atthi. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘aññāya viññattaṃ bhuñjantiyā dukkaṭa’’nti avisesena vuttaṃ. 822. Trong điều thứ bảy – câu: “Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti āpatti dukkaṭassa” (với ý nghĩ ‘tôi sẽ ăn’ mà nhận lấy thì phạm tội dukkaṭa), tội dukkaṭa này được gọi là tội dukkaṭa do phương tiện. Do đó, tội không chỉ phát sanh trong lúc nhận lãnh mà thôi, nhưng sau khi đã nhận lãnh, trong lúc mang về từ khu rừng, trong lúc phơi khô, trong ngày mưa phùn, vì mục đích rang mà chuẩn bị lò, chuẩn bị chảo, chuẩn bị vá, lấy củi và nhóm lửa, cho lúa vào chảo, dùng vá đảo qua lại, vì mục đích giã mà chuẩn bị cối chày v.v..., trong lúc giã, sàng sảy, vo rửa v.v..., cho đến khi bỏ vào miệng và dùng răng nhai để nuốt vào, trong tất cả các phương tiện ấy đều có các tội dukkaṭa. Còn trong lúc nuốt vào thì có các tội pācittiya theo số lần nuốt. Và ở đây, việc xin và việc ăn là tiêu chuẩn. Do đó, vị tỳ-khưu-ni tự mình xin rồi bảo người khác rang, giã, nấu, rồi ăn cũng phạm tội. Vị tỳ-khưu-ni bảo người khác xin rồi tự mình làm các việc rang v.v... rồi ăn cũng phạm tội. Tuy nhiên, trong tập Mahāpaccarī có nói rằng: “Loại lúa sống này, dù xin cả mẹ rồi ăn cũng phạm tội pācittiya. Lúa sống nhận được mà không do xin, tự mình làm các việc rang v.v... hoặc bảo người khác làm rồi ăn thì phạm tội dukkaṭa. Lúa sống nhận được do người khác xin, tự mình làm các việc rang v.v... hoặc bảo người ấy làm, hoặc bảo người khác làm rồi ăn cũng phạm tội dukkaṭa.” Lại có nói rằng: “Lúa sống nhận được do người khác xin, tự mình làm các việc rang v.v... rồi ăn thì phạm tội pācittiya. Còn bảo người khác làm các việc rang v.v... rồi ăn thì phạm tội dukkaṭa.” Điều đó trước sau mâu thuẫn, vì không có sự khác biệt giữa việc tự làm và việc bảo người khác làm các việc rang v.v... Tuy nhiên, trong tập Mahā-aṭṭhakathā, đã nói một cách không phân biệt rằng: “Vị tỳ-khưu-ni ăn vật do người khác xin thì phạm tội dukkaṭa.” 823. Ābādhapaccayāti sedakammādīnaṃ atthāya dhaññaviññattiyā anāpatti. ‘‘Aviññattiyā labbhamānaṃ pana navakammatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Aparaṇṇaṃ viññāpetīti ṭhapetvā satta dhaññāni muggamāsādiṃ vā lābukumbhaṇḍādiṃ vā aññaṃ yaṃkiñci ñātakapavāritaṭṭhāne viññāpentiyā anāpatti. Āmakadhaññaṃ pana ñātakapavāritaṭṭhāne na vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. 823. Ābādhapaccayā (do duyên bệnh) là: Vì mục đích xông hơi v.v..., việc xin lúa là vô tội. Trong tập Mahāpaccarī có nói rằng: “Còn lúa sống nhận được mà không do xin thì được phép nhận lãnh vì mục đích công việc xây dựng mới.” Aparaṇṇaṃ viññāpeti (xin các loại hạt khác) là: Ngoại trừ bảy loại lúa, việc xin các thứ như đậu xanh, đậu đen, v.v... hoặc bầu, bí, v.v... hoặc bất cứ loại hạt nào khác ở nơi bà con hoặc người đã ngỏ lời mời là vô tội. Còn lúa sống thì không được phép xin, ngay cả ở nơi bà con hoặc người đã ngỏ lời mời. Phần còn lại đã rõ ràng. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có bốn nguồn gốc phát sanh – phát sanh từ thân, từ thân và lời, từ thân và tâm, hoặc từ thân, lời và tâm; là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ. Sattamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ bảy. 8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải nghĩa điều học thứ tám. 824. Aṭṭhame [Pg.200] – nibbiṭṭho rājabhaṭo rañño bhati keṇi etenāti nibbiṭṭharājabhaṭo, ekaṃ ṭhānantaraṃ keṇiyā gahetvā tato laddhaudayoti attho. Taññeva bhaṭapathaṃ yācissāmīti rañño keṇiṃ datvā puna taṃyeva ṭhānantaraṃ yācissāmīti cintento. Paribhāsīti tā bhikkhuniyo ‘‘mā puna evaṃ karitthā’’ti santajjesi. 824. Trong điều thứ tám – nibbiṭṭho rājabhaṭo (người phục vụ vua đã được hưởng lương) là: Người này có thuế phải trả, là lương bổng của vua, là thuế phải nộp cho vua, do đó được gọi là nibbiṭṭharājabhaṭo. Nghĩa là: Sau khi đã nhận một địa vị đặc biệt bằng cách nộp thuế, người ấy có được lợi tức từ nơi ấy. Taññeva bhaṭapathaṃ yācissāmi (tôi sẽ xin chính con đường phục vụ ấy) là: Suy nghĩ rằng: “Sau khi đã nộp thuế cho vua, tôi sẽ xin lại chính địa vị đặc biệt ấy.” Paribhāsi (đã mắng nhiếc) là: Đã hăm dọa các vị tỳ-khưu-ni ấy rằng: “Mong các vị đừng làm như vậy nữa.” 826. Sayaṃ chaḍḍetīti cattāripi vatthūni ekapayogena chaḍḍentiyā ekāva āpatti, pāṭekkaṃ chaḍḍentiyā vatthugaṇanāya āpattiyo. Āṇattiyampi eseva nayo. Dantakaṭṭhachaḍḍanepi bhikkhuniyā pācittiyameva. Bhikkhussa sabbattha dukkaṭaṃ. Sesaṃ uttānameva. 826. Sayaṃ chaḍḍeti (tự mình vứt bỏ) là: Vị tỳ-khưu-ni vứt bỏ cả bốn vật trong một lần hành động thì chỉ có một tội. Vị tỳ-khưu-ni vứt bỏ riêng rẽ thì có các tội theo số lượng vật. Trong trường hợp ra lệnh cũng theo phương cách này. Ngay cả trong việc vứt bỏ tăm xỉa răng, tỳ-khưu-ni cũng phạm tội pācittiya. Đối với tỳ-khưu, trong mọi trường hợp đều phạm tội dukkaṭa. Phần còn lại đã rõ ràng. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có sáu nguồn gốc phát sanh – là hành vi và không phải hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, có ba cảm thọ. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ tám. 9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải nghĩa điều học thứ chín. 830-2. Navame – yaṃ manussānaṃ upabhogaparibhogaṃ ropimanti khettaṃ vā hotu nāḷikerādiārāmo vā, yattha katthaci ropimaharitaṭṭhāne etāni vatthūni chaḍḍentiyā purimanayeneva āpattibhedo veditabbo. Khette vā ārāme vā nisīditvā bhuñjamānā ucchuādīni vā khādantī; gacchamānā ucchiṭṭhodakacalakādīni haritaṭṭhāne chaḍḍeti, antamaso udakaṃ pivitvā matthakacchinnanāḷikerampi chaḍḍeti, pācittiyameva. Bhikkhuno dukkaṭaṃ. Kasitaṭṭhāne pana nikkhittabīje yāva aṅkuraṃ na uṭṭhahati, tāva sabbesaṃ dukkaṭaṃ. Anikkhittabījesu khettakoṇādīsu vā asañjātaropimesu khettamariyādādīsu vā chaḍḍetuṃ vaṭṭati. Manussānaṃ kacavarachaḍḍanaṭṭhānepi vaṭṭati. Chaḍḍitakhetteti manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti, tattha vaṭṭati. Yattha pana lāyitampi pubbaṇṇādi puna uṭṭhahissatīti rakkhanti, tattha yathāvatthukameva. Sesaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ…pe… tivedananti. 830-2. Trong điều học thứ chín – (cụm từ) yaṃ manussānaṃ ... ropimanti (vật mà người ta trồng trọt để sử dụng và thụ hưởng) có nghĩa là: Dù là ruộng (khettaṃ vā hotu), dù là vườn dừa v.v... (nāḷikerādiārāmo vā), ở bất cứ nơi nào có cây cối xanh tươi do trồng trọt (yattha katthaci ropimaharitaṭṭhāne), đối với tỳ-khưu-ni vứt bỏ những vật này (etāni vatthūni chaḍḍentiyā), sự phân loại tội nên được hiểu theo phương thức đã nêu trước (purimanayeneva āpattibhedo veditabbo). Khi đang ngồi ăn trong ruộng hoặc trong vườn (khette vā ārāme vā nisīditvā bhuñjamānā), hoặc đang nhai mía v.v... (ucchuādīni vā khādantī); hoặc khi đang đi mà vứt bỏ nước súc miệng, bã mía v.v... (gacchamānā ucchiṭṭhodakacalakādīni) ở nơi có cây cối xanh tươi (haritaṭṭhāne chaḍḍeti), cho đến việc sau khi uống nước dừa rồi vứt bỏ cả trái dừa đã được chặt phần đầu (antamaso udakaṃ pivitvā matthakacchinnanāḷikerampi chaḍḍeti), đều phạm pācittiya (pācittiyameva). Đối với tỳ-khưu thì phạm dukkaṭa (bhikkhuno dukkaṭaṃ). Hơn nữa, ở nơi đã được cày xới và đã gieo hạt (kasitaṭṭhāne pana nikkhittabīje), chừng nào mầm non chưa mọc lên (yāva aṅkuraṃ na uṭṭhahati), chừng đó tất cả (tỳ-khưu và tỳ-khưu-ni) đều phạm dukkaṭa (tāva sabbesaṃ dukkaṭaṃ). Được phép vứt bỏ ở những nơi chưa gieo hạt (anikkhittabījesu), hoặc ở các góc ruộng v.v... (khettakoṇādīsu vā) nơi cây trồng chưa mọc lên (asañjātaropimesu), hoặc ở bờ ruộng v.v... (khettamariyādādīsu vā chaḍḍetuṃ vaṭṭati). Cũng được phép vứt bỏ ở nơi đổ rác của người đời (manussānaṃ kacavarachaḍḍanaṭṭhānepi vaṭṭati). (Cụm từ) chaḍḍitakhette (trong ruộng đã bỏ) có nghĩa là: khi người ta đã thu hoạch mùa màng và đã rời đi (manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu), nơi ấy được gọi là ruộng đã bỏ (chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti), ở đó được phép vứt bỏ (tattha vaṭṭati). Tuy nhiên, ở nơi nào mà họ vẫn canh giữ các loại ngũ cốc v.v... đã được gặt hái (yattha pana lāyitampi pubbaṇṇādi ... rakkhanti) với ý nghĩ rằng chúng sẽ mọc lại (puna uṭṭhahissatīti), ở đó (phạm tội) tùy theo vật (tattha yathāvatthukameva). Phần còn lại đã rõ ràng. Có sáu nguồn phát sanh – là hành vi và không phải hành vi... có ba loại cảm thọ. Navamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ chín. 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải Thích Điều Học Thứ Mười 835. Dasame [Pg.201] – yaṃkiñci naccanti naṭādayo vā naccantu soṇḍā vā, antamaso morasuvamakkaṭādayopi, sabbampetaṃ naccameva. Yaṃkiñci gītanti yaṃkiñci naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu, ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā asaṃyatabhikkhūnaṃ dhammabhāṇakagītaṃ vā, sabbampetaṃ gītameva. Yaṃkiñci vāditanti tantibaddhādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu, kuṭabherivāditaṃ vā, antamaso udakabherivāditampi, sabbampetaṃ vāditameva. 835. 835. Trong điều học thứ mười – (cụm từ) yaṃkiñci naccanti (bất cứ sự múa nào) có nghĩa là: Dù là các vũ công v.v... (naṭādayo vā) múa (naccantu), hay những người say rượu (soṇḍā vā) múa, cho đến cả các loài vật như công, vẹt, khỉ v.v... (antamaso morasuvamakkaṭādayopi) múa, tất cả những điều ấy (sabbampetaṃ) đều là múa (naccameva). (Cụm từ) yaṃkiñci gītanti (bất cứ bài hát nào) có nghĩa là: Dù là bài hát của các vũ công v.v... (naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu), hay là bài hát vui vẻ của người thiện lành liên quan đến đức hạnh Tam Bảo vào lúc bậc Thánh nhân nhập Niết-bàn (ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā), hay là bài hát của các vị tỳ-khưu không có sự thu thúc khi thuyết pháp (asaṃyatabhikkhūnaṃ dhammabhāṇakagītaṃ vā), tất cả những điều ấy (sabbampetaṃ) đều là hát (gītameva). (Cụm từ) yaṃkiñci vāditanti (bất cứ sự chơi nhạc nào) có nghĩa là: Dù là tiếng nhạc cụ được chơi như nhạc cụ có dây v.v... (tantibaddhādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu), hay là tiếng trống nồi (kuṭabherivāditaṃ vā), cho đến cả tiếng trống nước (antamaso udakabherivāditampi), tất cả những điều ấy (sabbampetaṃ) đều là chơi nhạc (vāditameva). 836. Dassanāya gacchati āpatti dukkaṭassāti padavāragaṇanāya āpatti dukkaṭassa. Yattha ṭhitā passati vā suṇāti vāti ekapayogena olokentī passati, tesaṃyeva gītavāditaṃ suṇāti, ekameva pācittiyaṃ. Sace pana ekaṃ disaṃ oloketvā naccaṃ passati, puna aññato oloketvā gāyante passati aññato vādente, pāṭekkā āpattiyo. Bhikkhunī sayampi naccituṃ vā gāyituṃ vā vādituṃ vā na labhati, aññe ‘‘nacca, gāya, vādehī’’ti vattumpi na labhati. ‘‘Cetiyassa upahāraṃ detha, upāsakā’’ti vattumpi ‘‘tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’’ti vutte ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitumpi na labhati. Sabbattha pācittiyanti sabbaaṭṭhakathāsu vuttaṃ. Bhikkhuno dukkaṭaṃ. ‘‘Tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’’ti vutte pana ‘‘upaṭṭhānakaraṇaṃ nāma sundara’’nti vattuṃ vaṭṭati. 836. 836. (Cụm từ) dassanāya gacchati āpatti dukkaṭassa (đi xem, phạm tội dukkaṭa) có nghĩa là: Phạm tội dukkaṭa theo số lượng bước chân (padavāragaṇanāya āpatti dukkaṭassa). (Cụm từ) yattha ṭhitā passati vā suṇāti vā (đứng ở nơi nào mà thấy hoặc nghe) có nghĩa là: Trong một hành động (ekapayogena), vị ấy nhìn và thấy (olokentī passati), và cũng nghe được tiếng hát và tiếng nhạc của chính những người đó (tesaṃyeva gītavāditaṃ suṇāti), chỉ phạm một tội pācittiya (ekameva pācittiyaṃ). Tuy nhiên, nếu sau khi nhìn về một hướng và thấy múa (sace pana ekaṃ disaṃ oloketvā naccaṃ passati), rồi lại nhìn về hướng khác và thấy người hát (puna aññato oloketvā gāyante passati), và ở hướng khác nữa thấy người chơi nhạc (aññato vādente), thì phạm các tội riêng biệt (pāṭekkā āpattiyo). Tỳ-khưu-ni không được phép tự mình múa, hát, hay chơi nhạc (bhikkhunī sayampi naccituṃ vā gāyituṃ vā vādituṃ vā na labhati), cũng không được phép bảo người khác: "Hãy múa, hãy hát, hãy chơi nhạc" (aññe ‘nacca, gāya, vādehī’ti vattumpi na labhati). Cũng không được phép nói: "Này các cận sự nam, hãy cúng dường đến bảo tháp" (‘cetiyassa upahāraṃ detha, upāsakā’ti vattumpi), và khi được nói: "Chúng con sẽ phục vụ bảo tháp của quý ngài" (‘tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’ti vutte), cũng không được phép chấp thuận bằng cách nói "Lành thay" (‘sādhū’ti sampaṭicchitumpi na labhati). Trong tất cả các trường hợp đều phạm pācittiya, điều này đã được nói trong tất cả các sách Chú giải (sabbattha pācittiyanti sabbaaṭṭhakathāsu vuttaṃ). Đối với tỳ-khưu thì phạm dukkaṭa (bhikkhuno dukkaṭaṃ). Tuy nhiên, khi được nói: "Chúng con sẽ phục vụ bảo tháp của quý ngài" (‘tumhākaṃ cetiyassa upaṭṭhānaṃ karomā’ti vutte pana), thì được phép nói rằng: "Việc phục vụ là điều tốt đẹp" (‘upaṭṭhānakaraṇaṃ nāma sundara’nti vattuṃ vaṭṭati). 837. Ārāme ṭhitāti ārāme ṭhatvā antarārāme vā bahiārāme vā naccādīni passati vā suṇāti vā, anāpatti. Sati karaṇīyeti salākabhattādīnaṃ vā atthāya aññena vā kenaci karaṇīyena gantvā gataṭṭhāne passati vā suṇāti vā, anāpatti. Āpadāsūti tādisena upaddavena upaddutā samajjaṭṭhānaṃ pavisati, evaṃ pavisitvā passantiyā vā suṇantiyā vā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 837. 837. (Cụm từ) ārāme ṭhitā (đứng trong tu viện) có nghĩa là: Đứng trong tu viện (ārāme ṭhatvā) mà thấy hoặc nghe múa hát v.v... (naccādīni passati vā suṇāti vā) ở bên trong tu viện (antarārāme vā) hoặc bên ngoài tu viện (bahiārāme vā), thì không phạm tội (anāpatti). (Cụm từ) sati karaṇīye (khi có việc cần làm) có nghĩa là: Đi vì việc nhận thực phẩm theo thẻ v.v... (salākabhattādīnaṃ vā atthāya) hoặc vì một công việc cần làm nào khác (aññena vā kenaci karaṇīyena gantvā), rồi thấy hoặc nghe tại nơi đã đến (gataṭṭhāne passati vā suṇāti vā), thì không phạm tội (anāpatti). (Cụm từ) āpadāsu (trong các trường hợp nguy hiểm) có nghĩa là: Bị nguy hiểm như vậy áp bức (tādisena upaddavena upaddutā), vị ấy đi vào nơi lễ hội (samajjaṭṭhānaṃ pavisati), khi đã vào như vậy, vị tỳ-khưu-ni thấy hoặc nghe cũng không phạm tội (evaṃ pavisitvā passantiyā vā suṇantiyā vā anāpatti). Phần còn lại đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Phát sanh giống như (trường hợp) lông cừu – là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là điều thế gian chê trách, thuộc về thân nghiệp, tâm bất thiện, có ba loại cảm thọ. Dasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười. Lasuṇavaggo paṭhamo. Phẩm Tỏi, Phẩm Thứ Nhất. 2. Andhakāravaggo 2. Phẩm Bóng Tối 1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất 839. Andhakāravaggassa [Pg.202] paṭhamasikkhāpade – appadīpeti padīpacandasūriyaaggīsu ekenāpi anobhāsite. Tenevassa padabhājane ‘‘anāloke’’ti vuttaṃ. Sallapeyya vāti gehassitakathaṃ katheyya. 839. 839. Trong điều học thứ nhất của Phẩm Bóng Tối – (từ) appadīpe (không có đèn) có nghĩa là: ở nơi không được chiếu sáng bởi bất cứ một trong các thứ: đèn dầu, mặt trăng, mặt trời, hoặc lửa (padīpacandasūriyaaggīsu ekenāpi anobhāsite). Chính vì lý do đó, trong phần phân tích từ ngữ của từ này, đức Thế Tôn đã nói là anāloke (không có ánh sáng) (tenevassa padabhājane ‘anāloke’ti vuttaṃ). (Cụm từ) sallapeyya vā (hoặc trò chuyện) có nghĩa là: nói chuyện liên quan đến đời sống gia đình (gehassitakathaṃ katheyya). 841. Arahopekkhā aññavihitāti na rahoassādāpekkhā rahoassādato aññavihitāva hutvā ñātiṃ vā pucchati, dāne vā pūjāya vā manteti. Sesaṃ uttānameva. Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ – kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dvivedananti. 841. 841. (Cụm từ) arahopekkhā aññavihitā (mong muốn nơi kín đáo nhưng có tâm hướng đến việc khác) có nghĩa là: không phải mong muốn sự thích thú ở nơi kín đáo (na rahoassādāpekkhā), mà có tâm hướng đến việc khác ngoài sự thích thú ở nơi kín đáo (rahoassādato aññavihitāva hutvā), rồi hỏi về thân quyến (ñātiṃ vā pucchati), hoặc bàn bạc về việc bố thí hay cúng dường (dāne vā pūjāya vā manteti). Phần còn lại đã rõ ràng. Phát sanh giống như (trường hợp) trộm cắp và dùng vũ khí – phát sanh từ thân và tâm, và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi, có tưởng giải thoát, có tâm, là điều thế gian chê trách, thuộc về thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, có hai loại cảm thọ. Paṭhamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ nhất. 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai 842. Dutiye – paṭicchanne okāseti idameva nānaṃ. Sesaṃ sabbaṃ purimasadisamevāti. 842. 842. Trong điều học thứ hai – chỉ có cụm từ paṭicchanne okāse (ở nơi che khuất) này là khác biệt (idameva nānaṃ). Tất cả phần còn lại (sesaṃ sabbaṃ) đều giống như điều học trước (purimasadisamevāti). Dutiyasikkhāpadaṃ. Điều học thứ hai. 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba 846. Tatiye – ajjhokāseti nānaṃ, sesaṃ sabbaṃ tādisamevāti. 846. 846. Trong điều học thứ ba – (từ) ajjhokāse (ở nơi trống trải) là khác biệt (nānaṃ), tất cả phần còn lại (sesaṃ sabbaṃ) đều tương tự như vậy (tādisamevāti). Tatiyasikkhāpadaṃ. Điều học thứ ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư 850-3. Catutthe – nikaṇṇikanti kaṇṇamūlaṃ vuccati; kaṇṇamūle jappeyyāti vuttaṃ hoti. Sati karaṇīyeti salākabhattādīnaṃ āharaṇatthāya vihāre vā dunnikkhittaṃ paṭisāmanatthāya. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni purimasadisānevāti. 850-3. Trong điều học thứ tư – (từ) nikaṇṇikaṃ được gọi là gốc tai (kaṇṇamūlaṃ vuccati); có nghĩa là nói thầm ở gốc tai (kaṇṇamūle jappeyyāti vuttaṃ hoti). (Cụm từ) sati karaṇīye (khi có việc cần làm) có nghĩa là: vì mục đích mang về thực phẩm theo thẻ v.v... (salākabhattādīnaṃ āharaṇatthāya), hoặc để cất dọn vật dụng bị đặt không đúng chỗ trong tu viện (vihāre vā dunnikkhittaṃ paṭisāmanatthāya). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề về nguồn gốc phát sanh tội v.v... (samuṭṭhānādīni) đều giống như điều học đầu tiên (purimasadisānevāti). Catutthasikkhāpadaṃ. Điều học thứ tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm 854. Pañcame [Pg.203] – gharaṃ sodhentāti tesaṃ kira etadahosi – ‘‘theriyā koci kāyikavācasiko vītikkamo na dissati, gharampi tāva sodhemā’’ti, tato gharaṃ sodhentā naṃ addasaṃsu. 854. 854. Trong điều học thứ năm – (cụm từ) gharaṃ sodhentā (khi họ dọn dẹp nhà) có nghĩa là: Tương truyền rằng họ đã có ý nghĩ này (tesaṃ kira etadahosi): "Không thấy có sự vi phạm nào về thân và khẩu của vị trưởng lão ni (theriyā koci kāyikavācasiko vītikkamo na dissati), vậy chúng ta hãy dọn dẹp nhà cửa xem sao" (gharampi tāva sodhemā’ti). Do đó, trong khi dọn dẹp nhà, họ đã nhìn thấy vật ấy (tato gharaṃ sodhentā naṃ addasaṃsu). 856. Anovassakaṃ atikkāmentiyāti paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā dukkaṭaṃ, dutiyaṃ atikkāmentiyā pācittiyaṃ, upacārātikkame eseva nayo. 856. 856. (Cụm từ) anovassakaṃ atikkāmentiyā (khi bước qua nơi không có mái che) có nghĩa là: Khi bước qua bước chân thứ nhất (paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā), vị tỳ-khưu-ni phạm dukkaṭa (dukkaṭaṃ); khi bước qua bước chân thứ hai (dutiyaṃ atikkāmentiyā), phạm pācittiya (pācittiyaṃ). Trong việc bước qua khu vực cận trụ (upacārātikkame), phương thức này cũng tương tự (eseva nayo). 858. Gilānāyāti yā tādisena gelaññena āpucchituṃ na sakkoti. Āpadāsūti ghare aggi vā uṭṭhito hoti, corā vā; evarūpe upaddave anāpucchā pakkamati, anāpatti. Sesamettha uttānameva. 858. (Trường hợp) vị bị bệnh là: vị tỳ-khưu-ni nào do bị bệnh như thế ấy nên không thể xin phép. (Trường hợp) có tai nạn là: lửa cháy ở trong nhà, hoặc có trộm cướp; do tai họa như vậy, (vị ấy) ra đi không xin phép thì vô tội. Phần còn lại ở đây thì đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có nguồn sanh như kaṭhina: sanh khởi từ thân và lời; và từ thân, lời, và tâm; là hành vi và phi hành vi, không phải là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Pañcamasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ năm). 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích học giới thứ sáu. 860. Chaṭṭhe – abhinisīdeyyāti nisīdeyya. Nisīditvā gacchantiyā ekā āpatti, anisīditvā nipajjitvā gacchantiyā ekā, nisīditvā nipajjitvā gacchantiyā dve. 860. Trong học giới thứ sáu – (cụm từ) abhinisīdeyya có nghĩa là nên ngồi. (Vị tỳ-khưu-ni) đã ngồi rồi ra đi thì có một tội, không ngồi mà đã nằm rồi ra đi thì có một tội, đã ngồi và đã nằm rồi ra đi thì có hai tội. 863. Dhuvapaññatteti bhikkhunīnaṃ atthāya niccapaññatte. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ…pe… tivedananti. 863. (Cụm từ) dhuvapaññatte có nghĩa là được trải sẵn thường xuyên vì lợi ích của các tỳ-khưu-ni. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh như kaṭhina ... có ba cảm thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ sáu). 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích học giới thứ bảy. 864. Sattamepi – sabbaṃ chaṭṭhe vuttanayeneva veditabbaṃ. 864. Cũng trong học giới thứ bảy – tất cả nên được hiểu theo phương pháp đã được nói trong học giới thứ sáu. Sattamasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ bảy). 8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải thích học giới thứ tám. 869. Aṭṭhame [Pg.204] – sabbaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 869. Trong học giới thứ tám – tất cả đã rõ ràng. (Học giới này) có ba nguồn sanh: là hành vi, là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ tám). 9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải thích học giới thứ chín. 875. Navame – abhisapeyyāti sapathaṃ kareyya. Nirayena abhisapati nāma ‘‘niraye nibbattāmi, avīcimhi nibbattāmi, niraye nibbattatu, avīcimhi nibbattatū’’ti evamādinā nayena akkosati. Brahmacariyena abhisapati nāma ‘‘gihinī homi, odātavatthā homi, paribbājikā homi, itarā vā edisā hotū’’ti evamādinā nayena akkosati; vācāya vācāya pācittiyaṃ. Ṭhapetvā pana nirayañca brahmacariyañca ‘‘sunakhī sūkarī kāṇā kuṇī’’tiādinā nayena akkosantiyā vācāya vācāya dukkaṭaṃ. 875. Trong học giới thứ chín – (cụm từ) abhisapeyya có nghĩa là nên nguyền rủa. Nguyền rủa bằng địa ngục được gọi là mắng nhiếc theo cách thức như sau: “Tôi sanh vào địa ngục, tôi sanh vào địa ngục Avīci, mong rằng (vị kia) sanh vào địa ngục, mong rằng (vị kia) sanh vào địa ngục Avīci.” Nguyền rủa bằng phạm hạnh được gọi là mắng nhiếc theo cách thức như sau: “Tôi trở thành người tại gia, tôi trở thành người mặc y trắng, tôi trở thành nữ du sĩ, hoặc mong rằng vị khác trở thành người như vậy;” mỗi lời nói, phạm pācittiya. Tuy nhiên, ngoại trừ địa ngục và phạm hạnh, (vị tỳ-khưu-ni) mắng nhiếc theo cách thức như: “đồ chó cái, đồ heo cái, đồ mù, đồ què,” thì mỗi lời nói, phạm dukkaṭa. 878. Atthapurekkhārāyāti aṭṭhakathaṃ kathentiyā. Dhammapurekkhārāyāti pāḷiṃ vācentiyā. Anusāsanipurekkhārāyāti ‘‘idānipi tvaṃ edisā, sādhu viramassu, no ce viramasi, addhā puna evarūpāni kammāni katvā niraye uppajjissasi, tiracchānayoniyā uppajjissasī’’ti evaṃ anusāsaniyaṃ ṭhatvā vadantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 878. (Trường hợp) vị đặt nghĩa lý lên trước là vị đang nói Chú giải. (Trường hợp) vị đặt Pháp lên trước là vị đang đọc Pāli. (Trường hợp) vị đặt sự giáo huấn lên trước là vị đứng trên lập trường giáo huấn mà nói rằng: “Ngay cả bây giờ, cô vẫn là người như vậy, xin hãy từ bỏ. Nếu cô không từ bỏ, chắc chắn sau khi làm những nghiệp như vậy một lần nữa, cô sẽ sanh vào địa ngục, sẽ sanh vào loài bàng sanh,” thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Học giới này) có ba nguồn sanh: là hành vi, là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Navamasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ chín). 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích học giới thứ mười. 879. Dasame – sabbaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kāyavācācittato samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalakammaṃ, dukkhavedananti. 879. Trong học giới thứ mười – tất cả đã rõ ràng. (Học giới này) có nguồn sanh như việc từ bỏ phận sự: sanh khởi từ thân, lời, và tâm; là hành vi, là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là có tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, là nghiệp bất thiện, và có cảm thọ khổ. Dasamasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ mười). Andhakāravaggo dutiyo. Phẩm Andhakāra thứ hai. 3. Naggavaggo 3. Phẩm Naggavagga. 1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải thích học giới thứ nhất. 883-6. Naggavaggassa [Pg.205] paṭhamasikkhāpade – brahmacariyaṃ ciṇṇenāti brahmacariyena ciṇṇena; atha vā brahmacariyassa caraṇenāti; evaṃ karaṇatthe vā sāmiatthe vā upayogavacanaṃ veditabbaṃ. Acchinnacīvarikāyāti idaṃ udakasāṭikaṃ sandhāya vuttaṃ, na aññaṃ cīvaraṃ. Tasmā udakasāṭikāya acchinnāya vā naṭṭhāya vā naggāya nhāyantiyā anāpatti. Sacepi udakasāṭikacīvaraṃ mahagghaṃ hoti, na sakkā nivāsetvā bahi gantuṃ, evampi naggāya nhāyituṃ vaṭṭati. Sesamettha uttānameva. Trong học giới thứ nhất của phẩm Naggavagga – (cụm từ) brahmacariyaṃ ciṇṇena có nghĩa là brahmacariyena ciṇṇena (với phạm hạnh đã được thực hành); hoặc là brahmacariyassa caraṇena (với sự thực hành phạm hạnh); như vậy, nên hiểu đây là cách dùng (biến cách thứ hai) theo nghĩa công cụ cách hoặc sở thuộc cách. (Cụm từ) acchinnacīvarikāya này được nói đến để ám chỉ y tắm mưa, không phải y khác. Do đó, (vị tỳ-khưu-ni) tắm trong tình trạng lõa thể do y tắm mưa bị giật lấy hoặc bị mất thì vô tội. Và nếu y tắm mưa có giá trị lớn, không thể mặc nó để đi ra ngoài, ngay cả như vậy, cũng được phép tắm trong tình trạng lõa thể. Phần còn lại ở đây thì đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Học giới này) có nguồn sanh như (học giới về) lông cừu: là hành vi, không phải là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Paṭhamasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ nhất). 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích học giới thứ hai. 887. Dutiye – sabbaṃ uttānameva. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 887. Trong học giới thứ hai – tất cả đã rõ ràng. (Học giới này) có sáu nguồn sanh: là hành vi, không phải là trường hợp thoát khỏi (phạm tội) do tưởng tri, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Dutiyasikkhāpadaṃ. (Học giới thứ hai). 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích học giới thứ ba 893-4. Tatiye – anantarāyikinīti dasasu antarāyesu ekenapi antarāyena anantarāyā. Dhuraṃ nikkhittamatteti dhuraṃ nikkhipitvā sacepi pacchā sibbati, āpattiyevāti attho. Sesaṃ uttānameva. 893-4. Trong học giới thứ ba – (câu) anantarāyikinīti (không có chướng ngại) có nghĩa là: không có chướng ngại bởi dù chỉ một trong mười chướng ngại. (Câu) Dhuraṃ nikkhittamatteti (chỉ vừa mới từ bỏ trách nhiệm) có nghĩa là: sau khi đã từ bỏ trách nhiệm, nếu về sau có may vá thì vẫn phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Sự phát sanh của việc từ bỏ trách nhiệm – là không hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Tatiyasikkhāpadaṃ. Dứt học giới thứ ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích học giới thứ tư 898-9. Catutthe [Pg.206] – pañca ahāni pañcāhaṃ, pañcāhameva pañcāhikaṃ. Saṅghāṭīnaṃ cāro saṅghāṭicāro; paribhogavasena vā otāpanavasena vā saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭīti laddhanāmānaṃ pañcannaṃ cīvarānaṃ parivattananti attho. Tasmāyeva padabhājane ‘‘pañcamaṃ divasaṃ pañca cīvarānī’’tiādimāha. Āpatti pācittiyassāti ettha ca ekasmiṃ cīvare ekā āpatti; pañcasu pañca. 898-9. Trong học giới thứ tư – pañca ahāni (năm ngày) là pañcāhaṃ; chính pañcāhaṃ (năm ngày) là pañcāhikaṃ. Saṅghāṭīnaṃ cāro (sự luân chuyển của các y saṅghāṭī) là saṅghāṭicāro; có nghĩa là sự thay đổi của năm loại y được gọi tên là saṅghāṭī do ý nghĩa là được may ghép lại, hoặc do việc sử dụng hoặc do việc phơi nắng. Chính vì thế, trong phần phân tích từ, đức Thế Tôn đã nói câu bắt đầu là: ‘pañcamaṃ divasaṃ pañca cīvarāni’ (năm y vào ngày thứ năm). Và ở đây, trong câu ‘Āpatti pācittiyassa’ (phạm tội pācittiya), một y thì một tội; năm y thì năm tội. 900. Āpadāsūti mahagghaṃ cīvaraṃ, na sakkā hoti corabhayādīsu paribhuñjituṃ; evarūpe upaddave anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 900. (Câu) Āpadāsu (trong các trường hợp tai họa) có nghĩa là: y có giá trị lớn, không thể sử dụng được do sợ trộm cướp v.v...; trong tai họa như vậy thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Sự phát sanh của việc thọ y kathina – là không hành động, không được giải thoát nhờ nhận thức, không chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Catutthasikkhāpadaṃ. Dứt học giới thứ tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải thích học giới thứ năm 903. Pañcame – cīvarasaṅkamanīyanti saṅkametabbaṃ cīvaraṃ; aññissā santakaṃ anāpucchā gahitaṃ puna paṭidātabbacīvaranti attho. 903. Trong học giới thứ năm – (câu) cīvarasaṅkamanīyaṃ (y cần được chuyển đổi) có nghĩa là: y nên được chuyển đổi; là y cần được trả lại sau khi đã lấy vật sở hữu của vị khác mà không hỏi. 906. Āpadāsūti sace apārutaṃ vā anivatthaṃ vā corā haranti, evarūpāsu āpadāsu dhārentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 906. (Câu) Āpadāsu (trong các trường hợp tai họa) có nghĩa là: nếu kẻ trộm lấy đi y (đắp) chưa được khoác hoặc y (vận) chưa được mặc, trong những tai họa như vậy, vị tỳ-khưu-ni mặc (y đó) không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Sự phát sanh của việc thọ y kathina – là hành động và không hành động, không được giải thoát nhờ nhận thức, không chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Pañcamasikkhāpadaṃ. Dứt học giới thứ năm. 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích học giới thứ sáu 909-10. Chaṭṭhe – aññaṃ parikkhāranti yaṃkiñci thālakādīnaṃ vā sappitelādīnaṃ vā aññataraṃ. Ānisaṃsanti ‘‘kittakaṃ agghanakaṃ dātukāmatthā’’ti pucchati, ‘‘ettakaṃ nāmā’’ti vadanti, ‘‘āgametha tāva, idāni vatthaṃ mahagghaṃ, katipāhena kappāse āgate samagghaṃ bhavissatī’’ti evaṃ vatvā nivārentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 909-10. Trong học giới thứ sáu – (câu) aññaṃ parikkhāraṃ (vật dụng khác) có nghĩa là: bất cứ vật nào trong số các vật như bát đĩa v.v... hoặc bơ, dầu v.v... (Câu) Ānisaṃsaṃ (có lợi ích) có nghĩa là: vị ấy hỏi: ‘Quý vị muốn cúng dường vật phẩm trị giá bao nhiêu?’ Họ nói: ‘Trị giá chừng này.’ Vị tỳ-khưu-ni nói như vầy để ngăn cản thì không phạm tội: ‘Xin hãy chờ một chút, bây giờ vải rất đắt, vài ngày nữa khi bông vải về thì sẽ rẻ hơn.’ Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ [Pg.207] – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Phát sanh từ ba nơi – là hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Dứt học giới thứ sáu. 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích học giới thứ bảy 911. Sattame – pakkamiṃsūti aññāsampi āgamanaṃ āgamentī ‘‘addhā amhākampi āgamessatī’’ti tattha tattha agamaṃsu. Paṭibāheyyāti paṭisedheyya. 911. Trong học giới thứ bảy – (câu) pakkamiṃsu (họ đã đi) có nghĩa là: trong khi chờ đợi sự trở về của các vị khác, họ đã đi đến nơi này nơi kia (với ý nghĩ): ‘Chắc chắn vị ấy cũng sẽ chờ chúng ta trở về.’ (Câu) Paṭibāheyya có nghĩa là paṭisedheyya (nên ngăn cản). 915. Ānisaṃsanti ‘‘ekissā ekaṃ sāṭakaṃ nappahoti, āgametha tāva, katipāhena uppajjissati, tato bhājessāmī’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 915. (Câu) Ānisaṃsaṃ (có lợi ích) có nghĩa là: vị tỳ-khưu-ni trình bày lợi ích như vầy để ngăn cản thì không phạm tội: ‘Một tấm y không đủ cho một vị, xin hãy chờ một chút, vài ngày nữa y sẽ phát sanh, khi đó tôi sẽ phân chia.’ Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Phát sanh từ ba nơi – là hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Sattamasikkhāpadaṃ. Dứt học giới thứ bảy. 8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải thích học giới thứ tám 916-8. Aṭṭhame – naṭā nāma ye nāṭakaṃ nāṭenti. Naṭakā nāma ye naccanti. Laṅghakā nāma ye vaṃsavarattādīsu laṅghanakammaṃ karonti. Sokajjhāyikā nāma māyākārā. Kumbhathūṇikā nāma ghaṭakena kīḷanakā; bimbisakavādakātipi vadanti. Deti āpatti pācittiyassāti ettha cīvaragaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ uttānameva. 916-8. Trong học giới thứ tám – những người dạy vũ công múa được gọi là naṭā. Những người tự mình múa được gọi là naṭakā. Những người thực hiện việc nhảy múa trên sào tre, dây da v.v... được gọi là laṅghakā. Những nhà ảo thuật được gọi là sokajjhāyikā. Những người chơi đùa bằng cách gõ vào bình nhỏ được gọi là kumbhathūṇikā; cũng được gọi là những người đánh trống vuông. Ở đây, trong câu ‘Deti āpatti pācittiyassa’ (cho thì phạm tội pācittiya), các tội nên được hiểu theo số lượng y. Phần còn lại đã rõ ràng. Chasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Phát sanh từ sáu nơi – là hành động, không được giải thoát nhờ nhận thức, không chủ tâm, bị chê trách do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. Dứt học giới thứ tám. 9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải thích học giới thứ chín 921-4. Navame [Pg.208] – dubbalacīvarapaccāsāyāti dubbalāya cīvarapaccāsāya. Ānisaṃsanti kiñcāpi ‘‘na mayaṃ ayye sakkomā’’ti vadanti, ‘‘idāni pana tesaṃ kappāso āgamissati, saddho pasanno puriso āgamissati, addhā dassatī’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā nivārentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 921-4. Trong học giới thứ chín – (câu) dubbalacīvarapaccāsāya (với hy vọng về y kém chất lượng) có nghĩa là: với hy vọng về y kém chất lượng. (Câu) Ānisaṃsaṃ (có lợi ích) có nghĩa là: mặc dù họ nói: ‘Thưa quý ngài, chúng con không thể,’ vị tỳ-khưu-ni trình bày lợi ích như vầy để ngăn cản thì không phạm tội: ‘Nhưng bây giờ bông vải của họ sẽ về, một người có đức tin, có lòng trong sạch sẽ đến, chắc chắn sẽ cúng dường.’ Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Phát sanh từ ba nơi – là hành động, được giải thoát nhờ nhận thức, có chủ tâm, bị thế gian chê trách, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ. Navamasikkhāpadaṃ. Dứt học giới thứ chín. 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích học giới thứ mười 927. Dasame – kathinuddhāraṃ na dassantīti kīdiso kathinuddhāro dātabbo, kīdiso na dātabboti? Yassa atthāramūlako ānisaṃso mahā, ubbhāramūlako appo, evarūpo na dātabbo. Yassa pana atthāramūlako ānisaṃso appo, ubbhāramūlako mahā, evarūpo dātabbo. Samānisaṃsopi saddhāparipālanatthaṃ dātabbova. 927. Trong điều học thứ mười – (câu) “kathinuddhāraṃ na dassanti” (không nên cho phép xả kaṭhina) có nghĩa là: Việc xả kaṭhina như thế nào thì nên cho phép, như thế nào thì không nên cho phép? Trường hợp mà phước báu có việc thọ y kaṭhina làm căn bản thì nhiều, (phước báu) có việc xả kaṭhina làm căn bản thì ít, trường hợp như vậy thì không nên cho phép. Còn trường hợp mà phước báu có việc thọ y kaṭhina làm căn bản thì ít, (phước báu) có việc xả kaṭhina làm căn bản thì nhiều, trường hợp như vậy thì nên cho phép. Ngay cả trường hợp có phước báu ngang bằng nhau, cũng nên cho phép nhằm mục đích bảo vệ đức tin (của thí chủ). 931. Ānisaṃsanti bhikkhunisaṅgho jiṇṇacīvaro, kathinānisaṃsamūlako mahālābhoti evarūpaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā paṭibāhantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 931. (Câu) “ānisaṃsaṃ” (phước báu) có nghĩa là: Vị tỳ khưu ni trình bày phước báu như vầy: “Chư tỳ khưu ni Tăng có y phục cũ sờn, và lợi lộc lớn lao có phước báu kaṭhina làm căn bản (sẽ phát sanh)” rồi ngăn cản thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Có ba nơi phát sanh: là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ ba cảm thọ. Dasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười. Naggavaggo tatiyo. Phẩm Naggavagga là thứ ba. 4. Tuvaṭṭavaggo 4. Phẩm Tuvaṭṭavagga 1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất 933. Tuvaṭṭavaggassa [Pg.209] paṭhamasikkhāpade – tuvaṭṭeyyunti nipajjeyyuṃ. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 933. Trong điều học thứ nhất của phẩm Tuvaṭṭavagga – (câu) “tuvaṭṭeyyuṃ” có nghĩa là họ nằm xuống. Phần còn lại đã rõ ràng. (Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Eḷakaloma: là hành động, không phải giải thoát nhờ tưởng, không có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp, có ba loại tâm, và phát sanh từ ba cảm thọ. Paṭhamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ nhất. 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai 937. Dutiye – ekaṃ attharaṇañceva pāvuraṇañca etāsanti ekattharaṇapāvuraṇā; saṃhārimānaṃ pāvārattharaṇakaṭasārakādīnaṃ ekaṃ antaṃ attharitvā ekaṃ pārupitvā tuvaṭṭentīnametaṃ adhivacanaṃ. 937. Trong điều học thứ hai – (câu) “ekattharaṇapāvuraṇā” (có chung một tấm trải và một tấm đắp) là do các vị ấy có chung một tấm trải và một tấm đắp. Đây là tên gọi dành cho các vị tỳ khưu ni nằm xuống, sau khi đã trải một đầu của các vật dụng có thể di chuyển được như tấm đắp, tấm trải, chiếu, v.v... và đắp đầu kia. 940. Vavatthānaṃ dassetvāti majjhe kāsāvaṃ vā kattarayaṭṭhiṃ vā antamaso kāyabandhanampi ṭhapetvā nipajjantīnaṃ anāpattīti attho. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 940. (Câu) “vavatthānaṃ dassetvā” (sau khi chỉ ra sự phân chia) có nghĩa là: Các vị tỳ khưu ni nằm xuống sau khi đã đặt một tấm y, hoặc một cây gậy, hoặc ít nhất là một sợi dây lưng ở giữa thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. (Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Eḷakaloma: là hành động, không phải giải thoát nhờ tưởng, không có tâm, là lỗi do chế định, là thân nghiệp, có ba loại tâm, và phát sanh từ ba cảm thọ. Dutiyasikkhāpadaṃ. Điều học thứ hai. 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba 941. Tatiye – uḷārasambhāvitāti uḷārakulā pabbajitattā guṇehi ca uḷārattā uḷārāti sambhāvitā. Issāpakatāti issāya apakatā; abhibhūtāti attho. Saññatti bahulā etāsanti saññattibahulā; divasaṃ mahājanaṃ saññāpayamānāti attho. Viññatti bahulā etāsanti viññattibahulā. Viññattīti hetūdāharaṇādīhi vividhehi nayehi ñāpanā veditabbā, na yācanā. 941. Trong điều học thứ ba – (câu) “uḷārasambhāvitā” (được xem là cao quý) có nghĩa là được tán dương là cao quý do đã xuất gia từ dòng dõi cao quý và do cao quý về các phẩm hạnh. (Câu) “issāpakatā” (bị lòng ganh tỵ chi phối) có nghĩa là bị lòng ganh tỵ làm cho khác đi, tức là bị chi phối. (Câu) “saññattibahulā” (thường hay ra dấu hiệu) là do các vị ấy có nhiều sự ra dấu hiệu; nghĩa là suốt ngày làm cho nhiều người biết (ý muốn của mình). (Câu) “viññattibahulā” (thường hay gợi ý) là do các vị ấy có nhiều sự gợi ý. Nên hiểu “viññatti” (sự gợi ý) là việc làm cho biết bằng nhiều phương cách khác nhau như nêu lý do, đưa ví dụ, v.v..., không nên hiểu là sự xin xỏ. 943. Caṅkamane [Pg.210] nivattanagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Tiṭṭhati vātiādīsu payogagaṇanāya. Uddisati vātiādīsu padādigaṇanāya. Sesaṃ uttānameva. 943. Trong lúc kinh hành, nên biết các tội phạm được tính theo số lần quay trở lại. Trong các trường hợp “tiṭṭhati vā” (hoặc đứng lại), v.v..., (các tội phạm) được tính theo số lần cố gắng. Trong các trường hợp “uddisati vā” (hoặc đọc lên), v.v..., (các tội phạm) được tính theo số lượng từ, v.v... Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Có ba nơi phát sanh: là vừa hành động vừa không hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ khổ thọ. Tatiyasikkhāpadaṃ. Điều học thứ ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư 949. Catutthe – sati antarāyeti dasavidhe antarāye sati. Pariyesitvā na labhatīti aññaṃ upaṭṭhāyikaṃ na labhati. Gilānāyāti sayaṃ gilānāya. Āpadāsūti tathārūpe upaddave sati anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 949. Trong điều học thứ tư – (câu) “sati antarāye” (khi có trở ngại) có nghĩa là khi có mười loại trở ngại. (Câu) “pariyesitvā na labhati” (tìm kiếm mà không được) có nghĩa là không tìm được người thị giả khác. (Câu) “gilānāya” (do bị bệnh) có nghĩa là bản thân bị bệnh. (Câu) “āpadāsu” (trong các trường hợp hoạn nạn) có nghĩa là khi có tai họa như vậy thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Dhuranikkhepa: không phải hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ khổ thọ. Catutthasikkhāpadaṃ. Điều học thứ tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm 952. Pañcame – aññaṃ āṇāpetīti ettha sace nikkaḍḍhāti āṇattā ekapayogena bahūnipi dvārāni atikkāmeti, ekā āpatti. Atha imañcimañca dvāraṃ atikkāmehīti evaṃ āṇattā atikkāmeti, dvāragaṇanāya āpattiyo. Sesaṃ uttānameva. 952. Trong điều học thứ năm – ở đây, trong câu “aññaṃ āṇāpeti” (bảo người khác), nếu vị tỳ khưu ni được ra lệnh “hãy kéo ra” rồi đi qua nhiều cửa với một lần cố gắng, thì phạm một tội. Còn nếu được ra lệnh như vầy “hãy đi qua cửa này và cửa này” rồi đi qua, thì các tội phạm được tính theo số lượng cửa. Phần còn lại đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Có ba nơi phát sanh: là hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ ba cảm thọ. Pañcamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ năm. 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải Thích Điều Học Thứ Sáu 955. Chaṭṭhe [Pg.211] – sabbaṃ uttānameva. Samanubhāsanasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 955. Trong điều học thứ sáu – tất cả đều đã rõ ràng. (Phạm tội này) có nơi phát sanh giống như (điều học) Samanubhāsana: không phải hành động, giải thoát nhờ tưởng, có tâm, là lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và phát sanh từ khổ thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Điều học thứ sáu. 7-8-9. Sattamaaṭṭhamanavamasikkhāpadavaṇṇanā 7-8-9. Giải Thích Các Điều Học Thứ Bảy, Thứ Tám, và Thứ Chín. 961. Sattamaaṭṭhamanavamesu sabbaṃ uttānameva. Sabbāni eḷakalomasamuṭṭhānāni, kiriyāni, nosaññāvimokkhāni, acittakāni, paṇṇattivajjāni, kāyakammāni, ticittāni tivedanānīti. 961. Trong các điều học thứ bảy, thứ tám, và thứ chín, tất cả đều đã rõ ràng. Tất cả (các điều học này) đều có nguồn sanh khởi giống như điều học về lông cừu, là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Sattamaaṭṭhamanavamasikkhāpadāni. Dứt các điều học thứ bảy, thứ tám, và thứ chín. 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải Thích Điều Học Thứ Mười 973. Dasame – āhundarikāti sambādhā. 973. Trong điều học thứ mười – (cụm từ) ‘āhundarika’ có nghĩa là chật hẹp. 975. Dhuraṃ nikkhittamatteti sacepi dhuraṃ nikkhipitvā pacchā pakkamati, āpattiyevāti attho. Pavāretvā pañca yojanāni gacchantiyāpi anāpatti. Chasu vattabbameva natthi. Sace pana tīṇi gantvā teneva maggena paccāgacchati, na vaṭṭati. Aññena maggena āgantuṃ vaṭṭati. 975. Về cụm từ ‘chỉ vừa từ bỏ trách nhiệm,’ ý nghĩa là: Mặc dù sau khi đã từ bỏ trách nhiệm rồi sau đó mới ra đi, vẫn phạm tội. Sau khi đã được mời (pavāraṇā), vị tỳ-khưu-ni đi năm do-tuần cũng không phạm tội. (Đi) sáu (do-tuần) thì không cần phải nói (là phạm tội). Tuy nhiên, nếu đi ba (do-tuần) rồi trở về bằng chính con đường ấy thì không được phép. Được phép trở về bằng con đường khác. 976. Antarāyeti dasavidhe antarāye – paraṃ gacchissāmīti nikkhantā, nadīpūro pana āgato, corā vā magge honti, megho vā uṭṭhāti, nivattituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 976. Về ‘trường hợp có trở ngại,’ (nghĩa là) trong mười loại trở ngại: đã ra đi với ý nghĩ ‘tôi sẽ đi đến nơi khác,’ nhưng rồi sông bị lụt, hoặc có trộm cướp trên đường, hoặc mây mưa kéo đến, thì được phép quay trở về. Phần còn lại đã rõ ràng. Nguồn sanh khởi giống như điều học pārājika thứ nhất: không phải hành vi, là tưởng giải thoát, có tâm, là tội bị đời chê bai, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Dasamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ mười. Tuvaṭṭavaggo catuttho. Phẩm Tuvaṭṭa, Phẩm Thứ Tư. 5. Cittāgāravaggo 5. Phẩm Cittāgāra 1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất 978. Cittāgāravaggassa [Pg.212] paṭhamasikkhāpade – rājāgāranti rañño kīḷanagharaṃ. Cittāgāranti kīḷanacittasālaṃ. Ārāmanti kīḷanaupavanaṃ. Uyyānanti kīḷanuyyānaṃ. Pokkharaṇīnti kīḷanapokkharaṇiṃ. Tasmāyeva padabhājane ‘‘yattha katthaci rañño kīḷitu’’ntiādi vuttaṃ. Dassanāya gacchati āpatti dukkaṭassāti ettha padavāragaṇanāya dukkaṭaṃ. Yattha ṭhitā passatīti ettha pana sace ekasmiṃyeva ṭhāne ṭhitā padaṃ anuddharamānā pañcapi passati, ekameva pācittiyaṃ. Taṃ taṃ disābhāgaṃ oloketvā passantiyā pana pāṭekkā āpattiyo. Bhikkhussa pana sabbattha dukkaṭaṃ. 978. Trong điều học thứ nhất của phẩm Cittāgāra – ‘rājāgāra’ (nhà vua) là nhà tiêu khiển của vua. ‘Cittāgāra’ (nhà trang trí) là sảnh đường được trang trí để tiêu khiển. ‘Ārāma’ (khuôn viên) là công viên tiêu khiển (trong thành). ‘Uyyāna’ (vườn) là vườn tiêu khiển (ngoài thành). ‘Pokkharaṇī’ (hồ sen) là hồ tiêu khiển. Chính vì thế, trong phần phân tích từ ngữ (padabhājana) đã nói rằng: ‘bất cứ nơi nào vua tiêu khiển’ v.v... Về câu ‘đi để xem, phạm tội dukkaṭa,’ ở đây tội dukkaṭa được tính theo số lượng bước chân. Còn về câu ‘nơi nào đứng xem,’ nếu đứng tại một chỗ duy nhất, không nhấc chân lên, mà thấy cả năm nơi, thì chỉ phạm một tội pācittiya. Tuy nhiên, đối với vị (tỳ-khưu-ni) nhìn ngắm các hướng khác nhau mà xem, thì có các tội riêng biệt. Còn đối với tỳ-khưu, trong mọi trường hợp đều phạm tội dukkaṭa. 981. Ārāme ṭhitāti ajjhārāme rājāgārādīni karonti, tāni passantiyā anāpatti. Gacchantī vā āgacchantī vāti piṇḍapātādīnaṃ atthāya gacchantiyā maggo hoti, tāni passati, anāpatti. Sati karaṇīye gantvāti rañño santikaṃ kenaci karaṇīyena gantvā passati, anāpatti. Āpadāsūti kenaci upaddutā pavisitvā passati, anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 981. Về câu ‘đứng trong khuôn viên,’ (nghĩa là) nếu người ta xây dựng nhà vua v.v... ở bên trong khuôn viên tu viện, vị (tỳ-khưu-ni) xem những nơi ấy thì không phạm tội. Về câu ‘đang đi hoặc đang đến,’ (nghĩa là) nếu con đường đi vì mục đích khất thực v.v... đi ngang qua, và vị ấy thấy những nơi đó, thì không phạm tội. Về câu ‘đi khi có công việc,’ (nghĩa là) đi đến trước mặt vua vì một công việc nào đó và thấy, thì không phạm tội. Về câu ‘trong các tai họa,’ (nghĩa là) bị nguy hiểm nào đó áp bức, đi vào (để ẩn náu) và thấy, thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti. Nguồn sanh khởi giống như điều học về lông cừu: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội bị đời chê bai, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và có ba cảm thọ. Paṭhamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ nhất. 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai 982. Dutiye – abhinisīdanābhinipajjanesu payogagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ uttānameva. 982. Trong điều học thứ hai – trong các trường hợp ngồi xuống và nằm xuống, các tội nên được hiểu theo số lượng nỗ lực. Phần còn lại đã rõ ràng. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Sự phát sanh của (việc nhận) lông cừu – là duy tác, không phải tưởng giải thoát, vô tâm, không thuộc về chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ. Dutiyasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ hai. 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā Giải Thích Điều Học Thứ Ba 988. Tatiye [Pg.213] – ujjavujjaveti yattakaṃ hatthena añchitaṃ hoti, tasmiṃ takkamhi veṭhite ekā āpatti. Kantanato pana pubbe kappāsavicinanaṃ ādiṃ katvā sabbapayogesu hatthavāragaṇanāya dukkaṭaṃ. 3. Trong điều học thứ ba – về việc ‘kéo ra kéo ra’ (tức là kéo sợi), bao nhiêu sợi được kéo ra bằng tay, khi quấn vào con suốt thì phạm một tội. Tuy nhiên, trước khi kéo sợi, trong tất cả các nỗ lực ban đầu, bắt đầu từ việc chọn bông, có một tội dukkaṭa cho mỗi lần xoay tay. 989. Kantitasuttanti dasikasuttādiṃ saṅghāṭetvā kantati, dukkantitaṃ vā paṭikantati. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 988. Về ‘sợi đã được kéo,’ (nghĩa là) nối các sợi tua rua v.v... rồi kéo, hoặc kéo lại sợi đã được kéo không tốt (thì không phạm tội). Phần còn lại đã rõ ràng. Nguồn sanh khởi giống như điều học về lông cừu: là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, không có tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Tatiyasikkhāpadaṃ. 989. Dứt điều học thứ ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā Giải Thích Điều Học Thứ Tư 992. Catutthe – yāguṃ vātiādīsu taṇḍulakoṭṭanaṃ ādiṃ katvā sabbesu pubbapayogesu payogagaṇanāya dukkaṭaṃ. Yāgubhattesu bhājanagaṇanāya, khādanīyādīsu rūpagaṇanāya pācittiyāni. 4. Trong điều học thứ tư – trong các trường hợp ‘cháo hoặc...’ v.v..., đối với tất cả các nỗ lực ban đầu, bắt đầu từ việc giã gạo, có một tội dukkaṭa cho mỗi nỗ lực. Đối với cháo và cơm, các tội pācittiya (được tính) theo số lượng vật chứa; đối với các vật thực cứng v.v..., (được tính) theo số lượng món. 993. Yāgupāneti manussehi saṅghassatthāya kariyamāne yāgupāne vā saṅghabhatte vā tesaṃ sahāyikabhāvena yaṃkiñci pacantiyā anāpatti. Cetiyapūjāya sahāyikā hutvā gandhādīni pūjeti, vaṭṭati. Attano veyyāvaccakarassāti sacepi mātāpitaro āgacchanti, yaṃkiñci bījaniṃ vā sammuñjanidaṇḍakaṃ vā kārāpetvā veyyāvaccakaraṭṭhāne ṭhapetvāva yaṃkiñci pacituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni tatiyasadisānevāti. 992. Về ‘thức uống là cháo,’ khi các cư sĩ đang chuẩn bị thức uống là cháo hoặc bữa ăn cho Tăng chúng, vị tỳ-khưu-ni nấu bất cứ thứ gì với tư cách là người phụ giúp họ thì không phạm tội. Trong việc cúng dường bảo tháp, được phép làm người phụ giúp và cúng dường hương liệu v.v... Về ‘cho người phục vụ của mình,’ ngay cả khi cha mẹ đến, chỉ sau khi đã bảo họ làm một cây quạt hoặc một cán chổi và đặt họ vào vị trí của người phục vụ thì mới được phép nấu bất cứ thứ gì (cho họ). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề về nguồn sanh khởi v.v... cũng giống như điều học thứ ba. Catutthasikkhāpadaṃ. 993. Dứt điều học thứ tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā Giải Thích Điều Học Thứ Năm 996. Pañcame – asati antarāyeti dasavidhe antarāye asati. Dhuraṃ nikkhipitvā pacchā vinicchinantī āpattiṃ āpajjitvāva vinicchināti. 5. Trong điều học thứ năm – về câu ‘khi không có trở ngại,’ nghĩa là khi mười loại trở ngại không có mặt. Vị (tỳ-khưu-ni) từ bỏ trách nhiệm rồi sau đó mới phân xử, thì vị ấy phân xử chỉ sau khi đã phạm tội. 998. Pariyesitvā [Pg.214] na labhatīti sahāyikā bhikkhuniyo na labhati. Sesaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ dukkhavedananti. 996. Về câu ‘sau khi tìm kiếm mà không tìm thấy,’ nghĩa là không tìm thấy các tỳ-khưu-ni đồng bạn. Phần còn lại đã rõ ràng. Nguồn sanh khởi của việc từ bỏ trách nhiệm là: không phải hành vi, là tưởng giải thoát, có tâm, là tội bị đời chê bai, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Pañcamasikkhāpadaṃ. 998. Dứt điều học thứ năm. 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích điều học thứ sáu 999. Chaṭṭhe – sabbaṃ naggavagge āgārikasikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ. Ayaṃ pana viseso, taṃ chasamuṭṭhānaṃ. Idaṃ ‘‘sahatthā’’ti vuttattā eḷakalomasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 999. Trong điều học thứ sáu – Toàn bộ nên được hiểu theo phương thức đã được nói trong điều học Āgārika thuộc phẩm Naggavagga. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt: Điều học ấy có sáu căn sanh. Điều học này, do được nói là ‘sahatthā,’ nên có căn sanh là eḷakaloma, là hành động, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Điều học thứ sáu. 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích điều học thứ bảy 1007. Sattame – puna pariyāyenāti punavāre. Āpadāsūti mahagghacīvaraṃ sarīrato mocetvā supaṭisāmitampi corā haranti, evarūpāsu āpadāsu anissajjitvā nivāsentiyā anāpatti. Sesaṃ uttānamevāti. 1007. Trong điều học thứ bảy – (Cụm từ) ‘puna pariyāyena’ có nghĩa là vào lần sau. (Cụm từ) ‘āpadāsu’ có nghĩa là: Dù cho y quý giá đã được cởi ra khỏi thân và được cất giữ kỹ lưỡng, kẻ trộm vẫn lấy đi; trong những trường hợp hoạn nạn như vậy, vị tỳ-khưu-ni mặc y mà không từ bỏ thì vô tội. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có căn sanh là Kathina – sanh khởi từ thân và lời; và từ thân, lời, và tâm; vừa là hành động vừa không phải là hành động, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Sattamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ bảy. 8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải thích điều học thứ tám 1008. Aṭṭhame – anissajjitvāti rakkhaṇatthāya adatvā; ‘‘imaṃ jaggeyyāsī’’ti evaṃ anāpucchitvāti attho. 1008. Trong điều học thứ tám – (Cụm từ) ‘anissajjitvā’ có nghĩa là: không giao lại để trông coi; không hỏi rằng: “Hãy trông coi trú xứ này.” 1012. Pariyesitvā na labhatīti paṭijaggikaṃ na labhati. Gilānāyāti vacībhedaṃ kātuṃ asamatthāya. Āpadāsūti raṭṭhe bhijjante āvāse [Pg.215] chaḍḍetvā gacchanti, evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anantarasikkhāpadasadisānevāti. 1012. (Cụm từ) ‘pariyesitvā na labhati’ có nghĩa là không tìm được người trông coi. (Cụm từ) ‘gilānāya’ có nghĩa là do không có khả năng nói thành lời. (Cụm từ) ‘āpadāsu’ có nghĩa là: khi xứ sở bị loạn lạc, họ phải từ bỏ trú xứ mà đi; trong những trường hợp hoạn nạn như vậy thì vô tội. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Các vấn đề về căn sanh v.v... thì tương tự như điều học ngay trước đó. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ tám. 9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải thích điều học thứ chín 1015-6. Navame – bāhirakaṃ anatthasaṃhitanti hatthiassarathadhanutharusippaāthabbaṇakhīlanavasīkaraṇasosāpanamantāgadappayogādibhedaṃ parūpaghātakaraṃ. Parittanti yakkhaparittanāgamaṇḍalādibhedaṃ sabbampi vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. 1015-6. Trong điều học thứ chín – (Cụm từ) ‘bāhirakaṃ anatthasaṃhitaṃ’ có nghĩa là các loại (nghệ thuật) gây tổn hại cho người khác, có nhiều loại khác nhau như: thuật huấn luyện voi, ngựa, thuật đánh xe, thuật bắn cung, thuật dùng gươm, bùa chú Āthabbaṇa, bùa chú Khīlana, bùa chú Vasīkaraṇa, bùa chú Sosāpana, thuật pha chế thuốc độc, v.v... (Cụm từ) ‘parittaṃ’ có nghĩa là: tất cả các loại (hộ kinh) có nhiều loại khác nhau như: hộ kinh về dạ-xoa, vòng tròn rồng rắn, v.v... đều được phép. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có căn sanh là Padasodhamma – sanh khởi từ lời; và từ lời và tâm; là hành động, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội do chế định, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Navamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ chín. 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích điều học thứ mười 1018. Dasame vāceyyāti padaṃ viseso, sesaṃ navame vuttanayeneva veditabbaṃ saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti. 1018. Trong điều học thứ mười, từ ‘vāceyya’ là điểm đặc biệt, phần còn lại, cùng với các vấn đề về căn sanh v.v..., nên được hiểu theo phương thức đã được nói trong điều học thứ chín. Dasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười. Cittāgāravaggo pañcamo. Phẩm Cittāgāra, thứ năm. 6. Ārāmavaggo 6. Phẩm Ārāma 1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải thích điều học thứ nhất 1025. Ārāmavaggassa paṭhamasikkhāpade – parikkhepaṃ atikkāmentiyā, upacāraṃ okkamantiyāti ettha paṭhamapāde dukkaṭaṃ, dutiyapāde pācittiyaṃ. 1025. Trong điều học thứ nhất của phẩm Ārāmavagga – ở đây, (đối với vị tỳ-khưu-ni) đi qua hàng rào, bước vào vùng cận trụ, ở bước chân đầu tiên, phạm tội dukkaṭa, ở bước chân thứ hai, phạm tội pācittiya. 1027. Sīsānulokikāti paṭhamaṃ pavisantīnaṃ bhikkhunīnaṃ sīsaṃ anulokentī pavisati, anāpatti. Yattha bhikkhuniyoti yattha bhikkhuniyo paṭhamataraṃ pavisitvā sajjhāyacetiyavandanādīni karonti, tattha tāsaṃ [Pg.216] santikaṃ gacchāmīti gantuṃ vaṭṭati. Āpadāsūti kenaci upaddutā hoti, evarūpāsu āpadāsu pavisituṃ vaṭṭati. Sesaṃ uttānameva. 1027. (Cụm từ) ‘sīsānulokikā’ có nghĩa là: vị ấy đi vào trong khi nhìn theo đầu của các vị tỳ-khưu-ni đang đi vào trước, thì vô tội. (Cụm từ) ‘yattha bhikkhuniyo’ có nghĩa là: nơi nào các vị tỳ-khưu-ni đã vào trước và đang làm các việc như tụng đọc, đảnh lễ bảo tháp, v.v..., thì được phép đi đến gần các vị ấy ở nơi đó với ý nghĩ: “Tôi sẽ đi.” (Cụm từ) ‘āpadāsu’ có nghĩa là: bị một điều gì đó quấy nhiễu; trong những trường hợp hoạn nạn như vậy, được phép đi vào. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Có căn sanh là Dhuranikkhepa – vừa là hành động vừa không phải là hành động, là do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba cảm thọ. Paṭhamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ nhất. 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải thích điều học thứ hai 1028. Dutiye – āyasmā kappitakoti ayaṃ jaṭilasahassabbhantaro thero. Saṃharīti saṅkāmesi. Saṃhaṭoti saṅkāmito. Kāsāvaṭoti nhāpitā kāsāvaṃ nivāsetvā kammaṃ karonti, taṃ sandhāyāhaṃsu. Sesaṃ uttānameva. 1028. Trong điều học thứ hai – (Cụm từ) ‘āyasmā kappitaka’ có nghĩa là: vị này là vị trưởng lão nằm trong số một ngàn vị bện tóc. (Từ) ‘saṃhari’ có nghĩa là đã di chuyển. (Từ) ‘saṃhaṭo’ có nghĩa là đã được di chuyển. (Từ) ‘kāsāvaṭo’ có nghĩa là: những người thợ cạo mặc y nhuộm màu kāsa và làm việc, (các ngài) đã nói điều này liên quan đến việc đó. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. Có ba căn sanh – là hành động, là do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội lỗi của thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Dutiyasikkhāpadaṃ. Điều học thứ hai. 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải thích điều học thứ ba 1036. Tatiye – anusāsanipurekkhārāyāti idānipi tvaṃ bālā abyattātiādinā nayena anusāsanipakkhe ṭhatvā vadantiyā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anantarasikkhāpadasadisānevāti. 1036. Ở điều học thứ ba – (cụm từ) anusāsanipurekkhārāya có nghĩa là: Vị tỳ-khưu-ni đứng về phía giáo huấn mà nói theo phương pháp v.v... rằng: “Bây giờ, cô là người ngu dốt, không rành rẽ” thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Các phần như là pháp sanh khởi v.v... thì tương tự như điều học kế trước. Tatiyasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải thích điều học thứ tư 1037. Catutthe – sabbaṃ uttānameva. Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Nimantitāya anāpucchā bhuñjantiyā āpattisambhavato siyā kiriyākiriyaṃ, pavāritāya kappiyaṃ kāretvāpi akāretvāpi bhuñjantiyā āpattisambhavato [Pg.217] siyā kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1037. Ở điều học thứ tư – tất cả đã rõ ràng. Có bốn pháp sanh khởi – sanh khởi từ thân, từ thân và lời nói, từ thân và tâm, và từ thân, lời nói, và tâm. Do có thể phạm tội đối với vị đã được thỉnh mời mà thọ thực không hỏi (xin phép), nên đôi khi là hành vi và phi hành vi; do có thể phạm tội đối với vị đã thọ xong mà thọ thực vật thích hợp đã được làm phép hay không được làm phép, nên đôi khi là hành vi. (Điều học này) không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba thọ. Catutthasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải thích điều học thứ năm 1043. Pañcame – kule maccharo kulamaccharo, kulamaccharo etissā atthīti kulamaccharinī kulaṃ vā maccharāyatīti kulamaccharinī. Kulassa avaṇṇanti taṃ kulaṃ assaddhaṃ appasannanti. Bhikkhunīnaṃ avaṇṇanti bhikkhuniyo dussīlā pāpadhammāti. 1043. Ở điều học thứ năm – sự bỏn xẻn đối với gia đình là kulamaccharo; vị ni này có sự bỏn xẻn đối với gia đình, vì vậy gọi là kulamaccharinī; hoặc vị ấy bỏn xẻn đối với gia đình, vì vậy gọi là kulamaccharinī. (Nói) lời không tốt về gia đình là (nói rằng) gia đình ấy không có đức tin, không có tịnh tín. (Nói) lời không tốt về các tỳ-khưu-ni là (nói rằng) các tỳ-khưu-ni là người ác giới, có pháp ác. 1045. Santaṃyeva ādīnavanti kulassa vā bhikkhunīnaṃ vā santaṃ aguṇaṃ. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ dukkhavedananti. 1045. (Cụm từ) santaṃyeva ādīnavaṃ (sự nguy hại hiện có) có nghĩa là khuyết điểm hiện có của gia đình hoặc của các tỳ-khưu-ni. Phần còn lại đã rõ ràng. Có ba pháp sanh khởi. (Điều học này) là hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ. Pañcamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ năm. 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải thích điều học thứ sáu 1048. Chaṭṭhe – ovādāyāti garudhammatthāya. Saṃvāsāyāti uposathapavāraṇāpucchanatthāya. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana bhikkhunovādakasikkhāpadavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva. 1048. Ở điều học thứ sáu – (cụm từ) ovādāya có nghĩa là vì mục đích (giáo giới) Bát Kỉnh Pháp. (Cụm từ) saṃvāsāya có nghĩa là vì mục đích hỏi về lễ Uposatha và Pavāraṇā. Đây là phần tóm lược ở đây. Còn phần chi tiết đã được nói đến trong phần giải thích điều học về vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp lông cừu. (Điều học này) là hành vi, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, có ba tâm, và ba thọ. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ sáu. 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải thích điều học thứ bảy 1053. Sattame – pariyesitvā na labhatīti bhikkhuniṃ na labhati. Sesaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva. 1053. Ở điều học thứ bảy – (cụm từ) pariyesitvā na labhati (tìm kiếm mà không gặp) có nghĩa là không gặp được tỳ-khưu-ni. Phần còn lại đã rõ ràng. Phần chi tiết của điều học này cũng đã được nói đến trong (điều học) về vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ [Pg.218] – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp từ bỏ phận sự. (Điều học này) là phi hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ. Sattamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ bảy. 8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải thích điều học thứ tám 1056. Aṭṭhame – ekakammantiādīhi uposathapavāraṇāyeva vuttā. Sesaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva. 1056. Ở điều học thứ tám – bằng các từ ngữ bắt đầu bằng ekakammaṃ, chỉ có lễ Uposatha và Pavāraṇā được nói đến. Phần còn lại đã rõ ràng. Phần chi tiết của điều học này cũng đã được nói đến trong (điều học) về vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp Pārājika thứ nhất. (Điều học này) là phi hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ tám. 9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải thích điều học thứ chín 1058. Navame – sabbaṃ uttānameva. Imassāpi vitthāro bhikkhunovādake vuttoyeva. 1058. Ở điều học thứ chín – tất cả đã rõ ràng. Phần chi tiết của điều học này cũng đã được nói đến trong (điều học) về vị giáo giới tỳ-khưu-ni. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. (Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp từ bỏ phận sự. (Điều học này) là phi hành vi, do tưởng giải thoát, hữu tâm, là tội thế gian, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có tâm bất thiện, và thọ khổ. Navamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ chín. 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải thích điều học thứ mười 1062. Dasame – pasākheti adhokāye. Adhokāyo hi yasmā tato rukkhassa sākhā viya ubho ūrū pabhijjitvā gatā, tasmā pasākhoti vuccati. 1062. Ở điều học thứ mười – (cụm từ) pasākhe có nghĩa là ở phần thân dưới. Thật vậy, bởi vì từ phần thân dưới ấy, cả hai đùi tách ra và đi xuống giống như các nhánh cây, do đó được gọi là pasākha (nhánh). 1065. Bhindātiādīsu sace ‘‘bhinda, phālehī’’ti sabbāni āṇāpeti, so ca tatheva karoti, cha āṇattidukkaṭāni cha ca pācittiyāni āpajjati. Athāpi evaṃ āṇāpeti – ‘‘upāsaka, yaṃkiñci ettha kātabbaṃ, taṃ sabbaṃ karohī’’ti, so ca sabbānipi bhedanādīni karoti; ekavācāya cha [Pg.219] dukkaṭāni cha pācittiyānīti dvādasa āpattiyo. Sace pana bhedanādīsupi ekaṃyeva vatvā ‘‘idaṃ karohī’’ti āṇāpeti, so ca sabbāni karoti, yaṃ āṇattaṃ, tasseva karaṇe pācittiyaṃ. Sesesu anāpatti. Sesaṃ uttānameva. 1065. Trong các (trường hợp) bắt đầu bằng bhinda, nếu vị ni ra lệnh tất cả (các việc) rằng: “Hãy làm vỡ, hãy mổ xẻ,” và người kia cũng làm y như vậy, thì vị ni phạm sáu tội dukkaṭa do ra lệnh và sáu tội pācittiya. Hơn nữa, nếu vị ni ra lệnh như vầy: “Này cận sự nam, bất cứ việc gì nên làm ở đây, hãy làm tất cả những việc ấy,” và người kia cũng làm tất cả các việc bắt đầu bằng việc làm vỡ; (thì) do một lời nói mà có sáu tội dukkaṭa và sáu tội pācittiya, (tổng cộng) là mười hai tội. Nhưng nếu trong các việc bắt đầu bằng việc làm vỡ, sau khi nói chỉ một việc rồi ra lệnh rằng: “Hãy làm việc này,” và người kia làm tất cả các việc, thì chỉ phạm tội pācittiya trong khi làm việc đã được ra lệnh. Đối với các việc còn lại thì vô tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. (Pháp sanh khởi) tương tự trường hợp kaṭhina. (Điều học này) là hành vi và phi hành vi, không phải do tưởng giải thoát, vô tâm, là tội chế định, là thân nghiệp, khẩu nghiệp, có ba tâm, và ba thọ. Dasamasikkhāpadaṃ. Dứt điều học thứ mười. Ārāmavaggo chaṭṭho. Phẩm Ārāma là thứ sáu. 7. Gabbhinivaggo 7. Phẩm Gabbhinī 1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 1. Giải Thích Điều Học Thứ Nhất 1069. Gabbhinivaggassa paṭhamasikkhāpade – āpannasattāti kucchipaviṭṭhasattā. 1069. Trong điều học thứ nhất của phẩm Gabbhinī – (cụm từ) āpannasattā (có chúng sanh) là người nữ có chúng sanh đã đi vào trong bụng. Paṭhamasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Nhất. 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Giải Thích Điều Học Thứ Hai 1073-4. Dutiye – pāyantinti thaññaṃ pāyamānaṃ. Mātā vā hotīti yaṃ dārakaṃ pāyeti, tassa mātā vā hoti dhāti vā. Sesaṃ uttānameva. Ubhayampi tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1073-4. Trong điều học thứ hai – (cụm từ) pāyanti (đang cho bú) là người nữ đang cho bú sữa. (Cụm từ) Mātā vā hoti (là mẹ hoặc) có nghĩa là: đứa trẻ nào mà vị ấy cho bú, vị ấy là mẹ hoặc là vú nuôi của đứa trẻ ấy. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Cả hai (điều học) đều có ba nơi sanh khởi – là hành động, giải thoát do tưởng, có chủ tâm, tội do chế định, thân nghiệp, khẩu nghiệp, ba loại tâm, và ba loại cảm thọ. Dutiyasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Hai. 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Giải Thích Điều Học Thứ Ba 1077. Tatiye – sikkhāsammutiṃ dātunti kasmā dāpesi? ‘‘Mātugāmo nāma lolo hoti dve vassāni chasu dhammesu asikkhitvā sīlāni pūrayamāno kilamati, sikkhitvā pana pacchā na kilamissati, nittharissatī’’ti dāpesi. 1077. Trong điều học thứ ba – về việc ban cho sự đồng thuận học tập, tại sao Ngài đã cho phép ban? (Bởi vì) “Người nữ vốn dĩ là hay thay đổi. Không được rèn luyện trong sáu pháp trong suốt hai năm, khi thực hành viên mãn các giới (cao hơn) thì bị mệt mỏi; nhưng sau khi đã được rèn luyện thì về sau sẽ không mệt mỏi, sẽ có thể vượt qua.” (Vì lý do này) Ngài đã cho phép ban. 1079. Pāṇātipātā [Pg.220] veramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmīti yaṃ taṃ pāṇātipātā veramaṇīti paññattaṃ sikkhāpadaṃ, taṃ pāṇātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ dve vassāni avītikkamitabbasamādānaṃ katvā samādiyāmīti attho. Esa nayo sabbattha. Imā cha sikkhāyo saṭṭhivassāyapi pabbajitāya dātabbāyeva, na etāsu asikkhitā upasampādetabbā. 1079. Ý nghĩa của câu Pāṇātipātā veramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmi (con xin thọ trì sự thọ trì không vi phạm trong hai năm về việc từ bỏ sát sanh) là: điều học nào được chế định là ‘từ bỏ sát sanh,’ con xin thọ trì điều học từ bỏ sát sanh ấy bằng cách thực hiện sự thọ trì không được vi phạm trong suốt hai năm. Phương pháp này cũng tương tự ở tất cả các nơi. Sáu điều học này cần phải được ban cho cả người nữ đã xuất gia ở tuổi sáu mươi. Người chưa được rèn luyện trong các điều này thì không nên được cho thọ cụ túc giới. Tatiyasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā 4. Giải Thích Điều Học Thứ Tư 1084. Catutthe – sabbaṃ uttānameva. Sace pana paṭhamaṃ vuṭṭhānasammuti na dinnā hoti, upasampadamāḷakepi dātabbāyeva. Imā dvepi mahāsikkhamānā nāma. 1084. Trong điều học thứ tư – tất cả đều đã rõ ràng. Tuy nhiên, nếu sự đồng thuận cho phục hồi chưa được ban trước, thì nó cần phải được ban cho ngay cả trong giới trường cụ túc. Cả hai vị này được gọi là đại học pháp nữ (mahāsikkhamānā). Catutthasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā 5. Giải Thích Điều Học Thứ Năm 1090. Pañcame – kiñcāpi ūnadvādasavassaṃ paripuṇṇasaññāya vuṭṭhāpentiyā anāpatti, sā pana anupasampannāva hoti. Sesaṃ uttānameva. 1090. Trong điều học thứ năm – mặc dù vị tỳ-khưu-ni cho phục hồi người nữ dưới mười hai tuổi với tưởng rằng đã đủ mười hai tuổi thì không có tội, nhưng người nữ ấy vẫn chưa được thọ cụ túc giới. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Pañcamasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Năm. 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Giải Thích Điều Học Thứ Sáu 1095. Chaṭṭhe – dasavassāya gihigatāya sikkhāsammutiṃ datvā paripuṇṇadvādasavassaṃ upasampādetuṃ vaṭṭati. 1095. Trong điều học thứ sáu – sau khi đã ban sự đồng thuận học tập cho người nữ đã có chồng lúc mười tuổi, thì được phép cho thọ cụ túc giới khi đã đủ mười hai tuổi. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Sáu. 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải Thích Điều Học Thứ Bảy 1101. Sattame [Pg.221] – sabbaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi sabbesu dutiye vuttasadisāneva. Ayaṃ pana viseso – yattha sammuti atthi, tattha kiriyākiriyaṃ hotīti. 1101. Trong điều học thứ bảy – tất cả đều đã rõ ràng. Nơi sanh khởi v.v... trong tất cả (các điều học từ điều thứ ba trở đi) cũng tương tự như đã được nói trong điều học thứ hai. Tuy nhiên, đây là điểm đặc biệt – ở đâu có sự đồng thuận, ở đó là hành động và phi hành động. Sattamasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Bảy. 8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải Thích Điều Học Thứ Tám 1108. Aṭṭhame – na anuggaṇhāpeyyāti ‘‘imissā ayye uddesādīni dehī’’ti evaṃ uddesādīhi na anuggaṇhāpeyya. 1108. Trong điều học thứ tám – (cụm từ) na anuggaṇhāpeyya (không nên cho hỗ trợ) có nghĩa là không nên cho hỗ trợ bằng việc đọc thuộc lòng v.v... bằng cách nói rằng: “Thưa sư tỷ, xin hãy dạy việc đọc thuộc lòng v.v... cho vị này.” 1110. Pariyesitvāti aññaṃ pariyesitvā na labhati, sayaṃ gilānā hoti, na sakkoti uddesādīni dātuṃ, tassā anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 1110. Về việc đã tìm kiếm: đã tìm kiếm vị khác nhưng không tìm được, bản thân bị bệnh, không thể dạy việc đọc thuộc lòng v.v..., đối với vị ấy thì không có tội. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Nơi sanh khởi là do từ bỏ trách nhiệm – là phi hành động, giải thoát do tưởng, có chủ tâm, tội thế gian, thân nghiệp, khẩu nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. (Dứt) Điều Học Thứ Tám. 9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải Thích Điều Học Thứ Chín 1113. Navame – na upaṭṭhaheyyāti cuṇṇena mattikāya dantakaṭṭhena mukhodakenāti evaṃ tena tena karaṇīyena na upaṭṭhaheyya. Sesaṃ uttānameva. Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 1113. Trong điều học thứ chín – (cụm từ) na upaṭṭhaheyya (không nên phục vụ) có nghĩa là không nên phục vụ bằng bột tắm, đất sét, tăm xỉa răng, nước rửa mặt, như vậy là không nên phục vụ bằng những việc cần làm này hay kia. Phần còn lại thì đã rõ ràng. Nơi sanh khởi giống như của tội Pārājika thứ nhất – là phi hành động, giải thoát do tưởng, có chủ tâm, tội thế gian, thân nghiệp, tâm bất thiện, và cảm thọ khổ. Navamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ chín. 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải về điều học thứ mười 1116. Dasame – neva vūpakāseyyāti na gahetvā gaccheyya. Na vūpakāsāpeyyāti ‘‘imaṃ ayye gahetvā gacchā’’ti aññaṃ na āṇāpeyya. Sesamettha uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – akiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ[Pg.222], sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 1116. Ở điều học thứ mười – neva vūpakāseyya có nghĩa là không nên dắt đi. Na vūpakāsāpeyya có nghĩa là không nên ra lệnh cho vị khác rằng: “Thưa ngài, hãy dắt vị này đi.” Phần còn lại ở đây là đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sanh là từ bỏ phận sự, là vô hành, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội lỗi thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Dasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười. Gabbhinivaggo sattamo. Phẩm Gabbhinī là phẩm thứ bảy. 8. Kumāribhūtavaggo 8. Phẩm Kumāribhūta 1-2-3. Paṭhamadutiyatatiyasikkhāpadavaṇṇanā 1-2-3. Giải về điều học thứ nhất, thứ nhì, và thứ ba 1119. Kumāribhūtavaggassa paṭhamadutiyatatiyasikkhāpadāni tīṇi tīhi gihigatasikkhāpadehi sadisāni. Yā pana tā sabbapaṭhamā dve mahāsikkhamānā, tā atikkantavīsativassāti veditabbā. Tā gihigatā vā hontu agihigatā vā, sikkhamānā icceva vattabbā, gihigatāti vā kumāribhūtāti vā na vattabbā. Gihigatāya dasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā dvādasavassakāle upasampadā kātabbā. Ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā, dvādasaterasacuddasapannarasasoḷasasattarasaaṭṭhārasavassakāle sammutiṃ datvā vīsativassakāle upasampadā kātabbā. Aṭṭhārasavassakālato paṭṭhāya ca panāyaṃ gihigatātipi kumāribhūtātipi vattuṃ vaṭṭati, kumāribhūtā pana gihigatāti na vattabbā, kumāribhūtā icceva vattabbā. Mahāsikkhamānā pana gihigatātipi vattuṃ na vaṭṭati, kumāribhūtātipi vattuṃ na vaṭṭati, sikkhāsammutidānavasena pana tissopi sikkhamānāti vattuṃ vaṭṭati. 1119. Ba điều học thứ nhất, thứ nhì, và thứ ba của phẩm Kumāribhūta là tương tự với ba điều học Gihigata. Hơn nữa, hai vị đại học chúng nữ đầu tiên nhất kia nên được biết là những người đã quá hai mươi tuổi. Các vị ấy dù là gihigatā (đã có chồng) hay agihigatā (chưa có chồng) cũng chỉ nên được gọi là học chúng nữ, không nên gọi là gihigatā hay kumāribhūtā (còn trinh). Đối với vị gihigatā, sau khi đã trao sự đồng ý về việc học giới vào lúc mười tuổi thì nên thực hiện lễ tu lên bậc trên vào lúc mười hai tuổi. Sau khi đã trao vào lúc mười một tuổi thì nên thực hiện vào lúc mười ba tuổi; sau khi đã trao sự đồng ý vào lúc mười hai, mười ba, mười bốn, mười lăm, mười sáu, mười bảy, mười tám tuổi thì nên thực hiện lễ tu lên bậc trên vào lúc hai mươi tuổi. Và hơn nữa, kể từ lúc mười tám tuổi trở đi, vị này có thể được gọi là gihigatā hoặc kumāribhūtā. Tuy nhiên, vị kumāribhūtā thì không nên được gọi là gihigatā, chỉ nên được gọi là kumāribhūtā mà thôi. Hơn nữa, vị đại học chúng nữ thì không được gọi là gihigatā, cũng không được gọi là kumāribhūtā. Tuy nhiên, do việc đã trao sự đồng ý về việc học giới nên cả ba trường hợp cũng có thể được gọi là học chúng nữ. Paṭhamadutiyatatiyāni. Điều học thứ nhất, thứ nhì, và thứ ba. 4-5-6. Catutthapañcamachaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 4-5-6. Giải về điều học thứ tư, thứ năm, và thứ sáu 1136. Catutthapañcamachaṭṭhesu sabbaṃ uttānameva. Sabbāni tisamuṭṭhānāni catutthaṃ kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Pañcamaṃ kiriyākiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ[Pg.223], kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. Yañcettha saṅghena paricchinditabbāti vuttaṃ, tassa upaparikkhitabbāti attho. Chaṭṭhaṃ kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ dukkhavedananti. Yaṃ panettha ‘‘paricchinditvā’’ti vuttaṃ, tassa upaparikkhitvāti attho. 1136. Ở các điều học thứ tư, thứ năm, và thứ sáu, tất cả đều đã rõ ràng. Tất cả đều có ba nguồn gốc phát sanh. Điều học thứ tư là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Điều học thứ năm là hành động và vô hành, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Và điều đã được nói ở đây là: ‘saṅghena paricchinditabbā (nên được Tăng chúng xác định)’ thì có nghĩa là ‘nên được điều tra.’ Điều học thứ sáu là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội lỗi thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Điều đã được nói ở đây là: ‘paricchinditvā (sau khi đã xác định)’ thì có nghĩa là ‘sau khi đã điều tra.’ Catutthapañcamachaṭṭhasikkhāpadāni Các điều học thứ tư, thứ năm, và thứ sáu. 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải về điều học thứ bảy 1150. Sattame – sabbaṃ uttānameva. Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti. 1150. Ở điều học thứ bảy – tất cả đều đã rõ ràng. Có nguồn gốc phát sanh là từ bỏ phận sự, là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội lỗi thế gian, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là tâm bất thiện, và có cảm thọ khổ. Sattamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ bảy. 8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 8. Giải về điều học thứ tám 1154. Aṭṭhamepi – sabbaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi anantarasadisānevāti. 1154. Ở điều học thứ tám cũng vậy – tất cả đều đã rõ ràng. Các yếu tố như nguồn gốc phát sanh v.v... cũng tương tự như điều học ngay trước đó. Aṭṭhamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ tám. 9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā 9. Giải về điều học thứ chín 1158. Navame – sokāvāsanti saṅketaṃ katvā agacchamānā purisānaṃ anto sokaṃ pavesetīti sokāvāsā, taṃ sokāvāsaṃ. Tenevāha – ‘‘sokāvāsā nāma paresaṃ dukkhaṃ uppādetī’’ti. Atha vā gharaṃ viya gharasāmikā, ayampi purisasamāgamaṃ alabhamānā sokaṃ āvisati. Iti yaṃ āvisati, svāssā āvāso hotīti sokāvāsā. Tenāha – ‘‘sokaṃ āvisatī’’ti. Ajānantīti edisā [Pg.224] ayanti ajānamānā. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1158. Ở điều học thứ chín – sokāvāsā có nghĩa là sau khi đã hẹn mà không đến, vị ấy làm cho sầu muộn khởi lên trong lòng những người đàn ông, vì thế được gọi là sokāvāsā (người làm cho sầu muộn trú ngụ); chính là vị sokāvāsā ấy. Do đó, ngài đã nói: “Tên gọi sokāvāsā là người làm phát sanh sự đau khổ cho người khác.” Hoặc nữa, giống như người chủ nhà đi vào trong nhà, vị này cũng vậy, do không được gặp gỡ người đàn ông nên đi vào trong sầu muộn. Như vậy, nơi mà vị ấy đi vào, nơi ấy trở thành chỗ ở của vị ấy, vì thế được gọi là sokāvāsā (người có sầu muộn là chỗ ở). Do đó, ngài đã nói: “Đi vào trong sầu muộn.” Ajānantī (không biết) có nghĩa là không biết rằng: “Vị này là người như thế.” Phần còn lại đã rõ ràng. Có ba nguồn gốc phát sanh, là hành động, là giải thoát nhờ tưởng, là có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Navamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ chín. 10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā 10. Giải về điều học thứ mười 1164. Dasame – anāpucchāti anāpucchitvā. Bhikkhunīhi dvikkhattuṃ āpucchitabbaṃ – pabbajjākāle ca upasampadākāle ca, bhikkhūnaṃ pana sakiṃ āpucchitepi vaṭṭati. 1164. Ở điều học thứ mười – anāpucchā có nghĩa là không hỏi ý kiến. Các tỳ-khưu-ni nên hỏi ý kiến hai lần – vào lúc xuất gia và vào lúc tu lên bậc trên; tuy nhiên, đối với các tỳ-khưu thì được phép dù chỉ hỏi ý kiến một lần. 1165. Ajānantīti mātādīnaṃ atthibhāvaṃ ajānantī. Sesaṃ uttānameva. Idaṃ apubbasamuṭṭhānasīsaṃ. Catusamuṭṭhānaṃ – vācato kāyavācato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Kathaṃ? Abbhānakammādīsu kenacideva karaṇīyena khaṇḍasīmāyaṃ nisinnā ‘‘pakkosatha sikkhamānaṃ, idheva naṃ upasampādessāmā’’ti upasampādeti; evaṃ vācato samuṭṭhāti. Upassayato paṭṭhāya upasampādessāmīti vatvā khaṇḍasīmaṃ gacchantiyā kāyavācato samuṭṭhāti. Dvīsupi ṭhānesu paṇṇattibhāvaṃ jānitvāva vītikkamaṃ karontiyā vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Ananujānāpetvā upasampādanato kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1165. Ajānantī (không biết) có nghĩa là không biết sự hiện hữu của mẹ v.v... Phần còn lại đã rõ ràng. Đây là tiêu đề về nguồn gốc phát sanh mới. Có bốn nguồn gốc phát sanh – phát sanh từ lời nói, từ thân và lời nói, từ lời nói và ý, và từ thân, lời nói, và ý. Như thế nào? Vị ấy đang ngồi trong khu vực giới hạn (khaṇḍasīmā) để thực hiện một phận sự nào đó như là phận sự phục hồi v.v... rồi cho tu lên bậc trên bằng cách nói rằng: “Hãy gọi học chúng nữ đến, chúng ta sẽ cho cô ấy tu lên bậc trên ngay tại đây;” như vậy là phát sanh từ lời nói. Đối với vị đã nói rằng: “Tôi sẽ cho tu lên bậc trên” rồi đi từ trú xứ đến khu vực giới hạn thì phát sanh từ thân và lời nói. Đối với vị thực hiện sự vi phạm ở cả hai trường hợp trong khi biết rõ về sự hiện hữu của điều học thì phát sanh từ lời nói và ý, và từ thân, lời nói, và ý. Do việc cho tu lên bậc trên mà không được phép nên là hành động và vô hành, không phải là giải thoát nhờ tưởng, là không có chủ tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, là ba loại tâm, và có ba cảm thọ. Dasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười. 11. Ekādasamasikkhāpadavaṇṇanā 11. Giải về điều học thứ mười một 1167-8. Ekādasame – pārivāsikachandadānenāti pārivāsiyena chandadānena. Tattha catubbidhaṃ pārivāsiyaṃ – parisapārivāsiyaṃ, rattipārivāsiyaṃ, chandapārivāsiyaṃ, ajjhāsayapārivāsiyanti. Tattha parisapārivāsiyaṃ nāma bhikkhū kenacideva karaṇīyena sannipatitā honti, atha megho vā uṭṭhāti, ussāraṇā vā kariyati, manussā vā ajjhottharantā āgacchanti, bhikkhū [Pg.225] ‘‘anokāsā mayaṃ aññatra gacchāmā’’ti chandaṃ avissajjetvāva uṭṭhahanti. Idaṃ parisapārivāsiyaṃ. Kiñcāpi parisapārivāsiyaṃ, chandassa pana avissaṭṭhattā kammaṃ kātuṃ vaṭṭati. 1167-8. Trong học pháp thứ mười một – cụm từ `pārivāsikachandadānenāti` có nghĩa là `pārivāsiyena chandadānena` (bởi sự cho phép bị gián đoạn). Ở đây, sự gián đoạn có bốn loại: sự gián đoạn do hội chúng, sự gián đoạn do ban đêm, sự gián đoạn do sự ưng thuận, và sự gián đoạn do ý muốn. Trong số ấy, được gọi là sự gián đoạn do hội chúng là trường hợp các vị tỳ-khưu-ni đã tụ họp vì một phận sự nào đó, rồi trời nổi mây mưa, hoặc có sự giải tán, hoặc có những người đi đến lấn át, các vị tỳ-khưu-ni đứng dậy (rời đi) mà không từ bỏ sự ưng thuận, (nghĩ rằng): “Chúng ta không có chỗ, chúng ta hãy đi nơi khác.” Đây là sự gián đoạn do hội chúng. Mặc dù là sự gián đoạn do hội chúng, nhưng vì sự ưng thuận chưa được từ bỏ nên được phép làm yết-ma. Puna bhikkhū ‘‘uposathādīni karissāmā’’ti rattiṃ sannipatitvā ‘‘yāva sabbe sannipatanti, tāva dhammaṃ suṇissāmā’’ti ekaṃ ajjhesanti, tasmiṃ dhammakathaṃ kathenteyeva aruṇo uggacchati. Sace ‘‘cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā’’ti nisinnā ‘‘pannaraso’’ti kātuṃ vaṭṭati. Sace pannarasikaṃ kātuṃ nisinnā pāṭipade anuposathe uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭati, aññaṃ pana saṅghakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Idaṃ rattipārivāsiyaṃ nāma. Lại nữa, các vị tỳ-khưu-ni tụ họp vào ban đêm (với ý định): “Chúng ta sẽ làm lễ Bố-tát, v.v.”, rồi thỉnh một vị (thuyết pháp), nói rằng: “Trong khi chờ tất cả mọi người tụ họp, chúng ta hãy nghe pháp.” Trong khi vị ấy đang thuyết pháp thì rạng đông ló dạng. Nếu họ ngồi xuống với ý định “Chúng ta sẽ làm lễ Bố-tát ngày 14,” thì được phép làm (Bố-tát) vào ngày 15. Nếu họ ngồi xuống để làm (Bố-tát) ngày 15, thì không được phép làm lễ Bố-tát vào ngày mồng một, là ngày không phải ngày Bố-tát; tuy nhiên, được phép làm các Tăng sự khác. Đây được gọi là sự gián đoạn do ban đêm. Puna bhikkhū ‘‘kiñcideva abbhānādisaṅghakammaṃ karissāmā’’ti nisinnā honti, tatreko nakkhattapāṭhako bhikkhu evaṃ vadati – ‘‘ajja nakkhattaṃ dāruṇaṃ, mā imaṃ kammaṃ karothā’’ti. Te tassa vacanena chandaṃ vissajjetvā tattheva nisinnā honti. Athañño āgantvā ‘‘nakkhattaṃ paṭimānentaṃ attho bālaṃ upaccagā’’ti (jā. 1.1.49) vatvā ‘‘kiṃ nakkhattena karothā’’ti vadati. Idaṃ chandapārivāsiyañceva ajjhāsayapārivāsiyañca. Etasmiṃ pārivāsiye puna chandapārisuddhiṃ anānetvā kammaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Lại nữa, các vị tỳ-khưu-ni ngồi xuống (với ý định): “Chúng ta sẽ làm một Tăng sự nào đó như yết-ma phục vị, v.v.” Trong số đó, một vị tỳ-khưu-ni biết đọc sao nói như vầy: “Hôm nay sao xấu, đừng làm yết-ma này.” Do lời nói của vị ấy, họ từ bỏ sự ưng thuận và vẫn ngồi tại đó. Rồi một vị khác đến, nói rằng: “Lợi ích đã vuột khỏi kẻ ngu chờ đợi vì sao” (Jā. 1.1.49), và nói: “Làm gì với các vì sao?” Đây là sự gián đoạn do sự ưng thuận và sự gián đoạn do ý muốn. Trong trường hợp gián đoạn này, không được phép làm yết-ma mà không mang lại sự thanh tịnh của ưng thuận một lần nữa. Vuṭṭhitāya parisāyāti chandaṃ vissajjetvā kāyena vā vācāya vā chandavissajjanamatteneva vā uṭṭhitāya parisāya. Cụm từ `vuṭṭhitāya parisāya` (khi hội chúng đã giải tán) có nghĩa là hội chúng đã giải tán sau khi đã từ bỏ sự ưng thuận, hoặc bằng thân, hoặc bằng lời, hoặc chỉ bằng việc từ bỏ sự ưng thuận. 1169. Anāpatti avuṭṭhitāya parisāyāti chandaṃ avissajjetvā avuṭṭhitāya anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1169. Vô tội khi hội chúng chưa giải tán: vô tội (khi làm yết-ma) khi hội chúng chưa giải tán và chưa từ bỏ sự ưng thuận. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học pháp này) có ba nguồn gốc phát sinh, là hành động, không cần nhận thức, có chủ tâm, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp và khẩu nghiệp, phát sinh từ ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Ekādasamasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ mười một. 12. Dvādasamasikkhāpadavaṇṇanā 12. Chú giải học pháp thứ mười hai 1170. Dvādasame – upassayo na sammatīti vasanokāso nappahoti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni anantarasadisānevāti. 1170. Trong học pháp thứ mười hai – cụm từ `upassayo na sammatīti` có nghĩa là `vasanokāso nappahoti` (chỗ ở không đủ). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., tương tự như học pháp ngay trước đó. Dvādasamasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ mười hai. 13. Terasamasikkhāpadavaṇṇanā 13. Chú giải học pháp thứ mười ba 1175. Terasame [Pg.226] – ekaṃ vassaṃ dveti ekantarike ekasmiṃ saṃvacchare dve vuṭṭhāpeti. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīnipi vuttasadisānevāti. 1175. Trong học pháp thứ mười ba – cụm từ `ekaṃ vassaṃ dve` có nghĩa là `ekantarike ekasmiṃ saṃvacchare dve vuṭṭhāpeti` (cho xuất ly hai vị trong một năm cách năm). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., cũng tương tự như đã được nói. Terasamasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ mười ba. Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo. Phẩm Kumāribhūta, thứ tám. 9. Chattupāhanavaggo 9. Phẩm Dù và Giày 1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā 1. Chú giải học pháp thứ nhất 1181. Chattavaggassa paṭhamasikkhāpade – sakimpi dhāreti āpatti pācittiyassāti maggagamane ekapayogeneva divasampi dhāreti, ekāva āpatti. Sace kaddamādīni patvā upāhanā omuñcitvā chattameva dhārentī gacchati, dukkaṭaṃ. Athāpi gacchādīni disvā chattaṃ apanāmetvā upāhanāruḷhāva gacchati, dukkaṭameva. Sace chattampi apanāmetvā upāhanāpi omuñcitvā puna dhāreti, puna pācittiyaṃ. Evaṃ payogagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1181. Trong học pháp thứ nhất của phẩm Dù – cụm từ `sakimpi dhāreti āpatti pācittiyassa` có nghĩa là: khi đi đường, dù mang suốt cả ngày chỉ với một nỗ lực, cũng chỉ phạm một tội. Nếu đến chỗ bùn lầy, v.v., cởi giày ra và đi chỉ che dù, phạm tội dukkaṭa. Hoặc nếu thấy bụi rậm, v.v., hạ dù xuống và đi vẫn mang giày, cũng phạm tội dukkaṭa. Nếu hạ dù xuống và cởi giày ra, rồi lại mang (cả hai) lần nữa, lại phạm tội pācittiya. Nên hiểu các tội phạm theo số lần nỗ lực. Phần còn lại đã rõ ràng. (Học pháp này) có nguồn gốc phát sinh giống như học pháp Eḷakaloma, là hành động, không cần nhận thức, không có chủ tâm, là tội do chế định, thuộc về thân nghiệp, phát sinh từ ba loại tâm, và có ba loại cảm thọ. Paṭhamasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ nhất. 2. Dutiyasikkhāpadavaṇṇanā 2. Chú giải học pháp thứ hai 1184. Dutiye – yānena yāyantīti etthāpi orohitvā punappunaṃ abhiruhantiyā payogagaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ paṭhame vuttanayamevāti. 1184. Trong học pháp thứ hai – ở đây, trong cụm từ `yānena yāyantī` (đi bằng xe), cũng nên hiểu các tội phạm theo số lần nỗ lực của vị (tỳ-khưu-ni) xuống xe rồi lại lên xe nhiều lần. Phần còn lại theo như cách đã nói trong học pháp thứ nhất. Dutiyasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ hai. 3. Tatiyasikkhāpadavaṇṇanā 3. Chú giải học pháp thứ ba 1190. Tatiye [Pg.227] – vippakiriyiṃsūti maṇayo vippakiṇṇā. Idhāpi omuñcitvā dhārentiyā payogagaṇanāya āpattiyo. Samuṭṭhānādīni vuttanayāneva. Kevalaṃ idha akusalacittaṃ hotīti. 1190. Trong học pháp thứ ba – cụm từ `vippakiriyiṃsūti` có nghĩa là `maṇayo vippakiṇṇā` (các hạt ngọc bị rơi vãi). Ở đây cũng vậy, các tội phạm (được tính) theo số lần nỗ lực của vị (tỳ-khưu-ni) cởi ra rồi đeo vào. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., theo như cách đã nói. Chỉ có điều ở đây là tâm bất thiện. Tatiyasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ ba. 4. Catutthasikkhāpadavaṇṇanā 4. Chú giải học pháp thứ tư 1194. Catutthe – sīsūpagādīsu yaṃ yaṃ dhāreti, tassa tassa vasena vatthugaṇanāya āpattiyo veditabbā. Sesaṃ tatiye vuttanayamevāti. 1194. Trong học pháp thứ tư – trong số các đồ trang sức trên đầu, v.v., nên hiểu các tội phạm được tính theo số lượng vật, tùy theo vật nào được mang. Phần còn lại theo như cách đã nói trong học pháp thứ ba. Catutthasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ tư. 5. Pañcamasikkhāpadavaṇṇanā 5. Chú giải học pháp thứ năm 1199. Pañcame – gandhavaṇṇakenāti gandhena ca vaṇṇakena ca. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni tatiyasadisānevāti. 1199. Trong học pháp thứ năm – cụm từ `gandhavaṇṇakenāti` có nghĩa là `gandhena ca vaṇṇakena ca` (bằng hương liệu và bằng phấn sáp). Phần còn lại đã rõ ràng. Các vấn đề như nguồn gốc phát sinh, v.v., tương tự như học pháp thứ ba. Pañcamasikkhāpadaṃ. (Dứt) học pháp thứ năm. 6. Chaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā 6. Chú giải học pháp thứ sáu 1202. Chaṭṭhe – sabbaṃ pañcame vuttasadisamevāti. 1202. Ở điều học thứ sáu, tất cả đều tương tự như đã được nói ở điều học thứ năm. Chaṭṭhasikkhāpadaṃ. Điều học thứ sáu. 7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā 7. Giải Thích Điều Học Thứ Bảy 1208-9. Sattame – ummaddāpeti āpatti pācittiyassāti ettha hatthaṃ amocetvā ummaddane ekāva āpatti, mocetvā mocetvā ummaddane payogagaṇanāya [Pg.228] āpattiyo. Sambāhanepi eseva nayo. Gilānāyāti antamaso maggagamanaparissamenāpi sābādhāya. Āpadāsūti corabhayādīhi sarīrakampanādīsu. Sesaṃ uttānameva. Samuṭṭhānādīni tatiyasadisānevāti. 1208-9. Ở điều học thứ bảy – trong câu “cho xoa bóp thì phạm tội pācittiya,” trong việc xoa bóp mà không nhấc tay lên thì chỉ có một tội, trong việc xoa bóp mà nhấc tay lên rồi nhấc tay lên (nhiều lần) thì có các tội theo số lần cố gắng. Trong việc đấm bóp cũng có phương pháp tương tự. (Từ) ‘bị bệnh’ (gilānāya) có nghĩa là có bệnh tật, cho đến cả trường hợp mệt mỏi do đi đường. (Từ) ‘trong các trường hợp tai họa’ (āpadāsu) có nghĩa là trong các trường hợp thân bị run rẩy v.v... do sợ hãi kẻ trộm v.v... Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) v.v... tương tự như điều học thứ ba. Sattamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ bảy. 8-9-10. Aṭṭhamanavamadasamasikkhāpadavaṇṇanā 8-9-10. Giải Thích Các Điều Học Thứ Tám, Thứ Chín, Thứ Mười 1210. Aṭṭhamādīsu tīsu sikkhamānāya sāmaṇeriyā, gihiniyāti idameva nānākaraṇaṃ, sesaṃ sattame vuttasadisamevāti. 1210. Trong ba điều học kể từ điều thứ tám, chỉ có các từ ‘sikkhamānāya, sāmaṇeriyā, gihiniyā’ này là điểm khác biệt, phần còn lại tương tự như đã được nói ở điều học thứ bảy. Aṭṭhamanavamadasamasikkhāpadāni. Các điều học thứ tám, thứ chín, thứ mười. 11. Ekādasamasikkhāpadavaṇṇanā 11. Giải Thích Điều Học Thứ Mười Một 1214. Ekādasame – bhikkhussa puratoti abhimukhamevāti attho. Idaṃ pana upacāraṃ sandhāya kathitanti veditabbaṃ. Sesaṃ uttānameva. Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1214. Ở điều học thứ mười một – (cụm từ) ‘bhikkhussa purato’ có nghĩa là ‘ở phía trước mặt.’ Tuy nhiên, nên biết rằng điều này được nói đến với ý chỉ vùng cận tiếp (upacāra). Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) của điều học về kaṭhina: phát sanh từ thân và lời, hoặc từ thân-lời-tâm; là hành vi và phi hành vi; không phải giải thoát nhờ tri giác; không do tâm; là tội do chế định; là thân nghiệp, khẩu nghiệp; có ba loại tâm; có ba loại cảm thọ. Ekādasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười một. 12. Dvādasamasikkhāpadavaṇṇanā 12. Giải Thích Điều Học Thứ Mười Hai 1219-23. Dvādasame – anokāsakatanti asukasmiṃ nāma ṭhāne pucchāmīti evaṃ akataokāsaṃ. Tenevāha – ‘‘anokāsakatanti anāpucchā’’ti. Anodissāti asukasmiṃ nāma ṭhāne pucchāmīti evaṃ aniyametvā kevalaṃ ‘‘pucchitabbaṃ atthi, pucchāmi ayyā’’ti evaṃ vatvā. Sesaṃ uttānameva. Padasodhammasamuṭṭhānaṃ – vācato vācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyākiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1219-23. Ở điều học thứ mười hai – (từ) ‘anokāsakataṃ’ có nghĩa là chưa được cho phép, như là (chưa nói): “Tôi xin hỏi về điểm có tên như thế này.” Do đó, ngài đã nói: “‘anokāsakataṃ’ nghĩa là chưa hỏi xin phép.” (Từ) ‘anodissa’ có nghĩa là không xác định, như là (không nói): “Tôi xin hỏi về điểm có tên như thế này,” mà chỉ nói rằng: “Thưa ngài, có điều cần hỏi, tôi xin hỏi.” Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) của điều học về padasodhamma: phát sanh từ lời, hoặc từ lời và tâm; là hành vi và phi hành vi; không phải giải thoát nhờ tri giác; không do tâm; là tội do chế định; là khẩu nghiệp; có ba loại tâm; có ba loại cảm thọ. Dvādasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười hai. 13. Terasamasikkhāpadavaṇṇanā 13. Giải Thích Điều Học Thứ Mười Ba 1226. Terasame [Pg.229] – parikkhepaṃ atikkāmentiyāti ekena pādena atikkante dukkaṭaṃ, dutiyena pācittiyaṃ. Upacārepi eseva nayo. 1226. Ở điều học thứ mười ba – (cụm từ) ‘bước qua hàng rào’ có nghĩa là: khi bước qua bằng một chân thì phạm tội dukkaṭa, (khi bước qua) bằng chân thứ hai thì phạm tội pācittiya. Trong vùng cận tiếp (upacāra) cũng có phương pháp tương tự. 1227. Acchinnacīvarikāyātiādīsu saṅkaccikacīvarameva cīvaranti veditabbaṃ. Āpadāsūti mahagghaṃ hoti saṅkaccikaṃ, pārupitvā gacchantiyāva upaddavo uppajjati, evarūpāsu āpadāsu anāpatti. Sesaṃ uttānameva. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1227. Trong các câu bắt đầu bằng ‘acchinnacīvarikāya,’ nên hiểu rằng chính y tăng-già-lê (saṅkaccika) được gọi là ‘y’ (cīvara). (Từ) ‘trong các trường hợp tai họa’ (āpadāsu) có nghĩa là: y tăng-già-lê có giá trị lớn, hoặc tai họa có thể phát sanh cho vị đang đắp y và đi; trong những trường hợp tai họa như vậy thì không phạm tội. Phần còn lại đã rõ ràng. Phần समुट्ठान (samuṭṭhāna) của điều học về lông cừu: là hành vi; không phải giải thoát nhờ tri giác; không do tâm; là tội do chế định; là thân nghiệp; có ba loại tâm; có ba loại cảm thọ. Terasamasikkhāpadaṃ. Điều học thứ mười ba. Chattupāhanavaggo navamo. Phẩm Dù và Giày Dép là phẩm thứ chín. Uddiṭṭhā kho ayyāyo chasaṭṭhisataṃ pācittiyā dhammāti ettha sabbāneva bhikkhunīnaṃ khuddakesu channavuti, bhikkhūnaṃ dvenavutīti aṭṭhāsītisataṃ sikkhāpadāni, tato sakalaṃ bhikkhunīvaggaṃ, paramparabhojanaṃ, anatirittabhojanaṃ, anatirittena abhihaṭṭhuṃ pavāraṇaṃ, paṇītabhojanaviññatti, acelakasikkhāpadaṃ, duṭṭhullapaṭicchādanaṃ, ūnavīsativassupasampādanaṃ, mātugāmena saddhiṃ saṃvidhāya addhānagamanaṃ, rājantepurappavesanaṃ, santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā vikāle gāmappavesanaṃ, nisīdanaṃ vassikasāṭikanti imāni dvāvīsati sikkhāpadāni apanetvā sesāni satañca chasaṭṭhi ca sikkhāpadāni pātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhāni hontīti veditabbāni. Tenāha – ‘‘uddiṭṭhā kho ayyāyo chasaṭṭhisataṃ pācittiyā dhammā…pe… evametaṃ dhārayāmī’’ti. Trong câu “Thưa các ngài, một trăm sáu mươi sáu pháp pācittiya đã được tụng đọc,” nên hiểu rằng tất cả một trăm tám mươi tám điều học, gồm chín mươi sáu điều học nhỏ của tỳ-khưu-ni và chín mươi hai điều học của tỳ-khưu, từ đó, sau khi loại bỏ hai mươi hai điều học này: toàn bộ phẩm Bhikkhunīvagga, điều học về ăn theo thứ tự, điều học về ăn thêm, điều học về từ chối thức ăn thêm được mang đến, điều học về xin vật thực ngon, điều học về acelaka, điều học về che giấu tội nặng, điều học về thọ cụ túc giới cho người chưa đủ hai mươi tuổi, điều học về đi đường cùng với người nữ đã hẹn trước, điều học về vào nội cung của vua, điều học về vào làng lúc phi thời mà không hỏi tỳ-khưu có mặt, điều học về vật trải ngồi, và điều học về y tắm mưa, thì một trăm sáu mươi sáu điều học còn lại được tụng đọc theo phương thức tụng giới Pātimokkha. Do đó, ngài đã nói: “Thưa các ngài, một trăm sáu mươi sáu pháp pācittiya đã được tụng đọc... tôi ghi nhớ như vậy.” Tatrāyaṃ saṅkhepato samuṭṭhānavinicchayo – giraggasamajjaṃ, cittāgārasikkhāpadaṃ, saṅghāṇi, itthālaṅkāro, gandhavaṇṇako, vāsitakapiññāko, bhikkhunīādīhi ummaddanaparimaddanānīti imāni dasa sikkhāpadāni acittakāni lokavajjāni. Ayaṃ panettha adhippāyo – vināpi cittena āpajjitabbattā acittakāni, citte pana sati akusaleneva āpajjitabbattā lokavajjāni. Avasesāni acittakāni, paṇṇattivajjāneva. Corīvuṭṭhāpanaṃ, gāmantaraṃ, ārāmasikkhāpadaṃ gabbhinivagge ādito paṭṭhāya satta, kumāribhūtavagge ādito paṭṭhāya pañca, purisasaṃsaṭṭhaṃ pārivāsiyachandadānaṃ, anuvassavuṭṭhāpanaṃ, ekantarikavuṭṭhāpananti [Pg.230] imāni ekūnavīsati sikkhāpadāni sacittakāni paṇṇattivajjāni, avasesāni sacittakāni lokavajjānevāti. Ở đây, đây là sự phân định vắn tắt về sự phát sanh (samuṭṭhāna). Mười điều học này: (điều học về) lễ hội trên đỉnh núi, điều học về phòng tranh, (điều học về) y che ngực, (điều học về) trang sức của phụ nữ, (điều học về) hương và phẩm màu, (điều học về) bột thơm, (các điều học về) xoa bóp và đấm bóp bởi tỳ-khưu-ni v.v... là những điều học không do tâm (acittaka) và là tội lỗi thế gian (lokavajja). Đây là ý nghĩa ở đây: chúng được gọi là ‘không do tâm’ (acittaka) vì có thể phạm tội ngay cả khi không có tâm (nhận biết đối tượng); tuy nhiên, khi có tâm (nhận biết), chúng được gọi là ‘tội lỗi thế gian’ (lokavajja) vì chỉ có thể phạm tội với tâm bất thiện. Các điều học còn lại (trong nhóm này) là không do tâm (acittaka) và chỉ là tội do chế định (paṇṇattivajja). Mười chín điều học này: (điều học về) phục hồi địa vị cho kẻ trộm, (điều học về) đi đến làng khác, điều học về trú xứ, bảy điều học kể từ đầu trong phẩm Gabbhinīvagga, năm điều học kể từ đầu trong phẩm Kumāribhūtavagga, (điều học về) giao du với nam nhân, (điều học về) cho sự đồng thuận trong thời gian biệt trú, (điều học về) phục hồi địa vị hàng năm, (điều học về) phục hồi địa vị cách một năm, là những điều học có do tâm (sacittaka) và là tội do chế định (paṇṇattivajja). Các điều học còn lại là có do tâm (sacittaka) và chỉ là tội lỗi thế gian (lokavajja). Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya bhikkhunīvibhaṅge Trong phần Bhikkhunīvibhaṅga của bộ Chú giải Luật tạng tên là Samantapāsādikā Khuddakavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần giải thích các điều học nhỏ đã hoàn tất. Pācittiyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Chương Pācittiya đã hoàn tất. 5. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ (bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā) 5. Chương Pāṭidesanīya (Giải thích phần Phân tích về Tỳ-khưu-ni) Pāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā Giải Thích Các Điều Học Pāṭidesanīya Pāṭidesanīyā nāma, khuddakānaṃ anantarā; Ye dhammā aṭṭha āruḷhā, saṅkhepeneva saṅgahaṃ; Tesaṃ pavattate esā, saṅkhepeneva vaṇṇanā. Các pháp tên là Pāṭidesanīya, liền sau các điều học nhỏ; tám pháp ấy đã được đưa vào cuộc kết tập một cách vắn tắt; phần giải thích này về chúng cũng được tiến hành một cách vắn tắt. 1228. Yāni hi ettha pāḷiyaṃ sappitelādīni niddiṭṭhāni, tāniyeva viññāpetvā bhuñjantiyā pāṭidesanīyā. Pāḷivinimuttakesu pana sabbesu dukkaṭaṃ. Sesamettha uttānameva. Aṭṭhavidhampi panetaṃ pāṭidesanīyaṃ catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti. 1228. Thật vậy, ở đây trong Pāli, những vật thực nào như bơ, dầu, v.v... đã được chỉ rõ, (vị tỳ-khưu-ni) sau khi đã xin và thọ thực chính những vật thực ấy thì phạm tội Pāṭidesanīya. Còn đối với tất cả (các vật thực) không được đề cập trong Pāli thì phạm tội dukkaṭa. Phần còn lại ở đây đã rõ ràng. Và tám loại Pāṭidesanīya này có bốn căn sanh – sanh khởi từ thân; từ thân và khẩu; từ thân và tâm; và từ thân, khẩu, và tâm; là hành vi, không phải là sự giải thoát do tưởng, là vô tâm, là tội do chế định, là thân nghiệp, là khẩu nghiệp, có ba tâm, và có ba thọ. Pāṭidesanīyavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần giải thích về các điều Pāṭidesanīya đã hoàn tất. Pāṭidesanīyakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. Chương Pāṭidesanīya đã hoàn tất. Sekhiyā pana uddiṭṭhā, ye dhammā pañcasattati; Tesaṃ anantarāyeva, sattādhikaraṇavhayā. Và bảy mươi lăm pháp Ưng học đã được nêu lên; ngay sau đó là bảy pháp được gọi là Adhikaraṇa (Dàn xếp tranh cãi). Mahāvibhaṅge yo vutto, tesaṃ atthavinicchayo; Bhikkhunīnaṃ vibhaṅgepi, tādisaṃyeva taṃ vidū. Phần giải quyết ý nghĩa của các pháp ấy đã được nói trong Mahāvibhaṅga; trong phần Phân tích của Tỳ-khưu-ni cũng vậy, nên biết rằng nó cũng tương tự như thế. Yasmā [Pg.231] tasmā visuṃ tesaṃ, dhammānaṃ atthavaṇṇanā; Na vuttā tattha yā vuttā, vuttāyeva hi sā idhāti. Bởi vì lý do đó, phần giải thích ý nghĩa của các pháp ấy đã không được nói riêng; vì những gì đã được nói ở đó thì cũng chính là đã được nói ở đây. Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya Của bộ Samantapāsādikā, Luận giải về Luật tạng. Bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā. Phần giải thích về Phân tích của Tỳ-khưu-ni đã hoàn tất. Sabbāsavapahaṃ esā, niṭṭhitā vaṇṇanā yathā; Sabbāsavapahaṃ maggaṃ, patvā passantu nibbutinti. Giống như bộ luận giải này, có khả năng đoạn trừ tất cả các lậu hoặc, đã được hoàn tất; mong rằng tất cả chúng sanh, sau khi đạt đến con đường đoạn trừ tất cả các lậu hoặc, sẽ thấy được Niết-bàn. Ubhatovibhaṅgaṭṭhakathā niṭṭhitā. Bộ Chú giải về cả hai Phân tích đã hoàn tất.